ECLI:BE:RVSCE:2019:ARR.244.967 · Conseil d'État

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

Xe KAMER

nr. 244.967 van 26 juni 2019

in de zaak A. 220.501/X-16.760.

In zake : 1. Gabriëlla DAEMS

2. Albert JACOBS

3. Patrik JASPERS

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Johan Verstraeten kantoor houdend te 3000 Leuven Vaartstraat 68-70

bij wie woonplaats wordt gekozen

tegen :

1. de STAD LEUVEN

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Bert Beelen kantoor houdend te 3000 Leuven Justus Lipsiusstraat 24

bij wie woonplaats wordt gekozen 2. het VLAAMSE GEWEST

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Dirk Abbeloos kantoor houdend te 9200 Dendermonde Sint-Gillislaan 117

bij wie woonplaats wordt gekozen

I. Voorwerp van het beroep

1. Het beroep, ingesteld op 14 oktober 2016, strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de gemeenteraad van de stad Leuven van 27 juni 2016 houdende de definitieve vaststelling van het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Mobiliteit 1: Parking en recreatiedomein Den Bruul”.

X-16.760-1/62

II. Verloop van de rechtspleging

2. De verwerende partijen hebben een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend.

Eerste auditeur An Van den broeck heeft een verslag opgesteld.

De verzoekende partijen hebben een laatste memorie ingediend.

De verwerende partijen hebben een laatste memorie ingediend.

De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 14 juni 2019.

Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht.

Advocaat Simon Claes, die loco advocaat Johan Verstraeten verschijnt voor de verzoekende partijen, advocaat Liesbeth Peeters, die loco advocaat Bert Beelen verschijnt voor de eerste verwerende partij, en advocaat Martijn Van Acoleyen, die loco advocaat Dirk Abbeloos verschijnt voor de tweede verwerende partij, zijn gehoord.

Eerste auditeur Ann Van den broeck heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.

Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.

X-16.760-2/62

III. Feiten

3.1. Verzoekers zijn eigenaar en bewoner van een woning gelegen aan respectievelijk Het Torentje 9, Brouwersstraat 13 en Brouwersstraat 33 te Leuven.

Deze woningen zijn gelegen aan de rand van het park/recreatiedomein Den Bruul in de Leuvense binnenstad.

Overeenkomstig het bij koninklijk besluit van 7 april 1977

vastgesteld gewestplan Leuven is het park/recreatiedomein Den Bruul gelegen in een gebied voor dagrecreatie. Het is tevens deels gelegen binnen het bijzonder plan van aanleg (BPA) L18a “Fonteinstraat III” (zone voor sport en spel, zone voor groenvoorzieningen-buurtpark en zone voor openbare wegenis) en deels binnen het BPA L3 “Sint-Geertrui (deel 2)” (zone voor openbare groene ruimte en zone voor openbare wegen en aanhorigheden zoals signalisatie, beplanting e.d.).

3.2. De stad Leuven beschikt over een gemeentelijk ruimtelijk structuurplan (hierna: GRS), dat werd goedgekeurd bij ministerieel besluit van 29 april 2004.

3.3. Op 23 maart 2015 beslist de gemeenteraad van de stad Leuven om het GRS gedeeltelijk in herziening te stellen, voor wat betreft de autotoegankelijkheid van en het autoparkeren in de Leuvense benedenstad.

3.4. Op 31 augustus 2015 stelt de gemeenteraad van de stad Leuven het ontwerp van gedeeltelijke herziening van het GRS voorlopig vast.

3.5. Er wordt een openbaar onderzoek over het voormelde ontwerp georganiseerd van 18 september 2015 tot en met 17 december 2015.

X-16.760-3/62

3.6. Op 2 februari 2016 bespreekt de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening van de stad Leuven (hierna: de Gecoro) de ingediende bezwaren.

3.7. Op 21 maart 2016 stelt de gemeenteraad van de stad Leuven de gedeeltelijke herziening van het GRS definitief vast.

3.8. Bij besluit van 26 mei 2016 keurt de deputatie van de provincieraad van de provincie Vlaams-Brabant de gedeeltelijke herziening van het GRS goed. Van dit laatste besluit wordt melding gemaakt in het Belgisch Staatsblad van 16 juni 2016.

3.9. Inmiddels werd op 9 oktober 2015 een plenaire vergadering gehouden omtrent een voorontwerp van gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Mobiliteit 1: Parking en recreatiedomein Den Bruul” (hierna: het gemeentelijk RUP).

3.10. Op basis van het screeningsdossier van de eerste verwerende partij en de uitgebrachte adviezen concludeert de dienst Milieueffectrapportage van de Vlaamse overheid (hierna: de dienst Mer) op 16 juli 2015 “dat het voorgenomen plan geen aanleiding geeft tot aanzienlijke negatieve milieugevolgen en dat de opmaak van een plan-MER niet nodig is”.

3.11. Op 23 november 2015 stelt de gemeenteraad van de stad Leuven het ontwerp van gemeentelijk RUP voorlopig vast.

Het plangebied is gelegen tussen de Brouwersstraat en de Pereboomstraat in het noordwesten van de Leuvense binnenstad en komt grotendeels overeen met het huidige park/recreatiedomein Den Bruul, aangevuld met delen van de aanpalende wegenis.

De doelstellingen van het gemeentelijk RUP zijn blijkens de toelichtingsnota:

X-16.760-4/62

“- een kader te behouden voor de bovengrondse inrichting van de site Den Bruul als park en recreatiedomein;

- een nieuw kader te bieden voor de aanleg van een ondergrondse parking met maximaal 600 autostaanplaatsen en normale aanvullende functies; parking die als publieke rotatieparking is bedoeld maar ander parkeergebruik niet uitsluit;

- een kader te bieden voor de herinrichting van de openbare wegenis kant Brouwersstraat, waarbij het mogelijk wordt de parking vanuit deze wegenis te ontsluiten, en rekening houdend met de overige functies van deze Brouwersstraat.

De aanleg van de rotatieparking past binnen een ruimere visie op het mobiliteitsbeleid voor de Benedenstad, zoals vastgelegd in het herziene structuurplan Leuven.”

3.12. Tijdens het openbaar onderzoek, georganiseerd van 15 december 2015 tot en met 13 februari 2016, wordt over het ontwerp van gemeentelijk RUP een advies uitgebracht en worden er 63 bezwaren ingediend.

3.13. Op 12 april 2016 bespreekt de Gecoro de tegen het ontwerp van gemeentelijk RUP ingediende bezwaren en brengt zij over het ontwerp een gunstig advies uit.

3.14. Op 27 juni 2016 stelt de gemeenteraad van de stad Leuven het gemeentelijk RUP definitief vast.

Dit is het bestreden besluit.

3.15. Van het bestreden besluit wordt melding gemaakt in het Belgisch Staatsblad van 16 augustus 2016.

X-16.760-5/62

IV. Onderzoek van de middelen

A. Eerste middel

Uiteenzetting van het middel

4.1. Verzoekers roepen in een eerste middel de schending in van de artikelen 3.2 en 3.3 van de richtlijn 2001/42/EG van 27 juni 2001 ‘betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s’ (hierna: richtlijn 2001/42/EG) juncto de artikelen 2 en 4 en bijlage III bij de richtlijn 2011/92/EU van 13 december 2011 ‘betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten’ (hierna:

richtlijn 2011/92/EU) juncto de artikelen 4.2.1, 4.2.3, 4.2.8, 4.2.9 en 4.2.10 en bijlage I van het decreet van 5 april 1995 ‘houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid’ (hierna: DABM) juncto artikel 3 en bijlage II en III van het besluit van de Vlaamse regering van 10 december 2004 ‘houdende vaststelling van de categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectrapportage’ (hierna: het besluit van 10 december 2004) juncto de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het motiverings-, zorgvuldigheids-, voorzorgs- en redelijkheidsbeginsel.

Verzoekers betogen in essentie dat een plan-MER diende te worden opgesteld.

4.1.1. Zij betwisten dat het plan betrekking heeft op een klein gebied op lokaal niveau of een kleine wijziging inhoudt, aangezien de ondergrondse parking als rotatieparking zal dienen voor het noordoostelijk stadsdeel en het centrum van de stad en deel uitmaakt van het publiek parkeren in de benedenstad.

Het bestreden besluit vormt een essentieel onderdeel van een volledig nieuw circulatieplan dat zich uitstrekt over het volledige grondgebied van de stad Leuven. Hieruit besluiten zij dat het bestreden gemeentelijk RUP geen betrekking heeft op een klein gebied of een kleine wijziging betreft.

X-16.760-6/62

Dit wordt volgens hen ook niet aangetoond in de screeningsnota. Zij benadrukken in dit verband dat de uitzonderingsgrond voor de principiële MER-plicht van de in bijlage I, II en III opgesomde projecten restrictief dient te worden geïnterpreteerd, zodat de motivering van de initiatiefnemer afdoende en draagkrachtig dient te zijn om een dergelijke restrictieve uitzonderingsgrond te kunnen verantwoorden.

4.1.2. In eerste instantie houden verzoekers voor dat de milieuscreening een verkeerde toetsing maakt van de toepasselijke rubrieken uit het besluit van 10 december 2004. Concreet betwisten zij dat het betrokken project niet zou vallen onder sectie 10b ‘stadsontwikkelingsprojecten met inbegrip van de bouw van winkelcentra en parkeerterreinen’ van bijlage II, die een verkeersgenererende werking hebben met pieken van 1000 of meer personenauto-equivalenten per tijdsblok van 2 uur.

Ter onderbouwing van hun standpunt wijzen zij op het feit dat een nabijgelegen stadsontwikkeling, namelijk de Hertogensite, zich ook beroept op de parking Bruul. Beide stadsontwikkelingsprojecten zijn dan ook duidelijk en noodzakelijkerwijs gelinkt en worden op een artificiële wijze gesplitst in het kader van de effectbeoordeling.

Verder vormt het bestreden besluit volgens verzoekers tevens het kader voor een project dat valt onder bijlage II, 10 o), namelijk werken voor het onttrekken of kunstmatig aanvullen van grondwater.

Gelet op deze dubbele foutieve toetsing schenden de screeningsnota, de beslissing van de dienst Mer en het bestreden besluit, de motiveringsplicht en het zorgvuldigheidsbeginsel.

4.1.3. In tweede instantie bekritiseren verzoekers het standpunt dat het plan het kader vormt voor een stadsontwikkelingsproject met een kleine omvang, omdat de milieuscreening de verkeersgeneratie ten onrechte beperkt tot 20 ha terwijl het plan kadert in een bredere verlegging van de verkeersstromen op het

X-16.760-7/62

Leuvense grondgebied. Maar zelfs een effect op de verkeersafwikkeling van 20 ha betreft een omvangrijk effect. In dit verband wijzen verzoekers op de principiële plan-MER-plicht voor projecten uit bijlage II, 10, b) bij de richtlijn 2011/92/EU.

4.1.4. De motivering van het bestreden besluit is volgens verzoekers daarenboven niet draagkrachtig doordat het, op basis van een zeer oppervlakkig en onvolledig mobiliteitseffectenrapport (hierna: MOBER), argumenteert dat de verkeersgeneratie onder de drempelwaarde ligt, zonder effectief aan te tonen dat de verkeersgeneratie en verkeersverschuiving geen groter effect kunnen hebben.

4.1.5. Daarnaast stellen verzoekers dat de screeningsnota niet aantoont dat het plan of programma geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben conform de criteria zoals omschreven in bijlage I bij het DABM, terwijl uit die nota blijkt dat er wel degelijk milieueffecten zijn. De screeningsnota bevat geen motivering overeenkomstig de criteria zoals geformuleerd in bijlage I.

Verzoekers menen dat de betrokken parking samenhangt met een volledig nieuwe organisatie van het verkeer in de stad Leuven, zodat de milieuscreening rekening moet houden met de “cumulatieve aard van de effecten”. Uit de omvang van de screeningsnota kan worden opgemaakt dat het niet evident is om tot een gebrek aan milieueffecten te besluiten. Er blijkt uit dat er een belangrijke afweging tussen verschillende alternatieven diende te gebeuren. Door mitigerende maatregelen en flankerend beleid voor te stellen, wordt erkend dat het plan milieueffecten heeft.

4.2.1. In hun memorie van wederantwoord betogen verzoekers dat op basis van de op onvolledige wijze omgezette richtlijn 2001/42/EG wel degelijk een plan-MER had moeten opgemaakt worden. Teneinde na te gaan of gebruik kan worden gemaakt van de uitzonderingsbepaling inzake een klein gebied, moeten de effecten in aanmerking genomen worden genomen die buiten het plangebied optreden. Verzoekers betogen dat in een ruimer gebied wegen worden aangepast om de reorganisatie van de parkings mogelijk te maken. Zij menen dat

X-16.760-8/62

in totaal 600 parkeerplaatsen van buiten het plangebied naar het plangebied worden verlegd.

Verzoekers wijzen er tevens op dat het bestreden besluit een verkeersgenererende bestemmingszone betreft en duidelijk een effectenoppervlakte genereert die veel groter is dan een zone van ca 20 ha (5% van de Leuvense binnenstad). Zij betogen dat de milieueffectbeoordeling van het bestreden gemeentelijk RUP de eerste en enige beoordeling betreft, waarbij rekening moest gehouden worden met het volledige circulatieplan en de overige beslissingen inzake mobiliteit. Volgens verzoekers kan moeilijk betwist worden dat er sprake is van één groot stadsontwikkelingsproject. Dit project mag niet opgedeeld worden om aan de plan-MER-plicht te ontsnappen.

4.2.2. Daarnaast menen verzoekers dat het onmogelijk is om een project te vergunnen op basis van een milieuscreening indien het voldoet aan de drempelwaarde zoals bepaald in de reeds vermelde bijlage II. Er is niet afdoende onderzocht of het bestreden besluit het kader vormt voor een MER-plichtig project.

4.2.3. Door naar het MOBER te verwijzen, geeft de eerste verwerende partij volgens verzoekers zelf toe dat de mobiliteitseffecten van het circulatieplan deel uitmaken van het effectgebied van het bestreden besluit. Er is aldus hoegenaamd geen sprake van een klein gebied. Minstens is er een interne tegenstrijdigheid tussen de verantwoording van het plangebied als “klein gebied”

en de beschrijving van het gebied waarbinnen milieueffecten optreden.

4.2.4. Verzoekers wijzen erop dat er momenteel drie aangrenzende RUP’s binnen hetzelfde stadsdeel in ontwikkeling zijn: het gemeentelijk RUP

“Donkerstraat”, het gemeentelijk RUP “Den Bruul” en het gemeentelijk RUP

“Hertogensite”. Daarnaast zijn er volgens verzoekers een belangrijk aantal werkzaamheden aan de openbare weg voorzien, waarvoor geen RUP werd opgemaakt. In hun totaliteit hebben de drie voormelde gemeentelijke RUP’s een totale oppervlakte van ongeveer 95.000 m². Hun gezamenlijke impact had moeten

X-16.760-9/62

beoordeeld worden. Volgens de “Handleiding stadsontwikkelingsprojecten” van de dienst Mer moet rekening gehouden worden met projecten met soortgelijke gevolgen voor de omgeving.

4.2.5. Ook voeren verzoekers een schending van het standstill-

beginsel aan, nu de woonkwaliteit er in en rond de straten van de Bruul volgens hen danig zal op achteruitgaan. Het effect van de verkeersverschuiving op de luchtkwaliteit en gezondheid is in de milieuscreening niet onderzocht.

4.2.6. Volgens verzoekers gaan de verwerende partijen er daarenboven ten onrechte vanuit dat de milieueffecten ingevolge de uitvoering van een plan of het later te vergunnen project geen deel dienen uit te maken van de milieueffectbeoordeling van het plan. De mogelijke milieueffecten van het plan dienen in de milieuscreening te worden aangegeven, zonder met de door het plan opgelegde mitigerende maatregelen rekening te houden. Slechts indien een plan geen negatieve milieueffecten heeft en er geen mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn, is dat plan screeningsgerechtigd.

4.3. Verzoekers stellen in hun laatste memorie verschillende elementen te hebben aangebracht waarvan de optelsom niet toelaat te besluiten dat de omvang van het plangebied gering is en dat er “geen zorgvuldige beoordeling van het geringe karakter” in het bestreden besluit te lezen is. Verder stellen zij dat de effecten van de projecten waarvoor de bestreden beslissing het kader vormt, in samenhang met de overige relevante projecten, geen zorgvuldig en afdoende onderzoek genoten. Ook betogen verzoekers dat een plan-MER zich opdringt indien er nood is aan bijkomend onderzoek en dat zij elementen hebben aangebracht “waaruit blijkt dat de drempelwaarde van 1000 pae/2u” wel degelijk werd overschreden.

Beoordeling

5.1. De schending van richtlijn 2011/92/EU kan niet nuttig worden ingeroepen, aangezien ze niet van toepassing is op plannen. Met de eerste

X-16.760-10/62

verwerende partij moet voorts worden vastgesteld dat de ingeroepen artikelen van richtlijn 2001/42/EG in het interne recht zijn omgezet. Verzoekers tonen niet aan dat deze omzetting niet of onvolledig zou zijn gebeurd, zodat zij zich niet rechtstreeks op deze richtlijnbepalingen kunnen beroepen. In zoverre is het middel onontvankelijk.

Evenzeer onontvankelijk, want laattijdig, is de eerst in de memorie van wederantwoord aangevoerde schending van het standstillbeginsel.

5.2. Uit artikel 4.2.3, § 3, DABM volgt dat voor een plan dat “het gebruik bepaalt van een klein gebied op lokaal niveau” de opmaak van een plan-

MER niet nodig is wanneer blijkt dat dit plan geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben, en dit ongeacht of het plan al dan niet het kader vormt voor de toekenning van een vergunning voor een project opgesomd in de bijlagen II of III

bij het besluit van 10 december 2004.

5.3. Uit de stukken van het dossier blijkt dat voor het bestreden gemeentelijk RUP toepassing is gemaakt van artikel 4.2.3, § 3, eerste zin, DABM. De verwerende partijen hebben geoordeeld dat geen plan-MER moest worden opgemaakt omdat het bestreden gemeentelijk RUP het gebruik bepaalt van een klein gebied op lokaal niveau in de zin van de laatstgenoemde bepaling:

“Het RUP Den Bruul vormt het kader voor de toekenning van een vergunning voor een project dat is opgesomd in de bijlage I, II of III van het project m.e.r.-besluit van 10 december 2004.

[...]

Dergelijke RUP’s kunnen van rechtswege plan-MER-plichtig zijn. Voor dergelijk RUP moet worden aangetoond dat het RUP het gebruik bepaalt van een klein gebied op lokaal niveau of een kleine wijziging betreft. In dat geval is het RUP screeningsgerechtigd.

Het gaat inderdaad om een project van beperkte omvang. Het RUP

beslaat een zeer klein gebied van nauwelijks 2ha. Het vormt het kader voor de verschuiving van bestaande parkeerplaatsen op het openbaar domein in de onmiddellijke omgeving van Den Bruul (straten en pleinen in het noordwestelijk gedeelte van de binnenstad), naar een gebundelde ondergrondse parking, zoals omschreven in het principebesluit omtrent het parkeerbeleid in de Benedenstad. Het RUP verzorgt dus een herorganisatie van het parkeren op lokaal niveau, in een zone van ca. 20ha die ongeveer 5% van de Leuvense binnenstad beslaat. De te verwachten

X-16.760-11/62

verkeersgeneratie van de parking ligt zeer ver onder de ondergrens voor de project-m.e.r.-plichtige projecten van bijlagen I en II van het project-m.e.r.-

besluit […]. De wijzigingen die door het RUP worden mogelijk gemaakt, betreffen dus kleinere verschuivingen van lokaal niveau voor een beperkt gebied. De bovengrondse bestemming blijft recreatie in een parkachtige omgeving, zoals ze heden al bestaat.”

5.4. Verzoekers betwisten niet dat het plangebied een gebied op lokaal niveau betreft, maar wel dat dit een klein gebied zou betreffen.

5.5. Vastgesteld wordt dat het plangebied een gebied van 2 ha beslaat. Verzoekers menen evenwel dat de screening de verkeersgeneratie ten onrechte tot 20 ha beperkt acht, aangezien het plan in een bredere verlegging van de verkeersstromen op het ganse Leuvense grondgebied middels een nieuw circulatieplan kadert, waarbij een bundeling ervan op de ring en op primaire verkeerslussen binnen de stad wordt nagestreefd.

In dit verband dient erop te worden gewezen dat het bestreden gemeentelijk RUP volgens de milieuscreening een herorganisatie van het parkeren op lokaal niveau betreft, in een zone van ca. 20 ha die ongeveer 5% van de Leuvense binnenstad beslaat, hetgeen niet betekent dat de milieuscreening de verkeersgeneratie tot 20 ha beperkt acht. Met betrekking tot het verkeer is immers een MOBER bij de milieuscreening gevoegd, dat verzoekers in hun verzoekschrift overigens niet inhoudelijk betwisten.

5.6. Verzoekers’ algemene betoog in hun verzoekschrift doet niet aannemen dat het bestreden gemeentelijk RUP geen klein gebied zou betreffen.

Het plan betreft de aanleg van een rotatieparking onder Den Bruul en heeft niet tot doel om de verkeersafwikkeling van de stad Leuven te regelen. Het beoogt meer bepaald:

- een kader te behouden voor de bovengrondse inrichting van de site Den Bruul als park en recreatiedomein;

- een nieuw kader te bieden voor de aanleg van een ondergrondse parking met maximaal 600 autostaanplaatsen en normale aanvullende functies, parking die als publieke rotatieparking is bedoeld maar ander parkeergebruik niet uitsluit;

X-16.760-12/62

- een kader te bieden voor de herinrichting van de openbare wegenis kant Brouwersstraat, waarbij het mogelijk wordt de parking vanuit deze wegenis te ontsluiten, en rekening houdend met de overige functies van deze Brouwersstraat.

Verzoekers gaan ook voorbij aan het volgende standpunt van de Gecoro desbetreffend:

“De gecoro wenst erop te wijzen dat de parking Den Bruul niet de veroorzaker noch het sluitstuk vormt van het volledige mobiliteitsbeleid voor de binnenstad. Parking Den Bruul vormt één element in een samenhangend mobiliteitsbeleid, maar het RUP Den Bruul legt niet de nieuwe circulatie voor de binnenstad noch de keuze van de bustracés vast.

Het houdt rekening met deze mogelijkheid, maar is hiervan niet de oorzaak.

Het past niet om de gevolgen van een hele reeks beleidsmaatregelen te omschrijven als gevolg van dit ene deelproject.”

5.7. Verzoekers komen in hun verzoekschrift voorts niet verder dan het MOBER als oppervlakkig en onvolledig af te doen, zonder concreet op de inhoud ervan in te gaan.

5.8. De plannende overheid en de dienst Mer mochten er terecht van uitgaan dat het bestreden gemeentelijk RUP het gebruik bepaalt van een klein gebied op lokaal niveau, minstens tonen verzoekers het tegendeel niet aan. Blijft over verzoekers’ kritiek dat het plan wel degelijk aanzienlijke milieueffecten kan hebben.

5.9. In verband met dit laatste dient er vooreerst op te worden gewezen dat de Raad van State bij het toetsen van de wettigheid van een screeningsbeslissing van de dienst Mer geen eigen beoordeling van de te verwachten milieueffecten van het plan mag maken. Wel kan hij nagaan of deze dienst in redelijkheid tot de door haar genomen beslissing is kunnen komen, in het licht van de concrete kritiek die in het verzoekschrift wordt aangevoerd.

X-16.760-13/62

5.10. Verzoekers’ loutere bewering dat de screeningsnota geen motivering bevat met betrekking tot de verschillende criteria van bijlage I bij het DABM, strookt niet met de inhoud van die nota.

5.11. Wat betreft verzoekers’ kritiek dat geen rekening zou zijn gehouden met de “cumulatieve aard van de effecten” omdat de parking “samenhangt met een volledige nieuwe organisatie van het verkeer in [de] stad Leuven”, wordt vooreerst verwezen naar hetgeen voorafgaat.

5.12. Eerst in hun memorie van wederantwoord en laatste memorie, en derhalve op laattijdige en onontvankelijke wijze, werken verzoekers hun kritiek uit met een concrete verwijzing naar de aangrenzende gemeentelijke RUP’s “Hertogensite” en “Donkerstraat”.

5.13. Bovendien blijkt de screeningsnota wel degelijk rekening te houden met de op dat ogenblik geplande en gekende ontwikkelingen op de Hertogensite:

“Opmerking: Parking Den Bruul zal ingezet worden voor verschillende bezoekersgerichte functies in de omgeving. Zo zal ze ondermeer een deel van de parkeervraag opvangen van de publieksgerichte functies op Hertogensite aan de Brusselsestraat (met een eventuele podiumkunstenzaal), samen met andere parkings. De mober voor Den Bruul, toegevoegd als bijlage bij deze screening, legt nogal veel nadruk op deze functie en stelt op verschillende plaatsen dat parking Den Bruul samen met parking Sint-Jacobsplein op bijna alle momenten deze parkeervraag kan opvangen. Het moet echter duidelijk zijn dat de capaciteitsberekening voor parking Den Bruul niet gebaseerd werd op de doelstelling om de parkeerbehoefte Hertogensite volledig op te vangen samen met Sint-

Jacobsplein. Het is ook nooit de bedoeling geweest om parking Den Bruul te vergroten bij veranderingen m.b.t. het project Hertogensite.

Verschillende stedelijke parkeervoorzieningen kunnen worden ingezet om de piekbelastingen op Hertogensite op te vangen. De evaluatie hiervan gebeurt in de screeningen voor Hertogensite, en hoort niet thuis in de screening voor parking Den Bruul. De uitspraken in de bijgevoegde mober Den Bruul waar gesteld wordt dat de restcapaciteit in Den Bruul voldoende is om de parkeerbehoefte voor bepaalde functies op Hertogensite op te vangen (b.v. in de samenvatting en de conclusies, §5.2.3, §5.3, §7,...)

moeten daarom beschouwd worden als louter informatief, uitgaande van de programma’s voor Hertogensite zoals bekend bij de opmaak van dit document.” (screeningsnota, pp. 40-41)

X-16.760-14/62

En verder:

“Opmerking: De MOBER Den Bruul maakt ook melding van de eventuele inplanting van een nieuwe podiumkunstenzaal op de ziekenhuissite (Hertogensite), en de evaluatie van de geplande capaciteit van parking Den Bruul in dit licht. Bezoekers van deze kunstenzaal zijn aangewezen op verschillende parkings, waaronder parking Sint-Jacobsplein en parking Den Bruul. De piekmomenten voor centrumbezoekers vallen niet samen met de piekmomenten voor de podiumkunstenzaal. De capaciteit voor Den Bruul werd niet verhoogd omwille van de podiumkunstenzaal. Op het eerste gezicht lijkt immers, bij normale belastingen en volgens het programma zoals gekend op het moment van opmaak van de mober Den Bruul, de restcapaciteit in Den Bruul en op Sint-

Jacob voldoende om deze behoefte op te vangen. Hoe de parkeerbehoefte van de verschillende functies op de Hertogensite wordt opgevangen, ook op piekmomenten, maakt echter voorwerp uit van de mobiliteitsstudie en m.e.r.-screening voor Hertogensite, en wordt hier verder niet besproken.

Alleszins zullen eventuele wijzigingen in het programma Hertogensite geen effecten hebben op de omvang van parking Den Bruul, en opgevangen worden in andere parkings. Eventuele effecten hiervan zullen zich dan ook elders voordoen en zijn niet relevant voor de plan-m.e.r.-screening Hertogensite. De uitgebreide bespreking van het programma Hertogensite in de mober Den Bruul moet dan ook als eerder informatief worden beschouwd.” (screeningsnota, p. 51)

5.14. In de screeningsnota komt de wegcapaciteit van de Donkerstraat eveneens aan bod:

“Effecten van het geplande project binnen het RUP: wegcapaciteit De MOBER gaat er van uit dat parking Den Bruul geen extra verkeer zal aantrekken, omwille van het flankerend beleid zoals hierboven omschreven (verschuiving bestaande parkeerplaatsen in de omgeving). Doordat het bezoekersverkeer geconcentreerd wordt naar één plaats, zal de toedeling van het verkeer op de wegen wel wijzigen. De MOBER berekende een toedeling van het verkeer op de wegenis in twee scenario’s: met of zonder het doorknippen van de verbinding Kapucijnenvoer-Brusselsestraat, die momenteel nog in één richting mogelijk is voor autoverkeer. Met name de Donkerstraat – Petermannenstraat zal meer verkeer te verwerken krijgen, zeker in het scenario met de knip. We geven hier enkel de resultaten in grote lijnen voor de Donkerstraat; we verwijzen naar de MOBER Den Bruul voor de bespreking van de methode en de gedetailleerde resultaten.

[...]

In beide scenario’s blijven, zo concludeert de MOBER, de intensiteiten ver onder de intensiteiten die aanvaardbaar zijn voor een woonstraat. De maximale belasting per uur voor beide richtingen bedraagt 559 (zonder knip) tot 624 (met knip) voertuigen, terwijl de norm 1300 voertuigen

X-16.760-15/62

toelaat. Op gebied van autoverkeer zijn er dus geen problematische gevolgen voor de Donkerstraat. Zaterdagbelastingen liggen nog lager.

Aangezien de belasting op het stuk Petermannenstraat – Brouwersstraat nog een eind lager zal zijn (geen onderdeel meer van de verkeerlus, maar enkel gebruikt voor de ontsluiting van de parking en het zeer lokale bestemmingsverkeer), zal ook deze belasting perfect aanvaardbaar zijn. Er zijn dus geen aanzienlijke negatieve milieueffecten binnen de discipline mobiliteit.

Het flankerend beleid zorgt bovendien voor het autovrij tot autoluw maken van verschillende andere straten. Het verschuiven van de bezoekersparkeerplaatsen haalt het zoekverkeer uit de straten rond Den Bruul en in de zone tussen Den Bruul en het stadshart. Bovendien zorgt de knip Kapucijnenvoer – Brusselsestraat voor een aanzienlijke afname van de te verwachten verkeersintensiteiten op de Kapucijnenvoer, een veel smallere straat met meer woongebouwen op de rooilijn dan de as Donkerstraat – Petermannenstraat – Brouwersstraat. Globaal bekeken is het effect op vlak van mobiliteit, dus positief.” (screeningsnota, p. 51-52)

5.15. Verzoekers’ algemene bewering dat geen onderzoek naar de cumulatieve effecten is gebeurd, mist gezien het voormelde feitelijke grondslag.

5.16. Verzoekers tonen in hun verzoekschrift voorts niet aan dat de dienst Mer ten onrechte tot de volgende conclusie is gekomen:

“Het resultaat van bovenstaande m.e.r.-screening toont bovendien aan dat de uitvoering van het voorliggende RUP geen aanzienlijke milieueffecten zal veroorzaken die de opmaak van een plan-MER

noodzakelijk maken. Enkel binnen de discipline geluid zijn er zeer lokaal beperkte gevolgen te verwachten. Ook voor deze discipline geluid zijn de gevolgen van de uitvoering van het RUP echter positief, als ze worden bekeken op een iets ruimer gebied (inclusief de straten waar een belangrijke daling van de verkeersintensiteiten wordt verwacht).

De projecten die mogelijk zijn binnen het RUP, zijn bijgevolg niet van dergelijke aard dat ze de ontwikkeling van activiteiten met aanzienlijke milieueffecten toelaten.” (screeningsnota, p. 66)

5.17. Verzoekers’ loutere verwijzing naar de omvang van de screeningsnota doet van het tegendeel niet overtuigen. Hun betoog dat de milieuscreening niet met de stedenbouwkundige voorschriften van het bestreden plan rekening mocht houden, kan geen bijval vinden. Anders dan zij dat blijkbaar zien, maakt het feit dat de overheid daarmee wel rekening heeft gehouden de milieuscreening niet intern tegenstrijdig. Verzoekers’ veelvuldige verwijzingen in

X-16.760-16/62

hun memorie van wederantwoord naar de handleiding stadsontwikkelingsprojecten van de dienst Mer, waarvan zij terecht niet beweren dat deze verordenende kracht heeft, vermogen aan het besluit van de milieuscreening evenmin enige afbreuk te doen.

5.18. Gelet op wat voorafgaat, maken verzoekers niet aannemelijk dat het bestreden gemeentelijk RUP ten onterechte wordt gekwalificeerd als een plan dat het gebruik van een klein gebied op lokaal niveau bepaalt en dat geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben.

5.19. Artikel 4.2.3, § 3, DABM bepaalt:

“Voor een plan of programma, dat overeenkomstig artikel 4.2.1, onder het toepassingsgebied van dit hoofdstuk valt, en dat het gebruik bepaalt van een klein gebied op lokaal niveau of een kleine wijziging inhoudt, moet geen plan-MER worden opgemaakt voor zover de initiatiefnemer aan de hand van de criteria die worden omschreven in bijlage I, die bij dit decreet is gevoegd, aantoont dat het plan of programma geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben. De Vlaamse Regering kan nadere regels vaststellen betreffende de beoordeling van de aanwezigheid van aanzienlijke milieueffecten.”

Gelet op de voormelde bepaling mist de vraag onder welke rubrieken van de bijlage II en III van het besluit van 10 december 2004 het kwestieuze project ressorteert relevantie.

5.20. Het middel wordt verworpen.

B. Tweede middel

Uiteenzetting van het middel

6.1. Verzoekers roepen in een tweede middel de schending in van de artikelen 4.1.4 en 4.1.7 DABM juncto artikel 3 van het besluit van de Vlaamse regering van 12 oktober 2007 ‘betreffende de milieueffectrapportage over plannen en programma’s’ (hierna: het besluit van 12 oktober 2007) juncto het

X-16.760-17/62

motiverings-, zorgvuldigheids-, voorzorgs- en redelijkheidsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

6.1.1. Zij zetten uiteen dat de stad Leuven een volledig nieuwe verkeersafwikkeling beoogt, waarbij het verkeer op de ring en enkele primaire verkeerslussen wordt gebundeld. Naar aanleiding daarvan wordt het noodzakelijk bevonden om een rotatieparking in de benedenstad te voorzien, zonder dat een effectief alternatieven- en locatieonderzoek aan publieke participatie en milieueffectrapportage werd onderworpen. De herziening van het GRS en de opmaak van het bestreden gemeentelijk RUP zijn op één enkel alternatief gericht, namelijk de aanleg van de rotatieparking “Den Bruul”. De inherzieningstelling van het GRS is evenmin als het bestreden gemeentelijk RUP aan een milieueffectrapportage onderworpen en de opmaakprocedures zijn nagenoeg parallel verlopen, waaruit eens te meer blijkt dat voor een alternatievenafweging geen ruimte was.

6.1.2. In de screeningsnota is volgens verzoekers slecht pro forma een alternatievenafweging voor de locatie, de ontsluiting en de vorm van de kwestieuze rotatieparking opgenomen. Uit de motivering van de milieuscreening kan worden afgeleid dat de verschillende keuzes al beslecht werden voordat de screening een aanvang nam. De plannende overheid beschikte niet over de resultaten van een milieueffectrapportage met een alternatievenafweging, waarbij ook de milieubelangen een gelijkwaardige plaats kregen.

6.1.3. Daarnaast kan volgens verzoekers niet van een effectieve afweging gesproken worden nu het planningsproces dit onmogelijk heeft gemaakt. De herziening van het GRS had de keuzes immers eerder vastgelegd.

Binnen de herziening van het GRS kan onmogelijk van een effectieve afweging gesproken worden, nu de vaststellingsprocedure van het bestreden gemeentelijk RUP daarmee gelijk liep.

6.2. In hun memorie van wederantwoord betogen verzoekers dat zij duidelijk aantonen dat er geen alternatievenafweging in het kader van een

X-16.760-18/62

milieueffectbeoordeling van het geheel van het stadsontwikkelingsproject van de stad Leuven heeft plaatsgehad. Daarenboven verwart de eerste verwerende partij volgens hen het lussenprincipe van het GRS met het lussenprincipe dat in het circulatieplan van toepassing is. De relatie tussen de bouw van de parking en het circulatieplan is volgens verzoekers voldoende aangetoond. De eerste verwerende partij stelt ten onrechte dat de herziening van het GRS niet aan de MER-plicht zou onderworpen zijn. Het enige doel van de herziening van het GRS is net een juridisch kader voor één of meerdere projecten te vormen.

6.3. Verzoekers doen in hun laatste memorie nog gelden de schending van artikel 3, § 1, van het besluit van 12 oktober 2007 in hun verzoekschrift te hebben aangeduid. Ten gronde menen zij dat de herziening van het GRS erop wijst dat slechts één locatiealternatief grondig werd bekeken.

Beoordeling

7.1. In het verzoekschrift wordt niet op voldoende duidelijke wijze uiteengezet op welke wijze het bestreden besluit artikel 3 van het besluit van 12 oktober 2007 zou schenden. Verzoekers kunnen er daartoe niet mee volstaan deze bepaling louter gedeeltelijk in hun verzoekschrift te citeren. In zoverre is het middel niet ontvankelijk.

7.2. Verzoekers’ betoog dat er geen volwaardig alternatievenonderzoek heeft plaatsgevonden dat aan een publieke consultatie werd onderworpen en dat ter zake geen degelijke motivering voorligt, kan geen bijval vinden.

7.3. Uit de screeningsnota bij het bestreden gemeentelijk RUP blijkt immers dat de alternatieven met betrekking tot de locatie voor een rotatieparking voor de benedenstad en de alternatieven met betrekking tot de wijze van inplanting van de parking op de site besproken worden. (screeningsnota, p. 41-

45)

X-16.760-19/62

7.4. Anders dan verzoekers voorhouden, is de bespreking van de alternatieven niet louter “pro forma” opgenomen. Er worden verschillende locaties besproken en er wordt beargumenteerd waarom voor een rotatieparking onder “Den Bruul” wordt gekozen. Verzoekers bekritiseren deze afweging van alternatieven niet inhoudelijk in hun verzoekschrift.

7.5. Dat de afweging van de alternatieven tevens kadert in een herziening van het GRS, die parallel met de opmaakprocedure van het bestreden gemeentelijk RUP verliep, vermag aan de regelmatigheid ervan geen afbreuk te doen. In de toelichtingsnota bij het gemeentelijk RUP wordt een en ander als volgt toegelicht:

“Het ruimtelijk structuurplan Leuven werd goedgekeurd bij M.B. van 29 april 2004. Het werd gedeeltelijk in herziening gesteld door de Leuvense gemeenteraad op 23 maart 2015, voor wat betreft een aantal uitspraken die te maken hebben met de bereikbaarheid van de Leuvense Benedenstad (gelegen aan de westzijde van de Leuvense binnenstad). Tegelijk keurde de gemeenteraad een aantal principes rond de bereikbaarheid van de Benedenstad inhoudelijk goed.

Het ontwerp van gedeeltelijke herziening werd door de gemeenteraad van de stad Leuven voorlopig vastgesteld op 31 augustus 2015. De definitieve versie van de gedeeltelijke herziening werd door de gemeenteraad definitief vastgesteld op 21 maart 2016 en kort daarna voor goedkeuring naar de provincie Vlaams-Brabant verzonden. De vernieuwde visie op de bereikbaarheid van de Benedenstad is uitgebreid beschreven in de toelichtende nota bij deze gedeeltelijke structuurplanherziening. Ook de alternatieven die zijn afgewogen, worden in die nota omschreven. We beperken ons daarom tot een korte samenvatting van de informatie die relevant is voor het RUP Den Bruul.

In grote lijnen blijft de stad Leuven kiezen voor een verbeterde bereikbaarheid van de binnenstad voor fietsers en voetgangers, en een goede bediening van de binnenstad met openbaar vervoer.

Voor de auto blijft de binnenstad bereikbaar langs de geselecteerde primaire verkeerslussen. Auto’s parkeren in randparkings, en in centrumparkings die op de primaire verkeerslussen ontsloten zijn.

In de verdere uitwerking van deze basiskeuzes, zijn er enkele concrete verschuivingen, die via de gedeeltelijke herziening in het structuurplan werden opgenomen.

- Het autoluw karakter van de middeleeuwse stadskern wordt scherper geformuleerd. De principes van dit autoluw karakter werden verduidelijkt.

Bezoekersverkeer per auto zal op termijn geen toegang meer hebben tot de middeleeuwse stadskern, en bezoekersparkeren zal er niet meer mogelijk zijn.

X-16.760-20/62

- Naast primaire verkeerslussen bevatte het eerste structuurplan ook secundaire verkeerslussen, die soms tot een stuk in de middeleeuwse stadskern doordrongen. Deze secundaire lussen maakten soms ook nog de verbinding tussen de lussen onderling. Dergelijke lussen, waaronder de lus Brouwersstraat - Boutslaan – Amerikalaan – Brusselsestraat, werden geschrapt aan de kant Benedenstad.

- Het principe werd duidelijker benadrukt dat de aanleg van nieuwe centrumparkings voor bezoekers samen gaat met de afbouw van het bezoekersparkeren op pleinen en straten. Overstap op fietsen moet er vlot mogelijk zijn.

- De locatie voor een nieuw te bouwen centrumparking werd gewijzigd;

niet meer parking P12 Hertogensite, wel een nieuwe parking P12a Den Bruul en (voorlopig) behoud van parking P12b Sint-Jacobsplein. Parking Den Bruul wordt ontsloten vanuit de lus Donkerstraat – Tessenstraat.

Deze lus voor autoverkeer heeft (deels) een dubbele richting, zodat in-

en uitrijden langs de Donkerstraat wordt gestimuleerd.

- Om de doorstroming van de bussen door de Benedenstad te verbeteren, wordt het bustracé tussen Rector De Somerplein en Gasthuisberg verlegd;

weg van de Amerikalaan – Brusselsestraat, naar de Brouwersstraat –

Tessenstraat.

- De lijst met stedelijke investeringen aan te zetten voor 2010, wordt aangevuld met de belangrijkste projecten in kader van bezoekersverkeer in de Benedenstad: bouw van parking Den Bruul en daarop volgend afbouw van bezoekersparkeerplaatsen in de omgeving.

De definitieve vaststelling en inwerkingtreding van de gedeeltelijke structuurplanherziening is voorzien voor het voorjaar van 2016. De procedure van voorliggend uitvoeringsplan, zal gedeeltelijk overlappen met deze structuurplanherziening.”

7.6. De alternatievenafweging waarvan sprake in de voormelde toelichtingsnota is in de screeningsnota opgenomen en stemt overeen met deze uit de toelichtingsnota bij het herziene GRS.

7.7. Verzoekers betwisten verder niet dat de screeningsnota en de toelichtingsnota bij het gemeentelijk RUP tijdens het openbaar onderzoek over dit plan ter inzage werden gelegd. Verzoekers blijken in hun bezwaarschrift geen kritiek op het alternatievenonderzoek te hebben geformuleerd. Naar aanleiding van andere bezwaren omtrent het alternatievenonderzoek heeft de Gecoro het alternatievenonderzoek bijkomend verantwoord.

7.8. Het middel wordt verworpen.

X-16.760-21/62

C. Derde middel

Uiteenzetting van het middel

8.1. Verzoekers roepen in een derde middel de schending in van de artikelen 4.2.5, 4.2.6 en 4.2.7 DABM juncto artikel 3 en bijlage I bij het besluit van de Vlaamse regering van 12 oktober 2007 juncto artikel 2.2.14 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna: de VCRO) juncto het motiverings-, het zorgvuldigheids-, het voorzorgsbeginsel en het beginsel van openbaarheid van bestuur.

8.1.1. In een eerste middelonderdeel betogen verzoekers dat noch uit de screeningsnota, noch uit de toelichtende nota bij het bestreden gemeentelijk RUP blijkt welke adviesinstanties werden aangeschreven. Enkel de adviesinstanties die een advies hebben uitgebracht werden in het geïntegreerde advies van de stad Leuven vermeld. Zodoende kan de rechtsonderhorige niet nagaan op welke gronden bepaalde adviesinstanties al dan niet werden verzocht om een advies te verlenen. De bestreden beslissing is volgens verzoekers op dat punt niet afdoende gemotiveerd.

Bovendien werden volgens verzoekers de volgende adviesinstanties ten onrechte niet geraadpleegd: de afdeling Toezicht Volksgezondheid van het agentschap Zorg en Gezondheid, Toerisme Vlaanderen, het team Vlaamse Bouwmeester, de dienst Gebiedsgericht Beleid van de afdeling Milieu-, Natuur-, en Energiebeleid, het agentschap Natuur en Bos, de dienst Ondergrond Vlaanderen van de afdeling Land en Bodembescherming, Ondergrond, Natuurlijke rijkdommen en de afdeling Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu en Gezondheid.

Verzoekers menen dat de beslissing van de dienst Mer van 16 juli 2015 onzorgvuldig is omdat niet werd onderzocht of de voorgeschreven instanties effectief werden geraadpleegd.

X-16.760-22/62

8.1.2. In hun tweede middelonderdeel zetten verzoekers uiteen dat in het kader van het openbaar onderzoek slechts de screeningsnota werd openbaar gemaakt, waarbij de verleende adviezen en het geïntegreerde advies van de stad Leuven werden achtergehouden. Dit maakt volgens hen een schending uit van het openbaar onderzoek, nu de rechtsonderhorigen omtrent deze documenten geen bezwaren hebben kunnen indienen. De bestreden beslissing schendt volgens verzoekers dan ook het beginsel van de openbaarheid van bestuur.

Daarnaast schendt de bestreden beslissing het zorgvuldigheids-

en voorzorgsbeginsel nu op onzorgvuldige wijze werd overgegaan tot het verzamelen van informatie die relevant is voor de beoordeling van het bestreden gemeentelijk RUP. Door de betrokken documenten tijdens het openbaar onderzoek niet ter inzage te leggen, kon de stad Leuven niet over de bezwaren met betrekking tot deze documenten beschikken en bezat zij niet alle relevante informatie om een zorgvuldige afweging te kunnen maken.

8.2. Verzoekers doen in hun laatste memorie, wat het tweede middelonderdeel betreft, nog gelden dat het voor hen niet duidelijk was “welke adviesinstanties waren aangeschreven, op grond van welke afweging dit gebeurd is, en welke inhoudelijke adviezen deze instanties hebben verleend”.

Beoordeling

9.1.1. Artikel 3, § 1, van het besluit van 12 oktober 2007 luidt:

“§ 1. Bij het onderzoek tot milieueffectrapportage, vermeld in artikel 4.2.3, § 2, 2°, en artikel 4.2.3, § 3, van het decreet, raadpleegt de initiatiefnemer op eigen initiatief en uiterlijk op het ogenblik dat hij de doelstellingen en de reikwijdte van het voorgenomen plan of programma kan afbakenen, de volgende instanties, tenzij zij de initiatiefnemer zelf zijn :

1° de deputatie van de provincie of de deputaties van de provincies, waarop het voorgenomen plan of programma milieueffecten kan hebben;

2° het college van burgemeester en schepenen van de gemeente of de colleges van burgemeester en schepenen van de gemeenten, waarop het voorgenomen plan of programma milieueffecten kan hebben;

3° de betrokken instanties afhankelijk van de ligging en de mogelijk te verwachten aanzienlijke effecten van het voorgenomen plan of programma

X-16.760-23/62

op in voorkomend geval de gezondheid en veiligheid van de mens, de ruimtelijke ordening, de biodiversiteit, de fauna en flora, de energie- en grondstoffenvoorraden, de bodem, het water, de atmosfeer, de klimatologische factoren, het geluid, het licht, de stoffelijke goederen, het cultureel erfgoed met inbegrip van het architectonisch en archeologisch erfgoed, het landschap en de mobiliteit. Deze instanties zijn in de bijlage bij dit besluit vermeld, meer bepaald ingedeeld per categorie van mogelijk te verwachten aanzienlijke effecten voor mens of milieu.”

9.1.2. Verzoekers betwisten niet dat de provincie Vlaams-Brabant advies heeft uitgebracht. Verder erkennen zij dat uit het geïntegreerde advies van de stad Leuven blijkt welke instanties een advies hebben uitgebracht.

9.1.3. Verzoekers kunnen er niet mee volstaan in hun verzoekschrift een aantal instanties op te sommen waarvan zij menen dat deze ten onrechte niet geraadpleegd werden. De onder randnummer 9.1.1 vermelde “betrokken instanties” dienen immers slechts geraadpleegd te worden “afhankelijk van de ligging en de mogelijk te verwachten aanzienlijke effecten van het voorgenomen plan of programma op in voorkomend geval de gezondheid en veiligheid van de mens, de ruimtelijke ordening, de biodiversiteit, de fauna en flora, de energie- en grondstoffenvoorraden, de bodem, het water, de atmosfeer, de klimatologische factoren, het geluid, het licht, de stoffelijke goederen, het cultureel erfgoed met inbegrip van het architectonisch en archeologisch erfgoed, het landschap en de mobiliteit”. Verzoekers zetten niet uiteen welke de “te verwachten aanzienlijke effecten” volgens hen tot de raadpleging van die instanties zou verplichten.

9.1.4. In zoverre verzoekers betogen dat “[d]e burger […] niet [kan]

nagaan op welke gronden bepaalde adviesinstanties werden verzocht advies te leveren en op welke gronden andere adviesinstanties niet werden aangeschreven”, wordt in hun verzoekschrift niet nader verklaard hoe dit hun belang heeft kunnen schaden.

9.1.5. Het eerste middelonderdeel wordt verworpen.

9.2.1. Wat het tweede middelonderdeel betreft, moet vooreerst worden vastgesteld dat de uitgebrachte adviezen middels de MER-dossierdatabank op de

X-16.760-24/62

website van het departement Omgeving ter beschikking van het publiek worden gesteld.

9.2.2. Het toentertijd geldende artikel 4.2.7 DABM heeft geen betrekking op de terbeschikkingstelling van documenten in het kader van het openbaar onderzoek over een gemeentelijk RUP.

9.2.3. Het toentertijd geldende artikel 2.2.14, § 2, eerste lid, VCRO, bepaalt niet wat de inhoud moet zijn van het in deze bepaling bedoelde ontwerp van gemeentelijk RUP dat, ten behoeve van het te organiseren openbaar onderzoek, in het gemeentehuis ter inzage moet worden gelegd. Verzoekers maken niet aannemelijk dat, om volledig te zijn, alle adviezen ter inzage dienden te worden gelegd en dat de samenvatting en de beoordeling ervan niet zou volstaan. Ten andere hebben zij zich daarover niet in hun bezwaarschrift beklaagd.

9.2.4. Het tweede middelonderdeel wordt evenzeer verworpen.

9.3. Het middel wordt in zijn geheel verworpen.

D. Vierde middel

Uiteenzetting van het middel

10.1. Verzoekers roepen in een vierde middel de schending in van de artikelen 2.1.2, 2.2.2 en 2.2.13 VCRO juncto het motiverings-, het zorgvuldigheids-, voorzorgs-, rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel.

10.1.1. Zij bekritiseren dat de in de VCRO voorziene chronologie dat eerst een ruimtelijk structuurplan wordt opgemaakt om vervolgens, in uitvoering daarvan, ruimtelijke uitvoeringsplannen op te maken, niet werd gerespecteerd.

X-16.760-25/62

Omdat het oorspronkelijke GRS van 2004 niet toeliet om een gemeentelijk RUP aan te nemen dat in een ondergrondse parking onder park “Den Bruul” voorziet, werd het GRS gedeeltelijk in herziening gesteld. De gemeenteraad van de stad Leuven heeft het ontwerp van gedeeltelijke herziening van het GRS op 31 augustus 2015 vastgesteld. Voordat de herziening van het GRS effectief was, heeft de gemeenteraad van de stad Leuven het bestreden gemeentelijk RUP voorlopig vastgesteld. Aldus schendt het bestreden besluit volgens verzoekers de ingeroepen bepalingen van de VCRO. Op het moment dat het bestreden gemeentelijk RUP door de gemeenteraad van de stad Leuven werd goedgekeurd, was het originele GRS nog van kracht. De procedure tot vaststelling van het bestreden gemeentelijk RUP werd opgestart voor het einde van het openbaar onderzoek over de herziening van het GRS.

10.1.2. Het getuigt volgens verzoekers van onzorgvuldig bestuur dat de overheid er in de procedure tot opmaak van het bestreden gemeentelijk RUP is van uitgegaan dat er geen wijzigingen qua inhoud of alternatieven in het kader van de herziening van het GRS zouden kunnen plaatsvinden. De facto heeft de plannende overheid een dergelijke aanpassing onmogelijk gemaakt door reeds aan de volgende fase van het planningsproces te beginnen. Daarenboven is het bestreden besluit volgens verzoekers strijdig met de motiveringsplicht, nu niet wordt onderbouwd waarom het parallelle verloop van de beide planningsprocedures geen probleem zou opleveren in het kader van een zorgvuldig bestuur en van een goede ruimtelijke planning, hoewel dit in de verschillende bezwaren uitdrukkelijk werd opgeworpen.

10.2. In hun memorie van wederantwoord benadrukken verzoekers dat het bestreden besluit inherent strijdig is met het oorspronkelijke GRS. Het is volgens hen essentieel dat de herziening van het GRS definitief werd goedgekeurd alvorens het bestreden besluit aan te nemen.

X-16.760-26/62

Beoordeling

11.1. Uit de stukken van het dossier blijkt dat het bestreden besluit van 27 juni 2016 dateert, dit is van nà de definitieve vaststelling en goedkeuring van het herziene GRS op respectievelijk 21 maart 2016 en 26 mei 2016. Hieruit volgt dat de stad Leuven het herziene GRS bij de definitieve vaststelling van het bestreden gemeentelijk RUP als een juridisch vaststaand feit mocht aannemen.

11.2. Alleszins maken verzoekers niet aannemelijk dat de gedeeltelijke overlapping van de herzieningsprocedure van het GRS en de vaststellingsprocedure van het bestreden gemeentelijk RUP een schending van de door hen aangevoerde rechtsregels zou inhouden.

11.3. In de mate dat verzoekers met betrekking tot het gedeeltelijk parallel lopen van de voormelde procedures nog aanvoeren dat “niet wordt onderbouwd waarom dit geen probleem zou opleveren in het kader van een zorgvuldig bestuur en van een goede ruimtelijke planning, hoewel dit uitdrukkelijk werd opgeworpen in de verschillende bezwaren”, blijkt dat de Gecoro deze bezwaren als volgt heeft beantwoord:

“Het RUP Den Bruul kan inderdaad niet definitief worden vastgesteld als de herziening van het [GRS] niet is goedgekeurd. Een RUP is immers steeds een uitvoering van het structuurplan, en het oorspronkelijke structuurplan van 2004 voorziet geen centrumparking op Den Bruul.

Echter, de VCRO stelt nergens dat de voorbereidende stappen voor de opmaak van een RUP (de goedkeuring van het voorontwerp, van het ontwerp en het openbaar onderzoek) niet reeds kunnen worden genomen tijdens de procedure van een structuurplanherziening.

De toelichtende documenten bij het RUP geven ook steeds zeer correct de stand van zaken weer in deze structuurplanherziening. De uitspraken in de toelichtingsnota moeten gelezen worden als het vooroplopen van de verschillende procedurestappen van de [GRS]-herziening ten opzichte van de RUP-procedure.

De gecoro heeft bij het beëindigen van het openbaar onderzoek over dit RUP, het openbaar onderzoek over de structuurplanherziening reeds behandeld en haar advies aan de gemeenteraad hierover geformuleerd op 2 februari 2016. Dit wordt gerespecteerd. Het openbaar onderzoek van de [GRS]-herziening is reeds gesloten en door de gecoro behandeld.

De gecoro wijst daarnaast op het feit dat het eerste structuurplan (2004)

de keuze maakt voor centrum- en randparkeren. Het voorzag een nieuwe

X-16.760-27/62

centrumparking op de Hertogensite (ziekenhuissite). Omdat deze niet kan worden gerealiseerd, wordt deze site in de structuurplanherziening geschrapt en vervangen door parking Den Bruul en (behoud van) parking Sint-Jacobsplein. Het is dus niet correct om te stellen dat het vorige structuurplan focuste op de afbouw van centrumparkeren.

Het bezwaar is ongegrond.

[…]

De gemeenteraad heeft de bezwaren over de gedeeltelijke structu[ur]planherziening inderdaad nog niet behandeld op het moment waarop dit bezwaar werd geformuleerd. Het openbaar onderzoek over de gedeeltelijke structuurplanherziening liep af in december 2015. De gecoro behandelde de bezwaren en het advies, en bracht hierover in februari 2016

advies uit aan de gemeenteraad van de stad Leuven. De gemeenteraad kan pas daarna zelf haar standpunt over de bezwaren op de gedeeltelijke structuurplanherziening formuleren.

Het is onduidelijk of deze opmerking een bezwaar inhoudt.

Het bezwaar is onduidelijk.

[…]

Het openbaar onderzoek over de gedeeltelijke structuurplanherziening liep af op 17/12/2015. Tegen deze procedure kunnen geen bezwaren meer worden ingediend.

Bezwaren die betrekking hebben op de keuzes die ook door het RUP

Den Bruul worden vastgelegd, worden binnen deze procedure door de gecoro nog behandeld.

Voor zover het bezwaren betreft die in de procedure van de gedeeltelijke structuurplanherziening reeds werden besproken, zal de gecoro uiteraard naar haar advies in deze procedure verwijzen. Het is echter niet mogelijk om volledig nieuwe punten van bezwaar die niks met RUP Den Bruul te maken hebben en niet in de structuurplanherziening werden ingediend, hier nog te behandelen.”

11.4. Verzoekers betrekken dit antwoord niet bij de uiteenzetting van hun middel. Hun algemene kritiek volstaat niet om een schending van de motiveringsplicht aan te tonen.

11.5. Het middel wordt verworpen.

E. Vijfde middel

Uiteenzetting van het middel

12.1. Verzoekers roepen in een vijfde middel de schending in van artikel 8 van het decreet van 18 juli 2003 ‘betreffende het integraal waterbeleid’

X-16.760-28/62

(hierna: DIWB) juncto de artikelen 2/1 en 4 van het besluit van de Vlaamse regering van 20 juli 2006 ‘tot vaststelling van nadere regels voor de toepassing van de watertoets, tot aanwijzing van de adviesinstanties en tot vaststelling van nadere regels voor de adviesprocedure bij de watertoets, vermeld in artikel 8 van het decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid’ (hierna: het watertoetsbesluit) juncto het motiverings-, zorgvuldigheids- en voorzorgsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

12.1.1. Vooreerst blijkt volgens verzoekers uit de motivering van het bestreden besluit niet dat de plannende overheid een eigen watertoets heeft uitgevoerd. Er wordt hoofdzakelijk verwezen naar de screeningsnota. Daarbij worden, in strijd met de verplichtingen inzake de waterparagraaf, de verschillende schadelijke effecten niet uitdrukkelijk opgesomd, noch blijkt duidelijk waaruit deze schadelijke effecten bestaan en wat hun omvang is.

12.1.2. Verzoekers betwisten de conclusie in het bestreden besluit dat er geen mogelijk schadelijk effect op de bodemverontreiniging zou zijn. Uit de screeningsnota blijkt dat er wel degelijk een schadelijk effect te bepalen is, doordat bemalingswater vervuild kan zijn. Ook lijkt het bestreden besluit over het hoofd te zien dat er nog andere bodemverontreiniging mogelijk is, die niet door een “correct uitgevoerde bemaling” kan vermeden worden. Maatregelen om deze schadelijke effecten te voorkomen, te beperken en te herstellen, worden niet vermeld. Enkel wordt de stijlformule gebruikt dat de negatieve impact van de bestreden beslissing in de stedenbouwkundige voorschriften voldoende wordt opgevangen.

Concreet wijzen verzoekers op het feit dat in de screeningsnota wordt gesteld dat bemaling in de Dijle kan geloosd worden, maar dat dit bemalingswater niet vervuild mag zijn. Er moet gecontroleerd worden op verontreiniging voordat het bemalingswater wordt geloosd. In de toelichtende nota beroept de plannende overheid zich op deze controle van het bemalingswater, maar die wordt nergens in de stedenbouwkundige voorschriften opgelegd.

X-16.760-29/62

12.1.3. Tevens stelt de screeningsnota vast dat tijdens de aanlegfase van de parking een mogelijk negatief effect zal optreden op het grondwater nu de bouwput van de parking tot op een diepte van 10,6 meter beneden maaiveld (m-

mv) zou gaan en het grondwater op een diepte zit van 1,6 m-mv. Gelet op de hoge grondwaterstand van het gebied en de grote diepte van het project zal de bouwput tijdens de aanlegfase continu moeten drooggetrokken worden. Dit kan volgens verzoekers een daling van het grondwater tot gevolg hebben, wat risico’s inhoudt voor de gebouwen in de omgeving. Ondanks het belang om te garanderen dat er geen daling van het grondwater zal optreden, formuleert de screeningsnota geen duidelijke garanties in het kader van de uitvoering van de werken aan de parking. Uit deze nota blijkt dat er nog veel onzekerheden inzake dit mogelijk schadelijk effect en de remediëring ervan bestaan. Weliswaar wordt er gesteld dat er verschillende uitvoeringstechnieken zijn om de bouwput droog te houden, maar de effectieve haalbaarheid ervan wordt niet afgetoetst.

Verzoekers wijzen er in dit verband op dat uit de screeningsnota blijkt dat het risico op zettingen van de gebouwen in de omgeving niet wordt uitgesloten. Naar dit potentieel schadelijke effect van de aanleg van de parking wordt verder geen onderzoek uitgevoerd. Het bestreden besluit laat na in effectieve maatregelen te voorzien om de daling van de grondwaterstand tijdens de aanlegfase te remediëren.

12.1.4. Nog stelt de screeningsnota dat tijdens de exploitatiefase een mogelijk negatief effect op het grondwater zal optreden, nu de ondoorlatende constructie in de ondergrond vanwege de ligging in grondwaterstromingsgevoelig gebied een afdammingseffect kan hebben. Zonder enig onderzoek of toetsing besluit de screeningsnota dat hieromtrent een eenvoudige remediëring bestaat door het plaatsen van een drain. In de stedenbouwkundige voorschriften kan een dergelijke voorwaarde evenwel niet teruggevonden worden.

12.1.5. Gelet op de enorme verharding van de ondergrondse parking en van de bovengrondse constructies zal er volgens verzoekers een vermindering van de infiltratiecapaciteit van het hemelwater in de bodem optreden. De parking

X-16.760-30/62

bevindt zich slechts één meter onder de grond en de screeningsnota stelt duidelijk dat het hemelwater van deze constructie zal “afstromen”. Er kan aldus niet worden betwist dat de ondergrondse constructie de infiltratiecapaciteit van de bodem vermindert. Noch de screeningsnota, noch het bestreden besluit leggen enige maatregel op om het verlies aan infiltratiecapaciteit te voorkomen, te beperken of te herstellen.

Deze onzorgvuldigheid staat volgens verzoekers in schril contrast met het feit dat de verhardingen in van nature overstroombaar gebied gelegen zijn. In dergelijke gebieden dient het waterbergend vermogen van het gebied zo goed als mogelijk bewaard te worden. Dit gegeven werd niet bij het onderzoek betrokken. Bovendien worden de ondergrondse verhardingen onder de grondwatertafel aangelegd, een aspect dat evenmin bij het onderzoek omtrent de infiltratiecapaciteit wordt betrokken.

12.2. In hun memorie van wederantwoord betogen verzoekers dat er wegens mogelijk historische verontreiniging een risico op verontreiniging van de bovenste lagen van het grondwater door het bemalingswater bestaat. Zij zetten in dit verband uiteen dat de “VEL-site” tussen 1967 en 1996 door de stadsdiensten als opslagplaats voor verf en ander afval werd gebruikt en dat het gebouw zelf asbest bevatte. De site werd gesaneerd naar aanleiding van de bouw van sociale koopwoningen aan de Leerlooierijstraat en de Pereboomstraat, maar het is volgens hen niet uitgesloten dat de bodem op grotere diepte nog wel verontreinigd is. Dit werd niet onderzocht.

Verder voegen zij nog toe dat er in realiteit slechts één proefboring werd gedaan in 2011, op basis van de toenmalige plannen voor een parking met slechts twee bouwlagen onder de grond. In augustus 2016 werden nieuwe boringen uitgevoerd. De resultaten ervan zijn in de watertoets niet meegenomen, hoewel de stad Leuven heeft geoordeeld dat nieuwe boringen noodzakelijk waren.

X-16.760-31/62

Met betrekking tot de infiltratiecapaciteit wijzen verzoekers er op dat er in het bestek sprake is van de aanleg van kunstgras. Kunstgras moet gedraineerd worden en moet dus als een verharding worden beschouwd, wat volgens hen ten onrechte niet is gebeurd.

12.3. Verzoekers doen in hun laatste memorie nog gelden dat de “omschrijving van verschillende scenario’s om mogelijke effecten op het grondwaterniveau te adresseren in een plan-MER […] bezwaarlijk [kunnen]

worden vergeleken met de bepalingen in de […] screeningsnota”, dat de wettigheidskritiek die zij formuleren ruimer is dan louter het aanduiden van de meerdere scenario’s die in de screeningsnota worden omschreven, en dat het algemeen voorschrift met betrekking tot de waterhuishouding een “loutere stijlformule” betreft.

Beoordeling

13.1. De waterproblematiek wordt in opdracht van de plannende overheid in de milieuscreening onderzocht en geëvalueerd, zodat deze wel degelijk een “eigen watertoets” heeft uitgevoerd.

In de toelichtingsnota bij het gemeentelijk RUP wordt inzake de watertoets naar de screeningsnota verwezen en worden de grote lijnen daarvan herhaald. Beide stukken zijn als bijlagen bij het bestreden besluit gevoegd.

Anders dan verzoekers dit zien, kan een en ander als een voldoende formele motivering gelden.

13.2. In tweede instantie bekritiseren verzoekers enkele aspecten van de watertoets.

In dit verband dient vooreerst opgemerkt dat de Raad van State in de uitoefening van het hem opgedragen wettigheidstoezicht zijn beoordeling inzake de watertoets niet in de plaats van die van de bevoegde administratieve

X-16.760-32/62

overheid mag stellen. Hij is wel bevoegd na te gaan of de administratieve overheid de haar ter zake toegekende appreciatiebevoegdheid naar behoren heeft uitgeoefend, namelijk of zij is uitgegaan van de juiste feitelijke gegevens, of zij deze correct heeft beoordeeld en of zij op grond daarvan in redelijkheid tot haar besluit is kunnen komen.

13.3. Artikel 8, § 1, eerste lid, DIWB bepaalt onder meer dat de overheid die, zoals te dezen, over een plan moet beslissen, er zorg voor draagt, door het weigeren van het plan of door het opleggen van gepaste voorwaarden, dat geen schadelijk effect ontstaat of dat dit zoveel mogelijk wordt beperkt en, indien dit niet mogelijk is, dat het schadelijk effect wordt hersteld of, in bepaalde gevallen, gecompenseerd. Uit deze bepaling volgt dat de watertoets niet verder gaat dan het onderzoeken of een voorgenomen plan “schadelijke effecten”, in de zin van artikel 3, § 2, 17° DIWB doet ontstaan, en niet inhoudt dat ook moet worden onderzocht hoe het voorgenomen plan een reeds bestaande toestand kan remediëren.

Hoewel de plannende overheid, om te voldoen aan de voornoemde zorgplicht, er niet mee kan volstaan om de verantwoordelijkheid ter zake door te schuiven naar de vergunningverlenende overheid, kan zij bij het doorvoeren van de watertoets redelijkerwijze enkel rekening houden met elementen en omstandigheden die haar op dat ogenblik reeds bekend zijn of kunnen zijn. Wordt de uitgevoerde watertoets betwist, dan moet concreet worden aangegeven op grond van welke elementen deze in twijfel kan worden getrokken.

13.4. Een eerste punt van verzoekers’ kritiek heeft betrekking op het lozen van vervuild bemalingswater. Volgens verzoekers worden ten onrechte geen verordenende voorschriften opgenomen met betrekking tot de controle van het bemalingswater voorafgaand aan de lozing in de Dijle.

13.5. In de screeningsnota leest men desbetreffend het volgende:

“Afvalwater Aanlegfase

X-16.760-33/62

Tijdens de aanlegfase van de ondergrondse parking die het RUP

mogelijk maakt, zal afhankelijk van de gekozen uitvoeringstechniek (tijdelijk) een bemaling noodzakelijk zijn om de bouwput droog te trekken of om te kunnen werken in den droge. Eventueel bemalingswater kan geloosd worden in de Dijle. Er mag geen verontreinigd bemalingswater geloosd worden in oppervlaktewater. Het bemalingswater zal daarom gecontroleerd worden op de aanwezigheid van verontreiniging alvorens het geloosd wordt in het oppervlaktewater. Indien het bemalingswater verontreinigd is, dient het gesaneerd te worden voor de lozing. Elk project van deze omvang zal onderworpen worden aan een project-m.e.r.-

screening, waardoor er geen aanzienlijke effecten worden verwacht omwille van het RUP.

[...]

Overstromingsrisico’s en gevolgen voor de grondwaterstand Aanlegfase Tijdens de aanlegfase zal (tijdelijk) een bemaling noodzakelijk zijn om de bouwput droog te trekken of om te werken in den droge.

Een inschatting van het bemalingsdebiet en de perimeter kan gedaan worden op basis van de hydrogeologische bouw en de hydraulische parameters van de verzadigde bodemlagen.

De hydrogeologische bouw, hierboven vermeld, wordt hier hernomen en aangevuld met boorinformatie van een diepe boring:

• een zwakke, plaatselijk veenhoudende, kleigrond in de eerste 4,5 à 5,5

m–mv;

• matig gepakt zand tot een diepte van 7,0 à 8,5 m–mv;

• dicht tot zeer dicht silt- of glauconiethoudend zand over de verdere sondeerdiepte (16,6 à 18,6 m-mv).

Vanaf de einddiepte van de sondering begint normaliter een 18 m dikke kleilaag die licht zandhoudend is met daar onder een 17 m massieve kleilaag. Beide behoren tot het “kleihoudend facies van de Formatie van Kortrijk”. De glauconiethoudende silthoudende zandlaag in het onderste gedeelte van de sonderingen behoort tot het “zandig facies van de Formatie van Kortrijk” en is ter plaatse 8 tot 10 m dik.

De bouwput gaat tot een diepte van 10,6 m-mv en het grondwater zit op en diepte van ca. 1,6 m-mv. Dit betekent dat de lokale waterstijghoogte ongeveer 9,5 m verlaagd dient te worden, en dit over een bouwoppervlak van ongeveer 4.000 m².

Binnen het RUP zijn verschillende uitvoeringstechnieken mogelijk.

Momenteel is het nog niet duidelijk welke uitvoeringstechniek gebruikt zal worden. Daarom worden in de voorliggende screeningsnota 2 opties en hun mogelijke effecten besproken.

De bouwput wordt eerst afgezet met grond- en waterkerende secanspalen.

Bij een ondiepere installatie dan 18 m (optie 1) zal de bodem van de bouwput in het goed doorlatende zandig facies zitten en zal tijdens de werken een bemaling nodig zijn om te kunnen werken in den droge. Debiet en invloedsfeer kunnen met de volgende formule geraamd worden:

[...]

X-16.760-34/62

De dikte van het zandig facies wordt, in de situatie waarbij de secanspalenwand op een diepte van 16 m geplaatst wordt, gelijkgesteld aan 2 m.

Bij deze optie blijft de invloedsfeer door de geringe doorlatendheid van de watervoerende laag vrij beperkt. Op ca. 100 m afstand van het centrum van de bouwput is dit 1 m, op 180 m vanaf wordt nog 5 cm geraamd. Het debiet dat hiermee overeenkomt is ongeveer 330 m³/dag ( PDF document ECLI:BE:RVSCE:2019:ARR.244.967