Court dismisses appeal against Flemish government's wind energy noise regulations as legally unfounded.

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

VIIe KAMER

nr. 266.352 van 13 april 2026

in de zaak A. 240.027/VII-42.618

In zake : 1. de GEMEENTE MIDDELKERKE

2. de GEMEENTE KOKSIJDE

3. de STAD NIEUWPOORT

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Tom Swerts kantoor houdend te 2800 Mechelen Antwerpsesteenweg 16-18

bij wie woonplaats wordt gekozen

tegen :

het VLAAMSE GEWEST

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Gregory Verhelst kantoor houdend te 2000 Antwerpen Bouwmeesterstraat 11

bij wie woonplaats wordt gekozen

Tussenkomende partij:

de vzw ODE-VLAANDEREN (ORGANISATIE VOOR

DUURZAME ENERGIE-VLAANDEREN)

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Tom Malfait en Vanessa McClelland kantoor houdend te 9000 Gent Kasteellaan 141

bij wie woonplaats wordt gekozen

I. Voorwerp van het beroep

1. Het beroep, ingesteld op 14 september 2023, strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 7 juli 2023 ‘tot wijzing van het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne, wat betreft sectorale

VII-42.618-1/110

voorwaarden voor inrichtingen voor het opwekken van elektriciteit door middel van windenergie’ (hierna: bestreden besluit).

II. Verloop van de rechtspleging

2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend.

De vzw Ode-Vlaanderen heeft een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend.

Auditeur Benny De Sutter heeft een verslag opgesteld.

De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij en de tussenkomende partij hebben een laatste memorie ingediend.

De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 8 januari 2026.

Staatsraad Frédéric Vanneste heeft verslag uitgebracht.

Advocaat Willem-Jan Ingels, die loco advocaat Tom Swerts verschijnt voor de verzoekende partijen, advocaat Gregory Verhelst, die verschijnt voor de verwerende partij en advocaat Vanessa McClelland, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.

Auditeur Benny De Sutter heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.

Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973 (hierna: RvS-wet).

VII-42.618-2/110

III. Rechtskader

3.1. Artikel 2.1.1 van het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 ‘houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne’ (hierna:

Vlarem II) stelt dat de “in dit deel vastgestelde milieukwaliteitsnormen bepalen, tenzij uitdrukkelijk anders aangegeven, de kwaliteitseisen waaraan het betrokken onderdeel van het milieu in heel het Vlaams Gewest moet voldoen.”

Overeenkomstig artikel 2.2.1.1 van Vlarem II worden in bijlage 2.2.1 de milieukwaliteitsnormen voor geluid in open lucht vastgesteld. In hoofdstuk 4.5 van Vlarem II worden de algemene milieuvoorwaarden vastgesteld ter beheersing van geluidshinder, waaraan de als hinderlijk ingedeelde inrichtingen moeten voldoen.

Bijlage 4.5.4 bij Vlarem II bevat de richtwaarden voor het specifieke geluid in open lucht van als hinderlijk ingedeelde inrichtingen en bijlage 4.5.5 bij Vlarem II bevat de richtwaarden voor fluctuerend, incidenteel, impulsachtig en intermitterend geluid in open lucht van als hinderlijk ingedeelde inrichtingen.

3.2. Met artikel 160 van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 januari 1999 ‘tot wijziging van het besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne’ – in werking getreden op 1 mei 1999 – werd een ‘afdeling 5.20.5’ toegevoegd aan het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 ‘houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne’ (hierna: Vlarem II).

De ingevoegde afdeling 5.20.5 luidde:

“Afdeling 5.20.5. Installaties voor de productie van hydro-elektrische energie alsook installaties voor de winning van windenergie voor de energieproductie Art. 5.20.5.1

§ 1. De bepalingen van deze afdeling zijn van toepassing op de subrubrieken 20.1.5 en 20.1.6 van de indelingslijst.

§ 2. In afwijking van de bepalingen van hoofdstuk 4.5 zijn in dit geval geen geluidsnormen van toepassing. In de milieuvergunning kunnen geluidsemissiegrenswaarden worden opgelegd in functie van de omgevingssituatie.”

VII-42.618-3/110

3.3. In de omzendbrief “EM/2006/01-RO/2006/02” van 12 mei 2006

‘houdende een afwegingskader en randvoorwaarden voor de inplanting van windturbines’ (hierna: omzendbrief van 2006) wordt aangegeven dat voor de beoordeling van de toelaatbaarheid van een windturbine of windturbinepark op een bepaalde locatie het specifiek geluid, “in afwijking van bijlage 2.2.1 van titel II van het Vlarem”, dient te worden getoetst aan bepaalde richtwaarden voor geluid in open lucht die in die omzendbrief zijn opgenomen.

3.4. Bij een besluit van de Vlaamse regering van 23 december 2011

‘tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 6 februari 1991

houdende de vaststelling van het Vlaams Reglement betreffende de milieuvergunning en van het besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995

houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne, wat betreft de actualisatie van voormelde besluiten aan de evolutie van de techniek’ (hierna:

besluit van de Vlaamse regering van 23 december 2011) worden sectorale normen voor windturbines vastgelegd in een besluit van de Vlaamse regering. Deze normen worden opgenomen in afdeling 5.20.6. ‘Installaties voor het opwekken van elektriciteit door middel van windenergie’ van Vlarem II.

Artikel 99 van het besluit van de Vlaamse regering van 23 december 2011 voert het artikel 5.20.6.1.1, tweede lid, in dat stelde dat “[d]e bepalingen uit hoofdstuk 4.5 en de bijlage 4.5.1 van titel II van het Vlarem [niet]

van toepassing [zijn] met uitzondering van afdeling 4.5.1 en 4.5.6, tenzij expliciet vermeld in de hiernavolgende artikelen”.

3.5. De omzendbrief van 2006 wordt vervangen door de omzendbrief RO/2014/02 van 25 april 2014 ‘afwegingskader en randvoorwaarden voor de oprichting van windturbines’ (hierna: omzendbrief van 2014). Voormelde omzendbrief bevat, in tegenstelling tot de omzendbrief van 2006, geen technische normen en waarden met betrekking tot de geluidsimpact en/of slagschaduw van windturbines. Dergelijke normen werden zoals hierboven aangegeven inmiddels ingeschreven in Vlarem II.

VII-42.618-4/110

3.6. Uit de overwegingen van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 25 juni 2020 in de zaak C-24/19 blijkt dat de sectorale voorwaarden voor windturbines in afdeling 5.20.6. van Vlarem II moeten worden beschouwd als een plan of programma in de zin van artikel 3, lid 2, onder a), van richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001

‘betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s’ (hierna: plan-MER-richtlijn) en zij bijgevolg aan een milieubeoordeling (hadden) moeten worden onderworpen.

3.7. Na dit arrest komt het decreet van 17 juli 2020 ‘tot validering van de sectorale milieuvoorwaarden voor windturbines’ (hierna: validatiedecreet)

tot stand, dat de sectorale normen geldig verklaart vanaf hun inwerkingtreding.

Artikel 4 van het validatiedecreet voegt een nieuw artikel 5.4.16

toe in het decreet van 5 april 1995 ‘houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid’ (hierna: DABM) dat bepaalt dat de Vlaamse regering nieuwe sectorale normen vaststelt voor installaties voor het opwekken van elektriciteit door middel van windenergie, die binnen een termijn van maximaal drie jaar vanaf de inwerkingtreding van dit artikel in werking treden.

Die sectorale normen worden onderworpen aan een voorafgaande milieueffectbeoordeling..

3.8. Op 12 oktober 2022 wordt een ontwerp plan-MER opgesteld.

Rekening houdend met de conclusies daarvan keurt de Vlaamse regering op 28

oktober 2022 het ontwerpbesluit ‘tot vaststelling van de sectorale normen voor windturbines’, voor de eerste keer principieel goed.

3.9. Op 21 april 2023 keurt het team Omgevingseffecten het plan-

MER definitief goed.

VII-42.618-5/110

3.10. Met een beslissing van 5 mei 2023 verleent de Vlaamse regering haar tweede principiële goedkeuring aan het ontwerpbesluit, waarover advies wordt gevraagd aan de afdeling Wetgeving van de Raad van State.

3.11. In haar advies 73.604/1 van 8 juni 2023 overweegt de afdeling Wetgeving van de Raad van State onder meer:

“4.2. De uitsluiting van toepassing van de bepalingen van hoofdstuk 4.5

(Beheersing van geluidshinder) (ontworpen artikel 5.20.6.1.1) heeft onder meer tot gevolg dat de windturbines niet ressorteren onder de bijlagen 4.5.4

– ‘Richtwaarden voor het specifieke geluid in open lucht van als hinderlijk ingedeelde inrichtingen’ en 4.5.5 – ‘Richtwaarden voor fluctuerend, incidenteel, impulsachtig en intermitterend geluid in open lucht van als hinderlijk ingedeelde inrichtingen’. Volgens artikel 4.5.2.1 gelden ter beoordeling van het geluid van inrichtingen, de in die bijlagen aangegeven waarden in dB(A) als richtwaarden waaraan het specifieke geluid in open lucht van een inrichting wordt getoetst.

De ontworpen regeling in verband met de geluidshinder hanteert in bepaalde gevallen soepelere richtwaarden dan deze in de bijlage 4.5.4, waardoor exploitanten van windturbines gebonden zijn door soepelere geluidsnormen dan de exploitanten van andere als hinderlijk ingedeelde inrichtingen die gebonden zijn door hoofdstuk 4.5.

De stellers van het ontwerp zullen er in het licht van het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel over moeten waken dat er een afdoende verantwoording is voor de uitsluiting van de betrokken windturbines van de toepassing van voormelde bepalingen van hoofdstuk 4.5. Het verdient aanbeveling om het verslag aan de Vlaamse Regering op dit punt aan te vullen”.

3.12. In navolging van het aangehaalde advies wordt in het verslag aan de Vlaamse regering een bijkomende motivering opgenomen:

“De Vlarem-bepalingen inzake de beheersing van geluidshinder (hoofdstuk 4.5) en hierbij horende bijlage 4.5.1 zijn niet van toepassing met uitzondering van de algemene bepalingen (afdeling 4.5.1) en de bijzondere voorwaarden (afdeling 4.5.6), tenzij expliciet vermeld in de hiernavolgende artikelen.

Art. 5.4.5 van het DABM geeft de mogelijkheid om omwille van technische redenen in minder strenge zin af te wijken van de algemene milieuvoorwaarden, in de gevallen die door de Vlaamse Regering worden bepaald. De algemene voorwaarde stelt in art. 4.5.1.1, § 2 van titel II van het Vlarem: “Tenzij voor bepaalde categorieën van inrichtingen in dit besluit andere bepalingen zijn opgenomen, zijn de bepalingen, vermeld in

VII-42.618-6/110

afdeling 4.5.2, 4.5.3, 4.5.4 en 4.5.5 van dit besluit van toepassing, uitgezonderd tijdens de eigenlijke bouw-, sloop- of wegenwerken.”

De exploitatie van windturbines gaat per definitie gepaard met het genereren van geluid. De algemene geluidsvoorwaarden houden echter geen rekening met de karakteristieken van windturbinegeluid, noch het omkaderend beleid en de regelgeving die van toepassing is op windturbines zoals de ruimtelijke aspecten. Hoger werd reeds de context geschetst m.b.t.

het belang van, en de (bindende) doelstellingen inzake hernieuwbare energie, alsook een historiek van de (milieu)voorwaarden. Ook het decreet van 17 juli 2020 tot validering van de sectorale milieuvoorwaarden voor windturbines bevat een uitgebreide omschrijving van het belang en de verplichtingen m.b.t. het aandeel hernieuwbare energie. Het toepassen van de algemene geluidsvoorwaarden zou kunnen betekenen dat de doelstellingen inzake hernieuwbare energie in het gedrang komen, de geluidsnorm in hindergevoelige gebieden (bijv. woongebieden) hoger zou kunnen zijn, er op ruimtelijk minder ideale locaties inplantingen zouden moeten toegelaten worden. De weloverwogen sectorale geluidsvoorwaarden waarbij zowel rekening gehouden werd met:

- de doelstellingen en het belang van hernieuwbare energie;

- de technische karakteristieken van windturbines;

- de bescherming van mens en milieu tegen onaanvaardbare risico’s en hinder;

- het omkaderend (ruimtelijk) beleid;

zijn daarom noodzakelijk en verantwoord.

De motivering bij het invoegen van specifieke sectorale geluidsvoorwaarden destijds bij het besluit van de Vlaamse Regering van 23 december 2011, luidde als volgt:

“Door het ontbreken van sectorale voorwaarden voor windturbines in het Vlarem en het ontbreken van duidelijke, eenduidige en rechtszekere richtlijnen in het huidige beoordelingskader (omzendbrief EME/2006/01-

RO/2006/02) rond de milieutechnische aspecten bij windturbines, dringt een technische actualisatie van de sectorale milieuvoorwaarden voor windturbines zich op. Met deze artikelen wordt een nieuwe afdeling 5.20.6

ingevoegd met vier subafdelingen.

(...)

De vierde subafdeling bevat voorwaarden met betrekking tot de hinder door geluid van windturbines. Uit ervaring blijkt dat de geluidsimpact uit de omzendbrief EME/2006/01-RO/2006/02 geen solide basis biedt om hinder naar omwonenden te evalueren en te beperken. Hierdoor is een nieuw voorstel van sectorale voorwaarden binnen het juridisch kader van titel II

van het Vlarem uitgewerkt.

Voormalige regelgeving In de omzendbrief RO/2006/02 van 12 mei 2006 inzake het afwegingskader en randvoorwaarden voor de inplanting van windturbines wordt gesteld dat wanneer de dichtstbijzijnde vreemde woning of het dichtstbijzijnde woongebied zich op een afstand kleiner of gelijk aan 250 m van de windturbinemast bevinden het specifieke geluid ofwel moet voldoen aan de richtwaarden in open lucht zoals opgenomen in de omzendbrief ofwel 5

dB(A) lager moet zijn dan het achtergrondgeluid.

VII-42.618-7/110

Daarnaast bepaalt artikel 5.20.5.1 van titel II van het Vlarem dat in afwijking van de bepalingen van hoofdstuk 4.5. geen geluidsnormen van toepassing zijn en dat in de milieuvergunning geluidsemissiegrenswaarden kunnen worden opgelegd in functie van de omgevingssituatie.

Sectorale voorwaarden windturbines Bij het ontwerp van de geluidsregelgeving werd uitgegaan van de basisprincipes van het Vlarem en werden volgende uitgangspunten in acht genomen:

- er mag geen onaanvaardbare hinder optreden bij omwonenden;

- differentiatie van de normering (richtwaarden) per gebiedsbestemming:

de toegestane geluidsniveaus op een industriegebied moeten hoger kunnen zijn dan deze in een woongebied;

- het meewegen van het oorspronkelijke omgevingsgeluid in de normering.

Er werd ervoor geopteerd om deze geluidsregelgeving op te nemen in sectorale voorwaarden in Vlarem, omdat hiermee een rechtszeker kader gevormd wordt voor zowel omwonenden, vergunningverlener als exploitanten.

(…)

Naar analogie met de huidige Vlarem-bepalingen, wordt er onderscheid gemaakt in de normering per dagdeel en per gebiedsbestemming.

Algemeen krijgen woongebieden nu een relatief hoge bescherming door het opleggen van een normering ‘s nachts van 39 dB(A). Hiermee wordt aangesloten bij de omzendbrief. Voor gebieden voor verblijfsrecreatie geldt dezelfde normering. Agrarische gebieden krijgen als norm 43 dB(A), net als recreatiegebieden. Op industriegebieden zelf (55 dB(A) en in buffergebieden (50 dB(A)) geldt een soepeler normering, waardoor geen beperking op de uitbating en ontwikkeling van windparken op grootschalige industriegebieden (vb. havengebied Antwerpen) wordt gelegd.

Voor kleinschaliger industriegebieden en KMO gebieden wordt een gedifferentieerde normering voorgesteld, dit om woongebieden voldoende te kunnen beschermen in functie van de reeds aanwezige infrastructuur.

Op minder dan 500 m van een industriegebied en buiten woongebieden, geldt een hogere norm van 45 dB(A) ‘s nachts.

Op minder dan 500 m van het industriegebied en binnen woongebied, is door de aanwezigheid van grote aantallen woningen een strengere norm wenselijk. Anderzijds is door de aanwezigheid van industrie het waarschijnlijk dat het achtergrondgeluid reeds hoog is, en ook in de bestaande Vlarem-bepalingen voor industrielawaai wordt een hogere norm toegestaan voor deze zones. Er is geopteerd om voor windturbines een norm van 43 dB(A) toe te staan, cfr. de normering voor agrarische gebieden. Hiermee wordt ook het midden gehouden tussen de huidige Vlarem-regelgeving (grenswaarde 40-45 dB(A), afhankelijk van het achtergrondgeluid) en de hinderaspecten verbonden met het geluid van windturbines.

Voor gebieden op minder dan 500 m van KMO-gebieden, dan wel 90 dB en is niet van toepassing voor de immissieniveaus die voorkomen bij windturbinegeluid. De spectrumanalyse gebeurt d.m.v. tertsbandanalyse.

Indien uit deze spectrumanalyse (zonder A-weging) blijkt dat een tertsband (vanaf 50 Hz) met meer dan 5 dB boven de aangrenzende tertsbanden uitsteekt, dient voor industriegeluid een penaltyfactor van 5 dB worden

VII-42.618-105/110

toegekend bovenop het berekend of gemeten specifiek geluidsniveau. Deze definitie van een zuivere toon is opgenomen in titel II van het Vlarem. Zo wordt een eventuele extra hinderlijkheid in de verf gezet. Dit kan bijvoorbeeld ook voorkomen indien de windturbine een zuivere toon emitteert maar voor windturbinegeluid dient met deze penalty juridisch niet toe te kennen Het voorkomen van een zuivere toon zal de mogelijke hinderlijkheid echter zeker verhogen en dient daarom verder te worden onderzocht. Het voorkomen van een zuivere toon kan bijvoorbeeld het gevolg van een defect of een oneffenheid zijn op het windturbineblad of ook van mechanische aard zijn.

Kortom, de globale beoordeling gebeurt in dB(A) maar er wordt wel degelijk rekening gehouden met de spectruminhoud.

Een voorbeeld van een normaal spectrum van een windturbine is hierna weergegeven :

De A-weging komt ook het best overeen met de gevoeligheid van het menselijk gehoor en dit bij 40dB. Ook in de algemene Vlarem-

richtwaarden wordt de A-weging gehanteerd. De wegingen zijn bedoeld om de fysisch gemeten dB’s te vertalen naar het menselijke gehoor. Het menselijk gehoor is niet even gevoelig voor elke frequentie. Rond een geluidsniveau van 40 dB is de dB(A) weging het meest aangewezen. Bij een geluidsniveau van ca 100 dB is een C-weging meer aangewezen. De C-

weging wordt enkel gehanteerd voor zeer hoge geluidsniveaus zoals voor muziekconcerten, maar het heeft dus geen zin om windturbinegeluid op te meten met een C-weging omdat ter hoogte van de receptor nooit dergelijke hoge geluidsniveaus worden vastgesteld.

In de praktijk blijkt dat in het algemeen er geen specifiek uitgesproken laag frequent geluid, infrageluid noch ultrasoon geluid in het spectrum op emissieniveau aanwezig is. Op grote afstand worden de lage frequenties bijna niet geabsorbeerd in de atmosfeer zodat op grotere afstand deze lage frequenties wel beter doorkomen dan de hogere frequenties. Het laag frequent geluid wordt verder in het plan-MER besproken.

Het specifiek geluid van een windturbine wordt weergegeven door het LAeq. Het A-gewogen equivalent geluidsniveau is een maat voor het beschouwde fluctuerende geluid. De discontinue geluidsbelasting gedurende een periode T wordt omgerekend naar het niveau van een continue geluid met dezelfde geluidsbelasting”.

In het MER-plan wordt verder nog ingegaan op laagfrequent geluid (p. 74-75):

“Laagfrequent geluid is geluid wat specifiek voorkomt, en vooral binnenshuis, tussen 20 Hz en 125–160Hz. Geluid onder de 20 Hz wordt infrasoon geluid genoemd. Geluid boven de 20 kHz als ultrasoon. In Vlaanderen bestaat er geen specifieke wet- en regelgeving voor LFG. Om toch eventueel aan te tonen dat er LFG aanwezig is, wordt vooral naar Nederland verwezen alhoewel het ook daar geen wetgeving is. In september 2020 presenteerde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en

VII-42.618-106/110

Milieu een factsheet LFG, gebaseerd op een uitgebreide inventarisatie van wetenschappelijk publicaties.

In relatie tot gezondheid concludeert het RIVM op basis van deze factsheet:

“Klachten die genoemd worden in relatie tot LFG zijn hoofdpijn, concentratieproblemen, geheugenproblemen, verminderde prestaties, hartkloppingen, problemen met het hart en/of de luchtwegen, duizeligheid en evenwichtsverlies. Van deze klachten is de link met LFG niet met wetenschappelijk onderzoek bewezen.” Wel laat de inventarisatie van de literatuur dat mensen een verstoring van de slaap kunnen ervaren als gevolg van LFG.”

In Nederland hanteert men de NSG curve[…] of de Vercammen-curve om aan te tonen dat er laagfrequent geluid is en ook als hinderlijk kan beschouwd worden. Deze curves worden zowel voor windturbines als voor industrie gehanteerd. Indien deze Vercammen-curve[…] binnenshuis overschreden wordt voor een bepaalde tertsband dan wordt de hinder als aanzienlijk beschouwd. In Vlaanderen is er geen wetgeving noch normenkader voor binnenshuis en dit is ook niet de scope van deze plan-

MER. Enkel in Denemarken is er een specifieke norm voor laagfrequent geluid voor zowel industrie als windturbinegeluid. De voorliggende richtwaarden in het basisscenario zijn ook enkel geldig in open lucht en niet binnenshuis.

In onderstaande figuur is een geluidsmeting (geluid niet afkomstig van windturbines) als voorbeeld weergegeven (binnenshuis) die aangeeft dat bij 63 Hz de referentiecurve (NSG) overschreden wordt, en het geluid waarneembaar is. De hindercurve van Vercammen is echter nog niet overschreden.

[…]

Laagfrequent geluid komt soms voor in het windturbinegeluid. Er is echter zeer weinig info bekend waarin de relatie van laagfrequentgeluid en (ernstige) gehinderden wordt beschreven. Dit blijkt ook uit de studie : A

Review of the Potential Impacts of Wind Turbine Noise in the Australian Context (John Laurence Davy, Burgemeister, Hillman, Carlile – Acoustics Australia – 2020).

Als we het spectrum van de geluidsemissie in tertsbandanalyse in het algemeen (technische fiches van recente windturbinetype) analyseren dan is er in het laagfrequentgebied geen verhoging bij een bepaalde toon waar te nemen. Door resonantie-effecten van de specifieke woning en door de zeer goede geluidsisolatie van onze woningen voor de hogere frequenties kan het wel voorkomen dat binnen, laagfrequent geluid veel beter waarneembaar is. De hoge frequenties worden beter geïsoleerd zodat enkel de lagere frequenties overblijven. We benadrukken nogmaals dat in Vlarem er in het algemeen geen normen voor binnenshuis met uitzondering van aanpalende vertrekken met hinderlijke inrichtingen zijn. Uit de praktijk blijkt echter dat meestal de NSG-curves noch de Vercammencurves overschreden worden door windturbinegeluid.

In het kader van geluidshinderklachten van een specifiek windturbinepark werd aan dBA-Plan bv de opdracht gegeven om na te gaan of er LFG

optreedt in een aantal woningen die op korte afstand zijn gelegen en of dit

VII-42.618-107/110

met akoestische maatregelen kan opgelost worden. De desbetreffende woningen zijn normaal geïsoleerd.

Het specifiek geluid van de windturbines respecteert de richtwaarde voor de avond – en nachtperiode, bij de desbetreffende woningen zijnde 45

dB(A). Op basis van de geluidsmetingen binnenshuis kon er geen overschrijding van de NSG curve worden vastgesteld. Hoewel dit voor een specifiek geval is kunnen we toch al afleiden dat de richtwaarde van 45

dB(A) een voldoende bescherming biedt ter voorkoming van hinderlijk laagfrequent geluid op voorwaarde dat er geen laag frequent geluid in het spectrum van de geluidsemissie aanwezig is. Laagfrequent geluid kan echter voorkomen bij sommige windturbinetypes maar dit zou dan ook in het spectrum van de geluidsemissie zichtbaar moeten zijn op basis van controlemetingen”.

108. Opnieuw wordt benadrukt dat het de Raad van State niet toekomt om zich uit te spreken over de wetenschappelijke deugdelijkheid van de “decibel-

A” weging. In de uitoefening van de hem opgedragen wettigheidscontrole is de Raad van State enkel bevoegd om na te gaan of op grond van juiste feitelijke gegevens, de verwerende partij in redelijkheid tot het gebruik van die “decibel-A

weging” is kunnen komen.

109. De verzoekende partijen tonen met hun uiteenzetting de onjuistheid of onredelijkheid van de aangehaalde overwegingen om gebruik te maken van de “decibel-A weging” niet aan. Zoals wordt gemotiveerd in het plan-

MER is het menselijk gehoor niet even gevoelig voor elke frequentie, reden waarom rond een geluidsniveau van circa 40 decibel de “A-weging” het meest aangewezen is. Het heeft volgens het plan-MER geen zin om windturbinegeluid op te meten met een C-weging omdat ter hoogte van de receptor nooit dergelijke hoge geluidsniveaus worden vastgesteld. De verzoekende partijen slagen er niet in deze motivering om de C-weging niet toe te passen, te ontkrachten. Bovendien tonen ze de onjuistheid niet aan van de conclusie dat “de globale beoordeling gebeurt in dB(A) maar er […] wel degelijk rekening [wordt] gehouden met de spectruminhoud.” Waar de verzoekende partijen opwerpen dat idealiter de G-

weging wordt gehanteerd “omdat hieruit blijkt dat er zeer hoge geluidsdrukken zijn die gepaard gaan met lage frequenties” en dat laagfrequent geluid een aanzienlijke impact op de gezondheid heeft en bijzonder hinderlijk kan zijn, gaan de verzoekende partijen eraan voorbij dat “de link [tussen de aangehaalde klachten]

VII-42.618-108/110

met LFG niet met wetenschappelijk onderzoek bewezen” is, dat laagfrequent geluid binnenshuis veel beter wordt waargenomen terwijl de normen enkel voor buitenshuis gelden, dat geluidsmetingen hebben uitgewezen dat wanneer het specifiek geluid van de windturbines de richtwaarde voor de avond- en nachtperiode respecteert, bij de desbetreffende woningen zijnde 45 dB(A), geen overschrijding van de NSG curve kon worden vastgesteld, dat de richtwaarde van 45 dB(A) een voldoende bescherming biedt ter voorkoming van hinderlijk laagfrequent geluid op voorwaarde dat er geen laag frequent geluid in het spectrum van de geluidsemissie aanwezig is en dat laagfrequent geluid in het spectrum van de geluidsemissie zichtbaar zou moeten zijn op basis van controlemetingen. Dat de verzoekende partijen het in de laatste memorie “ongeloofwaardig” vinden dat rekening zal worden gehouden met de spectruminhoud verandert niets aan het voorgaande.

110. Bovendien wordt in het plan-MER (p. 102) aangegeven dat het “menselijk gehoor […] betrekkelijk ongevoelig [is] voor lage frequenties. Wat betreft het laagfrequent geluid zijn er geen normen opgenomen in Vlarem II. Het laagfrequente geluid kan een bron van hinder zijn. Er werd in de literatuur geen gezondheidseffecten van dit laagfrequent geluid aangetoond”. De verzoekende partijen tonen de onjuistheid of onredelijkheid van die overweging niet aan. De verwijzing naar een beslissing van het Australische Administrative Appeals Tribunal doet niet anders besluiten.

111. Voor zover de verzoekende partijen nog opwerpen dat de bezwaren en opmerkingen die in dit verband werden geformuleerd tijdens het openbaar onderzoek onvoldoende werden beantwoord, wordt opgemerkt dat niet duidelijk is over welke bezwaren of opmerkingen het gaat. Dit wordt in de laatste memorie niet verduidelijkt.

Conclusie

112. Het vierde middel is, in al zijn onderdelen, voor zover ontvankelijk, ongegrond.

VII-42.618-109/110

BESLISSING

1. Het verzoek van de vzw Ode-Vlaanderen tot tussenkomst wordt ingewilligd.

2. De Raad van State verwerpt het beroep.

3. De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 600 euro, elk voor een derde, een bijdrage van 24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.

De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst, begroot op 150 euro.

Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op dertien april tweeduizend zesentwintig, door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:

Carlo Adams, kamervoorzitter, Francis Van Nuffel, staatsraad, Frédéric Vanneste, staatsraad, bijgestaan door Bart Tettelin, griffier.

De griffier De voorzitter

Bart Tettelin Carlo Adams

VII-42.618-110/110

PDF document ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.352