Court dismisses abuse of weakness charge due to insufficient proof of victim's impaired judgment capacity.

VERDACHT VAN :

De eerste en tweede

Om de misdaad of het wanbedrijf uitgevoerd te hebben of om aan de uitvoering ervan rechtstreeks meegewerkt te hebben, door enige daad, tot de uitvoering zodanige hulp verleend te hebben dat zonder zijn bijstand het misdrijf niet kon gepleegd worden,

terwijl zij kennis hadden van de fysieke of psychische zwakheid van EP, geboren te Gent op X, die het oordeelsvermogen van de betrokkene ernstig verstoort, bedrieglijk misbruik te hebben gemaakt van die zwakheid teneinde haar ertoe te brengen een handeling te verrichten waarbij zulks diens fysieke of geestelijke integriteit dan wel diens vermogen aantastte, te weten de rekening bij Europabank op naam van EP met IBAN BE 4 EURBBE99 te doen afsluiten en de gelden erop ten belope van 12.093,25 euro , over te schrijven op rekening IBAN BE 8 EURBBE99 op naam van R V D.

(...)

De eerste beklaagde RVD en de tweede beklaagde CVD zijn respectievelijk de grootvader en tante van EP die bij beschikking van de Vrederechter te Gent van 6 juli 2015 onder voorlopig bewind werd geplaatst.

Belangrijk hierbij is te vermelden dat het verzoek aan de Vrederechter uitging van de grootouders van EP - de grootmoeder is inmiddels overleden - die wensten te voorkomen dat hun autistische kleindochter overdreven uitgaven zou verrichten.

Via de instelling waar EP school loopt werd de grootouders aangeraden om een voorlopig bewindvoerder aan te stellen.

RVD en zijn inmiddels overleden echtgenote zijn samen met hun kleindochter - die hen als haar ouders aanziet - ingetrokken bij de tweede beklaagde CVD.

De door Mr. GDC op 5 januari 2016 neergelegde klacht heeft betrekking op het feit dat de tweede beklaagde op 7 september 2015 samen met EP de gelden van de spaarrekening van laatstgenoemde voor een bedrag van 12.093,25 euro heeft afgehaald en deze gelden heeft gestort op de rekening van de eerste beklaagde, RVD.

Artikel 442quater strafwetboek bestraft eenieder die, terwijl hij kennis had van iemands fysieke of psychische zwakheid die het oordeelsvermogen ernstig verstoort, bedrieglijk misbruik heeft gemaakt van die zwakheid om hem ertoe te brengen een handeling te stellen dan wel zich van een handeling te onthouden waardoor zijn fysieke of geestelijke integriteit, dan wel zijn vermogen ernstig wordt aangetast.

Dit misdrijf - dat aanvankelijk was bedoeld om wantoestanden gepleegd in het kader van sekten te bestrijden - vereist het samengaan van drie constitutieve bestanddelen:

- een psychische of fysieke zwakheid die het oordeelsvermogen van het slachtoffer ernstig verstoort en waarvan de dader kennis droeg

- het bedrieglijk misbruik door de dader van deze hem gekende zwakheid

- met de bedoeling het slachtoffer een handeling te laten verrichten waarbij diens fysieke of geestelijke integriteit dan wel zijn vermogen ernstig wordt aangetast.

De strafbaarstelling bedoeld in artikel 442quater Strafwetboek veronderstelt vooreerst een ernstige verstoring van het beoordelingsvermogen in hoofde van het slachtoffer.

Deze beoordeling behoort tot de soevereinde appreciatie van de strafrechter en dient naar eis van recht vast te staan.

Wat betreft dit eerste constitutief bestanddeel - dat zoals gezegd, door de strafrechter soeverein wordt beoordeeld - stelt het Hof vast dat noch de door de burgerlijke partij bijgebrachte stukken, noch de gegevens in het strafdossier een duidelijk beeld scheppen van de geestelijke vermogens van EP.

In de beschikking van de Vrederechter van het eerste kanton te Gent van 6 juli 2015 - die het Hof evident in niets bindt - wordt weliswaar verwezen naar een geneeskundige verklaring bedoeld in artikel 1241 Ger.W., doch deze verklaring wordt niet bijgebracht en enige verdere concrete beschrijving van de geestestoestand en intellectuele vermogens van EP kan uit deze beschikking niet worden afgeleid.

Uit het strafdossier kan evenmin een volledig beeld worden bekomen van de intellectuele vermogens van EP.

Navraag bij het Sint-Gregorius instituut waar E destijds school heeft gelopen blijkt echter wel dat:

- zij zwaar autistisch is, maar dat ze bepaalde vaardigheden heeft waardoor ze onder begeleid zelfstandig wonen zou kunnen functioneren.

- zij opleidingsvorm 2 volgde, waarbij de leerlingen worden voorbereid op het werken in een maatwerk bedrijf.

De verbalisanten konden naar aanleiding van een plaatsbezoek op 15 februari 2016 weliswaar zeer moeilijk contact leggen met EP, doch één en ander kan perfect worden verklaard door het bij haar vastgestelde autisme, dat onder meer wordt gekenmerkt door een - vaak verregaande - contact stoornis.

In dit verband noteren de verbalisanten overigens dat de jonge vrouw zeer schuw is naar vreemden toe.

Uit het kort onderhoud dat zij met EP hadden blijkt nog dat zij in haar vrije tijd boeken leest en surft op facebook.

Het Hof is dan ook van oordeel dat in het strafdossier, noch in de door de burgerlijke partij bijgebrachte stukken voldoende overtuigende aanwijzingen kunnen worden gevonden die zonder redelijke twijfel doen besluiten dat er in hoofde van EP een verstoring was van haar oordeelsvermogen die aan de basis is gelegen van de litigieuze transactie van 7 september 2015 die door EP, vergezeld van de tweede beklaagde, CVD werd gesteld.

Met andere woorden staat niet boven elke redelijke twijfel vast dat het afsluiten van haar rekening bij de Europabank en de overmaking van het saldo van 12.093,25 EUR. op de spaarrekening van de eerste beklaagde, RVD niet bewust door EP zelf werd gewild en met de nodige kennis van zaken werd gesteld, zodat niet is aangetoond dat er enig verband bestaat tussen de gewraakte transactie en de mentale toestand van EP.

Gelet op de zeer ernstige aard van de ten laste gelegde feiten in hoofde van RVD en CVD, past het partijen te wijzen op een tweetal algemene rechtsprincipes die het Belgisch Strafrecht beheersen, namelijk:

a. Een beklaagde hoeft zijn onschuld niet te bewijzen. Men is onschuldig tot het tegendeel bewezen is.

b. De minste redelijke twijfel omtrent de schuld van een beklaagde moet hem ten goede komen.

Voormelde principes in overweging genomen en gelet op hetgeen hierboven werd overwogen is het Hof van oordeel in gemoede te moeten beslissen tot het bestaan van deze twijfel in verband met de schuld van beide beklaagden aan het hen ten laste gelegde feit voorwerp van de enige tenlastelegging.

(Vierde kamer, 2017/NT/54, 19 september 2017)