Court dismisses appeal; demolition of WWI bunker required planning permit due to historical value.

...

De beklaagde kan niet worden gevolgd in zijn stelling dat de sloop van de bunker vrijgesteld was van stedenbouwkundige vergunning omdat voldaan was aan de voorwaarden van artikel 13.2 van het Besluit van 16 juli 2010 van de Vlaamse regering tot bepaling van de handelingen waarvoor geen stedenbouwkundige vergunning nodig is (ook genoemd "het Vrijstellingsbesluit").

Artikel 13.2. van het Vrijstellingsbesluit, zoals van toepassing op het ogenblik van de feiten, luidde:

"Een stedenbouwkundige vergunning is niet nodig voor de volledige afbraak van vrijstaande bouwwerken of constructies, op voorwaarde dat aan al de volgende vereisten voldaan is :

1° het betreft geen kleine elementen en constructies, geïsoleerd of deel uitmakend van een geheel, die van belang zijn voor de kwaliteit van de leefomgeving, een volkskundige, historische of esthetische waarde hebben, als referentie dienen voor de bevolking van een buurt of wijk, of bijdragen tot het gevoel van een plaatselijke bevolking tot een bepaalde plek te behoren, zoals fonteinen, kiosken, pompen, putten, kruisen, calvaries, veldkapellen, standbeelden, wegwijzers, schandpalen, grenspalen, mijlpalen, lantaarnpalen, uurwerken, klokkenspelen, zonnewijzers, hekkens, omheiningsmuren, luifels, graven, herkenningstekens van merkwaardige gebeurtenissen uit het verleden, balies, straatmeubilair, waterkunstwerkjes, bakhuizen, houtskeletbouw, koetshuizen, oranjerieën, priëlen, ijskelders;

2° het betreft geen gebouwen of constructies die opgenomen zijn in de inventaris van het bouwkundig erfgoed, opgesteld met toepassing van artikel 12/1 van het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten;

3° de grondoppervlakte bedraagt minder dan 100 vierkante meter."

Er is geen discussie dat aan de voorwaarde vermeld in voormeld artikel 13.2, 3° was voldaan vermits de oppervlakte van de bunker geen 50 m² bedroeg, en dat de bunker op het ogenblik van de afbraak niet was opgenomen in de inventaris van het bouwkundig erfgoed.

De bunker was zonder enige mogelijke twijfel een constructie met historische waarde: de bunker is ten aanzien als een herkenningsteken van een merkwaardige gebeurtenis in het verleden. De beklaagde kon weten, en wist volgens het hof op het ogenblik van de afbraak ook daadwerkelijk, dat de bunker dateerde uit Wereldoorlog I en, gelet op de aanwezigheid in de gemeente Evergem en omliggende gemeenten van andere bunkers, deel uitmaakte van een militaire verdedigingslinie. Over het begrip ‘historische waarde' kan in de concrete omstandigheden geen rechtsonzekerheid bestaan.

Het feit dat de bunker was onttrokken aan het straatbeeld, wat overigens door de beklaagde zelf gebeurde, noch het feit dat deze door beplanting overwoekerd was, noch de bewering dat jarenlang niemand zich bekommerde over het lot van de bunker ontnam deze constructie haar historische waarde.

Uit geen enkele bepaling volgt ook dat een constructie met historische waarde moet beschermd of geïnventariseerd zijn als onroerend erfgoed om niet zonder stedenbouwkundige vergunning te mogen worden afgebroken.

Noch de vaststelling dat verschillende andere bunkers in de omgeving reeds waren afgebroken, noch de beweerde onduidelijke beleidslijn van het gemeentebestuur van Evergem wat betreft bunkers die deel uitmaken van de Hollandstellung, welke onduidelijke beleidslijn volgens het hof niet blijkt uit de door de beklaagde overgelegde documenten nu het kennelijk niet volkomen dezelfde toestanden betrof, liet toe dat de beklaagde er mocht van uitgaan dat er van een historische waarde van de bunker op zijn perceel geen sprake was.

Uit geen enkel element blijkt dat de gemeente Evergem op het ogenblik van de afbraak van de bunker daarvan werd ingelicht of dit te weten kwam, zodat geen gevolgen kunnen worden getrokken uit het feit dat niet onmiddellijk werd opgetreden en de werken niet onmiddellijk werden stilgelegd.

Er wordt met niets enigszins aannemelijk gemaakt dat stedenbouwkundig ambtenaar J.G. niet oprecht en naar waarheid aan de politie verklaarde dat hij zich niet herinnerde dat de beklaagde bij hem vooraf had geïnformeerd of voor de afbraak van de bunker een stedenbouwkundige vergunning nodig was en dat hij daarvoor toestemming had gegeven: het is dan ook niet enigszins aannemelijk gemaakt dat de beklaagde door de gemeente Evergem foutief werd ingelicht.

De bunker mocht derhalve niet bij toepassing van artikel 13.2.1° van het Vrijstellingsbesluit zonder voorafgaande stedenbouwkundige vergunning worden afgebroken.

(Tiende kamer, 2016/NT/912, 8 juni 2017)

...