Cassation court partially annuls appeal judgment for failure to rule on penalty claim and interest calculation.

Nr. C.99.0038.N

1. M.G.,

2. M.G.,eisers tot cassatie van een arrest, op 5 oktober 1998 gewezen door het Hof van Beroep te Antwerpen,

vertegenwoordigd door mr. Ludovic De Gryse, advocaat bij het Hof van Cassatie, kantoor houdende te 1060 Sint-Gillis, Henri Wafelaertsstraat 47-51, alwaar keuze van woonplaats wordt gedaan,

tegen

1. F. J.,

verweerder in cassatie,

2.a S. A.

2.b S.J.

in hun hoedanigheid van curators van het faillissement van de naamloze vennootschap Kasteel Van Gruitrode, met zetel te 3670 Meeuwen-Gruitrode, Weg naar Opoeteren 2,

verweerders in cassatie,

vertegenwoordigd door mr. Antoine De Bruyn, advocaat bij het Hof van Cassatie, kantoor houdende te 1000 Brussel, Dalstraat 67, alwaar keuze van woonplaats wordt gedaan,

3. AQUARIUS BEHEER, besloten vennootschap, vennootschap naar Nederlands recht, met zetel te NL-6006 RV Weert, de Fuus 8, verweerster in cassatie,

vertegenwoordigd door mr. Jean-Marie Nelissen Grade, advocaat bij het Hof van Cassatie, kantoor houdende te 1000 Brussel, Brederodestraat 13, alwaar keuze van woonplaats wordt gedaan.

HET HOF,

Gehoord het verslag van raadsheer Dirix en op de conclusie van advocaat-generaal Bresseleers;

Gelet op het bestreden arrest, op 5 oktober 1998 gewezen door het Hof van Beroep te Antwerpen;

Over het eerste middel, gesteld als volgt : schending van de artikelen 774, inzonderheid tweede lid, en 1138, 2°, van het Gerechtelijk Wetboek, van het algemeen beginsel van de autonomie der procespartijen, beschikkingsbeginsel genoemd, en van het algemeen beginsel van de eerbied voor de rechten van verdediging, van de artikelen 1167, 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, 3 en 4 van de Hypotheekwet van 16 december 1851 (titel XVIII van boek III van het Burgerlijk Wetboek),

doordat het bestreden arrest het hoger beroep van de eisers ontvankelijk doch ongegrond verklaart wat betreft de pauliaanse vordering en het beroepen vonnis desbetreffende bevestigt, en eerste eiser veroordeelt tot betaling van een schadevergoeding van 12.500.000 BEF en een provisionele schadevergoeding van 1.000.000 BEF aan tweede verweerders, op volgende gronden :

"(...) dat eerste (eiser) de pauliaanse vordering (art.1167 BW) heeft gesteld tegen de NV Kasteel van Gruitrode en tegen zijn schuldenaar J.F. met betrekking tot de verkopen van het kasteel van Gruitrode met alle aanhorigheden en gronden en van een hoevegebouw met alle aanhorigheden en gronden bij akten verleden voor notaris Th. V. te Maasmechelen op 11 juni 1991;

(...) dat een schuldeiser krachtens artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek met een herroepende vordering kan opkomen tegen de handelingen die zijn schuldenaar heeft verricht met bedrieglijke benadeling van zijn rechten;

(...) dat niet te betwisten valt dat eerste (verweerder) wel persoonlijk is tussengekomen bij de verkopen van het hoevegebouw met alle aanhorigheden en gronden op 11 juni 1991 voor het ambt van notaris Th. V. te Maasmechelen;

Dat uit de desbetreffende akten immers blijkt dat dit onroerend goed eerst werd verkocht door de erven M. aan eerste (verweerder) in persoon waarna deze onmiddellijk doorverkocht aan de NV Kasteel van Gruitrode; dat in dit verband wel degelijk een handeling is vast te stellen die door de schuldenaar van tweede (eiseres) werd verricht met betrekking tot zijn eigen vermogen;

(...) dat in beginsel dan ook dient te worden onderzocht of het afdoende bewijs geleverd is door tweede (eiseres) dat aan de vereisten voor het inwilligen van de pauliaanse vordering werd voldaan met betrekking tot de verkoop van het hoevegebouw met alle aanhorigheden en gronden op 11 juni 1991 door eerste (verweerder) aan de NV Kasteel van Gruitrode; dat de eerste rechter oordeelde dat hieraan niet was voldaan;

Dat echter wordt vastgesteld dat het onroerend goed in kwestie zich thans ook niet meer bevindt in het patrimonium van de ondertussen faillietverklaarde NV Kasteel van Gruitrode, zijnde de eventuele derde-medeplichtige aan het schuldeisersbedrog;

Dat de NV Kasteel van Gruitrode immers failliet werd verklaard bij vonnis van de Rechtbank van Koophandel te Tongeren van 4 januari 1993;

Dat de NV Spaarkrediet, hypothecaire schuldeiser van de gefailleerde, alsdan is overgegaan tot de uitwinning van haar onderpand waarin begrepen was de voormelde hoeven met gronden; dat dit onroerend goed aldus openbaar werd verkocht op vordering van de hypothecaire schuldeiser voor het ambt van notaris Th. V. te Maasmechelen en werd toegewezen aan derde (verweerster) op 5 augustus 1994 gevolgd door de vaststelling van de afwezigheid van een hoger bod op 5 december 1994;

Dat artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek aan de schuldeiser een persoonlijke vordering tegenover zijn schuldenaar verleent met een relatieve werking tussen de schuldeiser en de schuldenaar; dat het bestaan van een dergelijke vordering er niet aan in de weg staat dat de schuldeisers met een zakelijk recht op een bestanddeel van het vermogen van de schuldenaar, zoals de hypothecaire schuldeiser, hun onderpand desondanks kunnen uitwinnen;

Dat in dat geval, zoals te dezen, de titularis van de pauliaanse vordering slechts kan vaststellen dat het goed, voorwerp van de handeling waarvan hij de herroeping vordert, zich niet meer in het vermogen van zijn schuldenaar bevindt zodat de wijze van het rechtsherstel dat hij door zijn vordering beoogt onmogelijk is geworden, ook al zijn eventuele andere vormen van rechtsherstel niet uit te sluiten; dat de grondslag van de pauliaanse vordering te vinden is in artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek en de gevorderde herroeping een compensatoir karakter draagt;

Dat de pauliaanse vordering bij vervreemding door de derde-medeplichtige van het goed, voorwerp van de aangevallen handeling, mogelijkerwijze ook tegen de onderverkrijger zou kunnen gesteld worden op voorwaarde dat ook wat de onderverkrijger betreft het schuldeisersbedrog in de zin van artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek bewezen is;

Dat het in dit verband te dezen van belang zou kunnen zijn dat derde (verweerster) bij haar aankoop kennis had, of minstens moest hebben, van het bestaan van de aanhangige pauliaanse vordering door de randmelding in het hypotheekregister en door de vermelding ervan in het lastenkohier van de openbare verkoop;

Dat de hieruit eventueel voortvloeiende kwestie evenwel niet ter beoordeling van het hof staat omdat tweede (eiseres) de pauliaanse vordering noch enige andere tegenvordering tegen derde (verweerster) heeft ingesteld; dat zij desbetreffend in haar conclusies uitdrukkelijk vermeldt : '(...) (dat) de pauliaanse vordering (...) ook niet opzichtens deze partij (d.i. derde (verweerster)) ingesteld (wordt) (...)';

Dat de pauliaanse vordering van tweede (eiseres), en meteen ook haar hoger beroep ten aanzien van dit onderdeel van het geding ongegrond is" (arrest p. 5- 7),

terwijl, eerste onderdeel, overeenkomstig artikel 1138, 2°, van het Gerechtelijk Wetboek de rechter geen uitspraak mag doen over niet gevorderde zaken;

overeenkomstig het algemeen beginsel van de autonomie van de procespartijen, beschikkingsbeginsel genoemd, de rechter een vordering niet mag afwijzen op een ambtshalve aangevoerde grond die niet van openbare orde is en waarover partijen geen betwisting hadden;

de rechter minstens de partijen de gelegenheid moet geven zich te verdedigen over dergelijke ambtshalve aangevoerde grond waarop hij de vordering afwijst;

artikel 774, tweede lid, van het Gerechtelijk Wetboek de rechter verplicht, alvorens een vordering geheel of ten dele af te wijzen op grond van een exceptie die de partijen voor hem niet hadden ingeroepen, de debatten te heropenen,

en terwijl, het bestreden arrest de pauliaanse vordering met betrekking tot de verkoop van de hoeve ongegrond acht omdat het gevraagde rechtsherstel niet meer mogelijk is aangezien de hoeve uit het patrimonium van de derde-medeplichtige, de NV Kasteel van Gruitrode, verdwenen is,

het hof van beroep oordeelt dat de pauliaanse vordering bij vervreemding door de derde-medeplichtige van het betrokken onroerend goed mogelijkerwijze ook tegen de onderverkrijger zou kunnen worden ingesteld, op voorwaarde dat ook in diens hoofde het schuldeiserbedrog van artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek wordt bewezen, doch stelt dat deze kwestie niet ter hare beoordeling staat nu tweede eiseres geen pauliaanse vordering noch enige tegenvordering tegen derde verweerster heeft ingesteld;

derde verweerster de onontvankelijkheid of ontoelaatbaarheid van de pauliaanse vordering bij gebrek aan hoedanigheid en belang in hoofde van eerste eiser inriep, doch dit argument door het bestreden arrest verworpen werd;

de discussie tussen partijen nopens de gegrondheid van de pauliaanse vordering met betrekking tot de hoeve zich toespitste op de vraag of de rechten van de eisers geschaad werden, aangezien volgens de verweerders de koopprijs nooit in het vermogen van eerste verweerder terechtkwam, daar hij onmiddellijk doorverkocht aan de NV Kasteel van Gruitrode;

de eerste rechter de stelling van de verweerders volgde en derhalve de pauliaanse vordering om die reden ongegrond verklaarde;

in beroepsbesluiten derde verweerster nog bijkomend argumenteerde dat op de datum van de verkopen (11 juni 1991) de eisers geen schuldvordering bezaten die vaststaand was opzichtens eerste verweerder, bovendien, ondergeschikt, dat de eisers op het ogenblik van het ontstaan van de schuldvordering, niet met eerste verweerder contracteerden op grond van de zekerheid van mogelijkheid tot uitvoering op het vermogen waarin de betrokken hoeve zich zou bevonden hebben (beroepsbesluiten van derde verweerster p. 4-5);

slechts, ondergeschikt, in zoverre het hoger beroep van de eisers inzake de pauliaanse vordering gegrond zou worden verklaard derde verweerster stelde dat de gegrondheid van deze vordering niet tot gevolg kon hebben dat zij de hoeve diende terug te geven (en deze door de eisers kon uitgewonnen worden) omdat de voorwaarden van de pauliaanse vordering niet aanwezig waren in haar hoofde (beroepsbesluiten p. 6);

nog meer ondergeschikt, ingeval zij de hoeve zou dienen terug te geven, derde verweerster de veroordeling vorderde van eerste en tweede verweerders tot terugbetaling van de koopsom, met intrest en schadevergoeding (beroepsbesluiten p. 7);

met betrekking tot deze vordering tweede verweerders verwezen naar de tekst in het lastenkohier van de openbare verkoop waaruit blijkt dat de notaris "de liefhebbers" heeft "ingelicht over de pauliaanse vordering, met name dat ze het risico dragen uitgewonnen te worden; het slagen van de pauliaanse vordering kan de goederen ontnemen aan de koper, deze zal voormeld risico voor zijn rekening moeten nemen" (beroepsbesluiten van tweede verweerders, achtste en laatste bladzijde),

en terwijl, derhalve geen der partijen had ingeroepen dat de gegrondheid van de pauliaanse vordering van de eisers tegen eerste en tweede verweerders afhankelijk zou zijn van de mogelijkheid van het gevraagde rechtsherstel en, gelet op de verkoop van de goederen, van de instelling (en het slagen) van de pauliaanse vordering tegen derde verweerster,

zodat het bestreden arrest dat de pauliaanse vordering als ongegrond afwijst op de aangeduide ambtshalve aangevoerde grond die niet van openbare orde is en waarover partijen geen betwisting hadden gevoerd, het beschikkingsbeginsel en artikel 1138, 2°, van het Gerechtelijk Wetboek schendt, en het bestreden arrest, door de eisers niet - middels een heropening der debatten zoals voorgeschreven door artikel 774, lid 2, van het Gerechtelijk Wetboek - de gelegenheid te hebben geboden om zich te verdedigen nopens deze ambtshalve aangevoerde grond, het algemeen rechtsbeginsel van de eerbiediging van de rechten van verdediging, en artikel 774, inzonderheid tweede lid, van het Gerechtelijk Wetboek, schendt;

en terwijl, tweede onderdeel, krachtens artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek de schuldeiser in eigen naam kan opkomen tegen de handelingen die zijn schuldenaar verricht heeft met bedrieglijke benadeling van zijn rechten;

voor de gegrondheid van deze pauliaanse vordering, vereist is dat de schuldvordering van de schuldeiser ontstaan is voor het tijdstip waarop de bedrieglijke handeling door de schuldenaar is gesteld, de schuldeiser benadeeld is, de schuldenaar met bedrog heeft gehandeld en de derde kennis had dat de door zijn wederpartij gestelde handeling, diens schuldeiser benadeelde;

het inwilligen van de pauliaanse vordering tot gevolg heeft dat de aangevochten handeling niet tegenwerpelijk is aan de schuldeiser die de vordering instelde en de schuldeiser tot executie van het verkochte goed kan overgaan, zonder dat er samenloop ontstaat met andere schuldeisers van de schuldenaar of andere schuldeisers van de derde-medeplichtige aan het bedrog;

het bestreden arrest vaststelt dat eerste verweerder persoonlijk tussengekomen is bij de verkoop van de hoeve aan de NV Kasteel van Gruitrode en eerste verweerder derhalve een handeling met betrekking tot zijn eigen vermogen heeft verricht;

het hof van beroep stelt dat in principe zou moeten worden nagegaan of aan de vereisten voor het inwilligen van de pauliaanse vordering voldaan is, doch dit in casu niet onderzoekt omdat het vaststelt dat de hoeve zich thans ook niet meer bevindt in het patrimonium van de NV Kasteel van Gruitrode, doch het goed op vordering van de hypothecaire schuldeiser van de NV Kasteel van Gruitrode, de NV Spaarkrediet, openbaar verkocht werd en het goed aan derde verweerster werd toegewezen op 5 augustus 1994, gevolgd door de vaststelling van de afwezigheid van een hoger bod op 5 december 1994, zodat de gevraagde wijze van rechtsherstel niet meer mogelijk is;

het bestreden arrest overweegt dat de pauliaanse vordering mogelijkerwijze ook tegen de onderverkrijger zou kunnen worden ingesteld, doch deze kwestie niet ter beoordeling van het hof van beroep ligt omdat tweede eiseres geen pauliaanse vordering of enige andere tegenvordering tegen derde verweerster heeft ingesteld; het bestreden arrest derhalve de gegrondheid van de pauliaanse vordering afhankelijk maakt van de aanwezigheid van het betrokken onroerend goed in het patrimonium van de contractant van de schuldenaar, derde-medeplichtige aan het bedrog, en, bij verkoop van het goed door deze laatste, van de instelling van de pauliaanse vordering tegen de onderverkrijger,

en terwijl de pauliaanse vordering met betrekking tot de verkoop van een onroerend goed overeenkomstig artikel 3 van de Hypotheekwet, moet worden ingeschreven op de kant van de overschrijving van de aangevochten verkoop;

overeenkomstig artikel 4 van de Hypotheekwet slechts de vervreemdingen die gebeuren voor de bij artikel 3 bedoelde inschrijving, blijven gelden;

de betrokken kantmelding de schuldeiser die de pauliaanse vordering instelde, beschermt in die zin dat latere beschikkingshandelingen hem niet tegenwerpbaar zijn;

uit het vonnis van de eerste rechter van 13 september 1995 en uit het bestreden arrest blijkt dat de pauliaanse vordering van eerste eiser werd gekantmeld op 2 september 1992 en de pauliaanse vordering van tweede eiseres werd ingeschreven op 29 juni 1994, en dat op 5 augustus 1994 de hoeve bij de openbare verkoop Werd toegewezen aan derde verweerster en op 5 december 1994 werd vastgesteld dat er geen hoger bod was;

de verkoop van de hoeve aan derde verweerster bijgevolg dateert van na de instelling en de kantmelding van de pauliaanse vordering van eerste en tweede eisers, derhalve niet tegenwerpelijk is aan de eisers,

zodat het bestreden arrest dat de gegrondheid van de pauliaanse vordering tegen eerste en tweede verweerders met betrekking tot de verkoop van de hoeve afhankelijk maakt van de aanwezigheid van de hoeve in het patrimonium van de failliete NV Kasteel van Gruitrode en, bij verkoop van de hoeve aan een derde-onderverkrijger nadat de pauliaanse vordering van de eisers was ingesteld en ingeschreven op de kant van de akten van verkoop tussen eerste verweerder en de NV Kasteel van Gruitrode, de gegrondheid van de pauliaanse vordering tegen eerste en tweede verweerders afhankelijk maakt van de instelling van de pauliaanse vordering tegen deze onderverkrijger, aan de wet een voorwaarde voor de gegrondheid van de pauliaanse vordering toevoegt die deze niet bevat (schending van artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek) en de artikelen 3 en 4 van de Hypotheekwet schendt, minstens het bestreden arrest, door de pauliaanse vordering om de aangehaalde redenen ongegrond te verklaren zonder rekening te houden met de omstandigheid dat de verkoop aan de onderverkrijger, derde verweerster, plaatsgevonden heeft na de instelling en de kantmelding van de pauliaanse vordering van de eisers, de artikelen 1167 van het Burgerlijk Wetboek en 3 en 4 van de Hypotheekwet schendt;

en terwijl, derde onderdeel, de pauliaanse vordering op grond van artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek haar grondslag vindt in een onrechtmatige daad in de zin van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek;

de pauliaanse vordering strekt tot het wegnemen van de door de onrechtmatige daad van de derde, die wetens en willens meewerkte aan de bedrieglijke miskenning door de schuldenaar van de verhaalsrechten van diens schuldeiser, ontstane schade;

deze vordering derhalve noodzakelijk als voorwerp heeft het herstel van de schade, die veroorzaakt werd aan de schuldeiser door de bestreden bedrieglijke handeling, en tegen de medecontractant van de schuldenaar moet worden ingesteld;

de meest aangepaste wijze van vergoeding van schade in de zin van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, in de regel het herstel in natura is;

in de gevallen waarin dit niet mogelijk is of wanneer deze vorm van herstel gelet op het belang der partijen tot ongewenste gevolgen zou leiden, de tegenwaarde van de schade dient te worden vergoed;

indien de herroeping van de rechtshandeling die het voorwerp van de pauliaanse vordering uitmaakt, niet meer mogelijk is, bijvoorbeeld omdat het goed niet meer aanwezig is in het patrimonium van de medecontractant van de schuldenaar omdat de medecontractant het goed doorverkocht aan een derde te goeder trouw, de schuldeiser aanspraak kan maken op schadevergoeding jegens de derde-medeplichtige aan het bedrog;

eenieder aan wie een zaak ontnomen is door een onrechtmatige handeling, recht heeft op het herstel van zijn vermogen door teruggave van de zaak, doch wanneer dit niet mogelijk is, recht heeft op de vervangingswaarde van de zaak;

het bestreden arrest weliswaar overweegt dat de grondslag van de pauliaanse vordering te vinden is in artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek, doch oordeelt dat, aangezien in casu de gevorderde herroeping van de handeling niet meer mogelijk is omdat het betrokken goed uit het patrimonium van de derdemedeplichtige, de NV Kasteel van Gruitrode, verdwenen is, en geen pauliaanse vordering werd ingesteld tegen derde verweerster, de pauliaanse vordering ingesteld tegen eerste en tweede verweerders ongegrond is;

het bestreden arrest derhalve uit de vaststelling dat herstel in natura niet mogelijk is, afleidt dat de vordering ongegrond is;

het bestreden arrest wel overweegt dat eventuele andere vormen van rechtsherstel niet uit te sluiten zijn, doch niet onderzoekt of tweede eiseres aanspraak kon maken op een andere vorm van rechtsherstel, bijvoorbeeld schadevergoeding,

zodat het bestreden arrest dat uit de loutere vaststelling dat geen herstel in natura meer mogelijk is, afleidt dat de pauliaanse vordering ongegrond is, zonder na te gaan of de eisers geen aanspraak konden maken op een andere vorm van rechtsherstel, de artikelen 1167, 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek schendt :

Wat het eerste onderdeel betreft :

Overwegende dat de derde verweerster in haar conclusie voor de appèlrechters aanvoerde dat het door de eisers beoogde rechtsherstel niet meer mogelijk is indien het goed door de mede-contractant van de schuldenaar aan "een andere persoon is vervreemd, in wiens hoofde de voorwaarden om een geldige pauliaanse vordering in te stellen, niet aanwezig zijn" ;

Overwegende dat de appèlrechters door te beslissen zoals in het onderdeel is weergegeven de vordering van de eisers niet afwijzen op een grond waarover de partijen geen tegenspraak hebben kunnen voeren;

Dat het onderdeel feitelijke grondslag mist;

Wat het tweede onderdeel betreft :

Overwegende dat het onderdeel in zoverre het de schending aanvoert van artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek er geheel van uitgaat dat de appèlrechters oordelen dat de pauliaanse vordering ter zake van een verkoop van een onroerend goed door de schuldenaar aan een derde enkel kan worden ingewilligd indien dit goed zich nog in het vermogen van de derde bevindt;

Dat de appèlrechters oordelen, anders dan het onderdeel aanvoert, dat de "wijze van het rechtsherstel dat (de schuldeiser) door zijn vordering beoogt onmogelijk is geworden", maar dat "andere vormen van rechtsherstel niet (zijn) uit te sluiten"; dat zij aldus de pauliaanse vordering in het geval bedoeld in het onderdeel niet uitsluiten;

Dat het onderdeel in zoverre feitelijke grondslag mist;

Wat het derde onderdeel betreft :

Overwegende dat een schuldeiser luidens artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek, in eigen naam kan opkomen tegen handelingen die zijn schuldenaar heeft verricht met bedrieglijke benadeling van zijn rechten;

Dat de pauliaanse vordering strekt tot vergoeding van de schade die de bedrieglijke verarming van de schuldenaar aan de schuldeiser berokkent;

Dat de vergoeding van deze schade, ter zake van een verkoop van een goed door de schuldenaar aan een derde, in beginsel hierin bestaat dat die verkoop aan de agerende schuldeiser niet tegenwerpelijk is in dier voege dat hij tot executie op het verkochte goed kan overgaan;

Dat indien deze vorm van herstel niet mogelijk is, de schuldeiser aanspraak kan maken op vergoeding door de derde-medeplichtige van de geleden schade; dat de rechter niet ambtshalve de wijze van herstel kan bepalen;

Overwegende dat uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan, blijkt dat de eisers de pauliaanse vordering hadden ingesteld tegen NV Kasteel van Gruitrode, derde-medeplichtige, strekkende tot het herstel in natura; dat de appèlrechters die deze vordering afwijzen omdat "het onroerend goed zich thans niet meer bevindt in het patrimonium van de ondertussen failliet verklaarde NV Kasteel van Gruitrode, zijnde de eventuele derde-medeplichtige aan het schuldeisersbedrog", hun beslissing naar recht verantwoorden;

Dat het onderdeel niet kan worden aangenomen;

Over het tweede middel, gesteld als volgt : schending van de artikelen 149 van de Grondwet, 1167, 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, 3 en 4 van de Hypotheekwet van 16 december 1851 (titel XVIII van boek III van het Burgerlijk Wetboek),

doordat het bestreden arrest het hoger beroep van eerste eiser tegen zijn veroordeling op tegeneis van tweede verweerders tot de betaling van een schadevergoeding ongegrond verklaart wat betreft de veroordeling tot de betaling aan tweede verweerders van de som van 12.500.000 BEF definitief, en van de som van 1.000.000 BEF provisioneel, beide sommen vermeerderd met de gerechtelijke intresten vanaf 31 augustus 1992, op volgende gronden :

"Dat de pauliaanse vordering bij vervreemding door de derde-medeplichtige van het goed, voorwerp van de aangevallen handeling, mogelijkerwijze ook tegen de onderverkrijger zou kunnen gesteld worden op voorwaarde dat ook wat de onderverkrijger betreft het schuldeisersbedrog in de zin van artikel 1167 BW bewezen is;

Dat het in dit verband te dezen van belang zou kunnen zijn dat derde (verweerster) bij haar aankoop kennis had, of minstens moest hebben, van het bestaan van de aanhangige pauliaanse vordering door de randmelding in het hypotheekregister en door de vermelding ervan in het lastenkohier van de openbare verkoop; Dat de hieruit eventueel voortvloeiende kwestie evenwel niet ter beoordeling van het hof staat omdat tweede (eiseres) de pauliaanse vordering noch enige andere tegenvordering tegen derde (verweerster) heeft ingesteld; dat zij desbetreffend in haar conclusies uitdrukkelijk vermeldt : "... (dat) de pauliaanse vordering ook niet opzichtens deze partij (d.i. derde (verweerster)) ingesteld (wordt) ...";

Dat de pauliaanse vordering van tweede (eiseres), en meteen ook haar hoger beroep ten aanzien van dit onderdeel van het geding ongegrond is;

(...) dat eerste (eiser) op 2 september 1992 op het tweede hypotheekkantoor te Tongeren ten rande van de overschrijving van de akten van notaris Th. V. van 26 juni 1991, inhoudende de verkopen van voormelde commanderij van Gruitrode en hoeve, melding liet maken van zijn dagvaarding van 31 augustus 1992 strekkende tot de toewijzing van zijn pauliaanse vordering;

Dat de NV Kasteel van Gruitrode, toenmalig eigenares van de voormelde onroerende goederen, failliet werd verklaard bij vonnis van de Rechtbank van Koophandel te Tongeren van 4 januari 1993;

Dat de NV Spaarkrediet, schuldeiser van de NV Kasteel van Gruitrode, met hypothecaire rechten op deze onroerende goederen, op 3 maart 1993 een beslag op onroerend goed legde met het oog op de uitwinning van haar onderpand;

Dat uit het vonnis van de rechtbank van koophandel te Tongeren van 28 juli 1993 blijkt dat de BVBA Riko, met zetel te Lommel, Dorp 18 zich bereid verklaarde de onroerende goederen in kwestie onderhands aan te kopen voor een prijs van 45.000.000 BEF op voorwaarde dat de goederen vrij van alle hypotheken, inschrijvingen en voorrechten zouden worden overgedragen; dat de randmeldingen van eerste (eiser) hieraan in de weg stonden; dat laatstgenoemde weigerde deze randmeldingen te laten doorhalen; dat hij een koopsom van 75.000.000 BEF voorstond, dat de rechtbank in dit verband overwoog : '(...) dat alhoewel het uitgebrachte bod qua prijs voor de te koop aangeboden goederen als zeer gunstig dient bestempeld en de voorgenomen verkoop uit de hand in het belang van de schuldeisende boedel zou uitvallen, (dient) de rechtbank de machtiging te weigeren gezien M. niet verzaakt aan zijn ingeschreven randmelding, (...)';

Dat de voormelde hypothecaire schuldeiser de uitwinning verder zette en de goederen openbaar deed verkopen, terwijl eerste (eiser) zijn randmeldingen handhaafde; dat slechts een gezamenlijke koopsom van 32.500.000 BEF werd gehaald bij de openbare verkopen;

Dat (eiser) klaarblijkelijk geen oog heeft gehad voor de omstandigheid dat hij zijn (beweerd) nadeel ingevolge de verkopen van het kasteel en van de hoeve aan de NV Kasteel van Gruitrode te dezen niet meer kon doen vergoeden met een herroeping nadat deze goederen door de hypothecaire schuldeiser zouden zijn uitgewonnen;

Dat hij desalniettemin zijn randmeldingen handhaafde en zodoende een gunstige onderhandse verkoop deed mislukken; dat hij aldus niet handelde zoals een normaal voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden zou doen; dat zijn optreden dan ook foutief was; dat hij met toepassing van artikel 1383 BW gehouden is de schade te vergoeden die door zijn fout werd veroorzaakt" (arrest p. 7-9),

terwijl het met de pauliaanse vordering (artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek) beoogde herstel, met name de niet tegenwerpelijkheid van de betrokken handeling, kan worden bekomen indien de pauliaanse vordering gegrond is, en, ingeval het onroerend goed door de medecontractant van de schuldenaar eveneens verkocht werd, indien deze verkoop dateert van na de instelling en de kantmelding van de pauliaanse vordering, of, indien de derde-onderverkrijger eveneens medeplichtig is aan het bedrog;

de instelling van de pauliaanse vordering overeenkomstig artikel 3 van de Hypotheekwet moet worden gekantmeld;

bij gebrek aan kantmelding de rechter geen uitspraak mag doen over de vordering;

het bestreden arrest oordeelt dat eerste eiser een fout heeft begaan door geen oog te hebben gehad voor de omstandigheid dat hij zijn nadeel ingevolge de verkopen van het kasteel en de hoeve aan de NV Kasteel van Gruitrode niet meer kon doen vergoeden met een herroeping nadat deze goederen door de hypothecaire schuldeiser zouden zijn uitgewonnen, en eerste eiser desalniettemin zijn randmeldingen handhaafde en zodoende een gunstige onderhandse verkoop deed mislukken;

het bestreden arrest in verband met de gegrondheid van de pauliaanse vordering nochtans overweegt dat de pauliaanse vordering bij vervreemding door de derde-medeplichtige van het goed mogelijkerwijze ook tegen de onderverkrijger zou kunnen gesteld worden (teneinde "herstel in natura" te verkrijgen) op voorwaarde dat ook wat hem betreft het schuldeisersbedrog in de zin van artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek bewezen is en het in dat verband in casu van belang kan zijn dat derde verweerster bij de aankoop kennis had of moest hebben van het bestaan van de aanhangige pauliaanse vordering;

het hof van beroep deze kwestie echter niet onderzoekt omdat het vaststelt dat tweede eiseres geen pauliaanse vordering of een andere tegenvordering tegen derde verweerster heeft ingesteld;

eerste eiser de pauliaanse vordering instelde bij dagvaarding van 31 augustus 1992, gekantmeld op 2 september 1992, doch, zoals vastgesteld in het vonnis van 13 september 1995 en in het bestreden arrest (p. 5), zijn schuldvordering jegens eerste verweerder op 27 maart 1993 overdroeg aan tweede eiseres;

tweede eiseres bij verzoekschrift tot vrijwillige tussenkomst van 6 juli 1994 de pauliaanse vordering van eerste eiser heeft hernomen;

uit de processtukken (o.m. vermeld vonnis en het bestreden arrest) blijkt dat, volgens akte verleden voor notaris V. op 20 januari 1995, de hoeve op de openbare verkoop van 5 augustus 1994 definitief werd toegewezen aan derde verweerster, waarna derde verweerster bij verzoekschrift van 10 april 1995 vrijwillig tussenkwam in de procedure tussen de eisers en eerste en tweede verweerders;

de verkoop aan de derde-onderverkrijger dateert van na de instelling en de kantmelding van de pauliaanse vordering, zodat deze niet tegenwerpelijk zou zijn aan eerste eiser;

bovendien op het ogenblik dat derde verweerster eigenares werd van de hoeve, eerste eiser geen pauliaanse of andere vordering tegen derde verweerster kon instellen, aangezien hij zijn schuldvordering jegens eerste verweerder had overgedragen,

en terwijl het hof van beroep derhalve ten aanzien van eerste eiser de kwestie van de aanwezigheid van het schuldeisersbedrog in hoofde van derde verweerster niet kon afdoen met de vaststelling dat er geen pauliaanse vordering of tegenvordering tegen derde verweerster werd ingesteld en deze kwestie derhalve niet ter zijn beoordeling lag;

het bestreden arrest uit de loutere vaststelling dat de herroeping van de verkopen niet meer mogelijk zou zijn nadat de hypothecaire schuldeiser de goederen zou hebben uitgewonnen, het bestaan van een fout in hoofde van eerste eiser niet wettelijk kon afleiden zonder na te gaan of de oorspronkelijke pauliaanse vordering in hoofde van eerste eiser gegrond was, en of derde verweerster, onderverkrijger, en de hypothecaire schuldeiser te goeder trouw waren,

zodat het bestreden arrest uit de vaststelling dat eerste eiser geen oog heeft gehad voor de omstandigheid dat hij zijn nadeel niet meer kon doen vergoeden met een herroeping nadat deze goederen door de hypothecaire schuldeiser zouden zijn uitgewonnen, zonder rekening te houden met de omstandigheid dat de verkoop van de hoeve en het kasteel plaatsvonden nadat de pauliaanse vordering werd ingesteld en gekantmeld en zonder rekening te houden met de omstandigheid dat eerste eiser op het ogenblik van de verkoop van de hoeve aan derde verweerster zijn schuldvordering op eerste verweerder reeds had overgedragen en derhalve geen vordering meer tegen derde verweerster kon instellen, minstens zonder na te gaan of de oorspronkelijke pauliaanse vordering van eerste eiser tegen eerste en tweede verweerders gegrond was op het ogenblik van de weigering de kantmelding te laten doorhalen en of derde verweerster en de hypothecaire schuldeiser te goeder trouw waren, niet wettig het bestaan van een fout heeft kunnen vaststellen (schending van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek), minstens, door de fout op bovenvermelde wijze vast te stellen en op grond daarvan de herroeping van de verkopen krachtens artikel 1167 van het Burgerlijk Wetboek onmogelijk te achten, de artikelen 1167 van het Burgerlijk Wetboek, 3 en 4 van de Hypotheekwet schendt, bovendien, het bestreden arrest een tegenstrijdigheid bevat tussen de aangehaalde motieven op grond waarvan de pauliaanse vordering ongegrond wordt geacht en de aangehaalde motieven op grond waarvan de fout van eerste eiser wordt vastgesteld (schending van artikel 149 van de Grondwet) :

Overwegende dat de eisers voor de appèlrechters geen pauliaanse vordering hebben ingesteld tegen de derde verweerster noch hebben aangevoerd dat de derde verweerster en de hypothecaire schuldeiser niet te goeder trouw zouden zijn;

Overwegende dat, luidens artikel 4, eerste lid, van de Hypotheekwet, alle vervreemdingen die gedaan zijn en alle hypotheken en andere zakelijke lasten die gevestigd zijn voor de bij artikel 3 van deze wet vereiste inschrijving geldig blijven, ingeval noch de herroeping noch de vernietiging nadeel kunnen brengen aan zodanige rechten, voor de rechtsvordering toegestaan;

Overwegende dat een pauliaanse vordering die strekt tot de niet-tegenwerpelijkheid van rechten die voortvloeien uit akten onderworpen aan overschrijving, moet worden gekantmeld; dat uit de aard en strekking van de pauliaanse vordering voortvloeit dat deze vordering in beginsel geen nadeel kan toebrengen aan beschikkingshandelingen van de derde-medeplichtige die aan de kantmelding van de vordering voorafgaan;

Overwegende dat uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan, blijkt dat de pauliaanse vordering ingesteld bij dagvaarding van 31 augustus 1992 werd gekantmeld op 2 september 1992 en de hypotheek van de NV Spaarkrediet werd ingeschreven op 11 juni 1991;

Overwegende dat de appèlrechters oordelen dat eerste eiser diende rekening te houden met de rechten van de hypothecaire schuldeiser en hij door het handhaven van de kantmelding een gunstige onderhandse verkoop deed mislukken;

Dat zij aldus hun beslissing naar recht verantwoorden;

Overwegende dat uit het voorgaande volgt dat het bestreden arrest de aangevoerde tegenstrijdigheid niet bevat;

Dat het middel niet kan worden aangenomen;

Over het derde middel, gesteld als volgt : schending van artikel 149 van de gecoördineerde Grondwet,

doordat het bestreden arrest het vonnis van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Tongeren bevestigt in zoverre eerste eiser veroordeeld wordt tot betaling van een schadevergoeding van 12.500.000 BEF en een provisionele schadevergoeding van 1.000.000 BEF aan tweede verweerders, vermeerderd met de gerechtelijke intresten vanaf 31 augustus 1992, op volgende gronden :

"Dat (tweede verweerders) door de fout van eerste (eiser) de kans hebben verloren de onroerende goederen in kwestie te verkopen voor een prijs van 45.000.000 BEF dat de waarde van deze verloren kans, die zich zonder de fout van eerste (eiser) met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid had verwezenlijkt, terecht door tweede (verweerders) geraamd wordt door van dit aanbod de werkelijk in openbare verkoop behaalde prijs af te trekken;

Dat de eerste rechter dit deel van de schadevordering ten belope van 12.500.000 BEF in hoofdsom terecht toekende",

terwijl de eisers in hun (eerste) beroepsbesluiten lieten gelden :

"(...) dat de omvang van de schadevergoeding geenszins kan begroot worden op de eenvoudige wijze zoals voorgesteld door (tweede verweerders).

Het staat immers vast dat, indien (eiser) de actio pauliana niet had gevoerd en er geen randmelding was gebeurd, het kasteel en de hoeve verkocht waren voor 30 miljoen aan de NV Riko, zodat meer dan waarschijnlijk geen enkele van de schuldeisers van de faling een betaling had bekomen. Het voorschot dat de NV Riko immers betaald heeft ten bedrage van 15 miljoen, is eveneens verdwenen.

Zelfs voor zover het hof de fout en het oorzakelijk verband zou aanvaarden, staat de schade niet vast, nu de onroerende goederen bij de openbare verkoop meer hebben opgebracht dan de overeengekomen prijs van 30 miljoen tussen NV Rico en NV Kasteel van Gruitrode voor de faling. Het voorschot van 15 miljoen is verdwenen, zodat het saldo van 15 miljoen volledig aan de hypothecaire schuldeiser toekwam. Alsdan zou de boedel over geen dividenden kunnen beschikken" (beroepsbesluiten p. 7-8),

terwijl het bestreden arrest op dit specifieke en omstandige middel inzake de omvang van de schade niet heeft geantwoord, derhalve niet regelmatig gemotiveerd is en schending inhoudt van artikel 149 van de Grondwet :

Overwegende dat het arrest overweegt dat tweede verweerders door de fout van eerste eiser "de kans hebben verloren de onroerende goederen in kwestie te verkopen voor een prijs van 45.000.000 BEF" en verwijst naar de redengeving van het beroepen vonnis waarin de schade wordt begroot aan de hand van het "verschil tussen de aangeboden prijs bij een onderhandse verkoop door de BVBA Riko van 45.000.000 BEF en de verkregen prijs bij de openbare verkopen van de hoeve en van de commanderie van 3.000.000 BEF en van 29.500.000 BEF"; dat het zodoende het in het middel bedoelde verweer verwerpt en beantwoordt;

Dat het middel feitelijke grondslag mist;

Over het vierde middel, gesteld als volgt : schending van de artikelen 149 van de gecoördineerde Grondwet, 1138, 2° en 4°, van het Gerechtelijk Wetboek, 1146, 1153, 1382, 1383 van het Burgerlijk Wetboek,

doordat het bestreden arrest het hoger beroep van eerste eiser tegen zijn veroordeling op tegeneis van tweede verweerders tot de betaling van een schadevergoeding, ongegrond verklaart wat betreft de veroordeling tot de betaling aan tweede verweerders van de som van 12.500.000 BEF definitief, en van de som van 1.000.000 BEF provisioneel, beide sommen vermeerderd met de gerechtelijke intresten vanaf 31 augustus 1992, het incidenteel beroep van tweede verweerders ongegrond verklaart in zoverre dit strekte tot het verkrijgen van de ruimere provisionele veroordeling van eerste eiser dan door de eerste rechter was toegekend, in dit verband de door de eerste rechter voormelde uitgesproken veroordeling van eerste eiser bevestigt, behoudens wat betreft de toegekende vergoedende rente, alvorens te oordelen over de door tweede verweerders gevorderde rente op de hoofdsom van 12.500.000 frank, de heropening der debatten beveelt om partijen aldaar te horen in hun middelen van verweer ten aanzien van de desbetreffende voormelde kwesties betreffende de dag vanaf dewelke de vergoedende intresten verschuldigd zijn en de te dezen toepasselijke rentevoet, op volgende gronden :

"(...) Dat hij desalniettemin zijn randmeldingen handhaafde en zodoende een gunstige onderhandse verkoop deed mislukken; dat hij aldus niet handelde zoals een normaal voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden zou doen; dat zijn optreden dan ook foutief was; dat hij met toepassing van artikel 1383 van het Burgerlijk Wetboek gehouden is de schade te vergoeden die door zijn fout werd veroorzaakt;

(...) dat precies het mislukken van deze verkoop bron van de schade voor de failliete boedel was;

(...) Dat (tweede verweerders) door de fout van eerste (eiser) de kans hebben verloren de onroerende goederen in kwestie te verkopen voor een prijs van 45.000.000 BEF, dat de waarde van deze verloren kans, die zich zonder de fout van eerste (eiser) met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid had verwezenlijkt, terecht door tweede (verweerders) geraamd wordt door van dit aanbod de werkelijk in openbare verkoop behaalde prijs af te trekken;

Dat de eerste rechter dit deel van de schadevordering ten belope van 12.500.000 BEF in hoofdsom terecht toekende; (...) dat tweede (verweerders) tevens wegens rente een vergoeding vorderen van 5.246.807 BEF, begroot als volgt :

- rente op 45.000.000 BEF naar rato van 8 pct. per jaar vanaf 28 juli 1993 tot 5 december 1994 (= verkoop hoeve) : 4.822.192 BEF

- rente op 42.000.000 BEF naar rato van 8 pct. per jaar vanaf 5 december 1994 tot 20 januari 1995 (= verkoop kasteel) : 424.615 BEF;

Dat de eerste rechter slechts de vergoedende rente toekende op de som van 12.500.000 BEF vanaf 28 juli 1993, dag waarop de rechtbank de weigering van de machtiging tot onderhandse verkoop uitsprak;

Dat de schade van de failliete boedel wat betreft de rente erin bestaat dat deze de rente heeft moeten derven op de koopsom van de goederen die zij zonder de fout van eerste (eiser) reeds eerder had kunnen innen; dat de begroting van deze schade prima facie de hiernavermelde vraagstukken doet ontstaan waarover partijen nog onvoldoende opheldering hebben verschaft of hun verweer nog niet hebben laten kennen;

Dat immers om dit verlies te berekenen vereist is te weten vanaf welke datum de failliete boedel bij nakoming van de (mislukte) onderhandse verkoop de inkomsten ervan had kunnen ontvangen; dat waarschijnlijk is dat deze betaling niet zou geschied zijn op 28 juli 1993, dag waarop de rechtbank haar vonnis met betrekking tot de machtiging tot verkoop uitsprak; dat de betalingsvoorwaarden van de beoogde onderhandse verkoop, vermoedelijk vervat in de ontwerp-akte van notaris R. F. te Genk, door tweede (verweerders) niet zijn voorgebracht; dat het noodzakelijk is dat zij hierover de passende opheldering verschaffen;

Dat opbrengst van de verkopen in kwestie in belangrijke mate rechtstreeks toekwamen aan de hypothecaire schuldeiser, dat dit deel van de opbrengst niet tot de failliete boedel behoorde en hierop derhalve geen rente voor deze boedel verloren is gegaan; dat partijen evenwel niet hebben toegelicht welk deel van de koopsom alleszins aan de hypothecaire schuldeiser toekwam en welk deel door de failliete boedel zou zijn ontvangen;

(...) dat tweede (verweerders) tevens een provisionele vergoeding van 2.864.347 BEF vorderen wegens kosten gemaakt voor het onderhoud van de onroerende goederen tot aan de verkoop; dat deze kosten echter ten laste van eerste (eiser) kunnen gelegd worden in de mate dat zij door zijn fout zijn veroorzaakt;

Dat slechts de kosten, die gemaakt zijn nadat zijn weigering om de voormelde randmeldingen te doen doorhalen uitwerking had, uit zijn fout kunnen voortvloeien, dat zijn weigering werd vastgesteld in het vonnis van de Rechtbank van Koophandel te Tongeren van 28 juli 1993; dat zonder de fout van eerste (eiser) de rechtbank de machtiging tot verkoop had gegeven en de eigendomsoverdracht aan de koper enige tijd later had kunnen plaatsvinden; dat de failliete boedel de kosten van instandhouding in ieder geval zou hebben moeten dragen tot aan deze eigendomsoverdracht, ongeacht de foutieve houding van eerste (eiser);

Dat rekening houdend met al deze elementen de beslissing van de eerste rechter om voorlopig ex aequo et bono de som van 1.000.000 BEF toe te kennen gerechtvaardigd voorkomt en dient bevestigd te worden" (arrest p. 9-12),

terwijl, eerste onderdeel, gerechtelijke intrest moratoire of vergoedende intrest kan zijn;

krachtens de artikelen 1146, 1153, 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, moratoire intrest op een schadevergoeding wegens onrechtmatige daad slechts kan worden toegekend vanaf de datum van de uitspraak waarbij de vergoeding wordt vastgesteld;

het bestreden arrest gerechtelijke intrest toekent op de schadevergoeding wegens onrechtmatige daad vanaf de datum van de dagvaarding, zijnde 31 augustus 1992,

en terwijl, vergoedende intrest op een schadevergoeding wegens onrechtmatige daad overeenkomstig de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek niet kan beginnen lopen vooraleer de schade is ontstaan; deze intrest niet kan worden toegekend voor periodes voorafgaand aan het ontstaan van de schade;

het arrest dat vergoedende intrest toekent vóór het ontstaan van de schade, in strijd met de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek, vergoeding toekent voor niet geleden schade;

het bestreden arrest vaststelt dat de fout van eerste eiser bestaat in het handhaven van de randmeldingen van 2 september 1992 op het ogenblik dat de NV Riko een aanbod deed om de onroerende goederen onderhands te kopen en tweede verweerders toelating vroegen aan de rechtbank van koophandel om tot deze verkoop over te gaan, en de schade van de failliete boedel bestaat in het verschil tussen de aangeboden prijs en de via de openbare verkoop behaalde prijs;

het hof van beroep verder stelt dat de schade van de failliete boedel wat betreft de rente erin bestaat dat de boedel de rente heeft moeten derven op de koopsom van de goederen die zij zonder de fout van eerste eiser reeds eerder had kunnen innen, en om dit verlies te berekenen, vereist is te weten vanaf welke datum de failliete boedel bij nakoming van de onderhandse verkoop de inkomsten ervan had kunnen ontvangen; dat het hof van beroep oordeelt dat waarschijnlijk is dat de betaling niet zou zijn gebeurd op 28 juli 1993, datum van het vonnis van de Rechtbank van Koophandel te Tongeren waarin de toelating tot verkoop niet werd gegeven;

dienvolgens de debatten heropend worden teneinde partijen toe te laten de passende opheldering te verschaffen over de aanvangsdatum van de vergoedende intrest;

het bestreden arrest met betrekking tot de vergoeding voor de kosten gemaakt voor het onderhoud van de onroerende goederen, oordeelt dat slechts de kosten gemaakt nadat de weigering de randmeldingen te doen doorhalen, uitwerking had, uit de fout van eerste eiser kunnen voortvloeien;

het hof van beroep verder stelt dat zonder de fout van eerste eiser de rechtbank van koophandel de machtiging tot verkoop had gegeven en de eigendomsoverdracht aan de koper enige tijd later had kunnen plaatsvinden, en dat de failliete boedel tot aan deze eigendomsoverdracht de kosten van instandhouding in ieder geval had moeten dragen;

het bestreden arrest derhalve het ogenblik van het ontstaan van de schade door de fout van eerste eiser situeert na het vonnis van de Rechtbank van Koophandel te Tongeren van 28 juli 1993, terwijl reeds intrest wordt toegekend vanaf 31 augustus 1992,

zodat in zoverre de toegekende gerechtelijke intrest moratoire intrest inhoudt, het bestreden arrest dat moratoire intrest toekent op een schadevergoeding wegens onrechtmatige daad vanaf de datum van de dagvaarding, de artikelen 1146, 1153, 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek schendt, en, in zoverre de toegekende gerechtelijke intrest vergoedende intrest inhoudt, het bestreden arrest dat vergoedende intrest toekent voor een periode die het ontstaan van de schade voorafgaat, de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek schendt, bovendien, het bestreden arrest dat enerzijds op de sommen van 12.500.000 BEF en 1.000.000 BEF provisioneel, vergoedende gerechtelijke intrest toekent vanaf 31 augustus 1992 en anderzijds, op grond van de aangehaalde motieven, de debatten heropent teneinde partijen te horen in hun middelen van verweer betreffende de dag vanaf dewelke de vergoedende intrest op die sommen verschuldigd is, een tegenstrijdigheid tussen de motieven en het beschikkend gedeelte en een tegenstrijdigheid tussen de beschikkingen bevat, derhalve de artikelen 149 van de gecoördineerde Grondwet en 1138, 4°, van het Gerechtelijk Wetboek schendt;

terwijl, tweede onderdeel, tweede verweerders in beroepsconclusies de veroordeling vorderden van de eisers tot betaling van een schadevergoeding van 12.500.000 BEF, vermeerderd met vergoedende intrest vanaf 28 juli 1993 tot 5 december 1994 op 45.000.000 BEF, vanaf 5 december 1994 tot 20 januari 1995 op 42.000.000 BEF, vanaf 20 januari 1995 op 20.569.584 BEF, en de gerechtelijke intrest;

het bestreden arrest, in de mate het intrest toekent voor de periode van 31 augustus 1992 tot 28 juli 1993, meer toekent dan door tweede verweerders gevorderd was,

zodat het bestreden arrest meer intrest toekent dan door tweede verweerders gevorderd was, derhalve artikel 1138, 2°, van het Gerechtelijk Wetboek schendt :

Wat het eerste onderdeel betreft :

Overwegende dat de appèlrechters niet zonder tegenstrijdigheid, enerzijds het beroepen vonnis kunnen bevestigen in zoverre eiser wordt veroordeeld tot de betaling van de sommen van 12.500.000 BEF en van 1.000.000 BEF "beide sommen vermeerderd met de gerechtelijke interesten vanaf 31 augustus 1992", anderzijds het debat heropenen ten einde de partijen "te horen in hun middelen van verweer betreffende de dag van dewelke de vergoedende interesten verschuldigd zijn en de te dezen toepasselijke rentevoet";

Dat het onderdeel in zoverre het artikel 149 van de Grondwet als geschonden aanwijst, gegrond is;

Over het vijfde middel, gesteld als volgt : schending van de artikelen 149 van de gecoördineerde Grondwet en 1138, 3°, van het Gerechtelijk Wetboek,

doordat het bestreden arrest het incidenteel beroep van derde verweerster ongegrond verklaart, het hoger beroep van de eisers ontvankelijk doch ongegrond verklaart wat betreft de door hen ingestelde pauliaanse vordering en het beroepen vonnis desbetreffende bevestigt, het hoger beroep van tweede eiseres gegrond verklaart in zoverre zij op de oorspronkelijke tegeneis van tweede verweerders veroordeeld werd tot betaling van een schadevergoeding, het hoger beroep van eerste eiser tegen zijn veroordeling op tegeneis van tweede verweerders tot de betaling van een schadevergoeding ongegrond verklaart wat betreft de veroordeling tot de betaling aan tweede verweerders van de som van 12.500.000 BEF definitief en van de som van 1.000.000 BEF provisioneel, beide sommen vermeerderd met de gerechtelijke intrest vanaf 31 augustus 1992, het incidenteel beroep van tweede verweerders ongegrond verklaard in zoverre dit strekt tot het verkrijgen van een ruimere provisionele veroordeling van eerste eiser dan door de eerste rechter was toegekend, in dit verband de door de eerste rechter voormelde uitgesproken veroordeling bevestigt, behoudens wat betreft de toegekende vergoedende rente, en alvorens te oordelen over de gevorderde rente op de hoofdsom van 12.500.000 BEF, de heropening der debatten beveelt om partijen aldaar te horen in hun middelen van verweer ten aanzien van de desbetreffende voormelde kwesties betreffende de dag vanaf dewelke de vergoedende intrest verschuldigd is en de te dezen toepasselijke rentevoet, ten slotte de eisers verwijst in de gedingkosten van eerste, tweede en derde verweerders,

terwijl tweede verweerders bij oorspronkelijke tegeneis de veroordeling vorderden van eisers om binnen 24 uur na de betekening van het vonnis over te gaan tot opheffing of doorhaling op het tweede hypotheekkantoor te Tongeren van de randmeldingen op de overschrijvingen van de beide akten van verkoop verleden door notaris V., respectievelijk onder deel 4110-3 en 4110-4, onder verbeurte van een dwangsom van 100.000 BEF per dag vertraging;

de Rechtbank van Eerste Aanleg te Tongeren bij vonnis van 13 september 1995 deze tegeneis gegrond verklaarde;

de eisers in hun aanvullende beroepsconclusies stelden dat ten onrechte een dwangsom van 100.000 BEF per dag vertraging zo de randmeldingen niet doorgehaald of opgeheven werden, werd opgelegd, aangezien tweede verweerders geen belang meer hadden bij deze eis (aanvullende beroepsconclusie p. 3);

het bestreden arrest op dit specifieke middel niet heeft geantwoord;

het bestreden arrest zich bovendien niet uitspreekt over de vraag van eisers het bestreden vonnis op dit punt te hervormen,

zodat het bestreden arrest, bij gebrek aan antwoord op bovenvermeld middel uit de aanvullende beroepsconclusies, niet regelmatig gemotiveerd is, derhalve schending inhoudt van artikel 149 van de gecoördineerde Grondwet, en het bestreden arrest geen uitspraak doet over een punt van de vordering, derhalve artikel 1138, 3°, van het Gerechtelijk Wetboek schendt :

Overwegende dat de eisers hebben geconcludeerd zoals in het middel is weergegeven; dat de appèlrechters nalaten om over de bedoelde vordering uitspraak te doen;

Dat het middel in zoverre het de schending aanvoert van artikel 1138, 3°, van het Gerechtelijk Wetboek gegrond is;

Overwegende dat de overige grieven niet tot ruimere cassatie kunnen leiden;

OM DIE REDENEN,

Vernietigt het bestreden arrest in zoverre het uitspraak doet over de interest verschuldigd op de bedragen waartoe eiser werd veroordeeld en het nalaat uitspraak te doen over de dwangsom;

Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het gedeeltelijk vernietigde arrest;

Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over;

Verwijst de aldus beperkte zaak naar het Hof van Beroep te Brussel.

Aldus geoordeeld door het Hof van Cassatie, eerste kamer, te Brussel, door voorzitter Verougstraete, de raadsheren Bourgeois, Londers, Dirix, Stassijns, en in openbare terechtzitting van vijfentwintig oktober tweeduizend en een uitgesproken door voorzitter Verougstraete, in aanwezigheid van advocaat-generaal Bresseleers, met bijstand van griffier Van Geem.

PDF document ECLI:BE:CASS:2001:ARR.20011025.4