Court rejects mental disorder defense for theft due to lack of total incapacity under new law.

24. Wat de schuld betreft dient het hof nog te onderzoeken of de beklaagde LD onder het toepassingsgebied valt van de thans geldende schulduitsluitingsgrond van artikel 71 Strafwetboek.

25. Sinds 01.10.2016 is een nieuwe interneringswetgeving van toepassing door de inwer-kingtreding van de Wet van 05.05.2014 betreffende de internering (B.S. 09.07.2014 - inwerkingtreding 01.10.2016 (artikel 136)), zoals aangepast door de Wet van 04.05.2016 houdende internering en diverse bepalingen inzake Justitie (Potpourri III-wet, B.S. 13.05.2016 - inwerkingtreding 23.05.2016). Overeenkomstig artikel 9, § 1 van de wet van 05.05.2014 betreffende de internering kunnen de vonnisgerechten de internering bevelen van een persoon: "1° die een misdaad of wanbedrijf heeft gepleegd die de fysieke of psychische integriteit van derden aantast of bedreigt en 2° die op het ogenblik van de beslissing aan een geestesstoornis lijdt die zijn oordeelsvermogen of de controle over zijn daden tenietdoet of ernstig aantast en 3° bij wie het gevaar bestaat dat hij als gevolg van zijn geestesstoornis, eventueel in samenhang met andere risicofactoren, opnieuw feiten zoals bedoeld in 1° zal plegen." (onderlijning door het hof). Het betreffen in deze cumulatieve voorwaarden/criteria waaraan zal moeten worden voldaan vooraleer er een internering kan worden opgelegd (Parl. St. Kamer 2015-2016, doc 54, 1590/006, 36).

26. Het hof stelt vast dat waar de beklaagde LD thans als dader/mede¬dader wordt vervolgd wegens diefstal met braak van een niet nader te bepalen hoeveelheid water, de beklaagde LD niet wordt vervolgd voor een misdrijf waarbij de fysieke of psychische integriteit van derden werd aangetast of bedreigd, zodat de beklaagde LD niet onder het toepassingsgebied van de nieuwe interneringswet valt.

27. Artikel 87 van de Wet van 05.05.2014 betreffende de internering heeft artikel 71 Strafwetboek vervangen door de volgende bepaling: "Er is geen misdrijf wanneer de beschuldigde of de beklaagde op het tijdstip van de feiten leed aan een geestesstoornis die zijn oordeelsvermogen of de controle over zijn daden heeft tenietgedaan of wanneer hij gedwongen werd door een macht die hij niet heeft kunnen weerstaan" (Artikel 71 Strafwetboek zoals vervangen bij artikel 87 van de Wet van 05.05.2014 (B.S. 09.07.2014), zelf gewijzigd bij artikel 231 van de Wet van 04.05.2016 (B.S. 13.05.2016 (ed. 1)), met ingang van 01.10.2016 (artikel 136, zelf gewijzigd bij artikel 250 van de Wet van 04.05.2016 (B.S. 13.05.2016(ed. 1)) - onderlijning door het hof).

28. Terzake heeft de minister van Justitie het volgende standpunt ingenomen: "Voorts merkt de minister ook op dat niet iedere geestesgestoorde valt onder het toepassings-gebied van de schulduitsluitingsgrond van artikel 71, die enkel van toepassing is op volledig niet-toerekeningsvatbare daders. Het gaat dus om een zeer beperkt toepas-singsgebied, want volledige niet-toerekeningsvatbaarheid is uitzonderlijk. Een persoon die dus niet volledig "krankzinnig" (geestesgestoord) is, wordt niet vrijgesproken op basis van artikel 71. (...) Indien er geen volledige geestesgestoordheid kan worden ingeroepen, dan kan er steeds een straf worden opgelegd." (Parl. St. Kamer 2015-2016, doc 54, 1590/006, 37-38 - onderlijning door het hof).

29. De deskundige Dr. P. LODEWYCK is in zijn verslag van 20.10.2016 nopens de beklaagde LD tot het volgende besluit gekomen:

"1. LD verkeert niet in een staat van krankzinnigheid, noch in een ernstige staat van geestesstoornis, maar wel in een staat van zwakzinnigheid die hem ongeschikt maakt tot het controleren van zijn daden.

2. Hij verkeerde in dezelfde toestand op het ogenblik van het plegen van de hem ten laste gelegde feiten.

3. Zijn toestand maakt op heden nog een gevaar uit voor de maatschappij maar het gevaarrisico wordt sterk verminderd wanneer hij in een gestructureerde en beschermde omgeving verblijft en psychosociaal strikt wordt opgevolgd" (onderlijning door het hof).

30. Zowel de beklaagde LD als de eerste rechter verwijzen in deze ten onrechte uitsluitend naar het voormelde besluit van de deskundige Dr. P. LODEWYCK om ervan uit te gaan/te oordelen dat de beklaagde LD op het ogenblik van de feiten aan een geestesstoornis leed die zijn oordeelsvermogen of de controle over zijn daden (volledig) heeft tenietgedaan wat - bij toepassing van de schulduitsluitingsgrond van artikel 71 Strafwetboek - zou moeten resulteren in een vrijspraak. Het hof stelt immers vast dat blijkens het verslag van 20.10.2016 van Dr. P. LODEWYCK de beklaagde LD reeds in juni en augustus 2015 in opdracht van onderzoeksrechter M.

ALLEGAERT werd onderzocht. Grondig psychia¬trisch en psychologisch onderzoek wees toen uit dat de beklaagde LD een zwakbegaafde tot ernstig zwakbegaafde jongeman was, met erg beperkte cognitieve vermogens op de rand van de mentale retardatie of zwakzinnig-heid. Op basis van de toen ernstige feiten (fysieke agressie op het echtpaar door wie hij werd opgevangen en gehuisvest), en mede gezien het hoog risicoprofiel, werd toen besloten dat hij op basis van zwakzinnigheid niet in staat was zijn daden te controleren. Bij het huidig psychiatrisch onderzoek - met betrekking tot de thans vervolgde maatschappelijk niet fysiek gevaarlijke feiten - heeft de deskundige Dr. P. LODEWYCK in deze een ongewijzigd toestandsbeeld waargenomen (bladzijden 4-5 verslag Dr. P. LODEWYCK), waarbij het naar het oordeel van het hof niet ondenkbeeldig is dat het toenmalig besluit gebaseerd op ernstige feiten enigszins als voedingsbodem heeft gediend voor het huidig besluit en dit voor de thans vervolgde minder ernstige feiten.

Dit laatste wordt volgens het hof bevestigd door de volgende klinisch-psychiatrische bevinding van Dr. P. LODEWYCK: "Het denken is oppervlakkig en zwak gestructureerd. Er is een primair procesdenken op infantiel niveau. Zijn fantasie neemt hij gemakkelijk voor realiteit. We kunnen niet stellen dat de realiteitszin volledig gestoord is, maar de realiteitsgrenzen zijn broos." (bladzijde 4 verslag Dr. P. LODEWYCK - onderlijning door het hof). In die omstandigheden is het hof van oordeel dat de zwakzinnigheid in hoofde van de beklaagde LD zijn oordeels¬vermogen of de controle over zijn daden alsdan niet volledig heeft tenietgedaan, zodat de beklaagde LD thans niet onder de schulduitsluitingsgrond van artikel 71 Strafwetboek valt en derhalve thans nog strafwaardig is en bestraft kan worden.

Het beroepen vonnis wordt in dit opzicht gewijzigd.

(Derde kamer, 2017/NT/202, 20 september 2017)