Legislator Jurisprudence & Législation
ECLI:BE:RVSCE:2021:ARR.252.060 ECLI:BE:RVSCE:2021:ARR.252.060 Généré par l'IA

Court dismisses request to suspend PFAS emission measures due to insufficient evidence and procedural delays.

Numéro de cause ECLI:BE:RVSCE:2021:ARR.252.060
Autorité / Tribunal
Juridiction Belgique (BE)
Date de la décision
Issue du litige Rejeté (Dismissed)

Synthèse Legislator

Généré par l'IA

The Council of State dismissed the applicant's urgent request to suspend the enforcement of safety measures regarding PFAS emissions. The respondent authorities argued that the applicant failed to provide essential emission data, submitted over 11,000 documents without identifying key information, and relied solely on calculations rather than direct measurements. Consequently, the court found the applicant had not met its burden of proof to demonstrate that the current measures were insufficient or that suspension was necessary.

Regeste Legislator

Généré par l'IA

Articles 16.7.1 of the Decree of 5 April 1995; The court holds that an administrative authority is not required to suspend enforcement measures when the applicant fails to provide essential data or demonstrate that the existing measures are inadequate.

Mots-clés

Généré par l'IA
PFAS emissions safety measures administrative suspension burden of proof environmental protection urgent necessity procedural delay déchet médical

Dispositions légales citées

Généré par l'IA
Article 16.7.1 of the Decree of 5 April 1995
Title VI, Chapter II of the Laws on the Council of State
Généré par l'IA

Vous souhaitez savoir comment cet arrêt s'applique à votre dossier ?

Analysez cette décision avec la législation fédérale, le droit cantonal, la doctrine et la jurisprudence subséquente dans Legislator AI.

Ouvrir dans Legislator →

Texte complet

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

VIIe KAMER

nr. 252.060 van 5 november 2021

in de zaak A. 234.911/VII-41.234

In zake: de BV 3M BELGIUM

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Dominique Devos, Filip De Preter, Jonas Van Orshoven en Kwinten Vandekerckhove kantoor houdend te 1000 Brussel Keizerslaan 3

bij wie woonplaats wordt gekozen

tegen:

het VLAAMSE GEWEST

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Johan Verbist, Britt Weyts en Joyce Van Caeyzeele kantoor houdend te 2000 Antwerpen Amerikalei 187, bus 302

bij wie woonplaats wordt gekozen en tevens door advocaten Filip Dewallens, Christophe Lemmens en Thierry Vansweevelt kantoor houdend te 3000 Leuven Mechelsestraat 107-109

Tussenkomende partijen:

1. de GEMEENTE ZWIJNDRECHT

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Erika Rentmeesters, Laura Vandervoort en Jan Van Eynde kantoor houdend te 9100 Sint-Niklaas Vijfstraten 57

bij wie woonplaats wordt gekozen

2. de PROVINCIE ANTWERPEN

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Reiner Tijs en Joëlle Gillemot kantoor houdend te 2000 Antwerpen Stijfselrui 48, bus 101

VII-41.234-1/40

I. Voorwerp van de vordering

1. De vordering, ingesteld op 30 oktober 2021, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van het besluit van 29 oktober 2021 van de gewestelijke toezichthouders van de Afdeling Handhaving en de gewestelijk toezichthouder van het Agentschap Zorg en Gezondheid “houdende de veiligheidsmaatregelen volgens artikel 16.7.1 van het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid”

lastens de verzoekende partij.

II. Verloop van de rechtspleging

2. De verwerende partij heeft een nota ingediend.

Met een verzoekschrift van 4 november 2021 heeft de gemeente Zwijndrecht gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.

Met een verzoekschrift van 4 november 2021 heeft de provincie Antwerpen gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.

De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 4 november 2021, om 14.00 uur.

Staatsraad Pierre Lefranc heeft verslag uitgebracht.

Advocaten Filip De Preter, Dominique Devos en Jonas Van Orshoven en Group President Safety and Industrial Business Group Michael G.

Vale, die verschijnen voor de verzoekende partij, advocaten Johan Verbist en Christophe Lemmens, gewestelijk toezichthouder Bart Bautemans en

VII-41.234-2/40

handhavingsmanager Wilfried Van den Acker, die verschijnen voor de verwerende partij, advocaten Laura Vandervoort en Jan Van Eynde, die verschijnen voor de eerste tussenkomende partij en advocaat Joëlle Gillemot, die verschijnt voor de tweede tussenkomende partij zijn gehoord.

Eerste auditeur-afdelingshoofd Peter Provoost heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.

Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, ge-

coördineerd op 12 januari 1973.

III. Feiten

3.1.1. De verzoekende partij is houder van een omgevingsvergunning van onbepaalde duur die, bij ontstentenis van bezwaren en advies van het Agentschap Zorg & Gezondheid (hierna: AZG) en na gunstig advies van o.m. de gemeente Zwijndrecht, door de deputatie van de provincie Antwerpen op 17 september 2020 werd verleend voor de hinderlijke inrichting gelegen aan de Canadastraat 11 in 2070 Zwijndrecht.

De vergunning werd verleend om een chemisch bedrijf verder te exploiteren en te veranderen. Zijn onder meer vergund:

- de productie van maximaal 16.600 ton per jaar waterige waterstoffluorideoplossing uit afgassen met behulp van de fluoriderecuperatie-eenheden in gebouw 017 en in zone 037 (hernieuwing, rubriek 7.1.3), - de productie van maximaal 3.300 ton per jaar (ruwe) gefluoreerde organische chemicaliën in gebouw 036 door middel van elektroperfluorinatie (uitbreiding met 800 ton per jaar, rubrieken 7.4.b.2 -7.11.1.b – 7.11.1.f),

VII-41.234-3/40

- de productie van maximaal 4.500 ton per jaar (ruwe) gefluoreerde organische chemicaliën in gebouw 016 door middel van elektroperfluorinatie (hernieuwing, rubrieken 7.4.b.2-7.11.1.b-7.11.1.d-7.11.1.f), - de productie van maximaal 5.000 ton per jaar gefluoreerde organische chemicaliën in gebouw 036 door middel van continue en batchprocessen voor verdere zuivering en/of opwerking van (ruwe) producten afkomstig van de elektroperfluorinatie (uitbreiding met 1000 ton/jaar, rubrieken 7.4.b.2- 7.11.1.b-

7.11.1.f), - de productie van maximaal 10.150 ton per jaar gefluoreerde organische chemicaliën in gebouwen 016 en 003 door middel van continue en batchprocessen voor verdere zuivering en/of opwerking van (ruwe) producten afkomstig van de elektroperfluorinatie (vermindering met 26.250 ton per jaar, rubrieken 7.4.b.2 – 7.11.1.b – 7.11.1.d – 7.11.1.f – 20.4.1.2), waarvan de productie van maximaal 9 000 ton per jaar gefluoreerde organische chemicaliën in gebouw 003 met een verbruik van maximaal 850 ton per jaar oplosmiddelen (vermindering van 900 ton per jaar verbruik oplosmiddelen, rubriek 59.14.2), - de productie van maximaal 4.000 ton per jaar fluorelastomeren in gebouwen 002, 032 en labo's met gebruik van een geïnstalleerde drijfkracht van 1.887,4

kW en met gebruik van maximaal 46,5 ton oplosmiddelen (uitbreiding met 62,40 kW, rubrieken 36.3.1.b.1 – 59.15.1).

De vergunning is verleend mits “de strikte naleving” van de in artikel 2 opgesomde algemene, sectorale en bijzondere milieuvoorwaarden.

Eén van de bijzondere milieuvoorwaarden betreft de lozing van bedrijfsafvalwater waarvoor volgende lozingsnormen gelden:

Parameter Norm Zwevende stoffen 60 mg/l BZV 25 mg/l CZV 125 mg/l Stikstof totaal 30 mg/l tot en met 30/6/2022 15 mg/l vanaf 1/7/2022

Fosfor totaal 2 mg/l Fluoride 35 mg/l tot en met 30/6/2023 15 mg/l vanaf 1 juli 2023

VII-41.234-4/40

Nitriet 0,4 mg/l Arseen totaal 0,025 mg/l Kobalt totaal 0,006 mg/l Koper totaal 0,4 mg/l Nikkel totaal 0,12 mg/l Anionische oppervlakte-actieve 3 mg/l tot en met 30/6/2022 1 mg/l stoffen vanaf 1/7/2022

Som kationische en niet-ionogene 3 mg/l oppervlakte-actieve stoffen AOX 400 µg/l Perfluorbutaansulfonzuur (PFBS) 3.700 µg/l tot en met 30/6/2022

Perfluorheptaanzuur (PFHpA) 15 µg/l tot en met 30/6/2022

Perfluorhexaanzuur (PFHxA) 30 µg/l tot en met 30/6/2022

Perfluorhexaansulfonzuur (PFHxS) 40 µg/l tot en met 30/6/2022

Perfluoroctaanzuur (PFOA) 40 µg/l tot en met 30/6/2022

Perfluoroctaansulfonzuur (PFOS) 30 µg/l tot en met 30/6/2022 1 µg/l vanaf 1/7/2022

Perfluoroctaansulfonylamide 10 µg/l tot en met 30/6/2022

(PFOSA)

Perfluorpentaanzuur (PFPA) 32 µg/l tot en met 30/6/2022

Perfluorbutaanzuur (PFBA) 5.000 µg/l tot en met 30/6/2022

3.1.2. Uit de vergunning komt onder meer naar voren dat:

– de activiteiten van de ingedeelde inrichting algemeen omschreven worden als de productie van fijnchemicaliën in batchreactoren;

– op de site van 3M zich een historische grondwaterverontreiniging bevindt met onder andere perfluoroctaansulfonzuur (PFOS), perfluoroctaansulfonamide (PFOSA) en perfluoroctaanzuur (PFOA) die sinds 2000 niet meer worden geproduceerd bij 3M;

– PFOS niet meer afkomstig is van de productieprocessen, maar hoofdzakelijk van grondwater afkomstig van het bodemsaneringsproject en daarnaast een klein deel afkomstig van historische verontreinigingen in de productie-installaties, riolering en waterzuiveringsinstallatie;

– PFOS een prioritair gevaarlijke stof is met een indelingscriterium gevaarlijke stoffen van 0,1 μg/l;

– PFOS en PFOA moeilijk degradeerbare geperfluoreerde componenten zijn die niet of nauwelijks worden afgebroken in een biologische waterzuivering;

– op de site van 3M een waterzuiveringsinstallatie staat om onder andere PFOS

dat vrijkomt door het bodemsaneringsproject te zuiveren;

VII-41.234-5/40

– deze installatie wordt uitgebreid met de bouw van een continue zandfilter en de plaatsing van een bijkomende koolfilter in serie;

– PFOS hecht aan zwervende stoffen.

3.1.3. Uit de bestreden beslissing komt naar voren dat de vergunde inrichting fijnchemicaliën produceert tot tussen- of eindproducten die onderscheiden worden in:

– fluorchemicaliën die op hun beurt onderscheiden worden in drie productgroepen: inerte vloeistoffen (voor onder andere de elektronica-industrie), “Foam Additive” (voor toepassing door derden bij de productie van isolerende materialen), en “Home Care Division” die “Protective Materials” bevat (voornamelijk gebruikt voor de veredeling van textiel, leer enz.), – niet-fluorchemicaliën, – synthetische fluoro-elastomeren (synthetisch gefluoreerde rubbers).

In de bestreden beslissing wordt gesteld dat:

– bij de verschillende processtappen van fluorchemicaliën PFAS-emissies kunnen vrijkomen, hetzij naar afvalwater, lucht of in afval, – bij de productie van niet-fluorchemicaliën er geen PFAS-emissies zijn, – bij de productie van synthetische fluoro-elastomeren in theorie PFAS-emissies niet uit te sluiten zijn, maar in voorkomend geval gaat het volgens de verzoekende partij om zeer minimale emissies.

3.2.1. Uit de bestreden beslissing komt ook naar voren dat de verzoekende partij op 11 juni 2021 op verzoek van AZG een lijst van 9

PFAS-verbindingen (PFBA, PFHxA, PFOA, PFBS, PFHxS, PFOS, FOSA, FBSA, PFHxSA) met aanduiding van een “tijdlijn productie”, heeft bezorgd die “enkel [focust] op de actieve productie van de opgenoemde stoffen en niet [op] de eventuele aanwezigheid als bijproduct”. Deze lijst bevat “minder

VII-41.234-6/40

PFAS-verbindingen dan waarvoor een lozing werd aangevraagd in de hervergunning van het bedrijf in 2020”.

AZG had op 9 juni 2021 volgende informatie “over alle PFAS-verbindingen” opgevraagd bij de verzoekende partij tegen 3 september 2021:

“– Een lijst van PFAS-verbindingen (met vermelding van CAS-nummers)

die in de bedrijfsactiviteit werden en worden gebruikt als grondstof, tussenverbinding, eindproduct of als toeslagstof of als bestanddeel van deze.

Omdat PFAS-verbindingen persistent zijn graag deze lijst voor de laatste 25 jaar. Telkens met de vermelding van het start- en stopjaar dat deze stof voorkwam in de bedrijfsprocessen.

– Een lijst van de door u gekende analyses van stalen in de diverse milieumetingen m.b.t. PFAS, op het bedrijfsterrein en in de omgeving. Met milieumedia bedoel ik grondwater, putwater, bodem (diepere lagen en toplagen), veegstof, eventueel biota, lucht en oppervlaktewater Ook hier een historische kadering die teruggaat tot de laatste 10 jaren. Graag in deze lijst aan te geven over welke PFAS het gaat (specifieke componenten, of somparameters), met welke analyse- en staalnametechniek dit gebeurde en wat de detectielimiet is/was" (eigen aanduiding)

– Indien beschikbaar een inschatting van 3M, in afwachting van de door OVAM opgevraagde gegevens en analyses i.k.v. het bodemdecreet, over de mogelijke risico’s naar de bevolking in de omgeving”.

Dat verzoek om informatie wordt op het inspectiebezoek van 25 augustus 2021 aangevuld met de vraag:

“– Om de opgelijste PFAS-componenten aan te duiden op de processchema’s van 3M (in welke processtappen komen deze voor?)

– Om voor de opgelijste PFAS-componenten aan te duiden of en in welke hoeveelheden deze geëmitteerd (diffuus en/of geleid) worden naar de omgeving – lucht, bodem, oppervlakte- en grondwater”.

Op 17 september 2021 stelt AZG volgende bijkomende vraag aan de verzoekende partij:

“– Per component een overzicht van de toxicokinetische informatie van de aangeleverde lijst PFAS-componenten. Dit met de bedoeling om medisch milieukundige risicoanalyses te kunnen onderbouwen.

VII-41.234-7/40

– De geanonimiseerde (historische en actuele) bloedserum resultaten geanalyseerd op PFAS-componenten, waarbij per analyseresultaat extra informatie wordt aangegeven ■ wat de afstand is van de woonplaats van de werknemer tot 3M

■ het aantal maanden dat de werknemer waarbij het bloedserum werd geanalyseerd op PFAS-componenten was tewerkgesteld bij de 3M-vestiging in Zwijndrecht – De extra informatie levert bijkomend aan de arbeidsveiligheid- en arbeidshygienische-aspecten (wat een bevoegdheid is van de FOD WASO)

inzicht in het volksgezondheidskundig aspect”.

Op 24 september 2021 antwoordt de verzoekende partij aan AZG

dat haar “externe preventiedienst, die deze data beheert, [haar] heeft […] geleerd dat zij deze gegevens niet wensen aan te leveren”.

AZG antwoordt dat het geen optie is de gevraagde gegevens niet aan te leveren:

“De gegevens van de bloedresultaten voor de jaren 2000-2016 van de werknemers zijn minimaal sinds 23 juni 2021 geanonimiseerd beschikbaar bij Mevr. Swaelen van 3M. Mijn vraag op het inspectiebezoek van 25/8 was deze gegevens aan ons te bezorgen. En dit per individueel resultaat aan te vullen met:

- De 'vogelvlucht’afstand van de woonplaats van de werknemer tot de vestiging van 3M te Zwijndrecht - Het aantal maanden/jaren dat de werknemer bij 3M in dienst is.

Op dit niveau garanderen deze gegevens de anonimiteit van de werknemers -

ik vraag noch namen, noch concrete adressen. Er kan nog gekozen worden om de afstand tot op bv. 100 m nauwkeurig mee te geven, dan wel om het aantal jaren dienst af te ronden tot op een halfjaar. Maar dit is zelfs niet nodig volgens mij om de anonimiteit te verzekeren.

Deze informatie is niet bedoeld voor het arbeidsgeneeskundig aspect - want dat is mijn bevoegdheid niet. Deze informatie levert mij wel een belangrijke volksgezondheidskundige inschatting. Nl. een afstandsrelatie tussen PFAS

in bloed en 3M. De werknemers zijn ook mensen zoals u en ik die deel uitmaken van de maatschappij en dus in de buurt wonen. Het geeft een belangrijk inzicht in de ernst van de volksgezondheidsimpact die we verwachten in de leefomgeving.”

De verzoekende partij antwoordt vervolgens met “een presentatie van Mensura met de laboresultaten op het bloed onderzocht bij de werknemers in de periode 2000-2016 voor PFOS en PFOA, en de achterliggende VII-41.234-8/40

wetenschappelijke publicaties”. In de bestreden beslissing wordt gesteld dat deze “inzichten […] niet [werden] doorgetrokken naar een ‘Public Health’-benadering”.

3.2.2. Uit de bestreden beslissing komt nog naar voren dat uit overleg met de verzoekende partijen op 10 september 2021 over mogelijke emissies van PFAS van de verzoekende partij naar de lucht, is gebleken dat:

– er in stromen die momenteel niet naar de naverbrander gaan, PFAS aanwezig kunnen zijn, – deze stromen niet worden gemeten en er dus geen kwantificatie is van de hoeveelheid PFAS die via deze weg naar de atmosfeer gaat, – het F-gas monitoringsplan van de verzoekende partij is opgesteld vanuit een broeikasgas-optiek en dus niet is opgezet om specifiek PFAS te monitoren, – de kwantificatie van F-gassen die opgenomen zijn in het monitoringsplan gebeurt door middel van berekeningen op basis van emissiefactoren, – voor eventuele PFAS die nog niet zijn opgenomen in het monitoringsplan er momenteel geen kwantificatie gebeurt, – de verzoekende partij het mogelijk acht een prioritering van maatregelen uit te werken voor de aanpak van de uitstoot van PFAS op basis van de hoeveelheid uitgestoten PFAS en hun schadelijkheid, maar dat er niet over alle processen gedetailleerde informatie aanwezig is en dat de verzoekende partij niet van alle stromen weet welke moleculen in die stromen voorkomen, – de verzoekende partij erop wijst dat in 2020/2021 verschillende emissiestromen werden/worden aangetakt op de naverbrander die een duidelijke emissiereductie realiseerde of zal realiseren van de gefluoreerde broeikasgasemissies.

Dat overleg leidde onder meer tot de vraag aan de verzoekende partij “of metingen zouden kunnen uitgevoerd worden op de naverbrander inclusief een timing daarvan en een tijdslijn van emissies” evenals “naar de mogelijke aanstelling van een expertenteam”. In de navolgende communicatie werd op 14 september 2021 volgend overzicht van vragen gegeven aan de verzoekende partij:

VII-41.234-9/40

“– Nazicht van het overlegdocument: opmerkingen, aanvullingen, aanpassingen in track changes.

– Beantwoorden van een aantal vragen in het overlegdocument die nog open staan (o.a. punten f, g, h en i).

– Verder uitwerken van het uittreksel uit het MP (doc6) zodat dit evolueert naar een document dat een gedetailleerd en kwantitatief overzicht geeft van welke PFAS vrijkomen op welke locaties op de 3M site.

– Het beantwoorden van de vragen in doc2 en waar relevant informatie overhevelen naar doc6.

– Een tijdslijn waaruit duidelijk wordt op welk tijdstip bepaalde stromen werden aangesloten waarbij wordt aangegeven welke PFAS op dat moment vrij kwamen (kan ook opgenomen worden in doc6).

– Het opnemen van de nieuwe processen in doc6.

– Per processtap een opdeling van diffuse/geleide emissies in doc6.

– Antwoorden op volgende vragen:

o Kunnen reeds indicatieve metingen uitgevoerd worden op de naverbrander (voor en na de naverbrander) (+timing).

o Kan VITO deelnemen aan een eventueel volgende overleg?

o Is het mogelijk een prioritering op te maken van maatregelen ter reductie van PFAS-emissie (tegen wanneer kan dat?)”.

Aanvullend wordt nog meegedeeld aan de verzoekende partij:

“Uit het overleg blijkt dat 3Mgeen volledig beeld heeft van de PFAS die in de verschillende processen kunnen voorkomen en of en hoeveel van deze PFAS in de lucht terecht komen. Ook van de ecotoxicologische eigenschappen van de voorkomende PFAS heeft 3M slechts gedeeltelijke informatie ter beschikking.

Zoals eerder gesteld in de mail van 06/09 stelt zich daarom de vraag of het daarom niet aangewezen is dat 3M een extern expert inschakelt om het volledige beeld in kaart te brengen en informatie die 3M zelf genereert valideert.

We willen evenwel elke vertraging op de lopende informatieverzameling vermijden en dit loopt eventueel dus parallel.

Deze piste wordt nog intern besproken binnen de milieuadministraties.

VMM zal hiervoor overleg initieren.”

In de bestreden beslissing wordt gesteld dat:

– na het antwoord van de verzoekende partij op 24 september 2021 “heel wat vragen onbeantwoord [bleven] zodat er nog steeds geen goed beeld is van de PFAS die in het proces voorkomen en mogelijk hun weg naar de atmosfeer

VII-41.234-10/40

vinden. 3M gaf in de antwoorden aan dat het bijkomende informatie na 30/09/2021 zou bezorgen. Nadien werd van 3M geen bijkomende informatie ontvangen met betrekking tot de vragen die op 14/09/2021 werden voorgelegd.

Enkel kwam er nog een reactie op de aanmaning van 01/10/2021. […] Ook de gevraagde tijdslijn werd niet aangeleverd, noch een antwoord op de vraag of en tegen wanneer (indicatieve) metingen mogelijk zijn”, – “3M sinds 9 juni 2021 slechts gedeeltelijk en zeer onvolledige informatie met de overheid heeft gedeeld. Als gevolg hiervan kunnen de bevoegde diensten geen correct beeld krijgen van de emissies van 3M naar de omgeving, de mogelijke gevaren hiervan en de gevolgen voor mens en milieu”.

3.3.1. Op 1 en 4 oktober 2021 manen de toezichthouders van AZG en afdeling handhaving de verzoekende partij op grond van de artikelen 3.7.1, § 1, 16.3.13, 16.3.20 en 16.3.27 van het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid (hierna: DABM) aan “volgende maatregelen te nemen:

• Voor 8 oktober 2021 de informatie, die mondeling werd gevraagd op het inspectiebezoek dd. 25/08/2021 te bezorgen. Hierbij werd ook aangegeven dat indien 3M niet over de informatie beschikt of het antwoord niet kent, dit ook aangegeven moest worden. In een bijlage van de aanmaning wordt ook nog eens verwezen naar de infovraag van AZG aan 3M op 9 juni 2021.

• Voor 15 oktober 2021 een extern expertenteam aan te stellen met als opdracht alle huidige en historische PFAS-emissies van 3M in kaart te brengen en op basis hiervan een evaluatie te maken van de gevaren voor mens en milieu. Dit team kan rekenen op volledige medewerking van 3M en heeft de bevoegdheid om alle zaken te onderzoeken die het nodig acht. Zowel de samenstelling van het expertenteam als het plan van aanpak worden ter goedkeuring aan AZG, VMM en de afdeling Handhaving voorgelegd.

• In de bijlage bij de aanmaning is een met limitatieve lijst van onderzoeksacties opgenomen die nodig is om de emissie van PFAS naar lucht en water en hun impact op het leefmilieu in te schatten.

VII-41.234-11/40

• Een volledige lijst van alle gefluoreerde organische stoffen die op de site van 3M

Zwijndrecht kunnen voorkomen (eindproducten, tussenproducten, ongewenste stoffen, intermediaire stoffen, contaminaties, enz. ). Voor elk van de geproduceerde eindproducten dient de geproduceerde jaarhoeveelheid en het verder gebruik (sectoren) te worden aangegeven.

• Voor elke stof wordt, waar mogelijk, het CAS-nummer gegeven of de volledige chemische naam en chemische formule.

• Per (tussen)product en per “productiestap” (en andere afgebakende processen)

wordt aangegeven welke van de punt 1 genoemde stoffen voorkomen.

• Voor de betekenis van "productiestap" wordt verwezen naar het F-gas monitoringsprotocol. Met andere afgebakende processen wordt bedoeld opslag, overslag, verpakking, nabehandeling, waterzuivering. Het F-gas monitoringsplan is opgesteld in functie van de inschatting van de uitstoot van broeikasgassen en geeft onvoldoende informatie over de "andere" gefluoreerde componenten. Focus ligt dan ook op identificatie en kwantificatie van emissie die in het monitoringsplan nog niet ingeschat werden.

• Er wordt hierbij de nodige aandacht besteed aan de mogelijke uitstoot in de vorm van aerosolen en deeltjes. Ook de vorming van mogelijke uitstoot via aerosolen via de waterzuivering wordt onderzocht.

• Voor elk van de geïdentificeerde gefluoreerde organische stoffen die voorkomen in de processtappen wordt ingeschat of deze stoffen hun weg kunnen vinden naar de atmosfeer en naar het afvalwater.

• Er wordt hierbij een opdeling gemaakt tussen geleide en niet-geleide emissies zoals gedefinieerd in VLAREM.

• De hoeveelheid stoffen die in de atmosfeer en in het water vrijkomen worden gekwantificeerd per processtap en per (tussen)product. De methodiek van inschatten en de betrouwbaarheid van de inschatting worden gedocumenteerd, ook indien voor bepaalde stoffen geen emissie wordt verwacht.

• Per geïdentificeerde stof worden de ecotoxicologische gegevens in kaart gebracht, inclusief het bioaccumulatiepotentieel en de mobiliteit in het milieu.

VII-41.234-12/40

• Met behulp van luchtmodellering wordt in kaart gebracht hoe de in punt 1

gekwantificeerde stoffen zich kunnen verspreiden in de omgeving zowel luchtconcentratie als depositie.

• Er wordt een tijdlijn opgesteld met daarop de momenten waarop er relevante veranderingen zijn doorgevoerd inzake de behandeling van luchtemissies. Er wordt daarbij beschreven welke impact deze verandering had. In het bijzonder wordt toegelicht of er voor de verandering meer/minder gefluoreerde organische stoffen werden uitgestoten inclusief een identificatie en kwantificatie van deze stoffen.

• Ook toekomstige aanpassingen en het effect van die aanpassingen op de emissies naar de atmosfeer worden in kaart gebracht.

• Er wordt gebruik gemaakt van metingen om de aanwezige gefluoreerde organische stoffen te identificeren in aanwezige processtappen en emissiestromen.

• Er worden metingen uitgevoerd voor en na de thermische nabehandeling om na te gaan of de thermische naverbrander alle gefluoreerde organische stoffen afbreekt tot de stoffen die op dit moment door 3M gerapporteerd worden.

• Aangezien 3M werkt met discontinue processen is het belangrijk dat bij het uitvoeren van metingen gemeten wordt op momenten die representatief zijn voor een inschatting van de uitstoot, waarbij zowel piekuitstoot als gemiddelde uitstoot in kaart worden gebracht.

Deze onderzoeksacties worden in het plan van aanpak opgenomen, tenzij kan verantwoord worden waarom een andere methodiek aangewezen is.

o Het expertenteam is samengesteld uit experten met aantoonbare ervaring en expertise in milieuverontreiniging naar alle milieucompartimenten, luchtmodellering, ecotoxicologie, humane toxicologie, epidemiologie en chemische processen en dit specifiek in het domein van de gefluoreerde organische moleculen.

o Er wordt een rapport opgesteld met de bevindingen van het expertenteam. Het rapport wordt uiterlijk op 1 november 2021 aan HH, VMM en AZG ter goedkeuring voorgelegd.

o Dit rapport omvat minstens een aantal relevante (indicatieve) milieumetingen, tenzij kan aangetoond worden dat dit niet mogelijk is of niet opportuun is in deze

VII-41.234-13/40

periode. De geplande milieumetingen worden ook opgenomen in het plan van aanpak.

o Indien er bepaalde gegevens ontbreken wordt in het rapport duidelijk gemaakt welke onderzoeksacties nodig zijn om deze lacunes in kaart te brengen samen met een plan van aanpak en timing.

• alle nodige maatregelen nemen om de verstuiving van braakliggende grond of stof op de site van 3M zo veel als mogelijk te vermijden. Een plan van aanpak, inclusief timing, wordt uiterlijk 15 oktober 2021 aan de afdeling Handhaving, VMM en AZG voorgelegd”.

3.3.2. Het antwoord van de verzoekende partij op 8 oktober 2021 luidt:

“Wat het aanleveren van informatie betreft wensen wij u in de eerste plaats te benadrukken dat 3M op generlei wijze de bedoeling heeft om informatie niet over te maken aan uw diensten. Indien u tot nog toe niet alle informatie ontvangen heeft die u meent te moeten ontvangen van 3M dan heeft dit te maken met de hoeveelheid en de diversiteit aan vragen die vanuit de meest verschillende overheidsinstanties aan 3M gevraagd worden: de parlementaire onderzoekscommissie PFAS-PFOS, de kabinetten van de Vlaamse Regering, de federale milieu-inspectie, de gerechtelijke politie, VMM, OVAM, gemeente Zwijndrecht, ...

De intensiteit en detailleringsgraad van de gevraagde antwoorden ligt zeer hoog, wat het onmogelijk maakt om aan elk verzoek te kunnen voldoen binnen het door de overheid vooropgestelde tijdsbestek. Veel van de informatie die ons wordt opgevraagd, is niet onmiddellijk beschikbaar en moet vaak zelfs specifiek worden samengesteld in antwoord op de concrete vraag. Wij moeten de nodige tijd krijgen om al deze informatie op een georganiseerde manier te verzamelen en over te maken aan alle overheden waarmee wij samenwerken.

Wij wensen eveneens mee te delen dat de deadlines die ons worden opgelegd niet haalbaar zijn. Dit heeft enerzijds te maken met de hoeveelheid vragen maar anderzijds ook met de complexiteit van de vragen. U zal het met mij eens zijn dat de vragen niet eenvoudig zijn. Hetzelfde geldt bijgevolg voor de antwoorden. 3M is genoodzaakt om prioriteiten te stellen bij het beantwoorden van de vele vragen die ze krijgt, mede gelet op de talrijke procedures waarin 3M op erg korte termijn betrokken is, en waarvoor telkens de nodige tijd moet worden gereserveerd om een juridisch verweer voor te bereiden.

De vragen van verschillende overheden – waaronder die van de afdeling Handhaving – bereiken ons op een zeer gedecentraliseerde manier. Niet alleen zijn er momenteel heel geregeld inspectiebezoeken door diverse overheden, maar ook de vragen die tijdens zo’n inspectiebezoek gesteld

VII-41.234-14/40

worden, zijn niet eenvoudig. Ik wil daarvoor verwijzen naar de bijlage die u heeft opgenomen aan uw aanmaning en waar de informatie staat opgesomd die het Agentschap Zorg en Gezondheid opgevraagd heeft. Het gaat niet alleen om veel vragen, ook elke vraag bestaat uit diverse subvragen die gedetailleerd moeten worden onderzocht. Er is geen enkele vraag waarop een eenvoudig ja- of neen-antwoord mogelijk is. We begrijpen ook de chronologie niet die in die bijlage vermeld staat. U verwijst naar het inspectiebezoek van 25 augustus maar daarna verwijst u naar 3 september en ook 17 september. Hoe verhouden die diverse data zich ten opzichte van elkaar? Gelieve dit verder te willen verduidelijken. Het is niet redelijk op basis van deze vragen 3M aan te manen deze informatie allemaal aan te leveren, en al zeker niet tegen 8 oktober.

Wij zijn vragende partij om al deze informatievragen vanuit de verschillende overheden te structureren. Op die manier krijgen wij een duidelijk beeld van welke precieze informatie we tegen wanneer aan wie moeten overmaken.

Wij menen dat deze werkwijze ook voor de overheid voordelig is. Zo weten ook jullie tegen wanneer jullie bepaalde informatie kunnen verwachten. We stellen voor daarover een vergadering te organiseren met jullie zodat we een en ander verder kunnen concretiseren en daarover praktische afspraken kunnen maken”.

3.4.1. Op 16 september 2021 wordt de afdeling Handhaving op de hoogte gebracht dat er bij stofmetingen van zowel VMM als van Lantis meetbare PFAS-concentraties werden gedetecteerd in het opwaaiend stof op een braakliggend terrein van 3M. Deze metingen werden uitgevoerd op het terrein van 3M op momenten dat er geen activiteiten op de Oosterweelwerf waren, wat er moet op wijzen dat het stof afkomstig is van verstuiving van grond of stof op het terrein van 3M en dus op dit ogenblik kan bijdragen tot een verdere verspreiding en contaminatie van de omgeving.

3.4.2. Op 5 oktober 2021 ontvangen de afdeling Handhaving en het AZG de resultaten van een suspectscreening op waterstalen die genomen werden op 25 augustus 2021 op basis van de toezichtsrechten conform de artikelen 16.3.14. tot en met 16.3.16 DABM, van de buffertank van de procesinstallatie voor behandeling van het afvalwater, van het water voor behandeling door de afvalwaterzuivering en erna (uiteindelijk effluent). Het onderzoek werd uitgevoerd door het labo van professor dr. Covaci van de Universiteit Antwerpen. Er werd gescreend naar aan- of afwezigheid van ongeveer 5.000 potentiële

VII-41.234-15/40

PFAS-verbindingen met een techniek die niet toelaat om concentraties te bepalen.

Er werden een 30-tal PFAS-verbindingen teruggevonden, waarvan verscheidene verbindingen behoren tot de C4-chemie (PFBS, PFBS-H) en FBSA - maar ook derivaten zoals alkyl en zuur sulfonamides, inclusief enkele dimeren. Tevens werden er verschillende verbindingen teruggevonden met een C5 tot C8

ketenlengte en enkele korte keten C1 tot C3 verbindingen, die zeer waarschijnlijk gelieerd zijn aan onzuiverheden of degradatie bijproducten. In totaal werden 29

PFAS-verbindingen teruggevonden met als ketenlengte Cl, C2, C3, C4, C5, C6, C7, C8 en C11.

3.4.3. Op 18 oktober 2021 wordt het rapport “Tussentijdse bevindingen PFAS concentraties in fijn stof in de omgevingslucht Oosterweel Luchtmetingen zomer 2021” bekendgemaakt. In dit rapport worden de tussentijdse resultaten gepresenteerd van de eerste metingen van PFAS-concentraties in de stofvormige fractie in de omgevingslucht rondom de 3M site door middel van actieve bemonstering op filter. Dit onderzoek werd uitgevoerd door VITO in samenwerking met VMM, waarbij VMM de bemonsteringen van zwevend stof en depositiestof uitvoert en VITO instaat voor de bemonsteringen van verwaaiend stof en alle analyses van de stofstalen. De doelstellingen van dit uitgebreide monitoringsonderzoek zijn: 1) bepalen van het voorkomen van en vaststellen van de PFAS concentratiewaarden in de omgevingslucht voor de 41 PFAS

verbindingen, 2) bepalen van de diffuse belasting van verwaaiend stof met PFAS

in de directe omgeving van de 3M site en de Lantis werf, en 3) bepalen van de diffuse belasting van zwevend stof met PFAS in de woonomgeving binnen een perimeter van 3 km rondom de 3M site en vaststellen of er een verschil is in belasting ten opzichte van de meetlocaties uit doelstelling 2.

Uit de metingen blijkt dat in de omgeving van de 3M site PFAS

worden gedetecteerd op het fijn stof in de omgevingslucht. In het rapport werd door VITO een tijdelijke toetsingswaarde uitgewerkt en de gemeten concentraties van PFAS lagen allen onder deze waarde waarbij wordt vastgesteld dat “de afgelopen meetperiode een erg natte periode is geweest, waarbij lagere

VII-41.234-16/40

stofemissies hebben plaatsgegrepen omwille van de lagere stuifgevoeligheid van bodem/grond”. Uit de analyse van de resultaten moet blijken dat er zich “nabij of op de werfzone een bron van PFAS bevindt, en dat de PFAS zich verder verspreiden naar de ruimere omgeving. In het verspreidingsproces neemt de concentratie wel sterk af met de afstand”.

3.4.4. Op 26 oktober 2021 wordt het in opdracht van AZG uitgevoerde onderzoek van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) en het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH) PFAS-bevolkingsonderzoek bij omwonenden van de 3M-site in Zwijndrecht bekendgemaakt. In de publiekssamenvatting wordt onder meer het volgende gesteld:

“…

In juni 2021 ontstond grote ongerustheid bij de bevolking naar aanleiding van hoge waarden van PFOS en PFOA in bodem- en waterstalen uit Zwijndrecht. Als reactie adviseerde het Agentschap Zorg en Gezondheid (AZG) ‘no regret’-maatregelen. Dit zijn voorzorgsmaatregelen die bewoners zelf kunnen nemen om hun blootstelling aan perfluorverbindingen (PFAS) te verminderen.

Om een antwoord te bieden op de ongerustheid van de bevolking en om de ‘no regret’-maatregelen te onderbouwen werd door AZG de opdracht gegeven om een bevolkingsonderzoek PFAS uit te voeren.

…

In de periode juli-augustus 2021 namen we een bloedstaal af bij 796

personen die wonen binnen 3 km rond de 3M-site in Zwijndrecht. In het serum onderzochten we 13 soorten PFAS. We vergeleken de resultaten uit het bevolkingsonderzoek met Vlaamse referentiewaarden en met gezondheidskundige richtwaarden. Op basis van de vragenlijstgegevens van de deelnemers onderzochten we verbanden tussen PFAS-gehaltes enerzijds en omgevings- en leefstijlfactoren anderzijds.

Wat zijn de voornaamste conclusies van het onderzoek?

De studie geeft ons een goed beeld van de lokale situatie.

PFAS in serum werd gemeten bij 796 personen die wonen binnen een straal van 3 km rond de 3M-site in Zwijndrecht. De onderzoeksgroep is niet representatief voor de algemene bevolking van het onderzoeksgebied (zones in Zwijndrecht, Melsele en Linkeroever). Er deden meer oudere mensen en mensen uit een gezin met een diploma hoger onderwijs mee dan er gemiddeld in het gebied wonen. Toch zijn de resultaten valide omdat de groep groot is en omdat de factoren die we willen onderzoeken (bijv. gebruik van lokale voeding) voldoende aan bod komen in de onderzochte groep.

PFOS vormt een risico voor de gezondheid van de bewoners in de buurt van 3M.

VII-41.234-17/40

Bewoners uit de omgeving van de 3M-site hebben vooral PFOS, PFOA, PFHxS en PFNA in het lichaam. In vergelijking met de algemene Vlaamse bevolking vinden we in het lichaam van de bewoners uit de buurt van de 3M-site vooral hogere waarden voor PFOS en PFHxS. Dit zijn twee stoffen waarvan geweten is dat ze in het verleden door 3M werden geproduceerd.

Omdat ze moeilijk afbreken in het leefmilieu kunnen mensen nog steeds aan deze stoffen worden blootgesteld.

Voor PFOS heeft slechts 1 op 10 deelnemers een waarde waarbij geen gezondheidseffecten verwacht worden. Meer dan de helft van de deelnemers heeft een PFOS-gehalte dat vanuit gezondheidskundig standpunt te hoog ligt. Dit resultaat is op groepsniveau een belangrijk signaal dat er actie ondernomen moet worden om de blootstelling te beperken/stoppen. Het betekent echter niet dat er bij individuele deelnemers onmiddellijk gezondheidsschade zal optreden.

Bewoners die dicht bij de industrie wonen hebben hogere PFAS-waarden in hun bloed.

Er is een duidelijke geografische gradiënt ten opzichte van de fabriek van 3M: mensen die dichter bij de fabriek wonen of al langer in het onderzoeksgebied wonen, hebben hogere PFAS-gehaltes in het bloed. Deze resultaten suggereren dat er een verband is tussen de lichaamsblootstelling en de industrie.

Lokaal geteelde voeding is een belangrijke blootstellingsroute voor PFAS.

Deelnemers die lokaal geteelde voeding eten hebben hogere PFAS-waarden in hun bloed. We zien dit vooral voor eieren van eigen kippen en voor gebruik van grondwater.

Voor groenten en fruit uit eigen tuin vinden we minder sterke verbanden.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat mensen die lokale groenten en fruit eten, vaak ook eigen kippen hebben. De resultaten van de eieren zijn zodanig sterk dat de impact van de andere lokale producten daardoor mogelijk gemaskeerd wordt. Het is belangrijk om dit in meer diepgaande analyses nog verder uit te spitten en de juiste beleidsadviezen hieraan te koppelen.

Ook andere factoren beïnvloeden de blootstelling aan de verschillende PFAS.

Opmerkelijk is dat we hogere PFOS-waarden vinden bij personen die via hun beroep, hobby of opleiding in contact komen met bodemdeeltjes; dit is een element dat in een verdere fase ook meer in detail onderzocht zal worden zodat hierover correcte adviezen geformuleerd kunnen worden.

Het gebruik van smeermiddelen (bijvoorbeeld voor onderhoud van fietsketting of paardenzadel) werd eveneens geïdentificeerd als bron van blootstelling voor PFOA en PFNA. Een algemeen advies is om enkel smeermiddelen te gebruiken die geen teflon (PTFE) bevatten. Het is belangrijk om in de toekomst hierrond te sensibiliseren.

Wat nu?

Beleidsmakers en onderzoekers kunnen nu aan de slag.

De resultaten geven aan dat er maatregelen nodig zijn om de blootstelling bij de bevolking in de buurt van 3M te verminderen. In de eerste plaats moet de bron worden aangepakt. Hierin ligt vooral een rol voor de industrie. Verder is ook aanpak van de historische vervuiling in de omgeving een prioriteit. Tot VII-41.234-18/40

dan is het belangrijkste dat de bevolking wordt geadviseerd hoe zij de blootstelling kan beperken. De ‘no regret’-maatregelen zijn hiervoor een goede tool; bijkomend sensibilisatiemateriaal is nuttig.

Een uitgebreid humaan biomonitoringsonderzoek zou een grote meerwaarde zijn om meer in detail de link te leggen tussen milieucompartimenten (bronnen), de inwendige dosis van de chemische stoffen in het lichaam en de biologische effecten (gezondheidseffecten) van deze milieuvervuilende stoffen.

Zowel in de verdere beleidsvertaling als in toekomstig onderzoek is het belangrijk om de lokale bevolking te betrekken via participatieve processen”.

3.5.1. Op 26 oktober 2021 deelt de verwerende partij het voornemen om een veiligheidsmaatregel te nemen mee aan de verzoekende partij:

“Deze maatregel zou het volgende betreffen:

Alle processen die een emissie van PFAS naar de omgeving kunnen veroorzaken, worden onmiddellijk stopgezet.

De voorwaarde om de veiligheidsmaatregel, eventueel deels, op te heffen is:

Een proces mag terug opgestart worden als kan aangetoond worden de emissie van PFAS naar de omgeving toe aanvaardbaar is”.

Op vraag van de verzoekende partij om alle documenten te bezorgen die aan de basis liggen van dat voornemen en waarover zij gehoord zou worden en om te verduidelijken op welke emissies dat voornemen betrekking terwijl zij meent dat het om luchtemissies gaat, antwoordt de verwerende partij op 27 oktober 2021:

‘Ik verwijs naar de aanmaning van 1 oktober 2021, per post bezorgd op 4 oktober waarin gevraagd werd om ons informatie aan te leveren over de emissies van PFAS in de omgeving door 3M. In de reactie van 8 oktober werd aangegeven dat er onvoldoende tijd was om de grote toevloed van vragen te kunnen verwerken. Er werd echter ook geen informatie aangeleverd over welke informatie er beschikbaar is, wanneer deze zou kunnen bezorgd worden, wanneer de nog niet beschikbare informatie zou kunnen bezorgd worden, hoe deze zou gevalideerd worden, …

Door het gebrek aan informatie zijn we genoodzaakt te handelen volgens het zorgvuldigheidsprincipe omdat wij op dit moment geen evaluatie kunnen doen van de reële uitstoot van PFAS door 3M en de gevolgen ervan.

Ik verwijs hierbij ook naar het rapport van het bevolkingsonderzoek PFAS

bij omwonenden van de 3M-site in Zwijndrecht dat u online kan raadplegen op https://www.vlaanderen.be/pfasvervuiling/zwijndrecht/pfas-bevolkingsonde rzoek-bij-omwonenden-van-de-3m-site-inzwijndrecht. De resultaten van deze studie tonen aan dat de blootstelling aan PFAS bij de bevolking in de buurt van 3M vanuit gezondheidskundig standpunt te hoog ligt en er dringend maatregelen nodig zijn om de blootstelling te verminderen.

VII-41.234-19/40

De studie beveelt ook aan dat er geen nieuwe PFAS meer mag bijkomen, wat dus een bronaanpak inhoudt”.

3.5.2. Op 28 oktober 2021 wordt de verzoekende partij bij monde van haar vertegenwoordigers en raadslieden gehoord door de toezichthouders in aanwezigheid van een beleidsmedewerker luchtkwaliteit van de VMM. De verzoekende partij maakt haar verweernota met bijlagen over aan de verwerende partij na de hoorzitting.

3.5.3. De bestreden beslissing legt volgende veiligheidsmaatregelen op aan de verzoekende partij:

“Artikel 1

1. 3M neemt onmiddellijk maatregelen zodat de lopende productieprocessen die emissies van PFAS naar de omgeving toe veroorzaken, op een veilige manier stopgezet worden.

2. 3M start met onmiddellijke ingang geen productieprocessen meer op die emissies van PFAS naar de omgeving veroorzaken.

3. 3M neemt onmiddellijk maatregelen om de diffuse emissies van PFAS zo veel als mogelijk te vermijden. 3M neemt daartoe onmiddellijk maatregelen om de verstuiving van braakliggende grond of stof op de site zoveel als mogelijk te vermijden.

4. Dit artikel is niet van toepassing voor productieprocessen, waarvoor het bedrijf aantoont dat ze enkel PFAS emissies naar de omgeving veroorzaken van PFK’s, zoals gedefinieerd in de Europese verordening 517/2014 of stoffen die uitsluitend uit koolstof- en fluoratomen bestaan, noch op PFAS

die gerapporteerd worden op basis van het door het verificatiebureau gevalideerde F-monitoringsplan voor zover ze geen zuurstofatomen bevatten.

5. Dit artikel is niet van toepassing wanneer productieprocessen worden opgestart met als enig doel emissiemetingen uit te voeren en beperkt in duur van de emissiemetingen. In dit geval dient 3M 3 dagen voor de opstart de afdeling Handhaving [te] verwittigen.

6. Dit artikel is niet van toepassing op de activiteiten in het kader van het goedgekeurd bodemsaneringsproject van 2009 .

Artikel 2.

Voorwaarden om de maatregelen in artikel 1 geheel of gedeeltelijk op te heffen – Elk proces waarvan kan aangetoond worden dat de emissie van PFAS naar de omgeving aanvaardbaar is, kan verder gezet of terug opgestart worden.

– Voor de bepaling van een aanvaardbare emissie wordt dit ter evaluatie aan een of meerdere door 3M aangestelde experten voorgelegd die aan de toezichthouders adviseren of de uitstoot aanvaardbaar is voor de gezondheid VII-41.234-20/40

van de buurtbewoners en het milieu, rekening houdende met het feit dat buurtbewoners geen bijkomende blootstelling meer mogen ondervinden.

De experten hebben, voor zover relevant voor hun analyse en conclusie, aantoonbare ervaring en expertise in milieuverontreiniging naar alle milieucompartimenten, luchtmodellering, ecotoxicologie, humane toxicologie, epidemiologie en chemische processen en dit specifiek in het domein van de gefluoreerde organische moleculen.

De geconsulteerde experten moeten vooraf goedgekeurd worden door AZG, VMM en de afdeling Handhaving”.

3.5.4. De bestreden beslissing is in essentie gesteund op de volgende overwegingen:

– de gevraagde informatie die noodzakelijk is om een schadelijke blootstelling door 3M van haar omgeving aan PFAS uit te sluiten, meer bepaald een overzicht van de huidige emissies vanop de site van de inrichting van de verzoekende partij, werd niet overgemaakt;

– de verzoekende partij heeft meer dan 11.000 documenten na de hoorzitting overgemaakt zonder de essentiële informatie uit die documenten te identificeren en zonder toelichting bij de concrete emissies vanop haar site in Zwijndrecht;

– de verzoekende partij geeft te kennen dat de emissies momenteel alleen gebeuren op basis van berekeningen en een beperkt aantal metingen (massabalansen), dat het de bedoeling is om metingen uit te voeren op de verschillende stromen, waaronder emissiepunten en dat zij nog steeds op zoek is naar meetmethodieken die kwantificatie mogelijk maken;

– een duidelijk beeld op de huidige emissies en de risico’s die dit impliceren voor mens en/of milieu, “gelet op de huidige enorm verontrustende context”, is er niet;

– de verzoekende partij ontwijkt het antwoord “op de vraag of dit gebrek aan inzicht en informatie en kennis binnen de huidige context als verantwoord en zorgvuldig kan worden beschouwd gelet op de zorgplicht die ook het bedrijf zeker en vast heeft”, “waarbij de nodige verantwoordelijkheid volledig wordt ontkend en enige gezondheidsrisico’s simpelweg worden genegeerd en ontkend worden”;

– uit het certificaat van de naverbrandingsinstallatie en de resultaten FTIR die de verzoekende partij heeft bijgevoegd en zouden “moeten aantonen dat de VII-41.234-21/40

naverbrander op een correcte manier werkt”, blijkt dat men “alleen de verbrandingsparameters [heeft] gemeten en CF4, waarbij men er van uitgaat dat bij een goede verbranding alle PFAS-verbindingen afgebroken worden tot CF4”

en dat er “geen emissiemeting [is] gebeurd op PFAS-verbindingen”;

– de door de toezichthouders gevraagde wetenschappelijke antwoorden op 28 oktober 2021 van Greet Schoeters “over o.a. de impact van PFAS-emissies in de lucht”;

– uit het F-gas monitoringsplan blijkt, wat betreft de emissies in de lucht, “dat op dit moment nog enkele processtappen niet aangesloten zijn op een naverbrander om mogelijke PFAS in de afgasstroom te vernietigen. 3M geeft zelf aan dat het om de volgende stappen gaat:

“- Fluorarme ( PDF document ECLI:BE:RVSCE:2021:ARR.252.060