Appeal against social assistance denial upheld; court confirms cohabitation status and monthly allowance eligibility.

Arbeidshof Antwerpen

Afdeling Hasselt

AR 2017/AH/40

15 december 2017

10de de kamer

O L, gevestigd te

met als raadsman mr. B D, advocaat te T,

tegen:

L V, wonend te

met als raadsman mr. B S, advocaat te B, voor wie pleit mr. V D, advocaat te B.

Het hoger beroep is gericht tegen het vonnis van 12 januari 2017 van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Tongeren.

Het arbeidshof past de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken toe.

Advocaat-generaal J D gaf namens het openbaar ministerie mondeling advies op de zitting van 17 november 2017. Partijen werden gehoord in hun opmerkingen over het advies.

1. Ontvankelijkheid

Met een verzoekschrift, neergelegd ter griffie van dit hof op 15 februari 2017, tekende het O van L hoger beroep aan tegen een vonnis van 12 januari 2017 (AR 16/1497/A) van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Tongeren.

Het vonnis werd aan het O van L ter kennis gebracht overeenkomstig artikel 792, tweede lid, Ger.W., bij gerechtsbrief op 17 januari 2017.

Het hoger beroep werd tijdig ingesteld, is regelmatig naar vorm en ontvankelijk.

2. Feiten en voorafgaande procedure

Mevrouw L, geboren op 10 november 1981, bezit de Belgische nationaliteit. Na voorheen zelfstandig in B te hebben gewoond, verblijft ze sinds 2010 omwille van medische/economische redenen bij haar ouders op huidig adres in L.

Op 4 april 2012 achtte het RIZIV, na medisch onderzoek door de adviserend geneesheer, mevrouw L -die sinds 2009 een invaliditeitsuitkering kreeg uitgekeerd wegens chronisch vermoeidheidssyndroom in combinatie met fibromyalgie- terug arbeidsgeschikt, met als gevolg dat de uitkering werd stopgezet. Nadat een gerechtelijke procedure, gevoerd tot voor het arbeidshof, in haar nadeel was beslecht, wendde mevrouw L zich in mei 2012 een eerste maal tot het O van L. Bij beslissing van 14 juni 2012 werd haar vanaf 23 mei 2012 een aanvullend leefloon op haar wachtuitkering -die mevrouw L vanwege de RVA ontving van 4 april 2012 tot en met 31 december 2014- toegekend. Bij beslissing van 24 maart 2015 werd dat vanaf 1 januari 2015 omgezet in een volledig leefloon als samenwonende.

Het Vast Bureau van het O van L besliste op 26 januari 2016 -na wijziging van het gezinsinkomen in oktober 2015- het leefloon van mevrouw L stop te zetten met ingang van 1 januari 2016 daar niet meer werd voldaan aan de voorwaarde van het niet beschikken over toereikende bestaansmiddelen. Hiertegen werd geen beroep ingesteld.

Op 3 mei 2016 deed mevrouw L -die sinds 26 april 2016 geregistreerd stond als al-leenstaand zorgwonend- opnieuw een aanvraag om leefloon. Het Vast Bureau besliste op 14 juni 2016:

"Artikel 1: Met ingang van 03/05/2016 het leefloon categorie alleenstaande te weigeren gezien betrokkene niet voldoet aan de voorwaarden zijnde:

* zij feitelijk samenwoont met haar ouders en betrokkene hierdoor in de categorie samenwonende valt.

Betrokkene woont samen met haar ouders, welke over een gezamenlijk inkomen beschikken van 2063.78 euro per maand of 24765,36 euro/jaar. De vader van betrokkene heeft een inkomen van 1354.59 euro/maand. De moeder van betrokkene ontvangt een pensioen ten bedrage van 709.19 euro/maand.

Bij toepassing van artikel 34, § 2 van het Koninklijk Besluit van 11 juli 2002 houdende het algemeen reglement betreffende het recht op maatschappelijke integratie, kan het gedeelte van de bestaansmiddelen van de ouders dat het barema leefloon categorie samenwonende te boven gaat geheel of gedeeltelijk in aanmerking genomen worden.

Artikel 2: Met ingang van 03/05/2016 een aanvullend leefloon categorie samenwonende per uitzondering toe te kennen ten bedrage van euro 3000.00 per jaar of euro 250.00 per maand.

Er wordt beperkt rekening gehouden met het inkomen van de ouders.

De berekening van het bedrag leefloon op jaarbasis is als volgt:

Berekening vanaf 03/05/2016:

INKOMSTEN SAMENWONENDE

C J L (2012 320)

beroepsinkomen werknemer euro 10.761,16

VRIJSTELLING OP INKOMEN SAMENWONENDE(N) - euro 6.803,08

TOTAAL INKOMEN euro 3.958,08

VRIJSTELLING EEN SAMENWONENDE - euro 155,00

TOTAAL IN REKENING TE BRENGEN euro 3.803,08

BASISBEDRAG EEN SAMENWONENDE euro 6.803,08

TOTAAL IN REKENING TE BRENGEN euro 3.803,08

JAARLIJKS UIT TE KEREN BEDRAG euro 3.000,00 MAANDELIJKS UIT TE KEREN BEDRAG euro 250,00

Berekening vanaf juni 2016:

INKOMSTEN SAMENWONENDE

C J L (2012 320)

beroepsinkomen werknemer euro 11.033,38 VRIJSTELLING OP INKOMEN SAMENWONENDE(N) euro 6.939,19

TOTAAL INKOMEN euro 4.094,19

VRIJSTELLING EEN SAMENWONENDE euro 155,00

TOTAAL IN REKENING TE BRENGEN euro 3.939,19

BASISBEDRAG EEN SAMENWONENDE euro 6.939,19

TOTAAL IN REKENING TE BRENGEN euro 3.939,19

JAARLIJKS UIT TE KEREN BEDRAG euro 3.000,00 MAANDELIJKS UIT TE KEREN BEDRAG euro 250,00

Artikel 3: Voor de toekenning van het leefloon dient betrokkene werkbereid te zijn.

Betrokkene toont haar werkbereidheid op volgende wijze:

* zij gaat akkoord met de opmaak en de ondertekening van een geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie (GPMI);

*zij leeft de gemaakte afspraken in het kader van het geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie (GPMI) strikt na;

* zij levert zelf de nodige inspanningen om een activering in de maatschappij te realiseren en hiervan de nodige bewijzen aan de maatschappelijk assistent(e) voor te leggen;

*zij aanvaardt een trajectbegeleiding door onze dienst Jobservice en leeft de gemaakte afspraken binnen deze begeleiding strikt na;

* zij aanvaardt een trajectbegeleiding door GTB en leeft de gemaakte afspraken binnen deze begeleiding strikt na;

* zij aanvaardt aangeboden vrijwilligerswerk of een tewerkstelling (eventueel in het kader van arbeidszorg);

* zij gaat akkoord met begeleiding op medisch, psychisch, sociaal, administratief en financieel vlak en levert inspanningen om op deze levensdomeinen zijn zelfredzaamheid te vergroten.

Artikel 4: (...).

Artikel 5: (...).

Artikel 6: De beslissing met betrekking tot de toekenning van het leefloon kan steeds herzien worden naar aanleiding van een wijziging in de situatie en/of als niet meer voldaan is aan de voorwaarden betreffende toekenning."

Tegen deze beslissing, ter kennis gebracht bij brief van 14 juni 2016, tekende mevrouw L verhaal aan bij de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Tongeren, met een verzoekschrift neergelegd ter griffie op 13 september 2016. Zij vorderde haar een leefloon categorie alleenstaande toe te kennen en de voorwaarden voor de toekenning ervan te herzien, rekening houdend met haar medische toestand.

In hun vonnis van 12 januari 2017 verklaarden de eerste rechters de vordering ontvankelijk en gegrond als volgt: ze vernietigden artikel 1 en artikel 2 van de bestreden administratieve beslissing van 14 juni 2016 en zegden voor recht dat mevrouw L met ingang van 3 mei 2016 diende beschouwd te worden als alleenstaande in de zin van artikel 14, §1, 2° RMI-wet en vanaf voornoemde datum dus gerechtigd was op de toekenning van een leefloon in de categorie alleenstaande.

Artikel 3 van de beslissing van 14 juni 2016 werd bevestigd en er werd tevens voor recht gezegd dat de toekenning van het leefloon diende gepaard te gaan met de opmaak van een GPMI waarin de voorwaarden van artikel 3 van de bestreden beslissing werden opgenomen. Het O van L werd, in toepassing van artikel 1017, tweede lid, Ger.W., veroordeeld tot de kosten van het geding.

Het O van L stelde tegen dit vonnis (een beperkt) hoger beroep in met een verzoekschrift, neergelegd ter griffie van dit hof op 15 februari 2017.

3. Eisen in hoger beroep

Het O van L vordert het hoger beroep gegrond te verklaren, het vonnis a quo te hervormen en te zeggen voor recht dat mevrouw L als samenwonend met haar ouders dient beschouwd te worden. Mevrouw L te veroordelen tot de kosten van beide aanleggen.

Mevrouw L vraagt het hoger beroep ontvankelijk, doch ongegrond te verklaren en het vonnis a quo integraal te bevestigen. Kosten als naar recht.

4. Ten gronde

Het O van L vecht het vonnis van 12 januari 2017 van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Tongeren, aan in zoverre hierin de administratieve beslissing van 14 juni 2016 werd vernietigd voor wat betreft de weigering van toekenning van een leefloon als alleenstaande en de toekenning van een leefloon van 250,00 euro per maand als samenwonende (artikel 1 en 2 van die beslissing), en in zoverre hierin voor recht wordt gezegd dat mevrouw L met ingang van 3 mei 2016 dient beschouwd te worden als "alleenstaande" in de zin van artikel 14 §1, 2° RMI-wet en aldus gerechtigd is op de toekenning door het O van een leefloon in de categorie "alleenstaande" vanaf die datum.

Het O vecht het bestreden vonnis niet aan in zoverre hierin artikel 3 van de beslissing wordt bevestigd en voor recht wordt gezegd dat de toekenning van een leefloon gepaard dient te gaan met de opmaak van een GPMI waarin de voorwaarden van artikel 3 van de bestreden beslissing moeten worden opgenomen.

Mevrouw L stelt tegen dat oordeel ook geen incidenteel beroep in, zodat het definitief geworden is.

De enige juridische vraag die nog rest, is te weten of mevrouw L vanaf 3 mei 2016 al dan niet als samenwonend met haar ouders in de zin van artikel 14, §1, 1° van de wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie (hierna RMI-wet genoemd) moet aanzien worden.

Geen alleenstaande, wel samenwonend

Artikel 14, §1, 1° van de RMI-wet bepaalt: "Onder samenwoning wordt verstaan het onder hetzelfde dak wonen van personen die hun huishoudelijke aangelegenheden hoofdzakelijk gemeenschappelijk regelen."

Het begrip samenwonen heeft een materieel bestanddeel, namelijk het onder hetzelfde dak wonen, en een economisch bestanddeel, namelijk het voeren van een gemeenschappelijke huishouding. Dit laatste bestanddeel houdt in dat de samenwoonst de uitkeringsgerechtigde een economisch-financieel voordeel oplevert, dat hij er profijt uithaalt.

(Cass. 21 november 2011, JTT 2012, Cass 4 november 2013, JTT 2014, 75)

Daarnaast is, blijkens een recent Cassatiearrest van 9 oktober 2017, om te kunnen besluiten dat twee of meer personen die onder hetzelfde dak hun huishoudelijke aangelegenheden hoofdzakelijk gemeenschappelijk regelen, en dus samenleven, vereist doch volstaat het niet dat zij een economisch-financieel voordeel behalen door een woning te delen. Daarvoor is tevens vereist dat zij ook taken, activiteiten en andere huishoudelijke aangelegenheden, zoals het onderhoud van de woonst en het eventueel inrichten ervan, de was, de boodschappen, het bereiden en het nuttigen van maaltijden gemeenschappelijke verrichten en daarvoor eventueel financiële middelen inbrengen. De rechter oordeelt in feite of de huishoudelijke aangelegenheden gemeenschappelijk worden geregeld.

Dit arrest, waarbij het arbeidshof zich aansluit, werd weliswaar gewezen in een werkloosheidsgeschil maar kan naar analogie toegepast worden op de "samenwoonst" binnen de RMIregelgeving.

In casu is niet in betwisting dat mevrouw L onder hetzelfde dak woont als haar ouders, net zoals voordien het geval was toen ze nog een leefloon als samenwonende ontving, dat weliswaar per 1 januari 2016 werd stopgezet omdat ze niet meer aan de voorwaarde "niet over toereikende bestaansmiddelen beschikken" voldeed.

Evenmin wordt betwist dat zij in die woning over een eigen kamer beschikt waarin een bed, kleerkast, boekenkast, TV, tafeltje met koffiezet en twee zeteltjes staan, noch dat ze geen eigen keuken en badkamer heeft, maar deze deelt met haar ouders (stuk 1 dossier O).

Wel voert mevrouw L aan dat die woonst bij haar ouders sedert 26 april 2016 erkend werd als een zorgwoning, reden waarom ze sedert die datum als alleenstaande werd ingeschreven op dat adres (stuk 2 dossier L).

Dergelijke inschrijving is evenwel onvoldoende om te besluiten dat ze daadwerkelijk alleenstaande is in de zin van de RMI-wet. Dat geldt ook voor het loutere feit dat zij in een zorgwoning verblijft. Immers heeft het statuut van zorgwoning niet tot gevolg dat zij automatisch als alleenstaande moet aanzien worden binnen het kader van de maatschappelijke integra-tie, want de RMI-regelgeving heeft op het vlak van de zorgwoning geen speciale regeling voorzien. Bijgevolg dient nog steeds in feite onderzocht te worden of mevrouw L al dan niet alleenstaande is. Het feitelijke primeert immers op de formele elementen.

Uit de voorhanden zijnde stukken en het sociaal onderzoek blijkt dat er tot september 2016 een beperkte financiële inbreng was van mevrouw L ter betaling van huur en nutsvoorzieningen (stuk 9 dossier L). Nadien leverde zij geen enkele bijdrage meer op dat vlak.

Althans liggen daarvan geen (betalings)bewijzen neer.

Zij brengt wel overzichten van betalingen van hospitalisatieverzekering, mutualiteitsbijdragen, pensioensparen, apotheekkosten en kineraadplegingen bij, maar deze zijn niet dienend om het al dan niet economisch-financieel voordeel bij het delen van een woning te kunnen beoordelen daar deze geen betrekking hebben op de huishoudelijke aangelegenheden, doch enkel slaan op de persoonlijke kosten van mevrouw L (stukken 4-8 dossier L).

Voor het overige wordt er geen enkel stuk bijgebracht waaruit blijkt dat mevrouw L haar huishouden afzonderlijk regelt en bekostigt. Bewijzen dat zij zelf haar maaltijden bereidt, haar wooneenheid poetst, de was doet en andere facetten van het huishouden op zich neemt, zijn er niet. Evenmin liggen betalingsbewijzen van dagelijkse uitgaven, zoals bood-schappen doen voor. Bijgevolg kan niet vastgesteld worden dat zij haar huishouden apart runt en de desbetreffende kosten draagt.

Trouwens gaf mevrouw L tijdens het sociaal onderzoek zelf aan afhankelijk te zijn van haar ouders voor zowel financiële ondersteuning als voor ondersteuning in de huishoudelijke taken (stuk 1 dossier O). Het feit dat ze over een eigen brievenbus beschikt doet geen afbreuk aan de vaststelling dat het delen van de woonst met haar ouders haar een eco-nomisch-financieel voordeel oplevert.

Gelet op het geheel van de hierboven besproken elementen, is er dan ook sprake van een kostendelende samenwoonst van mevrouw L met haar ouders, waarbij de huishoudelijke aangelegenheden hoofdzakelijk gemeenschappelijk worden geregeld in de zin van artikel 14 §1, 1° van de RMI-wet voornoemd.

In tegenstelling tot hetgeen mevrouw L wil laten geloven, heeft het feit dat haar woonst sedert 26 april 2016 erkend wordt als een zorgwoning niet tot gevolg dat zij als sa-menwonend wordt beschouwd, maar is de samenwoonst gewoonweg het gevolg van de fei-telijke toetsing en de vaststelling dat zij met haar ouders onder één dak de huishoudelijke aangelegenheden hoofdzakelijk gemeenschappelijk regelt en dus kostendelend samen-woont.

De stelling dat de zorgwoning geen negatieve gevolgen mag hebben op fiscaal vlak en op het vlak van sociale uitkeringen, is in casu niet relevant aangezien de samenwoonst niet voortvloeit uit de erkenning van haar woonst als zorgwoning, doch wel uit de vaststelling van een kostendelende samenwoonst waarbij de huishoudelijke aangelegenheden hoofdzakelijk gemeenschappelijk worden geregeld, hetgeen een economisch-financieel voordeel voor haar oplevert.

Tot slot kan mevrouw L geen ernstig verweer putten uit het feit dat het OCMW maar deels rekening heeft gehouden met de inkomsten van de ouders met wie ze een woning deelt, om dan te besluiten dat er van samenwoonst geen sprake kan zijn. Immers, niettegenstaande de toekenning van een leefloon niet verplicht was gelet op het niet betwiste gezamenlijk maandelijks inkomen van de ouders ter waarde van 2.063,78 euro dat geheel of ten dele kon in aanmerking genomen worden (zie artikel 34, §2 van het RMI-KB van 11 juli 2002), heeft het OCMW toch beslist om beperkt tussen te komen gelet op de bijzondere medische, psychosociale en financiële toestand van mevrouw L en ook als stimulans om haar te activeren.

De beslissing van het OCMW om mevrouw L een leefloon van 250,00 euro als sa-menwonende toe te kennen is dan ook terecht.

Het verweer dat dit bedrag ontoereikend zou zijn, wordt met geen enkel stuk gestaafd. Overigens vertoonde, blijkens het sociaal verslag, de zichtrekening van mevrouw L een saldo van 979,93 euro en stond er op haar spaarrekening 6.450,00 euro. Zij heeft trouwens ook geen maatschappelijke dienstverlening gevraagd of stappen in die zin ondernomen.

Het hof besluit dan ook dat de beslissing van het O van L, om mevrouw L vanaf 3 mei 2016 als samenwonende een leefloon van 250,00 euro per maand toe te kennen, dient bevestigd te worden.

Partijen bevestigen ter zitting dat de sedert mei 2017 ontstane achterstal in betaling van dat leefloon inmiddels werd aangezuiverd door het O en ook verder wordt uitbetaald, zodat zij hun verweer dienaangaande niet langer handhaven.

5. De kosten

Het O van L vordert mevrouw L "te veroordelen tot de kosten van het geding, met inbegrip van de kosten van hoger beroep en de toepasselijke rechtsplegingsvergoeding in beide aanleggen.

Artikel 1017, tweede lid, Ger.W. luidt:

"Behalve wanneer het geding roekeloos of tergend is, wordt de overheid of de instelling, belast met het toepassen van de wetten en verordeningen bedoeld in de artikelen 579, 6°, 580, 581 en 582, 1° en 2°, ter zake van vorderingen ingesteld door of tegen de sociaal verzekerden persoonlijk, steeds in de kosten verwezen.

Met sociaal verzekerden worden bedoeld : de sociaal verzekerden in de zin van artikel 2, 7°, van de wet van 11 april 1995 tot invoering van het "Handvest" van de sociaal verzekerde."

(eigen onderlijning door het arbeidshof)

In toepassing van die bepaling wordt het O van L -daar de vordering van mevrouw L in eerste aanleg deels gegrond werd verklaard en het O zelf de eiser in hoger beroep is waardoor er geen sprake is van een roekeloos of tergend geding in hoofde van mevrouw L - dan ook veroordeeld tot de kosten van beide aanleggen, met inbegrip van de rechtsplegingvergoeding aan het basistarief voor een niet in geld waardeerbare vordering.

(Cass. 8 december 2014, www.cassatie.be)

BESLISSING

Het arbeidshof,

Recht doende op tegenspraak.

Verklaart het beperkt hoger beroep ontvankelijk en gegrond.

Vernietigt het vonnis van 12 januari 2017 van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Tongeren, voor zover de eerste rechters hierin artikel 1 en artikel 2 van de administratieve beslissing van het Vast Bureau van het O van L van 14 juni 2016 vernietigden en voor recht zegden dat mevrouw L met ingang van 3 mei 2016 diende beschouwd te worden als alleenstaande in de zin van artikel 14, §1, 2° RMI-wet en vanaf die datum gerechtigd was op de toekenning van een leefloon in de categorie alleenstaande.

Opnieuw rechtsprekend, bevestigt de administratieve beslissing van 14 juni 2016 en zegt voor recht dat mevrouw L als samenwonend met haar ouders dient beschouwd te worden en in die hoedanigheid gerechtigd is op een leefloon van 250,00 euro per maand vanaf 3 mei 2016.

Veroordeelt in toepassing van artikel 1017, tweede lid, van het Gerechtelijk Wetboek, het O van L tot de kosten van het hoger beroep.

Vereffent deze kosten aan de zijde van mevrouw L op 174,94 euro rechtsplegings-vergoeding.

PDF document ECLI:BE:AHANT:2017:ARR.20171215.2