Legislator Jurisprudence & Législation
ECLI:BE:CASS:1998:ARR.19980619.8 ECLI:BE:CASS:1998:ARR.19980619.8 Généré par l'IA

Appeal dismissed; court upheld property boundary ruling based on apparent ownership conduct under Belgian Civil Code.

Numéro de cause ECLI:BE:CASS:1998:ARR.19980619.8
Autorité / Tribunal
Juridiction Belgique (BE)
Date de la décision
Issue du litige Rejeté (Dismissed)

Synthèse Legislator

Généré par l'IA

The Court of Cassation dismissed the appeal against a lower court's decision to confirm a property boundary line based on expert reports. The appellant argued that the lower court violated the Civil Code by relying on the 'theory of apparent ownership' to establish title rather than statutory evidence. The court rejected this, ruling that the apparent ownership conduct created a factual presumption sufficient to determine boundaries without needing a specific statutory basis for title acquisition.

Regeste Legislator

Généré par l'IA

Art. 646, 711, 712, 713, 1353 Civil Code; Art. 591.3°, 593 Judicial Code: A party's conduct creating an appearance of ownership may establish a factual presumption of title sufficient for boundary determination, even absent a specific statutory rule for acquisition by appearance.

Mots-clés

Généré par l'IA
apparent ownership factual presumption property boundary Civil Code Judicial Code title acquisition evidence burden

Dispositions légales citées

Généré par l'IA
Art. 646 Civil Code
Art. 711 Civil Code
Art. 712 Civil Code
Art. 713 Civil Code
Art. 1353 Civil Code
Art. 591.3° Judicial Code
Art. 593 Judicial Code

Vous souhaitez savoir comment cet arrêt s'applique à votre dossier ?

Analysez cette décision avec la législation fédérale, le droit cantonal, la doctrine et la jurisprudence subséquente dans Legislator AI.

Ouvrir dans Legislator →

Texte complet

HET HOF,

Gelet op het bestreden vonnis, op 23 oktober 1996 door de Rechtbank van Eerste Aanleg te Dinant in hoger beroep gewezen;

Over het middel : schending van de artikelen 149 van de Grondwet (gecoördineerd in 1994), 646, 711, 712, 713, 1353 van het Burgerlijk Wetboek, 591.3° en 593 van het Gerechtelijk Wetboek,

doordat het bestreden vonnis, met bevestiging van de beslissing van de eerste rechter, beslist het verslag van de gerechtsdeskundigen te bekrachtigen dat de litigieuze boom op een strook grond plaatst die, volgens de besluiten van hun verslag, tot het grondgebied van eiser behoort, en doordat het zegt dat "de afpaling van de eigendommen van de betrokken partijen overeenkomstig het plan bij het verslag zal gebeuren en de grens van de eigendommen dientengevolge zal worden bepaald", op de volgende gronden: "(...); dat zonder het pertinent karakter van de besluiten van de gerechtsdeskundigen in twijfel te trekken die de eerste vermelde oplossing voorstaan, het toch vruchteloos lijkt te trachten een dilemma op te lossen door technische argumenten die geen van allen dermate doorslaggevend zijn dat zij elk desbetreffend debat overbodig maken; dat men derhalve moet nagaan of er geen antwoord kan worden gevonden gewoon door rechtsbeginselen in het algemeen en de theorie van de schijn in het bijzonder toe te passen; dat (eiser) de twee bomen rondom te laten vellen, en zich bijgevolg gedraagt alsof die bomen tot zijn eigendom behoorden aangezien hij er net heeft over beschikt; dat (eiser) door aldus te handelen een schijn heeft gewekt waarvan de gevolgen hem in het kader van dit debat kunnen worden tegengeworpen; dat de theorie van de schijn leert dat daardoor de schijnbare titularissen geen enkel recht kunnen verkrijgen maar dat integendeel daardoor voor de schijnbare titularis verplichtingen kunnen ontstaan zodat derden aan een fysieke persoon of een rechtspersoon de schijnbare toestand kunnen tegenwerpen die door deze persoon zelf in het leven is geroepen; dat ten deze, net zoals de territoriale bevoegdheid van een gerecht door de kennelijke woonplaats van de verweerder kan worden bepaald, de (eerste verweerster) het feit kan tegenwerpen dat (eiser) heeft gehandeld alsof hij eigenaar was van de litigieuze boom om hem elk recht te ontzeggen op een technische oplossing van afpaling waardoor de exclusieve eigendom van de bewuste boom aan de (eerste verweerster) kan worden toegewezen; dat volgens de theorie van de schijn, (eiser) onmogelijk aan de gevolgen van zijn eigen handelingen kan ontkomen die in strijd zijn met de stelling die hij openlijk verdedigt wat onderstelt dat hij als het ware de stelling van de (eerste verweerster) heeft bijgetreden die daardoor ipso facto wordt bekrachtigd"

terwijl, eerste onderdeel, die motivering vaag is; daaruit immers niet kan worden opgemaakt over welke theorie van de schijn de rechter spreekt (is zij een algemeen beginsel van het recht of vormt zij de toepassing van een wettelijke bepaling? welk of welke?) en vooral niet welke de "gevolgen" of "verplichtingen" zijn die voortvloeien uit de schijn die eiser zou hebben gewekt (heeft de aangevoerde schijn tot gevolg dat eiser alle verplichtingen moet nakomen die samenhangen met de hoedanigheid van eigenaar van de litigieuze boom? of heeft zij een eigendomstitel in het leven geroepen om de afpaling mogelijk te maken van de terreinen die respectievelijk aan de eerste verweerster en aan eiser toebehoren? of gaat het gewoon om een fout waarvan eiser ingevolge de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek de gevolgen zou moeten dragen?); die vaagheid van de motieven gelijkstaat met het ontbreken van regelmatige motivering in de zin van artikel 149 van de Grondwet, waarbij het Hof onmogelijk met zekerheid de gedachtengang van de rechter kan achterhalen en a fortiori de wettelijkheid van zijn beslissing niet kan nagaan (schending van artikel 149 van de Grondwet);

tweede onderdeel, indien de rechtbank heeft willen beslissen dat eiser een fout heeft begaan door de schijn te wekken dat hij eigenaar is van de strook met de litigieuze bomen en dat hij de gevolgen van zijn fout moet dragen, haar bovenvermelde overwegingen een dergelijke beslissing niet verantwoorden en de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek schenden; het vonnis immers niet vaststelt dat het wekken van de schijn eigenaar te zijn van die bomen en van dat terrein een fout zou zijn en evenmin dat de eerste verweerster door die fout schade zou hebben geleden, noch tenslotte hoe en waarom de schade waarvoor zij vergoeding zou moeten krijgen, ongedaan zou kunnen worden gemaakt door een afpaling waarbij de eigendom van het terrein en van de bomen aan eiser wordt toegewezen; zulks zeker geen vergoeding in natura of bij equivalent is; daaruit volgt dat de beslissing dat eiser een quasi-delictuele fout zou hebben begaan door de schijn te wekken dat hij eigenaar is van het terrein en van de litigieuze bomen en dat "de grens van de eigendommen aldus zal worden bepaald" niet naar recht is verantwoord (schending van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek);

derde onderdeel, als de rechtbank heeft willen zeggen dat aangezien eiser als schijnbare eigenaar van de litigieuze bomen heeft gehandeld, hij in de rechtsvordering tot afpaling tussen hem en de eerste verweerster als eigenaar van de grond met die bomen moet worden beschouwd, die beslissing zowel de artikelen 711 en volgende van het Burgerlijk Wetboek die de wijzen waarop eigendom verkregen wordt omschrijven - de schijn van eigendom wordt daaronder niet vermeld - als de artikelen 646 van het Burgerlijk Wetboek, 591.3° en 593 van het Gerechtelijk Wetboek schendt; die bepalingen aan elke eigenaar het recht verlenen om zijn nabuur tot afpaling te verplichten en artikel 593 van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat "de vrederechter ( die krachtens artikel 591.3° bevoegd is voor rechtsvorderingen tot afpaling) kennisneemt van de geschillen over de titel, die in ondergeschikt verband staan met de vorderingen die op geldige wijze voor hem aanhangig zijn"; geen van die bepalingen evenwel een eigenaar toestaan de vrederechter te vragen in een rechtsvordering tot afpaling uitspraak te doen over het eigendomsrecht van een stuk grond; een dergelijke vordering niet behoort tot de rechtsvordering tot afpaling waarvoor de vrederechter bevoegd is; daaruit volgt dat het vonnis door te beslissen dat eiser, aangezien hij zich als eigenaar van de bomen heeft gedragen, niet meer "het recht heeft om aanspraak te maken op een technische oplossing van afpaling om zodoende (de eerste verweerster) als eigenaar ... van die boom te doen erkennen", de voornoemde artikelen 646, 711 en volgende van het Burgerlijk Wetboek, 591.3° en 593 van het Gerechtelijk Wetboek schendt;

vierde onderdeel, de rechtbank, indien zij alleen maar steunde op een feitelijk vermoeden van eigendom op grond van het vellen van de bomen door eiser, in die onderstelling ook de artikelen 591.3°, 593 van het Gerechtelijk Wetboek en 646 van het Burgerlijk Wetboek schendt; immers, hoewel het bewijs van het eigendomsrecht in het kader van een rechtsvordering tot terugvordering van een onroerend goed eventueel door vermoedens kan worden geleverd, in het kader van een rechtsvordering tot afpaling van twee aanpalende gronden daarentegen, de vrederechter alleen maar, zoals in het tweede onderdeel is gezegd, de titel kan nagaan als daarover betwisting bestaat, maar "ratione materiae" onbevoegd is om te beslissen dat de schijn van eigendom van een stuk grond in hoofde van een partij een voldoende bewijs is van het bestaan van een titel waardoor de eigendom van die grond aan die partij kan worden toegewezen en waardoor het ten aanzien van de aanpalende grond kan worden afgepaald; daaruit volgt dat het vonnis, door te beslissen dat de litigieuze strook grond voor de afpaling geacht moet worden eigendom van eiser te zijn omdat hij zich als eigenaar heeft gedragen, de voornoemde artikelen 646 van het Burgerlijk Wetboek, 591.3° en 593 van het Gerechtelijk Wetboek en ook artikel 1353 van het Burgerlijk Wetboek over het bewijs door feitelijke vermoedens schendt:

Over het middel in zijn geheel :

Overwegende dat de rechtsvordering tot afpaling ingevolge artikel 591.3° van het Gerechtelijk Wetboek tot de bevoegdheid van de vrederechter behoort;

Dat artikel 593 van hetzelfde wetboek bepaalt dat de vrederechter kennisneemt van de geschillen over de titel, die in ondergeschikt verband staan met de vorderingen die op geldige wijze voor hem aanhangig zijn;

Overwegende dat het woord "titel" in zijn ruime betekenis van "rechtsbron" moet worden uitgelegd; dat de vrederechter waarbij een rechtsvordering tot afpaling aanhangig is gemaakt, bevoegd is om daarvan kennis te nemen als de vraag naar de eigendom van de af te palen erven rijst als een tussengeschil van de rechtsvordering zelf;

Overwegende dat het bestreden vonnis, zonder dienaangaande te worden bekritiseerd, zegt dat het geschil "de vaststelling beoogt van de precieze grenzen van het goed van de eerste verweerster en van dat van (eiser) ten gevolge van de overdracht door de Belgische Staat aan de (eerste verweerster) van een gedeelte van de in onbruik geraakte weg, zonder dat iets werd gedaan om hun erven duidelijk af te bakenen en de grenzen ervan onbetwistbaar vast te leggen";

Overwegende dat de appèlrechters hebben geoordeeld dat de afpaling moest gebeuren volgens het plan bij het deskundigenverslag dat de grens van de staatsbaan op 9 meter van de rijbaan bepaalt;

Overwegende dat zij hun beslissing gesteund hebben op het feit dat eiser is opgetreden alsof hij eigenaar was van de litigieuze boom die zich buiten de voormelde grens bevond;

Overwegende dat uit de consideransen van het bestreden vonnis die in het middel zijn weergegeven, volgt dat de overtuiging van de rechtbank is gevormd door een vermoeden dat uit een feit is afgeleid waarvan de werkelijkheid niet wordt betwist en waaruit het geen gevolg heeft getrokken dat daarmee geen verband houdt of op grond daarvan onmogelijk te verantwoorden is;

Dat de appèlrechters de woorden "theorie van de schijn" gebruikt hebben om een bewijsmiddel van het eigendomsrecht van een goed te omschrijven dat werd betwist naar aanleiding van de afpaling van de erven;

Overwegende dat de appèlrechters dat noch als een algemeen rechtsbeginsel noch als de toepassing van een wetsbepaling hebben gezien waardoor een wijze van verwerving van eigendom zou tot stand komen;

Dat zij evenmin hebben beslist dat eiser een fout heeft begaan en dat de eerste verweerster daarvoor vergoed zou kunnen worden door een voor haar gunstige afpaling;

Dat de rechtbank door te oordelen dat door het optreden van eiser de grenzen konden worden vastgelegd van de erven waarop de partijen hun eigendomsrecht doen gelden, geen van de door eiser aangewezen wetsbepalingen schendt;

Dat het middel niet kan worden aangenomen;

OM DIE REDENEN,

Verwerpt de voorziening;

Veroordeelt eiser in de kosten.