ECLI:BE:ARANT:2018:JUG.20180905.19 · Arbeidsrechtbank Antwerpen

ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN

AFDELING ANTWERPEN

5 september 2018

12/567/A- 12/568/A

In de zaak :

T.O.,

verblijvende in [naam verzorgingstehuis en adres],

Eisende partij

vertegenwoordigd door meester VAN BOSCH MARC,

met kantoor te 3540 HERK-DE-STAD, Diestsesteenweg 114.

tegen

FOD SOCIALE ZEKERHEID ,

met kantoren te 1000 BRUSSEL 1, KRUIDTUINLAAN 50 B152VERD.R+03,

Verwerende partij

vertegenwoordigd door meester DE BACKER PETER,

met kantoor te 2050 ANTWERPEN L.O., Antoon Marstboomstraat 4 bus31.

en

T.O.,

verblijvende in [naam verzorgingstehuis en adres],

Eisende partij

vertegenwoordigd door meester VAN BOSCH MARC,

met kantoor te 3540 HERK-DE-STAD, Diestsesteenweg 114.

tegen

BALOISE NV ,

met vennootschapszetel te 2600 BERCHEM (ANTWERPEN), Posthofbrug 16,

KBO 0400.048.883,

Verwerende partij op dagvaarding in tussenkomst en vrijwaring,

vertegenwoordigd door meester LAFOSSE Kathleen loco meester REARD FREDERIK,

met kantoor te 3700 TONGEREN, Kogelstraat 19.

1. PROCEDURE

De rechtbank past de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken toe en meer in het bijzonder de artikelen 2, 34, 35, 36 en 37.

De stukken van het geding werden gevoegd bij het dossier van rechtspleging en vermeld op de inventaris ervan.

De partijen werden gehoord ter openbare terechtzitting van 30/05/2018.

Substituut arbeidsauditeur, W. Mignolet, legde namens het openbaar ministerie een schriftelijk advies neer ter griffie op 21/06/2018.

Eisende partij legde op 08/08/2018 ter griffie een replieknota neer op dit schriftelijk advies.

2. DE VORDERING

2.1 AR 12/568/A

Bij verzoekschrift, ontvangen ter griffie van deze rechtbank op 19 januari 2012 tekent de heer T. beroep aan tegen twee beslissingen van de Federale overheidsdienst Sociale zekerheid, Directie-generaal Personen met een handicap van 21 oktober 2011. Deze luiden als volgt:

1. "Er wordt u een inkomensvervangende tegemoetkoming ten bedrage van 1.960,33 EUR per jaar en een integratietegemoetkoming ten bedrage van 3.810,22 EUR per jaar toegekend met ingang van 1 november 1997."

2. "Er wordt u een inkomensvervangende tegemoetkoming ten bedrage van 2.885,82 EUR per jaar en een integratietegemoetkoming ten bedrage van 5.519,29 EUR per jaar toegekend met ingang van 1 juli 2003."

2.2 AR 12/567/A

Bij verzoekschrift, ontvangen ter griffie van deze rechtbank op 19 januari 2012 tekent de heer T. beroep aan tegen de beslissingen van de Federale overheidsdienst Sociale zekerheid, Directie-generaal Personen met een handicap van 20 december 2011:

"Er wordt u een inkomensvervangende tegemoetkoming ten bedrage van 4.985,21 EUR per jaar en een integratietegemoetkoming ten bedrage van 6.974,95 EUR per jaar toegekend met ingang van 1 januari 2012."

De heer T. vordert:

"Bijgevolg de beslissing van verweerster d.d. 21.10.2011 en de beslissing van 20.12.2011 te herzien en te zeggen voor recht dat voor wat betreft de inkomensvervangende tegemoetkoming,ten onrechte rekening werd gehouden met een niet cumuleerbare uitkering van euro 82.500,00 of euro 4.261,62 per jaar na verdiscontering en voor wat betreft de integratietegemoetkoming dat er ten onrechte rekening werd gehouden door verweerster met de niet cumuleerbare uitkering van euro 57.318,44 of 4.960,84 per jaar, na discontering.

Te zeggen voor recht dat concluante recht heeft op zowel de maximale inkomensvervangende tegemoetkoming als de maximum integratietegemoetkoming over de ganse periode en dit met ingang van 01.11.1997, mits indexering van de uit te keren bedragen en vijfjarige herziening ervan."

De heer T. dagvaardde op 17 oktober 2012 nv NATEUS (thans BALOISE BELGIUM NV, verder BALOISE genoemd) in beide dossiers in tussenkomst en gemeenverklaring teneinde:

"Gedaagde te horen zeggen voor recht dat zij gehouden is tussen te komen in de procedure voor de Arbeidsrechtbank te Antwerpen, gekend onder AR 12/568/A (AR 12/567/A) ten einde dit vonnis uit te spreken in de betwistingen hiervoor vermeld tussen verzoeker en de Federale overheidsdienst Sociale zekerheid, Directie-generaal Personen met een handicap aan gedaagde tegenstelbaar is zien te verklaren;

Desnoods gedaagde te horen verplichten te verklaren dat zij het op de uitkeringen aangerekend kapitaal van euro 82.500,50 niet aan verzoeker heeft uitbetaald en dit binnen de termijn van 7 kalenderdagen op straf van betaling van een dwangsom van euro 25,00 per dag vertraging in de uitvoering hiervan;

Gedaagde eveneens te horen zeggen voor recht dat zij gehouden is officieel te bevestigen dat tot op heden de schadevergoeding in gemeen recht wegens verblijfskosten en aanverwante kosten ten bedrage van euro 57.318,44 niet aan verzoeker heeft uitgekeerd, terwijl anderzijds in deze vergoeding in gemeen recht begrepen zijn het saldo van de verblijfskosten na aftrok van de integratietegemoetkoming en de socio-culturele toelage en daarenboven andere kosten, die niet kunnen beschouwd worden als pure verblijfskosten en dit binnen de termijn van 7 kalenderdagen op straf van betaling van een dwangsom van euro 25,00 per dag vertraging."

BALOISE vordert:

"De vordering van aanlegger in gemeenverklaring opzichtens concluante ontvankelijk en gegrond te verklaren.

Voor al het meer gevorderde te zeggen voor recht dat deze vorderingen van aanlegger opzichtens concluante zonder voorwerp zijn geworden.

Aanlegger en verweerster solidair en in solidum te veroordelen tot de gerechtskosten, in hoofde van concluante begroot als volgt:

RPV 131,18 EUR."

De FOD SOCIALE ZEKERHEID (Verder FOD genoemd) verzoekt de vordering ongegrond te verklaren en de administratieve beschikkingen te bevestigen. Kosten als naar recht.

Deze zaken zijn zo nauw met elkaar verbonden dat het nodig is om ze samen te behandelen en hierover te oordelen in één vonnis, dit om tegenstrijdige uitspraken te vermijden. (art 30 Ger.W.)

3. FEITEN EN VOORGAANDEN

De heer T. werd op 24 juni 1991, als passagier van het voertuig bestuurd door de heer C., het slachtoffer van een zwaar verkeersongeval. De bestuurder van het voertuig werd strafrechtelijk veroordeeld voor de feiten en voor 100 % aansprakelijk gesteld.

De heer T. liep een luxatie op, cervicaal C3-C4 en C4-C5, met tetraplegie als gevolg. Hij is, op hoofd en hals na, volledig verlamd. Hij werd voor 100 % arbeidsongeschikt verklaard en volledig afhankelijk van hulp aan derden.

Vanaf het ongeval tot en met 2 april 1995 verbleef hij in het ziekenhuis te Heusden Zolder, in het Salvatorziekenhuis te Hasselt en vervolgens in het UZ Leuven-pellenberg. Vanaf 3 april 1996 is hij opgenomen in [naam verzorgingstehuis] te [gemeente verzorgingstehuis], een verzorgingstehuis voor fysisch gehandicapten.

De FOD bepaalde de vermindering van de zelfredzaamheid op 17 punten, of categorie 5 en verleende vanaf november 1997 voorschotten op de inkomensvervangende tegemoetkoming en integratietegemoetkoming.

Op het ogenblik van het ongeval was hij 26 jaar oud.

BALOISE (voorheen nv NATEUS) is de verzekeraar BA van het voertuig waarin hij passagier was.

Er werden verschillende medische expertiseverslagen opgesteld.

Na onderhandelingen met de verzekeraar kwam een ontwerp dading tot stand waarin een regeling werd opgenomen om de schadelijke gevolgen van het ongeval te vergoeden, zo werd in totaal een bedrag van 437.960,15 EUR voorzien waarvan:

1. Kosten van verblijf en verzorging [naam verzorgingstehuis]: euro 57.318,44 EUR tot en met maart 2011. Hierbij werd de uitgekeerde integratietegemoetkoming over de ganse periode van verblijf in [naam verzorgingstehuis] in mindering gebracht.

2. Materiële schade BAO: 82 500 EUR.

Deze dading werd echter nooit ondertekend.

In de bestreden beslissingen hield de FOD, bij het berekenen van de inkomensvervangende tegemoetkoming rekening met een bedrag van 82.500 EUR periodieke uitkering en voor de integratietegemoetkoming met een bedrag van 57.318,44 EUR periodieke uitkering.

Op 11 juni 2013 velde het Hof van Beroep te Antwerpen een eindarrest waarbij BALOISE en de bestuurder van het voertuig in solidum werden veroordeeld tot schadevergoedingen.

Het hof hield bij de begroting van de schade enkel rekening met de bewezen kosten die effectief door het slachtoffer werden gedragen:

* Het VAPH kwam tussen voor:

o De kosten van aankoop van een aantal hulpmiddelen

o Vanaf 29 juni 2002 de ligdagprijs van [naam verzorgingstehuis].

* Het OCMW Beringen betaalde 5.973,59 EUR voor onder meer kliniekrekeningen, kinesiste, diverse herstellingen rolwagen en verfraaiing studio.

* De FOD SOCIALE ZEKERHEID keert sedert november 1997 een inkomensvervangende tegemoetkoming en een integratietegemoetkoming categorie 4 uit.

* NVSM kwam tussen in de procedure voor het Hof van Beroep als gesubrogeerde in de rechten van het slachtoffer teneinde de door haar verleende tegemoetkomingen terug te vorderen van de aansprakelijke partij en diens verzekering.

Al deze tussenkomsten werden in mindering gebracht van de uiteindelijke schadevergoeding.

Het Hof begrootte de schade als volgt:

1. Ziekenhuiskosten:

38.024,09 EUR provisioneel meer interesten.

2. Andere medische kosten:

8.562,86 EUR provisioneel meer interesten

3. Hulpmiddelen

Het hof bracht de tussenkomsten van het VAPH en van de mutualiteit in mindering.

- Rolstoelen: totaal: 18.713,08 EUR

- Prothesen: 377,10

- Andere: 4786,65 EUR

- [naam verzorgingstehuis]:

o Orthopedische prestaties en hulpmiddelen: 3.860,90 EUR

o Rolstoelen: 537,41+27.139,92 EUR

o Automatische deuropener: 1.627,10 EUR

Totaal 57.042,16 EUR provisioneel meer interesten

4. Kosten verblijf en verzorging [naam verzorgingstehuis]

Het Hof kende hier enkel de persoonlijke bijdragen toe die effectief ten laste van de heer T. zijn gevallen. Alle door de heer T. genoten tegemoetkomingen werden in mindering gebracht van zijn vordering. De integratietegemoetkoming werd in mindering gebracht van de verblijfskosten, de verzorgingskosten, de verplaatsingskosten en de levensnoodzakelijke hulp die de heer T. nodig heeft.

De heer T. kreeg een bedrag toegewezen voor de verblijfskosten en andere kosten in [naam verzorgingstehuis] tot oktober 2012 van 71.000 EUR, meer interesten.

Vanaf 1 oktober 2012 nam BALOISE (en de bestuurder van het voertuig) de persoonlijke bijdrage van de heer T. in [naam verzorgingstehuis] volledig ten laste mits rechtstreekse betaling aan [naam verzorgingstehuis] na toezending van de maandelijkse factuur, onder aftrek van de integratietegemoetkoming en de socio-culurele bijdragen.

5. Verblijf in Turkije

3.000 EUR werd toegekend voor reis en verblijfskosten van een noodzakelijke begeleider. Dit bedrag te vermeerderen met maximum 3000 EUR per jaar voor de toekomst.

6. Telefoon en administratiekosten ingevolge het ongeval.

Een vergoeding van 1000 EUR, interesten inbegrepen werd toegekend.

7. Voorbehoud hulpmiddelen in de toekomst.

Het Hof nam akte van het akkoord van BALOISE en de bestuurder om in de toekomst de noodzakelijke hulpmiddelen te vergoeden mits voorlegging van een rechtsgeldig factuur en onder aftrek van tussenkomst van derden.

8. Morele schadevergoeding

De morele schadevergoeding bestaat uit verschillende elementen waaronder in hoofdzaak de pijnschade, de gederfde levensvreugde, het bewustzijn van de vermindering van fysieke of geestelijke vermogens en de angst en onzekerheid omtrent de toekomstige evolutie.

- Totale morele schadevergoeding tijdelijke arbeidsongeschiktheid: 90.114,00 EUR

- Totale morele schadevergoeding blijvende arbeidsongeschiktheid: 195.000 EUR

9. Inkomensverlies en economische waardevermindering

Het Hof trad BALOISE en de bestuurder bij in de hypothese dat zonder het ongeval alle dagelijkse kosten van de burgerlijke partij zijn volledig inkomen, dat kan geraamd worden als overeenstemmend met het leefloon als alleenstaande, hetzij ongeveer 800 EUR per maand zou hebben opgeslorpt.

Vanaf het ongeval worden deze kosten voor het verblijf in [naam verzorgingstehuis] vrijwel volledig ten laste genomen door de gemeenschap, gelet op de diverse steun door het VAPH, de FOD enz. Voor de toekomst bieden BALOISE en de bestuurder aan het persoonlijk aandeel van de heer T. in die kosten ten laste te nemen.

Het verlies aan spaarvermogen werd in billijkheid bepaald op 54.000 EUR.

10. Seksuele schade

Hiervoor kende het Hof 45.000 EUR toe, meer interesten.

Tegen dit arrest werd beroep aangetekend bij het Hof van Cassatie. Het Hof van Cassatie vernietigde op 28 april 2015 het arrest in zoverre het oordeelde over de vordering van de heer T. m.b.t. de facturen van de nv Vigo en de kosten voor medisch materiaal [naam verzorgingstehuis].

Partijen hebben vrijwillig uitvoering gegeven aan het arrest van het Hof van Beroep van 11 juni 2013 en regelden de twee punten waarop het arrest van het Hof van Beroep Antwerpen werd gecasseerd in der minne zonder verdere procedure.

BALOISE legt twee stukken met een overzicht van welke vergoedingen zij aan de heer T. heeft uitbetaald (stukken 4 en 5).

4. STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Eisende partij vordert de maximumbedragen van de inkomensvervangende tegemoetkoming en de integratietegemoetkoming.

Hij stelt in zijn synthesebesluiten, neergelegd op 2 november 2017, dat de FOD haar tegemoetkomingen verminderde met vergoedingen die nooit aan hem in gemeenrecht zijn uitbetaald.

Het bedrag van 57.318 EUR betreft de verblijfskosten in [naam verzorgingstehuis], met inbegrip van de kosten die de heer T. zelf ten laste diende te nemen zoals vervoer, apotheek, TV, elektriciteit.... De uitgekeerde integratietegemoetkoming werd in mindering gebracht op de totale kostprijs voor de heer T.

Voor de materiële schade BAO aan 100 % wordt een forfaitaire vergoeding voorzien van 825,00 per punt, of 82.500 EUR rekening houdend met de reële situatie van het slachtoffer op het ogenblik van het ongeval, nl. de onzekerheid m.b.t. het behaalde diploma, geen werk, geen kennis van het Nederlands, geen verblijfsvergunning. Dit bedrag werd echter voorzien voor de afkoop door BALOISE van de uitkeringen van de inkomensvervangende tegemoetkoming door verweerster en was niet bestemd om aan de heer T. te worden uitbetaald. De FOD hield rekening met de uitkering van 82.500 EUR zoals door BALOISE opgenomen in het voorstel tot dading. Dit bedrag werd niet uitgekeerd aan de heer T. en zal evenmin in de toekomst worden uitgekeerd, vermits het bedoeld was om het subrogatierecht van de FOD hiermee te voldoen.

Bij de becijfering van de niet-cumuleerbare uitkeringen, dient enkel rekening gehouden te worden met de toepassing van artikel 13 van de Wet van 27 februari 1987 betreffende de tegemoetkomingen aan personen met een handicap. Het betreft hier geen herziening en evenmin gaat het over de toekomst, maar het betreft uitsluitend het verleden. De heer T. ontving jarenlang voorlopige tegemoetkomingen onder de oude wetgeving en er gebeurt in 2011 een becijfering van de tegemoetkomingen waarop hij definitief in het verleden aanspraak had kunnen maken.

In de oude wetgeving is manifest enkel sprake van vermindering van uitkeringen met reeds ontvangen uitkeringen die betrekking hebben op een vermindering of gebrek aan zelfredzaamheid. Van een uitkering o.g.v. artikel 1382 en volgende BW is hier geen sprake. Pas met de wetgeving in 2004 is er sprake van een verplichting om aanspraak te maken op vergoedingen op basis van artikel 1382 BW.

Bovendien stelt de heer T. dat zelfs indien de nieuwe wetgeving van toepassing zou zijn, enkel de vergoedingen (gebaseerd op artikel 1382 BW) die een compensatie zijn voor inkomsten en / of integratieverlies dienen in aanmerking te worden genomen voor een vermindering van de door de FOD Sociale Zekerheid verschuldigde uitkeringen. De heer T. heeft op basis van artikel 1382 geen compensatie ontvangen van zijn inkomensverlies. Er wordt enkel een morele schadevergoeding voorzien voor dit inkomensverlies.

BALOISE stelt dat er geen akkoord kon bereikt worden tussen partijen m.b.t. een algehele schaderegeling. De zaak werd bijgevolg gerechtelijk afgehandeld.

Het Hof heeft duidelijk bepaald dat de schade uit hoofde van inkomensverlies niet bewezen is, maar dat de heer T. enkel aanspraak kan maken op een verlies van opbouw van spaarvermogen dat hij gedurende 36 jaar opgebouwd had kunnen hebben.

Baloise heeft conform het arrest van het Hof van Beroep van 11 juni 2013 volgende bedragen betaald:

- Spaarverlies: 54.000 EUR

- [naam verzorgingstehuis]: 71.000 EUR provisioneel tot oktober 2012 + bijkomende facturen.

Alle stukken waarover zij beschikt werden bijgebracht. De oorspronkelijke vordering van de heer T. is hierdoor zonder voorwerp geworden. De bedragen waarnaar de aanlegger verwijst, zijn de bedragen die eerder in een minnelijk regelingsvoorstel werden weerhouden, doch nooit werden uitbetaald omdat hieromtrent geen akkoord kon bereikt worden.

Voor de huidige en toekomstige uitgaven is het zo dat BALOISE de facturen voor het verzorgingstehuis waar de heer T. verblijft nog steeds rechtstreeks ten laste neemt, mits eventuele aftrok van enkele kleine kosten. De integratietegemoetkoming en de socia-culturele bijdragen worden wel telkens in mindering gebracht.

De FOD verklaart dat zij zich baseert op artikel 13 van de Wet van 27 februari 1987 betreffende de tegemoetkomingen aan personen met een handicap, vervangen vanaf 1 juli 2004 door artikel 8 bis van het KB van 6 juli 1987.

De tegemoetkoming wordt berekend mits aanrekening van een lijfrente op het uitbetaalde kapitaal en niet omgekeerd. De FOD dient niet tussen te komen in een privatieve procedure van welke aard ook tussen de heer T. en de anderen.

5. BEOORDELING

Het stelsel van de Wet van 27 februari 1987 betreffende de tegemoetkomingen aan personen met een handicap is in principe een residuair systeem. Dat betekent dat er in principe geen recht is op een tegemoetkoming o.g.v. deze wet (inkomensvervangende tegemoetkoming en integratietegemoetkoming) als de persoon met handicap recht heeft op een schadevergoeding voor dezelfde schade in gemeen recht.

5.1 Wettelijke bepalingen

De administratieve beslissingen van 21 oktober 2010 verwijzen naar artikel 13 van de Wet van 27 februari 1987 betreffende de tegemoetkomingen aan personen met een handicap. om het bedrag van de tegemoetkomingen te berekenen.

Dit artikel 13 bepaalde:

§ 1. De door deze wet ingestelde tegemoetkomingen worden geweigerd of verminderd indien de gehandicapte krachtens een andere Belgische of buitenlandse wetgeving of krachtens de regelen van toepassing op het personeel van een volkenrechtelijke instelling aanspraak heeft:

1 ° op uitkeringen die hun grond vinden in een beperking van het verdienvermogen of op sociale uitkeringen betreffende de ziekte en invaliditeit, de werkloosheid, de arbeidsongevallen, de beroepsziekten, de gezinsbijslagen, de rust- en overlevingspensioenen (de inkomensgarantie voor ouderen) en het gewaarborgd inkomen voor bejaarden, in welk geval de inkomensvervangende tegemoetkoming wordt geweigerd of verminderd

2° op uitkeringen die hun grond vinden in een gebrek aan of vermindering van de zelfredzaamheid in welk geval de integratietegemoetkoming of de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden wordt geweigerd of verminderd.

Wanneer het bedrag van de in de eerste lid bedoelde uitkeringen lager is dan dat van de in deze wet bedoelde tegemoetkomingen, heeft de gehandicapte die aan de in de artikelen 2 tot 8 bepaalde voorwaarden voldoet, recht op het verschil. De koning bepaalt hoe de andere uitkeringen worden aangerekend.

De gehandicapte is ertoe gehouden zijn aanspraak op de in het eerste lid bedoeld uitkeringen te doen gelden.

§2. De inkomensvervangende tegemoetkoming en de integratietegemoetkoming kunnen worden verleend bij wijze van voorschot op de respectievelijk in § 1, eerste lid, 1° en 2° bedoelde uitkeringen. De Koning bepaalt, bij een in Ministerraad overlegd besluit, onder welke voorwaarden, volgens welke regels, en tot welk bedrag die voorschotten kunnen worden verleend en hoe die worden teruggevorderd. De betalende dienst of instelling treedt in de rechten van de gerechtigde tot beloop van het bedrag van de uitgekeerde voorschotten. (eigen onderlijning)

Bij artikel 129 van de Wet van 24 december 2002 werd dit artikel, met ingang van 1 juli 2004 opgeheven.

Artikel 30 van het KB van 6 juli 1987 bepaalde:

"§1. Voor de toepassing van artikel 13§1 van de wet, zijn de in aanmerking te nemen uitkeringen diegene waarop de gehandicapte recht heeft op de eerste dag van de maand die volgt op de maand waarvan de aanvraag wordt ingediend of de herziening van ambtswege plaats heeft.

Met het oog op het aftrekken van deze uitkeringen van het bedrag van de tegemoetkomingen, worden de bedragen van de uitkeringen, bedoeld in het eerste lid, berekend op jaarbasis.

§2. Ingeval een uitkering bedoeld in artikel 13§1 van de wet wordt uitgekeerd in de vorm van een kapitaal of afkoopwaarde, wordt zijn tegenwaarde in periodieke uitkering in aanmerking genomen, ten belope van de lijfrente die bekomen wordt uit de omzetting tegen het procent dat in de onderstaande tabel is vermeld tegenover de volle leeftijd van de verkrijger op de datum van het feit dat aanleiding heeft gegeven tot de uitkering."

Dit artikel werd opgeheven bij artikel 35 KB van 22 mei 2003 met ingang van 1 juli 2003.

Thans bepaalt artikel 7 van de Wet van 27 februari 1987 betreffende de tegemoetkomingen aan personen met een handicap vanaf 1 juli 2004:

"§1. De in artikel 1 bedoelde tegemoetkomingen kunnen enkel toegekend worden, indien het bedrag van het inkomen van de persoon met wie hij een huishouden vormt, het in artikel 6 bedoelde bedrag van de tegemoetkoming niet overschrijdt.

(...)

§2. De persoon met een handicap en de personen met wie hij een huishouden vormt moeten hun rechten laten gelden:

1° op de uitkeringen en vergoedingen waarop hij aanspraak kan maken krachtens een andere of Belgische wetgeving of krachtens de regels van toepassing op het personeel van een internationale openbare instelling en die hun grond vinden in een beperking van het verdienvermogen, in een gebrek aan of vermindering van de zelfredzaamheid of in de artikelen 1382 en volgende van het burgerlijk wetboek betreffende de burgerlijke aansprakelijkheid.

2° Op sociale uitkeringen inzake ziekte en invaliditeit, werkloosheid, arbeidsongevallen, beroepsziekte, rust en overlevingspensioenen, de inkomensgarantie voor ouderen en het gewaarborgd inkomen voor bejaarden.

(...)

§ 4. De in artikel 1 bedoelde tegemoetkomingen kunnen aan de aanvrager worden toegekend als voorschot op de uitkeringen en vergoedingen bedoeld in § 2.

De Koning bepaalt, bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad, onder welke voorwaarden, op welke wijze en tot welk bedrag deze voorschotten kunnen worden toegekend, alsmede de wijze waarop ze kunnen worden teruggevorderd. De uitbetalingsdienst of -instelling treedt in de rechten van de gerechtigde tot het bedrag van de toegekende voorschotten."

(eigen onderlijning)

Artikel 133 bis van de Wet van 24 december 2002 bepaalt:

"De wettelijke en reglementaire wijzigingen van deze wet worden op 1 juli 2004 niet ambtshalve toegepast voor de aanvragen ingediend, eerder dan 1 juni 2004, voor dewelke nog geen enkele beslissing was genomen op de datum van inwerkingtreding van deze wet.

De personen met een handicap die op 1 juli 2004, een in artikel 1 van de WET bedoelde tegemoetkoming ontvangen, blijven ze verder ontvangen totdat een nieuwe beslissing daarover wordt genomen naar aanleiding van een herziening op hun verzoek of op initiatief van de dienst.

De beslissing die wordt genomen ten gevolge van de aanvraag om administratieve herziening die tussen 1 juli 2004 en 31 december 2004 wordt ingediend, heeft uitwerking op 1 juli 2004. Wanneer de nieuwe beslissing resulteert in een lagere uitkering, dan heeft ze uitwerking op de eerste dag van de maand, volgend op de kennisgeving van de beslissing."

5.2 Wat betreft de werking van de wet in de tijd.

Artikel 2 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt:

"De wet beschikt alleen voor het toekomende; zij heeft geen terugwerkende kracht."

Een nieuwe wet is in regel van toepassing op toestanden:

- die na haar inwerkingtreding zijn ontstaan

en

- op de toekomstige gevolgen van de onder de vorige wet ontstane toestanden die zich voordoen onder vigeur van de nieuwe wet, voor zover die toepassing geen afbreuk doet aan reeds onherroepelijk vastgestelde rechten (Cass 21 februari 2014).

De medische beslissing dateert van 15 april 1996. De heer T. vervult de medische voorwaarden voor een inkomensvervangende tegemoetkoming en een integratietegemoetkoming categorie 5.

Met ingang van 1 november 1997 werden door de FOD voorschotten verleend. Voor de definitieve berekening van de tegemoetkoming werd de procedure afgewacht tegen de aansprakelijke voor het ongeval en de verzekeringsmaatschappij.

De beslissing van 21 oktober 2011 en 20 december 2011 zijn geen herzieningen, maar bepalen de definitieve rechten van de heer T. vanaf 1 november 1997.

De rechtbank is van oordeel dat de berekening van de tegemoetkoming in de periode van 1 november 1997 tot en met 31 juni 2004 dient te gebeuren op basis van de toen geldende reglementering, nl. art 13 van de wet van 27 februari 1987.

M.b.t. de toekomstige gevolgen vanaf 1 juli 2004 dient de nieuwe wetgeving toegepast te worden. (Arbeidshof Gent 15 januari 2014, JTT, 2014, 101.)

5.3 Wat betreft de periode van 1 november 1997 tot en met 30 juni 2004

Artikel 13§1 laatste lid bepaalt dat de persoon met handicap ertoe gehouden is, zijn aanspraak op de uitkeringen - die hun grond vinden in een beperking van het verdienvermogen of vermindering van zijn zelfredzaamheid- te doen gelden.

De rechtbank stelt vast dat de heer T. expliciet een vergoeding voor zijn vermindering van zelfredzaamheid en verdienvermogen heeft gevorderd in de procedure tegen BALOISE en de bestuurder van het voertuig, maar dat bij berekening van de vergoedingen ‘inkomensverlies' en kosten ‘[naam verzorgingstehuis]', de toegekende inkomensvervangende tegemoetkoming en integratietegemoetkoming door het Hof van Beroep telkens in mindering werden gebracht.

Het Hof van Beroep oordeelde:

"Noch het VAPH, noch het OCMW Beringen en noch de FOD Sociale Zekerheid zijn partij in huidige procedure en er is geen duidelijkheid of deze effectief tot terugvordering van hun tussenkomsten kunnen of zullen overgaan....Rekening houdende met dit alles wordt de schade in hoofde van de burgerlijke partij begroot onder aftrek van alle tussenkomsten die voormelde instanties hebben verleend. Enkel de bewezen kosten die effectief door het slachtoffer werden gedragen, komen voor vergoeding in aanmerking."

De heer T. heeft zijn rechten uitgeput.

* * *

De FOD heeft sinds november 1997 voorschotten verleend, bij toepassing van artikel 13§2 van de Wet van 27 februari 1987. Overeenkomstig artikel 13§2 laatste lid treedt de FOD hierdoor in de rechten van de gerechtigde tot beloop van het bedrag van de uitgekeerde voorschotten.

Door de betaling van de voorschotten dooft het recht van de slachtoffer jegens de aansprakelijke uit en gaat dit over naar de sociale verzekeraar (in casu FOD). De schuldvordering van de getroffene gaat over uit diens vermogen naar de sociale instelling tot beloop van de door deze betaalde vergoedingen. (Arbhof Gent 15 januari 2014, JTT 2014, 101.) Vóór het ogenblik van betaling behoort het recht op schadevergoeding aan de schadelijder, daarna valt dit recht te beurt aan de indeplaatsgestelde. De overgang van schuldvordering die de indeplaatsstelling teweegbrengt is een werkelijke rechtsovergang. Zij heeft voor gevolg dat de gesubrogeerde volledig de rechtspositie overneemt van de oorspronkelijke schuldeiser ten aanzien van de derde. De gesubrogeerde stapt als het ware in de schoenen van de schadelijder. (Boone I., verhaal van derde-betalers op de aansprakelijke, intersentia, 368.)

Hieruit volgt dat noodzakelijkerwijze de burgerlijke vordering van het slachtoffer (de heer T.) ten aanzien van de verzekeraar van de aansprakelijke (Baloise) wordt ingekort met het bedrag van de ontvangen tegemoetkomingen:

"Krachtens artikel 13§2 kan de inkomensvervangende tegemoetkoming worden verleend bij wijze van een voorschot op de uitkeringen die hun grond vinden in een beperking van het verdienvermogen, bedoeld in §1, eerste lid, 1° en treedt de betalende dienst of instelling in de rechten van de gerechtigde tot beloop van het bedrag van de uitgekeerde voorschotten.

Hieruit volgt (eigen onderlijning) dat de inkomensvervangende tegemoetkoming die aan het slachtoffers bij wijze van voorschot wordt verleend, strekt tot vergoeding van zijn inkomstenverlies zodat zij in mindering gebracht moet worden van de vergoeding waarop hij naar gemeen recht ingevolge inkomstenverlies gerechtigd is.

De appelrechters die met betrekking tot de aan het slachtoffer toekomende vergoeding wegens blijvende arbeidsongeschiktheid oordelen dat de voorschotten die hij heeft ontvangen in het kader van de voormelde wet van 27 februari 1987 niet in mindering kunnen gebracht worden van enige aan hem toekomende vergoeding, verantwoorden hun beslissing niet naar recht." (Cass. 18 november 2014, www.juridat.be, P.13.0181.N ECLI:BE:CASS:2014:ARR.20141118.2 /1)

Door de subrogatie werd het verhaalsrecht van de FOD ten aanzien van de persoon met handicap (de heer T.) teniet gedaan. (Cass 19 december 1988, RW 1988-89, 1059; Werbrouck J. en Stevens Y., Voorschot van schadevergoeding geen automatisch bewijs van bestaansmiddel, NJT 2016,503-504; Arbhof Brussel, 23 mei 2016, JTT 2016, afl. 1255, 342; Boone I, verhaal van derde betalers op de aansprakelijke, Intersentia, Antwerpen, 468; Rauws J.R., de aanspraken van de op een inkomensvervangende tegemoetkoming gerechtigde gehandicapte tegen de auteur ban de schade aan verdienvermogen. Doet de aan de gehandicapte in afwachting uitbetaalde inkomensvervangende tegemoetkoming er niet toe?" noot onder Cassatie 22 april 1997, RW 1997-1998, 977.)

De wetgever wou vermijden dat de persoon met handicap nadien met een terugvordering werd geconfronteerd.

"Om te voorkomen dat bij een latere uitkering krachtens een andere regeling tot een terugvordering t.a.v. de gehandicapte moet worden overgegaan, werd een wettelijk subrogatie ingevoerd ten voordele van de uitbetalende dienst of instelling ten belope van het bedrag van te verstrekte voorschotten."(M.V.T. Parl St Kamer 1985-1986, nr. 448/1, p. 8)

Het Hof van Beroep kende dan ook terecht geen vergoeding toe wegens inkomensverlies en economische waardevermindering:

"De vrijwillig tussenkomende partij en de verwezene kunnen worden bijgetreden in de hypothese dat zonder het ongeval alle dagelijkse kosten van de burgerlijke partij zijn volledig inkomen, dat kan worden geraamd overeenstemmend met het leefloon als alleenstaande, hetzij ongeveer 800 EUR per maand zouden hebben opgeslorpt.

Vanaf het ongeval worden deze kosten voor het verblijf van de burgerlijke partij in [naam verzorgingstehuis] volledig ten laste genomen door de gemeenschap, gelet op de diverse steun door het VAPH, de FOD Sociale Zekerheid enzovoort. Voor de toekomst bieden de vrijwillig tussenkomende partij en de verwezene aan het persoonlijk aandeel van O. T. in die kosten onder de hierboven bepaalde voorwaarden ten laste te nemen."

De FOD was geen partij in het geding, maar het wordt niet betwist dat zij op de hoogte werd gehouden van de procedure. Zowel het voorstel van dading als het overzicht van betalingen werden haar overgemaakt.

Het standpunt van de FOD in haar besluiten van 8 augustus 2012: "De FOD dient NIET tussen te komen in een private procedure, van welke aard dan ook tussen de heer T. en ‘anderen' en zal zeker niet tussenkomen in welke procedure dan ook diengaande.", kan dus niet gevolgd worden.

Nu de FOD voorschotten heeft betaald, kan zij zich enkel richten tot BALOISE. Het kan de heer T. niet verweten worden dat de FOD haar subrogatierecht niet heeft uitgeoefend.

De mutualiteit die wel in de procedure is tussengekomen, kon haar uitgaven recupereren.

* * *

De rechtbank wijst er opnieuw op dat de heer T. in deze periode geen vergoedingen heeft ontvangen die hun grond vinden in een beperking van het verdienvermogen noch in zijn vermindering of gebrek aan zelfredzaamheid.

Bedragen die worden uitgekeerd ten titel van medische kosten, hulpmiddelen, morele schade, genoegenschade, seksuele schade, verblijfskosten kunnen niet in mindering gebracht worden.

De rechtbank kan geen rekening houden met het voorstel van dading van 12 september 2011 vermits deze dading niet door partijen werd ondertekend.

De tegemoetkomingen, waarop de heer T. recht had ingevolge van het ongeval, werden pas definitief begroot in een arrest van het Hof van Beroep Antwerpen van 11 juli 2013. Het Hof van Cassatie vernietigde op 28 april 2015 het arrest doch enkel in zoverre het oordeelde over de vordering van de heer T. m.b.t. de hulpmiddelen wat betreft de facturen van de nv Vigo en de kosten voor medisch materiaal [naam verzorgingstehuis]. Dit heeft echter geen invloed op huidige betwisting.

De heer T. ontving na het arrest van het Hof van Cassatie van 28 april 2015 volgende bedragen:

- 17.369,45 EUR brief 19 augustus 2015

- 143.280,40

Uit de details van de afrekening (stukken 4-6 BALOISE) blijkt dat de heer T. in deze periode geen vergoedingen heeft ontvangen die hun grond vinden in een beperking van het verdienvermogen noch in zijn vermindering of gebrek aan zelfredzaamheid.

5.4 Wat betreft de periode vanaf 1 juli 2004.

Vanaf 1 juli 2004 wijzigde de wetgeving.

De wetgever voegde er de vergoedingen die hun grond vinden in artikel 1382 BW en volgende, toe. Ook hier betreft het enkel vergoedingen die een verlies aan verdienvermogen of integratie compenseren. (Arbhof Luik, 16 november 2010, Soc.kron. 2012, 06, 290.)

Ingevolge het huidige artikel 7§4 tweede lid van de Wet van 27 februari 1987 treedt de uitbetalingsdienst of instelling in de rechten van de gerechtigden tot het bedrag van de toegekende voorschotten. De FOD wordt dus ook na 1 juli 2004 gesubrogeerd in de rechten van de persoon met handicap die het slachtoffer werd van een ongeval wanneer zij voorschotten toekent, met de voormelde gevolgen. De subrogatie grijpt plaats op het ogenblik dat de voorschotten betaald werden, zodat de aansprakelijke derde de daarmee overeenstemmende vergoeding niet aan het slachtoffer maar aan de FOD Sociale Zekerheid verschuldigd is. (Arbhof Gent, 16 december 2015, Soc. Kron., 2016, 06.)

In de mate dat er voorschotten werden betaald diende de FOD zich dus ook na 1 juli 2004 te wenden tot BALOISE. Zij kan het deel van de schadevergoeding dat haar als gesubrogeerde toekomt, niet verhalen op de heer T., ook niet door de schadevergoeding als ‘bestaansmiddel' in rekening te brengen op de nog verschuldigde tegemoetkomingen.

Eens echter de schade definitief geregeld wordt, hoeft de FOD geen voorschotten meer te betalen en valt het subrogatierecht weg. Dan wordt de schadevergoeding wel een bestaansmiddel dat in aanmerking kan genomen worden, dit in de mate en enkel in de mate dat deze vergoeding een verlies van het verdienvermogen of een gebrek aan zelfredzaamheid compenseert. (Arbhof Luik, 16 november 2010, Soc.Kron. 2012, 6.)

Zolang er geen definitief arrest was m.b.t. de vergoedingen kon de FOD alleen maar voorschotten betalen en diende zij deze voorschotten te verhalen op de aansprakelijke voor het ongeval.

De schade werd pas definitief geregeld na arrest van het Hof van Cassatie van 28 april 2015. Partijen hebben niet geconcludeerd m.b.t. de periode nadien. De rechtbank heeft geen weet van eventuele nieuwe beslissingen sinds 28 april 2015.

De rechtbank wijst er ook hier op dat het Hof van Beroep bij de bepaling van de vergoedingen, rekening heeft gehouden met de voorschotten verleend door de FOD en deze in mindering heeft gebracht van de schadevergoeding. Indien deze vergoedingen thans deels, met terugwerkende kracht, zouden verminderd worden en daardoor teruggevorderd, zou de heer T. zijn recht op vergoeding van zijn gebrek aan verdienvermogen en zelfredzaamheid deels worden ontnomen.

Dit betekent niet dat de FOD de gevolgen van het ongeval moet dragen, wel dat zij zelf stappen moet ondernemen om haar subrogatierecht uit te oefenen ten aanzien van de aansprakelijke partij.

Dit deel van de vordering is eveneens gegrond.

Besluit:

De heer T. heeft zijn rechten uitgeput.

Nu de FOD voorschotten heeft betaald, is zij gesubrogeerd in de rechten van de heer T. en kan zij zich enkel richten tot de verzekeraar van de aansprakelijke voor het ongeval. Het kan de heer T. niet verweten worden dat de FOD haar subrogatierecht niet heeft uitgeoefend.

5.5 wat betreft de vordering is tussenkomst en gemeenverklaring

Het wordt niet betwist dat na het arrest van het Arbeidshof Antwerpen van 11 juni 2013 en het arrest van het Hof van Cassatie van 28 april 2015, BALOISE uiteindelijk de schade heeft vergoed waartoe zij veroordeeld werd.

Baloise legt de stukken neer waaruit blijkt welke schadeposten werden vergoed en welke bedragen werden betaald.

De bedragen waarnaar zowel de heer T. als de FOD verwijzen in hun besluiten, zijn bedragen die eerder werden opgenomen in een voorstel tot dading. Hieromtrent kon geen akkoord bereikt worden zodat het arrest van het Arbeidshof werd afgewacht. BALOISE bevestigt in besluiten dat deze bedragen nooit werden betaald.

De vordering van de heer T. tot het afleggen van bepaalde verklaringen is bijgevolg zonder voorwerp geworden.

6. BESLISSING

Na beraadslaging beslist de rechtbank op tegenspraak, als volgt.

Voegt beide zaken samen onder één nummer, nl AR 12/567/A

Ze verklaart de vordering ontvankelijk en in volgende mate gegrond.

Rechtdoende op de hoofdvordering

Vernietigt de beide beslissingen van de Federale overheidsdienst Sociale zekerheid, Directie-generaal Personen met een handicap van 21 oktober 2011 en 20 december 2011.

Zegt voor recht dat de Federale overheidsdienst Sociale zekerheid, minstens tot 28 april 2015 GEEN rekening mag houden met de uitkeringen van BALOISE nv (Voorheen nv NATEUS) ingevolge het ongeval van 24 juni 1991.

Zegt voor recht dat de Federale overheidsdienst Sociale zekerheid, Directie-generaal Personen met een handicap een nieuwe beslissing dient te nemen voor de periode na 28 april 2015.

Wijst het meergevorderde af.

Rechtdoende op de vordering in tussenkomst en gemeenverklaring.

Verklaart de vordering van de heer T. tot voorlegging van de stukken ontvankelijk doch zonder voorwerp geworden.

Verklaart het vonnis gemeen ten aanzien van de nv BALOISE.

Veroordeelt de Federale overheidsdienst Sociale zekerheid, Directie-generaal Personen met een handicap tot de kosten van het geding:

Deze worden begroot als volgt:

- in hoofde van eisende partij op 398,70 EUR dagvaarding in gemeenverklaring en 240,75 EUR rechtsplegingsvergoeding

- in hoofde van verwerende partij in tussenkomst en vrijwaring: 131,18 EUR rechtsplegingsvergoeding.

PDF document ECLI:BE:ARANT:2018:JUG.20180905.19