Appeal dismissed; social assistance denied due to lack of proof for deplorable living conditions.

Arbeidshof Antwerpen, Afdeling Antwerpen

dd. 08/03/2017

A.R. nr. 2016/AA/294

M S en zijn echtgenote M M,

beiden met als raadsman mr. V L, advocaat te Antwerpen,

tegen:

OCMW ANTWERPEN, gevestigd te 2000 Antwerpen, Lange Gasthuisstraat 33,

vertegenwoordigd door de heer C B, maatschappelijk werker, met volmacht.

Het hoger beroep is gericht tegen het vonnis van 21 april 2016 van de arbeidsrechtbank Ant-werpen, afdeling Antwerpen.

Het arbeidshof past de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken toe.

Advocaat-generaal J D gaf namens het openbaar ministerie mondeling advies op de zitting van 8 februari 2017, waarover partijen verklaarden geen opmerkingen te hebben.

1. Ontvankelijkheid

Met één verzoekschrift, neergelegd ter griffie van dit hof op 25 mei 2016, tekenden M en M hoger beroep aan tegen een vonnis van 21 april 2016 (AR 16/844/A en AR 16/845/A, samengevoegd onder het AR nr. 16/844/A) van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen.

Het vonnis werd aan M en M ter kennis gebracht overeenkomstig artikel 792, tweede lid, Ger.W., bij gerechtsbrieven op 29 april 2016.

Het hoger beroep werd tijdig ingesteld, is regelmatig naar vorm en ontvankelijk.

2. Feiten en voorafgaande procedure

M, geboren op 14 december 1950, en zijn echtgenote, M, geboren op 23 augustus 1952, bezitten de Russische nationaliteit. Zij kwamen op 28 november 2007 naar België. De asielaanvragen van 29 november 2007 en 25 september 2008 werden geweigerd en ook het statuut van subsidiaire bescherming werd niet toegekend. Een andere aanvraag van 12 augustus 2008 werd afgesloten door een weigering van in behandelingname.

Een eerste regularisatieaanvraag van 12 november 2008 op basis van artikel 9ter Vreemde-lingenwet werd bij beslissing van 27 maart 2009 van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) ontvankelijk verklaard. Vanaf 14 augustus 2009 werd door het OCMW van Antwerpen -ge-durende de periodes dat M en M legaal in het land verbleven- equivalent leefloon aan het gezin uitgekeerd.

Op 15 december 2011 verklaarde DVZ de regularisatieaanvraag van 4 november 2008 op ba-sis van artikel 9ter Vreemdelingenwet ongegrond. Beroep werd aangetekend bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RVV), die op 31 mei 2012 een vernietigingsarrest uitsprak.

Een nieuwe regularisatieaanvraag op grond van medische redenen kende een identiek ver-loop: ongegrond verklaard door DVZ op 28 augustus 2012 en vernietiging van deze beslissing door RVV op 18 december 2012.

Ook een derde regularisatieaanvraag 9ter Vreemdelingenwet werd op 8 maart 2013 onge-grond verklaard door DVZ, wat leidde tot een weigering van het OCMW om het gezin nog equivalent leefloon te verlenen. Opnieuw volgde een vernietigingsarrest van de RVV op 4 december 2015. Als gevolg hiervan deden M en M bij het OCMW een aanvraag om financiële steun met terugwerkende kracht vanaf 8 maart 2013.

Het bijzonder comité sociale dienst besliste op 12 januari 2016 M en M geen equivalent leefloon als samenwoner te verlenen vanaf 8 maart 2013, met als reden: "U beschikt niet over geldige verblijfsdocumenten. Indien u in het bezit bent van instructies van DVZ waarin wordt verklaard dat uw dossier opnieuw in de ontvankelijkheidsfase zit, kan uw dossier herzien worden." Deze beslissingen werden aangetekend ter kennis gebracht bij afzonderlijke brieven van 14 januari 2016.

M en M tekenden tegen voornoemde beslissingen verhaal aan bij de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, met afzonderlijke verzoekschriften, neergelegd ter griffie op 8 februari 2016 (AR 16/844/A en AR 16/845/A).

Daar het CAW meldde niet langer te kunnen instaan voor de betaling van de vaste kosten, besliste het bijzonder comité sociale dienst M en M een equivalent leefloon als samenwoner toe te kennen vanaf 4 december 2015.

In hun vonnis van 21 april 2016, na de zaken te hebben samengevoegd, verklaarden de eer-ste rechters -die de betwiste periode beperkten van 8 maart 2013 tot en met 3 december 2015- de vordering ontvankelijk doch ongegrond en ze bevestigden -om andere redenen- de bestreden beslissingen van het bijzonder comité sociale dienst van 12 januari 2016.

Het OCMW van Antwerpen werd veroordeeld tot de kosten van het geding.

M en M stelden tegen dit vonnis hoger beroep in met één verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het arbeidshof op 25 mei 2016.

Ondertussen werd ook een vierde regularisatieaanvraag 9ter Vreemdelingenwet op 31 maart 2016 ongegrond verklaard door DVZ, met als gevolg een weigeringsbeslissing van het OCMW van 12 april 2016 om het gezin nog equivalent leefloon te verlenen vanaf 1 april 2016. Medische waarborgen werden wel verleend. M en M tekenden wel beroep aan bij de RVV tegen de beslissing van DVZ, maar niet bij de arbeidsrechtbank tegen de beslissing van het OCMW van 12 april 2016.

3. Eisen in hoger beroep

M en M vorderen het hoger beroep ontvankelijk en gegrond te verklaren, het vonnis a quo teniet te doen en, opnieuw recht doende, aan elk van hen lastens het OCMW van Antwerpen een equivalent leefloon als samenwoner toe te kennen vanaf 27 maart 2009.

Het OCMW van Antwerpen te veroordelen tot de kosten van beide instanties, begroot op 130,18 euro rechtsplegingsvergoeding.

Het OCMW van Antwerpen -dat voorhoudt dat de betwiste periode dient te worden beperkt van 8 maart 2013 tot en met 3 december 2015- vraagt het hoger beroep ontvankelijk maar ongegrond te verklaren en het vonnis a quo en de beslissingen van het bijzonder comité so-ciale dienst van 12 januari 2016 te bevestigen.

4. Ten gronde

M en M vorderen op 3 december 2015 een equivalent leefloon als samenwoner vanaf 27 maart 2009.

Hun aanvraag tot regularisatie van verblijf omwille van medische redenen werd op 27 maart 2009 ontvankelijk verklaard waardoor zij legaal op het grondgebied verblijven (artikel 9ter Vreemdelingenwet). Het loutere feit dat er geen instructies zouden gekomen zijn voor een inschrijving (attest van immatriculatie) wijzigt dit niet.

Weliswaar werd de regularisatie van verblijf telkens ten gronde geweigerd door de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), maar aangezien de weigeringsbeslissingen steeds vernietigd werden door de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RVV) en deze beslissing terugwer-kende kracht heeft en de laatste weigering dateert van 31 maart 2016 (stukken 1-11, bundel M), verblijven M en M legaal op het grondgebied voor de periode van 27 maart 2009 tot minstens 31 maart 2016 (datum van nieuwe weigering door DVZ waartegen beroep werd aangetekend bij de RVV). De beslissing tot ontvankelijkheid werd immers nooit vernietigd.

Bij de aanvraag op 3 december 2015 verbleven zij derhalve legaal op het grondgebied en aangezien het OCMW vaststelde dat ze geen menswaardig bestaan konden leiden, werd ook maatschappelijke dienstverlening verleend overeenkomstig de OCMW-Wet.

Thans vorderen ze ook maatschappelijke dienstverlening voor de periode van 27 maart 2009 tot en met 3 december 2015. Vanwege hun verblijfssituatie hebben zij immers geen recht op een leefloon aangezien zij niet voldoen aan de voorwaarden vermeld in de wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie. Zo zijn ze geen onderdaan van een lidstaat van de Europese Unie, zijn ze niet erkend als vluchteling of staatloze en niet in-geschreven in het bevolkingsregister.

Er wordt dus onderzocht of er recht is op maatschappelijke dienstverlening (equivalent leef-loon) voor de periode van 27 maart 2009 tot en met 3 december 2015. Op 8 maart 2016 werd immers een beslissing genomen door het OCMW waarbij een equivalent leefloon wordt toegekend vanaf 4 december 2015, waardoor er vanaf die datum geen vordering meer kan gesteld worden. Blijkbaar werd de steun in 2016 opnieuw afgeschaft, maar bij gebrek aan een hangend beroep tegen deze beslissing kan het arbeidshof zich hierover niet uitspreken.

Het loutere feit dat de steun werd geweigerd wegens het gebrek aan een verblijfstitel, heeft immers niet tot gevolg dat er automatisch recht is op steun nu de wetgeving van openbare orde is en het arbeidshof moet nagaan M en M voldoen aan alle voorwaarden van de OCMW-Wet.

4.1. Recht op maatschappelijke dienstverlening

Artikel 1 OCMW-Wet bepaalt dat eenieder een leven moet kunnen leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid.

Deze beoordeling moet door het OCMW steeds individueel gebeuren met respect voor arti-kel 23 Gw.

Het is de aanvrager die moet kunnen aantonen dat hij geen leven kan leiden dat hieraan be-antwoordt.

(Arbh. Gent 7 mei 1998, T.Vreemd. 1998, 203; Arbh. Brussel 22 oktober 1998, T. Vreemd. 1998, 208; Arbh. Brussel 25 maart 1999, Soc. Kron. 2000, 247 en Arbh. Antwerpen 16 mei 2001, Soc. Kron. 2002, 547)

Weliswaar verbiedt geen enkele wettelijke bepaling dat het recht op maatschappelijke dienstverlening met terugwerkende kracht wordt toegekend voor de periode tussen de aan-vraag en de toekenning, maar de aanvrager moet dan wel aantonen dat hij in die periode geen leven kon leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid.

(Cass. 17 december 2007, JTT 2008, 112 en www.cass.be)

M en M moeten derhalve aantonen dat zij geen menswaardig bestaan konden leiden in de betwiste periode.

4.1.1. Geen aanvraag met terugwerkende kracht

M en M vorderen maatschappelijke dienstverlening met terugwerkende kracht. Zij hebben immers pas in december 2015 een aanvraag ingediend om maatschappelijke dienstverlening te bekomen vanaf 8 maart 2013 (datum waarop de beslissing om hun aanvraag tot regularisatie van verblijf ongegrond werd verklaard waarbij deze beslissing door de RVV vernietigd werd) en vervolgens vanaf 27 maart 2009.

Indien een aanvrager kan aantonen dat er buitengewone omstandigheden waren waardoor hij in de onmogelijkheid was om vroeger een aanvraag in te dienen, kan er leefloon toege-kend worden. Er moet dan wel aangetoond worden dat er sprake was van overmacht om een aanvraag in te dienen.

Evenwel wordt nergens vermeld waarom er niet vroeger enige aanvraag werd ingediend.

Nochtans zijn er periodes geweest dat ze steun ontvingen, maar er wordt niet verduidelijkt waarom ze nooit een aanvraag hebben gedaan om steun te ontvangen in de andere periodes.

Bij gebrek aan overmacht kan er voor de periodes dat er nog geen steun werd verleend, geen maatschappelijke dienstverlening toegekend worden.

Het is voor het OCMW immers niet mogelijk om een sociaal onderzoek te voeren voor een periode in het verleden.

4.1.2. Geen bewijs van mensonwaardig bestaan

Zoals hoger vermeld kan een aanvraag met terugwerkende kracht enkel aanvaard worden in geval van overmacht en is dit het gevolg van de onmogelijkheid voor het OCMW om nog een deugdelijk sociaal onderzoek te voeren naar de omstandigheden waarin M en M zich bevonden van 2009 tot 2015.

Ten overvloede kan opgemerkt worden dat er geen stukken worden voorgelegd waaruit blijkt dat er sprake was van een mensonwaardig bestaan in de voormelde periode.

Uit het sociaal verslag van 30 december 2015 blijkt dat ze op het ogenblik van de aanvraag in december 2015 spaarzaam leven, een beroep doen op voedselpakketten, af en toe werken zonder inschrijving en ze af en toe geld ontvangen van een vriend en van collectes uit de moskee. Er waren op dat ogenblik geen schulden.

Weliswaar laten ze gelden dat ze schulden opgebouwd hebben, maar bij gebrek aan enig bewijs en gelet op het sociaal verslag waarin dit tegengesproken wordt, kan dit niet aanvaard worden.

Weliswaar wordt er een verklaring voorgelegd van T S (stuk 16, bundel M) waarin deze verklaarde dat hij maandelijks een lening van 100,00 tot 150,00 euro zou verschaft hebben aan de heer M. Enig bewijs dat deze gelden effectief overhandigd werden, wordt niet voorgelegd en aangezien het OCMW ontkent dat er sprake is van een mensonwaardig bestaan in deze periode, kan deze verklaring niet aanvaard worden bij gebrek aan bewijs.

Verder wordt er een verklaring voorgelegd van het CAW (stukken 16 en 22, bundel M) waaruit blijkt dat het gezin maandelijks een bedrag ontving van 190,00 euro. Hoewel hieruit kan afgeleid worden dat ze steun ontvingen, kan hieruit niet afgeleid worden dat ze in de ganse periode een mensonwaardig bestaan hebben geleid. Te meer daar ze met het bedrag dat ze ontvingen van het CAW zelfs de huishuur niet konden betalen, terwijl alle rekeningen betaald bleken en het gezin beschikte over voeding, kleding en huisvesting. Uit het loutere feit dat het gezin in de betwiste periode gesteund werd door het CAW, kan dan ook niet afgeleid worden dat er sprake is van een mensonwaardig bestaan.

De verwijzing naar aanmaningen van het OCMW leveren evenmin enig bewijs van menson-waardig bestaan nu deze dateren van februari 2013 en er geen stukken worden voorgelegd dat er in de betwiste periode effectief tot invordering werd overgegaan. Of de rekeningen ondertussen betaald werden, wordt niet verduidelijkt.

Het loutere feit dat ze bij hun aanvraag wel steun ontvingen, wijzigt dit niet nu elk bewijs ontbreekt van een mensonwaardig bestaan in de voorafgaande periode. Door het verlenen van steun aanvaardt het OCMW dat het gezin medische problemen heeft, maar dit levert geen bewijs voor het verleden. Weliswaar werd er in het verleden ook soms steun verleend, maar hieruit kan enkel afgeleid worden dat het OCMW voor die periodes aanvaardde dat er sprake was van een mensonwaardig bestaan. Voor de periode waarvoor geen aanvraag werd gedaan, moet evenwel het bewijs geleverd worden van een mensonwaardig bestaan, maar aangezien uit geen enkel stuk blijkt dat er sprake was van een mensonwaardig bestaan kan de steun niet toegekend worden voor het verleden.

4.2. Besluit

Aangezien een aanvraag niet met terugwerkende kracht kan ingediend worden (tenzij bij overmacht, maar dit wordt niet aangetoond) en er geen bewijs wordt geleverd van een mensonwaardig bestaan in de periode in het verleden, werd terecht de maatschappelijke dienstverlening geweigerd.

BESLISSING

Het arbeidshof,

Recht doende op tegenspraak.

Verklaart het hoger beroep ontvankelijk doch ongegrond.

Bevestigt het vonnis van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, van 21 april 2016.

Veroordeelt in toepassing van artikel 1017, tweede lid, van het Gerechtelijk Wetboek, het OCMW van Antwerpen tot de kosten van het hoger beroep.

Vereffent deze kosten aan de zijde van M en M op het gevorderde bedrag van 130,18 euro rechtsplegingsvergoeding.

PDF document ECLI:BE:AHANT:2017:ARR.20170308.6