Court dismisses appeal on admissibility but refers Article 235bis procedural fairness issue to Constitutional Court.

Nr. P.14.0856.N

1. S V D,

inverdenkinggestelde,

2. E P,

inverdenkinggestelde,

eisers,

met als raadslieden mr. Philippe Libeert, advocaat bij de balie te Veurne, en Pa-trick Arnou, advocaat bij de balie te Brugge,

tegen

1. A L,

burgerlijke partij,

2. G G,

burgerlijke partij,

3. D V2,

burgerlijke partij,

verweerders.

I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

De cassatieberoepen zijn gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent, kamer van inbeschuldigingstelling, van 17 april 2014.

De eisers voeren in een memorie die aan dit arrest is gehecht, drie middelen aan.

Afdelingsvoorzitter Luc Van hoogenbemt heeft verslag uitgebracht.

Advocaat-generaal Marc Timperman heeft geconcludeerd.

II. BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling

Ontvankelijkheid van de cassatieberoepen

1. Het arrest doet uitspraak over eisers' hoger beroep tegen de beschikking die hen wegens de lastens hen aangehouden misdrijven naar de correctionele recht-bank verwijst en hun verzoek tot opschorting van de uitspraak afwijst.

2. Met die beslissingen bevat het arrest geen eindbeslissing en doet het geen uitspraak in een der gevallen, bepaald in artikel 416, tweede lid, Wetboek van Strafvordering, zoals hier toepasselijk.

In zoverre tegen die beslissingen gericht, zijn de cassatieberoepen niet ontvanke-lijk.

Eerste middel

Eerste onderdeel

3. Het onderdeel voert schending aan van de artikelen 127, 135, 223 en 235bis Wetboek van Strafvordering, evenals miskenning van de motiveringsplicht: het arrest oordeelt enerzijds in haar redengeving dat de redelijke termijn is overschre-den, maar bevestigt anderzijds in het dictum de beroepen beschikking die deze overschrijding niet heeft vastgesteld; aldus is het arrest tegenstrijdig gemotiveerd.

4. De beroepen beschikking oordeelde dat de "opgeworpen overschrijding van de redelijke termijn, in casu geenszins kan leiden tot de onontvankelijkheid van de strafvordering. Het verloop van tijd binnen vooronderzoek tast hier de bewijs-waarde van de verklaringen, getuigenissen en in beslag genomen documenten niet aan. De rechter ten gronde zal kunnen uitmaken of de rechten van de verdediging in die mate ernstig en onherstelbaar zijn geschonden, en of dit een invloed kan hebben op de strafmaat."

Aldus geeft de beroepen beschikking te kennen dat de redelijke termijn is over-schreden, maar hier in het stadium van de regeling van de rechtspleging de loutere vaststelling daarvan volstaat en de vonnisrechter daarmee zal moeten rekening houden en daaruit de bij de wet bepaalde gevolgen zal moeten afleiden.

5. Het arrest dat in zijn redengeving in dezelfde zin oordeelt en in het dictum wat dit punt betreft de beroepen beschikking bevestigt, is niet tegenstrijdig gemo-tiveerd.

Het onderdeel dat berust op een onjuiste lezing van de beroepen beschikking en het bestreden arrest, mist feitelijke grondslag.

Tweede onderdeel

6. Het onderdeel voert schending aan van artikel 13 EVRM: het arrest stelt in zijn redengeving vast dat de redelijke termijn is overschreden, maar laat na dit in het dictum vast te stellen zodat het de eisers geen rechtsherstel verleent.

7. Het feit dat de overschrijding van de redelijke termijn wordt vastgesteld voordat de zaak bij de vonnisrechter is aanhangig gemaakt, maar alleen nadien gevolgen heeft, heeft niet tot gevolg dat het geboden rechtsherstel niet onmiddel-lijk en passend is. In de regel wordt de rechtspleging immers in haar geheel be-oordeeld.

In zoverre het onderdeel uitgaat van een andere rechtsopvatting, faalt het naar recht.

8. Voor het overige is het onderdeel geheel afgeleid uit het in het eerste onder-deel vergeefs aangevoerde motiveringsgebrek.

In zoverre is het onderdeel niet ontvankelijk.

Tweede middel

Eerste onderdeel

9. Het onderdeel voert schending aan van artikel 6 EVRM, de artikelen 10 en 11 Grondwet en artikel 235bis, § 6, Wetboek van Strafvordering, evenals misken-ning van het recht op een eerlijk proces en het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging: het arrest oordeelt dat bepaalde stukken nietig worden ver-klaard; het oordeelt evenwel verder dat die stukken "niet meer door de partijen zullen mogen aangewend worden in de verdere rechtspleging" omdat zij vertrou-welijke informatie bevatten van mede-inverdenkinggestelden die kaderen in de vertrouwensrelatie advocaat-cliënt; aldus passen de appelrechters artikel 235bis, § 6, Wetboek van Strafvordering waardoor de wetgever deze bevoegdheid heeft toevertrouwd aan de onderzoeksgerechten in plaats van aan de vonnisgerechten, toe dat zelf artikel 6 EVRM schendt en het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging miskent; dit verbod sluit immers uit dat de eisers de nietigver-klaarde stukken nog geheel of gedeeltelijk kunnen aanwenden tot hun verdediging voor de feitenrechter alhoewel zij daarvoor dienstig kunnen zijn.

De eisers verzoeken het Hof de volgende prejudiciële vraag aan het Grondwette-lijk Hof te stellen:

"Schendt het artikel 235bis, § 6 van het Wetboek van Strafvordering de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met het recht op een eerlijk proces uit artikel 6 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens en met het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging, in zoverre dit artikel 235bis, § 6 van het Wetboek van Strafvordering er sinds de wijziging ervan door de Wet van 14 december 2012 in voorziet dat de Kamer van Inbeschuldigingstelling - met inachtneming van de rechten van de andere partijen - oordeelt in welke mate de ter griffie neergelegde nietigverklaarde stukken nog in de strafprocedure door een partij mogen worden ingezien en aangewend, én zulks nu:

- hierdoor een niet redelijk te verantwoorden onderscheid lijkt tot stand gebracht te worden tussen de partijen die reeds aanwezig waren voor het onder-zoeksgerecht op het ogenblik dat dit tot de zuivering der nietigheden overging, én in het kader daarvan ook bepaalde in welke mate de nietigverklaarde stukken nog in de strafprocedure mogen worden ingezien en aangewend door een partij, én de partijen die pas nadien in de hangende strafzaak worden betrokken;

- hierdoor een niet redelijk te verantwoorden onderscheid lijkt tot stand gebracht te worden tussen de partijen die aanwezig zijn in een strafprocedure waarbij er door het onderzoeksgerecht een zuivering van de nietigheden voorviel, en waarbij werd bepaald in welke mate de nietigverklaarde stukken nog in de strafprocedure mogen worden ingezien en aangewend door een partij, én de partijen die aanwezig zijn in de strafprocedure waarin dergelijke zuivering zich niet voordeed;

- de mogelijkheid tot het uitsluiten van bewijsgegevens vooraleer de zaak bij de Vonnisrechter komt, ook in het algemeen strijdig lijkt zowel met het recht op het eerlijk proces uit artikel 6 Europees Verdrag van de Rechten van de Mens, als met het recht van verdediging."

10. Er is grond om overeenkomstig artikel 26, § 1, 3°, en § 2, Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof de hierna heromschreven vraag te stellen aan het Grondwette-lijk Hof.

Overige grieven

11. Het onderzoek van de overige grieven wordt opgeschort totdat het Grond-wettelijk Hof uitspraak zal hebben gedaan over de hierna gestelde vraag.

Dictum

Het Hof,

Verwerpt de cassatieberoepen in de hierbovenvermelde mate.

Schort voor het overige de uitspraak op totdat het Grondwettelijk Hof bij wege van prejudiciële beslissing uitspraak zal hebben gedaan over de volgende vraag:

"Schendt het artikel 235bis, § 6, Wetboek van Strafvordering de artikelen 10 en 11 Grondwet, in samenhang gelezen met het recht op een eerlijk proces uit artikel 6 EVRM en met het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging, in zo-verre dit artikel 235bis, § 6, Wetboek van Strafvordering er sinds de wijziging ervan door de wet van 14 december 2012 in voorziet dat de kamer van inbeschuldi-gingstelling - met inachtneming van de rechten van de andere partijen - oordeelt in welke mate de ter griffie neergelegde nietigverklaarde stukken nog in de straf-procedure door een partij mogen worden ingezien en aangewend, en zulks nu:

- hierdoor een niet redelijk te verantwoorden onderscheid lijkt tot stand gebracht te worden tussen de partijen die reeds aanwezig waren voor het onder-zoeksgerecht op het ogenblik dat dit tot de zuivering der nietigheden overging en het in het kader daarvan ook bepaalde in welke mate de nietigverklaarde stukken nog in de strafprocedure mogen worden ingezien en aangewend door een partij, en de partijen die pas nadien in de hangende strafzaak worden be-trokken;

- hierdoor een niet redelijk te verantwoorden onderscheid lijkt tot stand gebracht te worden tussen de partijen die aanwezig zijn in een strafprocedure waarbij het onderzoeksgerecht tot de zuivering van de nietigheden overging en het in het kader daarvan ook bepaalde in welke mate de nietigverklaarde stukken nog in de strafprocedure mogen worden ingezien en aangewend door een partij, en de partijen die aanwezig zijn in de strafprocedure waarin dergelijke zuivering zich niet voordeed;

- de mogelijkheid tot het volledig uitsluiten van bewijsgegevens, dit is ook voor de beklaagde als bewijselement à décharge, ook in het algemeen strijdig lijkt zowel met het recht op het eerlijk proces uit artikel 6 EVRM, als met het recht van verdediging.".

Gelast de overzending aan het Grondwettelijk Hof van een door de voorzitter en de griffier van het Hof ondertekende expeditie van deze beslissing tot verwijzing.

Houdt de beslissing voor het overige aan.

Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, tweede kamer, samengesteld uit afdelingsvoorzitter Luc Van hoogenbemt, als voorzitter, de raadsheren Filip Van Volsem, Peter Hoet, Erwin Francis en Sidney Berneman, en op de openbare rechtszitting van 12 mei 2015 uitgesproken door afdelingsvoorzitter Luc Van hoogenbemt, in aanwezigheid van advocaat-generaal met opdracht Alain Winants, met bijstand van griffier Frank Adriaensen.

F. Adriaensen

S. Berneman E. Francis

P. Hoet F. Van Volsem L. Van hoogenbemt

PDF document ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20150512.4