Court dismisses appeal against administrative liability ruling regarding waste management deadline violations.

Nr. C.00.0124.N

1. GRACE GbmH, vennootschap naar Duits recht, met maatschappelijke zetel te D-22841 Norderstedt (Duitsland), Erlengang 31, met een Belgische bijhuis onder de benaming Grace Silica gelegen aan de Nijverheidsstraat 5, 2870 Puurs

2. GRACE SILICA, naamloze vennootschap in vereffening, met maatschappelijke zetel te 2870 Puurs, Nijverheidsstraat 5,

3. GRACE EUROPE INC., vennootschap naar het recht van de staat Delaware, met zetel in de Staat Delaware, The Pretice-Hall Corporation System, Inc., 32 Loockerman Square, Suite I-100, Dover, Delaware 19901, Verenigde Staten van Amerika, en met een kantoor te CH-1006 Lausanne Zwitserland, Avenue Montchoisi 35,

4. W.R. GRACE & CO.-CONN., vennootschap naar het recht van de staat Connecticut, met zetel in de staat Connecticut, The Prentice-Hall Corporation System, Inc., 30 High Street, Hartford, Connecticut 06103, Verenigde Staten van Amerika, en met een kantoor te Florida 33486, Verenigde Staten van Amerika, One Town Center Road, Boca Raton,

eiseressen,

vertegenwoordigd door mr. Johan Verbist, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor gevestigd te 1000 Brussel, Brederodestraat 13, alwaar keuze van woonplaats wordt gedaan,

tegen

VLAAMS GEWEST, vertegenwoordigd door de Vlaamse Regering, in de persoon van de Voorzitter van de Vlaamse Regering, wiens kabinet gevestigd is te 1000 Brussel, Martelaarsplein 19,

verweerder,

vertegenwoordigd door mr. Huguette Geinger, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor gevestigd te 1083 Brussel, de Villegaslaan 33-34, alwaar keuze van woonplaats wordt gedaan.

I. Bestreden beslissing

Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest, op 20 juli 1999 gewezen door het Hof van Beroep te Brussel.

II. Rechtspleging voor het Hof

Raadsheer Ghislain Londers heeft verslag uitgebracht.

Advocaat-generaal met opdracht Dirk Thijs heeft geconcludeerd.

III. Middelen

De eiseressen voeren in hun verzoekschrift twee middelen aan.

1. Eerste middel

Geschonden wettelijke bepalingen

&§9472; artikel 149 van de Grondwet ;

&§9472; de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek ;

&§9472; artikel 27, ,§2, vierde lid, van het decreet van 2 juli 1981 betreffende het beheer van afvalstoffen (Afvalstoffendecreet) (B.S., 25 juli 1981), zoals dit van kracht was voor de opheffing door artikel 55 van het decreet van 12 december 1990 betreffende het bestuurlijk beleid houdende invoeging van een artikel 41bis in het decreet van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning (B.S., 21 december 1990) ;

&§9472; de artikelen 774, tweede lid en 1138, 2°, van het Gerechtelijk Wetboek, en het daarin vervatte algemeen rechtsbeginsel van de autonomie van de procespartijen ;

&§9472; het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging ;

&§9472; het algemeen rechtsbeginsel dat afstand van recht niet wordt vermoed en enkel mag worden afgeleid uit feiten en omstandigheden die voor geen andere uitlegging vatbaar zijn.

Aangevochten beslissingen

De appèlrechters verwerpen het middel van de eiseressen volgens hetwelk verweerder aansprakelijk was wegens de niet naleving van de termijn van 60 dagen bepaald in het Afvalstoffendecreet, en verklaren de aansprakelijkheidsvordering van de eiseressen tegen verweerder dienvolgens ongegrond en wel op grond van de volgende overwegingen :

"XIII. Over de termijn van art. 27, ,§2, derde lid (lees : vierde lid) van het Decreet van 2 juli 1981 :

(...) dat Prayon-Rupel op 22 november 1990 zijn aanvraag indiende tot het bekomen van een vergunning voor het exploiteren van een stortplaats voor gipsafval te Rumst-Boom, Groenenberg (Terhagen), aanvraag waarvan het dossier nadien nog werd aangevuld en waarvoor op 21 december 1990 een ontvangstmelding werd afgeleverd door het Provinciebestuur Antwerpen ;

dat terzake bijgevolg art. 27, ,§2, derde lid (lees vierde lid), van het Decreet van 2 juli 1981 toepasselijk is ;

dat de Executieve dan ook zijn beslissing in hoger beroep moest nemen binnen zestig dagen na het instellen van het hoger beroep tegen de beslissing van de Bestendige Deputatie ;

(...) dat niet betwist wordt dat het hier gaat om een ordetermijn ;

(...) dat uit de voorgelegde stukken blijkt dat tegen de beslissing van de Bestendige Deputatie van 25 april 1991 hoger beroep werd ingesteld in de loop van de maand mei 1991 en dat de definitieve beslissing slechts tussenkwam op 1 mei 1992 ;

dat de norm van art. 27, ,§2, derde lid (lees : vierde lid), van het Decreet van 2 juli 1981 bijgevolg werd overtreden ;

(...) dat uit de hierboven besproken feiten evenwel ook blijkt dat er onmiddellijk na het instellen van het hoger beroep drukke onderhandelingen werden gevoerd, waarbij (de eiseressen) op 17 september 1991 aan de Minister van Leefmilieu nog een aanbod (deden) om een driepartijenovereenkomst af te sluiten ;

dat deze overeenkomst betrekking zou gehad hebben op het bijstaan van Prayon-Rupel bij het zoeken naar recyclagemogelijkheden en bij de studie om het productieproces aan te passen ;

dat Prayon-Rupel zelf een ontwerp van convenant ter discussie bracht ;

dat alle betrokken partijen en overheden uitvoerig werden geraadpleegd ;

dat zeer snel na de regeringswissel van de jaarwisseling 1991-92, op 25 februari 1992, door de nieuwe minister van Leefmilieu een uitvoerig gemotiveerde beslissing werd opgesteld die ter kennis werd gebracht van de partijen, opnieuw overvloedig bediscussieerd en vervolgens definitief vastgelegd in het ministerieel besluit van 1 mei 1992 ;

dat ook dit besluit nog niet het einde betekende, vermits vervolgens verder werd onderhandeld over het convenant, onderhandelingen die uiteindelijk mislukten in juni 1992, met het stopzetten tot gevolg van de bedrijvigheden van Prayon-Rupel en (de eiseressen) ;

(...) dat uit deze feiten, die hierboven meer uitvoerig werden beschreven, moet besloten worden dat (verweerder), tegenover de huidige (eiseressen), niet schuldig was aan het onrechtmatig, in de zin van de art. 1382 e.v. Burgerlijk Wetboek, overtreden van de norm van art. 27, ,§2, derde lid (lees : vierde lid), van het Decreet van 2 juli 1981 ;

(...) dat ook op dit punt de vordering van (eiseressen) als ongegrond moet worden afgewezen" (bestreden arrest, blz. 37-38).

Grieven

1.1. Eerste onderdeel

Een overtreding van een wettelijke of reglementaire norm die een welbepaald gebod of verbod oplegt, maakt op zichzelf een fout uit waarvoor de overtreder op grond van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk is, zonder dat bovendien behoeft te worden nagegaan of de overtreder van de norm al of niet onzorgvuldig of nalatig heeft gehandeld.

Artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet legde aan verweerder het gebod op om binnen 60 dagen na het instellen van het beroep een beslissing te nemen over het beroep tegen de beslissing van de bestendige deputatie van 25 april 1991.

De appèlrechters stellen vast dat verweerder deze norm had overtreden door pas op 1 mei 1992 uitspraak te doen over het beroep dat in de loop van de maand mei 1991 tegen deze beslissing van de bestendige deputatie was ingesteld.

Verweerder had bijgevolg een fout begaan in de zin van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, zonder dat de door de appèlrechters aangehaalde feiten en omstandigheden, zoals het bestaan van drukke onderhandelingen na het instellen van het beroep en de regeringswissel van de jaarwisseling 1991-1992, daaraan afbreuk konden doen.

Door niettemin te beslissen dat verweerder geen onrechtmatige daad had begaan, schenden de appèlrechters derhalve het wettelijk begrip "fout" en verantwoorden hun beslissing niet naar recht (schending van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek).

1.2. Tweede onderdeel

Indien het arrest zo moet worden begrepen dat de appèlrechters de termijn van 60 dagen bepaald in artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet als een niet bindende termijn beschouwen, schenden zij deze wetsbepaling.

Artikel 27, ,§2, vierde lid, bepaalt dat de Vlaamse Executieve haar beslissing neemt binnen 60 dagen na het instellen van het beroep.

De Vlaamse Executieve heeft bijgevolg de verplichting om binnen 60 dagen na het instellen van het beroep een beslissing te nemen.

Uit de omstandigheid dat deze wetsbepaling niet uitdrukkelijk in een sanctie voorziet bij niet-inachtneming van de voorgeschreven termijn, kan niet worden afgeleid dat dergelijke verplichting niet zou bestaan en dat het met andere woorden zou gaan om een termijn zonder juridisch verbindend karakter, waarvan de overschrijding geen enkel gevolg zou hebben.

Door de termijn van 60 dagen bepaald in artikel 27, ,§2, van het Afvalstoffendecreet te beschouwen als een niet bindende termijn, schenden de appèlrechters derhalve deze wetsbepaling (schending van artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet).

1.3. Derde onderdeel

Indien het arrest zo moet worden begrepen dat de appèlrechters de termijn van 60 dagen bepaald in artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet als een niet bindende termijn beschouwen, is dergelijke beslissing strijdig met het motief dat deze termijn een ordetermijn is.

Een ordetermijn is immers een door een normatieve bepaling voorgeschreven termijn waarbinnen het bestuur een bevoegdheid moet uitoefenen, maar niet op straf van verval van deze bevoegdheid.

Een ordetermijn heeft een bindend karakter en het niet respecteren van dergelijke termijn maakt een fout uit, zonder dat een bijkomende toetsing aan de zorgvuldigheidsnorm nodig is.

Het is derhalve tegenstrijdig enerzijds te beslissen dat de termijn van 60 dagen bepaald in artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet een niet bindend karakter heeft en de overschrijding daarvan geen onrechtmatige daad uitmaakt, en anderzijds te overwegen dat deze termijn een ordetermijn is.

Hieruit volgt dat het arrest, wegens deze tegenstrijdigheid, niet regelmatig met redenen is omkleed (schending van artikel 149 van de Grondwet).

1.4. Vierde onderdeel

Indien het arrest zo moet worden begrepen dat de appèlrechters uit het bestaan van onderhandelingen afleiden dat stilzwijgend afstand werd gedaan van de termijn van 60 dagen bepaald in artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet, de appèlrechters, enerzijds, door hun beslissing te steunen op deze ambthalve ingeroepen rechtsgrond, zonder de debatten te heropenen om eiseressen in de gelegenheid te stellen hierover verweer te voeren, het recht van verdediging van eiseres miskennen evenals de artikelen 774, tweede lid, en 1138, 2°, van het Gerechtelijk Wetboek, en het daarin vervatte algemeen rechtsbeginsel van de procespartijen volgens hetwelk de partijen de grenzen van het burgerlijk geschil bepalen, en anderzijds het algemeen rechtsbeginsel schenden volgens hetwelk afstand van recht niet wordt vermoed en enkel mag worden afgeleid uit feiten en omstandigheden die voor geen andere uitlegging vatbaar zijn.

2. Tweede middel

Geschonden wettelijke bepalingen

&§9472; artikel 149 van de Grondwet ;

&§9472; de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek ;

&§9472; het consistentiebeginsel volgens hetwelk de overheid een samenhangend en gecoördineerd beleid dient te voeren.

Aangevochten beslissing

De appèlrechters verwerpen het middel van de eiseressen volgens hetwelk verweerder aansprakelijk was wegens schending van het consistentiebeginsel op grond van de volgende overwegingen :

"(...) dat uit de voorgelegde stukken blijkt dat er wel degelijk samenhang was tussen de beslissingen van de overheid en dat het consistentiebeginsel, ingeroepen door de (eiseressen), bijgevolg niet werd geschonden ;

Dat deze samenhang onder meer blijkt, niet alleen uit de koppeling op een bepaald ogenblik van de bouwen de exploitatievergunning, maar ook uit het feit dat er in 1983 nog grote aandacht was bij het formuleren van oplossingen voor het stortprobleem voor de tewerkstelling, aandacht die nadien, onder de druk van de (internationale) omstandigheden verschoof naar het leefmilieuprobleem" (bestreden arrest, blz. 35).

Grieven

2.1. Eerste onderdeel

De eiseressen betoogden in hun regelmatig aan de appèlrechters voorgelegde conclusies dat het door verweerder gevoerde beleid samenhang miste en bijgevolg de algemene zorgvuldigheidsplicht en het consistentiebeginsel werden geschonden doordat verweerder enerzijds investeringssteun ten belope van 306.856.000 BEF aan de eiseressen had toegekend en anderzijds, in het bewustzijn van de band van afhankelijkheid tussen de eiseressen en de N.V. Prayon-Rupel, de beslissing nam om een stortvergunning te weigeren aan de N.V. Prayon-Rupel, waardoor de eiseressen hun vestiging te Puurs dienden te sluiten, en wel in de volgende bewoordingen :

"Aangezien het gedrag van de overheid tevens kan worden getoetst aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, nu deze beginselen gedragsnormen inhouden die de overheid in acht moet nemen bij het uitoefenen van haar functie, zodat zij als een concretisering van de zorgvuldigheidsplicht kunnen worden beschouwd ; dat de schending van één of meerdere beginselen van behoorlijk bestuur derhalve aanleiding geeft tot schadevergoeding op grond van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek (Opdebeek, I., o.c., p. 30-32, nrs. 59-60 ; zie ook Debaedts, F., 'De algemene rechtsbeginselen in het administratief recht', T.B.P., 1988, (641), 647-648 ; D'Hooghe, D., 'Bestuurlijke vrijheid geklemd tussen de beginselen inzake rechtszekerheid, wettigheid en veranderlijkheid', R.W., 1993-94, (1091), 1096 ; Geelhand, N., 'Le principe de la croyance légitime en droit administratif et en droit fiscal' (noot onder Cass., 27 maart 1992), R.C.J.B., 1995, (57), p. 69, nr. 20 ; Suetens, L.P., 'Algemene rechtsbeginselen en algemene beginselen van behoorlijk bestuur in het Belgisch administratief recht', T.B.P., 1970, (379), 382) ; Van Ommeslaghe, P., o.c., 425) ; Van Orshoven, P., 'Algemene beginselen van behoorlijk fiscaal en ander bestuur', in Actuele problemen van fiscaal recht, Storme, M., en Van Crombrugge, S., (red.), Antwerpen, Kluwer, 1989, p. 19, nr. 34) ;

Dat te dezen de belangrijkste algemene beginselen van behoorlijk bestuur zijn : het rechtszekerheidsbeginsel, het vertrouwensbeginsel, het consistentiebeginsel, het redelijkheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel ;

Aangezien het consistentiebeginsel inhoudt dat het beleid van de overheid een zekere samenhang moet blijven vertonen (Leus, K., 'Beleidsregelgeving en het rechtsbegrip 'richtlijn' in de rechtspraak van de Raad van State : een terreinverkenning', T.B.P., 1987, (387), 406 ; Van Damme, M., 'Het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel', Algemene beginselen van behoorlijk bestuur, Opdebeek, I. (ed.), Kluwer, 1993 p.

165, nr. 85 ; Van Damme, M., 'Goede trouw van burger en bestuur', R.W., 1989-90, (1107), 1114) ;

Aangezien het door (verweerder) te dezen gevoerde beleid elke samenhang mist ;

Dat immers eerst met alle ter beschikking staande middelen, met inbegrip van investeringssteun ten belope van 306.856.000 BEF, een buitenlandse investeerder, met name (de eiseressen), naar Vlaanderen werd gelokt, in het bewustzijn dat deze zou gaan samenwerken met en zou afhankelijk zijn van Prayon-Rupel, dat jaarlijks grote hoeveelheden gipsafval moet verwerken ;

Dat de band tussen (de eiseressen) en Prayon-Rupel in detail werd beschreven in de aanvraag voor het bekomen van investeringshulp die bij brief van 5 september 1988 aan Minister-President G. werd gericht (stuk 59, voorlaatste bladzijde) ;

Dat, zoals hoger aangetoond, aan (de eiseressen) werd toegezegd, minstens de verwachting werd gewekt, dat (zij) tenminste tot het jaar 2000 met Prayon-Rupel (zouden) kunnen samenwerken ;

Dat dit beleid op 17 juni 1992 bruusk werd omgegooid om redenen van partijpolitieke aard, met name de onenigheid tussen Minister D.B. (SP) en Minister K. (CVP) (zie hoger, de feiten, nr. 73-75 en de stukken 142-150) ;

Dat voor deze ommezwaai geen enkele wettige reden voorhanden was ; dat uit alle beschikbare studies in 1992 bleek dat landopslag van gips de voorkeur geniet, omdat stukken land die met gips opgevuld zijn, later voor een ander gebruik kunnen worden bestemd ; dat uit geen enkele studie in de periode 1985-1992 was gebleken dat voor de oppervlakteberging van gipsafval onder geconditioneerde omstandigheden enig technisch realiseerbaar en economisch haalbaar alternatief bestond of dat zulke berging meer risico's zou inhouden dan eerder was aangenomen (stuk C.1, blz. 7) ;

Dat Prayon-Rupel en vooral (de eiseressen) het slachtoffer werden van dit gebrek aan samenhang in het beleid van (verweerder) ;

Dat het bestreden vonnis lijkt aan te nemen dat de wijziging in het beleid zou zijn ingegeven 'door noden van milieubescherming en van andere daarbij horende en niet te scheiden aspecten van openbaar belang' ; dat zulke overwegingen echter geen wijziging van het beleid ten opzichte van (de eiseressen) kunnen rechtvaardigen ;

Aangezien (verweerder) tevens bij herhaling de stelling verdedigt dat de beslissingen van de overheid op het vlak van investeringssteun en op het vlak van het toekennen van vergunningen 'onafhankelijk van elkaar' moeten worden genomen, tenzij wettelijk anders wordt voorzien (tweede appèlconclusie van (verweerder), blz. 56 en 109) ;

Dat deze onafhankelijkheid in de beoordeling nochtans begrensd wordt door het algemeen beginsel van behoorlijk bestuur dat aan de overheid oplegt om een samenhangend en gecoördineerd beleid te voeren ;

Dat (verweerder) zich bovendien niet kan verschuilen achter het feit dat de verschillende wettelijke en reglementaire bepalingen onderling niet op elkaar zijn afgestemd ; dat de zorgvuldigheidsnorm immers ook geldt voor de verordenende of reglementerende functie van de overheid (zie reeds het "koepokinentingsarrest" : Cass., 26 april 1963, Pas., 1963, I, 905, R.C.J.B., 1963, 116, noot Dabin J., en R.W., 1963-64, 287, noot) ;

Dat (verweerder) overigens zoals bekend reeds aan één mogelijke incoherentie ten gevolge van aparte beoordelingen zelf een einde heeft gemaakt door bij de invoering van de milieuvergunning de bouwvergunning en de exploitatievergunning aan elkaar te koppelen (Decreet van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning) ; dat daaruit blijkt dat de overheid zich bewust is van het gebrek aan samenhang in het beleid dat voortvloeit uit een volledig gescheiden toepassing van de verschillende wettelijke en reglementaire bepalingen ;

Dat (verweerder) bijgevolg om de genoemde redenen tevens aansprakelijk is wegens niet-naleving van zijn verplichting om een samenhangend beleid te voeren" (samenvattende conclusie in hoger beroep van eiseressen, blz. 85 en 104-106).

Noch met de hoger aangehaalde overwegingen, noch met andere overwegingen antwoorden de appèlrechters op dit middel van de eiseressen zodat ze artikel 149 van de Grondwet schenden.

2.2. Tweede onderdeel

Geen enkele grondwettelijke of wettelijke bepaling of enig algemeen rechtsbeginsel stelt de overheid in de uitoefening van haar verordenende bevoegdheid of van haar recht van toezicht vrij van de verplichting, voortvloeiend uit de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, om de door haar fout aan een ander toegebrachte schade te vergoeden.

De machten welke de wet aan de overheid in het algemeen belang toekent, stellen haar niet vrij van de verplichting van voorzichtigheid, welke zich aan allen opdringt.

Deze verplichting omvat de plicht tot naleving van de beginselen van behoorlijk bestuur nu deze beginselen gedragsnormen inhouden die de overheid in acht moet nemen bij het uitoefenen van haar functie, zodat zij een concretisering vormen van de algemene zorgvuldigheidsplicht van de overheid.

Een van deze beginselen van behoorlijk bestuur bestaat in het consistentiebeginsel, volgens hetwelk het beleid van de overheid een zekere samenhang moet blijven vertonen.

De appèlrechters stellen te dezen vast dat aan de tweede eiseres het statuut van innovatievennootschap werd verleend alsmede expansiesteun ten belope van in totaal 306.856.000 BEF, waarvan reeds 221.378.400 BEF was uitbetaald op het ogenblik dat de eiseressen werden gedwongen hun vestiging in Puurs te sluiten.

Zij stellen tevens vast dat verweerder op de hoogte was van de band van afhankelijkheid tussen de eiseressen en de N.V. Prayon-Rupel.

De appèlrechters stellen anderzijds vast dat verweerder de beslissing nam tot weigering van de stortvergunning van de N.V. Prayon-Rupel, met de sluiting van de fosforzuurafdeling van de N.V. Prayon-Rupel en de sluiting van de vestiging van de eiseressen in Puurs tot gevolg.

Uit deze op on(aan)tastbare wijze door hen vastgestelde feiten konden zij (de appèlrechters) niet wettig afleiden dat verweerder niet te kort kwam aan de verplichting om een samenhangend en gecoördineerd beleid te voeren.

De appèlrechters schenden derhalve de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek alsmede het consistentiebeginsel.

IV. Beslissing van het Hof

1. Eerste middel

1.1. Eerste onderdeel

Overwegende dat de overtreding van een wettelijke of reglementaire bepaling, ook wanneer deze wordt begaan door de Staat of een andere publiekrechtelijke rechtspersoon, op zichzelf een fout is die leidt tot de burgerrechtelijke aansprakelijkheid van diegene die de overtreding heeft begaan wanneer die fout schade veroorzaakt, behoudens onoverkomelijke dwaling of enige grond tot ontheffing van aansprakelijkheid ;

Overwegende dat overeenkomstig het te dezen toepasselijke artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Decreet van 2 juli 1981 betreffende het beheer van afvalstoffen (hierna Afvalstoffendecreet), de Vlaamse Executieve na het instellen van een beroep tegen de beslissing van de bestendige deputatie haar beslissing neemt binnen zestig dagen ;

Overwegende dat het arrest vaststelt dat tegen de beslissing van de Bestendige Deputatie van de Provincie Antwerpen van 25 april 1991 hoger beroep werd ingesteld door Prayon-Rupel in de loop van de maand mei 1991 en dat de definitieve beslissing van de bevoegde minister slechts is tussengekomen op 1 mei 1992, zodat de in artikel 27, ,§2, vierde lid, van het vermelde Decreet opgelegde termijn werd overschreden ;

Dat het arrest evenwel oordeelt dat de overtreding van deze termijn in hoofde van verweerder niet onrechtmatig is en geen fout uitmaakt in de zin van artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek, op grond dat onmiddellijk na het instellen van het hoger beroep drukke onderhandelingen werden gevoerd, onder meer met de eiseressen, waaraan slechts een einde kwam na de beslissing omtrent het hoger beroep tegen de beslissing van de bestendige deputatie ;

Dat het arrest aldus oordeelt dat verweerder zich kon beroepen op een grond tot ontheffing van aansprakelijkheid ;

Dat het arrest zijn beslissing naar recht verantwoordt ;

Dat het onderdeel niet kan worden aangenomen ;

1.2. Tweede onderdeel

Overwegende dat het onderdeel ervan uitgaat dat het arrest beslist dat de termijn bepaald in het te dezen toepasselijke artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet, een niet bindende termijn is "waarvan de overschrijding geen enkel gevolg zou hebben" ;

Dat het arrest dergelijke beslissing niet bevat ;

Dat het onderdeel feitelijke grondslag mist ;

1.3. Derde onderdeel

Overwegende dat uit het antwoord op het tweede onderdeel volgt dat het arrest de in het onderdeel aangevoerde tegenstrijdigheid niet bevat ;

Dat het onderdeel feitelijke grondslag mist ;

1.4. Vierde onderdeel

Overwegende dat het onderdeel er van uitgaat dat het arrest beslist dat uit het voeren van onderhandelingen moet afgeleid worden dat de eiseressen stilzwijgend afstand hebben gedaan van de termijn van zestig dagen bepaald in vermeld artikel 27, ,§2, vierde lid, van het Afvalstoffendecreet ;

Dat het arrest dergelijke beslissing niet bevat ;

Dat het onderdeel feitelijke grondslag mist ;

2. Tweede middel

2.1. Eerste onderdeel

Overwegende dat op grond van de motieven uiteengezet op de bladzijden 33, 34 en 35 van het arrest, de appèlrechters oordelen "dat niet bewezen is dat er een zogenaamde ommekeer is geweest in de houding van (verweerder)" en dat "blijkt dat er wel degelijk samenhang was tussen de beslissingen van de overheid en dat het consistentiebeginsel, ingeroepen door (de eiseressen), bijgevolg niet werd geschonden" ;

Dat zij zodoende het in het onderdeel bedoelde verweer verwerpen en beantwoorden ;

Dat het onderdeel feitelijke grondslag mist ;

2.2. Tweede onderdeel

Overwegende dat er geen algemeen rechtsbeginsel "consistentiebeginsel" genaamd bestaat ;

Dat het onderdeel, in zoverre het miskenning van dit rechtsbeginsel aanvoert, niet ontvankelijk is ;

Overwegende dat het arrest voor het overige de beslissing dat er geen ommekeer is geweest in de houding van verweerder en dat er wel degelijk samenhang was tussen zijn achtereenvolgende beslissingen, niet alleen laat steunen op de vaststellingen vermeld in het onderdeel, maar tevens op het geheel van feiten en omstandigheden vermeld op de bladzijden 33, 34 en 35 van het arrest ;

Dat het onderdeel in zoverre het de schending aanvoert van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, berust op een onvolledige lezing van het arrest, mitsdien feitelijke grondslag mist ;

OM DIE REDENEN,

HET HOF,

Verwerpt het cassatieberoep ;

Veroordeelt de eiseressen in de kosten.

De kosten begroot op de som van vierhonderd achtentachtig euro vijfendertig cent jegens de eisende partijen en op de som van honderd drieënvijftig euro negenenzestig cent jegens de verwerende partij.

Aldus geoordeeld door het Hof van Cassatie, eerste kamer, te Brussel, door voorzitter Ivan Verougstraete, de raadsheren Greta Bourgeois, Ghislain Londers, Eric Dirix en Eric Stassijns, en in openbare terechtzitting van acht november tweeduizend en twee uitgesproken door voorzitter Ivan Verougstraete, in aanwezigheid van advocaat-generaal met opdracht Dirk Thijs, met bijstand van eerstaanwezend adjunct-griffier De Prins.

PDF document ECLI:BE:CASS:2002:ARR.20021108.9