Uchwała nr 130 Rady Ministrów z dnia 9 czerwca 2026 r. w sprawie przyjęcia strategii dotyczącej informatyzacji państwa

§ 1. Przyjmuje się strategię dotyczącą informatyzacji państwa, zwaną „Strategią Cyfryzacji Państwa”, stanowiącą załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 18 czerwca 2026 r.

Poz. 620

UCHWAŁA NR 130

RADY MINISTRÓW

z dnia 9 czerwca 2026 r.

w sprawie przyjęcia strategii dotyczącej informatyzacji państwa

Na podstawie art. 12aa ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących

zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 130 Rady Ministrów

z dnia 9 czerwca 2026 r. (M.P. poz. 620)

Strategia Cyfryzacji Państwa

Spis treści

I.

Wstęp ................................................................................................................................................ 4

II.

Wizja.................................................................................................................................................. 8

III.

Diagnoza ........................................................................................................................................... 9

IV.

Wyzwania i trendy ..........................................................................................................................20

V.

Analiza SWOT ................................................................................................................................25

VI.

Cele i czynniki umożliwiające ich realizację ..................................................................................38

1.

Obszary horyzontalne ...............................................................................................41

2.

3.

4.

VII.

1.1

Komunikacja elektroniczna ................................................................................41

1.2

Kompetencje przyszłości ...................................................................................48

1.3

Cyberbezpieczeństwo .......................................................................................59

1.4

Koordynacja cyfrowej transformacji kraju ..........................................................68

Państwo ....................................................................................................................75

2.1

E-usługi publiczne .............................................................................................75

2.2

Cyfryzacja procesów administracyjnych i postępowań sądowych ......................83

2.3

Publiczne systemy teleinformatyczne i rejestry publiczne..................................90

2.4

Cyfrowa tożsamość ...........................................................................................95

2.5

Chmura obliczeniowa ......................................................................................102

2.6

Otwarte dane i wymiana danych .....................................................................107

Ludzie ..................................................................................................................... 113

3.1

Bezpieczna przestrzeń cyfrowa .......................................................................113

3.2

Cyfrowe zdrowie..............................................................................................122

3.3

Branże kreatywne ...........................................................................................131

3.4

Cyfrowy dostęp do wiedzy i kultury..................................................................137

3.5

Cyfrowa akademia ..........................................................................................141

Gospodarka i technologie .......................................................................................145

4.1

Cyfrowa transformacja przedsiębiorstw ...........................................................145

4.2

Sztuczna inteligencja ......................................................................................154

4.3

Inne technologie przełomowe ..........................................................................161

4.4

Technologie kosmiczne ...................................................................................169

4.5

Finansowanie i wsparcie innowacji ..................................................................173

4.6

Open source ...................................................................................................179

4.7

Cyfrowa i zielona transformacja ......................................................................182

4.8

Cyfrowa modernizacja rolnictwa ......................................................................188

System wdrażania ........................................................................................................................194

VIII.

Finansowanie................................................................................................................................212

IX.

Słownik ..........................................................................................................................................215

I. Wstęp

Strategia Cyfryzacji Państwa, zwana dalej „Strategią”, stanowi pierwszą w historii Polski

kompleksową strategię cyfryzacji kraju. W ostatnich latach cyfryzacja stopniowo przestaje

być postrzegana jako odrębny obszar działalności państwa czy wręcz sektor gospodarki

podobny do wielu innych. Coraz częściej jest dostrzegany jej horyzontalny charakter,

oddziałujący na niemal wszystkie obszary funkcjonowania społeczeństwa, państwa

i gospodarki. Sfera technologii cyfrowych jest kluczowym polem nasilającej się rywalizacji

geopolitycznej, a inwestycje w tej dziedzinie pośrednio (za sprawą technologii podwójnego

zastosowania) lub bezpośrednio przekładają się na poziom bezpieczeństwa państwa.

Przed Polską realizacja kluczowych celów na najbliższą dekadę. Cele te muszą uwzględniać

między innymi zmieniający się krajobraz bezpieczeństwa państwa i środowiska

międzynarodowego, aktualne trendy i wyzwania w obszarze technologii i jej regulacji, a także

specyfikę polskiego społeczeństwa i gospodarki. Polskie ambicje i działania wpisują się

w kontekst zauważalnego w ostatnich latach wzrostu znaczenia cyfryzacji na liście

priorytetów Unii Europejskiej.

Niniejsza Strategia stanowi ponadsektorowy dokument strategiczny w dziedzinie

informatyzacji państwa, określający nadrzędny cel, jakim jest poprawa jakości życia

obywateli przez cyfryzację do 2035 r. Jego realizacja jest możliwa tylko dzięki interwencji

w szereg obszarów, wykraczających poza tradycyjnie definiowany dział administracji

rządowej – informatyzacja1. Cele zaplanowane do realizacji obejmują szerokie spektrum

zagadnień, począwszy od kwestii horyzontalnych, przez płaszczyznę państwa i jego

obywateli, na gospodarce i rozwoju technologii kończąc. Takie podejście pozwoliło na

stworzenie nowoczesnej, przekrojowej i odpowiadającej na aktualne wyzwania wizji rozwoju

cyfrowego, bazującej na aktualnych trendach europejskich i globalnych, wynikającej

z diagnozy aktualnego stanu informatyzacji państwa oraz odpowiadającej na formułowane

oczekiwania społeczne.

W początkowych rozdziałach Strategii zawarte zostały: diagnoza stanu informatyzacji

opracowana na postawie wyników międzynarodowych wskaźników i badań, wyzwania

i trendy, które miały wpływ na określanie kierunków interwencji, analiza silnych i słabych

stron, a także szans i zagrożeń dla cyfryzacji Polski oraz ambitna wizja transformacji

cyfrowej do 2035 r. wraz prezentacją nadrzędnego celu Strategii i uwarunkowań

niezbędnych do jego realizacji.

Dalsza część dokumentu obejmuje obszary horyzontalne, które, ze względu na rangę

i znaczenie, istotnie wpływają na efektywność działań w innych obszarach i stanowią punkt

wyjścia dla transformacji cyfrowej wielu dziedzin życia społeczno-gospodarczego. Do takich

obszarów zaliczono: komunikację elektroniczną, kompetencje przyszłości,

cyberbezpieczeństwo oraz koordynację transformacji cyfrowej.

Pozostałe cele Strategii zostały pogrupowane w 23 obszary, podzielone na 3 płaszczyzny

państwo, ludzie oraz gospodarka i technologie. Cele w ramach płaszczyzny „państwo”

1 Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275, z późn. zm.).

koncentrują się na zwiększeniu i poprawie jakości świadczenia e-usług publicznych,

cyfryzacji procesów administracyjnych i postępowań sądowych, optymalizacji

funkcjonowania systemów i rejestrów, rozwoju cyfrowej tożsamości, wykorzystaniu chmury

obliczeniowej oraz wzmocnieniu otwartości danych i wymiany danych. Cele w ramach

płaszczyzny „ludzie” dotyczą nie tylko bezpieczeństwa przestrzeni cyfrowej, ale zgodnie ze

zdefiniowanymi wyzwaniami i potrzebami, obejmują również działania w zakresie cyfrowego

zdrowia, rozwoju branż kreatywnych, digitalizacji zasobów kultury i nauki oraz rozwoju

akademii i nauki w odniesieniu do sektora cyfrowego. Cele w ramach najbardziej

przekrojowej płaszczyzny „gospodarka i technologie” koncentrują się na: zagadnieniach

cyfrowej transformacji przedsiębiorstw, w tym działaniach wspierających ten proces oraz

dotyczących rozwoju e-usług dla przedsiębiorców, priorytetach w zakresie rozwoju sztucznej

inteligencji i innych technologii przełomowych, rozwoju technologii kosmicznych, a także

finansowaniu i wsparciu innowacji oraz open source. W tej części również zostały określone

wyzwania, cele i działania w obszarach cyfrowej i zielonej transformacji oraz przemian

cyfrowych w rolnictwie.

Struktura wszystkich obszarów została ujednolicona i zawiera szczegółową diagnozę (jak

jest?) pogłębioną w stosunku do szerszego spojrzenia z obszarów wstępnych, cele

odpowiadające sformułowanym problemom i deficytom (jak powinno być?) oraz konkretne

środki i działania, które pozwolą na osiągnięcie pożądanego stanu (co umożliwi realizację

celu?). W Strategii można znaleźć również odnotowane wymierne i realne korzyści, jakie

obywatel czy przedsiębiorca uzyska po skutecznym wdrożeniu zaplanowanych działań

i realizacji zamierzonych celów. Stanowią one przykłady, w jaki sposób podniesie się jakość

życia, tj. nadrzędny cel Strategii.

W ostatnim rozdziale został opisany system wdrażania Strategii, odnoszący się do sposobu

i zasad współpracy podmiotów, których dotyczy proces informatyzacji, oraz jej koordynacji,

jak również możliwości finansowania działań. Szczególna rola w tym zakresie została

przypisana pełnomocnikom do spraw informatyzacji oraz Komitetowi do spraw Cyfryzacji,

który zastąpił Komitet Rady Ministrów do Spraw Cyfryzacji. Zaplanowano także opracowanie,

cyklicznie aktualizowanego, planu wdrożeniowego. Realizacja ambitnej wizji Strategii

wymaga wdrożenia spójnych, zharmonizowanych i konsekwentnych działań, przy ścisłej

współpracy interesariuszy. Monitorowanie Strategii będzie obejmowało mierzenie postępów

w realizacji określonych celów, w całym cyklu życia Strategii, oraz z wykorzystaniem

wskaźników efektywności ujętych w zestawieniu w rozdziale VII Strategii. Zadanie to

zostanie powierzone ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji, przy zaangażowaniu

pozostałych członków Rady Ministrów. Biorąc pod uwagę zasady zarządzania strategicznego

oraz tempo rozwoju technologicznego, jest planowana również regularna ewaluacja

i aktualizacja Strategii.

Wdrażanie Strategii nie może odbywać się w oderwaniu od otoczenia strategicznego,

zarówno krajowego, jak i unijnego. Sformułowane w Strategii cele znajdują odzwierciedlenie

w horyzontalnym dokumencie odnoszącym się do polityki rozwoju państwa, zarysowującym

wizję rozwoju kraju w długookresowej perspektywie - Koncepcji Rozwoju Kraju 2050.

Natomiast cele te zostały uszczegółowione (lub zostaną w nowych wersjach) w szeregu

dokumentów z obszaru cyfryzacji, takich jak Strategia Cyberbezpieczeństwa

Rzeczypospolitej Polskiej2, Narodowy Plan Szerokopasmowy3 (aktualizacja w 2026 r.),

Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych4 (aktualizacja w 2026 r.), Program Otwierania

Danych5 (obecnie obowiązujący na lata 2021-27), Polityka Rozwoju Sztucznej Inteligencji6

(obecnie obowiązująca od 2020 r., planowana aktualizacja w 2026 r.).

Na sposób sformułowania Strategii przekładają się też wnioski z realizacji Programu

Zintegrowanej Informatyzacji Państwa7 (PZIP). Realizowany w latach 2014-2024 PZIP był do

niedawna głównym dokumentem strategicznym warunkującym cyfrowy rozwój państwa.

Przewidziane w PZIP działania przyczyniły się do corocznego postępu w zwiększaniu jakości

i zakresu komunikacji między obywatelami a państwem, wzmocnieniu dojrzałości

organizacyjnej jednostek administracji publicznej oraz podniesieniu kompetencji cyfrowych

obywateli, specjalistów IT i pracowników administracji. Jednak na przestrzeni lat

obowiązywania, aktualizacja PZIP nie obejmowała wyznaczenia nowych kierunków

transformacji oraz określenia nowych wskaźników (część z nich stała się bowiem nieaktualna

w świetle zmian metodologii czy odstąpienia GUS od ich badania). Utrudniona była również

aktualizacja planu działań będącego częścią PZIP, ze względu na konieczność

przeprowadzenia procesu legislacyjnego. W otoczeniu strategicznym PZIP nastąpiły istotne

zmiany determinujące konieczność określenia na nowo kierunków transformacji cyfrowej

kraju oraz wyznaczenia ambitnych celów i wskaźników odpowiadających aktualnym

wyzwaniom w obszarze cyfryzacji, w szczególności w zakresie efektywnego świadczenia

dojrzałych e-usług oraz współpracy i koordynacji działań, a także skutecznego zarządzania

procesem cyfryzacji na poziomie całego państwa.

Co więcej, z uwagi na przekrojowy i ponadsektorowy charakter Strategii, zawarte w niej

kierunki transformacji cyfrowej należy rozpatrywać w kontekście innych sektorowych

dokumentów strategicznych, w tym np. Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji8, Strategii

Produktywności 20309, Polityki Energetycznej Polski do 2040 r.10, Strategii Zrównoważonego

Rozwoju Transportu do 2030 roku11, Strategii migracyjnej na lata 2025-3012 czy Strategii na

2 Uchwała nr 92 Rady Ministrów z dnia 10 marca 2026 r. w sprawie Strategii Cyberbezpieczeństwa

Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. poz. 309).

3 Uchwała nr 2/2014 Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu rozwoju „Narodowy

Plan Szerokopasmowy”, zmieniona uchwałą nr 27/2020 Rady Ministrów z dnia 10 marca 2020 r.

(niepublikowana).

4 Uchwała nr 24 Rady Ministrów z dnia 21 lutego 2023 r. w sprawie ustanowienia programu rządowego pod

nazwą „Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych” (M.P. poz. 318).

5 Uchwała nr 28 Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie Programu otwierania danych na lata 2021–

2027 (M.P. poz. 290).

6 Uchwała nr 196 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia „Polityki dla rozwoju sztucznej

inteligencji w Polsce od roku 2020” (M.P. z 2021 r. poz. 23).

7 Uchwała nr 1/2014 Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu rozwoju „Program

Zintegrowanej Informatyzacji Państwa”, zmieniona uchwałą nr 117/2016 Rady Ministrów z dnia 27 września 2016

r., uchwałą nr 109/2019 Rady Ministrów z dnia 24 września 2019 r., uchwałą nr 255/2022 Rady Ministrów z dnia

16 grudnia 2022 r. oraz uchwałą nr 232/2023 Rady Ministrów z dnia 23 listopada 2023 r. (niepublikowana).

8 Uchwała nr 98 Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. w sprawie przyjęcia polityki publicznej pod nazwą

„Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” (M.P. poz. 812).

9 Uchwała nr 154 Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Produktywności 2030”

(M.P. poz. 926).

10 Uchwała nr 22/2021 Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2021 r. w sprawie „Polityki energetycznej Polski do 2040 r.”

(niepublikowana).

11 Uchwała nr 105 Rady Ministrów z dnia 24 września 2019 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Zrównoważonego

Rozwoju Transportu do 2030 roku” (M.P. poz. 1054).

12 Uchwała nr 120 Rady Ministrów z dnia 15 października 2024 r. w sprawie przyjęcia dokumentu „Odzyskać

kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025–

2030 ” (niepublikowana).

rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-203013. Odnosząc się do europejskich ram

strategicznych transformacji cyfrowej, dokument uwzględnia i poszerza cele zarysowane w

ramach programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie do 2030 r.”14. Strategia obejmuje

jednak obszary nieuwzględnione w unijnych celach, ma też bardziej odległy, sięgający 2035

r., horyzont czasowy.

Strategię opracowano w Ministerstwie Cyfryzacji we współpracy z innymi urzędami

administracji rządowej oraz z uwzględnieniem postulatów interesariuszy społecznych

i środowisk biznesowych. Zastąpi Program Zintegrowanej Informatyzacji Państwa i będzie

stanowić podstawę strategiczną dla wydatkowania europejskich funduszy przeznaczonych

na cyfryzację, a tym samym będzie wyznaczała kierunek negocjacji obejmujących

nadchodzącą perspektywę finansową.

Wyzwania stojące przed Polską w obszarach konkurencyjności gospodarki, demografii,

bezpieczeństwa państwa i jego obywateli czy zdrowia sprawiają, że intensywne

inwestowanie w cyfryzację w wielu obszarach, a także zwiększenie poziomu suwerenności

cyfrowej, przestaje być kwestią wyboru. Staje się koniecznością, bez której pozycja naszego

kraju wyraźnie osłabnie. Jeżeli jednak cyfryzacji zostanie nadany odpowiadający jej

znaczeniu priorytet, zyskają nie tylko poszczególni obywatele i obywatelki – których jakość

życia poprawi się – ale i Polska jako całość.

13 Uchwała nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia na rzecz Osób

z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M.P. poz. 218).

14 Uchwała nr 125 Rady Ministrów z dnia 22 października 2024 r. w sprawie Krajowego planu działania do

programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. (M.P. poz. 989).

II. Wizja

Nieustannie przyspieszający rozwój technologiczny sprawia, że planowanie działań w obszarze

cyfryzacji w perspektywie kolejnej dekady jest zadaniem niezwykle trudnym. Tym trudniejszym,

że technologie cyfrowe przenikają niemal każdy aspekt ludzkiego życia, a co za tym idzie –

wymagają bliskiej współpracy całej administracji. Ta współpraca jest możliwa, gdy kieruje nią

wspólna wizja. Niniejszy dokument zarysowuje taką wizję dla całego państwa, a także działania

prowadzące do jej realizacji.

Wizja na 2035 r. koncentruje się na człowieku i tym, jak najskuteczniej poprawić jakość życia

obywateli. Za dziesięć lat wizyta w urzędzie będzie czymś wyjątkowym – wszystkie kluczowe

usługi będą dostępne przez telefon, z każdego miejsca. Państwowe systemy same wykryją, że

jakieś działanie powinno być podjęte i zaproponują rozwiązanie. Obywatel czy przedsiębiorca

nigdy nie będzie musiał dwa razy podawać tych samych danych – urzędy same się nimi

wymienią dzięki pełnej interoperacyjności systemów teleinformatycznych i rejestrów publicznych.

Dzięki planowanej poprawie koordynacji między różnymi częściami administracji unikniemy

dublowania rozwiązań i niespójności, a tym samym marnowania publicznych pieniędzy.

Intensywny rozwój cyfrowej administracji wymaga inwestycji – w infrastrukturę, w kompetencje

urzędników, i w zapewnienie najwyższego poziomu bezpieczeństwa systemów państwowych

oraz innych systemów mających dla państwa istotne znaczenie. To szczególnie ważne wobec

poważnego pogorszenia międzynarodowej sytuacji bezpieczeństwa i wzrostu

cyberprzestępczości. Ale bezpieczeństwo postrzegamy znacznie szerzej – również w kontekście

zdrowia psychicznego czy ochrony obywateli przed szkodliwymi treściami. Dlatego wiemy, że

polscy obywatele muszą mieć nie tylko wysokie kompetencje w korzystaniu z technologii

cyfrowych, ale też świadomość, jak korzystać z nich w zdrowy i racjonalny sposób, a czasem –

kiedy warto się po prostu odłączyć. Rozwój sfery cyfrowej musi być zrównoważony

– z perspektywy psychologicznej, pracowniczej i klimatycznej. Jednocześnie należy docenić rolę

odgrywaną w tym obszarze przez sektor prywatny i podkreślić dążenie do wzmocnienia polskiej

gospodarki cyfrowej. Na harmonijny rozwój cyfrowy kraju składają się bowiem zarówno działania

państwa, jak i biznesu. Z tak postrzeganym upowszechnianiem technologii wiąże się ogrom

szans na poprawę jakości życia, rozwój polskiej gospodarki i pozycji międzynarodowej. Aby to się

udało, będziemy stymulować adopcję technologii – przede wszystkim sztucznej inteligencji –

w administracji i wśród przedsiębiorstw z różnych branż, a także wzmocnimy konkurencyjność

polskich firm technologicznych oraz eksport usług cyfrowych Zapewnimy lepsze ramy do rozwoju

technologii na uczelniach i w gospodarce, a także będziemy stymulować procesy wymiany

wiedzy i kadr między biznesem a nauką. Poprawimy ponadto jakość pracy w akademii i

rozwiniemy infrastrukturę dla polskiej nauki.

Polska cyfryzacja ma wiele obszarów, z których możemy być dumni, ale nie jesteśmy jeszcze

liderem Europy ani tym bardziej świata. Uspójnienie wizji, realizacja przewidzianych w niej

działań i znaczne zwiększenie środków przeznaczanych na cyfryzację pozwoli zmienić ten stan

rzeczy. Za dziesięć lat Polska będzie prawdziwym cyfrowym liderem.

III. Diagnoza

Cyfrowe państwo

DESI (ang. Digital Economy and Society Index, Indeks

gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego)

Wyniki indeksu DESI z lat 2017-2022 wskazują, że każdego roku Polska zajmowała

24. miejsce wśród 27 państw członkowskich UE. Luka cyfrowa jest widoczna we wszystkich

badanych obszarach, takich jak kompetencje cyfrowe, telekomunikacja, transformacja

cyfrowa przedsiębiorstw i cyfrowe usługi publiczne. Jednak postęp w dziedzinie cyfryzacji

staje się coraz bardziej widoczny. Na przestrzeni 5 lat Polska poprawiła swój wynik

z 25 pkt w 2017 r. do 41 pkt w 2022 r., będąc tym samym w czołówce państw

najintensywniej nadrabiających dystans do liderów. Zgodnie z analizą Polskiego

Instytutu Ekonomicznego15 punktacja Polski w indeksie DESI w tym okresie wzrosła z 52,1%

do 58,3% punktacji lidera. Jednocześnie niepokoi fakt, że dystans dzielący Polskę od

średniej unijnej sukcesywnie rośnie.

DESI 2017-2022

55

52

50

46

45

42

39

40

35

34

41

37

36

33

30

30

25

27

25

20

2017

2018

2019

2020

Polska

Średnia UE

2021

2022

Wykres 1. DESI 2017-2022, źródło: opracowanie własne na podstawie raportów DESI 2017-2022

15 https://pie.net.pl/polska-wsrod-unijnych-liderow-postepu-w-rozwoju-cyfryzacji/.

Od 2023 r., zgodnie z założeniami unijnego programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie”

do 2030 r., DESI jest włączany do sprawozdania na temat stanu realizacji programu16.

Komisja Europejska zrezygnowała z tworzenia rankingu państw członkowskich,

udostępniając jednocześnie narzędzie17 do porównywania wyników państw względem siebie

i średniej UE w poszczególnych wskaźnikach. W 2024 r. Polska osiągnęła wyższe wyniki niż

średnia UE w 8 na 31 wskaźników: przedsiębiorstwa oferujące szkolenia w zakresie ICT,

łączność szerokopasmowa, wykorzystywanie stałych łączy szerokopasmowych o prędkości

co najmniej 100Mb/s, zasięg stałych sieci o bardzo dużej przepływności, zasięg technologii

„światłowód do lokalu” (FTTP, ang. Fibre to the premises), przedsiębiorstwa korzystające

z chmury, przejrzystość przy świadczeniu usług, projektowaniu i danych osobowych oraz

dostęp do e-dokumentacji medycznej.

W ostatnim sprawozdaniu z realizacji programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do

2030 r.18 odnotowano znaczne postępy w obszarze łączności gigabitowej. W przypadku

wskaźnika zasięgu sieci o bardzo wysokiej przepustowości Polska z wynikiem 83,8%

objętych gospodarstw domowych przekracza średnią UE (wynoszącą 82,5%) i jest na

dobrej drodze do osiągnięcia 100% zasięgu do 2030 r. Wskaźniki KPI dotyczące cyfryzacji

przedsiębiorstw są poniżej średniej unijnej, wartość wskaźnika wykorzystania sztucznej

inteligencji w przedsiębiorstwach wzrosła z 3,7% do 5,9%, osiągając tempo wzrostu

zbliżone do średniej UE. Utrzymywanie się wyzwań w obszarze transformacji cyfrowej

przedsiębiorstw jest spowodowane niedoborem specjalistów, wysokimi kosztami, brakiem

odpowiedniego finansowania, czy brakiem motywacji wśród przedsiębiorców do wdrażania

rozwiązań cyfrowych w połączeniu z niską świadomością potencjalnych korzyści. Ponadto

w sprawozdaniu zauważono, że Polska czyni postępy w takich obszarach jak obliczenia

kwantowe – instalacja pierwszego komputera kwantowego – i sztuczna inteligencja,

gdzie w 2025 r. został udostępniony pierwszy polski duży model językowy PLLuM,

a kraj jest częścią konsorcjum, które zostało gospodarzem fabryki sztucznej

inteligencji19. Komisja Europejska odnotowała również priorytetowe znaczenie

cyberbezpieczeństwa dla polskiej administracji, która wdraża środki mające na celu

zwiększenie bezpieczeństwa zarówno w wymiarze technicznym, jak i kompetencyjnym.

Polska osiąga wciąż niezadowalające wyniki w zakresie umiejętności cyfrowych i wdrażania

zaawansowanych technologii. Rezultat Polski w unijnym sprawozdaniu we wskaźniku co

najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe wynosi 44,3%, co jest poniżej średniej UE,

równej 55,6%. Polska osiąga wartość poniżej średniej UE także we wskaźnikach takich jak

ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe (PL 20%, UE 27%) i co najmniej podstawowe

umiejętności tworzenia treści cyfrowych (PL 60%, UE 68%).

Raport w kontekście europejskim zwraca uwagę na poczynione dotychczas postępy oraz

wzrost znaczenia strategicznego myślenia w całej UE. Pilnej uwagi wymagają zagrożenia

związane z bezpieczeństwem i suwerennością, niewystarczające umiejętności cyfrowe, czy

luki w infrastrukturze. Wyzwania te osłabiają tempo i odporność transformacji cyfrowej.

16https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-decade-2025-country-reports.

17 https://digital-decade-desi.digital-strategy.ec.europa.eu/datasets/desi/charts/desiindicators?period=desi_2024&indicator=desi_dsk_dcc_bab&breakdown=ind_total&unit=pc_ind&country=AT,BE,B

G,HR,CY,CZ,DK,EE,EU,FI,FR,DE,EL,HU,IE,IT,LV,LT,LU,MT,NL,PL,PT,RO,SK.

18 https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/factpages/poland-2024-digital-decade-country-report.

19 Dane pochodzą ze sprawozdania opublikowanego w 2025 r. Aktualnie Polska jest gospodarzem dwóch fabryk

sztucznej inteligencji.

W 2025 r. Komisja Europejska rozpoczęła prace nad przeglądem programu polityki „Droga

ku Cyfrowej Dekadzie” do 2030 r.

eGovernment Benchmark

eGovernment Benchmark20 jest corocznym badaniem, monitorującym wdrożenie cyfrowych

usług publicznych we wszystkich krajach europejskich. W 2025 r. wynik Polski wzrósł do 73,7

pkt; zbliżone wyniki osiągają państwa takie jak Belgia, Słowenia, Czechy, Węgry czy Irlandia.

Polska mocno zbliżyła się do średniej UE, dystans obecnie wynosi 0,8 pkt.

eGovernment Benchmark 2018-2025

80

76

75

75

70

68

70

68

69

74

66

63

65

62

61

60

58

55

55

50

55

52

49

45

2018

2019

2020

2021

Średnia UE

2022

2023

2024

2025

Polska

Wykres 2. Wyniki eGovernment Benchmark 2018-2025, źródło: opracowanie własne na podstawie wyników

badania 2018-2025

Wskaźniki e-administracji są zogniskowane wokół trzech wymiarów: dostarczanie usług

online, wskaźniki interoperacyjności oraz portale przyjazne dla użytkownika. W raporcie

z 2025 r. Polska odnotowuje wyniki na poziomie średniej europejskiej lub powyżej niej w 14

z 27 wskaźników. Najwyższe wyniki prezentują wskaźniki: dostępność online, przyjazność

dla urządzeń mobilnych, transgraniczne ePłatności, transgraniczne dostarczanie rezultatów

usług, wsparcie użytkownika i przejrzystość projektowania usług. Największy wzrost

20 https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-decade-2025-egovernment-benchmark-2025.

odnotowano we wskaźnikach: transgraniczna identyfikacja elektroniczna,

przejrzystość projektowania usług oraz transgraniczne wsparcie użytkownika.

Stosunkowo najwyższe wyniki Polska osiągnęła w kategorii dotyczącej wskaźników

interoperacyjności, a także portali przyjaznych dla użytkownika. Pod względem klasyfikacji

w odniesieniu do tzw. zdarzeń życiowych, największy wzrost punktowy w 2025 r.

odnotowano w zdarzeniu życiowym transport (wzrost o 19,1 pkt) i przeprowadzka (wzrost

o 17 pkt). Mimo rosnących wyników Polski w większości zdarzeń życiowych, nadal pozostaje

przestrzeń do poprawy, szczególnie w zdarzeniach życiowych sprawiedliwość i edukacja,

gdzie wyniki są poniżej średniej unijnej.

Wnioski z raportu sugerują, że kluczowe w osiągnięciu celów transformacji cyfrowej UE jest

działanie na rzecz wyrównania dysproporcji między krajami, grupami użytkowników

i szczeblami rządowymi w zakresie integracji i wydajności świadczenia usług

cyfrowych. Ponadto państwa europejskie powinny dążyć do ich proaktywnego

świadczenia, co oznacza, że obywatel uzyskuje efekt usługi w wyniku automatycznego

działania administracji.

DPA (ang. Digital Public Administration Factsheet)

Digital Public Administration Factsheet21 to unijny raport przedstawiający stan transformacji

cyfrowej administracji publicznej ze szczególnym uwzględnieniem aspektów

interoperacyjności. Raport jest publikowany corocznie i bazuje na danych przekazywanych

przez państwa UE, wskaźnikach Eurostatu, eGoverment Benchmark oraz wynikach

uzyskanych w ramach mechanizmu monitorowania Europejskich Ram Interoperacyjności

(EIF, ang. European Interoperability Framework).

Na przestrzeni lat 2018-2022 nastąpił stopniowy wzrost we wszystkich wskaźnikach

dotyczących cyfrowej administracji publicznej w Polsce. Największy, blisko dwukrotny wzrost

(z 21% w 2018 r. do 40% w 2022 r.) dotyczył odsetka osób korzystających z internetu do

wysyłania wypełnionych formularzy w kontaktach z administracją publiczną. Zarazem

najniższy poziom osiągnął wskaźnik odsetka osób korzystających z internetu w celu

pobierania oficjalnych formularzy od administracji publicznej. W 2022 r. zanotowano wzrost

jedynie o 7 pkt w stosunku do 2018 r., kiedy odsetek ten wynosił 20%.

21 https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/nifo-national-interoperability-framework-observatory/digital-

public-administration-factsheets-2024.

Zasady interoperacyjności

Zasada 12 - Ocena

skuteczności i wydajności

Zasada 1 - Pomocniczość i

proporcjonalność

4

3,5

Zasada 2 - Otwartość

3

2,5

Zasada 11 - Ochrona informacji

2

Zasada 3 - Przejrzystość

1,5

1

0,5

Zasada 10 - Uproszczenia

administracyjne

0

Zasada 5 - Nautralność

technologiczna i możliwość

przenoszenia danych

Zasada 9 -Wielojęzyczność

Zasada 6 - Zorientowanie na

użytkownika

Zasada 8 - Bezpieczeństwo i

ochrona prywatności

Polska 2022

Zasada 4 - Możliwość

ponownego wykorzystania

Zasada 7 - Włączenie i

dostępność

Polska 2023

Średnia UE 2023

Wykres 3. Europejskie Ramy Interoperacyjności, Tablica wyników 1 - Zasady interoperacyjności, źródło

opracowanie własne na podstawie Digital Public Administration Factsheet 2024

Według raportu Digital Public Administration Factsheet 2024, Polska poczyniła znaczne

postępy w zakresie transformacji cyfrowej administracji publicznej. Wzrost jest widoczny we

wszystkich badanych obszarach. W zakresie zasad interoperacyjności Polska osiągnęła

wyniki na poziomie średniej unijnej z wyjątkiem zasady 3 przejrzystość, zasady 9

wielojęzyczność, oraz zasady 12 ocena skuteczności i wydajności. Zawarte w raporcie

rekomendacje wskazują, że Polska powinna przeznaczać więcej wysiłków na zapewnienie

interoperacyjności systemów teleinformatycznych i infrastrukturę techniczną oraz

uwzględniać wielojęzyczność przy ustanawianiu europejskich usług użyteczności publicznej.

Należy zauważyć, że w 2023 r. zarekomendowano Polsce implementację nowych rozwiązań

cyfrowych i optymalizację procesów administracyjnych, a w 2024 r. wynik Polski we

wskaźniku uproszczenia administracyjne (zasada 10) wzrósł do maksymalnego możliwego

poziomu.

Interoperacyjność transgraniczna

Zasada 2 - Otwartość

Bezpieczeństwo i ochrona prywatności

Otwarte dane

Rejestry podstawowe

Wewnętrzne źródła informacji i usługi

Interoperacyjność techniczna

4

3

Zasada 4 - Możliwość ponownego

wykorzystania

Zasada 5 - Neutralność technologiczna

i możliwość przenoszenia danych

Zasada 6 - Zorientowanie na

użytkownika

2

1

Zasada 7 - Włączenie i dostępność

0

Zasada 8 - Bezpieczeństwo i ochrona

prywatności

Interoperacyjność semantyczna

Zasada 9 - Wielojęzyczność

Zasada 10 - Uproszczenia

administracyjne

Interoperacyjność organizacyjna

Interoperacyjność prawna

Zintegrowane zarządzanie usługami

publicznymi

Polska 2022

Zasada 11 - Ochrona informacji

Zarządzanie interoperacyjnością

Polska 2023

Średnia UE 2023

Wykres 4. Europejskie Ramy Interoperacyjności, Tablica wyników 4 - Interoperacyjność transgraniczna, źródło

opracowanie własne na postawie Digital Public Administration Factsheet 2024

W zakresie interoperacyjności transgranicznej Polska powinna poprawić wyniki we

wskaźnikach związanych ze zintegrowanym zarządzaniem usługami publicznymi, a także

interoperacyjnością semantyczną, które w obu przypadkach uzyskały wyniki poniżej średniej

UE.

DGI (Digital Government Index)

W raporcie OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, ang. Organisation for

Economic Cooperation and Development) Digital Government Index z 2023 r.22, oceniającym

postępy transformacji cyfrowej sektora publicznego za lata 2020-2022, Polska uplasowała

się na 20. miejscu wśród 33 państw członkowskich Organizacji. Wynik wyniósł 57,1%, przy

średniej OECD na poziomie 60,5%. Najlepszy wynik, 11 pozycję, Polska osiągnęła

w kategorii rząd jako platforma, w której mierzone jest funkcjonowanie wspólnych elementów

takich jak wytyczne, narzędzia, dane, tożsamość cyfrowa i oprogramowanie, które umożliwią

transformację procesów i usług publicznych. Obszarem, w którym Polska osiągnęła

najsłabszy wynik, 29. miejsce, jest proaktywność, definiowana jako zdolność rządów do

przewidywania potrzeb użytkowników i dostawców w celu świadczenia usług publicznych.

Deklaracja Berlińska

Deklaracja Berlińska w sprawie społeczeństwa cyfrowego i administracji cyfrowej opartej na

wartościach określa szereg kluczowych zasad i towarzyszących im obszarów polityki

wskazanych, aby zapewnić zgodność transformacji cyfrowej ze wspólnymi europejskimi

prawami podstawowymi oraz wartościami. Raport z monitoringu Deklaracji Berlińskiej23 to

narzędzie dokumentujące postępy w realizacji działań w ramach deklaracji dla państw

22 https://www.oecd.org/en/publications/2023-oecd-digital-government-index_1a89ed5e-en.html.

23 https://joinup.ec.europa.eu/sites/default/files/inline-files/BDM_Report_2023_vFinal_rev.pdf.

sygnatariuszy. Mechanizm monitorowania opiera się na kluczowych wskaźnikach

efektywności, do ewaluacji których wykorzystano dane zapewnione przez państwa

członkowskie, eGovernment Benchmark, EIF oraz DESI.

Poziom realizacji obszarów polityki

Obszar polityki 1 - Ważność i

poszanowanie praw

podstawowych oraz wartości

demokratycznych

89%

Obszar polityki 7 - Kształtowanie

odpornego i zrównoważonego 83%

społeczeństwa cyfrowego

Obszar polityki 2 - Rola

partycypacji społecznej i

integracji cyfrowej w

69%

kształtowaniu cyfrowego świata

75%

Obszar polityki 6 - Systemy

zorientowane na człowieka i

innowacyjne technologie w

sektorze publicznym 86%

Obszar polityki 3 - Kompetencje

i umiejętności cyfrowe

81%

Obszar polityki 5 - Cyfrowa

suwerenność i

interoperacyjność

Obszar polityki 4 - Zaufanie i

bezpieczeństwo w interakcjach

100% z administracją cyfrową

Polska 2022

Polska 2023

Średnia UE 2023

Wykres 5. Monitoring Deklaracji Berlińskiej 2023, Poziom realizacji obszarów polityki - Polska w porównaniu ze

średnią UE, źródło: opracowanie własne na podstawie Raportu z monitorowania Deklaracji Berlińskiej 2024

W raporcie wydanym w 2024 r. zauważono, że wynik Polski wykazał stabilność. Wystąpiły

tylko niewielkie wahania względem podsumowania z poprzedniego roku. Największy

wzrost, o 9 pp., odnotowano w obszarze pierwszym ważność i poszanowanie praw

podstawowych oraz wartości demokratycznych. Na kolejnym miejscu usytuował się

obszar czwarty, zaufanie i bezpieczeństwo w interakcjach z administracją cyfrową,

w którym wynik wzrósł o 4 pp. Niewielki spadek, o 2 pp., odnotowano w obszarze drugim

rola partycypacji społecznej i integracji cyfrowej w kształtowaniu cyfrowego świata. Polska

uzyskała wynik wyższy od średniej UE w czterech z siedmiu obszarów. Największą różnicę,

o 13 pp., odnotowano w obszarze szóstym systemy zorientowane na człowieka

i innowacyjne technologie w sektorze publicznym. Następnie o 10 i 9 pp. w obszarze

czwartym i obszarze siódmym kształtowanie odpornego i zrównoważonego społeczeństwa

cyfrowego. Obszarami, w których Polska wypada poniżej średniej UE, jest obszar trzeci

kompetencje i umiejętności cyfrowe, w którym różnica wynosi 6 pp., a także obszar piąty

cyfrowa suwerenność i interoperacyjność z różnicą wynoszącą 4 pp.

Polska została wyróżniona na tle UE w obszarze siódmym odporność i zrównoważony

rozwój za inicjatywy na rzecz rozwoju cyfrowych usług zdrowotnych, takich jak Internetowe

Konto Pacjenta, aplikacja mojeIKP, e-recepta czy uruchomienie na portalu pacjent.gov.pl

chatbota informującego pacjentów o e-usługach w systemie ochrony zdrowia. W obszarze

czwartym zaufanie poprzez bezpieczeństwo w sferze cyfrowej dobrze oceniono rozwój

mobilnej aplikacji mObywatel, a w obszarze szóstym systemy sztucznej inteligencji

oparte na wartościach i zorientowane na człowieka efektywną koordynację działań

związanych z rozwojem polskiego ekosystemu AI (m.in. strategiczne działania

w Komitecie Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji).

Specjalne badanie Eurobarometru: obywatele europejscy

i cyfrowa dekada

Na potrzeby wsparcia monitoringu programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

oraz założeń Europejskiej Deklaracji Praw i Zasad Cyfrowych na zlecenie Komisji

Europejskiej przeprowadzono badanie sprawdzające, czy i w jakim stopniu ewoluują postawy

obywateli UE wobec technologii cyfrowych. Wnioski z wydanego w 2025 r. raportu24

wskazują na to, że prawie trzy czwarte Europejczyków (73%) uważa, że cyfryzacja

codziennych usług publicznych i prywatnych ułatwia im życie, w tym 17% twierdzi, że

„znacznie ułatwia”. Nieco mniej niż jedna czwarta (23%) twierdzi, że cyfryzacja codziennych

usług publicznych i prywatnych utrudnia im życie.

Przedstawione wyniki wskazują na to, iż na ogół postawy i postrzeganie technologii

cyfrowych przez Polaków jest pozytywne i oceniane na tym samym poziomie lub

wyższym niż średnio wśród obywateli Unii. W zakresie wyobrażeń dotyczących

przyszłości technologii cyfrowych aż 78% (o 2 pp. mniej względem 2024 r.) Polaków myśli,

że do 2030 r. technologie cyfrowe będą istotne w dostępie do usług opieki zdrowotnej lub

korzystania z nich, tego samego zdania jest 80% obywateli UE. W porównaniu do 73%

Europejczyków - 78% Polaków uważa, że cyfryzacja codziennych usług publicznych

i prywatnych ułatwia im życie.

24 https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-decade-2025-special-eurobarometer.

Jak dobrze Twoim zdaniem UE chroni Twoje prawa w

środowisku cyfrowym?

Polska

57%

UE27

29%

44%

0%

10%

20%

Ogółem "Dobrze"

41%

30%

40%

50%

Ogółem "Niedobrze"

60%

70%

80%

Nie korzystam z internetu

3%

11%

3%

12%

90%

100%

Nie wiem

Wykres 6. Specjalne badanie Eurobarometru 551, pytanie QC7, źródło: opracowanie własne na podstawie

Arkusza informacyjnego dla Polski

Jedynie 44% obywateli UE sądzi, że Unia dobrze chroni ich prawa w środowisku cyfrowym,

podczas gdy tego samego zdania jest 57% obywateli Polski. W zakresie postrzegania

stosowania zasad cyfrowych w kraju najniższy wynik dotyczy zapewnienia bezpiecznego

środowiska cyfrowego i treści dla dzieci i młodzieży (56% Polaków sądzi, że są one

zapewniane ogólnie dobrze, natomiast 35%, że ogólnie niezbyt dobrze; średnia UE

wynosi 42% - ogółem dobrze, 48% - ogółem niezbyt dobrze) oraz uzyskania kontroli nad

swoim cyfrowym dorobkiem (np. decydowanie o tym, co się stanie z osobistymi kontami

i informacjami po śmierci).

Gospodarka cyfrowa

Jak już podkreślono, kluczowymi komponentami transformacji cyfrowej kraju są działania

sektora prywatnego i rozwój cyfrowej gospodarki. Ta gałąź opiera się na technologiach

i innowacjach, a jej główne komponenty25 to wykorzystanie ICT do wymiany danych,

automatyzacji procesów kontaktów biznesowych, udostępnianie usług cyfrowych, handel

elektroniczny oraz płatności bezgotówkowe, wspierane przez infrastrukturę obliczeniową.

W 2022 r. wartość dodana sektora ICT26 w UE stanowiła równowartość 5,5% całkowitej

wartości dodanej brutto, co odpowiadało 791 mld EUR. W latach 2012–2022 udział usług

ICT w wartości dodanej brutto27 w UE wzrósł o 24,8%, natomiast w Polsce o 28,7%.

25https://www.mckinsey.com/pl/~/media/mckinsey/locations/europe%20and%20middle%20east/polska/raporty/digi

tal%20challengers%203/mckinsey_digital%20challengers%20report%202022.pdf.

26 https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_bde15ag/default/table?lang=en.

27 https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=ICT_sector__value_added,_employment_and_R%26D&oldid=551753.

Procentowy udział sektora ICT w wartości dodanej brutto

w wybranych państwach UE (2022)

34,8

3,0

3,2

4,0

4,1

4,4

4,5

4,8

4,9

5,5

5,5

6,0

6,2

7,4

10,1

Wykres 7. Procentowy udział sektora ICT w wartości dodanej brutto w wybranych państwach Unii Europejskiej

w 2022 r., źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu

Polska z wynikiem 4,0% znajduje się znacznie poniżej średniej UE wynoszącej 5,5%. Radzi

sobie jednak lepiej niż Grecja (3,0%), czy Włochy (3,2%), a jej wynik jest zbliżony do wyniku

Belgii (4,1%). W 2022 r. największy w UE udział sektora ICT w wartości dodanej brutto

zaprezentowały Irlandia (34,8%) i Malta (10,1%).

W 2023 r. na zlecenie Komisji Europejskiej Bank Światowy przygotował raport28

odpowiadający na pojawiające się nowe wyzwania w zakresie tworzenia polityk cyfryzacji

w Unii Europejskiej. Zwrócono w nim uwagę na fakt, że podstawą europejskiej gospodarki są

mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), które stanowią ponad

95% firm w UE. Odpowiadają za więcej niż połowę PKB brutto i za zatrudnienie ponad 100

mln osób. Tempo adaptacji nowych technologii w MŚP warunkuje więc rozwój gospodarki

cyfrowej. W 2024 r. wskaźnik intensywności cyfrowej dla przedsiębiorstw zatrudniających od

10 do 249 osób wyniósł dla Polski 68,9% wobec średniej UE 72,9%29 (Polska znalazła się na

19. miejscu w UE). Państwa, które osiągnęły najwyższy wynik to m.in. Finlandia (92,5%),

Dania (90,4%) i Szwecja (86,5%). Z kolei państwa prezentujące najniższe wyniki to Bułgaria

(49,9%) i Grecja (53,4%).

Rozwój gospodarki cyfrowej to również działalność badawczo-rozwojowa, a wydatki na B+R

zyskują coraz większe znaczenie30. W latach 2000–2023 średnie europejskie wydatki na ten

obszar wzrosły z 1,8% PKB do 2,2% PKB. Spośród państw członkowskich w latach 2013202331 największy wzrost nakładów na badania i rozwój odnotowano w Belgii (+1 pp.),

Polsce (+0,68 pp.), Grecji (+0,67 pp.), czy Chorwacji (+0,60 pp.). W 2023 r. liderem w

28 Raport The Missing Element of Firm Digitalization – Lessons for the EU Member States: Best practices for

enhancing MSMEs Digitalization and Managerial Capacity Building (Brakujący Element Cyfryzacji Firm – Wnioski

dla Państw Członkowskich UE: Najlepsze praktyki wspierające rozwój MMŚP I budowanie potencjału

menedżerskiego), http://documents.worldbank.org/curated/en/099110723083021800.

29 https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_e_dii/default/table?lang=en.

30 https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/SDG_09_10/default/table.

31 https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=R%26D_expenditure.

Europie była Szwecja, która przeznacza na B+R 3,6% PKB, następnie Belgia i Austria (po

3,3% PKB). Polska na innowacje wydaje 1,6% PKB, więc dzieli ją duży dystans do liderów.

Chociaż wynik Polski w Europejskim Indeksie Innowacji (EIS, ang. European Innovation

Scoreboard)32, czyli prowadzonym od 2017 r. badaniu porównawczym poziomu

innowacyjności państw członkowskich UE - systematycznie rośnie, to nadal wyzwaniem

pozostaje nadrobienie luki wobec średniej unijnej (110 pkt) oraz liderów rankingu. Wśród

wskaźników EIS znajdują się m.in. zasoby ludzkie dla nauki i techniki, edukacja, patenty, czy

nakłady na działalności innowacyjną i efekty tej działalności. W 2024 r. wynik Polski wyniósł

72,5 pkt; to ok. połowa wyniku liderów, którymi są Dania (149,3 pkt), Szwecja (146,2 pkt)

i Finlandia (140,6 pkt). W porównaniu z rokiem poprzednim wskaźnik dla Polski wzrósł o 3

pkt, co stanowi jeden z najwyższych wzrostów w Europie. Podobny wzrost odnotowano na

Litwie (+3,7 pkt) i na Cyprze (+3;3 pkt). W zestawieniu EIS Polska wraz z Chorwacją,

Słowacją, Litwą, Bułgarią i Rumunią została zakwalifikowana do najniższej kategorii państw

określonych jako „wschodzący innowatorzy”.

32 https://projects.research-and-innovation.ec.europa.eu/en/statistics/performance-indicators/europeaninnovation-scoreboard/eis-2024#/eis.

IV. Wyzwania i trendy

W ostatnich kilkunastu latach – częściowo w wyniku pandemii – Polska odnotowała istotny

postęp w dziedzinie cyfryzacji, zmniejszając szybko dystans dzielący ją od unijnych liderów.

Szczególnie wyraźne były postępy w zakresie cyfrowych usług publicznych i otwartych

danych. Z drugiej strony, w wielu obszarach różnica względem liderów pozostaje znacząca;

zwłaszcza jeśli chodzi o poziom kompetencji cyfrowych obywateli oraz wykorzystanie

technologii cyfrowych w sektorze przedsiębiorstw.

Projektując cyfrowy rozwój kraju na kolejne lata nie wystarczy jednak analizować jedynie

pozycji Polski w międzynarodowych wskaźnikach. Konieczna jest analiza i przygotowanie

odpowiedzi na kluczowe trendy i wyzwania przekładające się na sferę cyfrową. Wśród

najważniejszych z nich warto wymienić

Multipolaryzację świata.

Narastająca rywalizacja między światowymi mocarstwami coraz wyraźniej obejmuje również

obszar technologii. Przedmiotem współczesnych napięć geopolitycznych rywalizacji stają się

kluczowe technologie, takie jak: półprzewodniki, 5G i 6G, AI, technologie kwantowe czy

technologie pozyskiwania energii. Mocarstwa konkurują także o zasoby służące do ich

rozwoju – dane i surowce krytyczne. W wyniku pandemii, kurczących się zasobów oraz

niestabilności gospodarczej, dotychczasowe globalne łańcuchy dostaw ulegają istotnemu

skróceniu. Zjawisko to stanowi zarówno wyzwanie, jak i szansę dla Polski.

Nacisk na suwerenność technologiczną.

Postępująca globalna rywalizacja przekłada się na dążenie do odbudowy unijnej i krajowej

produkcji kluczowych komponentów technologicznych oraz upraszczania i dywersyfikacji

łańcuchów dostaw. Suwerenność technologiczna zyskuje na znaczeniu jako warunek

dalszego rozwoju, w tym utrzymania zdolności produkcyjnych w UE. Równolegle jednak UE

towarzyszy pogłębiająca się współpraca z państwami spoza Europy, które podzielają

podobne wartości i podejście do rozwoju cyfrowego (tzw. like-minded). Coraz wyraźniej

widoczna jest konwergencja technologiczna i regulacyjna między tymi ośrodkami na świecie.

Splinternet.

Jednym z istotnych wyzwań towarzyszących geopolitycznej rywalizacji i zmianom w zakresie

suwerenności cyfrowej jest zjawisko splinternetu, tj. fragmentaryzacji otwartego internetu na

rozdrobnione sieci pod kontrolą rządów czy korporacji. Taka fragmentaryzacja podważa

uniwersalność społeczną i gospodarczą internetu. Dodatkowo ogranicza swobodny dostęp

do informacji oraz powoduje ryzyko technologicznej i regulacyjnej separacji, co w dłuższej

perspektywie może osłabić globalną współpracę cyfrową.

Wzrost znaczenia cyberbezpieczeństwa.

Nasilająca się rywalizacja międzynarodowa (w tym w obszarze technologii) oraz

upowszechnienie technologii przekładają się na konieczność zwiększenia nacisku na kwestie

cyberbezpieczeństwa, zwłaszcza w odniesieniu do sektorów o znaczeniu krytycznym.

Cyberbezpieczeństwo zyskuje również na znaczeniu z perspektywy obywateli i instytucji,

które coraz częściej stają się celem cyberataków i padają ofiarą profesjonalizacji grup

cyberprzestępczych. Zagrożenia te z jednej strony przybierają postać prób oszustw

w internecie, co przybrało masowy charakter i stanowi bezpośrednie zagrożenia dla

obywateli i ich majątku. Z drugiej strony mamy do czynienia z wyrafinowaną wrogą

aktywnością grup hakerskich powiązanych z nieprzyjaznymi państwami, która jest

wymierzona w instytucje państwa i infrastrukturę krytyczną, co stanowi istotne zagrożenie dla

bezpieczeństwa narodowego.

Hiperłączność.

Trend ten odnosi się zarówno do interakcji międzyludzkiej realizowanej za pośrednictwem

technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), jak i interakcji człowiek-maszyna

i maszyna-maszyna (internet rzeczy). Rosnąca liczba cyfrowych połączeń i zaangażowania

w nie przekłada się bezpośrednio na rosnące znaczenie danych i obciążenie sieci

telekomunikacyjnych.

Rosnącą platformizację.

To jeden z istotniejszych trendów współczesnej gospodarki i relacji społecznych. W obszarze

gospodarki przekłada się to w wielu przypadkach na zwiększenie efektywności i obniżkę cen,

jednak kosztem szeregu efektów zewnętrznych – zaburzeń tradycyjnych sektorów

gospodarki czy prekaryzacji siły roboczej. W wymiarze społecznym powszechne

wykorzystanie platform społecznościowych, w szczególności mediów społecznościowych,

powoduje konieczność reagowania państwa na zagrożenia dla zdrowia psychicznego

obywateli oraz dla stabilności ładu informacyjnego.

Zaburzenia konkurencji.

Dominacja dużych platform technologicznych prowadzi do zaburzeń konkurencji oraz

ogranicza skuteczność kontroli rządów i stanowi istotne wyzwanie z perspektywy

regulacyjnej. Wyzwanie to jest szczególnie istotne, ponieważ, wiele z najistotniejszych

platform (społecznościowych czy handlowych) ma pochodzenie pozaunijne. W związku z tym

państwo musi angażować się w działania na rzecz zapewniania równego pola gry dla

wszystkich uczestników rynku.

Rosnące koszty psychospołeczne

związane ze sferą cyfrową.

Modele biznesowe oparte na uzależnianiu użytkowników od treści i na algorytmach

śledzących, upowszechnianie nierealistycznych standardów urody, dostęp nieletnich do

szkodliwych treści, hejt, szerząca się dezinformacja – wszystkie te czynniki mają negatywny

wpływ na zdrowie psychiczne dzieci i dorosłych, osłabienie więzi społecznych czy

polaryzację debaty publicznej i wymagają kompleksowej odpowiedzi.

„Bliźniaczą przemianę”.

Oznacza to bezpośrednie powiązanie transformacji cyfrowej z transformacją energetyczną,

również w zakresie decyzji inwestycyjnych. Rośnie świadomość konieczności poszukiwania

synergii między tymi procesami – wykorzystania zielonej energii do zaspokajania rosnących

potrzeb związanych z tworzeniem i wykorzystywaniem ICT, a jednocześnie oparcia

ekologicznej energetyki na technologiach cyfrowych.

Rozpowszechnianie się i szybki

rozwój sztucznej inteligencji (AI).

AI może stać się fundamentem przemian w sektorze cyfrowym w najbliższych latach.

Wdrażanie AI oznacza nowe możliwości m.in. w obszarze badań, tworzenia treści czy usług,

ale wiąże się też z zagrożeniami, które wymagają skoordynowanej odpowiedzi instytucji

państwa oraz przygotowania obywateli na nowe wyzwania i możliwości.

Oddalenie infrastruktury i usług

cyfrowych od użytkownika.

Elastyczność i skalowalność rozwiązań chmurowych sprawiają, że coraz częściej

przechowywanie i prowadzenie operacji na danych odbywa się nie przy wykorzystaniu

lokalnej infrastruktury, a właśnie w chmurze. Rośnie popularność rozwiązań dostarczanych

w modelu subskrypcyjnym – infrastruktury, platform czy usług.

Automatyzację i robotyzację gospodarki.

Jest ona owocem dążenia do zwiększenia efektywności przedsiębiorstw i wynikiem trudności

w znalezieniu odpowiednio wykwalifikowanej siły roboczej. Jednocześnie, stanowi zarazem

szansę na poprawę wyników gospodarczych, jak i zagrożenie wypchnięciem z rynku pracy

niektórych grup pracowników.

Szybkie starzenie się

polskiego społeczeństwa.

Jest ono nie tylko obciążeniem dla systemu świadczeń społecznych i wyzwaniem

z perspektywy konieczności rozwoju srebrnej gospodarki, lecz także przełoży się na

konieczność zwiększenia zastosowania technologii w gospodarce i dostosowania systemu

rozwoju kompetencji przyszłości do zmienionej struktury demograficznej.

Niezakończony proces tworzenia

jednolitego unijnego rynku cyfrowego.

Ponadto też trudności z dostępem do kapitału (w tym kapitału wysokiego ryzyka), stanowią

istotne bariery, które utrudniają skalowanie przedsiębiorstw działających w obszarze ICT.

Większość z wymienionych trendów i wyzwań ma wymiar globalny lub przynajmniej unijny.

Tym samym, wymagają one odpowiedzi również na poziomie wspólnotowym – ze względu

na konieczność harmonizacji rozwiązań w ramach wspólnego rynku czy większą siłę

regulacyjną UE w relacjach z największymi firmami. Jednocześnie, dostrzec należy fakt

podjęcia w samej UE refleksji nad zbalansowaniem dotychczasowego modelu rozwoju bloku,

w dużej mierze skupionego na regulacjach. Ilustruje to m.in. raport Mario Draghiego

„Przyszłość europejskiej konkurencyjności” 33, zwracający uwagę na problemy Europy z

utrzymaniem konkurencyjności oraz finansowaniem inwestycji i innowacji. Zdaniem

Draghiego, remedium na te problemy ma być m.in. ograniczenie biurokracji, usprawnienie

współpracy na unijnym rynku oraz sposobu zarządzania wspólnotą.

Z drugiej strony, na poziomie unijnym (przykładowo, w głośnym raporcie EuroStack34) coraz

częściej zwraca się także uwagę na kwestie suwerenności cyfrowej, konieczności

przenoszenia produkcji kluczowych komponentów stosu technologicznego do Europy i

zwiększenia niezależności szeroko pojętej cyfrowej infrastruktury od największych graczy.

Jednak efektywne projektowanie cyfrowego rozwoju Polski musi uwzględniać także krajowe

oraz regionalne wyzwania i specyfiki. Tempo rozwoju technologicznego wymaga też, aby

analiza ta nie odbywała się incydentalnie, przy okazji tworzenia kolejnych strategii, lecz na

bieżąco. Tym samym konieczne jest systemowe pogłębienie wiedzy i jej

międzyinstytucjonalna wymiana, bez których znacząco utrudniona będzie właściwa alokacja

ograniczonych zasobów i osiągnięcie efektu mnożnikowego czy wprowadzanie rozwiązań

technicznych i legislacyjnych umożliwiających pogłębianie współpracy w ramach

administracji.

Polska administracja musi posiadać też

możliwość samodzielnej analizy trendów

rynkowych i technologicznych, w celu

odróżnienia tych, które mają realny wpływ na

gospodarkę i społeczeństwo od tych, które są

przede wszystkim tymczasowym medialnym

trendem.

Efektywna implementacja wniosków z takich analiz będzie wymagała zaś wzmacniania

kompetencji cyfrowych urzędników i szkolenia kadr w zakresie polityk publicznych

33

https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/draghi-report_en#paragraph_47059.

34 https://www.euro-stack.info/.

odnoszących się do cyfryzacji. Nie uda się też bez uspójnienia procesów polskiego rozwoju

cyfrowego. Ze względu na horyzontalność cyfryzacji, trapiąca wciąż administrację silosowość

jest bowiem w tym obszarze szczególnie szkodliwa. Należy budować świadomość

konieczności bliskiej współpracy między instytucjami odpowiedzialnymi za budowę

cyfrowego państwa, również z sektorów dzielących „wspólną granicę” z cyfryzacją w sensie

ścisłym.

V. Analiza SWOT

W celu wyznaczenia priorytetów w obszarze cyfryzacji państwa na kolejną dekadę, było

konieczne przeprowadzenie pogłębionej analizy sytuacji w zakresach właściwości

poszczególnych ministerstw, a także państwa jako całości. Wspartą materiałami

diagnostycznymi innych resortów analizę silnych i słabych stron polskiej cyfryzacji, a także

szans i zagrożeń dla niej, wykonał na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji (MC) Polski Instytut

Ekonomiczny (PIE). Analiza została przeprowadzona dla pięciu strategicznych obszarów

ściśle powiązanych z działalnością MC.

infrastruktury telekomunikacyjnej;

kompetencji przyszłości 35;

cyberbezpieczeństwa;

cyfrowego państwa;

gospodarki cyfrowej.

Obszary te zostały wybrane ze względu na ich kluczowe znaczenie dla rozwoju kraju

i potencjalną możliwość osiągnięcia efektu mnożnikowego przez rozwój w ich ramach.

Analiza PIE została uzupełniona i zmodyfikowana w efekcie konsultacji społecznych.

Zawarte w niej aspekty są także uszczegółowiane w podrozdziałach tematycznych w dalszej

części Strategii i przekładają się na zawarte w nich cele.

35 Cele i działania opisane w Strategii dotyczą kompetencji przyszłości, w zakresie w jakim warunkują one rozwój

cyfrowy.

Infrastruktura telekomunikacyjna

Infrastruktura telekomunikacyjna jest przykładem sukcesu wydatkowania środków unijnych,

regulacji i zaangażowania przedsiębiorstw prywatnych. Należy mieć na uwadze, że Polska

już teraz ma szeroki dostęp do nowoczesnych sieci oraz niezwykle konkurencyjny rynek,

dający bardzo dobre warunki konsumentom. Pojawiają się jednak nowe wyzwania –

potencjalne wykorzystanie alternatywnych technologii dostępowych (ze względu na bardzo

wysokie koszty pokrycia całego kraju światłowodem); konieczność stymulacji popytu na

dostęp do internetu i zapewnianie utrzymania sieci wobec rosnących kosztów; tworzenie

nowych „infrastruktur” – centrów przetwarzania danych, komputerów kwantowych czy sieci

prywatnych w przedsiębiorstwach.

Istotnym zjawiskiem zmieniającym charakter rynku telekomunikacyjnego w ostatniej

dekadzie jest stagnacja jego wartości, przy jednoczesnym wzroście dochodów dostawców

treści, platform i usług cyfrowych (serwityzacja). Kondycja rynku powinna być uważnie

monitorowana pod kątem ewentualnych interwencji wraz ze spełnianiem wymogów dla sieci

mobilnych nałożonych w aukcjach częstotliwości 5G oraz wyłanianiem się potencjalnych,

danochłonnych aplikacji. Silną stroną polskiego rynku telekomunikacyjnego jest jego

elastyczność, uwidoczniona m.in. przez trend oddzielania infrastruktury od usług (w Polsce

widoczny zarówno w sieciach ruchomych jak i stacjonarnych), który umożliwił części

operatorów telekomunikacyjnych zwiększenie środków na inwestycje, a tym samym

poszerzenie pola działalności. Przedsiębiorcy telekomunikacyjni mają jednak ograniczone

umiejętności wchodzenia w nowe obszary biznesowe, a niski poziom cyfryzacji firm nie

sprzyja ekspansji w tym kierunku. Z ryzykiem może się wiązać również propozycja

konsolidacji operatorów sieci mobilnych w UE – dla polskiego rynku mogłoby to raczej

oznaczać wzrost cen, przy wątpliwym pozytywnym wpływie na jakość dostępnej

infrastruktury sieci mobilnych.

Silne strony

Słabe strony

a) duża konkurencja i dobra oferta dla

konsumentów,

a) opóźnione postępowania na częstotliwości

dla sieci 5G,

b) relatywnie szeroki dostęp do

światłowodów oraz dobry zasięg usług

mobilnych,

b) brak uwzględnienia alternatywnych

technologii przy zapewnianiu dostępu,

c) wysoki poziom inwestycji w sieci

telekomunikacyjne, znaczące środki

prywatne i publiczne oraz duże

doświadczenie w zakresie dysponowania

nimi,

d) rosnący popyt na usługi przetwarzania

danych,

e) elastyczność rynku, sygnalizowana m.in.

przez trend rozdzielania infrastruktury

od usług i rozwinięty model dostępu

hurtowego.

c) brak udziału w międzynarodowych

projektach wdrażania 5G,

d) marginalny udział polskich przedsiębiorstw

i nauki w międzynarodowych inicjatywach

rozwijających 6G,

e) niewielki sektor nowoczesnych centrów

przetwarzania danych,

f)

Szanse

występowanie barier (prawnych,

administracyjnych, finansowych i

technicznych) utrudniających i

wydłużających realizację inwestycji.

Zagrożenia

a) zwiększona dostępność do usług

satelitarnych o coraz lepszych

parametrach jakościowych,

a) nierównomierny dostęp

do infrastruktury powodujący

występowanie obszarów wykluczonych,

b) rozwijanie przez telekomy nowych modeli

biznesowych,

b) niewielki popyt na łącza o najwyższych

przepływnościach,

c) planowane działania stymulujące popyt na

łącza o wysokich przepływnościach,

c) znaczna emisyjność gospodarki i

związane z nią koszty energii i koszty

regulacyjne, mogące zmniejszać

atrakcyjność inwestycji w infrastrukturę

centrów przetwarzania danych,

d) oparcie nowej infrastruktury centrów

przetwarzania danych o obiekty budowane

od podstaw z myślą o najnowszych

technologiach,

e) upraszczanie ram regulacyjnych i

usuwanie barier inwestycyjnych,

f)

zwiększenie efektywności i

przewidywalności gospodarki widmem

radiowym i współdziałania państw

członkowskich w celu eliminowania

zakłóceń.

d) propozycja paneuropejskiej konsolidacji

operatorów sieci mobilnych,

e) spadająca (w ujęciu realnym) wartość

rynku sektora telekomunikacyjnego,

przekładająca się na ograniczenie

zdolności inwestycyjnych,

f)

dezinformacja i manipulacje w przestrzeni

informacyjnej skutkujące wywołaniem lub

wzmocnieniem sprzeciwu społecznego dla

rozwoju infrastruktury telekomunikacyjnej,

w szczególności mobilnej oraz centrów

danych,

g) rozwój cyberprzestępczości zagrażający

bezpieczeństwu, integralności i

nienaruszalności transmisji danych

w sieciach szerokopasmowych,

h) silna koncentracja rynku usług

satelitarnych może tworzyć zależności od

kilku dostawców.

Kompetencje przyszłości

W dzisiejszych czasach posiadanie kompetencji cyfrowych jest potrzebne zarówno do

rozwoju osobistego, aktywności społecznej i obywatelskiej, jak i funkcjonowania na rynku

pracy. Choć ich rozwój był w ostatnich latach przedmiotem wsparcia w ramach wielu

inicjatyw, dystans do poziomu średniej unijnej pozostaje znaczący – zaledwie 50% polskich

obywateli posiada przynajmniej podstawowe umiejętności cyfrowe przy średniej UE

wynoszącej 60%36. Silne strony są ograniczone, a część ekspertów wskazuje na

utrzymywanie się tych samych barier i wyzwań w dziedzinie kompetencji cyfrowych od wielu

lat. Odpowiedź na problemy zdiagnozowane w tym zakresie miał stanowić Program Rozwoju

Kompetencji Cyfrowych, którego opracowanie i uchwalenie zajęło ponad 4 lata, w związku

z czym na jego efekty trzeba będzie jeszcze poczekać.

W perspektywie kolejnych lat rysują się bardzo istotne wyzwania z obszaru demografii,

a także niepokojący trend spadającego odsetka absolwentów kierunków STEM (ang.

science, technology, engineering, mathematics, czyli nauka, technologia, inżynieria,

matematyka). Z drugiej strony, absolwentów kierunków ICT jest coraz więcej. Niekorzystny

wpływ mają również inne czynniki, np. niski poziom cyfryzacji firm i wypływanie za granicę

talentów wykształconych w polskich podmiotach systemu nauki i szkolnictwa wyższego. Z

drugiej strony, jako niewątpliwą szansę należy traktować łatwą dostępność przykładów

dobrych praktyk stosowanych przez inne kraje oraz wysoki poziom wiedzy eksperckiej

zgromadzony m.in. w organizacjach społecznych zaangażowanych w rozwijanie kompetencji

cyfrowych w Polsce. Upowszechnianie się automatyzacji procesów i zastosowania sztucznej

inteligencji ma dwa oblicza – z jednej strony stanowi szansę na ograniczenie deficytów

kadrowych, z drugiej – zagrożenie koniecznością pilnego dostosowania kompetencji

pracowników do nowych technologii.

36https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_sk_dskl_i21/default/bar?lang=en&category=isoc.isoc_sk.is

oc_sku.

Silne strony

Słabe strony

a) wysoki poziom kształcenia technicznego

na uczelniach,

a) niski poziom umiejętności cyfrowych

obywateli we wszystkich kategoriach

wiekowych, nawet wśród tzw. cyfrowych

tubylców - osób młodych w wieku 16-19

lat,

b) relatywnie wysoki (na tle Europy

Środkowo-Wschodniej) poziom cyfryzacji

w szkołach, w tym wyposażenie ich

w szerokopasmowy dostęp do internetu,

c) wysoki poziom wiedzy eksperckiej

zgromadzony m.in.

w instytucjach zaangażowanych

w rozwijanie kompetencji cyfrowych

w Polsce.

b) stosunkowo mały zasób specjalistów ICT

i udział kobiet w zawodach ICT,

c) niewystarczająca jakość edukacji cyfrowej,

d) odsetek absolwentów kierunków STEM

poniżej średniej unijnej,

e) niska w porównaniu z innymi krajami UE

aktywność edukacyjna osób dorosłych

w Polsce,

f)

zbyt mały nacisk na rozwój miękkich

kompetencji przyszłości.

Szanse

Zagrożenia

a) wzrost świadomości wśród decydentów

oraz w społeczeństwie znaczenia

kompetencji cyfrowych

dla jakości życia obywateli i kondycji

gospodarki,

a) szybko zmieniający się zakres

kompetencji cyfrowych wymagających

uzupełniania przez całe życie,

b) dostępność przykładów dobrych praktyk

stosowanych przez inne kraje,

c) wzrost efektywności i ograniczenie

deficytów kadrowych przez automatyzację

procesów, współpracę ludzi z maszynami i

sztuczną inteligencję.

b) starzenie się społeczeństwa

i wykluczenie cyfrowe seniorów,

c) drenaż talentów,

d) brak stabilności wsparcia rozwoju

kompetencji cyfrowych,

e) kryzys zdrowia psychicznego i inne ryzyka

związane z ekspozycją na media

elektroniczne,

f)

30

konieczność dostosowania kompetencji

pracowników do skutków automatyzacji

i wykorzystania sztucznej inteligencji.

Cyberbezpieczeństwo

Obszar cyberbezpieczeństwa jest powiązany ze wszystkimi innymi obszarami, a silne i słabe

strony, szanse i zagrożenia współgrają z tymi wskazanymi w innych częściach. Polska

dysponuje istotnym zasobem kapitału ludzkiego – ekspertów w instytucjach zapewniających

cyberbezpieczeństwo na poziomie krajowym, czy startupów zajmujących się

cyberbezpieczeństwem. Jednocześnie jednak, niski poziom kompetencji cyfrowych (w tym

w przedsiębiorstwach) oraz relatywnie niewielkie znaczenie przywiązywane wciąż do

cyberbezpieczeństwa mogą przekładać się na narastające ryzyka i dużą liczbę „słabych

ogniw”. W wielu aspektach kluczowy dla cyberbezpieczeństwa jest wymiar międzynarodowy.

Bliskość pełnoskalowej wojny w Ukrainie oraz agresywna postawa Federacji Rosyjskiej

i innych aktorów międzynarodowych zwiększa liczbę cyberataków, ale zarazem pozwala

rozwijać kompetencje w konfrontacji z realnym zagrożeniem. Korzystnym czynnikiem dla

zwiększenia poziomu cyberbezpieczeństwa jest także rozwijający się rynek – zarówno

rodzimych firm, jak i obecność światowych potentatów, która pozwala na korzystanie z ich

wiedzy, doświadczeń i infrastruktury. Koordynację działań w obszarze cyberbezpieczeństwa

może utrudniać rozproszenie odpowiedzialnych za niego instytucji oraz brak „jednego

okienka” dla podmiotów krajowego systemu cyberbezpieczeństwa (KSC) i obywateli. Kwestie

prawne natomiast są zarówno problemem, jak i szansą – z jednej strony niekorzystne są

bowiem opóźnienia w tworzeniu niektórych aktów prawnych oraz ich coraz większa liczba

komplikująca system prawny, z drugiej jednak wciąż istnieje możliwość przyjęcia dobrych

przepisów oraz poszerzenie debaty na poziomie europejskim.

Silne strony

Słabe strony

a) niskie wykorzystanie chmury

obliczeniowej,

a) zespoły CSIRT (ang. Computer Security

Incident Response Team - Zespoły

Reagowania na Incydenty

Bezpieczeństwa) poziomu krajowego

i inne instytucje odpowiedzialne za

zapewnianie cyberbezpieczeństwa

na poziomie krajowym,

b) niski poziom umiejętności cyfrowych, braki

kompetencyjne w administracji publicznej,

b) duży zasób specjalistów w sektorze

publicznym i prywatnym,

d) rozproszenie instytucji odpowiedzialnych

za cyberbezpieczeństwo,

c) inicjatywy zwiększające

cyberbezpieczeństwa na poziomie

krajowym (w tym AntyDDoS, ARAKISGOV, ARTEMIS, SKR-Z, S46, CTI),

e) bliskość pełnoskalowej wojny w Ukrainie,

narażenie na cyberataki

ze strony Federacji Rosyjskiej,

c) niska świadomość dotycząca zagrożeń

w społeczeństwie i administracji,

f)

d) duża liczba kierunków studiów związanych

z cyberbezpieczeństwem,

trudności w utrzymaniu specjalistów

w sektorze publicznym; braki kadrowe

w IT wśród MŚP,

e) członkostwo w NATO (współpraca

sojusznicza i kolektywna obrona)

oraz członkostwo w UE (mechanizmy

współpracy i regulacje).

g) niski priorytet cyberbezpieczeństwa

w polskich firmach oraz w administracji.

Szanse

Zagrożenia

a) rosnąca świadomość dotycząca ochrony

danych i prywatności,

a) popularyzacja smart-urządzeń IoT (ang.

Internet of Things - internet rzeczy)

i rozwój przemysłu 4.0,

b) wzrost znaczenia bezpieczeństwa

w dyskusjach o kierunku rozwoju,

przekładająca się na szanse wzrostu

finansowania.

b) popularyzacja pracy zdalnej,

c) wykorzystanie generatywnej AI przy

szkodliwej działalności w cyberprzestrzeni,

d) rozwój technologii kwantowych jako

zagrożenie dla bezpieczeństwa informacji,

e) nasilająca się rywalizacja geopolityczna,

f)

wzrost liczby cyberataków,

g) stosowanie rozwiązań technologicznych

od niezaufanych dostawców.

Cyfrowe państwo

Rozwój cyfrowych usług publicznych (i prywatnych) to jeden z obszarów w którym Polska

radzi sobie relatywnie dobrze. Mimo odległego miejsca w zestawieniach rankingowych DESI,

dystans do liderów jest mniejszy niż w innych obszarach, a niektóre krajowe rozwiązania

(np. mObywatel) są dobrym przykładem dla innych państw. Ponieważ dla rozwoju usług

cyfrowych kluczowe jest zaufanie społeczne do zastosowanych technologii, należy

podkreślić, że w ostatnich latach nie było większych incydentów naruszających takie

zaufanie. Według badań PIE37, polscy obywatele mają pozytywne nastawienie do e-usług

92,5% respondentów deklaruje, że cyfrowe usługi publiczne ułatwiają im załatwianie spraw

urzędowych; 66,7% badanych jest zdania, że państwo powinno inwestować więcej

w cyfrowe usługi publiczne, jednak tylko 27,2% jest gotowych sfinansować te inwestycje

przez podwyżkę podatków. Jednocześnie 60,4% ankietowanych uważa, że państwo powinno

wykorzystać sztuczną inteligencję przy tworzeniu cyfrowych usług publicznych.

Istotną trudnością jest znaczne rozproszenie tworzonych usług, w tym dublowanie się

zamawianych przed administrację rozwiązań. Sugeruje to słabą koordynację działań w tym

zakresie. Jednocześnie wiele usług ma braki na poziomie UX (ang. user experience doświadczenie użytkownika), podczas gdy w innych ośrodkach na ten aspekt stawia się duży

nacisk – brakuje wypracowanych standardów czy przepływu najlepszych praktyk. Ważnym

wyzwaniem jest też cyfryzacja prowadzona przez samorządy. Na tym poziomie często

bowiem brak kompetencji do wprowadzania cyfrowych usług, pojawiają się trudności

z zapewnieniem utrzymania systemów teleinformatycznych (ze względu na jeszcze większy

niż na poziomie centralnym niedostatek specjalistów ICT); pojawiają się też obawy przed

trwałą utratą pracy wskutek automatyzacji.

37 https://pie.net.pl/67-proc-polakow-jest-za-szerszym-stosowaniem-ai-w-administracji-publicznej/.

Silne strony

Poz. 620

Słabe strony

a) szeroki wachlarz cyfrowych usług

publicznych,

a) dług technologiczny (utrzymujące się stare

systemy teleinformatyczne w administracji),

b) dostęp do funduszy strukturalnych,

b) braki kompetencyjne i obawy

w administracji, zwłaszcza po stronie

samorządów,

c) istniejące, dobrze funkcjonujące rozwiązania

(mObywatel, Twój e-PIT),

d) otwartość na zmiany i aplikowanie nowych

rozwiązań,

e) rozwinięty rynek komercyjnych rozwiązań

w zakresie identyfikacji elektronicznej.

c) niski poziom zaufania do państwa,

d) niekonkurencyjne wynagrodzenia

dla specjalistów ICT w administracji

publicznej,

e) brak pełnej interoperacyjności systemów

teleinformatycznych i rejestrów publicznych

wykorzystywanych w administracji

publicznej,

f)

Szanse

silosowość w administracji publicznej –

dublowanie zamówień, brak koordynacji

działań i wspólnych standardów.

Zagrożenia

a) uzależnienie od rozwiązań dostarczanych

przez zewnętrznych dostawców,

a) pozytywne nastawienie społeczne

do cyfrowych usług publicznych oraz

stosowania AI w administracji,

b) nakładanie się różnych mechanizmów

i perspektyw czasowych w dokumentach

strategicznych, w tym unijnych,

b) partnerstwo z biznesem i korzystanie

z najlepszych rozwiązań rynkowych,

c) rywalizacja geopolityczna i zagrożenie

uderzeniem w czułe punkty cyfrowej

infrastruktury kraju,

c) rozwój lokalnego rynku ICT.

d) szybko zmieniające się otoczenie

technologiczne; oddalanie się sektora

prywatnego od publicznego w zakresie

stosowanych technologii,

e) wysokie koszty budowy i utrzymania

rozwiązań ICT,

f)

niespójność ram regulacyjnych.

Gospodarka cyfrowa

Polska gospodarka cyfrowa znajduje się w fazie intensywnego rozwoju, ale nadal istnieje

duża przestrzeń do poprawy cyfryzacji firm, automatyzacji i robotyzacji produkcji.

Robotyzacja jest na niskim poziomie w stosunku do krajów regionu, a tym bardziej

w odniesieniu do europejskich liderów38. Wydaje się jednak, że trendy demograficzne,

regulacyjne (m.in. wzrost płacy minimalnej) i rynkowe mogą przyspieszyć zmiany w tym

obszarze w Polsce. Silną stroną są relatywnie wysokie wydatki sektora prywatnego na

badania i rozwój (w porównaniu do wydatków budżetowych39) czy obecność regionów

chmurowych największych globalnych dostawców chmury – a zatem ich bezpośrednie

zaangażowanie w rozwijanie cyfrowej gospodarki. Trudnością są z kolei bariery mentalne

(tj. brak motywacji przedsiębiorców do wdrażania nowych rozwiązań – zdecydowanie

trudniejsze do przezwyciężenia niż np. bariery finansowe), „pułapka kraju średniej wielkości”

(rynek krajowy wystarczająco duży do utrzymania firmy, brak zewnętrznych bodźców do

rozwoju) czy wreszcie niewystarczająca dostępność krajowego kapitału (bariera

wykraczająca poza sferę cyfrową). Innym ryzykiem, również wykraczającym poza tylko sferę

cyfrową, jest struktura gospodarki, z dużą nadwyżką firm mikro- i małych

(najprawdopodobniej niezależnie od dużego odsetka pozornie samozatrudnionych).

W rezultacie może powstać dualna gospodarka, w której firmy z kapitałem zagranicznym,

włączone w globalne łańcuchy dostaw czy eksportujące stosują nowoczesne rozwiązania

technologiczne i cyfrowe, a druga część pozostaje w tyle. Takie zagrożenie sugerują

wskaźniki rozwoju sektora ICT, w tym w odniesieniu do flagowego polskiego obszaru

eksportowego – branży gamedev (tworzenie gier komputerowych, ang. game development).

Ukazują one bardzo niską liczbę specjalistów ICT w całej gospodarce, wskazującą na niski

priorytet cyfryzacji w większości firm.

Istotnym kontekstem dla przyszłości polskiej gospodarki cyfrowej są też trendy

demograficzne. Już w 2023 r. 25% osób pracujących (w wieku 18-64 lat) stanowiły osoby

w wieku 50 lat lub wyższym40. Jak wynika z analizy PIE, do 2035 r. polski rynek pracy

skurczy się o 2,1 mln pracowników, czyli 12,6% obecnego zatrudnienia. Najpoważniejsze

skutki zmian demograficznych dotkną sektor edukacji (zmniejszenie bazy pracowników o

nawet 29%) oraz opieki zdrowotnej (spadek o nawet 23%). Sektory przemysłowe (sekcje B-E

Polskiej Klasyfikacji Działalności) mogą do 2035 r. stracić nawet 400 tys. pracowników

(spadek o 11%).

Jednym z potencjalnych rozwiązań niwelujących negatywne skutki spadku podaży pracy jest

wykorzystanie nowoczesnych technologii. Automatyzacja, wykorzystanie robotów

przemysłowych, systemów RPA (Robotic Process Automation) oraz sztucznej inteligencji

mogą wspomagać ludzką pracę, zwiększać jej efektywność lub nawet całkowicie ją

zastępować41. Dzięki takim rozwiązaniom można zautomatyzować część etatów lub

38 https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_eb_p3d/default/table?lang=en.

39 https://ec.europa.eu/eurostat/statisticsexplained/index.php?title=R%26D_expenditure#R.26D_expenditure_by_source_of_funds.

40 https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2024/10/Podaz-pracy.pdf.

41 https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2024/10/Podaz-pracy.pdf.

zmniejszyć zapotrzebowanie na pracę w sektorach zmagających się z niedoborami siły

roboczej – tych, w których nie przyniesie to nadmiernych negatywnych kosztów społecznych.

Pomimo obecnie obserwowanego w Polsce niskiego poziomu adaptacji nowych technologii,

można zakładać, że spadająca podaż pracowników, a co za tym idzie wzrost kosztów pracy,

przełożą się na potrzebę innowacyjnych inwestycji na rzecz automatyzacji w polskich

przedsiębiorstwach42. W polskim przemyśle istnieje nadal duży potencjał automatyzacji,

ponieważ obecna gęstość robotyzacji należy do najniższych w UE43. Również sztuczna

inteligencja jako technologia, która jest jednocześnie komplementarna oraz substytucyjna

wobec pracowników wysoko wykwalifikowanych, daje duży potencjał na przejmowanie

niektórych zadań od ludzi, a jednocześnie zwiększenie efektywności wykonywania

pozostałych zadań, co może pomóc zniwelować negatywne skutki zmian demograficznych44.

Jednocześnie jest niezbędne zapewnienie, aby zastosowanie sztucznej inteligencji w

wykonywaniu zadań nie prowadziło do nadużyć względem pracowników.

42 https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2024/10/Podaz-pracy.pdf.

43 https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2024/07/Robotyzacja-w-Polsce-w-2023.pdf.

44 https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2024/03/ERP-2024.pdf.

Silne strony

Słabe strony

a) dostępność technologii największych

globalnych graczy,

b) wysoki eksport ICT (szczególnie usług),

c) relatywnie wysokie nakłady polskich

dużych firm na B+R (badania i rozwój,

ang. Research and Development),

d) rozwinięty rynek polskich komercyjnych

rozwiązań w zakresie identyfikacji

elektronicznej oraz usług zaufanych

ukierunkowanych na wzrost

cyberbezpieczeństwa.

a) relatywnie niski poziom robotyzacji,

b) brak strategii przemysłowej,

c) niski poziom kompetencji cyfrowych,

d) niska motywacja pracodawców do

wdrażania innowacyjnych/cyfrowych

rozwiązań,

e) niski odsetek specjalistów ICT

zatrudnionych w gospodarce,

f)

niska dostępność krajowego kapitału,

g) niska innowacyjność gospodarki,

h) uzależnienie od rozwiązań dostarczanych

przez zewnętrznych dostawców, w tym

szczególnie kontrolowanych kapitałowo

przez podmioty spoza UE.

Szanse

Zagrożenia

a) zmniejszanie się zasobu siły roboczej jako

potencjalny impuls do

automatyzacji/cyfryzacji,

b) szybkie tempo rozwoju gospodarki,

c) duże doświadczenie krajowe we

wdrażaniu e-usług prywatnych,

d) wzrost cyberodporności polskiej

gospodarki oraz minimalizacja strat

wynikających z cyberataków

w konsekwencji wzmocnienia

bezpieczeństwa procesów identyfikacji

elektronicznej.

37

a) brak silnego ekosystemu inwestycji

w startupy,

b) mały w stosunku do potrzeb dopływ

specjalistów ICT, zagrożenia wynikające

z kryzysu demograficznego,

c) wysokie koszty zatrudnienia specjalistów

ICT,

d) "luka cyfrowa" wśród przedsiębiorców –

firmy o wysokim poziomie automatyzacji

są przeważnie duże, eksportujące, będące

w posiadaniu zagranicznego kapitału,

e) zwiększająca się niestabilność

geopolityczna, przekładająca się na

ryzyko prowadzenia działalności

gospodarczej.

VI. Cele i czynniki umożliwiające ich

realizację

Powyżej zarysowane uwarunkowania – obok doświadczeń z dotychczasowego

funkcjonowania MC, rekomendacji z licznych raportów z administracji i rynku oraz ciał

doradczych, a także ewaluacji realizacji dotychczas obowiązujących dokumentów

strategicznych – były drogowskazem w opracowaniu założeń niniejszej Strategii.

Za jej główne dążenie - biorąc pod uwagę

horyzontalność procesów cyfryzacji i jej silny

wpływ na wiele aspektów ludzkiego życia –

uznajemy podnoszenie jakości życia dzięki

cyfryzacji.

Do realizacji tego dążenia przyczynią się cele i działania zarysowane w poszczególnych

obszarach tematycznych. Kluczowe znaczenie będzie miała zaś realizacja celów

podstawowych, warunkujących powodzenie pozostałych. Są to

1) zagwarantowanie odpowiedniej jakości sieci telekomunikacyjnej na obszarze kraju

poprzez jej rozwój i utrzymanie;

2) wsparcie rozwoju kompetencji koniecznych do poruszania się w świecie cyfrowym;

3) dostarczenie przez państwo szerokiego pakietu e-usług o wysokim poziomie

dojrzałości;

4) zapewnienie szeroko pojętego bezpieczeństwa sfery cyfrowej;

5) wsparcie rozwoju innowacyjnej cyfrowej gospodarki.

Aby powyższe cele mogły być skutecznie realizowane, jest konieczne

a) zwiększenie koordynacji prac między podmiotami administracji publicznej –

zarówno centralnej, jak i samorządowej – a także wsparcia innych instytucji

publicznych. Brak jednego ośrodka odpowiedzialnego za cyfryzację kraju we wszystkich

obszarach wymaga poprawy mechanizmów koordynacji między różnymi podmiotami

działającymi w tym zakresie. Poruszanie się w szybko zmieniającej się sferze

technologii wymaga też zwiększenia elastyczności funkcjonowania państwa w tym

obszarze,

b) przeznaczenie wystarczających zasobów finansowych, kadrowych

i organizacyjnych na rozwój cyfrowego państwa, społeczeństwa i gospodarki opartej

na danych. Inwestycje w obszar cyfrowy – zapewnianie cyberbezpieczeństwa,

unowocześnianie procesów w administracji, usprawnianie e-usług, podniesienie liczby

wdrożeń opartych o sztuczną inteligencję czy wsparcie tworzenia innowacji – są

kluczowe, ale kosztują i wymagają zaangażowania odpowiednio wynagradzanych

i kompetentnych kadr,

c) długofalowe projektowanie cyfrowego rozwoju kraju. Choć precyzyjne przewidzenie

kierunków rozwoju technologii jest często niemożliwe, za istotne należy uznać

zwiększenie kompetencji analitycznych ośrodków odpowiedzialnych za tworzenie

polityki cyfrowej w Polsce – pozwoli to bowiem na wczesnym etapie identyfikować

trendy, których uwzględnienie może być korzystne dla kraju. Należy mieć także na

względzie zapewnianie neutralności technologicznej rozwiązań stosowanych przez

państwo, co umożliwi uniknięcie długofalowego uzależnienia od jednego dostawcy,

d) wsparcie sprawiedliwej transformacji cyfrowej, w ramach której zagwarantowany

zostanie zrównoważony rozwój oraz zwiększenie konkurencyjności gospodarki (w tym

w powiązaniu z transformacją energetyczną oraz prawami pracowniczymi), włączenie

społeczne, dostępność cyfrowa (w szczególności dla osób z niepełnosprawnościami)

oraz realizacja praw i zasad cyfrowych, zawartych m.in. w Europejskiej Deklaracji Praw

i Zasad Cyfrowych w Cyfrowej Dekadzie. Odpowiednio zaprojektowana transformacja

cyfrowa musi uwzględniać m.in. powiązania z transformacją energetyczną,

zagwarantowanie praw pracowniczych i wsparcie przekwalifikowania osób, których

miejsca pracy są zagrożone przez zmiany technologiczne oraz uwarunkowania

demograficzne,

e) projektowanie cyfrowych przemian w duchu technorealizmu – uznanie, że rozwój

technologii nie jest odpowiedzią na wszystkie problemy. Jakkolwiek ma on potencjał do

realnej poprawy jakości życia, wiąże się też z zagrożeniami, w tym z przypadkami

naruszenia prawa, na które państwo musi reagować i im zapobiegać. Niezbędne jest

pragmatyczne podejście, opierające się na świadomości, że technologia nie jest celem

samym w sobie, i wykorzystaniu jej w tych obszarach, gdzie faktycznie przyniesie

korzyści,

f)

przyjęcie założenia, że wprowadzanie przez państwo nowych rozwiązań cyfrowych

powinno być poddawane dogłębnej weryfikacji na etapie projektowania

i mitygacji zagrożeń, w celu zapewnienia bezpieczeństwa, w tym gwarancji ochrony

danych osobowych – rozumianego zarówno w odniesieniu do obszaru

cyberbezpieczeństwa, jak i praw podstawowych obywateli, ich dobrostanu

psychicznego i spójności społecznej,

g) zapewnienie partnerskiej współpracy międzynarodowej, a także między

państwem a biznesem, w tym sektorem MŚP. Gospodarka cyfrowa jest globalna,

a istotna część polskiego prawa cyfrowego bierze swój początek w UE. Tym samym

bez dobrej współpracy międzynarodowej rozwój cyfrowego państwa i gospodarki będzie

napotykał na istotne przeszkody. Konieczne jest też zapewnienie uczciwych i

partnerskich relacji z firmami z sektora ICT. Na szczególną uwagę zasługują relację z

największymi globalnymi firmami technologicznymi. Choć funkcjonowanie bez ich

produktów często jest niemożliwe, to zarazem muszą one uczciwie kontrybuować do

rozwoju państwa, również w obszarze podatkowym. W budowaniu tych relacji jest

konieczne utrzymanie suwerenności w kluczowych aspektach dotyczących cyfryzacji.

Niezwykle ważną kwestią będzie również współpraca z sektorem pozarządowym oraz

w ramach partnerstw publiczno-społecznych.

Na potrzeby usystematyzowania kierunków interwencji określone zostały 4 obszary

horyzontalne, które w największym stopniu realizują podstawowe cele Strategii, a ze

względu na rangę i znaczenie, istotnie wpływają na efektywność działań w innych obszarach

i stanowią punkt wyjścia dla transformacji cyfrowej wielu dziedzin życia społeczno39

gospodarczego. Są to: komunikacja elektroniczna, kompetencje przyszłości,

cyberbezpieczeństwo oraz koordynacja transformacji cyfrowej.

1. Obszary horyzontalne

1.1 Komunikacja elektroniczna

Diagnoza – jak jest?

W Polsce odsetek gospodarstw domowych w zasięgu dostępu do internetu o przepustowości

dosyłowej łącza wynoszącej co najmniej 100 Mb/s, z możliwością jej zwiększenia do

przepustowości mierzonej w gigabitach, wyniósł na dzień 31 grudnia 2024 r. 83,6%45.

Wskazuje to na znaczący postęp dokonany w ostatnich latach, który został osiągnięty za

sprawą znaczących inwestycji finansowanych ze środków publicznych i prywatnych.

Jednocześnie jest niezbędne kontynuowanie inwestycji zmierzających - zgodnie z celami

Cyfrowej Dekady UE - do zapewnienia powszechnego dostępu do sieci gigabitowych. Wraz

z poprawą sytuacji w zakresie zwiększenia obszaru objętego zasięgiem internetu

szerokopasmowego coraz bardziej istotną kwestią staje się pobudzenie popytu na usługi

dostępu do internetu (z usług stacjonarnego dostępu do internetu w 2024 r. korzystało 67,5%

gospodarstw domowych46). Za sprawą inwestycji operatorów mobilnych, którzy na skutek

przeprowadzonych w 2023 r. i 2025 r. aukcji uzyskali możliwość korzystania z pasm

pionierskich dla technologii 5G (3,6 GH i 700 MHz), nastąpiła znacząca poprawa zasięgu

usług w tej technologii. W 2025 r. według danych UKE, ponad 90% gospodarstw domowych

w Polsce znajduje się w zasięgu sieci 5G47.

Zapewnienie powszechnego dostępu do

bardzo szybkiego internetu wszystkim

obywatelom jest jednym z determinantów

rewolucji cyfrowej,

bowiem umożliwia budowę kapitału cyfrowego społeczeństwa, upowszechnienie kwalifikacji

cyfrowych, wspieranie kompetencji cyfrowych wśród dzieci i młodzieży w procesie edukacji,

czy też upowszechnienie cyfrowych usług publicznych. Proces ten nie może odbyć się bez

współpracy państwa z przedsiębiorstwami telekomunikacyjnymi w zakresie zapewnienia

bezpiecznej, wydajnej i zrównoważonej infrastruktury cyfrowej. Na tej płaszczyźnie coraz

większym wyzwaniem staje się sukcesywna eliminacja tzw. białych plam NGA (ang. Nextgeneration access) ze względu na konieczność dotarcia z inwestycjami do najtrudniejszych –

z punktu widzenia dostępności i ukształtowania terenu oraz gęstości zaludnienia – punktów

adresowych, które generują konieczność znacznych nakładów finansowych. Ze względu na

potencjalnie niską opłacalność dla przedsiębiorców telekomunikacyjnych inwestycje w tych

obszarach muszą być finansowane przede wszystkim ze środków pochodzących ze źródeł

publicznych. Konieczne jest również sformułowanie odpowiedzi na problem spadającej

45 Sprawozdanie z działalności Prezesa UKE za 2024 rok, https://bip.uke.gov.pl/sprawozdania/sprawozdania-

prezesa-uke/sprawozdanie-prezesa-uke-z-dzialalnosci-prowadzonej-w-2024-r-,8.html.

46 Raport o stanie rynku telekomunikacyjnego w 2024 roku, https://www.uke.gov.pl/akt/raport-o-stanie-rynkutelekomunikacyjnego-w-2024-roku,590.html.

47 Raport o stanie rynku telekomunikacyjnego w 2024 roku, https://www.uke.gov.pl/akt/raport-o-stanie-rynkutelekomunikacyjnego-w-2024-roku,590.html.

(w ujęciu realnym) wartości rynku, przekładający się na ograniczenie zdolności

inwestycyjnych przedsiębiorstw telekomunikacyjnych. Aby temu zapobiec,

w nowelizowanych przepisach Megaustawy48 zaproponowano działania mające na celu

przyspieszenie, uproszczenie i obniżenie kosztów wdrażania stacjonarnych

i bezprzedwodowych sieci o bardzo dużej przepustowości.

Za uzupełnienie infrastruktury naziemnej

służyć mogą technologie satelitarne,

użyteczne szczególnie na obszarach o niskim

zaludnieniu.

Należy mieć również na uwadze widoczny trend w zakresie konwergencji sieci naziemnych

z nienaziemnymi, w szczególności satelitarnymi. Zakłada się, że sieci komórkowe kolejnej

generacji (6G) będą domyślnie zintegrowane z sieciami satelitarnymi. Trend ten jest już

widoczny w obecnej generacji (5G). Obecnie coraz częściej dochodzi do współpracy

operatorów komórkowych z operatorami satelitarnymi odnośnie do testowania możliwości

odbioru sygnałów satelitarnych przez urządzenia mobilne. Po 2030 r. można spodziewać się

w pełni zintegrowanych usług w urządzeniach końcowych. Oznacza to, że użytkownicy będą

mieli możliwość dostępu do usług telekomunikacyjnych niezależnie od miejsca przebywania.

Konwergencja sieci umożliwi również dalszy rozwój usług typu IoT oraz usług

autonomicznych, w szczególności związanych z transportem. Należy przy tym zwrócić

uwagę na zagrożenia związane z silną koncentracją na rynku usług satelitarnych.

Łączność satelitarną należy też uznać za zasób podwójnego zastosowania (cywilny

i wojskowy), który w przypadku potencjalnego zagrożenia umożliwia reakcję na trudne do

przewidzenia sytuacje oraz dostarczenie informacji na czas. Zapewnienie prawidłowej

komunikacji między podmiotami publicznymi oraz wykorzystywanymi przez nie systemami

teleinformatycznymi i rejestrami publicznymi jest kluczowe w sytuacjach kryzysowych.

Jednocześnie należy zauważyć, że obecnie najbardziej zaawansowane systemy satelitarne,

takie jak konstelacje LEO oferujące globalną łączność o niskim opóźnieniu, powstają poza

UE. Dlatego też, w perspektywie długofalowej, należy rozważyć budowanie i rozwijanie

krajowych zdolności w obszarze łączności satelitarnej oraz – w miarę możliwości – szeroko

uczestniczyć szczególnie w inicjatywach UE w zakresie budowy systemów łączności

satelitarnej. Da to dalsze możliwości rozwoju bezpiecznej łączności państwowej, na potrzeby

cywilne i militarne.

48 Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2026 r. poz.

562).

Cel 1.1.1: Wszyscy użytkownicy na terenie

kraju mają dostęp do ultraszybkich usług

telekomunikacyjnych – mobilnych

i stacjonarnych

Co umożliwi realizację celu

a) kontynuacja wsparcia finansowego dla przedsiębiorców telekomunikacyjnych

w zakresie rozwoju infrastruktury, szczególnie na obszarach tzw. białych plam –

terenach problematycznych z punktu widzenia dostępności, ukształtowania terenu

i gęstości zaludnienia,

b) wykorzystanie alternatywnych technologii do zapewnienia łączności

w najtrudniejszych inwestycyjnie obszarach, gdzie nie ma możliwości uzyskania

przepustowości gigabitowych za pomocą technologii przewodowych,

c) likwidowanie barier prawnych i systemowych dla rozwoju sieci

telekomunikacyjnych przez nowelizację tzw. Megaustawy, która będzie

obejmować zidentyfikowane zarówno przez resort cyfryzacji, jak i zgłaszane przez

branżę telekomunikacyjną bariery inwestycyjne. Ponadto wdrożenie do polskiego

porządku prawnego postanowień rozporządzenia unijnego Gigabit Infrastructure

Act (GIA)49 w celu wsparcia rozwoju publicznych sieci telekomunikacyjnych

przewidującego uruchomienie m.in. otwartego pojedynczego punktu

informacyjnego („jedno okienko”), w którym każdy operator ma prawo składać,

również w formacie elektronicznym, wnioski o udzielenie wszelkich niezbędnych

zezwoleń inwestycyjnych, o odnowienie zezwoleń lub udzielenie prawa drogi,

a następnie uzyskuje informacje o statusie swojego wniosku,

d) zapewnienie jednostkom samorządu terytorialnego wsparcia merytorycznego

w prowadzeniu procesów inwestycyjnych w obszarze telekomunikacji

i wyznaczenie koordynatorów szerokopasmowych we wszystkich gminach

i powiatach,

e) kontynuowanie projektów edukacyjno-informacyjnych dotyczących roli

infrastruktury telekomunikacyjnej (stacjonarnej i mobilnej – w tym 5G i 6G) dla

rozwoju społeczno-gospodarczego kraju wzmacniające odporność społeczną na

dezinformację i manipulacje w przestrzeni informacyjnej obejmującej te

zagadnienie,

f)

utrzymanie i rozwój portalu internet.gov.pl (SIDUSIS) dostarczającego każdemu w

łatwej i dostępnej formie informacji o ofercie usług dostępu do internetu w danym

punkcie adresowym,

49 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1309 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie

środków mających na celu zmniejszenie kosztów wdrażania gigabitowych sieci łączności elektronicznej,

zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/2120 i uchylające dyrektywę 2014/61/UE (akt w sprawie infrastruktury

gigabitowej) (Dz. Urz. UE L 2024/1309 z 08.05.2024 oraz Dz. Urz. UE L 2024/90315 z 24.05.2024), https://eurlex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32024R1309.

g) utrzymanie i rozwój portalu SI2PEM, w tym także przez wprowadzanie

funkcjonalności usprawniających proces inwestycyjny oraz wdrożenie na szeroką

skalę monitoringu poziomów PEM w kraju, w celu zapewnienia dostępności

wiedzy o poziomach PEM (pola elektromagnetycznego) oraz popularyzacji tej

wiedzy w celu rozwoju sieci ruchomej oraz niwelowania obaw o wpływ

infrastruktury sieci ruchomej na zdrowie i środowisko,

h) wspieranie rozwoju samorządowych i prywatnych sieci 5G – prowadzenie działań

o charakterze informacyjnym oraz organizacja szkoleń dotyczących wdrażania

technologii 5G oraz promowanie innowacji – startupów i firm pracujących nad

rozwiązaniami wdrażającymi 5G,

i)

zagwarantowanie odpowiedniej jakości sieci telekomunikacyjnych – wdrożenie

narzędzi systemowych i technicznych w celu pomiaru parametrów usług

telekomunikacyjnych, a także wdrożenie skutecznych mechanizmów

interwencyjnych w celu poprawy jakości usług telekomunikacyjnych,

j)

uruchomienie mechanizmów wsparcia finansowego inwestycji w poprawę

odporności fizycznej sieci telekomunikacyjnych w zakresie przekraczającym

możliwości komercyjne.

[box] Co z tego wynika: Gdziekolwiek mieszkasz, będziesz mieć dostęp do szybkiego

i taniego internetu i sieci komórkowej.

Cel 1.1.2: Bezpieczna łączność elektroniczna

jest bezpłatna dla szczególnych grup

użytkowników końcowych

Co umożliwi realizację celu

a) zapewnienie wydajnych, bezpiecznych i wysoce dostępnych usług łączności

i infrastruktury dla administracji publicznej, w szczególności dla systemów

teleinformatycznych i telekomunikacyjnych zapewniających interoperacyjność

między systemami łączności i komunikacji na potrzeby cywilne i militarne,

b) zmodernizowanie Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE) – zapewnienie

szkołom dostępu do sieci umożliwiającej obsługę ruchu o przepustowościach

gigabitowych,

c) wdrożenie bezpłatnej dla użytkowników końcowych usługi Advanced Mobile

Location (AML) umożliwiającej precyzyjne lokalizowanie osób dzwoniących na

numery alarmowe w oparciu o dane pochodzące z telekomunikacyjnego

urządzenia końcowego w sieci ruchomej i przekazywane do regionalnych centrów

powiadamiania ratunkowego z wykorzystaniem publicznej sieci ruchomej.

[box] Co z tego wynika: Dostęp do szybkiego internetu ułatwi działanie administracji

publicznej oraz szkołom.

Cel 1.1.3: Usługi telekomunikacyjne są

powszechnie wykorzystywane przez

społeczeństwo, administrację i biznes

Co umożliwi realizację celu

a) wsparcie finansowe i organizacyjne podmiotów zaangażowanych we wdrażanie sieci

nowej generacji. Zapewnienie środków na działania badawczo-rozwojowe dotyczące

sieci komunikacyjnych, które będą prowadzone we współpracy instytucji publicznych

z instytucjami naukowo-badawczymi i przemysłem w celu rozwoju zastosowań dla

sieci telekomunikacyjnych (w szczególności mobilnych),

b) wspieranie ścisłej współpracy z dostawcami usług sieciowych umożliwiającej

synchronizację działań, m.in. przez standaryzację, wspólne projekty rozwojowe,

tworzenie jednolitego przekazu.

Cel 1.1.4: Cele transformacji cyfrowej państwa

są wspierane przez bezpieczny system

łączności satelitarnej

Co umożliwi realizację celu

a) opracowanie, budowa i wyniesienie satelity telekomunikacyjnego na orbitę

geostacjonarną wraz z budową całego ekosystemu składającego się z segmentu

naziemnego, użytkowników oraz ustanowienia Polskiego Operatora systemów

łączności satelitarnej. Zdolności satelitarne powinny być w pełni programowalne,

wyposażone w możliwości sterowania transmisją radiową w zakresie przepustowości

i pokrycia oraz posiadać łączność laserową między sobą na różnych orbitach,

b) nowe inwestycje i innowacje dla rozwoju i rozbudowy krajowego potencjału

w zakresie szybkiej telekomunikacji, opartej na satelitach i naziemnej infrastrukturze,

w szczególności sieciach komórkowych nowych generacji (5G/6G) dla świadczenia

przez operatorów efektywnych kosztowo wysokiej jakości telekomunikacyjnych usług

szerokopasmowych,

c) opracowanie i budowa demonstratora technologii, w zakresie wykorzystania

innowacyjnych możliwości technologicznych dla bezpiecznej transmisji

i przechowywania danych w przestrzeni kosmicznej, w szczególności przy

wykorzystaniu technologii kwantowych oraz świadczenia usług łączności satelitarnej

dla administracji publicznej, służb odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe

i bezpieczeństwo,

d) zaangażowanie Polski w projekt IRiS2 – wieloorbitalnej konstelacji satelitów, która

zapewni bezpieczne usługi łączności dla organów rządowych państw członkowskich

UE oraz szybkie łącza szerokopasmowe dla przedsiębiorstw prywatnych i obywateli.

1.2 Kompetencje przyszłości

Diagnoza – jak jest?

Szeroko pojęte kompetencje przyszłości50 mają fundamentalne znaczenie dla rozwoju sfery

cyfrowej w państwie. Obywatele muszą nie tylko umieć korzystać z technologii cyfrowych,

ale także robić to w zdrowy sposób, znać zasady higieny cyfrowej czy umieć rozpoznać

dezinformację. Same zaś kompetencje cyfrowe są kluczowe dla efektywności,

innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki. Dane Głównego Urzędu

Statystycznego51, wskazują na to, że w 2025 r. odsetek Polaków posiadających co najmniej

podstawowe umiejętności cyfrowe wzrósł do 50,4%, a w przypadku umiejętności

ponadpodstawowych odsetek ten wzrósł do 23,5%. Szczegółowego porównania z innymi

krajami dostarczają dane Eurostatu52, w 2025 r. w przypadku co najmniej podstawowych

umiejętności cyfrowych średnia UE wyniosła 60,4%, a ponadpodstawowych umiejętności

cyfrowych53 – 31,4%.

Deficyt kompetencji cyfrowych jest przede wszystkim widoczny wśród osób starszych

(w wieku 65-74 lat), gdzie 87,7% nie posiadało nawet podstawowych umiejętności cyfrowych

(średnia UE – 67,0%) i w grupie wiekowej 55‒64 lat, w której takie osoby stanowiły 67,7%

(średnia UE - 49,5%), podobnie jak wśród rolników (63,8%) i osób z niepełnosprawnościami

- 71,5%54. Odnotowano także spore dysproporcje wśród osób zamieszkujących miasta i

wsie: odsetek mieszkańców terenów wiejskich z co najmniej podstawowymi kompetencjami

cyfrowymi wyniósł 40,9% (średnia UE - 52,8%), o 20 punktów procentowych mniej niż w

przypadku osób zamieszkujących miasta. Kompetencje cyfrowe powinny umożliwić

obywatelom zrozumienie i odnalezienie się w środowisku wykorzystującym technologie w

niemal każdym aspekcie życia. Osoby o niskich umiejętnościach cyfrowych znacznie

bardziej narażone są na dezinformację i nieumiejętne weryfikowanie informacji otrzymanych

drogą cyfrową.

W 2024 r. udział specjalistów ICT w ogólnej liczbie pracujących w Polsce wyniósł 4,5%

(średnia UE – 5,0%)55. Wobec przewidywanego wzrostu popytu na tę kategorię pracowników

oraz wyznaczonego celu dla UE w ramach Cyfrowej Dekady na 2030 r. – 10%, należy uznać,

że stan ten jest niesatysfakcjonujący.

50 OECD definiuje kompetencje przyszłości jako zdolności kognitywne, społeczne i emocjonalne niezbędne do

funkcjonowania w złożonym, szybko zmieniającym się świecie, zarówno zawodowo, jak i prywatnie. Należą do

nich: kreatywność i krytyczne myślenie, odpowiedzialność i inicjatywa, umiejętność współpracy, umiejętności

cyfrowe i medialne. Źródło: OECD Learning Compass 2030.

51 Wskaźnik poziomu umiejętności cyfrowych na poziomie krajowym mierzony jest przez Główny Urząd

Statystyczny co roku. Wyniki na poziomie europejskim także mierzone przez GUS, są prezentowane w bazach

Eurostatu z częstotliwością dwuletnią; raport GUS

https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/nauka-i-technika-spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwoinformacyjne/spoleczenstwo-informacyjne-w-polsce-w-2025-r-,1,19.html.

52 Eurostat

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_sk_dskl_i21/default/table?lang=en&category=isoc.isoc_sk.is

oc_sku.

53 Wprowadzone w dokumencie rozróżnienie poziomu umiejętności cyfrowych wynika z Europejskich Ram

Kompetencji Cyfrowych DIGICOMP. Pełna definicja została przytoczona w słowniku.

54 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/nauka-i-technika-spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwoinformacyjne/wykorzystanie-technologii-informacyjno-komunikacyjnych-w-przedsiebiorstwach-i-gospodarstwachdomowych-w-2025-r-,3,25.html.

55 Eurostat

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_sks_itspt/default/table?lang=en&category=isoc.isoc_sk.isoc_

sks.isoc_skslf.

Kobiety w Polsce, podobnie jak w UE, stanowiły 19% w grupie specjalistów ICT56. Ten brak

równowagi działa na niekorzyść samych kobiet, jak też sektora ICT i gospodarki. Jak wynika

z danych, polski system edukacji nie gwarantuje uzyskania przez absolwentów szkół

średnich podstawowego poziomu kompetencji cyfrowych - w 2023 r. co najmniej

podstawowe umiejętności cyfrowe posiadało tylko 57,8% osób w wieku 16-19 lat (średnia UE

66,4%), a w 2025 r. co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe posiadało 72,3% osób

w wieku 16-19 lat (średnia UE 73,0%)57. Kształcenie na poziomie wyższym nie zapewnia

stosownego do potrzeb dopływu specjalistów ICT - w 2022 r. tylko 4,3% wszystkich

absolwentów kończyło naukę w dziedzinie ICT (średnia UE - 4,5%58. Udział kobiet wśród

absolwentów ICT wyniósł 22% (średnia UE – 21%)59. W kontekście wsparcia innowacji

cyfrowych przez absolwentów szkół wyższych należy również wziąć pod uwagę kształcenie

w obszarach STEM, technologii przełomowych i na kierunkach wspierających ich rozwój.

Skuteczna cyfryzacja państwa, obejmująca rozwój usług cyfrowych oraz transformację

procesów administracyjnych, wymaga równoległego i systemowego rozwoju kompetencji

cyfrowych pracowników administracji publicznej na wszystkich szczeblach. Kompetencje te

stanowią warunek nie tylko wdrożenia, ale także utrzymania, rozwoju i bezpiecznego

funkcjonowania rozwiązań cyfrowych. Brakuje systemowego rozwiązania dotyczącego

podnoszenia kompetencji cyfrowych pracowników administracji publicznej, w tym

pracowników jednostek samorządu terytorialnego oraz członków korpusu służby cywilnej,

dzięki któremu podniósłby się poziom świadczenia usług e-administracji i poziom satysfakcji

obywateli. Istotne jest również podnoszenie świadomości gestorów danych na temat

potrzeby dbania o wysoką jakość (w tym cyfryzację) źródeł administracyjnych, w tym

prowadzonych przez nich rejestrów i systemów, gdyż na nich opiera się rzetelne

informowanie społeczeństwa o rozwoju. W działaniach wspierających należy zwrócić

szczególną uwagę na samorządy, ze względu na ich zróżnicowany potencjał do świadczenia

e-usług oraz specyficzne wyzwania, jakie przed nimi stoją. W jednostkach samorządu

terytorialnego wciąż brakuje dziedzinowych kompetencji cyfrowych, w tym specjalistycznej

wiedzy oraz zasobów kadrowych. Wynika to m.in. z niesatysfakcjonujących wynagrodzeń dla

pracowników, braku planów ciągłego podnoszenia kompetencji, a także z obawy przed

korzystaniem z rozwiązań cyfrowych oraz o miejsca pracy zagrożone automatyzacją.

56 Eurostat

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_sks_itsps/default/table?lang=en&category=isoc.isoc_sk.isoc

_sks.isoc_skslf.

57 Eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_sk_dskl_i21__custom_19825455/default/table

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_grad02__custom_12849024/default/table?lang=en.

58 Eurostat

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_grad03__custom_12512661/default/table?lang=en

59 Eurostat

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_grad03__custom_12512714/default/table?lang=en.

Cel 1.2.1: Co najmniej 85% polskiego

społeczeństwa posiada przynajmniej

podstawowe umiejętności cyfrowe, a 50%

umiejętności ponadpodstawowe

Co umożliwi realizację celu

a) zapewnienie osobom dorosłym, zgodnie z ich potrzebami, możliwości rozwoju

umiejętności cyfrowych w tworzonych w zainteresowanych gminach – również

przy wykorzystaniu infrastruktury istniejących już instytucji – Klubach Rozwoju

Cyfrowego (KRC). Każdy dorosły będzie mógł skorzystać z zajęć organizowanych

w KRC oraz z porad edukatorów zatrudnionych w klubach,

b) inicjowanie działań wspierających osoby z niepełnosprawnościami i szczególnymi

potrzebami, obejmujących: wsparcie finansowe w zakupie sprzętu niezbędnego

do nabycia kompetencji cyfrowych, organizowanie przeznaczonych dla nich

szkoleń, wsparcie organizacji non-profit w realizacji działań na rzecz podnoszenia

kompetencji cyfrowych wśród osób z niepełnosprawnościami i szczególnymi

potrzebami,

c) organizacja lokalnych i ogólnokrajowych kampanii motywujących społeczeństwo

do rozwoju kompetencji cyfrowych przez całe życie, przez wskazywanie korzyści

i możliwości, jakie daje ich posiadanie,

d) zapewnienie dostępu do szkoleń, także zakończonych ewaluacją zdobytych

kompetencji np. w modelu mikropoświadczeń oraz materiałów edukacyjnych na

portalu www.kompetencjecyfrowe.gov.pl, na którym zmapowane zostaną miejsca

w sieci, wydarzenia oraz materiały do rozwijania kompetencji cyfrowych,

e) budowanie świadomości w zakresie bezpiecznego poruszania się w świecie

cyfrowym. Będzie się ono opierać na profilaktyce cyberprzemocy i uzależnień,

szerzeniu świadomości zagrożeń i umiejętności reagowania na nie, promowaniu

świadomego korzystania z technologii cyfrowych (w tym AI), akcentowaniu

konieczności krytycznego myślenia i stosowania zasad higieny cyfrowej,

rozwiązywaniu kwestii etycznych pojawiających się wraz z rozwojem AI oraz

wyposażaniu społeczeństwa w kompetencje odpowiednie do bezpiecznego

i satysfakcjonującego funkcjonowania w świecie cyfrowym,

f)

systemowe przeciwdziałanie dezinformacji połączone ze zwiększaniem

świadomości obywateli o działaniu mechanizmów dezinformacji, rozwijanie

kompetencji krytycznego myślenia, umiejętności weryfikacji informacji i

korzystania z mediów na wszystkich poziomach kształcenia,

g) współpraca, mobilizowanie i aktywizowanie podmiotów tworzących ekosystem

rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce, tj. organizacji non-profit,

przedsiębiorstw, placówek edukacyjnych, kulturalnych, partnerów społecznych,

administracji publicznej, w tym samorządów, itp. Promowanie i rozszerzenie

inicjatyw współpracy takich jak Porozumienie na rzecz rozwoju kompetencji

cyfrowych PW eSkills,

h) zapewnienie uczniom takiego rozwoju kompetencji cyfrowych, aby każdy uczeń

posiadał przynajmniej podstawowe, a najlepiej ponadpodstawowe umiejętności

cyfrowe, zgodnie z Polityką Cyfrowej Transformacji Edukacji. System edukacji

cyfrowej ma być wspierany dzięki odpowiednio przygotowanej kadrze

pedagogicznej, przy uwzględnieniu tempa rozwoju cyfrowego i zmian

w technologii, w szczególności dotyczących sztucznej inteligencji, informatyki

z urządzeniami fizycznymi oraz interdyscyplinarnego zastosowania robotyki.

[box] Co z tego wynika: W Twojej gminie będzie mógł powstać Klub Rozwoju Cyfrowego,

a Twoi bliscy czy znajomi będą mogli w nim lepiej poznać cyfrowy świat.

Cel 1.2.2: Liczba specjalistek i specjalistów

w sektorze ICT odpowiada zapotrzebowaniu

polskiej gospodarki

Co umożliwi realizację celu

a) wspieranie uczniów, w szczególności dziewcząt, w rozwoju zainteresowań

przedmiotami ścisłymi, w tym informatyką, inicjowanie programów wspierających

rozwój kompetencji w nowych obszarach technologii przełomowych, pod kątem

przygotowania zawodowego, m.in. AI i technologii kwantowych oraz rozszerzenie

Programu Rozwoju Talentów Informatycznych na szkoły podstawowe i uzupełnienie

go o komponent technologii przełomowych. Dodatkowym elementem będą działania

promocyjne skierowane do rodziców, uczniów i nauczycieli,

b) niwelowanie barier ograniczających obecność kobiet w ICT, promowanie kierunków

kształcenia i zawodów ICT, a także zwalczanie stereotypów hamujących dopływ

kobiet do zawodów cyfrowych; prowadzenie kampanii informacyjnych

przedstawiających możliwe ścieżki kariery w obszarze ICT,

c) stworzenie mechanizmu nowoczesnych szkoleń i szybkich ścieżek umożliwiających

chętnym przebranżowienie do zawodu specjalisty ICT, dostępnego dla szerokiego

grona zainteresowanych,

d) inicjowanie projektów wspierających rozwój zaawansowanych kompetencji

w zakresie nowych technologii cyfrowych dla pracowników, w szczególności sektora

MŚP, przemysłu i usług,

e) działania wspierające zwiększenie liczby absolwentów kierunków koniecznych dla

rozwoju technologii przełomowych, w tym kierunków STEM, oraz liczby

przeprowadzonych doktoratów w środowisku akademickim,

f)

stworzenie systemu zachęt mających na celu zwiększenie liczby interdyscyplinarnych

specjalistów oraz ekspertów w dziedzinach ICT/STEM, łączących te obszary z innymi

kierunkami niezbędnymi dla rozwoju technologii przełomowych,

g) monitorowanie udziału kobiet w ICT, a także zmian świadomości i postaw związanych

z wizerunkiem przedmiotów ścisłych, zawodów ICT i rolami płciowymi oraz rolą kobiet

w ICT.

Cel 1.2.3: Na wszystkich poziomach

kształcenia dostępna jest efektywna i wysokiej

jakości edukacja cyfrowa, uwzględniająca

potrzeby osób z grup szczególnie wrażliwych

Co umożliwi realizację celu

a) podniesienie jakości kształtowania kompetencji cyfrowych młodego pokolenia przez

rozwój dydaktyki cyfrowej, dostosowanie podstawy programowej do postępu

technologicznego oraz metodycznego i występujących cyberzagrożeń.

Przygotowanie nauczycieli do realizacji zajęć zgodnie z obowiązującą podstawą

programową oraz metodyką wykorzystywania nowych technologii w nauczaniu

i zapewnienie niezbędnego wyposażenia szkół,

b) podniesienie kwalifikacji cyfrowych oraz kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji

(AI) wśród wszystkich nauczycieli, wykładowców, pracowników akademickich

i naukowych,

c) zamawianie studiów (także podyplomowych i dokształcających) w zakresie nauczania

informatyki, kompetencji cyfrowych nauczycieli oraz wykorzystania nowoczesnych

metod nauczania z zastosowaniem technologii cyfrowych,

d) wspieranie rozbudowy programów nauczania na uczelniach o moduły dotyczące

nowoczesnych technologii oraz zwiększanie liczby miejsc na studiach o kierunkach

informatycznych oraz pokrewnych,

e) wykorzystanie technologii cyfrowych w szkołach do podnoszenia jakości kształcenia,

zerwania z podającą formą przekazywania wiedzy, do wspomagania pracy

zespołowej, realizacji zespołowych projektów, grywalizacji oraz zapewnienia kontaktu

z najnowocześniejszymi technologiami cyfrowymi jak np. AI, roboty, mikro-kontrolery,

drukarki 3D, XR (wirtualnej/rozszerzonej rzeczywistości) itp.,

f)

wprowadzenie do podstawy nauczania na wszystkich poziomach kształcenia oraz

programów kształcenia i doszkalania kadry dydaktycznej

- rozwijania kompetencji miękkich związanych ze sferą cyfrową, takich jak

myślenie krytyczne (rozpoznawanie dezinformacji, umiejętność korzystania

z mediów i weryfikacji informacji), oraz z funkcjonowaniem w nowoczesnym

społeczeństwie – kreatywność, umiejętność logicznego i krytycznego

myślenia, komunikacja interpersonalna, zdolność uczenia się przez całe życie,

- kształtowania umiejętności bezpiecznego korzystania z e-usług publicznych

i prywatnych (z obszaru zdrowia, nauki, administracji, komunikacji, finansów,

rolnictwa, zasobów kultury itp.) oraz tematów związanych ze sztuczną

inteligencją – tłumaczenie jej funkcjonowania, programowanie, sposoby

bezpiecznego, etycznego i odpowiedzialnego korzystania z tej technologii,

g) działanie na rzecz wprowadzenia do podstawy programowej na wszystkich

poziomach kształcenia zagadnień związanych z dostępnością cyfrową,

h) aktywizowanie uczniów do samodzielnego poszerzenia wiedzy w zakresie nowych

technologii przez wsparcie organizacji konkursów, hackatonów i innych form

rywalizacji indywidualnej i zespołowej opartej na wiedzy i umiejętnościach,

i)

utworzenie bezpłatnego systemu dla wszystkich placówek oświatowych, który

umożliwi rodzicom obserwowanie postępów edukacji uczniów i kontakt

z pracownikami szkoły.

[box] Co z tego wynika: Polska szkoła przygotuje uczniów do samodzielnego

i bezpiecznego korzystania z technologii cyfrowych oraz będzie wspierała wykrywanie

i rozwój talentów informatycznych.

Cel 1.2.4: Pracownicy administracji publicznej,

w tym samorządowi, posiadają kompetencje

cyfrowe niezbędne do efektywnego działania

administracji

Co umożliwi realizację celu

a) zapewnienie pracownikom administracji publicznej, w tym samorządowym, dostępu

do wysokiej jakości szkoleń, warsztatów praktycznych oraz pakietów kursów elearningowych zakończonych ewaluacją zdobytych kompetencji np. w modelu

mikropoświadczeń, m.in. w obszarach świadczenia cyfrowych usług publicznych,

identyfikacji elektronicznej, zarządzania cyfryzacją, elektronicznego zarządzania

dokumentacją, cyfryzacji procesów, cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji,

systemów chmurowych, zarządzania i analizy danych oraz otwierania danych,

inteligentnych miast i wsi (smart city i smart village), open-source (otwarte

oprogramowanie) w administracji, zarządzania dostępnością cyfrową i jej wdrażaniem

itp.,

b) zwiększenie wynagrodzeń dla specjalistów i specjalistek ICT w administracji oraz

wprowadzenie systemowego wsparcia dla jej pracowników chcących się

przekwalifikować do zawodu specjalisty ICT,

c) wprowadzenie w administracji publicznej prymatu kształcenia własnych kadr

w obszarach zdiagnozowanych potrzeb ICT (np. cyberbezpieczeństwo, sztuczna

inteligencja).

[box] Co z tego wynika: Dzięki zwiększeniu własnych kompetencji, urzędnicy skuteczniej

pomogą rozwiązać Twoją sprawę.

Cel 1.2.5: Kompleksowe wzmocnienie

kompetencji cyfrowych pracowników jednostek

samorządu terytorialnego odbywa się

z uwzględnieniem specyficznych potrzeb

regionalnych i lokalnych

Co umożliwi realizację celu

a) opracowanie i wdrożenie systemu podnoszenia poziomu kompetencji cyfrowych

pracowników samorządowych, w tym skoordynowanie działań zapewniających

kompleksowe wsparcie edukacyjne, eksperckie oraz finansowe,

b) wsparcie samorządów w tworzeniu lokalnych, regionalnych lub ponadregionalnych

hubów usług i kompetencji cyfrowych zapewniających dostęp do specjalistycznej

wiedzy i szkoleń, które będą lepiej dopasowane do potrzeb poszczególnych

podmiotów samorządowych,

c) wdrożenie rozwiązań wspierających adekwatne do warunków rynkowych

wynagradzanie pracowników zaangażowanych w transformację cyfrową, zatrudnianie

ekspertów ICT oraz umożliwienie oddelegowywania pracowników pomiędzy

jednostkami różnych szczebli administracji w celu realizacji zadań publicznych

związanych z przedsięwzięciami informatycznymi o publicznym zastosowaniu,

d) rozwijanie międzynarodowej współpracy przez tworzenie wspólnych projektów

edukacyjnych z unijnymi organizacjami w zakresie kompetencji cyfrowych

administracji samorządowej oraz adaptację najlepszych praktyk z innych krajów UE

w sposób zharmonizowany z polskimi potrzebami,

e) programy stażowe dla studentów połączone z późniejszym zatrudnieniem

w jednostkach samorządu terytorialnego, podczas których mogliby uczestniczyć

w procesie transformacji cyfrowej sektora publicznego oraz zdobywać doświadczenie

w tym zakresie.

Cel 1.2.6: Wiedza, umiejętności i świadomość

polskiego społeczeństwa odpowiadają

wyzwaniom i trendom towarzyszącym

transformacji cyfrowej i zrównoważonemu

rozwojowi

Co umożliwi realizację celu

a) uwzględnianie w programach kształcenia kwestii wpływu korzystania z usług ICT na

środowisko oraz edukowanie na temat tego, jak korzystać z technologii w sposób

bardziej zrównoważony. Prowadzenie kampanii społeczno-edukacyjnych

podnoszących świadomość w tym zakresie,

b) zwiększanie poziomu edukacji społeczeństwa z zakresu technologii przełomowych,

przez organizację szkoleń, warsztatów i edukację pozaformalną, w tym rozwijanie

świadomości danych, obejmującej umiejętność pozyskiwania, interpretacji, krytycznej

oceny oraz odpowiedzialnego wykorzystywania danych,

c) stworzenie planu komunikacji społecznej w mediach publicznych (w ramach misji

publicznej) w celu rozwoju świadomości i wiedzy obywateli na temat zagadnień

cyfrowych.

Cel 1.2.7: Polskie przedsiębiorstwa posiadają

kompetencje cyfrowe kluczowe do

efektywnego prowadzenia biznesu, utrzymania

pozycji konkurencyjnej na rynku

i strategicznego rozwoju firmy przy

wykorzystaniu rozwiązań cyfrowych

Co umożliwi realizację celu

a) wzmacnianie świadomości właścicieli i pracowników nowopowstających

przedsiębiorstw na temat korzyści z wdrożeń technologii dostosowanych do specyfiki

działalności, przez sprofilowane doradztwo eksperckie, dostęp do materiałów

informacyjnych i edukacyjnych z zakresu transformacji cyfrowej oraz korzystanie

z pakietu „Cyfrowego Startu dla Biznesu”,

b) podnoszenie kompetencji właścicieli i pracowników działających przedsiębiorstw

w zakresie wykorzystania nowoczesnych technologii, umożliwienie automatycznej

samooceny poziomu dojrzałości cyfrowej przedsiębiorstwa oraz zapewnienie

dostępu do indywidualnie dopasowanego doradztwa ICT ukierunkowanego na

wdrażanie rozwiązań technologicznych i wzmocnienie cyberbezpieczeństwa,

c) budowanie zaufania do technologii cyfrowych przez wzmacnianie wiedzy o bilansie

kosztów, korzyści i ryzyk z wdrożenia rozwiązań cyfrowych, o cyberbezpieczeństwie

oraz rozwój umiejętności krytycznej oceny jakości i wiarygodności źródeł informacji i

identyfikacji dezinformacji,

d) niwelowanie obaw związanych z przestojami procesów w firmie i ryzykiem

nietrafionych inwestycji w rozwiązania cyfrowe przez systemowe wsparcie

obejmujące rzetelną diagnostykę, ocenę spodziewanych efektów i dobór najlepszych

narzędzi do rozwoju cyfrowego firmy,

e) wspieranie programów podnoszenia kwalifikacji dla pracowników w celu zdobycia

stosowanych umiejętności w zakresie wykorzystania nowoczesnych technologii w ich

obszarach zawodowych.

1.3 Cyberbezpieczeństwo

Diagnoza – jak jest?

Rosnący poziom zagrożeń w cyberprzestrzeni, nowe rodzaje zagrożeń i wzrost aktywności

grup cyberprzestępczych, haktywistycznych i powiązanych z innymi państwami mają wpływ

na codzienne funkcjonowanie obywateli, przedsiębiorstw i instytucji publicznych. Polska

należy do krajów najczęściej atakowanych w cyberprzestrzeni, corocznie rośnie liczba

cyberincydentów. Jest to związane m.in. rozprzestrzenianiem technologii (np. AI)

umożliwiających dokonywanie cyberataków oraz coraz większe ucyfrowienie naszego

codziennego życia oraz digitalizacja gospodarki i państw. Polska i inne państwa Zachodu są

także celem ataków hybrydowych Rosji, Białorusi i innych państw, których duża część ma

miejsce w cyberprzestrzeni. W wymiarze wojskowym cyberprzestrzeń stała się domeną

operacyjną na równi z lądem, morzem, powietrzem i kosmosem. Cyberbezpieczeństwo

naszego kraju ma też fundamentalne znacznie z uwagi na centralną rolę na wschodniej

flance NATO.

Wojna Rosji z Ukrainą, w której Polska stanowi hub logistyczny wsparcia dla broniącej się

Ukrainy, wiązała się z licznymi cyberatakami m.in. na infrastrukturę transportową, co jest

ważną lekcją w kontekście mobilności wojskowej i zdolności do kolektywnej obrony. Polska

nie pozostaje bierna wobec zagrożeń, ale aktywnie im przeciwdziała. Obejmuje to nie tylko

zmiany systemowe, które wprowadza poprzez nowe akty prawne, ale także rozwija zdolności

instytucji odpowiedzialnych za cyberbezpieczeństwo na poziomie krajowym, wyposaża je w

odpowiednie narzędzia techniczne, jak również dba o odpowiedni zasób specjalistów do

spraw cyberbezpieczeństwa (świadczenie teleinformatyczne w ramach Funduszu

Cyberbezpieczeństwa oraz powszechne szkolenia z higieny cyfrowej na wszelkich

szczeblach).

Polska będzie nieustannie podejmować

działania mające na celu systemowe

zwiększanie poziomu cyberbezpieczeństwa

krajowego i międzynarodowego, zwiększanie

poziomu ochrony informacji, a także

ograniczanie ryzyk związanych

z cyberprzestrzenią.

Będziemy więc kompleksowo rozwijać krajowy system cyberbezpieczeństwa – przez zmiany

legislacyjne, podnoszenie odporności i zdolności podmiotów tego systemu oraz

wprowadzanie nowych mechanizmów koordynacji działań. W szczególności nowelizacja

ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa60 (wdrażająca dyrektywę NIS261) oraz

ustawy o zarządzaniu kryzysowym62 (wdrażająca dyrektywę CER63) wzmocni odporność

cyfrową podmiotów działających w cyberprzestrzeni – zarówno publicznych, jak i

prywatnych. Fundamentalną kwestią jest potrzeba powołania centralnej instytucji

odpowiedzialnej za cyberbezpieczeństwo na poziomie krajowym. Kluczowe będą także

upowszechnianie rozwiązań technicznych podnoszących cyberbezpieczeństwo, rozwój

krajowego potencjału technologicznego i przemysłowego w obszarze cyberbezpieczeństwa

oraz zwiększanie kompetencji specjalistów oraz społeczeństwa jako całości. Szczegółowe

kierunki działań, wraz z rozwiązaniami instytucjonalnymi i technologicznymi, wyznacza

Strategia Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej2.

Działania na rzecz zwiększania poziomu cyberbezpieczeństwa muszą być podejmowane

w ścisłej współpracy z odpowiednimi resortami i instytucjami państwa. Podobnie jest

w przypadku zwalczania cyberprzestępczości, bez którego cyfryzacja się nie powiedzie.

Warunkami skutecznego reagowania na współczesne zagrożenia w cyberprzestrzeni są

także: wprowadzenie kompleksowych rozwiązań prawnych, zapewnienie i rozwój narzędzi

technologicznych oraz systematyczne podnoszenie kompetencji instytucji odpowiedzialnych

za walkę z cyberprzestępczością.

Za bardzo istotne należy uznać także działania mające na celu zapewnienie synergii między

wojskowym a cywilnym wymiarem cyberbezpieczeństwa, a także między

cyberbezpieczeństwem a zarządzaniem kryzysowym. Wyrazem takiego podejścia jest

bieżąca, operacyjna i techniczna współpraca w ramach działającego pod egidą

Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa połączonego Centrum Operacyjnego

Cyberbezpieczeństwa (PCOC) pomiędzy Ministerstwem Cyfryzacji a innymi instytucjami

odpowiedzialnymi za cyberbezpieczeństwo na poziomie krajowym, w tym zespołami CSIRT,

policji, służb specjalnych oraz Ministerstwa Obrony Narodowej i jednostek podległych.

60 Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 20 i 252).

61 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na

rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, zmieniająca rozporządzenie (UE)

nr 910/2014 i dyrektywę (UE) 2018/1972 oraz uchylająca dyrektywę (UE) 2016/1148 (dyrektywa NIS 2) (Dz. Urz.

UE L 333 z 27.12.2022, str. 80 oraz Dz. Urz. UE L 2025/90884 z 06.11.2025).

62 Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 574).

63 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie odporności

podmiotów krytycznych i uchylająca dyrektywę Rady 2008/114/WE (Dz. Urz. UE L 333 z 27.12.2022, str. 164).

Cel 1.3.1: Funkcjonujący krajowy system

cyberbezpieczeństwa jest dojrzały i efektywny

Co umożliwi realizację celu

a) powołanie centralnej instytucji odpowiedzialnej za cyberbezpieczeństwo na poziomie

krajowym i koordynującej działania innych podmiotów zapewniających

cyberbezpieczeństwo na poziomie krajowym, dysponującej odpowiednią pozycją

ustrojową, kompetencjami, zasobami osobowymi, budżetem i infrastrukturą,

b) wzmacnianie roli Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa oraz

Połączonego Centrum Operacyjnego Cyberbezpieczeństwa. Pozwoli to zwiększyć

efektywność systemu i zapewni sprawniejsze reagowanie na zagrożenia

w cyberprzestrzeni,

c) rozwijanie Systemu S46 jako podstawy wymiany informacji między podmiotami

kluczowymi, ważnymi oraz instytucjami państwowymi,

d) wzmacnianie potencjału instytucji odpowiedzialnych za zapewnianie

cyberbezpieczeństwa na poziomie krajowym, ze szczególnym uwzględnieniem

zespołów reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego (CSIRT)

poziomu krajowego,

e) tworzenie i rozwój CSIRT-ów sektorowych i współpraca z sektorowymi centrami

wymiany i analizy informacji,

f)

udzielanie podmiotom krajowego systemu cyberbezpieczeństwa wsparcia

w modernizacji i rozbudowie infrastruktury cyberbezpieczeństwa w sieciach IT, w tym

jednostkom samorządu terytorialnego w budowie samorządowych struktur

odpowiedzialnych za cyberbezpieczeństwo.

Cel 1.3.2: Cyberprzestępczość jest skutecznie

zwalczana

Co umożliwi realizację celu

a) wprowadzenie regulacji pozwalających skuteczniej zwalczać cyberprzestępczość,

w tym przepisów karnych, przepisów z zakresu zabezpieczenia elektronicznego

materiału dowodowego oraz przeciwdziałania kradzieży tożsamości, przepisów

dotyczących banków i instytucji finansowych, z uwzględnieniem regulacji

międzynarodowych. Przegląd przepisów o zwalczaniu nadużyć w komunikacji

elektronicznej,

b) wzmocnienie wyspecjalizowanych struktur zwalczania cyberprzestępczości

w zakresie rozwoju zasobu kadrowego i narzędzi służących do zbierania

i analizowania dowodów,

c) podnoszenie potencjału organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, w tym przy

wykorzystaniu nowych technologii i we współpracy z polskim sektorem naukowym

i branżą cyfrową,

d) krajowa i międzynarodowa wymiana wiedzy i doświadczeń z zakresu

cyberbezpieczeństwa i cyberprzestępczości.

[box] Co z tego wynika: Organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości otrzymają skuteczne

środki zwalczania cyberprzestępstw oraz pociągania cyberprzestępców do

odpowiedzialności.

Cel 1.3.3: Systemy informacyjne w sferze

publicznej (w tym militarnej) oraz prywatnej

posiadają wysoki poziom odporności

Co umożliwi realizację celu

a) centralne pozyskiwanie i rozwój rozwiązań cyberbezpieczeństwa przez MC na

potrzeby własne oraz administracji publicznej i Sił Zbrojnych RP, w szczególności

kontynuacja już realizowanych inicjatyw w obszarze rozpoznawania zagrożeń w

cyberprzestrzeni (CTI), ochrony przed atakami DDoS oraz bezpiecznej łączności,

b) wprowadzenie mechanizmu uwzględniania w zamówieniach publicznych wymogów

związanych z cyberbezpieczeństwem w odniesieniu do produktów i usług ICT oraz

specyfikacji tych wymogów, jak również promowanie dobrych praktyk poświęconych

zamówieniom publicznym w obszarze cyberbezpieczeństwa,

c) wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego szybkie pozyskiwanie usług i produktów

związanych z cyberbezpieczeństwem w pilnych przypadkach dotyczących

bezpieczeństwa państwa, przy jednoczesnym zachowaniu transparentności procesu

zakupowego oraz określeniu szczególnego trybu zastosowania tego rodzaju

procedury, co pozwoli uniknąć długotrwałych postępowań przetargowych negatywnie

oddziałujących na cyberbezpieczeństwo państwa,

d) monitorowanie bezpieczeństwa systemów i rejestrów państwowych w trybie 24/7

przez zespoły cyberbezpieczeństwa w podmiotach je utrzymujących, stałe

podnoszenie zdolności do reagowania na incydenty oraz przez wdrażanie nowych

rozwiązań technicznych, proceduralnych i systemowych, jak również

przeprowadzanie cyklicznych testów ciągłości działania oraz włączenie aspektów

cyberbezpieczeństwa na jak najwcześniejszym etapie rozwoju i utrzymania,

e) opracowanie Krajowego planu reagowania na incydenty i sytuacje kryzysowe

w cyberbezpieczeństwie na dużą skalę,

f)

wprowadzenie skoordynowanych rozwiązań dotyczących zarządzania podatnościami,

w tym ich ujawniania, identyfikowania, katalogowania i eliminacji. Wykorzystanie

europejskich rozwiązań związanych z zarządzaniem podatnościami w europejskich

programach certyfikacji cyberbezpieczeństwa,

g) rozwijanie krajowych rozwiązań i standardów kryptologicznych (w tym w zakresie

kryptografii kwantowej i postkwantowej oraz komunikacji kwantowej i kwantowej

dystrybucji klucza), a także budowanie krajowych kompetencji, w szczególności przez

inicjowanie programów i projektów badawczo-rozwojowych, wdrożeniowych

i innowacyjnych w tym zakresie, aby Polska dysponowała suwerennym potencjałem

kryptologicznym oraz dokonała bezpiecznej migracji do kryptografii postkwantowej

oraz mogła wykorzystać technologie kwantowe na rzecz bezpieczeństwa państwa,

h) umożliwienie przetwarzania informacji niejawnych w rządowych narzędziach

chmurowych oraz zdefiniowanie w przepisach prawa zasad i wymagań dotyczących

przetwarzania informacji niejawnych w chmurze obliczeniowej, w tym zasad

przyznawania, odbierania i monitorowania dostępu,

i)

rozwijanie zdolności w zakresie rozpoznawania zagrożeń w cyberprzestrzeni (ang.

Cyber Threat Intelligence) oraz analityki i przewidywania rozwoju sytuacji w

cyberprzestrzeni (ang. Cyber Foresight), tak aby móc odpowiadać na aktualne

wyzwania. Działania te będą mogły być wykorzystane na potrzeby zarządzania

ryzykiem i wprowadzania mechanizmów korygujących cele operacyjne,

j)

wspieranie procesów przygotowania i wdrażania planów awaryjnych przez

przedsiębiorców telekomunikacyjnych, umożliwiających nieprzerwane świadczenie

usług w sytuacjach szczególnych zagrożeń oraz realizację zobowiązań związanych

z obronnością, bezpieczeństwem i porządkiem publicznym,

k) rozwijanie zabezpieczeń w zakresie ochrony danych w bazach i rejestrach

urzędowych oraz systemach informacji statystycznej.

[box] Co z tego wynika: Opracujemy plan migracji do kryptografii postkwantowej, co

zabezpieczy komunikację obywateli z instytucjami i firmami (np. bankami) przed nastaniem

„Dnia Q” – technologie kwantowe uzyskają dojrzałość pozwalającą na łamanie

dotychczasowych metod szyfrowania.

Cel 1.3.4: Krajowa baza technologicznoprzemysłowa w obszarze cyberbezpieczeństwa

posiada rozwinięty potencjał i cechuje się

wysokim stopniem suwerenności

technologicznej

Co umożliwi realizację celu

a) zwiększenie bezpieczeństwa łańcuchów dostaw w wymiarze krajowym

i międzynarodowym (zarówno w wymiarze sprzętowym jak i oprogramowania),

kierując się interesami bezpieczeństwa narodowego oraz polskiej gospodarki,

b) wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego wykluczenie produktów ICT, rodzajów

usług ICT lub konkretnych procesów ICT pochodzących od dostawców wysokiego

ryzyka,

c) rozwijanie krajowego systemu certyfikacji cyberbezpieczeństwa przez wdrażanie

europejskich i tworzenie krajowych programów certyfikacji cyberbezpieczeństwa dla

produktów, usług, procesów (ICT) oraz kompetencji personelu,

d) realizacja działań prowadzących do stworzenia polskich rozwiązań

cyberbezpieczeństwa, w tym programów i projektów badawczo-rozwojowych

i innowacyjnych, zarówno sprzętowych, jak i programowych, co pozwoli na budowę

krajowych kompetencji technologicznych i przemysłowych oraz zwiększenie

suwerenności technologicznej Polski,

e) realizacja inicjatyw wykorzystujących technologie przełomowe (w tym sztuczną

inteligencję) na potrzeby cyberbezpieczeństwa.

[box] Co z tego wynika: Umożliwimy wykluczanie dostawców wysokiego ryzyka

w przypadku zidentyfikowania zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa. Tym samym

zapewnimy obywatelom dostęp do bezpiecznych i pewnych produktów, usług i procesów

ICT.

Cel 1.3.5: Kadry podmiotów krajowego

systemu cyberbezpieczeństwa oraz

społeczeństwo posiadają świadomość

cyberzagrożeń oraz wiedzę i kompetencje

w zakresie cyberbezpieczeństwa

Co umożliwi realizację celu

a) zwiększanie świadomości i wiedzy społeczeństwa z zakresu cyberbezpieczeństwa

przez realizację kompleksowych działań w zakresie szkolenia i kształcenia na

wszystkich poziomach edukacji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, podnoszenia

umiejętności i świadomości, włączając w to dobre praktyki oraz higienę cyfrową,

b) wzmacnianie kompetencji kadr podmiotów krajowego systemu cyberbezpieczeństwa

na wszystkich szczeblach, w tym przez specjalistyczne szkolenia dla kadry

kierowniczej,

c) zapewnienie funkcjonowania Funduszu Cyberbezpieczeństwa i świadczeń

teleinformatycznych oraz podjęcie prac nad rozwojem oraz modyfikacją formuły tego

Funduszu.

[box] Co z tego wynika: Uruchomimy kolejne szkolenia z zakresu cyberbezpieczeństwa.

Nauczysz się jak w bezpieczny sposób korzystać z internetu oraz jak chronić swoją

prywatność i pieniądze w sieci.

Cel 1.3.6: Polska posiada silną pozycję

międzynarodową w obszarze

cyberbezpieczeństwa

Co umożliwi realizację celu

a) aktywna współpraca międzynarodowa na poziomie strategiczno-politycznym np.

udział w pracach (również w wymiarze legislacyjnym) nad podnoszeniem poziomu

cyberbezpieczeństwa w wymiarze międzynarodowym, pełnienie przez Polskę

kluczowych ról w organizacjach międzynarodowych czy udział w inwestycjach

międzynarodowych zwiększających cyberodporność,

b) aktywna współpraca międzynarodowa na poziomie operacyjnym oraz technicznym

np. wielostronna wymiana informacji i doświadczeń oraz aktywny udział w

ćwiczeniach,

c) prowadzenie przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa, we

współpracy z innymi organami administracji rządowej, w szczególności z ministrem

właściwym do spraw informatyzacji, ministrem właściwym do spraw zagranicznych

oraz Ministrem Obrony Narodowej, działań koordynacyjnych na arenie

międzynarodowej w zakresie współpracy cywilno-wojskowej w obszarze

cyberbezpieczeństwa.

1.4 Koordynacja cyfrowej transformacji kraju

Diagnoza – jak jest?

Horyzontalny charakter procesów cyfryzacji sprawia, że nieodzowna jest efektywna

międzyresortowa i ponadsektorowa współpraca oraz systematyzacja wiedzy na temat

podejmowanych działań w różnych obszarach działalności państwa. Tak szerokie ujęcie

modelu współpracy zmaksymalizuje korzyści dla funkcjonowania administracji, gospodarki i

społeczeństwa. Chociaż dotychczasowe inicjatywy w tym zakresie przyniosły pewną

poprawę, to efektywne zarządzanie cyfryzacją wymaga większej koordynacji. Wciąż brakuje

kompleksowej, spójnej i uporządkowanej informacji na temat stanu informatyzacji podmiotów

publicznych i ich efektów. Ma to kluczowe znaczenie, ponieważ monitorowanie i

kontrolowanie wdrażania projektów e-administracji w całym kraju poprawia skuteczność

prowadzenia projektów, natomiast koordynacja wydatków na ICT pozwala na optymalizację

kosztów i strategiczną priorytetyzację inwestycji w oparciu o potrzeby kraju. Pozwala

jednocześnie na zwiększenie transparentności i odpowiedzialności w zakresie wydatków

publicznych, a pośrednio przekłada się także na zwiększenie konkurencyjności kraju na

arenie międzynarodowej.

Dla sprawnej koordynacji cyfrowej

transformacji Polski istotny jest nie tylko

wymiar wewnętrzny.

Konieczna jest także poprawa koordynacji w obszarze dyplomacji cyfrowej – nowego

obszaru polityki zagranicznej państwa, związanego z szybkim rozwojem technologii

cyfrowych i ich upowszechnieniem się w stosunkach międzynarodowych. Obszar ten

obejmuje m.in. międzynarodowe zarządzanie sztuczną inteligencją i innymi technologiami

cyfrowymi, przyciąganie inwestycji zagranicznych czy relacje państw z globalnymi

korporacjami technologicznymi. W Polsce dyplomacja cyfrowa jest słabo rozwinięta – brakuje

odpowiednich podstaw koncepcyjnych, koordynacji organizacyjnej czy spójnej krajowej

strategii w tym obszarze. Skuteczna dyplomacja cyfrowa wymaga wspólnego działania

resortów spraw zagranicznych, rozwoju i cyfryzacji.

Uznajemy, że jednym z filarów cyfrowej transformacji jest Architektura Informacyjna Państwa

(AIP) - metoda zarządzania informatyzacją państwa, oparta na modelach architektonicznych

i obejmująca zasady podstawowe (pryncypia), standardy, wytyczne i rekomendacje

architektoniczne, w tym dotyczące interoperacyjności, dostępności, zorientowania na

użytkownika, reużywalności danych i komponentów technicznych, dokumentacji,

doświadczeń. Kluczowe są zmiany w prawodawstwie, które mogą pomóc skutecznie

wdrażać AIP, a także propagowanie jej znaczenia i celów oraz korzyści z jej stosowania,

ponieważ deficyt wiedzy o AIP negatywnie wpływa na transformację cyfrową państwa.

Wdrożenie AIP i wypracowanie jednolitych standardów mają kluczowe znaczenie również dla

samorządów, w których dotychczas udzielane silosowe wsparcie spowodowało duże

zróżnicowanie w realizowanych procesach i wykorzystywanych rozwiązaniach technicznych.

Brak uporządkowanej koordynacji spowodował dezorientację i dublowanie się zamawianych

rozwiązań na poziomie lokalnym, co z kolei utrudnia współpracę i efektywne zarządzanie

cyfryzacją administracji publicznej.

Cel 1.4.1: Wymiana informacji na temat stanu

cyfryzacji jednostek administracji publicznej, w

tym samorządowej, oraz realizowanych przez

nie przedsięwzięć informatycznych jest

sprawna i efektywna

Co umożliwi realizację celu

a) działalność Komitetu do spraw Cyfryzacji, mającego szersze kompetencje niż

dotychczas funkcjonujący Komitet Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji. Komitet

do spraw Cyfryzacji ma zapewniać koordynację działań państwa związanych z

informatyzacją oraz wsparcie cyfrowego rozwoju państwa. Jego zadania obejmują

rozpatrywanie projektów dokumentów rządowych związanych z informatyzacją,

monitorowanie, opiniowanie i publikowanie informacji o przedsięwzięciach

informatycznych o publicznym zastosowaniu, monitorowanie realizacji Strategii i

innych dokumentów o charakterze strategicznym związanych z informatyzacją,

b) działalność pełnomocników do spraw informatyzacji powoływanych w

szczególności w ministerstwach oraz w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz

fakultatywnie w jednostkach samorządu terytorialnego. Do ich podstawowych

zadań należy koordynowanie realizacji i wdrażania Strategii w zakresie spraw

należących do właściwości działu administracji rządowej, kierowanego przez

właściwego ministra,

c) funkcjonowanie forum współpracy i wymiany informacji w zakresie działań

podejmowanych na rzecz transformacji cyfrowej administracji publicznej na

poziomie centralnym, regionalnym i lokalnym.

[box] Co z tego wynika: Poprawimy koordynację rozwoju cyfrowego kraju.

Cel 1.4.2: Przedsięwzięcia informatyczne są

realizowane i zarządzane w sposób

skoordynowany, przejrzysty i efektywny

Co umożliwi realizację celu

a) wdrożenie i upowszechnienie wspólnej, powiązanej z AIP, metodyki zarządzania

przedsięwzięciami informatycznymi realizowanymi we wszystkich jednostkach

administracji publicznej pozwalającej na efektywne monitorowanie ich postępów oraz

efektów w systemie teleinformatycznym,

b) opracowanie standardów i rekomendacji prowadzenia przedsięwzięć,

c) pełne raportowanie dotyczące podmiotów i osób prowadzących przedsięwzięcia

informatyczne dla państwa, które umożliwi zwiększenie przejrzystości i optymalizacji

wydatkowania środków,

d) przeprowadzenie kompleksowej diagnozy efektywności udzielania i realizowania

zamówień publicznych (perspektywa zamawiającego i wykonawcy) dotyczących

przedsięwzięć informatycznych. Sprawdzi ona możliwość wprowadzenia szczególnych

zasad dla tych przedsięwzięć w ramach Prawa zamówień publicznych, przez bardziej

elastyczne rozwiązania prawne uwzględniające konieczność modyfikacji i zmian

technologicznych,

e) opracowanie dobrych praktyk, standaryzujących wymagania funkcjonalne

i niefunkcjonalne dotyczące rozwiązań ICT w administracji publicznej pozyskiwanych

w ramach postępowań zakupowych, w szczególności w zakresie wzorów umów oraz

oceny jakości,

f)

przygotowanie rozwiązań wspierających uwzględnianie, w ramach postępowań

zakupowych na rozwiązania ICT w administracji publicznej, wymogów suwerenności i

bezpieczeństwa, w tym rozwiązań promujących polskich dostawców oraz dostawców

pochodzących z państw UE realizujących zamówienia w sposób spełniający te

wymogi. Zostaną one przygotowane z uwzględnieniem obiektywnych, merytorycznych

i niedyskryminacyjnych kryteriów, zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi

i unijnymi. Wykorzystywanie w sektorach krytycznych rozwiązań opierających się

o produkty pochodzące z UE.

[box] Co z tego wynika: Poprawimy zarządzanie projektami informatycznymi i będziemy

walczyć z nadużyciami w tym obszarze.

Cel 1.4.3: Architektura Informacyjna Państwa

stanowi powszechną i ugruntowaną metodę

strategicznego zarządzania informatyzacją

państwa

Co umożliwi realizację celu

a) implementacja pryncypiów oraz opracowanie i wdrożenie standardów, wytycznych i

rekomendacji architektonicznych w administracji publicznej, w tym samorządach, a

także zobowiązanie podmiotów publicznych wdrażających e-usługi publiczne do ich

stosowania,

b) wdrożenie przyjętej metody opisu AIP, w tym słownika pojęć, doprecyzowanie

zakresu dla którego metoda będzie stosowana oraz przygotowanie wizji AIP

odwzorowującej pożądany stan cyfryzacji kraju w zakresie realizacji e-usług

publicznych. Celem wizji AIP jest zaprezentowanie uniwersalnego podejścia do

planowania i efektywnego świadczenia e-usług publicznych z dużym naciskiem na

niezbędną w tym zakresie interoperacyjność systemów teleinformatycznych,

c) aktualizacja metamodelu AIP (metodyki modelowania) oraz modeli AIP w warstwach

legislacyjnej, organizacyjnej, semantycznej i technicznej, umożliwiająca spójne i

zintegrowane podejście do tworzenia i modyfikowania procesów oraz systemów

teleinformatycznych realizujących cele Strategii,

d) utrzymywanie w aktualności i rozbudowywanie repozytorium AIP, czyli systemu

teleinformatycznego, w którym gromadzone są w szczególności modele

architektoniczne oraz pryncypia, standardy, wytyczne i rekomendacje

architektoniczne,

e) poszerzenie dostępu do informacji zgromadzonych w repozytorium AIP w zakresie

dozwolonym ochroną danych (informacje udostępniane kontekstowo w odniesieniu

do potrzeb poszczególnych interesariuszy) oraz kooperacja i wymiana bieżących

informacji istotnych dla rozwoju i utrzymania AIP, w tym dotyczących identyfikowania

reużywalnych komponentów z każdej warstw AIP,

f)

analizowanie różnic między stanem obecnym cyfryzacji kraju a docelową wizją

określoną w AIP, w celu definiowania przedsięwzięć informatycznych, których

realizacja zwiększy efektywność cyfrową państwa,

g) wdrożenie mechanizmów nadzoru i monitoringu wdrażania AIP, w tym

- powołanie we wszystkich resortach Głównych Architektów Korporacyjnych

(których rolę będą mogli pełnić pełnomocnicy do spraw informatyzacji)

wspierających upowszechnianie, wdrażanie i rozwój AIP oraz biorących udział w

pracach zespołu zadaniowego przy Komitecie do spraw Cyfryzacji wspierającego

realizację zadań Komitetu w tym zakresie,

- uzależnienie realizacji i finansowania przedsięwzięć informatycznych o

publicznym zastosowaniu od pozytywnej oceny Komitetu do spraw Cyfryzacji

m.in. w zakresie zgodności z pryncypiami, standardami, wytycznymi i

rekomendacjami architektonicznymi Architektury Informacyjnej Państwa,

- objęcie obowiązkiem inwentaryzacji wszystkich systemów teleinformatycznych i

rejestrów publicznych administracji publicznej, w tym systemów dziedzinowych

np. księgowych, kadrowych, przy wykorzystaniu systemów inwentaryzacji

systemów teleinformatycznych (SIST, SIST JST),

- weryfikowanie w ramach prac Komitetu do spraw Cyfryzacji zgodności projektów

aktów prawnych z pryncypiami, standardami, wytycznymi i rekomendacjami

architektonicznymi Architektury Informacyjnej Państwa.

[box] Co z tego wynika: W cyfryzacji administracji będzie przyświecała nam jedna, spójna

wizja.

Cel 1.4.4: Transformacja cyfrowa jednostek

samorządu terytorialnego jest stale wspierana,

a koordynacja między administracją poziomu

centralnego oraz regionalnego i lokalnego

zapobiega dublowaniu rozwiązań

Co umożliwi realizację celu

a) opracowanie, rozwój i utrzymanie Architektury Informacyjnej Samorządów (jako

komponentu AIP), w tym w zakresie inwentaryzacji, optymalizacji i integracji

rozproszonych procesów, oraz wsparcie JST w jej wdrażaniu, w szczególności w

zakresie jednolitych standardów świadczenia cyfrowych usług publicznych o

wysokiej jakości,

b) wsparcie przez administrację centralną, we współpracy z administracją

samorządową, rozwoju rozwiązań usprawniających realizację procesów w JST

wynikających z Architektury Informacyjnej Samorządów, m.in.

−

−

−

dotyczących wdrożenia metodyki zarządzania przedsięwzięciami

informatycznymi (na wzór administracji rządowej),

integrujących regionalne i lokalne systemy teleinformatyczne z

centralnymi,

oraz usprawniających integrację systemów teleinformatycznych i wymianę

danych w ramach danej jednostki (współdzielenie danych).

Projekty realizowane na poziomie centralnym na rzecz JST będą tworzone z

uwzględnieniem stanowisk dostawców IT,

c) wdrożenie rozwiązań wspierających współpracę pomiędzy JST m.in. umożliwienie

objęcia wsparciem małych JST przez duże JST oraz tworzenie kompleksowych

rozwiązań cyfrowych na potrzeby kilku gmin i wspólnych rozwiązań

instytucjonalnych dla ich rozwoju i utrzymania,

d) ukierunkowanie i usprawnienie przepływu informacji przez m.in. budowę jednego

punktu kontaktu w ramach serwisu samorząd.gov.pl, ułatwiającego komunikację

administracji regionalnej i lokalnej z centralną, w tym udostępniającego standardy,

wytyczne, rekomendacje i dobre praktyki w zakresie realizacji przedsięwzięć

informatycznych,

e) stworzenie krajowego systemu wsparcia dla JST w podejmowaniu decyzji o

planowanych wdrożeniach rozwiązań, w tym w obszarze Smart City i Smart

Village, zapewniających mieszkańcom realizację ich potrzeb, adresujących

globalne wyzwania, stosujących nowoczesne technologie oraz wykorzystujących

dane znajdujące się w posiadaniu JST,

f)

dążenie do zapewnienia w ramach przyszłej perspektywy finansowej UE

wysokiego poziomu finansowania transformacji cyfrowej JST.

Cel 1.4.5: Dyplomacja cyfrowa jest skuteczna

i efektywnie koordynowana

Co umożliwi realizację celu

a) opracowanie wspólnego dla administracji publicznej dokumentu strategicznego

wyznaczającego cele i kierunki działania w obszarze dyplomacji cyfrowej. Selekcja

priorytetowych państw i organizacji międzynarodowych, jak również opracowanie

„geograficznych” polityk cyfrowych zarysowujących plany działania. Obok

priorytetowych działań w Europie – zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej –

konieczne jest zarysowanie planów działania również w obu Amerykach oraz Afryce i

Azji,

b) rozwinięcie w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw informatyzacji

kompetencji w zakresie pozyskiwania inwestycji zagranicznych w nowoczesne

technologie w Polsce i promowania polskich technologii cyfrowych na świecie oraz

przeznaczenie odpowiednich zasobów na ten cel. Pozwoli to m.in. na rozwijanie

zdolności w zakresie zapewnienia suwerenności technologicznej w kooperacji

z partnerami międzynarodowymi,

c) uwzględnienie jako stałe lub priorytetowe zadania w polskich placówkach

dyplomatycznych i urzędach konsularnych w głównych ośrodkach cyfrowych na

świecie zadań z zakresu realizacji polityki cyfrowej państwa,

d) regularne tworzenie, we współpracy z odpowiednimi resortami i instytucjami

nadzorowanymi, materiałów z zakresu cyfrowych technologii i cyfrowej gospodarki

przeznaczonych dla polskich placówek dyplomatycznych. Mają one służyć

podwyższaniu kompetencji personelu dyplomatycznego, promowaniu polskich

rozwiązań technologicznych, wspieraniu współpracy międzynarodowej z polskimi

instytucjami i biznesem oraz ułatwianiu pozyskiwania inwestycji zagranicznych,

e) zapewnienie, by technologie cyfrowe w percepcji i działaniach placówek

dyplomatycznych stanowiły odrębny zakres aktywności, niebędący podkategorią

współpracy naukowej lub gospodarczej, przy jednoczesnej ścisłej korelacji z tymi

obszarami współpracy,

f)

zwiększanie zaangażowania Polski w prace organizacji i instytucji

międzynarodowych, co umożliwi aktywny wpływ na kształtowanie standardów

i regulacji determinujących rozwój kluczowych technologii,

g) wspieranie polskich firm przez ich promocję zarówno na gruncie krajowym jak

i międzynarodowym, w tym ułatwienie polskim przedsiębiorcom wchodzenia na

zagraniczne rynki i skalowania działalności przez wykorzystanie instrumentów

dyplomacji cyfrowej.

[box] Co z tego wynika: Polska dyplomacja będzie mieć narzędzia i kompetencje do

skutecznego przyciągania cyfrowych inwestycji i promowania polskich innowacji.

2. Państwo

2.1 E-usługi publiczne

Diagnoza – jak jest?

Kluczowym elementem rozwoju e-administracji są elektroniczne usługi publiczne (e-usługi

publiczne), które służą realizacji zadań publicznych za pomocą środków komunikacji

elektronicznej. System e-usług publicznych w Polsce w ostatnich latach przeszedł

zauważalny rozwój. Serwisy rządowe udostępniają obywatelom ponad 1700 e-usług, które

osiągnęły minimum 3 poziom dojrzałości64. Dotychczasowe działania koncentrowały się

przede wszystkim na udostępnianiu jak największej liczby e-usług publicznych dla obywateli,

przedsiębiorców i administracji publicznej mających przynieść wartość dodaną dla

użytkownika. Obecne działania skupiają się na tworzeniu i udostępnianiu nowoczesnych eusług na wyższym poziomie dojrzałości, opartych na istniejących mechanizmach, których

realizację wspierają systemy teleinformatyczne oraz rejestry publiczne e-administracji.

Kierunki rozwoju e-usług wyznaczają również unijne regulacje prawne, m.in. rozporządzenie

eIDAS 2.065, które ma na celu ułatwienie przeprowadzania transakcji elektronicznych na

poziomie międzynarodowym oraz zwiększenie bezpieczeństwa operacji w świecie cyfrowym.

Wdrożenie jednolitych standardów przyczyni się do zwiększenia dostępności e-usług

publicznych, zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim. Będzie to miało też istotne

znaczenie dla dostawców wszelkiego typu e-usług prywatnych.

Dzięki wzrastającej interoperacyjności podmiotom publicznym jest łatwiej uzyskiwać dostęp

do danych gromadzonych od lat przez inne podmioty publiczne. W związku z tym

uprawnienia i obowiązki wynikające z przepisów prawa mogą być realizowane bez

konieczności tworzenia nowych usług publicznych między podmiotami publicznymi a

usługobiorcami. Jest to możliwe, ponieważ informacje niezbędne do ich realizacji znajdują

się już w publicznych systemach teleinformatycznych i rejestrach publicznych.

Domyślnie stosowanym podejściem powinien

być brak angażowania w realizację zadania

publicznego użytkownika (w tym obywatela lub

przedsiębiorcy), na którym ciąży obowiązek lub

któremu przysługuje uprawnienie wynikające

64 Stosowana skala dojrzałości e-usług obejmuje następujące stopnie: (i) informacja, (ii) interakcja

jednokierunkowa, (iii) interakcja dwukierunkowa, (iv) transakcja oraz (v) personalizacja. Skala została

zdefiniowana w publikacji „Smarter, Faster, Better eGovernment. 8th Benchmark Measurement”

(https://afyonluoglu.org/PublicWebFiles/eGovBenchmark/EU/2009%20EU%20Benchmark.pdf).

65 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1183 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie zmiany

rozporządzenia (UE) nr 910/2014 w odniesieniu do ustanowienia europejskich ram tożsamości cyfrowej (Dz. Urz.

UE L 2024/1183 z 30.04.2024, Dz. Urz. UE L 2025/90317 z 09.04.2025 oraz Dz. Urz. UE L 2025/90945 z

24.11.2025).

z przepisów prawa. Dążyć należy także do

maksymalnego ułatwienia urzędnikowi

realizacji jego zadań.

Skutkuje to oszczędnością czasu i większym poziomem satysfakcji wśród obywateli,

przedsiębiorców oraz urzędników. Oczywiście od takiego podejścia mogą istnieć

uzasadnione wyjątki.

Aby realizacja usług publicznych drogą elektroniczną nie sprawiała trudności użytkownikom,

e-usługi publiczne powinny być zorientowane na użytkownika - proste i zrozumiałe dla

każdego obywatela, przedsiębiorcy oraz urzędnika. Prowadzenie spraw utrudnia także

żargon urzędniczy i techniczna terminologia, dlatego niezbędne jest powszechne stosowanie

prostego i inkluzywnego języka.

Jednocześnie państwo powinno zapewnić dobrowolność korzystania z rozwiązań cyfrowych,

związanych z komunikacją z administracją publiczną oraz realizacją usług. Oznacza to, że

użytkownik nadal powinien mieć możliwość załatwienia spraw w urzędzie tradycyjnie, a nie

tylko cyfrowo.

Pomimo udostępnienia już wielu e-usług

publicznych, wciąż istnieją bariery, które

utrudniają ich dostępność, szersze

rozpowszechnienie i efektywne wykorzystanie.

Wśród nich można wymienić, m.in.

a) brak jednego umocowanego prawnie punktu umożliwiającego dostęp do e-usług

publicznych dla obywatela, przedsiębiorców i administracji zapewniającego jednolity

interfejs, oraz funkcjonalności podpisu elektronicznego i pieczęci elektronicznej,

b) wdrożenie różnorodnych narzędzi (platform) świadczenia i realizacji e-usług

publicznych, które nie są zbudowane w oparciu o jednolite standardy umożliwiające

uwzględnienie specyficznych potrzeb użytkowników e-usług, m.in.

narzędzi projektowania e-usług publicznych, w tym projektowania formularzy

elektronicznych,

− mechanizmów pozwalających na optymalizację świadczenia e-usługi publicznej,

w tym standardów udostępniania usług API,

− mechanizmów automatyzacji realizacji procesów biznesowych, będących

podstawą efektywnej i optymalnej realizacji e-usług publicznych,

− mechanizmów wykorzystujących rozwiązania horyzontalne wspierające

świadczenie i realizację e-usług publicznych, m.in. usługi rejestrowanego

doręczenia elektronicznego, systemy realizacji e-płatności, platformy

udostępniania rejestrów referencyjnych oraz repozytorium spraw;

c) brak katalogów administracji publicznej, które wspierają interoperacyjność prawną,

organizacyjną, semantyczną i techniczną administracji publicznej,

d) brak spójnych mechanizmów zarządzania i monitorowania realizacji e-usług

publicznych w celu opracowywania kierunków zwiększania ich efektywności,

−

e) ograniczone możliwości organizacyjne i finansowe w zakresie wdrażania e-usług, w

tym przeprowadzania integracji z dostawcami oprogramowania wspierającego

świadczenie i realizację e-usług, również w zakresie w e-płatności,

f)

ograniczony katalog e-usług publicznych umożliwiających załatwiane sprawy w pełni

on-line oraz brak powszechności stosowania EZD (elektronicznego zarządzania

dokumentacją) pozwalającego elektronicznie realizować daną e-usługę także po

stronie administracji,

g) niezintegrowane rejestry publiczne oraz systemy teleinformatyczne administracji

publicznej, a także brak katalogu metadanych rejestrów publicznych oraz katalogu

API (interfejsów programistycznych aplikacji) publicznych systemów

teleinformatycznych, co wymusza m.in. wielokrotne wprowadzanie przez użytkownika

danych będących w zasobach administracji publicznej,

h) niewystarczający poziom otwartości danych oraz stosowania otwartych formatów

wymiany danych, a także wykorzystania platform ich udostępniania w celu wsparcia

realizacji e-usług publicznych,

i)

brak e-usług publicznych akceptujących transgraniczne metody uwierzytelnienia,

j)

niewykorzystany potencjał nowych technologii w procesach tworzenia e-usług

publicznych, w tym chmury obliczeniowej,

k) wykluczenie cyfrowe części społeczeństwa utrudniające elektroniczną komunikację

z administracją publiczną, np. przez nierówny dostęp do internetu, niedostateczne

umiejętności cyfrowe,

l)

niedostosowanie e-usług do osób ze szczególnymi potrzebami czy osób starszych.

Działania dotyczące administracji publicznej w tym obszarze mają odpowiednie

zastosowanie do sądów powszechnych i wojskowych oraz Prokuratury, uwzględniając jej

pozycję prawno-ustrojową i realizowane zadania.

Cel 2.1.1: E-usługi publiczne są dostępne

w jednym miejscu i uwzględniają potrzeby

wszystkich użytkowników

Co umożliwi realizację celu

a) wdrożenie jednego punktu dostępu do e-usług publicznych dla każdej z grup

odbiorców (obywateli, przedsiębiorców i urzędników), w tym systemu webowego

mObywatel i aplikacji mobilnej mObywatel. Zapewniać on będzie jednolity interfejs

uspójniający dostępne kanały komunikacji realizacji e-usług - intuicyjny i dostosowany

do zróżnicowanych i szczególnych potrzeb użytkowników (m.in. dzięki wykorzystaniu

sztucznej inteligencji),

b) dostosowanie wymaganych oraz wybranych istotnych e-usług publicznych do

wymogów europejskiego portfela tożsamości cyfrowej, będącego certyfikowanym,

uznawanym środkiem identyfikacji elektronicznej na wysokim poziomie

bezpieczeństwa, oraz jednolitego portalu cyfrowego66,

c) organizacja systemowego wsparcia podmiotów świadczących e-usługi publiczne

w uspójnieniu działań w zakresie zapewnienia jednolitego dostępu do e-usług oraz

środków identyfikacji elektronicznej,

d) opracowanie listy kluczowych e-usług publicznych, pozwalającej na wyznaczenie

priorytetów w zakresie modernizacji i wdrażania systemów teleinformatycznych

wspomagających ich realizację,

e) prowadzenie i udostępnianie badań potrzeb obywateli, przedsiębiorców lub

administracji publicznej w zakresie nowych i modyfikacji istniejących e-usług

publicznych. Pozwoli to na wskazywanie, zgodnych z AIP, głównych kierunków

tworzenia, rozwijania i optymalizowania procesów oraz rozwiązań cyfrowych

wspierających realizację e-usług, a także tworzenia e-usług w językach innych niż

polski,

f)

opracowanie systemu monitorowania satysfakcji użytkowników, obejmującego

regularne zbieranie i analizę danych dotyczących korzystania z e-usług publicznych,

g) opracowanie i wdrożenie spójnego mechanizmu zarządzania i monitorowania

realizacji e-usług publicznych w celu określania kierunków ich rozwoju i zwiększania

efektywności,

h) opracowanie standardów UX/UI dla wszystkich e-usług oraz bieżące testowanie ich

z różnorodnymi grupami użytkowników, na wszystkich etapach procesu wytwórczego

oraz umożliwienie wymiany dobrych praktyk dotyczących projektowania doświadczeń

użytkowników wśród jednostek administracji publicznej,

66 Jednolity portal cyfrowy ustanowiony na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2018/1724 z dnia 2 października 2018 r. w sprawie utworzenia jednolitego portalu cyfrowego w celu zapewnienia

dostępu do informacji, procedur oraz usług wsparcia i rozwiązywania problemów, a także zmieniającego

rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (Dz. Urz. UE L 295 z 21.11.2018, str. 1, z późn. zm.).

i)

osiągnięcie pełnej zgodności e-usług z krajowymi i europejskimi wymaganiami

dostępności cyfrowej67, w tym dostosowanie istniejących rozwiązań i obowiązkowe

wdrażanie standardów dostępności cyfrowej w nowych projektach68 oraz

prowadzenie bieżących audytów obecnie działających usług pod kątem dostępności,

j)

wsparcie użytkownika e-usług publicznych w realizacji jego spraw przy wykorzystaniu

chatbota wytrenowanego na danych, niestanowiących danych osobowych,

pochodzących z obszarów administracji publicznej.

[box] Co z tego wynika: Udostępnimy w jednym miejscu e-usługi, które będą spójne

i zrozumiałe. W korzystaniu z nich pomoże Ci chatbot.

67

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów

publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440) wdrażająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102

z dnia 26 października 2016 r. w sprawie dostępności stron internetowych i mobilnych aplikacji organów sektora

publicznego (Dz. Urz. UE L 327 z 02.12.2016, str. 1) oraz ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu

dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. poz. 1411).

68 Określonych w polskiej normie wprowadzającej normę europejską EN 301 549.

Cel 2.1.2: Wdrożone jednolite narzędzia

służące realizacji e-usług publicznych ułatwiają

interakcję podmiotów świadczących e-usługi

z ich użytkownikami

Co umożliwi realizację celu

a) budowa, udostępnienie i rozwój platform realizacji e-usług publicznych świadczonych

na poziomie krajowym, w tym obszarowym, oraz regionalnym i lokalnym,

zapewniających standaryzację realizacji e-usług, ich bezpieczeństwo, zgodnie z

zasadą „security by design” oraz wysoki poziom dojrzałości,

b) zwiększenie zakresu e-usług publicznych świadczonych przy wykorzystaniu

jednolitych platform realizacji e-usług,

c) wyposażenie platform w mechanizmy automatyzacji przy realizacji procesów

biznesowych, będących podstawą efektywnej i optymalnej realizacji e-usług

publicznych,

d) wyposażenie podmiotów świadczących e-usługi publiczne w generator formularzy intuicyjne narzędzie do wsparcia samodzielnego wdrażania e-usług publicznych

w jednym wspólnym standardzie, dzięki czemu będą one użyteczniejsze i bardziej

przyjazne dla użytkownika,

e) wdrożenie funkcjonalności wspierających użytkownika (w tym osób

z niepełnosprawnościami) w szybkim załatwieniu spraw online bez jego nadmiernego

angażowania,

f)

wdrożenie mechanizmów bezpiecznego przesyłania dokumentów elektronicznych,

w tym z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia

elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej albo kwalifikowanej usługi

rejestrowanego doręczenia elektronicznego, umożliwiający jednoznaczną

identyfikację nadawcy lub adresata oraz danych przesyłanych w ramach tych usług,

g) wdrożenie systemu obsługi e-płatności wspierającego realizację e-usług publicznych,

w tym funkcjonalności obsługi rozrachunków i rozliczeń z obywatelem lub

przedsiębiorcą, zarówno polskim, jak i transgranicznym, ze szczególnym

uwzględnieniem administracji samorządowej,

h) wdrożenie funkcjonalności automatycznej obsługi spraw załatwianych w ramach

realizacji e-usług publicznych, w tym w systemach elektronicznego zarządzania

dokumentacją z wykorzystaniem algorytmów sztucznej inteligencji do analizy

i przetwarzania danych, zapewniających ochronę danych osobowych,

i)

rozbudowa i przekształcenie centralnego rejestru wzorów dokumentów

elektronicznych w Katalog wzorów dokumentów, umożliwiający obywatelom

posługiwanie się elektronicznymi wersjami dokumentów o charakterze krajowym,

regionalnym, lokalnym i zawodowym,

j)

zapewnienie dla platform e-usług publicznych odpowiedniej infrastruktury, która

pozwoli zagwarantować wysoką jakość e-usług, wydajność i możliwości integracji

systemów teleinformatycznych wspomagających ich realizację,

k) ustalenie jednolitych ram integracji i monitorowania usług zewnętrznych

(realizowanych zarówno przez podmioty publiczne jak i prywatne) z usługami

publicznymi.

[box] Co z tego wynika: E-usługę zrealizujesz szybko i bezpiecznie – pobierzesz dokument

z portfela wzorów dokumentów, bezpiecznie prześlesz dane, a Twoja sprawa zostanie

możliwie automatycznie obsłużona przez urząd.

Cel 2.1.3: Rozwiązania horyzontalne

zapewniają optymalizację świadczonych eusług publicznych

Co umożliwi realizację celu

a) wdrożenie rozwiązań horyzontalnych wspierających świadczenie i realizację e-usług

publicznych, zapewniających w praktyce bezpieczeństwo oraz wysoki poziom

dojrzałości świadczonych e-usług oraz zwiększoną interoperacyjność publicznych

systemów teleinformatycznych i rejestrów publicznych wspomagających ich

realizację, w tym

- katalogów pełnomocnictw i upoważnień,

- referencyjnych rejestrów publicznych Katalogów Administracji Publicznej,

tj. Katalogu Procesów Administracyjnych, Katalogu Spraw, Katalogu Usług

Publicznych, Katalogu Wzorów Dokumentów oraz Katalogu Rejestrów

Publicznych i Katalogu Podmiotów Publicznych, uspójniających i zwiększających

efektywność działań podejmowanych przez administrację publiczną, w tym wobec

obywateli i przedsiębiorców w ramach świadczenia lub realizacji e-usług

publicznych,

- krajowej platformy udostępniania danych, katalogu metadanych rejestrów

publicznych i API publicznych systemów teleinformatycznych usprawniających

wykorzystanie udostępnionych danych, w szczególności danych referencyjnych,

- repozytorium spraw gromadzących informacje o załatwianych przez obywatela

i przedsiębiorcę sprawach urzędowych, w tym o statusie tych spraw.

[box] Co z tego wynika: Nie będziesz musieć wielokrotnie podawać tych samych danych –

urzędnik sam je pobierze z systemu.

2.2 Cyfryzacja procesów administracyjnych

i postępowań sądowych

Diagnoza – jak jest?

Cyfryzacja działania podmiotów publicznych jest procesem ciągłym i ewoluującym. Zależy od

wielu czynników, takich jak możliwości technologiczne, potrzeby społeczeństwa,

kompetencje cyfrowe obywateli i pracowników instytucji, uwarunkowania prawne. Dlatego też

jest konieczne stałe monitorowanie poziomu cyfryzacji instytucji publicznych, analizowanie

zjawisk warunkujących ten poziom i odpowiednie reagowanie na bariery we wdrażaniu

rozwiązań cyfrowych.

Obecnie w sektorze publicznym funkcjonuje

wiele systemów teleinformatycznych i miejsc,

w których są gromadzone dane i załatwiane

sprawy obywateli.

Warto wspomnieć o całkowitej cyfryzacji procesu wnioskowania o dokumenty paszportowe,

stworzeniu systemu rejestrów państwowych czy rozwoju systemów klasy EZD

wykorzystywanych w organach administracji publicznej jako narzędzia elektronicznego

obiegu dokumentacji.

Niemniej ich potencjał nadal nie jest w pełni wykorzystany. Cyfrowa administracja w Polsce

rozwijała się do tej pory w sposób niewystarczająco skoordynowany. Poszczególne podmioty

samodzielnie tworzyły różne systemy teleinformatyczne, np. w celu zapewnienia e-usług

publicznych, elektronicznego obiegu dokumentów, czy realizacji specyficznych dla danego

podmiotu spraw. Ponadto platforma ePUAP zapewniała możliwość udostępnienia

stosunkowo prostych usług online, co nie odpowiadało w pełni potrzebom części podmiotów

publicznych i prowadziło do tworzenia przez nie własnych rozwiązań pozwalających na

świadczenie bardziej złożonych usług. Efektem takiego stanu rzeczy jest to, że obywatel lub

przedsiębiorca chcąc załatwić sprawę w sposób elektroniczny, musi używać kilku systemów

teleinformatycznych niezależnie, a nawet posługiwać się dokumentami w postaci papierowej.

Co więcej, obywatele i przedsiębiorcy często nie wiedzą, w którym miejscu, za

pośrednictwem którego systemu e-usług publicznych mają załatwić swoją sprawę.

Brak systematycznego rozwoju odpowiednich rozwiązań informatycznych ogranicza także

zakres informacji na temat procesu tworzenia prawa, które są udostępniane obywatelom

i przedsiębiorcom (w tym na temat treści projektowanych przepisów i stanu prowadzonych

prac). Wpływa to na zmniejszenie ich udziału w tym procesie oraz na dostęp do informacji

o prawie, a także na efektywność samego procesu legislacyjnego.

Dodatkowo, pomimo iż wskutek dotychczasowej cyfryzacji instytucji publicznych powstało

wiele dużych, skomplikowanych systemów teleinformatycznych i rejestrów publicznych, to

nadal występują obszary niezinformatyzowane, gdzie jest wymagana budowa i dostarczenie

rozwiązań teleinformatycznych z poziomu centralnego.

Aż 63% instytucji publicznych 69 wciąż

funkcjonuje w oparciu o papierowy obieg

dokumentów, a w obszarze cyfrowej

transformacji instytucji publicznych widać

wiele wyzwań.

Niektóre z nich mają charakter systemowy, co uniemożliwia ich rozwiązanie na poziomie

poszczególnych instytucji. Dotyczy to m.in. niedostatecznej integracji między publicznymi

systemami teleinformatycznymi, braku zunifikowanych, ustandaryzowanych narzędzi

elektronicznych do realizacji zadań publicznych czy utrzymania części rejestrów publicznych

w postaci papierowej. Brakuje także standaryzacji stosu technologicznego oraz

komponentów architektury zorientowanej na usługi w administracji publicznej. Dostępność

dostosowanej do potrzeb administracji, skalowalnej infrastruktury jest nadal niska.

Zróżnicowany poziom kompetencji urzędników oraz różnice w możliwościach finansowych

instytucji publicznych przekładają się na nierównomierny poziom ich cyfryzacji. Wobec

nieustającego postępu w sektorze informatycznym, jest konieczne ciągłe dostosowywanie

publicznych systemów teleinformatycznych do nowoczesnych rozwiązań.

Działania te obniżą koszty realizacji procesów i ich obsługi w instytucjach publicznych

np. przez wprowadzenie centralnych zamówień na usługi w zakresie chmury publicznej,

dzięki którym jednostki będą mogły szybko nabywać usługi chmurowe przy znacznie

mniejszym zaangażowaniu urzędników.

Działania dotyczące administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości w tym obszarze mają

odpowiednie zastosowanie do Prokuratury, uwzględniając jej pozycję prawno-ustrojową

i realizowane zadania.

69 Informacja na podstawie badań własnych NASK: „Systemy klasy EZD w administracji publicznej - badanie

samorządów”, marzec 2022; „Badanie potrzeb jednostek administracji rządowej w zakresie wdrożeń EZD”,

październik 2023.

Cel 2.2.1: Procesy back-office w administracji

publicznej są prowadzone cyfrowo

Co umożliwi realizację celu

a) wdrożenie ujednoliconego sposobu opisu i ustandaryzowanych procesów oraz

procedur dotyczących funkcjonowania administracyjnego zaplecza jednostek

administracji publicznej, które wspomagają realizację głównych zadań dotyczących

załatwiania spraw po stronie obywatela, przedsiębiorcy i administracji,

b) automatyzacja i optymalizacja wykonywania procesów administracyjnych,

z wykorzystaniem referencyjnych procesów z Katalogu Procesów

Administracyjnych, danych pozyskiwanych przez API publicznych systemów

teleinformatycznych oraz rozwiązań sztucznej inteligencji - przy zachowaniu

nadzoru i możliwości interwencji przez człowieka,

c) wprowadzenie obowiązku stosowania elektronicznego zarządzania dokumentacją

jako podstawowego modelu zarządzania dokumentacją w podmiotach publicznych

przy użyciu systemów teleinformatycznych klasy EZD. Jednym z elementów tego

działania będzie wskazanie minimalnego poziomu funkcjonalności dla systemów

klasy EZD, w tym w zakresie integracji z innymi systemami,

d) nowelizacja przepisów kancelaryjno-archiwalnych oraz monitorowanie poziomu

wykorzystania systemów klasy EZD w podmiotach realizujących zadania publiczne

pod kątem redukcji spraw dokumentowanych papierowo,

e) rozwój i upowszechnianie aplikacji EZD RP oraz udostępnienie usługi chmurowej

EZD RP, bezpłatnie świadczonych na rzecz administracji publicznej. Zapewnienie

podmiotom publicznym nieodpłatnego wsparcia we wdrażaniu i utrzymaniu EZD RP

oraz wsparcie procesu migracji do EZD RP,

f)

ustawowe umocowanie systemu EZD RP, dostarczającego podmiotom publicznym

narzędzi do realizacji zadań kancelaryjno-archiwalnych oraz umożliwienie integracji

z innymi systemami back office dla administracji publicznej. Wskazanie podmiotu

odpowiedzialnego za rozwój systemu EZD RP oraz bezpłatne wsparcie

wdrożeniowe i utrzymaniowe EZD RP świadczone na rzecz podmiotów publicznych,

g) przyjęcie „Polityki wdrażania elektronicznego zarządzania dokumentacją do 2035 r.”

wyznaczającej planowany zakres działań w obszarze cyfryzacji back-office

administracji publicznej do 2035 r.,

h) budowa i wdrożenie jednolitego i dostępnego nieodpłatnie systemu dla jednostek

sektora finansów publicznych do obsługi finansowo-księgowej i kadrowej.

Zapewnienie podmiotom wsparcia we wdrażaniu, procesie migracji oraz utrzymaniu

systemu.

[box] Co z tego wynika: Komunikacja wewnątrz urzędów i między nimi będzie uproszczona

i bardziej efektywna, a praca urzędników łatwiejsza i szybsza.

Cel 2.2.2: Otoczenie prawne sprzyja

informatyzacji podmiotów publicznych

Co umożliwi realizację celu

a) dostosowanie przepisów prawa do realizacji zadań publicznych za pomocą środków

komunikacji elektronicznej, w tym wprowadzenie domyślności cyfrowej w KPA

(kodeksie postępowania administracyjnego)70, KPK (kodeksie postępowania

karnego)71 i KPC (kodeksie postępowania cywilnego)72, uproszczenie procedur

administracyjnych oraz wprowadzanie elektronicznej postaci dokumentów. Ułatwi to

znacznie użytkownikom komunikację z organami administracji publicznej i innymi

podmiotami zewnętrznymi,

b) pełne wdrożenie i upowszechnienie elektronicznych doręczeń (e-Doręczeń) zarówno

w relacjach między podmiotami publicznymi, jak i z podmiotami niepublicznymi, które

zastąpi doręczanie korespondencji przez elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP,

c) wprowadzenie obowiązku integracji e-usług z e-Doręczeniami, co zapewni

obywatelom i przedsiębiorcom jedno miejsce, w którym będą mieli zgromadzoną całą

korespondencję z urzędami, bez względu na to, z którego serwisu udostępniającego

e-usługi korzystali.

[box] Co z tego wynika: Załatwisz online jeszcze więcej spraw, a cała korespondencja ze

wszystkimi urzędami będzie w jednym miejscu – w skrzynce e-Doręczeń.

70 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691).

71 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421 i

638).

72 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 i

473).

Cel 2.2.3: Monitorowanie informatyzacji

podmiotów publicznych pozwala efektywniej

kierować procesem wdrażania zmian w tym

zakresie

Co umożliwi realizację celu

a) monitorowanie wdrażania w budowanych lub rozwijanych systemach

teleinformatycznych, w tym wspierających realizację e-usług publicznych, rozwiązań

horyzontalnych (na przykład takich jak wykorzystanie środków identyfikacji

elektronicznej, platform udostępniania danych, systemów realizacji e-płatności oraz

repozytorium spraw),

b) monitorowanie postępów i efektów realizowanych przedsięwzięć informatycznych

o publicznym zastosowaniu w ramach prac Komitetu do spraw Cyfryzacji,

c) formułowanie wniosków z przeprowadzonego monitoringu działań podejmowanych

w ramach informatyzacji podmiotów publicznych i weryfikacja przyjętych kierunków

działań na tej podstawie.

[box] Co z tego wynika: Będziemy monitorować poziom informatyzacji podmiotów

publicznych i na tej podstawie wyznaczymy kierunki działań.

Cel 2.2.4: Wykorzystanie e-usług i

nowoczesnych technologii wspiera

funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości

Co umożliwi realizację celu

a) udostępnienie zaawansowanych e-usług z zakresu wymiaru sprawiedliwości

wspieranych nowoczesnymi technologiami, które m.in. umożliwią dwukierunkową

komunikację, dostęp do informacji oraz realizację spraw przez obywateli

i przedsiębiorców w sposób elektroniczny, przy jednoczesnym zwiększeniu

transparentności procesów,

b) optymalizacja ekonomiki procesowej przy uwzględnieniu stosowania elektronicznych

dokumentów, elektronicznych czynności procesowych czy przeprowadzania

posiedzeń i rozpraw w formie wideokonferencji,

c) podniesienie komfortu oraz jakości pracy pracowników wymiaru sprawiedliwości

przez wdrażanie rozwiązań automatyzujących pracę, w tym opartych na sztucznej

inteligencji. Rozwiązania te będą stosowane po przeprowadzeniu analizy ryzyk oraz

z zachowaniem poszanowania praw i wolności obywatelskich,

d) uzyskanie wysokiego poziomu interoperacyjności systemów wymiaru sprawiedliwości

z systemami krajowym i międzynarodowymi z ich otoczenia pozwalający na

wzmocnienie cyfrowej współpracy oraz dostępu do danych.

Cel 2.2.5: Wykorzystanie nowoczesnych

technologii wspiera tworzenie prawa oraz

powszechny dostęp do informacji o prawie

Co umożliwi realizację celu

a) wprowadzenie jednolitego sposobu identyfikacji prac legislacyjnych,

b) wdrożenie systemu zapewniającego powszechny, przejrzysty dostęp do informacji

na temat prac legislacyjnych i do dokumentów związanych z procesem legislacyjnym

oraz narzędzia upraszczające, w tym zwiększające automatyzację czynności

wykonywanych podczas prac nad projektami aktów normatywnych,

c) budowa systemu zapewniającego powszechny dostęp do skonsolidowanych tekstów

obowiązujących aktów prawnych, który umożliwia zamieszczanie dodatkowych

informacji dotyczących przepisów prawnych,

d) opracowanie narzędzi AI wspierających tworzenie jasnych i zrozumiałych przepisów

prawa i ocen skutków regulacji, monitoring zmian w przepisach prawa i obsługę

procesu legislacyjnego oraz powszechny dostęp do informacji o prawie,

e) opracowanie standardów do przygotowania oraz publikacji aktów prawnych

w strukturze gotowej do odczytu maszynowego i wykonywania maszynowego (ang.

law as code),

f)

budowa i rozwój rejestrów publicznych zapewniających powszechny dostęp do

danych przestrzennych. Opracowanie standardów, w szczególności aktów prawnych

tworzonych w postaci ustandaryzowanych i jednolitych schematów danych

przestrzennych,

g) rozwój narzędzi cyfrowych zwiększających dostępność informacji i zasobów

związanych z konsultacjami publicznymi.

[box] Co z tego wynika: Łatwiej odnajdziesz informacje na temat praw i obowiązków

wynikających z prawa.

2.3 Publiczne systemy teleinformatyczne

i rejestry publiczne

Diagnoza – jak jest?

Systemy teleinformatyczne i rejestry publiczne wykorzystywane przez administrację

publiczną nie są w pełni interoperacyjne. Wielokrotne, niepotrzebne gromadzenie danych

powoduje, że podmioty publiczne napotykają liczne bariery utrudniające wdrożenie

optymalnych rozwiązań dla realizacji zadań publicznych. Liczne niezgodności danych

w różnych rejestrach publicznych utrudniają identyfikację zasobów dostępnych w systemach

administracji, z których podmioty publiczne mogłyby korzystać. Instytucje publiczne mają

wciąż niewystarczającą wiedzę o dostępnych danych i rozwiązaniach gotowych do

ponownego wykorzystania oraz możliwości ich wykorzystania na etapie wdrażania nowych

lub rozwijanych istniejących rozwiązań IT dla administracji. Powoduje to niewystarczająco

sprawną współpracę instytucji publicznych. W efekcie podmioty publiczne angażują

pracowników do czasochłonnego poszukiwania i weryfikacji danych w wielu źródłach, bez

gwarancji jakości tych danych.

Dane do rejestrów publicznych są w dużej mierze dostarczane i aktualizowane wskutek

obowiązków, jakimi są objęte podmioty publiczne. Biorąc pod uwagę liczbę systemów

teleinformatycznych i rejestrów publicznych, w których podmioty muszą uzupełniać dane

oraz brak komunikacji i wymiany danych między systemami i rejestrami w zakresie tych

samych danych, a także rozwiązań automatyzujących te procesy, utrzymanie wysokiej

jakości danych jest obarczone ryzykiem.

Widoczny jest także niedostatek danych i narzędzi do analizy zachowań użytkowników

systemów teleinformatycznych i rejestrów publicznych wykorzystywanych przez

administrację publiczną. Jest to istotne, aby zidentyfikować potrzeby użytkowników

i newralgiczne zmiany konieczne do wprowadzenia w dostarczanych systemach i rejestrach.

Podmioty publiczne są zobowiązane do udostępniania danych z rejestrów publicznych innym

podmiotom na warunkach, w sposób, w zakresie i terminie określonym w przepisach, na

których podstawie jest prowadzony rejestr. Istotnym wyzwaniem pozostaje brak jednolitych

standardów dotyczących procedur uzyskiwania dostępu do rejestrów publicznych. Brak jest

powszechnie obowiązującego i publicznie dostępnego standardu API dla systemów

teleinformatycznych służących do realizacji zadań publicznych, który ułatwiałby

i przyspieszał integrację rozwiązań cyfrowych, przyczyniając się do zwiększenia

interoperacyjności, w tym dostępności i jakości zasobów informacyjnych państwa.

Działania dotyczące administracji publicznej w tym obszarze mają odpowiednie

zastosowanie do sądów powszechnych i wojskowych oraz Prokuratury, uwzględniając jej

pozycję prawno-ustrojową i realizowane zadania.

Cel 2.3.1: Publiczne systemy

teleinformatyczne i rejestry publiczne są

interoperacyjne

Co umożliwi realizację celu

a) upowszechnienie i wdrożenie pryncypiów architektonicznych oraz standardów,

wytycznych i rekomendacji architektonicznych, w tym dotyczących

interoperacyjności systemów teleinformatycznych i rejestrów publicznych oraz

ponowne wykorzystanie danych i komponentów technicznych, jako podstawowych

zasad tworzenia i rozwoju systemów informacyjnych państwa,

b) opracowanie i wejście w życie aktu wykonawczego regulującego Krajowe Ramy

Interoperacyjności, minimalne wymagania dla rejestrów publicznych i minimalne

wymagania dla systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań

publicznych i wymiany danych z podmiotami publicznymi73, na gruncie którego

ustandaryzowany zostanie możliwie jak najszerszy i najwygodniejszy dostęp do

zasobów informacyjnych państwa za pomocą API, w trybie do odczytu

maszynowego,

c) powierzenie Komitetowi do spraw Cyfryzacji zadań związanych z weryfikowaniem

projektów aktów prawnych oraz przedsięwzięć informatycznych o publicznym

zastosowaniu mających na celu tworzenie publicznych systemów

teleinformatycznych i rejestrów publicznych m.in. pod kątem zgodności ze Strategią

Cyfryzacji Państwa i Strategią Cyberbezpieczeństwa RP, przepisami dotyczącymi

interoperacyjności europejskiej oraz krajowej, a także zgodności z minimalnymi

wymaganiami dla publicznych systemów teleinformatycznych, rejestrów publicznych

i wymiany danych z podmiotami publicznymi oraz uzależnienie realizacji i

finansowania przedsięwzięć informatycznych o publicznym zastosowaniu od

pozytywnej oceny Komitetu,

d) wdrożenie mechanizmów wspierających budowanie nowych i modyfikowanie

istniejących publicznych systemów teleinformatycznych i rejestrów publicznych

w sposób spełniający wymagania interoperacyjności prawnej, organizacyjnej,

semantycznej i technologicznej, w tym unikających nadmiernego angażowania ich

użytkowników,

e) przeprowadzanie okresowych przeglądów użyteczności systemów

teleinformatycznych w oparciu o mierzalne wskaźniki, których celem jest

identyfikacja obszarów do poprawy i podjęcie interwencji poprawiających jakość

systemu,

f)

zapewnienie unikalnych identyfikatorów dla zasobów informacyjnych państwa

w ramach warstw interoperacyjności prawnej, organizacyjnej, semantycznej i

technologicznej (dotyczących m.in. aktów prawa powszechnego, dokumentów

73 Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych sposobów realizacji obowiązków w zakresie

Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych, minimalnych wymagań dla

systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych i wymiany danych z podmiotami

publicznymi.

strategicznych, rejestrów publicznych, publicznych systemów teleinformatycznych),

w celu zapewnienia jednoznacznego przywoływania takich zasobów w dokumentacji

i jednoznacznej identyfikacji powiązań między takimi zasobami (w tym na potrzeby

wyników ocen interoperacyjności krajowej i transgranicznej),

g) dokonywanie cyklicznie przeglądu standardów oraz specyfikacji dotyczących

publicznych systemów teleinformatycznych i rejestrów publicznych, w celu ich oceny

pod kątem zdolności do zapewniania interoperacyjności,

h) przeprowadzanie ocen interoperacyjności krajowej i ocen interoperacyjności

transgranicznej, obejmujących analizę wpływu zmian wprowadzanych w publicznych

systemach teleinformatycznych i rejestrach publicznych na krajowe i europejskie

podmioty publiczne,

i)

zwiększanie interoperacyjności transgranicznej zgodnie z zasadami Europejskich

Ram Interoperacyjności

- domyślności cyfrowej (tj. domyślne dostarczanie e-usług publicznych i danych za

pośrednictwem kanałów cyfrowych),

- domyślnej transgraniczności (tj. e-usługi publiczne są dostępne dla wszystkich

obywateli UE),

- domyślnej otwartości (tj. e-usługi publiczne umożliwiające ponowne

wykorzystanie, uczestnictwo/dostęp i przejrzystość).

Cel 2.3.2: Udostępnianie wysokiej jakości

danych z rejestrów publicznych i publicznych

systemów teleinformatycznych odbywa się

w sposób bezpieczny i zautomatyzowany

Co umożliwi realizację celu

a) zapewnienie kompletności, dostępności, przejrzystości, spójności i jednolitości

danych zbieranych i aktualizowanych na potrzeby rejestrów publicznych i publicznych

systemów teleinformatycznych,

b) umocowanie w przepisach koncepcji referencyjnych rejestrów publicznych, czyli

rejestrów publicznych formalnie wskazanych jako autentyczne źródła danych dla

innych rejestrów publicznych i systemów teleinformatycznych w określonym zakresie

danych,

c) przygotowanie, udostępnienie i aktualizacja referencyjnych rejestrów publicznych

„Katalogów Administracji Publicznej”, tj. Katalogu Procesów Administracyjnych,

Katalogu Spraw, Katalogu Usług Publicznych, Katalogu Wzorów Dokumentów

(uwzględniając funkcjonujące Centralne Repozytorium Wzorów Dokumentów

Elektronicznych) oraz Katalogu Rejestrów Publicznych (uwzględniając przygotowane

repozytorium interoperacyjności),

d) umocowanie prawne katalogów administracji publicznej w celu automatycznego

zasilania i wymiany danych oraz zmniejszenia obciążeń administracyjnych obywateli,

przedsiębiorców i administracji publicznej związanych z dostarczaniem i

aktualizowaniem tych danych, w tym Katalogu Podmiotów Publicznych (KPP)

w zakresie obligatoryjnej integracji KPP z systemami administracji publicznej, które

wymagają danych dotyczących podmiotów publicznych i niepublicznych, którym

powierzono lub zlecono realizację zadań publicznych,

e) przegląd obowiązujących przepisów prawa ustanawiających rejestry publiczne i pełne

zobligowanie prawne do prowadzenia rejestrów publicznych jedynie przy pomocy

systemów teleinformatycznych oraz stosowania jednolitych mechanizmów

ułatwiających walidację i monitorowanie jakości gromadzonych w nich danych,

z uwzględnieniem działań administracji rządowej wspierających jednostki samorządu

terytorialnego,

f)

przyjęcie powszechnie obowiązującego i jawnego standardu API dla systemów

teleinformatycznych służących do realizacji zadań publicznych, wykorzystującego

doświadczenia rynku dostawców produktów i usług IT,

g) nałożenie wymogu udostępniania danych z publicznych systemów

teleinformatycznych i rejestrów publicznych przez API, przy jednoczesnym

uwzględnieniu architektury poszczególnych rejestrów oraz wymogów

bezpieczeństwa,

h) udostępnianie publicznie katalogu API publicznych systemów teleinformatycznych,

a także informacji o strukturze i znaczeniu danych przechowywanych we wszystkich

rejestrach publicznych; poszerzone o informacje o słownikach, schematach

klasyfikacyjnych, taksonomiach oraz listach kodowych w rejestrach publicznych,

i)

wprowadzenie wymogu publikacji informacji o interfejsach programistycznych

aplikacji systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych

oraz ustandaryzowanego zbioru metadanych każdego rejestru publicznego

w repozytorium interoperacyjności, a także zapewnienia poprawności, aktualności

i kompletności takich metadanych,

j)

stworzenie krajowej platformy udostępniania danych, jako rozwiązania organizacyjnotechnicznego zapewniającego ustandaryzowane mechanizmy dostępu do danych

referencyjnych przetwarzanych w rejestrach publicznych, umożliwiającego m.in.

mechanizm subskrypcji powiadomień o zmianach kluczowych danych w rejestrach za

zgodą osób, których dane dotyczą,

k) wykorzystywanie Zintegrowanej Platformy Analitycznej umożliwiającej analizę

zbiorów danych poddanych pseudonimizacji i zintegrowanych danych pochodzących

z różnych źródeł administracji publicznej do efektywnego projektowania polityk

publicznych,

l)

sukcesywne wdrażanie mechanizmów typu piaskownice API udostępniających

aktualizowane prototypy API kolejnych systemów administracji publicznej,

umożliwiających podmiotom zainteresowanym łatwiejsze opracowywanie

innowacyjnych projektów nowych e-usług w oparciu o te dane,

m) dalsze upraszczanie i cyfryzacja procesów wnioskowania o dostęp do rejestrów

publicznych, obejmujące klarowny opis procesu uzyskania dostępu i właściwie

adresujący dedykowane wnioski wraz z instrukcjami, niezbędne do uzyskania

dostępu do rejestrów, w zależności od trybu dostępu i rodzaju aplikującego o dostęp

podmiotu,

n) poszerzenie mechanizmów dostępu do danych z rejestrów publicznych z poziomu

systemów komercyjnych, przez wprowadzenie automatycznych powiadomień

o zmianach danych, w sposób zapewniający ochronę danych osobowych,

o) rozszerzanie wykorzystywania źródeł administracyjnych i danych od gestorów

prywatnych, w tym w celu ograniczenia redundancji danych, na rzecz rozszerzenia

zasobu informacyjnego statystyki publicznej, dostosowanego do potrzeb różnych

grup użytkowników.

[box] Co z tego wynika: Załatwianie spraw w urzędach będzie znacznie szybsze

i łatwiejsze – przy jednoczesnym zachowaniu nadzoru człowieka nad procesami

decyzyjnymi.

2.4 Cyfrowa tożsamość

Diagnoza – jak jest?

W Polsce od wielu lat z powodzeniem funkcjonuje federacyjny model tożsamości cyfrowej,

w którym użytkownik samodzielnie decyduje, z jakiego środka identyfikacji elektronicznej

chce skorzystać w e-usłudze publicznej. Obecnie użytkownicy w ramach publicznego

systemu identyfikacji elektronicznej mają do dyspozycji profil zaufany, profil osobisty

(w warstwie elektronicznej tzw. e-dowodu) oraz profil mObywatel. Profil osobisty i profil

mObywatel mogą być wykorzystywane również do uwierzytelniania użytkowników w eusługach niepublicznych, tym samym rozwój środków identyfikacji elektronicznej przyczynia

się do rozwoju ekosystemu usług prywatnych. Dodatkowo polscy obywatele i rezydenci

mogą także korzystać z tzw. środków bankowych dostępnych w ramach systemu mojeID.

Rozwiązanie to nie tylko sprawia, że użytkownicy e-usług przyłączonych do węzła krajowego

identyfikacji elektronicznej mają możliwość swobodnego wyboru środka identyfikacji

elektronicznej, lecz także pozwala podmiotom świadczącym usługi online integrować je

z całym pakietem dostępnych środków identyfikacji elektronicznej.

Oprócz identyfikacji elektronicznej zapewniającej potwierdzenie tożsamości osób w eusługach, niezbędnym elementem uzupełniającym możliwość korzystania z takich usług są

podpisy elektroniczne. Obecnie na rynku dostępne są publiczne, nieodpłatne rozwiązania

podpis zaufany oraz podpis osobisty, a także komercyjne, odpłatne, oferowane przez

kwalifikowanych dostawców usług zaufania kwalifikowane podpisy elektroniczne.

Powyższe modele obarczone są jednak

ograniczeniami, które wpływają negatywnie na

powszechność zastosowania środków

identyfikacji elektronicznej, podpisów

elektronicznych i szerzej e-usług.

Ze środków identyfikacji elektronicznej korzystać mogą teraz wyłącznie osoby fizyczne, bez

rozróżnienia na role czy konteksty, w których uwierzytelniają się online. Nie zostały

dotychczas wdrożone rozwiązania, które pozwalałyby na bezpośrednie uwierzytelnianie się

spółek, instytucji czy innych podmiotów zbiorowych (osób prawnych), a także osób

fizycznych działających jako pełnomocnicy czy przedstawiciele osób prawnych (w tym

urzędników). Obecnie, aby doszło do uwierzytelnienia tych podmiotów, konieczne jest

dodatkowe potwierdzenie uprawnień do reprezentacji oraz ich weryfikacja, co prowadzi do

utrudnień w obsłudze spraw i wydłuża czas oczekiwania na załatwienie sprawy.

Aktualnie osoba fizyczna, która działa w imieniu i na rzecz osoby prawnej w e-usłudze

publicznej, musi po uwierzytelnieniu przedstawić dodatkowo informację, a często także

stosowny dokument potwierdzający jej uprawnienia do reprezentacji, a po stronie urzędu

musi nastąpić manualna weryfikacja tego faktu. W sytuacji, w której dana e-usługa publiczna

skierowana jest bezpośrednio do osób prawnych (np. spółek handlowych), dostawca często

musi albo stosować niekonwencjonalne metody potwierdzania tożsamości osób prawnych

lub przeznaczyć dodatkowe zasoby kadrowe na weryfikację praw do reprezentacji.

Brak dostosowania e-usług publicznych do obsługi osób prawnych jest zauważalny także

w aspekcie obsługi podpisów elektronicznych w sytuacjach, w których wieloosobowa

reprezentacja podmiotu wymaga złożenia więcej niż jednego podpisu elektronicznego.

Brakuje gotowego, nieodpłatnego, prostego do integracji narzędzia, które umożliwiałoby

proste składanie wielu podpisów z poziomu e-usługi publicznej, bez względu na to, jakim

podpisem dysponuje osoba podpisująca (kwalifikowanym, osobistym czy zaufanym).

Podmioty publiczne mierzą się również z problemem niewystarczająco wygodnej obsługi

podpisów elektronicznych. Ułatwione powinno zostać w szczególności składanie

kwalifikowanych podpisów elektronicznych, zwłaszcza tak zwanych podpisów zdalnych –

składanych za pomocą urządzeń do składania podpisu elektronicznego na odległość.

Ułatwienie składania zdalnych kwalifikowanych podpisów elektronicznych we wszystkich

krajowych usługach publicznych jest ważne także z tego powodu, że kwalifikowane podpisy

elektroniczne, w odróżnieniu od podpisu zaufanego i podpisu osobistego – nie mają

ograniczeń formalnoprawnych w ich zastosowaniu i są ważne zarówno w usługach

publicznych jak prywatnych w całej Unii Europejskiej. Ponadto w dyrektywie NIS 2 znajduje

się wytyczna, aby zachęcać podmioty kluczowe i ważne (czyli również podmioty publiczne)

do korzystania z kwalifikowanych usług zaufania.

Konieczne jest również umożliwienie weryfikowania dokumentów opatrzonych nie tylko

podpisem zaufanym, ale także podpisem osobistym i kwalifikowanym podpisem

elektronicznym oraz eliminacja błędów, które pojawiły się na przestrzeni lat w rozwoju rynku

podpisów elektronicznych.

Ponadto zauważalne są ograniczenia w transgranicznym korzystaniu z e-usług publicznych

i to pomimo obowiązującej unijnej zasady wzajemnego uznawania przez państwa

członkowskie notyfikowanych środków identyfikacji elektronicznej oraz kwalifikowanych

podpisów elektronicznych.

Polska posiada dwa notyfikowane środki

identyfikacji elektronicznej: profil zaufany

i profil osobisty, jednak ich praktyczne użycie

w usługach online innych państw

członkowskich jest nieznaczne.

Problemy w tym obszarze wynikają głównie z tego, że zestaw danych składający się imienia,

nazwiska i daty urodzenia nie identyfikuje osób fizycznych jednoznacznie, a niepowtarzalne

identyfikatory nadawane przez państwa członkowskie stanowiące uzupełnienie tego zestawu

nie są rozpoznawane w innych krajach niż kraj, w którym je nadano. Na przykład w Polsce

w zdecydowanej większości usług online wymagany jest numer PESEL, co powoduje, że

w praktyce akceptowalność notyfikowanych środków z innych państw członkowskich jest na

bardzo niskim poziomie. Podobnie jest w przypadku używania polskich notyfikowanych

środków identyfikacji elektronicznej w innych krajach Unii, w których oczekuje się

identyfikatora innego niż PESEL. Komisja Europejska, dostrzegając te systemowe

i praktyczne problemy we wzajemnym uznawaniu środków identyfikacji elektronicznej,

zaproponowała szereg rozwiązań nakierowanych na wzmocnienie bezpieczeństwa

i swobody przeprowadzania transakcji elektronicznych w ramach jednolitego rynku

cyfrowego, dla których podstawą prawną jest rozporządzenie eIDAS 2.0. Przewiduje ono

wprowadzenie do końca 2026 r. europejskich portfeli tożsamości cyfrowej, zapewniających

identyfikację elektroniczną na wysokim poziomie bezpieczeństwa, dzięki którym obywatele

będą mogli swobodnie korzystać z publicznych i komercyjnych usług online oraz w sposób

selektywny i bezpieczny dzielić się informacjami o sobie. Transgraniczną skuteczność

europejskich portfeli tożsamości cyfrowej, jak również już notyfikowanych środków

identyfikacji elektronicznej państwa członkowskie mają zapewnić świadcząc specjalne usługi

dopasowywania tożsamości umożliwiające swobodne korzystanie co najmniej z usług

publicznych. Rozporządzenie zwraca szczególną uwagę na ochronę danych osobowych

i prywatności użytkowników europejskiego portfela tożsamości cyfrowej oraz podkreśla, że

korzystanie z niego jest dobrowolne, a w konsekwencji zapewniona musi być możliwość

korzystania z usług również w inny sposób. Ponadto portfele mają zapewnić możliwość

składania kwalifikowanego podpisu elektronicznego dostępnego za darmo, co najmniej do

użytku nieprofesjonalnego.

W celu promowania i przyspieszania rozwoju systemów identyfikacji elektronicznej, a także

jednoczesnego dbania o bezpieczeństwo ich licznych użytkowników, jest konieczne ciągłe

podnoszenie poziomu cyberbezpieczeństwa środków identyfikacji elektronicznej

wydawanych w ramach tych systemów. Niezbędna jest również dalsza edukacja publiczna

w zakresie możliwości realizacji spraw urzędowych online oraz właściwego sposobu

korzystania ze środków identyfikacji elektronicznej, tak aby zapobiegać kradzieżom

tożsamości, naruszeniom ochrony danych osobowych, cyberatakom i innym niebezpiecznym

sytuacjom w Internecie.

Działania dotyczące administracji publicznej w tym obszarze mają odpowiednie

zastosowanie do sądów powszechnych i wojskowych oraz Prokuratury, uwzględniając jej

pozycję prawno-ustrojową i realizowane zadania.

Cel 2.4.1: Osoby prawne mogą w prosty

sposób i w krótkim terminie załatwiać sprawy

urzędowe online

Co umożliwi realizację celu

a) utworzenie w ramach publicznego systemu identyfikacji elektronicznej środka

identyfikacji elektronicznej dla osoby prawnej oraz środka identyfikacji elektronicznej

dla osoby fizycznej reprezentującej osobę prawną,

b) skuteczne umocowanie prawne środka identyfikacji elektronicznej dla osoby prawnej

oraz środka identyfikacji elektronicznej dla osoby fizycznej repezentującej osobę

prawną, aby mógł on służyć do automatycznego uwierzytelniania w usługach

publicznych online, bez konieczności każdorazowej manualnej weryfikacji przez

urzędnika prawidłowości i aktualności przedstawianych pełnomocnictw lub

upoważnień do reprezentacji,

c) stworzenie nowych lub zmodyfikowanie istniejących usług publicznych tak, aby

akceptowały wydane środki identyfikacji elektronicznej dla osób prawnych i środki

identyfikacji elektronicznej dla osób fizycznych reprezentujących osoby prawne,

d) udostępnienie narzędzia zapewniającego możliwość łatwego i wygodnego składania

w usługach publicznych podpisów elektronicznych niezależnie od ich rodzaju i

formatu dokumentu w przypadku wieloosobowej reprezentacji osoby prawnej

(“wielopodpis”),

e) udostępnienie europejskiego portfela tożsamości cyfrowej do użytku osób prawnych.

[box] Co z tego wynika: Osoby prawne i ich reprezentanci sprawnie załatwią sprawy

urzędowe i biznesowe oraz potwierdzą swoje usprawnienia i złożą podpisy na dokumentach.

Cel 2.4.2: Podpisy elektroniczne są dostępne

i powszechnie używane, a ich weryfikacja jest

prosta i niezawodna bez względu na format

dokumentu i rodzaj podpisu

Co umożliwi realizację celu

a) rozwój narzędzi do podpisywania i weryfikowania dokumentów podpisem zaufanym,

podpisem osobistym oraz kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Opracowanie,

we współpracy z rynkiem, krajowej polityki tworzenia, akceptacji i weryfikacji

podpisów elektronicznych, poprzedzonej kompleksową inwentaryzacją istniejących

mechanizmów,

b) rozpowszechnienie informacji o korzyściach wynikających z korzystania z możliwości

składania i weryfikowania podpisów elektronicznych w ich systemach w ujednolicony

sposób wspierających realizację e-usług publicznych,

c) zapewnienie w ramach europejskiego portfela tożsamości cyfrowej możliwości

składania kwalifikowanego podpisu elektronicznego (w tym nieodpłatnie co najmniej

do celów innych niż profesjonalne).

[box] Co z tego wynika: Obywatel będzie mógł używać wszystkich trzech rodzajów

podpisów elektronicznych w usługach publicznych (kwalifikowany podpis elektroniczny,

podpis osobisty, podpis zaufany) i w wygodny sposób zweryfikować ich ważność.

Cel 2.4.3: Środki identyfikacji elektronicznej są

bezpieczne i wygodne w użyciu

Co umożliwi realizację celu

a) budowa oraz wdrożenie modelu szerokiego wykorzystywania warstwy elektronicznej

dowodu osobistego,

b) dołączenie do węzła krajowego identyfikacji elektronicznej środka identyfikacji

elektronicznej zapewniającego wysoki poziom bezpieczeństwa, jakim będzie

europejski portfel tożsamości cyfrowej (niezależnie od możliwości bezpośredniej

komunikacji strony ufającej z portfelem),

c) dodanie do węzła krajowego identyfikacji elektronicznej możliwości zbierania na

żądanie użytkownika historii użycia jego środków identyfikacji elektronicznej,

d) dodanie weryfikacji, czy urządzenie, z którego następuje logowanie do systemów

teleinformatycznych przyłączonych do węzła krajowego identyfikacji elektronicznej,

jest na liście urządzeń zaufanych użytkownika,

e) realizacja działań edukacyjnych, które wspomogą użytkowników w bezpiecznym

korzystaniu ze środków identyfikacji elektronicznej.

[box] Co z tego wynika: Skorzystasz z bezpiecznych środków identyfikacji elektronicznej –

zabezpieczonych przed kradzieżą tożsamości, naruszeniem ochrony danych osobowych,

cyberatakami i innymi niebezpiecznymi sytuacjami w internecie, a także umożliwimy

sprawdzenie historii ich użycia.

Cel 2.4.4: Obywatele i przedsiębiorcy

swobodnie i bezpiecznie korzystają

z transgranicznych publicznych i prywatnych

usług

Co umożliwi realizację celu

a) utworzenie rejestru podmiotów, które będą chciały świadczyć swoje usługi w oparciu

o europejski portfel tożsamości cyfrowej, zapewniającego tym podmiotom wygodną

rejestrację i możliwość modyfikacji danych bez zbędnych barier biurokratycznych, ale

z jednoczesnym zapewnieniem jednoznacznego rozpoznawania tych podmiotów,

b) stworzenie i udostępnienie mechanizmu weryfikacji niektórych danych użytkowników

w rejestrach publicznych, aby można było wydawać elektroniczne poświadczenia

atrybutów równoważne prawnie z zaświadczeniami tradycyjnymi i uznawane również

za granicą,

c) wprowadzenie procedur jednoznacznego transgranicznego dopasowywania

tożsamości, w którym dane identyfikujące osobę ze środka identyfikacji elektronicznej

wydanego za granicą umożliwiają uwierzytelnienie w krajowych usługach

publicznych,

d) modyfikacja krajowych systemów teleinformatycznych, w tym wspierających

realizację e-usług publicznych, aby uznawały środki identyfikacji elektronicznej, w tym

europejskie portfele tożsamości cyfrowej wydawane przez inne państwa

członkowskie, oraz ułatwiały korzystanie z publicznych e-usług użytkownikom z

innych państw członkowskich, w szczególności osobom nieposiadającym nadanego

numeru PESEL.

[box] Co z tego wynika: Będziesz bezpiecznie i wygodnie potwierdzać swoje dane oraz

swobodnie korzystać z wielu usług w krajach Unii Europejskiej.

2.5 Chmura obliczeniowa

Diagnoza – jak jest?

Koszt realizacji procesów i ich obsługi w instytucjach publicznych jest wysoki, a wdrażanie

nowych e-usług publicznych i systemów teleinformatycznych zbyt powolne. W konsekwencji

rozwój e-usług o wyższym poziomie dojrzałości i złożoności jest hamowany. Jednocześnie

jest konieczne zwrócenie uwagi na ryzyko przerwania ciągłości działania e-usług publicznych

i systemów teleinformatycznych oraz utraty danych kluczowych systemów administracji

publicznej.

Uznajemy, że efektywne i bezpieczne

gromadzenie oraz przetwarzanie danych

dotyczących obywateli, przedsiębiorców

i działania państwa, ze względu przede

wszystkim na skalę (wolumen tych danych),

jest na dłuższą metę niemożliwe bez

wykorzystania chmury obliczeniowej.

Biorąc pod uwagę uwarunkowania rynku chmurowego oraz kwestie bezpieczeństwa,

szczególnie istotne są już realizowane inicjatywy, takie jak centra superkomputerowe HPC

czy sieć PIONIER.

Działania dotyczące administracji publicznej w tym obszarze mają odpowiednie

zastosowanie do sądów powszechnych i wojskowych oraz Prokuratury, uwzględniając jej

pozycję prawno-ustrojową i realizowane zadania.

Cel 2.5.1: Infrastruktura chmurowa

administracji publicznej i usługi oparte na

danych są rozwinięte

Co umożliwi realizację celu

a) wytworzenie w ramach Rządowej Chmury Obliczeniowej innowacyjnych usług

chmurowych przeznaczonych dla administracji publicznej. Będą to usługi dostarczane

w modelach infrastruktura jako usługa (IaaS), platforma jako usługa (PaaS) czy

oprogramowanie jako usługa (SaaS), w zależności od charakterystyki wspierające

działanie systemów informatycznych, możliwe do wykorzystania jako bloki budowlane

do tworzenia nowoczesnych systemów informatycznych, wspomagających

projektowanie i wdrażanie oprogramowania w oparciu o usługi chmury obliczeniowej

lub niezależnie do realizacji usług publicznych i procesów obsługiwanych

w jednostkach,

b) stworzenie warunków dla powstania, rozwoju i utrzymania Chmury Samorządowej,

oferującej możliwości podobne do tych w ramach Rządowej Chmury Obliczeniowej.

Chmura Samorządowa umożliwi korzystanie jednostkom samorządu terytorialnego

z nowoczesnych usług chmurowych w sposób dostosowany do ich potrzeb i umożliwi

osiągnięcie efektu synergii. Wprowadzane będą rozwiązania legislacyjne wspierające

samorządy,

c) zapewnienie, że wdrażane usługi będą bazować na najlepszych, sprzyjających

bezpieczeństwu i suwerenności, krajowych, unijnych i międzynarodowych

standardach, zgodne z polskimi i unijnymi regulacjami prawnymi oraz zgodnie

z pryncypiami Architektury Informacyjnej Państwa,

d) zwiększenie dostępności skalowalnych usług infrastrukturalnych dostarczanych

w modelu chmury obliczeniowej, dostosowanych do zmieniających się potrzeb

administracji,

e) uproszczenie stosu technologicznego, komponentów architektury zorientowanych na

usługi oraz udostępnienie standardów architektonicznych i predefiniowanych

modułów oprogramowania, pozwalające na uproszczenie i przyspieszenie procesu

wdrożenia nowych e-usług publicznych i systemów IT,

f)

stworzenie ambasad danych – zlokalizowanych poza granicami kraju jednostek

umożliwiających składowanie kluczowych danych i informacji z rejestrów publicznych

i teleinformatycznych systemów państwowych oraz zapewnienie ciągłości działania

tych rejestrów i systemów w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych na

terytorium RP (przy zapewnieniu ochrony krajowymi rozwiązaniami kryptograficznymi

oraz zachowaniu pełnej jurysdykcji i kontroli RP),

g) podejmowanie działań na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa danych przez

wykorzystanie informacji przetwarzanych w ramach wspólnych przestrzeni danych

oraz na rzecz wykorzystania potencjału współpracy w ramach inicjatyw europejskich

typu Gaia-X,

h) przyjęcie rozwiązań legislacyjnych kształtujących warunki korzystnego rozwoju

chmury obliczeniowej w Polsce oraz wzmacniających bezpieczeństwo i pewność

prawną w związku z jej wykorzystywaniem.

[box] Co z tego wynika: Zabezpieczymy działanie kluczowych systemów

teleinformatycznych i rejestrów publicznych przed zakłóceniami, a dane w nich gromadzone

przed utratą.

Cel 2.5.2: Infrastruktura przetwarzania danych

jest nowoczesna i rozbudowana

Co umożliwi realizację celu

a) budowa i rozwój Krajowego Centrum Przetwarzania Danych, obejmującego budowę

trzech nowoczesnych, skalowalnych i wysoce wydajnych centrów przetwarzania,

które zapewnią ciągłość działania systemów i bezpieczeństwo zasobów administracji

publicznej. Połączone światłowodami centra będą wykorzystywały zieloną energię,

b) zapewnienie ciągłości świadczenia e-usług publicznych i funkcjonowania systemów

teleinformatycznych przez zabezpieczenie danych systemów administracji publicznej

przetwarzających dane o charakterze referencyjnym przed utratą, określenie

gwarantowanego czasu odtworzenia danych w przypadku poważnej awarii oraz

udostępnienie ustandaryzowanych usług wspomagających plany zachowania

ciągłości działania, tworzenia archiwów i kopii bezpieczeństwa, w tym do

długotrwałego składowania danych, odtworzenia danych oraz wspierających

przywrócenie działania standardowych komponentów systemów teleinformatycznych,

c) rozbudowa państwowej infrastruktury na rzecz świadczenia e-usług publicznych

umożliwiającej efektywne przetwarzanie danych, w tym optymalizację sieci ośrodków

obliczeniowych zabezpieczających ciągłość świadczenia e-usług oraz przepływu

danych na potrzeby systemów teleinformatycznych wspierających ich realizację m.in.

dla sektora ochrony zdrowia, finansów, sądownictwa oraz statystyki publicznej,

d) rozwijanie współpracy sektora publicznego z dostawcami usług centrów

przetwarzania danych zlokalizowanych na terenie kraju.

Cel 2.5.3: Podmioty publiczne mają

zapewnione wsparcie w nabywaniu, wdrażaniu

i wykorzystywaniu systemów i rozwiązań

informatycznych w oparciu o usługi chmurowe

Co umożliwi realizację celu

a) prowadzenie regularnych badań popytu na usługi rządowej i publicznej chmury

obliczeniowej w administracji publicznej,

b) koordynacja i realizacja przez wyznaczony podmiot centralnych zamówień na usługi

w zakresie chmury publicznej w przypadku usług najczęściej wykorzystywanych

przez administrację publiczną, w tym zawieranie umów ramowych poszerzających

katalog usług chmurowych dostępnych dla administracji publicznej po

przeprowadzaniu uproszczonych postępowań wykonawczych,

c) wspieranie bezpiecznego pozyskiwania usług chmurowych w ramach postępowań

zakupowych dzięki rozwijanemu i rozbudowywanemu systemowi Zapewniania Usług

Chmurowych (ZUCH). System zapewni obsługę pełnego procesu zakupowego PZP,

w tym postępowań wykonawczych oraz umożliwi podpisywanie umów i porozumień

bezpośrednio w systemie ZUCH,

d) wspieranie konkurencyjności w pozyskiwaniu i wyszukiwaniu usług chmurowych

przez bezpośrednią integrację systemu ZUCH z portalami zarządzania usługami

chmurowymi dla chmur publicznych i prywatnych wspierających procesy

porównywania, powoływania, raportowania i rozliczania usług, co pozwoli na

zapewnienie niezależności od konkretnych dostawców usług,

e) udostępnienie w systemie ZUCH funkcjonalności Biznesowej Platformy Zarządzania

Usługami Chmurowymi od wielu dostawców usług chmurowych do prostego

zarządzania usługami od różnych dostawców usług chmurowych,

f)

udostępnienie w systemie ZUCH, dla nowotworzonych innowacyjnych usług

chmurowych na rządowej chmurze obliczeniowej, funkcjonalności do konfiguracji,

zarządzania i rozliczania wykorzystania tych usług chmurowych,

g) utworzenie Akademii Chmury, gdzie jednostki administracji będą mogły pozyskać

wiedzę o bezpiecznych rozwiązaniach i dobrych praktykach w tworzeniu i utrzymaniu

rozwiązań na infrastrukturze chmury obliczeniowej,

h) wspieranie jednostek administracji publicznej w unikaniu uzależnienia od rozwiązań

dostarczanych przez dostawców zewnętrznych (tzw. vendor locking) przez

przygotowanie wytycznych dotyczących odpowiedniego przygotowania postępowania

o zamówienia publiczne pod tym kątem.

[box] Co z tego wynika: Wszystkie usługi chmurowe dla administracji publicznej będą

zamawiane centralnie, co zwiększy bezpieczeństwo i przejrzystość tego procesu, a także

zmniejszy koszty dla administracji.

2.6 Otwarte dane i wymiana danych

Diagnoza – jak jest?

Dane mają wysokie znaczenie w gospodarce i społeczeństwie. Generowane przez

komputery, smartfony i urządzenia codziennego użytku opatrzone licznymi czujnikami

napędzają rozwój gospodarczy, konkurencyjność, innowacyjność i postęp społeczny. Według

Komisji Europejskiej bezpośrednia wartość ekonomiczna informacji sektora publicznego

została obliczona w ocenie skutków na 52 mld EUR w 2018 r., a szacuje się, że do 2030 r.

wzrośnie do 149 mld EUR74. Wnioski z systemu monitorowania Programu otwierania danych

na lata 2021-20275 wskazują m.in. na konieczność zwiększenia ilości danych w portalu

dane.gov.pl oraz obiektów w kronika.gov.pl, dbanie o jakość danych oraz zwiększenie

zakresu danych, podjęcie cyklicznego i długotrwałego działania na rzecz podniesienia

poziomu wiedzy i umiejętności kadry administracyjnej w zakresie otwierania danych

i zarządzania nimi, wdrożenie działań z zakresu promowania polityki otwartego dostępu do

danych oraz działań informujących o możliwości udostępniania danych w portalu dane.gov.pl

i płynących z tego korzyściach.

Ponadto, mając na względzie dynamiczny

rozwój sztucznej inteligencji, która bazuje na

dobrych jakościowo danych, są niezbędne

działania ulepszające jakość zasobów

publikowanych w portalu dane.gov.pl również

na potrzeby uczenia maszynowego 75.

Ewaluacja ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora

publicznego76 wskazała obszary wymagające podjęcia zintensyfikowanych działań

pozalegislacyjnych. Należą do nich: potrzeba wzmocnienia sieci pełnomocników do spraw

otwartości danych, dalszy rozwój portalu dane.gov.pl, podjęcia działań informacyjnych,

edukacyjnych oraz promocyjnych nakierowanych na poszerzanie wiedzy na temat procesu

otwierania i ponownego wykorzystywania danych publicznych.

Open data maturity report 2023, https://data.europa.eu/en/publications/open-data-maturity/2023, za

https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/impact-assessment-review-directive-200398ec-reuse-public-sectorinformation.

75 Pojęcie wyjaśnione w motywie 12 preambuły rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących

sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE)

2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w

sprawie sztucznej inteligencji) (Dz. Urz. UE L 2024/1689 z 12.07.2024).

76 Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora

publicznego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1524).

Na poziomie UE, Komisja Europejska podejmuje działania w celu zwiększania wymiany

i dzielenia się danymi pomiędzy różnymi aktorami, tj. konsumentami, przedsiębiorstwami

i podmiotami sektora publicznego, w tym na rzecz rozwijania zasobu informacyjnego

statystyki publicznej. Następstwem przyjmowania unijnych aktów prawnych jest konieczność

zapewniania przez Polskę, jako państwo członkowskie, odpowiedniego stosowania lub

wdrażania przyjmowanych przez UE instrumentów prawnych dotyczących danych. Stały

monitoring przepisów krajowych i unijnych jest kluczowy dla dostosowania się do

zmieniających się potrzeb użytkowników danych.

Identyfikujemy potrzebę stymulowania powstającego w Polsce rynku danych, który ma

podlegać nowoprzyjętym europejskim ramom regulacyjnym (dotyczy to w szczególności

sektora pośredników danych i organizacji altruizmu danych). Podejmowane przez nas

działania będą miały na celu wsparcie wymiany danych między uczestnikami

niewykształconego jeszcze w pełni rynku, który musi się szybko dostosować do nakładanych

na niego regulacji. Ważne jest w szczególności włączenie polskich podmiotów z sektora

publicznego oraz spoza niego w powstające jednolite europejskie przestrzenie danych.

Równolegle należy tworzyć warunki wspierające podmioty działające na rynku danych

w tworzeniu przestrzeni danych w oparciu o możliwości jakie niosą wdrażane przez nas

nowe regulacje unijne.

Cel 2.6.1: Administracja publiczna świadomie

działa na rzecz otwartości danych

Co umożliwi realizację celu

a) uzależnienie realizacji i finansowania przedsięwzięć informatycznych od pozytywnej

oceny Komitetu do spraw Cyfryzacji m.in. w zakresie zgodności z zasadami

tworzenia danych,

b) upowszechnianie zasad tworzenia danych w fazie projektowania i otwartości

domyślnej w procesach i projektach, w tym informatycznych realizowanych przez

administrację publiczną, oraz uwzględnienie w nich udostępniania danych poprzez

API,

c) poszerzenie sieci pełnomocników do spraw otwartości danych na wielu poziomach

instytucjonalnych,

d) realizacja systematycznych szkoleń dla administracji w zakresie zarządzania danymi,

analityki danych, wizualizacji oraz wykorzystywania danych w procesach

kształtowania polityk publicznych.

[box] Co z tego wynika: Otwieranie danych w administracji będzie powszechniejsze i brane

pod uwagę przy finansowaniu projektów.

Cel 2.6.2: Otoczenie prawne w obszarze

zarządzania danymi sprzyja rozwojowi

ekosystemu wymiany danych

Co umożliwi realizację celu

a) ustanowienie przyjaznego środowiska legislacyjnego dla dzielenia się danymi

z pobudek altruistycznych oraz wymiany danych w relacjach B2B77 oraz B2G78 (w tym

przyjęcie przepisów krajowych służących stosowaniu Aktu w sprawie zarządzania

danymi79 i Aktu w sprawie danych80),

b) uczestnictwo w tworzeniu kolejnych aktów prawnych urzeczywistniających jednolity

rynek danych w UE oraz w rewizji unijnych aktów prawnych zgodnie z potrzebami

i kierunkami rozwoju krajowego rynku danych,

c) optymalizacja przepisów ustawy o otwartych danych w kierunku ułatwienia

i poszerzenia zakresu ponownego wykorzystania danych publicznych,

d) zapewnienie ram prawnych i technicznych dla tworzenia wspólnych przestrzeni

danych w obszarze usług publicznych, w tym w szczególności w polityce społecznej,

ochronie zdrowia, edukacji i rynku pracy, umożliwiających bezpieczną, zgodną

z przepisami ochrony danych osobowych wymianę informacji pomiędzy systemami

resortowymi na potrzeby kompleksowej obsługi obywateli.

[box] Co z tego wynika: Wymiana danych między zainteresowanymi podmiotami

i sektorami, zarówno prywatnymi jak i publicznym, będzie łatwiejsza i pewniejsza.

77 Business-to-Business (ang.) – transakcje między co najmniej dwoma podmiotami gospodarczymi.

78 Business-to-Government (ang.) – transakcje między podmiotami gospodarczymi a instytucjami rządowymi.

79 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/868 z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie

europejskiego zarządzania danymi i zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1724 (akt w sprawie zarządzania

danymi) (Dz. Urz. UE L 152 z 03.06.2022, str. 1, Dz. Urz. UE L 132 z 17.05.2023, str. 89 oraz Dz. Urz. UE L

2023/90204 z 21.12.2023).

80 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2854 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie

zharmonizowanych przepisów dotyczących sprawiedliwego dostępu do danych i ich wykorzystywania oraz w

sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2017/2394 i dyrektywy (UE) 2020/1828 (akt w sprawie danych) (Dz. Urz. UE

L 2023/2854 z 22.12.2023 oraz Dz. Urz. UE L 2024/90790 z 09.12.2024).

Cel 2.6.3: Dostęp do danych o wysokiej jakości

do ponownego wykorzystywania i uczenia

maszynowego jest powszechny

Co umożliwi realizację celu

a) badania w zakresie określenia poziomu podaży i popytu w odniesieniu do danych,

b) współpraca z posiadaczami danych w zakresie zwiększenia wolumenu danych81, w

tym danych połączonych oraz dynamicznych, w portalu dane.gov.pl, w szczególności

dostępnych za pośrednictwem API przykładowo w obszarach dotyczących

mieszkalnictwa, zanieczyszczenia środowiska, sektora energetycznego,

c) stały rozwój zaufanego portalu dane.gov.pl mający na celu zwiększenie jego

użyteczności m.in. przez stworzenie mechanizmów wpływających na poprawę jakości

danych i zwiększenie możliwości ich efektywnego wykorzystania oraz ulepszenie

zarządzania danymi,

d) identyfikacja danych o wysokiej wartości i budowanie, w partnerstwach publicznych,

API, które będą je udostępniać.

[box] Co z tego wynika? Udostępnimy w portalu dane.gov.pl ponad 100 tys. danych

dostępnych dla każdego, bezpłatnie do dowolnego użytku.

81 Dane w kontekście portalu dane.gov.pl rozumiane są jako każda treść lub jej część, niezależnie od sposobu

utrwalenia, w szczególności w postaci papierowej, elektronicznej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej,

będąca w posiadaniu podmiotu zobowiązanego zgodnie z ustawą o otwartych danych i ponownym

wykorzystywaniu informacji sektora publicznego lub będąca w posiadaniu innego podmiotu niż podmiot

zobowiązany i przez niego wytworzoną. Zbiór danych rozumiany jest jako zestaw, gromadzący dane z konkretnej

tematyki.

Cel 2.6.4: Polski rynek wymiany danych jest

dojrzały

Co umożliwi realizację celu

a) podnoszenie świadomości społecznej w zakresie udostępniania danych przez

działania informacyjne i edukacyjne dotyczące procesu otwierania danych

i możliwości ich ponownego wykorzystywania,

b) rekomendowanie systemowego finansowania projektów wspierających rozwój usług

pośrednictwa danych i altruizmu danych w ramach nowej perspektywy finansowej

UE,

c) stymulowanie wymiany danych z interesariuszami spoza administracji oraz pomiędzy

nimi,

d) aktywny udział w tworzeniu warunków dla rozwoju europejskich wspólnych

przestrzeni danych,

e) wspieranie instytucji publicznych we wdrażaniu nowych modeli dzielenia się danymi

m.in. przez utworzenie krajowego punktu wsparcia rozwoju przestrzeni danych.

3. Ludzie

3.1 Bezpieczna przestrzeń cyfrowa

Diagnoza – jak jest?

Wśród głównych czynników mających wpływ na podejście społeczeństwa do e-państwa

można wyróżnić: użyteczność narzędzi, aspekty społeczne (zachowania innych), potencjalne

ryzyka oraz dostępny już obywatelowi sprzęt i umiejętności. Szczególnie jednak istotnym

czynnikiem, wpływającym m.in. na wykorzystanie e-usług publicznych, jest zaufanie.

Z tego względu, państwo ma obowiązek

dążenia do budowy bezpieczeństwa szeroko

pojętej sfery cyfrowej – dbałości

o bezpieczeństwo użytkowników 82,

respektowania zasad demokratycznego

państwa prawa i praw obywatelskich, a także

ochrony przestrzeni informacyjnej w sieci.

Kluczową kwestią jest ochrona bezpieczeństwa obywateli i ich danych oraz konkurencji

rynkowej, a także budowanie suwerenności technologicznej. Konieczne jest więc podążanie

za regulacjami oraz standardami cyfrowymi chroniącymi prawa obywatelskie, powstającymi

w UE. Szczególnie ważna jest implementacja na poziomie krajowym unijnej deklaracji praw i

zasad cyfrowych z cyfrowej dekady z 2022 r.83 Celem deklaracji jest wspieranie transformacji

cyfrowej w UE, ze szczególnym ukierunkowaniem na człowieka, solidarność i włączenie

społeczne, swobodę wyboru oraz bezpieczeństwo i ochronę. Przyjęcie założenia, że ochrona

obywateli stanowi priorytet, musi przekładać się m.in. na zapewnianie odpowiednich

zasobów instytucjonalnych dla wdrażania i stosowania krajowych i unijnych aktów

legislacyjnych w tym obszarze.

Prawa cyfrowe realizują się zarówno w relacjach jednostki z instytucjami władzy, jak

i użytkowników z dostawcami usług cyfrowych. W kontekście tych ostatnich zagrożeniem są

kwestie nieuzasadnionej moderacji treści przez platformy, niejasności w regulaminach

i standardach cyfrowych społeczności, tzw. zwodniczych interfejsów, braku transparentności

algorytmów i rozliczalności za działania platform oraz nieprzestrzeganie praw konsumentów.

Problemy te wiążą się z modelem biznesowym opartym na walce o zaangażowanie

użytkowników, stwarzającym ryzyka dla prywatności i wykorzystania danych osobowych.

82 Na bezpieczeństwo użytkowników istotny wpływ ma także skuteczne zwalczanie cyberprzestępczości, które

zostało szczegółowe omówione w części 1.3 niniejszej Strategii.

83 Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie (2023/C 23/01) (Dz. Urz. UE C 23 z

23.01.2023, str. 1).

Brak reakcji na te zjawiska skutkuje długotrwałą i rosnącą społeczną polaryzacją, co

podważa zarówno ład demokratyczny, jak i ład informacyjny państwa.

Na prawa podstawowe w sferze cyfrowej

należy patrzeć również z perspektywy jej

wpływu na pracowników.

Istnieje konieczność uwzględniania możliwości i ryzyk związanych z wykorzystaniem

narzędzi cyfrowych, dążeniem do zwiększenia wydajności pracy przy jednoczesnej

optymalizacji kosztów oraz pracy zdalnej. Należy zauważyć, że wykorzystanie technologii

cyfrowych ma również negatywny wpływ na pracowników - przejawiający się naruszaniem

równowagi między życiem prywatnym a zawodowym, co prowadzi do spadku

produktywności oraz wypalenia zawodowego.

Nowe trendy związane z automatyzacją i digitalizacją procesów w firmach dotyczą zarówno

pracowników fizycznych, jak i umysłowych. Narzędzia cyfrowe pozwalają na szeroko

zakrojoną kontrolę pracowników, co może wiązać się z naruszaniem ich prywatności

i dobrostanu. Wzrost popularności pracy zdalnej umożliwił elastyczną organizację czasu

i przyniósł korzyści wielu pracownikom i pracodawcom. Równocześnie jednak generuje

ryzyko związane z oczekiwaniem ciągłej dostępności od pracownika oraz utrudnia

rozgraniczanie życia zawodowego i osobistego. Obserwujemy także dalszy intensywny

rozwój niekonwencjonalnych modeli biznesowych, na czele których znalazła się gospodarka

współdzielenia. Z jednej strony otworzyła ona przed konsumentami, przedsiębiorcami

i pracownikami nowe możliwości, z drugiej jednak doprowadziła do destabilizacji warunków

pracy i pozbawienia osób pracujących za pośrednictwem aplikacji ich podstawowych praw.

Przerzucenie odpowiedzialności i kosztów działalności na pracowników platform - których

liczba w UE ma sięgnąć 43 mln84 - prowadzi do wzrostu niepewności zatrudnienia

i upowszechniania się zjawiska prekariatu.

Wreszcie, zapewnienie kompleksowego bezpieczeństwa sfery cyfrowej wymaga skutecznej

walki z dezinformacją oraz obcą ingerencją i manipulacją w środowisku informacyjnym.

Dezinformacja oznacza informacje weryfikowalnie nieprawdziwe, wprowadzające w błąd lub

celowo dobrane i zestawione w sposób manipulacyjny, tworzone, przedstawiane lub

rozpowszechniane - niezależnie od użytego kanału lub nośnika - w celu osiągnięcia korzyści

gospodarczych, politycznych, militarnych lub społecznych, realizacji celów obcego państwa

lub podmiotu pozapaństwowego, bądź w celu wywołania błędu w postrzeganiu

rzeczywistości przez odbiorcę, które mogą wyrządzić szkodę interesom publicznym,

bezpieczeństwu państwa, infrastrukturze krytycznej, integralności procesów

demokratycznych lub prawom i wolnościom jednostki. Przez obcą ingerencję i manipulację w

środowisku informacyjnym rozumie się wzorzec zachowania, który przeważnie nie jest

nielegalny, ale zagraża lub może potencjalnie negatywnie wpłynąć na wartości, procedury i

procesy polityczne. Takie działania mają charakter manipulacyjny, są prowadzone w sposób

celowy i skoordynowany przez podmioty państwowe lub niepaństwowe, w tym przez ich

pełnomocników, na ich własnym terytorium i poza nim.

Warto zauważyć, że do prowadzonych działań dezinformacyjnych są wykorzystywane

różnego rodzaju tematy zmierzające do polaryzacji społecznej, osłabienia procesów

demokratycznych czy wywołania niepokojów społecznych. W tym kontekście należy

84 https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/platform-work-eu/.

podkreślić dezinformację dotyczącą m.in. procesów wyborczych, klimatu i środowiska, praw

mniejszości, migracji, wojen i konfliktów, technologii czy zdrowia.

Dezinformacja prowadzona przez podmioty krajowe służy przede wszystkim budowaniu

kapitału politycznego lub finansowego, a jej oddziaływanie może być instrumentalizowane

przez podmioty zewnętrzne. Dezinformacja prowadzona przez podmioty zagraniczne - obce

państwa lub podmioty pozapaństwowe działające na ich zlecenie - zmierza do destabilizacji

sytuacji społeczno-politycznej oraz pogłębienia polaryzacji społecznej.

Najaktywniejszymi adwersarzami państwa polskiego w przestrzeni informacyjnej są państwa

prowadzące przeciwko Polsce działania hybrydowe, w tym Rosja i Białoruś. Te działania

obejmują m.in. działania dezinformacyjne, operacje wpływu, cyberataki oraz działania

wywiadowcze, dywersyjne i sabotażowe. Propagowane przez nie przekazy dezinformacyjne

realizują zarówno cele wewnętrzne tych państw - w tym umacnianie legitymizacji władzy - jak

i zewnętrzne, takie jak stymulowanie nastrojów antynatowskich, antyunijnych,

antyamerykańskich i antyukraińskich.

Istotnymi dla skutecznej walki ze zjawiskiem dezinformacji są działania podejmowane w celu

budowania rzetelnych i wiarygodnych mediów, w tym wspieranie niezależności redakcyjnej

oraz przejrzystości finansowania podmiotów medialnych. Równie ważnym elementem jest

zwiększanie roli edukacji medialnej i informacyjnej - rozumianej jako kształtowanie

kompetencji krytycznego odbioru treści, weryfikacji źródeł oraz rozpoznawania technik

manipulacji - prowadzonej na wszystkich poziomach systemu edukacji oraz w ramach

programów skierowanych do osób dorosłych. Działania te, realizowane we współpracy

organów administracji publicznej, instytucji edukacyjnych, organizacji społeczeństwa

obywatelskiego i podmiotów medialnych, stanowią fundament odporności społecznej na

dezinformację.

W Polsce zadania związane z tym obszarem prowadzone są przez szereg instytucji, w tym

NASK-PIB, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Krajową Radę Radiofonii i Telewizji

(edukacja medialna), Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (analiza zagrożeń, w tym

związanych z dezinformacją), odpowiednie służby (w tym SKW – Służba Kontrwywiadu

Wojskowego i ABW – Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego). Zgodnie z unijnym aktem

o usługach cyfrowych85 w działania – jako koordynator do spraw usług cyfrowych – będzie

włączony też Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Wielość instytucji działających w

obszarze dezinformacji przekłada się na jedno z głównych wyzwań w tym obszarze – brak

odpowiedniej koordynacji i komunikacji, a także niespójność w metodach działania i

kryteriach oceny zagrożeń. Wśród innych wyzwań wskazać należy

- rozwój nowych technologii (w tym AI) umożliwiających szybsze i tańsze tworzenie i

rozpowszechnianie treści dezinformacyjnych, przy tym trudniejsze do wykrycia,

- nieefektywną współpracę z platformami społecznościowymi w procesie zarówno

identyfikacji, weryfikacji i zdejmowania treści dezinformacyjnych oraz kont je

rozpowszechniających (w tym botów),

- konieczność pogłębienia działań (krajowych i unijnych) zmierzających do

analizowania kampanii dezinformacyjnych w sposób kompleksowy,

- niską świadomość społeczną oraz potrzebę rozwoju kompetencji w zakresie

edukacji medialnej, myślenia krytycznego oraz bezpieczeństwa informacyjnego na

wszystkich poziomach edukacji,

85 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie

jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych) (Dz. Urz. UE L

277 z 27.10.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 163 z 29.06.2023, str. 107).

- publikację w celach dezinformacyjnych fałszywych materiałów wytworzonych przy

pomocy technologii deepfake pozwalającej na zmanipulowanie obrazu lub dźwięku,

- promowanie przez algorytmy rekomendacyjne treści silnie emocjonalnych, w tym

dezinformacyjnych oraz ich wzmacnianie poprzez mechanizmy podpowiadania

podobnego typu treści, co skutkuje zamknięciem użytkownika w tzw. bańce

informacyjnej,

- rozproszenie i niewystarczające finansowanie organizacji pozarządowych

zajmujących się przeciwdziałaniem dezinformacji,

- brak ustalonych na poziomie centralnym oraz samorządowym strategii reagowania

na dezinformację lub komunikacji kryzysowej.

Cel 3.1.1: Otoczenie instytucjonalne

i regulacyjne w sferze cyfrowej wspiera

ochronę praw podstawowych

Co umożliwi realizację celu

a) wspieranie silnego otoczenia instytucjonalnego wokół regulacji mających za zadanie

zapewnić poszanowanie uznanych wartości i praw jednostek w sieci przez

wyposażenie podmiotów odpowiedzialnych za egzekwowanie ich przepisów w środki

techniczne, osobowe i finansowe,

b) promowanie tego, by projektowanie, opracowywanie, wdrażanie i wykorzystywanie

rozwiązań technologicznych odbywało się z poszanowaniem praw podstawowych

przez stosowanie zasady „etyki już na etapie projektowania” („ethics by design”) oraz

z zachowaniem otwartości na audyt społeczny,

c) przeprowadzanie oceny wpływu na prawa podstawowe obywateli (FRIA) w przypadku

wykorzystywania systemów automatycznego podejmowania decyzji oraz systemów

AI w administracji państwowej,

d) stworzenie formularza do oceny wymiaru etycznej AI stosowanej przez państwo,

e) wypracowanie krajowych rozwiązań w zakresie domniemania istnienia stosunku

pracy w obszarze gospodarki współdzielenia oraz niezwłoczne wdrożenie do

polskiego prawa dyrektywy o pracownikach platformowych86,

f)

bieżące badanie wpływu technologii cyfrowych, zwłaszcza AI, na rynek pracy, w tym

dobrostan pracowników (fizyczny, psychiczny i społeczny),

g) zapewnianie skutecznego przestrzegania reguł prawa pracy i aktualności polityk

publicznych w odniesieniu do dynamicznie zmieniającego się pod wpływem

digitalizacji i wywołanej nią trendów rynku pracy. Mowa tutaj o ochronie pracowników

przed ryzykiem bycia ciągle dostępnym (przyjęcie prawa do odłączenia się),

nieprzejrzystym „scoringiem” i zbudowanymi na uprzedzeniach ocenami pracowników

(wdrożenie regulacji związanych z wykorzystywaniem AI w obszarze pracy) i cyfrową

inwigilacją (egzekwowanie przepisów dotyczących prywatności),

h) aktywność na forum krajowym i unijnym na rzecz wdrażania rozwiązań,

w szczególności legislacyjnych, dla ochrony prawa do prywatności, ochrony danych

osobowych i prawa do odłączenia się,

i)

cyfryzacja obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej i wsparcie rozwoju cyfrowych

narzędzi partycypacji obywatelskiej. Wsparcie będzie realizowane przez wdrażanie

partycypacyjnych platform i narzędzi cyfrowych w oparciu o najlepsze

międzynarodowe standardy i zasady deliberacji online, finansowanie badań i edukacji

w tym zakresie, udostępnianie praktycznych przewodników, wdrażanie e-konsultacji,

narzędzi CivicTech, instytucjonalizację demokratycznych innowacji oraz prowadzenie

spójnej polityki partycypacji i transparentności.

86 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2831 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie

poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform (Dz. Urz. UE L 2024/2831 z 11.11.2024).

Cel 3.1.2: Publiczna przestrzeń cyfrowa jest

przyjazna użytkownikom i budzi zaufanie

obywateli

Co umożliwi realizację celu

a) praktyczna realizacja założeń Europejskiej deklaracji praw i zasad cyfrowych

w cyfrowej dekadzie we wszelkich interakcjach państwa z obywatelami w sferze

cyfrowej,

b) rozwój e-usług społecznych, które przez wykorzystanie centralnych rejestrów

i algorytmów sztucznej inteligencji, będą świadczyć usługi proaktywne,

przeciwdziałając tym samym wykluczeniu społecznemu,

c) budowa zaufania do e-państwa przez większe włączenie obywateli w proces

tworzenia cyfrowego prawa (w tym z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych) i cyfrowych

usług publicznych, zwiększenie dostępu do wiarygodnej informacji publicznej,

wykorzystywanie przez instytucje publiczne agregatorów treści, a także zlikwidowanie

luki w cyfryzacji dokumentów istotnych dla opinii publicznej (publikowanie w sposób

dostępny cyfrowo, w formacie umożliwiającym odczyt maszynowy takich

dokumentów jak np. oświadczenia majątkowe parlamentarzystów) i dążenie do

większej przejrzystości procesu przetwarzania spraw i danych obywatela,

d) zaprojektowanie rozwiązań mających umożliwić obywatelom dostęp do informacji

o tym, jaki organ i w jakiej sprawie miał dostęp do ich danych – wykorzystywanie

mechanizmów „privacy by design” (prywatności w fazie projektowania) i „security by

design” (bezpieczeństwo w fazie projektowania) z uwzględnieniem reguł RODO87

oraz „innovation by design” (projektowanie skoncentrowane na użytkowniku),

wprowadzenia zasady automatycznego wykrywania operacji na danych

umożliwiającej obywatelom kontrolę ich danych i zgłaszanie naruszeń oraz

wykorzystywania analizy historii zapytań o dane w celu wychwytywania zagrożeń.

Zapewnienie stosowania takich rozwiązań powinno być uwzględnione na etapie

procesu legislacyjnego,

e) stworzenie kodeksu dobrych praktyk w zakresie wykorzystania danych osobowych

w systemach teleinformatycznych,

f)

zwiększenie świadomości użytkowników o przysługujących im środkach ochrony

danych osobowych (zarówno technicznych, organizacyjnych i prawnych).

[box] Co z tego wynika: Bez problemu sprawdzisz, jaki organ i w jakiej sprawie miał dostęp

do Twoich danych.

87 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony

osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich

danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z

04.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 04.03.2021, str. 35).

Cel 3.1.3: Działania jednostek

przeciwdziałających dezinformacji są

skoordynowane

Co umożliwi realizację celu

a) ustalenie organu odpowiedzialnego za nadzorowanie oraz koordynację działań

różnych podmiotów zajmujących się przeciwdziałaniem dezinformacji,

b) zapewnienie klarownej struktury komunikacyjnej i przepływu informacji między

wszystkimi zaangażowanymi jednostkami przez regularne spotkania i platformy

wymiany danych,

c) opracowanie jednolitych lub zbliżonych procedur i standardów operacyjnych

stosowanych przez wszystkie jednostki zajmujące się przeciwdziałaniem

dezinformacji,

d) zapewnienie zaawansowanych narzędzi technologicznych do zwalczania

dezinformacji oraz szkoleń dla pracowników jednostek,

e) aktywna współpraca i wymiana informacji na poziomie międzynarodowym (zwłaszcza

europejskim) na rzecz wspólnego zwalczania dezinformacji.

Cel 3.1.4: Poziom świadomości społecznej na

temat dezinformacji jest stale pogłębiany

Co umożliwi realizację celu

a) realizacja kampanii informacyjnych i społecznych na temat dezinformacji

i odpowiedzialnego korzystania z mediów tradycyjnych i społecznościowych,

b) prowadzenie działań edukacyjnych do wybranych grup społecznych dotyczących

dezinformacji i narzędzi wykorzystywanych do jej tworzenia (m.in. generatywna AI,

deepfake, algorytmy podpowiadające treści silnie emocjonalne, bańki informacyjne),

c) prowadzenie specjalistycznych kampanii informacyjnych w związku z kluczowymi

wydarzeniami, jak np. w okresie wyborczym,

d) stworzenie interaktywnych platform e-learningowych i multimedialnych materiałów

dydaktycznych,

e) organizowanie dyskusji, debat i warsztatów na temat etycznych aspektów

działalności medialnej, takich jak: prywatność, ochrona danych, prawa autorskie

i odpowiedzialność za publikowane treści,

f)

włączanie lokalnych społeczności i organizacji społecznych w proces budowania

świadomości medialnej oraz planowania działań komunikacyjnych,

g) zapewnienie środków finansowych dla podmiotów społeczeństwa obywatelskiego

prowadzących działania w zakresie zwalczania dezinformacji; poszerzenie narzędzi

wspierających tworzenie rzetelnych treści medialnych.

Cel 3.1.5: Platformy społecznościowe sprawnie

usuwają treści nielegalne

Co umożliwi realizację celu

a) stały monitoring treści znajdujących się na platformach społecznościowych,

uwzględniający proaktywne badanie czy i w jaki sposób platformy wypełniają

obowiązki wynikające z aktu o usługach cyfrowych,

b) działalność zaufanych podmiotów sygnalizujących (ang. trusted flaggers)

odpowiedzialnych za wykrywanie potencjalnie nielegalnych treści i ostrzeganie

platform internetowych, a także ustanowienie odpowiednich ścieżek wymiany

informacji dla zaufanych podmiotów sygnalizujących (zgodnie z aktem o usługach

cyfrowych),

c) ustanowienie jasnych i transparentnych kryteriów prowadzących do uzyskania

statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego. Zaufane podmioty sygnalizujące

powinny posiadać szczególną wiedzę fachową i kompetencje w zakresie wykrywania,

identyfikowania i zgłaszania nielegalnych treści oraz być niezależne od platform

internetowych,

d) wdrożenie efektywnych mechanizmów penalizujących platformy mediów

społecznościowych oraz usługodawców IT za brak działań ukierunkowanych na

zwalczanie dezinformacji oraz innych treści szkodliwych i nielegalnych; oraz aktywne

działania na szczeblu europejskim na rzecz tworzenia otoczenia regulacyjnego w tym

zakresie,

e) utworzenie ram współpracy z sektorem prywatnym, szczególnie z platformami

mediów społecznościowych.

3.2 Cyfrowe zdrowie

Diagnoza – jak jest?

Kompleksowa diagnoza relacji między sferą technologii a sferą zdrowia wymaga

dostrzeżenia dwóch, często sprzecznych wymiarów tej relacji.

Pierwszy aspekt relacji między technologiami a zdrowiem ma pozytywny wydźwięk i wiąże

się z

ogromnymi możliwościami, jakie cyfryzacja

zdrowia daje w odniesieniu do zwiększania

skuteczności diagnostyki, leczenia

i profilaktyki.

Diagnoza sytuacji wokół cyfryzacji sektora zdrowia w Polsce wskazuje na zaawansowaną,

ale wciąż rozwijającą się infrastrukturę e-zdrowia. Wg unijnego raportu o stanie cyfrowego

zdrowia ostatniej dekady, Polska zajmuje, odpowiednio, 6. oraz 5. miejsce pod względem

dostępu do Elektronicznej Dokumentacji Medycznej (EDM) oraz dostępu do technologii

wśród 27 krajów UE88, zajmując miejsce poniżej średniej dla UE jedynie w zakresie kategorii

dostępnych dla pacjenta danych.

Kluczowymi elementami polskiego cyfrowego zdrowia jest Platforma e-Zdrowie (P1) oraz

różnorodne rejestry publiczne, systemy dziedzinowe i platformy regionalne. Platforma P1

stanowi centralny punkt cyfrowych usług zdrowotnych, oferując m.in. e-recepty, elektroniczne

skierowania, a także dostęp do EDM. Rozwój tej platformy wpłynął na zwiększenie

wykorzystania Internetowego Konta Pacjenta (IKP), z którego korzysta obecnie ponad

19 mln Polaków. Wskazać należy też na sukces wdrożenia systemu e-recept, który pozwolił

na wystawienie 2,5 mld e-recept do kwietnia 2025 r.89. Wprowadzone w pierwszej kolejności

e-usługi zdrowotne stanowią jednak przede wszystkim cyfrowe odzwierciedlenie

tradycyjnych procesów i nie wykorzystują pełni potencjału digitalizacji.

Na poziomie lokalnym, wg badania stopnia informatyzacji Podmiotów Wykonujących

Działalność Leczniczą (PWDL) prowadzonego przez Centrum e-Zdrowia, na koniec 2024 r.

ponad 98% szpitali posiadało rozwiązania IT niezbędne do prowadzenia dokumentacji

medycznej w wersji elektronicznej w podstawowym zakresie, 84% wdrożyło indeksowanie

EDM w P1, a prawie połowa prowadzi wymianę EDM z innymi podmiotami90. Odsetek ten

jest znacznie niższy dla podmiotów niebędących szpitalami.

88 https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/78938111-461e-11ee-92e3-01aa75ed71a1/language-en.

89 https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/48-proc-polakow-uzywa-ikp.

90 Dane Centrum e-Zdrowia.

Warunkiem rozwoju usług cyfrowych w sferze

zdrowia jest zapewnienie bezpieczeństwa

danych.

Pomimo działań podejmowanych przez Centrum e-Zdrowia oraz Ministerstwo Zdrowia,

poziom cyberbezpieczeństwa na poziomie lokalnym nadal nie jest zadowalający. Wg danych

ankietowych Centrum e-Zdrowia na kwiecień 2022 r., 81% podmiotów leczniczych nie ma

planu zarządzania podatnościami, w 68% brak odmiejscowionych kopii bezpieczeństwa,

a 86% kierowników jednostek nie odbyło szkoleń z zakresu cyberbezpieczeństwa91.

Istotnym problemem dla rozwoju e-zdrowia jest również silosowość danych, która nie

pozwala uzyskać pełnego obrazu zdrowia pacjenta, i brak demokratycznych zasad dostępu

do danych na cele badawczo-rozwojowe (B+R). Niejasne zasady dostępu do

zgromadzonych już danych, w tym wątpliwości dotyczące podstawy prawnej przetwarzania

danych o stanie zdrowia w celach B+R – oraz niepewność co do adekwatności zebranych

w centralnych rejestrach danych92 wpływają na spowolnienie rozwoju medycyny. Odnotować

należy również zagrożenia wynikające ze stosowania danych syntetycznych, które

– w nadmiernym stopniu – może przekładać się na ryzyko błędnej ich interpretacji, istotne

zwłaszcza w obszarze zdrowia.

Odsetek podmiotów leczniczych korzystających z nowych technologii, takich jak sztuczna

inteligencja, jest rosnący i wynosi obecnie13% dla szpitali93. Rośnie również zainteresowanie

i świadomość korzyści wynikających ze stosowania AI w medycynie.

Drugim z wymiarów jest

negatywny wpływ niektórych aspektów

wykorzystania technologii cyfrowych na

kondycję psychiczną obywateli.

Wiąże się on m.in. z przeciążeniem informacyjnym odbiorców, a także z uzależniającym

mechanizmem działania platform społecznościowych i szkodliwym – sensacyjnym,

rysującym nierealne standardy urody czy gloryfikującym przemoc – charakterem niektórych

pojawiających się tam treści. Szczególnie wyraźnie rysującym się problemem, również

wobec niedostatecznej skuteczności mechanizmów weryfikacji wieku, jest powszechny

dostęp dzieci do treści szkodliwych, godzących w ich rozwój i propagujących niewłaściwe

wzorce. Istotnym problemem jest też wykorzystywanie małoletnich w sieci. Państwo jest

zobowiązane do tego, by na te wyzwania reagować – również w ramach współpracy

międzynarodowej, której charakter wyzwań niejednokrotnie wymaga.

91 Dane Centrum e-Zdrowia.

92 https://www.mdpi.com/1660-4601/19/19/11964.

93 Dane Centrum e-Zdrowia.

Cel 3.2.1: Państwo działa na rzecz

minimalizacji negatywnego wpływu technologii

cyfrowych na dobrostan psychiczny i fizyczny

Co umożliwi realizację celu

a) uruchomienie programu finansowania badań

- wpływu technologii cyfrowych na zdrowie psychiczne i rozwój

psychospołeczny obywateli, zarówno dzieci i młodzieży, jak i dorosłych,

- rozwoju technologii cyfrowych wspierających odporność społeczną,

b) realizacja kampanii społecznych i informacyjnych na temat higieny cyfrowej i praw

obywateli (zarówno dzieci, jak i dorosłych) w przestrzeni cyfrowej, w tym

dotyczących zapewniania obszarów screen-free, oraz udostępnienie mechanizmów

i narzędzi do filtrowania informacji oraz ich priorytetyzacji, profilaktyka uzależnień od

treści oraz przeciwdziałanie zagrożeniom wynikającym np. cyberprzestępczości,

cyberprzemocy lub negatywnych wzorców w mediach społecznościowych,

c) wdrażanie środków zapobiegających wykorzystywaniu seksualnemu małoletnich

w internecie,

d) wprowadzenie standardów ochrony małoletnich w produktach i usługach cyfrowych,

z uwzględnieniem standardów europejskich. Powinny one w szczególności

- wspierać modyfikowanie systemów rekomendacyjnych platform w celu

zmniejszenia ryzyka napotkania szkodliwych i uzależniających treści oraz

umożliwienie dzieciom większej kontroli nad publikowanymi przez nich treściami,

- zakładać wykorzystanie narzędzi skutecznej weryfikacji wieku użytkownika,

przy zachowaniu anonimowości i ochrony jego danych osobowych,

- określić bezpieczny wiek korzystania z produktów cyfrowych, zwłaszcza

z platform społecznościowych, na podstawie aktualnego stanu wiedzy o wpływie

technologii na dobrostan małoletnich,

- wykluczać rozwiązania prowadzące do utraty kontroli nad czasem ekranowym,

- wprowadzać rozwiązania chroniące wizerunek dzieci i młodzieży w internecie.

Cel 3.2.2: Elektroniczna Dokumentacja

Medyczna jest powszechna, kompletna

i prowadzona w sposób umożliwiający

wymianę dokumentacji między podmiotami

leczniczymi

Co umożliwi realizację celu

a) dalszy rozwój systemów e-usług zdrowotnych w systemie P1,

b) upowszechnienie prowadzenia EDM wraz z indeksowaniem w systemie P1 oraz

możliwością wymiany dokumentacji z innym podmiotem,

c) umożliwienie dostępu do poprzednio wytworzonej dokumentacji elektronicznej

pacjentów dla osób wykonujących zawód medyczny, w procesie podejmowania

decyzji klinicznych,

d) umożliwienie wzbogacania danych gromadzonych w systemie P1 o dane

gromadzone przez urządzenia do noszenia i urządzenia wszczepialne,

e) uspójnienie sposobu prowadzenia dokumentacji medycznej szczególnie w zakresach,

w których dane nie są zesłownikowane,

f)

promowanie interoperacyjności pomiędzy systemami informatycznymi w ochronie

zdrowia i jakości gromadzonych danych, w tym uspójnienie procesu migracji między

systemami.

[box] Co z tego wynika: Idąc do lekarza nie musisz mieć przy sobie swojej papierowej

historii leczenia – lekarz pobierze Twoją dokumentację medyczną z systemu centralnego.

Cel 3.2.3: Dysponujemy dużymi zasobami

wiarygodnych danych o stanie zdrowia,

a zasady dostępu do nich dla celów B+R są

transparentne, demokratyczne i efektywne

Co umożliwi realizację celu

a) wdrożenie działań operacyjnych w związku z wejściem w życie European Health Data

Space (Europejskiej Przestrzeni Danych dotyczących Zdrowia)94 oraz Data

Governance Act (Aktu w sprawie zarządzania danymi),

b) promowanie idei dawstwa (altruizmu) danych medycznych wśród pacjentów,

c) uregulowanie zasad dostępu do danych jednostkowych i statystycznych na cele B+R,

w tym wystandaryzowanie zasad dostępu do danych gromadzonych w rejestrach

publicznych oraz dokumentacji medycznej przechowywanej przez PWDL,

d) ustalenie standardu anonimizacji i pseudonimizacji danych medycznych, spójnego ze

standardami europejskimi.

[box] Co z tego wynika: Będziesz mieć szerszy dostęp do nowych terapii, wytycznych,

rozwiązań cyfrowych, które są dostosowane do diagnozowania i leczenia takich pacjentów

jak Ty. Będziesz decydować o tym, co się dzieje z Twoimi danymi medycznymi.

94 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/327 z dnia 11 lutego 2025 r. w sprawie

europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia oraz zmiany dyrektywy 2011/24/UE i rozporządzenia (UE)

2024/2847 (Dz. Urz. UE L 2025/327 z 05.03.2025).

Cel 3.2.4: Sztuczna inteligencja oraz inne

nowe technologie cyfrowe są wykorzystywane

w sposób bezpieczny i skuteczny dla poprawy

jakości opieki nad pacjentem

Co umożliwi realizację celu

a) finansowanie stosowania nowych technologii cyfrowych w zdrowiu, w tym AI,

rozwiązań telemedycznych, urządzeń medycznych do noszenia i aplikacji

zdrowotnych, ze środków publicznych w ramach świadczeń gwarantowanych, przez

m.in.

- uwzględnienie tych rozwiązań w opisie standardu istniejących świadczeń

gwarantowanych,

- wprowadzenie mechanizmu refundacji dla tych rozwiązań,

- alokowanie niezbędnych środków na pokrycie kosztów finansowania tych

rozwiązań,

b) wprowadzenie niezbędnych zmian w administracji publicznej, w tym wprowadzenie

nowych przepisów, procedur i wzmocnienie kompetencji w zakresie finansowania

i monitorowania rozwiązań cyfrowych, m.in. przez stworzenie standardu oceny

koszto-efektywności technologii opartych o AI, jak również skuteczne mechanizmy

kontroli nowych technologii medycznych na poziomie krajowym,

c) wprowadzenie przez Centrum e-Zdrowia nowych narzędzi, umożliwiających analizę

danych medycznych gromadzonych w rejestrach centralnych w celu profilowania

zdrowotnego, profilaktyki i monitorowania efektywności programów profilaktycznych,

analityki predykcyjnej i podejmowania interwencji w oparciu o uzyskane wyniki

(np. kontakt z pacjentem czy porada edukacyjna), przy uwzględnieniu najwyższych

standardów prywatności i umożliwieniu pacjentowi zadecydowania, czy chce być

objęty takim programem,

d) rozszerzenie modułu e-recept o dwustronną komunikację umożliwiającą

wyświetlanie alertów umożliwiających optymalizację farmakoterapii,

e) prowadzenie uczciwej komunikacji i edukacji w zakresie możliwości i ograniczeń

związanych ze stosowaniem AI w zdrowiu skierowanej zarówno do pacjentów, jak

również do pracowników medycznych,

f)

dostosowanie wytycznych ministerialnych dla kierunków medycznych do edukacji

studentów w zakresie nowych technologii cyfrowych, w tym AI,

g) ułatwienie dostępu dla pacjenta do informacji dotyczącej organizacji opieki

zdrowotnej i wiedzy medycznej przez wykorzystanie najskuteczniejszych i

najbardziej adekwatnych narzędzi cyfrowych, w tym – tam, gdzie jest to

uzasadnione - rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji,

h) wykorzystywanie telemedycyny zgodnie ze standardami jakości jako systemowego

uzupełnienia procesu opieki nad pacjentem, w tym w szczególności opieki nad

osobami o utrudnionym dostępie do świadczeń,

i)

promowanie wykorzystania nowych technologii cyfrowych do celów organizacyjnoadministracyjnych, w tym lepszej koordynacji procesu opieki nad pacjentem

w ochronie zdrowia oraz pod kątem cyberbezpieczeństwa podmiotów medycznych.

Podnoszenie kompetencji cyfrowych personelu medycznego,

j)

współpraca ze środowiskiem akademickim w zakresie badań nad zastosowaniem AI

w ochronie zdrowia.

[box] Co z tego wynika: Otrzymasz leczenie z wykorzystaniem najnowocześniejszej,

sprawdzonej technologii. Będziesz otrzymywać informacje o ryzyku zachorowania zanim

nastąpi incydent zdrowotny, co umożliwi Ci podjęcie działań profilaktycznych.

Cel 3.2.5: W sposób kompleksowy

i transparentny monitorujemy jakość

interwencji zdrowotnych, w oparciu o dane ze

świata rzeczywistego

Co umożliwi realizację celu

a) umożliwienie bieżącego monitorowania ścieżek diagnostyczno-leczniczych

pacjentów o określonym profilu, bazującego na realnych danych ze świata

rzeczywistego,

b) wprowadzenie publicznie dostępnego systemu monitorowania jakości udzielanych

świadczeń w PWDL,

c) zapewnienie dostępu do danych ze świata rzeczywistego dla celów wdrażania

instrumentów dzielenia ryzyka dla technologii lekowych i wybranych technologii

nielekowych, opartych o mierzalny efekt zdrowotny dla pacjentów, przy czym dane

te w formie statystycznej dostępne byłyby publicznie.

[box] Co z tego wynika: Otrzymasz świadczenia medyczne o najwyższej jakości, która

będzie potwierdzona na podstawie realnych danych.

Cel 3.2.6: Poziom cyberbezpieczeństwa

w PWDL i centralnych repozytoriach danych

jest wysoki

Co umożliwi realizację celu

a) kontynuowanie programów dofinansowań dla szpitali w celu poprawy infrastruktury

IT oraz wzmocnienia cyberbezpieczeństwa, w tym korzystania z usług

wyspecjalizowanych podmiotów trzecich,

b) przekształcenie Sektorowego Zespołu Cyberbezpieczeństwa w Centrum e-Zdrowia

w sektorowy CSIRT oraz wzmocnienie go w zakresie proaktywnego wspierania

PWDL w utrzymaniu odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa,

c) regularne szkolenia dla kadry zarządzającej jednostkami leczniczymi oraz personelu

medycznego w zakresie podstawowej wiedzy z cyberbezpieczeństwa,

d) intensyfikacja działań w zakresie cyberbezpieczeństwa systemów centralnych,

e) dostosowanie wytycznych ministerialnych dla kierunków medycznych do edukacji

studentów w zakresie podstawowych zasad cyberbezpieczeństwa.

[box] Co z tego wynika: Wrażliwe dane o Twojej chorobie będą odpowiednio

zabezpieczone i nie dostaną się w niepowołane ręce.

3.3 Branże kreatywne

Diagnoza – jak jest?

Przemysły kreatywne są stosunkowo nowym sektorem światowej gospodarki, opierającym

się na kreatywnych, innowacyjnych i wynikających z talentu działaniach twórców szeroko

pojętej sztuki, mediów i projektowania. Specyfiką sektora jest wysoki poziom wartości

dodanej charakteryzujący wytwarzane w nim dobra, który bazuje na zaawansowanej

i multidyscyplinarnej wiedzy twórców. Znaczenie gospodarcze sektora rośnie zarówno

w odniesieniu do generowanej wartości, jak i rynku. W 2021 r. sektory kultury i kreatywne

w Polsce wygenerowały bezpośrednio 31,2 mld zł wartości dodanej. Uwzględniając wpływ

pośredni było to nawet ponad 82 mld zł (3,58 % PKB)95. Pod względem udziału wartości

dodanej tworzonej w tych sektorach w PKB Polska znajduje się poniżej średniej UE, jednak

gdy weźmie się pod uwagę również wpływ pośredni Polska zajmuje trzecie miejsce

w Europie, ustępując tylko Cyprowi i Szwecji (spośród 15 badanych państw).

Wpływ przemysłów kreatywnych na rozwój

państwa nie może być mierzony jedynie

wskaźnikami gospodarczymi.

Lokuje się on bowiem na przecięciu obszarów gospodarki, kultury, technologii i biznesu – ma

duże znaczenie kulturotwórcze i edukacyjne, sprzyjając jednocześnie innowacyjności. Jego

rozwój jest zaś relatywnie mało zależny od wykorzystania surowców naturalnych czy

infrastruktury przemysłowej. Zmiany społeczne, ważne dla budowania popytu na produkty

i usługi, rysują dobre perspektywy dla rozwoju branż kreatywnych. Nie sposób jednak

pominąć kilku istotnych zagrożeń. Można wśród nich wymienić m.in.: niewystarczające

finansowanie, niesprzyjające, skomplikowane i zmienne regulacje prawne, wzrost

konkurencji międzynarodowej, deficyt wykwalifikowanych pracowników, negatywny

sentyment wśród inwestorów czy konieczność konkurowania z silniejszymi producentami

z zagranicy.

Z perspektywy Strategii cyfryzacji, spośród różnorodnych przemysłów kreatywnych – na

które składają się m.in.: przemysły filmowy, muzyczny oraz rozrywkowy, media i rynek

wydawniczy - szczególne znaczenie ma sektor gier wideo i powiązanego z nim e-sportu. W

2022 r., spośród 5300 studiów deweloperskich w UE, 494 znajdowało się w Polsce96, co

zaraz po Szwecji, Niemczech i Francji stanowiło czwarty najwyższy wynik. W tym czasie 15

tys. z liczącej 90 tys. pracowników branży pracowało w Polsce. Mimo dużego rozmiaru

branży, jej obroty w 2022 r. stanowiły jedynie 1,35 mld euro97, co stanowi połowę obrotów

branży niemieckiej (3,8 mld euro), która może pochwalić się statusem lidera w tej kategorii.

Polską specjalizacją są gry klasy premium na duże platformy sprzętowe – komputery

i konsole. Pod względem liczby zatrudnionych osób w branży, Polskę w Europie wyprzedza

jedynie Wielka Brytania oraz Francja. Eksportowy charakter sektora (krajowa sprzedaż nie

przekracza kilku procent) oznacza konieczność konfrontacji z nasiloną konkurencją, w tym

95 https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2023/12/PIE-Raport_Przemysly-kreatywne_2023.pdf.

96 https://www.egdf.eu/2022-european-video-games-industry-insight-report/.

97 Tamże.

ze strony największych światowych graczy. Tymczasem zarówno polski, jak i światowy

gamedev mierzy się z kryzysem, wynikającym m.in. z odwrócenia nieorganicznych trendów

wzrostowych z czasów pandemii.

W kontekście rozwoju branży należy

uwzględnić jej kulturowy i kulturotwórczy

aspekt.

Gry wideo coraz częściej bywają wykorzystywane w procesie nauczania. Sięgają po nie już

nie tylko dzieci, młodzież i ludzie w średnim wieku, lecz także osoby starsze. W związku ze

starzeniem się polskiego społeczeństwa, zjawisko tzw. silver gamingu będzie coraz

powszechniejsze. Trend ten jest istotny z punktu widzenia dostępności gier dla szerokiego

grona odbiorców, w tym osób z niepełnosprawnościami. Uznajemy, że gry powinny być

traktowane jako tekst kultury podobnie jak filmy czy literatura, co oznacza m.in. wsparcie dla

ich polonizacji i archiwizacji. Jednocześnie jest konieczne stałe zwracanie uwagi na kwestie

higieny cyfrowej i przeciwdziałania uzależnieniom.

Działania państwa powinny objąć także obszar e-sportu, czyli profesjonalnych rozgrywek w

branży gier komputerowych. Globalny rynek e-sportu w 2023 r. osiągnął wartość 3,8 mld

dolarów, a prognozowane tempo rocznego wzrostu do 2028 r. wynosi 14,8%98. Polska

zajmuje obecnie 19. miejsce na arenie międzynarodowej z sektorem o wartości 12,6 mln

dolarów99. Polscy gracze mogą jednak pochwalić się zauważalnymi osiągnięciami, w naszym

kraju odbywa się jedna z największych imprez branżowych na świecie. Rynek e-sportu wciąż

dynamicznie się rozwija, głównie za sprawą przenikania kultury gamingowej do kultury

popularnej. Zwiększająca się obecność gamingu i e-sportu w przestrzeni medialnej przyciąga

zarówno widzów, jak i sponsorów. Można więc spodziewać się dalszej popularyzacji tego

obszaru, także wśród dzieci i młodzieży w Polsce. Środowisko nie jest jednak wolne od

(propagowanych na popularnych kanałach) negatywnych wzorców – toksycznych zachowań

graczy względem siebie, niekorzystnego wpływu długotrwałej gry na zdrowie fizyczne

i psychiczne, dyskryminacji ze względu na płeć i innych form wykluczenia etc. Dlatego

z jednej strony należy wspierać rozwój tej branży i doceniać sukcesy polskich graczy,

z drugiej - aktywnie przeciwdziałać pojawiającym się w tym sektorze negatywnym zjawiskom.

98 https://markethub.pl/rynek-e-sportu/.

99 https://en.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/The_Game_Industry_Poland_2023_12_07.pdf4.

Cel 3.3.1: Rozwój branży gamingowej jest

szybki

Co umożliwi realizację celu

a) opracowanie strategii sektorowej skoncentrowanej na wsparciu producentów,

promocji polskiego sektora gier wideo oraz zapewnieniu odpowiednich kwalifikacji

przyszłym pracownikom branży,

b) rozwinięcie istniejącego wsparcia dla producentów gier przez dostosowanie

istniejących programów do aktualnych potrzeb rynkowych, powiększenie kwot,

o które mogą się oni ubiegać, i rozciągnięcie programów wsparcia na kilka lat oraz

wypracowanie nowych form wsparcia,

c) wsparcie w promocji i marketingu gier jako polskiej marki na rynkach docelowych,

szczególnie tych trudnych ze względu na geograficzną odległość i koszty, jak USA

czy rynki azjatyckie, oraz budowanie pozytywnej atmosfery przez wykorzystanie

narzędzi z zakresu dyplomacji kulturalnej i ekonomicznej w miejscach istotnych dla

branży,

d) wsparcie w wykorzystaniu szans jakie niesie rewolucja AI dla rozwoju branży gier,

uwzględniając jednocześnie potencjalne zagrożenia dla interesów twórców i dla rynku

pracy w branży,

e) utworzenie lub dostosowanie zadań jednej z instytucji rządowych posiadającej

kompetencje oraz narzędzia umożliwiające świadczenie realnego i wymiernego

wsparcia, tylko dla branży gier wideo,

f)

systemowe wsparcie dla programów stażowych i stypendialnych ułatwiających

wejście w branżę młodym, zdolnym ludziom,

g) ułatwienia dla studiów zatrudniających wysokiej klasy ekspertów oraz managerów

spoza Polski w obszarach, gdzie brak wykwalifikowanych polskich pracowników,

h) wsparcie dla procesów lokowania oddziałów zagranicznych firm w Polsce oraz

oddziałów polskich firm poza granicami kraju, obejmujące m.in. doradztwo prawne

i podatkowe, analizę lokalnych rynków, pomoc w doborze lokalizacji i rekrutacji

personelu, a także koordynację formalności związanych z rejestracją działalności

oraz integracją z lokalnym otoczeniem biznesowym,

i)

wsparcie, we współpracy z sektorem akademickim, instytutami badawczymi,

instytutami naukowymi i ekspertami branżowymi, procesu edukacji w zakresie

kompetencji niezbędnych w studiach tworzących gry,

j)

wsparcie przez instytucje publiczne lokalnych wydarzeń branżowych o zasięgu

międzynarodowym,

k) wsparcie działań mających na celu uczynienie pracy w branży game dev100 bardziej

przyjazną i otwartą dla każdej grupy społecznej,

100 Skrót od ang. game development – tworzenie gier.

l)

promowanie gier wideo jako dzieła kultury – ze szczególnym uwzględnieniem

polskich wersji językowych (zarówno gier polskich producentów, jak i zagranicznych),

m) opracowanie mechanizmu archiwizacji polskich gier wideo,

n) promowanie implementacji technologii dostępnościowych w grach wideo.

Cel 3.3.2: Bariery prawne utrudniające rozwój

branż e-sportu i kreatywnej w Polsce są

likwidowane, a e-sport popularyzowany

Co umożliwi realizację celu

a) stosowanie prawnych aspektów e-sportu, w skład których wchodzi m.in.

prawnoautorski status gier wideo, odzwierciedleń wizerunków i transmisji wydarzeń

e-sportowych,

b) ewaluacja regulacji związanych z przekazywaniem majątkowych praw autorskich

oraz licencjonowaniem i dostosowanie ich z uwzględnieniem realiów branż

kreatywnych,

c) popularyzacja zawodów e-sportowych przez wsparcie w organizacji amatorskich

zawodów na poziomie szkolnym,

d) promowanie profilaktyki zdrowia fizycznego i psychicznego u graczy, a także

pozytywnych i inkluzywnych zachowań społecznych,

e) działanie na rzecz wprowadzenia specjalistycznych programów edukacyjnych

w szkołach i na uczelniach wyższych, które będą kształcić przyszłych

profesjonalistów w dziedzinie e-sportu, zarówno jako zawodników, jak i menedżerów

czy analityków,

f)

stworzenie przepisów prawnych, które będą regulować kwestie związane z esportem, takie jak kontrakty zawodników, prawa do transmisji czy ochrona młodzieży,

g) reprezentowanie polskiego e-sportu na międzynarodowych konferencjach i targach

branżowych,

h) finansowanie i pomoc organizacyjna zapewniona przez jednostki administracji

publicznej, we współpracy z organizacjami pozarządowymi i partnerami prywatnymi,

dla lokalnych klubów e-sportowych, które promują zdrową rywalizację i rozwój

talentów.

Cel 3.3.3: Branże kreatywne są wspierane

w procesie rozwoju

Co umożliwi realizację celu

a) dotacje i granty na rozwój projektów kreatywnych, umożliwiające artystom i firmom

rozwijanie nowych projektów i technologii,

b) wsparcie rozwoju programów edukacyjnych i szkoleń, które kształcą w zakresie

kreatywności, nowych technologii i zarządzania projektami kreatywnymi, a także

współpraca z uniwersytetami i szkołami wyższymi w celu rozwijania programów

nauczania dostosowanych do potrzeb branż kreatywnych,

c) uwzględnienie w stypendiach i programach mentorskich dla młodych, talentów

w obszarze kultury branż kreatywnych i ich specyfiki,

d) tworzenie klastrów, inkubatorów i akceleratorów, które zapewniają przestrzeń do

pracy, wsparcie techniczne i możliwość współpracy z innymi podmiotami z branży,

e) działania ułatwiające twórcom dostęp do nowoczesnych technologii i narzędzi, które

wspierają twórczość i innowacje,

f)

organizowanie kampanii promujących polskie branże kreatywne na arenie

międzynarodowej, w tym uczestnictwo w targach i wystawach,

g) wzmocnienie przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, co zapewni

twórcom lepszą ochronę ich prac i zachęci do innowacji,

h) wspieranie organizacji konferencji, hackathonów, warsztatów i spotkań branżowych,

które umożliwią wymianę doświadczeń i nawiązywanie kontaktów,

i)

tworzenie partnerstw z sektorem prywatnym w celu realizacji wspólnych projektów

i inicjatyw wspierających rozwój branż kreatywnych,

j)

wprowadzenie programów wsparcia dla startupów, które oferują mentoring, dostęp do

finansowania i sieci kontaktów branżowych,

k) wspieranie współpracy międzybranżowej i międzysektorowej.

3.4 Cyfrowy dostęp do wiedzy i kultury

Diagnoza – jak jest

Sektor instytucji odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa kulturowego w Polsce

charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem zarówno pod względem liczby podmiotów, jak

i ich form organizacyjnych oraz zakresu misji. Zasoby dziedzictwa są przechowywane nie

tylko w muzeach, bibliotekach i archiwach, lecz także w teatrach, operach, uczelniach,

szkołach (zwłaszcza artystycznych), organizacjach pozarządowych, kościołach, związkach

wyznaniowych, jednostkach samorządu terytorialnego oraz w rękach prywatnych. Samych

państwowych instytucji kultury nadzorowanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa

Narodowego jest ponad 140. Wszystkie te podmioty gromadzą obszerne zasoby

o kluczowym znaczeniu dla tożsamości kulturowej i narodowej. Według danych GUS na

koniec 2024 r. w rejestrze zabytków znajdowało się 79 935 obiektów nieruchomych. Poza

tym istnieją także ogromne zbiory bibliotek, archiwów, muzeów i instytucji audiowizualnych.

Choć w ostatnich latach obserwuje się postęp w zakresie digitalizacji, jej tempo jest nadal

nierównomierne. W 2024 r. zdigitalizowano 1,1 mln obiektów w instytucjach kultury

(6% wszystkich dotychczas zdigitalizowanych zasobów)101. Choć w 2024 r. w Archiwach

Państwowych wykonano blisko 8 mln skanów, dotychczas cyfryzacji poddano jedynie

2,99% zbiorów archiwalnych102. Dane te wskazują na pilną potrzebę kontynuacji i koordynacji

działań digitalizacyjnych, by utrwalić dokumentację i zapewnić dostępność zbiorów dla

przyszłych pokoleń. Wśród głównych wyzwań związanych z digitalizacją i monitorowaniem

jej postępów zidentyfikowano m.in.: niewystarczające finansowanie, brak koordynacji

działań, niespójność standardów opisu i odwzorowań cyfrowych, rozproszenie

wykorzystywanych narzędzi i systemów informatycznych, niską interoperacyjność oraz

ograniczoną skalę długoterminowej archiwizacji danych cyfrowych.

Szczególnym wyzwaniem pozostaje zabezpieczenie trwałości zasobów natywnie

cyfrowych103 (tzw. born digital) oraz treści publikowanych w internecie. Obecnie są one

archiwizowane w bardzo ograniczonym zakresie, co niesie ryzyko ich bezpowrotnej utraty.

Konieczne jest również ujednolicenie krajowych wytycznych dotyczących archiwizacji

wieczystej oraz przegląd obowiązujących regulacji prawnych.

Zwiększenie spójności i integracja działań prowadzonych w sektorach kultury i nauki są

kluczowe dla efektywnego wykorzystania zasobów, infrastruktury oraz dla rozwoju wspólnych

standardów, narzędzi i usług cyfrowych odpowiadających potrzebom zróżnicowanych grup

odbiorców.

Postępująca cyfryzacja i dynamiczny rozwój technologii wymagają stałego podnoszenia

kwalifikacji pracowników sektora kultury nie tylko w celu zapewnienia odpowiedniego

101 Kultura i dziedzictwo narodowe w 2024 r.: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura-turystyka-

sport/kultura/kultura-i-dziedzictwo-narodowe-w-2024-r-,2,22.html.

102 Sprawozdanie z działalności Archiwów Państwowych w 2024 roku: https://www.gov.pl/web/archiwa/rok-20251.

103 Zasoby, które zostały wytworzone cyfrowo, nie posiadają analogowej, pierwotnej formy.

zabezpieczenia zasobów, lecz także dla tworzenia atrakcyjnych i użytecznych usług

cyfrowych.

Niska świadomość społeczna dotycząca istniejących zbiorów oraz możliwości ich

ponownego wykorzystania (re-use), w połączeniu z ograniczoną liczbą badań użytkowników

i słabo rozwiniętymi usługami cyfrowymi, znacząco ograniczają społeczny i gospodarczy

potencjał tych zasobów. Różnorodność cyfrowych zasobów kultury i nauki sprzyja

popularyzacji idei cyfryzacji, ukazując dane nie tylko jako narzędzie administracyjne, lecz

także jako nośnik wartości artystycznych, edukacyjnych i estetycznych. Mogą one wspierać

edukację, w tym budowanie kompetencji cyfrowych oraz przyczyniać się do rozwoju sektora

kreatywnego i nowoczesnego społeczeństwa informacyjnego.

Poza samą digitalizacją kluczowym zadaniem w zakresie cyfryzacji jest zapewnienie dostępu

do informacji o zbiorach (nie tylko zdigitalizowanych) muzeów, archiwów i bibliotek

w ogólnodostępnych, centralnych systemach katalogowych. Obecnie nadal wiele z tych

instytucji nie posiada w pełni skatalogowanych zbiorów lub dane te nie zostały jeszcze

poddane cyfryzacji. Pozwoli to nie tylko na zwiększenie wiedzy na temat tych zasobów,

ujednolicenie danych, określenie potrzeb digitalizacyjnych, ale znacznie wpłynie na ich

ochronę i bezpieczeństwo. Zadania te są realizowane obecnie m.in. przez Archiwa

Państwowe, które bezpłatnie udostępniają zainteresowanym podmiotom Zintegrowany

System Informacji Archiwalnej (ZoSIA) oraz umożliwiają publikowanie skanów dokumentów

online w serwisie „Szukaj w Archiwach” (SwA) - w którym zgromadzono ponad 16 mln

rekordów pochodzących ze 118 instytucji) oraz Bibliotekę Narodową, wdrażającą

Zintegrowany System Zarządzania Zasobami Bibliotek, tworzony w ramach budowy

ogólnokrajowej sieci bibliotecznej, w którym współkatalogują 153 biblioteki (stan na wrzesień

2025 r.). Powyższe działania powinny być nadal rozwijane oraz wdrażane w innych

podmiotach takich jak np. muzea.

Cel 3.4.1: Kompleksowo wdrażany jest system

wsparcia digitalizacji, udostępniania

i długoterminowego przechowywania zasobów

kultury i nauki

Co umożliwi realizację celu

a) przyjęcie dokumentów kierunkowych dla digitalizacji zasobów dziedzictwa,

definiujących cele, standardy i priorytety w zakresie zasobów kultury, dziedzictwa

narodowego i nauki,

b) rozwój instrumentów finansowych, w tym zapewniających ciągłość finansowania

projektów, wspierających digitalizację, udostępnianie i trwałe przechowywanie

zasobów cyfrowych, modernizację repozytoriów cyfrowych i portali oraz tworzenie

infrastruktury typu data center do archiwizacji wieczystej,

c) budowanie współpracy między instytucjami publikującymi dane z obszaru nauki,

kultury i dziedzictwa narodowego oraz dane statystyczne w celu wspólnego

rozwijania standardów, usług, narzędzi do digitalizacji, udostępniania i archiwizacji

zasobów (także born digital), z uwzględnieniem najwyższych standardów

bezpieczeństwa i integralności danych,

d) wprowadzenie systemowych rozwiązań dla archiwizacji zasobów natywnie cyfrowych,

w tym przegląd i aktualizacja ram prawnych, wsparcie legislacyjne oraz rozwój

inicjatyw archiwizacji stron internetowych podmiotów publicznych, ze szczególnym

uwzględnieniem zasobów domeny gov.pl oraz portali instytucji publicznych,

e) wzmocnienie roli działających w sektorze kultury Centrów Kompetencji do spraw

digitalizacji jako liderów w tym obszarze, a także wzmocnienie roli krajowych

agregatorów danych w zakresie integracji i transgranicznego udostępniania zasobów,

m.in. za pośrednictwem platformy Europeana oraz powstałej w oparciu o jej zasoby

wspólnej europejskiej przestrzeni danych na potrzeby dziedzictwa kulturowego,

f) rozszerzenie zakresu gromadzonych danych statystycznych dotyczących procesów

digitalizacji w instytucjach sektorów kultury i nauki oraz realizacja badań dotyczących

potrzeb i zachowań cyfrowej publiczności, w celu lepszego projektowania usług

cyfrowych,

g) rozwój kompetencji kadr sektora kultury i twórców przez systemową realizację szkoleń

i otwarte udostępnianie materiałów edukacyjnych w zakresie digitalizacji (w tym technik

specjalistycznych dokumentacji 3D), prawa autorskiego, re-use, cyberbezpieczeństwa,

systemów back-office, etc.,

h) wypracowanie i wdrożenie zasad regulujących wykorzystanie cyfrowych zasobów

kultury w procesach rozwoju i trenowania systemów sztucznej inteligencji.

Cel 3.4.2: Zasoby kultury i nauki są

udostępniane obywatelom dzięki wdrożeniu

nowoczesnych narzędzi technologicznych

Co umożliwi realizację celu

a) modernizacja systemów cyfrowych wykorzystywanych przez instytucje kultury

i nauki, w tym systemów centralnych takich jak Kronik@, oraz innych agregatorów

danych, z uwzględnieniem standardów technicznych, interoperacyjności i otwartości

danych. Działania obejmą także rozwój zaawansowanych funkcjonalności, takich jak

inteligentne wyszukiwanie, personalizacja treści i analiza preferencji użytkowników,

co umożliwi bardziej intuicyjny i efektywny dostęp do zasobów oraz realizację

kwerend,

b) budowa i wdrażanie otwartych interfejsów API oraz wsparcie i wykorzystanie

istniejących metodyk i standardów pozwalających na integrację systemów instytucji

kultury i nauki z portalami udostępniającymi zasoby cyfrowe, w celu konsolidacji

rozproszonych zbiorów publikowanych w tzw. „portalach wyspowych”, wspierania

rozwoju nowych aplikacji i funkcjonalności opartych na cyfrowych danych,

c) zwiększanie dostępności cyfrowej zasobów dla osób z niepełnosprawnościami przez

m.in.: zapewnianie zgodności efektów projektów digitalizacyjnych ze standardami

dostępności, wykorzystanie nowoczesnych technologii (w tym sztucznej inteligencji)

wspierających ten proces, organizację szkoleń w zakresie stosowania tych

technologii w kontekście poprawy dostępności cyfrowej,

d) upowszechnianie wiedzy o zasobach cyfrowych przez prowadzenie działań

edukacyjnych i informacyjno-promocyjnych skierowanych do obywateli, rozwój

kampanii tematycznych, serwisów edukacyjnych i działań w mediach

społecznościowych wspierających świadomość oraz zachęcających do korzystania

z cyfrowego dziedzictwa,

e) wzmacnianie udziału Polski w międzynarodowych inicjatywach cyfrowego

dziedzictwa, w tym zaangażowanie instytucji centralnych i jednostek

odpowiedzialnych za zasoby cyfrowe w rozwój wspólnej europejskiej przestrzeni

danych na potrzeby dziedzictwa kulturowego oraz aktywne uczestnictwo

w projektach takich jak Europejska Chmura Dziedzictwa Kulturowego.

3.5 Cyfrowa akademia

Diagnoza – jak jest?

Rozwój cyfrowego państwa i gospodarki wymaga współpracy z akademią i sektorem

naukowym, ale także dostrzeżenia konieczności długofalowego wsparcia dla rozwoju tego

obszaru.

Bez oparcia się o silną krajową bazę naukową,

polska sfera cyfrowa nie będzie rozwijała się

harmonijnie.

Tymczasem polska nauka zmaga się ze strukturalnymi problemami, wynikającymi m.in.

z niskiej atrakcyjności kariery, w szczególności wśród początkujących naukowców. Odpływ

kadr oraz relatywnie niski odsetek absolwentów STEM stanowią poważne przeszkody dla

rozwoju zrównoważonego systemu szkolnictwa wyższego i nauki, a niewielki przepływ

doświadczonych naukowców między nauką a przemysłem ogranicza innowacyjność

gospodarki. Te strukturalne problemy ulegają wzmocnieniu w przypadku kierunków ICT,

które od lat dominują ranking wynagrodzeń w systemie monitorowania Ekonomicznych

Losów Absolwentów104. Ze względu na silną presję ze strony przemysłu część studentów nie

kończy studiów, koncentrując się na rozwoju kariery zawodowej. Bardzo niewiele osób

decyduje się na karierę akademicką, co prowadzi do coraz silniej obserwowanej luki

pokoleniowej w wielu ośrodkach akademickich105. Na braki specjalistów IT wskazuje także

raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego przygotowany we współpracy z Software

Development Association Poland (SoDA)106. Z kolei przygotowany przez Uniwersytet

Stanforda raport „2024 AI Index Report” sugeruje, że te luki doprowadziły już do spadku

liczby kształconych w Polsce specjalistów ICT107.

Negatywne trendy w rozwoju talentów IT są poważnym problemem, zwłaszcza za względu

na szybki rozwój AI. Coraz większe strategiczne znaczenie tej technologii sprawia, że

konieczny jest jej rozwój na poziomie krajowym. Polski system akademicki musi ulec

wzmocnieniu w zakresie kształcenia specjalistów AI oraz możliwości horyzontalnego

wykorzystania AI w interdyscyplinarnych badaniach naukowych. Należy podkreślić, że ze

względu na dwa unikatowe wypracowane przez lata uwarunkowania, polska nauka jest

w dobrej pozycji startowej w wyścigu o prymat w nadchodzących zmianach. Po pierwsze,

mimo braku długofalowego wzrostu liczby studentów, mamy bardzo wysoki poziom

kształcenia informatycznego, a polskiej szkole algorytmiki i programowania zawdzięczamy

istotne sukcesy polskich informatyków w licznych konkursach, zawodach i olimpiadach. Po

drugie, Polska jest jednym z liderów informatyzacji szkolnictwa wyższego i nauki w Europie,

przede wszystkim dzięki sieci Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższymi

i Nauce POL-on, a także budowanych na jej podstawie e-usług publicznych.

104 https://ela.nauka.gov.pl/.

105 https://www.zycieuczelni.p.lodz.pl/luka-pokoleniowa-problem-dla-uczelni-i-biznesu/.

106 https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2022/11/PIE_Raport_Ilu-specjalistow-IT-brakuje-w-Polsce.pdf.

107 https://aiindex.stanford.edu/report/.

Cel 3.5.1. Pracownicy akademiccy kluczowi dla

rozwoju kadr na potrzeby cyfrowego państwa

są efektywnie wspierani w pracy naukowej

i dydaktycznej

Co umożliwi realizację celu

a) zadbanie o stabilność i bezpieczeństwo zatrudnienia w instytucjach naukowobadawczych oraz uczelniach. Stworzenie mechanizmów uznawania znaczenia

naukowej mobilności międzysektorowej (w tym wzajemnego uznawania

doświadczenia między sektorami) oraz zmiany systemu oceny publikacji na

skoncentrowaną na jakości i znaczeniu wyników prowadzonych badań.

W technologiach cyfrowych bardzo wielu badaczy często przepływa między nauką

a przemysłem, dlatego jest ważne promowanie znaczenia takiego przemysłowego

doświadczenia w uczelni oraz akademickiego w przemyśle. Dzięki tak ułatwionemu

przepływowi ludzi zwiększy się i zacieśni współpraca nauki z biznesem,

b) dążenie do zwiększenia wsparcia finansowego dla osób uczących się i młodych

naukowców w dziedzinach kluczowych dla cyfrowego państwa. Poszukiwanie innych

modeli stabilnego wsparcia finansowego oraz nagród i premii za badania i publikacje

IT, AI i STEM we wszystkich dyscyplinach,

c) promocja kariery naukowej w zakresie STEM w obszarze nowych technologii, jako

dającej duże możliwości rozwoju – od pracy w jednostkach i centrach badawczych,

na uczelniach po zakładanie startupów. Wsparcie współpracy między różnymi typami

jednostek badawczych,

d) ustrukturyzowanie w zakresie nietradycyjnych ścieżek kariery, w tym stworzenie

stanowisk inżynierów badawczych na uczelniach, oraz inne mechanizmy

zapewniające lepszą mobilność między sektorem publicznym i prywatnym.

Zwiększenie znaczenia doświadczenia zdobytego w przemyśle w karierze

akademickiej.

Cel 3.5.2: Polska nauka jest wspierana przez

zaawansowaną infrastrukturę informatyczną

Co umożliwi realizację celu

a) inwestycje w moce obliczeniowe na potrzeby prowadzenia badań naukowych,

w szczególności potrzebne do wykorzystania AI w interdyscyplinarnych dziedzinach

nauki. Zwiększenie mocy obliczeniowych musi następować razem ze stworzeniem

w ramach HPC (wysokowydajne przetwarzanie, ang. high-performance

computing)/PLGrid systemów raportowania obciążenia, liczby projektów/grantów oraz

wspartych startupów,

b) dalszy rozwój systemów POL-on (Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie

Wyższym i Nauce), ELA (Ekonomiczne Losy Absolwentów) i OSF (Obsługa Strumieni

Finansowania), aby stały się referencyjnymi źródłami danych dla e-usług publicznych

pozwalającymi skuteczniej mierzyć i analizować efektywność realizowanych

projektów naukowych i komercjalizować wyniki badań,

c) rozwój e-usług cyfrowych skierowanych do kandydatów na studia, studentów,

doktorantów i absolwentów uczelni, takich jak: system wspierający kandydatów na

studia w wyborze uczelni i kierunku studiów, eDyplomy, udostępnienie zestawu

narzędzi wspierających właściwy wybór kierunków studiów, mLegitymacje,

d) stworzenie portalu gromadzącego informacje o potencjale badawczym,

komercjalizacyjno-wdrożeniowym i aparaturowym zainteresowanych jednostek

naukowych, który ułatwi nawiązywanie współpracy między nimi oraz między nauką

i biznesem w celu realizacji wspólnych projektów w konsorcjach naukowych

i naukowo-przemysłowych,

e) wspieranie działań sektora naukowo-badawczego w Polsce w obszarze

cyberbezpieczeństwa, aby zapewnić kompleksową ochronę danych, technologii oraz

infrastruktury badawczej w polskich uczelniach i instytutach badawczych.

Cel 3.5.3: Polska nauka w dziedzinie ICT jest

widoczna na arenie międzynarodowej

Co umożliwi realizację celu

a) promocja oraz umiędzynarodowienie polskiej nauki, m.in. przez współpracę

z najlepszymi uczelniami w Europie i na świecie oraz propagowanie sukcesów

polskich informatyków,

b) rozwój dyplomacji naukowej w zakresie podwyższenia poziomu pozyskiwania

zagranicznych środków publicznych (w tym europejskich) na badania naukowe oraz

zwiększenie promocji i szkoleń z pozyskiwania funduszy europejskich na badania

i rozwój,

c) dostosowanie i poprawa systemu oceny parametrycznej jednostek naukowobadawczych tak by bardziej wspierała komercjalizację wyników badań naukowych

oraz wypracowanie nowych ścieżek komercjalizacji badań uwzględniających

nowoczesne, międzynarodowe modele prowadzenia badań,

d) wsparcie udziału polskich instytucji oraz naukowców w międzynarodowych sieciach

oraz organizacjach technologicznych, które mają na celu wspieranie rozwoju

w sektorze ICT,

e) wzmocnienie wiodących uczelni informatycznych i centrów badawczych oraz

stworzenie w Polsce instytucji badawczych, które mają szansę zyskać renomę

międzynarodową. Uznajemy, że istnienie w kraju instytucji badawczych o renomie

międzynarodowej jest jednym z najbardziej skutecznych działań przeciwdziałających

drenażowi mózgów. Wykorzystanie Instytutu IDEAS, który przez prowadzenie

interdyscyplinarnych badań będzie promował wykorzystanie AI w zróżnicowanych

dziedzinach, a także Ośrodka Badań nad Bezpieczeństwem Sztucznej Inteligencji

NASK - PIB, który będzie podejmował podobne działania w obszarze bezpieczeństwa

tej technologii.

4. Gospodarka i technologie

4.1 Cyfrowa transformacja przedsiębiorstw

Diagnoza – jak jest?

W 2024 r. ponad dwie trzecie polskich przedsiębiorstw zostało zakwalifikowanych do grupy

o bardzo niskiej lub niskiej intensywności cyfrowej, a 33% przedsiębiorstw charakteryzowało

się wysokim lub bardzo wysokim poziomem intensywności cyfrowej. Sektor MŚP w Polsce

tworzący 99,8% ogółu przedsiębiorstw generuje 46,6% PKB (dane za 2022 r.)108. Małe i

średnie przedsiębiorstwa pełnią kluczową rolę w rozwoju polskiej gospodarki, a ich

transformacja cyfrowa jest warunkiem utrzymania i poprawy pozycji konkurencyjnej Polski na

rynku międzynarodowym.

W 2024 r. odsetek przedsiębiorstw mających szerokopasmowy dostęp do internetu wyniósł

prawie 99%. W 2025 r. 93,1% przedsiębiorstw stosowało przynajmniej jeden z badanych

środków bezpieczeństwa ICT, przy czym najczęściej była to identyfikacja i uwierzytelnianie

silnym hasłem (81,0%). Technologie oparte na sztucznej inteligencji najczęściej

wykorzystywano w procesach związanych z marketingiem i sprzedażą (5,0%), najrzadziej –

w dziedzinie logistyki (0,8%). Z technologii sztucznej inteligencji korzystało 42% podmiotów

dużych. Wśród podmiotów dużych największym zainteresowaniem cieszyło się zastosowanie

AI w procesach związanych z bezpieczeństwem ICT (22,5%)109. W 2025 r. z technologii

chmurowych korzystało 55,3% firm, z analityki danych – 25,9%, 40,5% przedsiębiorstw

wykorzystywało oprogramowanie ERP110, a CRM111 - 25,1%112. W 2025 r. AI wykorzystywało

8,7% firm113, a sprzedaż przez internet prowadziło 18,3% przedsiębiorstw114. W 2024 r. 20%

MŚP nie wykorzystywało żadnych narzędzi cyfrowych, natomiast te, które ich używały,

najczęściej wskazywały podstawowe narzędzia cyfrowe, jak wykorzystanie mediów

społecznościowych do promocji firmy czy usług przetwarzania danych w chmurze115.

Poziom cyfryzacji przedsiębiorstw

skorelowany jest z ich wielkością: im większe,

tym przeciętnie więcej wydatków przeznacza

na prace badawczo-rozwojowe i wdrażanie

nowych technologii.

108

Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, 2025, PARP.

109 Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2025 r., GUS.

110 Enterprise Resource Planning (ang.) – oprogramowanie do zarządzania przedsiębiorstwem.

111 Customer Relationship Management (ang.) – oprogramowanie do zarządzania relacji z klientami

112 Dane za: Eurostat 2025,

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_cicce_use/default/table?lang=en.

113 Dane za: Eurostat 2025.

114 Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2025 r., GUS.

115 Raport BGK „Cyfryzacja w sektorze MŚP – szanse i ograniczenia”.

Podobna zależność występuje w przypadku innowacyjności przedsiębiorstw: największy

odsetek podmiotów aktywnych innowacyjnie występuje wśród dużych firm. Częściej są

wprowadzane innowacje w procesach biznesowych niż innowacje produktowe.

Innym aspektem cyfrowej transformacji jest wdrażanie zaawansowanych technologii

Przemysłu 4.0. Diagnoza wdrażania Przemysłu 4.0 w Polsce na lata 2022-2024 wskazuje na

stopniowe, choć nierównomierne postępy w adaptacji nowoczesnych technologii w różnych

sektorach gospodarki. Tempo wdrażania jest ściśle powiązane z wielkością przedsiębiorstwa

(najczęściej technologie Przemysłu 4.0. wdrażają duże firmy o przychodach

przekraczających 500 mln zł). Polska jest w początkowej fazie wdrażania Przemysłu 4.0,

jednak posiada znaczny potencjał wzrostu, szczególnie wśród dużych przedsiębiorstw.

Niemniej niskie tempo adopcji technologii przełomowych oraz brak długoterminowych planów

w zakresie ich wdrażania stawiają polski przemysł w niekorzystnej pozycji w porównaniu

z innymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej, gdzie poziom inwestycji w cyfryzację

jest na wyższym poziomie.

Poziom zaawansowania technologicznego

polskich firm, w tym zwłaszcza małych

i średnich przedsiębiorstw, wymaga

podniesienia, aby możliwy był wzrost ich

produktywności.

To z kolei jest warunkiem dalszego, dynamicznego rozwoju polskiej gospodarki. Z badań

dotyczących produktywności polskich przedsiębiorstw wynika, że istnieje duży potencjał do

zwiększenia jej poziomu dzięki zastosowaniu usprawnień w postaci nowoczesnych narzędzi

cyfrowych.

W Polsce dominuje produkcja niskoseryjna o dużej różnorodności, dlatego tradycyjne

podejście do cyfryzacji, automatyzacji i robotyzacji nie może przynieść oczekiwanych

efektów ekonomicznych. Różnego typu zaawansowane urządzenia, maszyny, obrabiarki

i roboty wymagają wykwalifikowanej obsługi ludzkiej. Niż demograficzny może jeszcze

bardziej pogorszyć obecną sytuację. Koszty przygotowania produkcji oraz pozyskania

nowych zleceń stanowią większy udział w ogólnych kosztach produkcji. Ten obszar w ogóle

nie jest objęty automatyzacją.

Poza zaprojektowaniem odpowiednich instrumentów wsparcia finansowego dla firm

konieczne są również działania związane ze zwiększaniem świadomości firm z korzyści,

jakie niesie za sobą zastosowanie nowych technologii, rozwój kompetencji i umiejętności

pracowników oraz osób zarządzających przedsiębiorstwami w zakresie stosowania

nowoczesnych rozwiązań cyfrowych, a także rozwój systemu otoczenia biznesu

sprzyjającego innowacjom.

Do głównych barier w obszarze transformacji cyfrowej należą116

- brak przekonania o korzyściach – typu zysk z inwestycji w cyfryzację,

- niedobór specjalistów na rynku oraz brak kompetencji, w szczególności w zakresie

umiejętności tworzenia oprogramowania, złożonej analizy danych i matematycznych,

116 eSkills for Jobs Index, Dojrzałość technologiczna polskich firm oraz raport BGK z 2024 r. Cyfryzacja

w sektorze MŚP – szanse i ograniczenia.

umiejętności zarządzania projektem z wykorzystaniem narzędzi IT czy opracowania

strategii cyfrowej i zdolności przywódczych,

- wysokie koszty wdrożenia narzędzi cyfrowych i brak odpowiednich możliwości

finansowania,

- brak czasu na wdrażanie rozwiązań cyfrowych,

- problemy z bezpieczeństwem informatycznym,

- wciąż występujący brak dostępu do szybkiego Internetu na niektórych obszarach

kraju.

Wśród polskich firm od lat widoczny jest także brak chęci rozwoju sprzedaży w Internecie.

W związku z tym, konieczna jest nie tylko kontynuacja wsparcia w ogólnie pojętej

transformacji cyfrowej, ale także celowane działania, które pozwolą na budowę silnej marki

Polski w handlu międzynarodowym i wpłyną pozytywnie na konkurencyjność firm

i gospodarki.

Cel 4.1.1: Funkcjonuje sprawny system

zarządzania działaniami w obszarze

wspierania transformacji cyfrowej

przedsiębiorstw 117

Co umożliwi realizację celu

a) powołanie podmiotu koordynującego transformację cyfrową przedsiębiorstw, w tym

zwłaszcza sektora MŚP, który definiowałby cele i działania, monitorował postępy,

oceniał stopień realizacji zakładanych celów, identyfikował potrzeby technologiczne

oraz oczekiwania i możliwości MŚP,

b) opracowanie wspólnej i spójnej na poziomie krajowym wizji cyfryzacji

przedsiębiorstw, w tym przede wszystkim sektora MŚP, uwzględniającej wpływ

dużych przedsiębiorstw na cyfryzację MŚP w ich łańcuchu dostaw, a także

określającej strategie i standardy, które będą wspierać integrację MŚP z cyfrowymi

rozwiązaniami wdrażanymi przez duże firmy,

c) opracowanie jasnych zasad podatkowych w zakresie korzystania przez MŚP

z nieodpłatnych programów wspierających transformację cyfrową,

d) zapewnienie zrozumiałości i dostępności informacyjnej programów wspierających

cyfryzację przedsiębiorstw,

e) udostępnienie w jednym miejscu kompleksowej informacji o dostępnych programach

wsparcia oraz przeznaczonych dla przedsiębiorców materiałach i szkoleniach.

[box] Co z tego wynika: Każda firma, która będzie chciała wdrożyć rozwiązania cyfrowe,

będzie wiedziała, gdzie i do kogo się zwrócić po informację.

117 Automatyzacja i robotyzacja są narzędziami transformacji cyfrowej przedsiębiorstw.

Cel 4.1.2: Przedsiębiorcy postrzegają

transformację cyfrową jako proces ułatwiający

działalność firmy i zwiększający jej

efektywność

Co umożliwi realizację celu

a) prowadzenie działań edukacyjnych budujących świadomość korzyści płynących

z procesu cyfryzacji oraz rozwoju kompetencji cyfrowych pracowników i kadry

menedżerskiej,

b) ocena istniejących rozwiązań wspierających cyfryzację przedsiębiorstw oraz

zaprojektowanie, na podstawie przeprowadzonej diagnozy, i zaimplementowanie

nowych instrumentów wspierających transformację cyfrową przedsiębiorstw, które

będą dopasowane do potrzeb poszczególnych kategorii przedsiębiorców,

c) określenie branży kluczowych, które gwarantują transfer technologii i tworzenie

wewnętrznego łańcucha dostaw opartego na rodzimych firmach, w których Polska

posiada potencjał do przewagi konkurencyjnej i skierowanie w te obszary

celowanych działań. Kluczowe będą te branże, które mają istotny wpływ na polskie

PKB, duży udział w eksporcie oraz znaczący potencjał wzrostu produktywności

w wyniku transformacji cyfrowej i wdrażania technologii Przemysłu 4.0,

d) wprowadzenie instrumentu „Cyfrowy start dla biznesu”, który wspierałby

nowopowstałe firmy w rozwoju cyfrowym. Pakiet ten zawierałby propozycje

rozwiązań cyfryzujących procesy biznesowe już na początku działania firmy

i ułatwiających jej prowadzenie – np. oprogramowanie biurowe, księgowe

i finansowe, zarządzania relacjami z klientami oraz dokumentami, programy do

komunikacji i współpracy, oprogramowanie cyberbezpieczeństwa, ewentualnie

systemy planowania zasobów przedsiębiorstwa,

e) skuteczne wsparcie przedsiębiorców w zmianie cyfrowej, obejmujące

w szczególności automatyczną samoocenę dojrzałości cyfrowej przedsiębiorstwa

oraz spersonalizowane dopasowanie rozwiązań cyfrowych dla danej firmy. Wsparcie

to będzie realizowane przez system skoordynowanego doradztwa świadczonego

przez Doradców ICT w zakresie wdrożenia technologii i cyberbezpieczeństwa,

szkolenia, możliwości przetestowania i eksperymentowania rozwiązań w ramach

pilotaży oraz pomoc w znalezieniu źródeł finansowania transformacji cyfrowej.

System wsparcia będzie uwzględniał m.in. sieć EDIH - European Digital Innovation

Hubs, czyli europejskie centra innowacji cyfrowych,

f)

wsparcie cyfryzacji podmiotów spółdzielczych m.in. w zakresie zwiększania

cyberbezpieczeństwa, usprawniania procesów zarządzania oraz ułatwienia

efektywnego zarządzania komunikacją i relacjami organów podmiotów

spółdzielczych z jej członkami.

[box] Co z tego wynika: Ułatwimy przedsiębiorstwom zrozumienie korzyści z cyfryzacji

i wesprzemy w transformacji cyfrowej, proponując najlepsze dla firmy narzędzia.

Cel 4.1.3: Cyfrowe usługi publiczne dla

przedsiębiorców są proaktywne i dojrzałe,

a interoperacyjność systemów umożliwia

zredukowanie obciążeń administracyjnych

Co umożliwi realizację celu

a) rozwijanie usług publicznych do coraz wyższego stopnia dojrzałości, opartych

o potrzeby użytkowników, które proponują użytkownikom wykonanie czynności lub

akceptację działań wykonanych przez system,

b) pełna cyfryzacja relacji między przedsiębiorcami a państwem (w tym przez

cyfryzację procedur administracyjnych np. w ramach procesów budowlanych),

c) wprowadzenie zasady „tylko raz”, co oznacza, że obywatele i przedsiębiorstwa

dostarczają swoje dane administracji publicznej tylko raz, a administracja publiczna

następnie wewnętrznie udostępnia te dane pomiędzy instytucjami, unikając

obciążania obywateli i przedsiębiorców.

[box] Co z tego wynika: Kontakt firmy z administracją publiczną będzie ograniczony do

niezbędnego minimum, a urzędy między sobą wymienią się danymi. Firma nie będzie

zmuszona to kilkukrotnego podawania tych samych danych różnym urzędom.

Cel 4.1.4: Przedsiębiorcy są świadomi

cyberzagrożeń i sięgają po instrumenty

zapobiegawcze

Co umożliwi realizację celu

a) rozpowszechnianie podstawowych informacji z zakresu cyberbezpieczeństwa,

b) udostępnianie (również w ramach „Firmy Bezpiecznej Cyfrowo”) szkoleń i kursów

obejmujących zakresem tematykę m.in. cyberzagrożeń (również bezpłatnych ankiet

samooceny poziomu cyberbezpieczeństwa firmy wraz z rekomendacjami wdrożenia

zmian) i dezinformacji oraz działania wspierające odnoszące się do miejsca

przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw i zakresu odpowiedzialności (np. mikro i małe

firmy, producenci produktów i usług IT, przedsiębiorstwa objęte dyrektywą NIS 2),

c) wprowadzenie systemu dobrowolnej certyfikacji cyberbezpieczeństwa

w przedsiębiorstwach,

d) powiązanie systemu certyfikacji cyberbezpieczeństwa z ubezpieczeniami od ryzyk

cyberbezpieczeństwa i uzależnienie wysokości składki z posiadanym

ubezpieczeniem.

[box] Co z tego wynika: Pomożemy firmom w zapewnieniu im najwyższego

bezpieczeństwa w cyfrowym świecie.

Cel 4.1.5: Przedsiębiorcy z sektora przemysłu

są świadomi korzyści wykorzystywania

technologii Przemysłu 4.0 i wdrażają je

w swoich firmach

Co umożliwi realizację celu

a) wspieranie adopcji zaawansowanych technologii Przemysłu 4.0 przez stymulację

współpracy międzyinstytucjonalnej, w tym współpraca z technicznymi ośrodkami

akademickimi w celu opracowania programów podnoszących kwalifikacje

pracowników przemysłowych, współpraca między sektorem publicznym

a prywatnym w celu budowy nowoczesnych centrów danych i platform cyfrowych,

b) tworzenie platform wymiany wiedzy online, które umożliwiają przedsiębiorstwom

dzielenie się doświadczeniami i przykładami najlepszych praktyk w zakresie

Przemysłu 4.0, a także kierunków rozwoju w stronę Przemysłu 5.0,

c) ułatwianie przedsiębiorcom dotarcia do źródeł finansowania technologii Przemysłu

4.0, w tym ulg podatkowych i grantów na innowacje, kredytów technologicznych

i programów pilotażowych wdrożeń.

[box] Co z tego wynika: Ułatwimy firmom sprawne wdrożenie zaawansowanych technologii

Przemysłu 4.0., pomagając im w uzyskaniu źródeł finansowania oraz stwarzając warunki do

podnoszenia kwalifikacji pracowników i wymiany doświadczeń.

4.2 Sztuczna inteligencja

Diagnoza – jak jest?

Implementacja najnowszych technologii oraz korzystanie z systemów opartych na

zorientowanej na człowieka, zrównoważonej, godnej zaufania bezpiecznej i sprzyjającej

włączeniu społecznemu sztucznej inteligencji (AI) są kluczowe dla rozwoju Polski.

Technologia ta może znacząco poprawić moce

produkcyjne w przemyśle, efektywność i jakość

świadczonych usług, a także wspierać procesy

decyzyjne i zarządzanie zasobami.

AI jako technologia automatyzująca procesy jest również kluczowym narzędziem

pozwalającym ograniczyć negatywne skutki trendów demograficznych. Wreszcie,

technologia ta ma potencjał transformacyjny we współpracy z innymi przełomowymi

technologiami, takimi jak chmura obliczeniowa czy internet rzeczy. Ten konglomerat, którego

centralnym elementem jest AI, określany bywa jako AI+. Rośnie liczba i skala inwestycji

w produkty i usługi AI118. W tym wyścigu stawką jest udział w szybko rosnącym rynku AI

i powiązanych z nim korzyści – eksportu ICT, wzrostu produktywności i innowacji. Dzisiejsze

szacunki wskazują, że do końca dekady korzyści te sięgną 10% globalnego produktu brutto,

zaś wartość samego rynku AI przekroczy 1,3 bln dolarów. Kraje uczestniczą w tym wyścigu

tworząc atrakcyjne warunki dla inwestorów i innowatorów. Polska jest w nim poza światową

czołówką, wyprzedzają nas – prócz globalnych gigantów – kraje europejskie takie jak Wielka

Brytania, Niemcy, Szwecja, Hiszpania119. Wyścig ten jest jednak na wczesnym etapie

i zmiana tego stanu rzeczy jest konieczna i możliwa.

Dlatego administracja publiczna, ośrodki akademickie oraz instytucje naukowo-badawcze,

przy wsparciu infrastrukturalnym centrów HPC, muszą systematycznie monitorować trendy,

w tym te, których kierunku dziś nie jesteśmy w stanie w pełni przewidzieć – jak rozwój

agentowych systemów AI, sztucznej inteligencji wspieranej obliczeniami kwantowymi czy

interfejsów mózg–komputer. Tylko takie podejście zapewni Polsce długofalową gotowość do

reagowania na przełomy technologiczne, które dopiero nadchodzą.

W kontekście rozwoju AI przed Polską stoi dodatkowo szereg wyzwań strukturalnych

i infrastrukturalnych. Budowa i rozwój przyjaznego ekosystemu AI w Polsce wymaga

równoczesnej stymulacji tempa wzrostu inwestycji publicznych, jak i prywatnych w badania,

infrastrukturę i innowacje, przy czym te ostatnie są szczególnym wyzwaniem w odniesieniu

do małych i średnich firm. Aby znaleźć się w gronie liderów konieczne jest również

118 https://www.goldmansachs.com/insights/articles/ai-investment-forecast-to-approach-200-billion-globally-by-

2025.html.

119 https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2024/760392/EPRS_ATA(2024)760392_EN.pdf.

budowanie świadomości przedsiębiorców o korzyściach ze stosowania AI/AI+, zwiększenie

dostępu do specjalistycznej wiedzy oraz mocy obliczeniowych.

Kluczowym potencjałem dla rozwoju sektora są specjaliści. Od początku 2020 r. do pierwszej

połowy 2023 r. nadano w Polsce około 19 tys. stopni doktora, w tym 622 w dyscyplinach

związanych z informatyką i 207 z tematyki sztucznej inteligencji120. To wskaźniki, które

plasują nas poza pierwszą 15. w Europie w kategorii absolwentów kierunków

informatycznych, zarówno ilościowo, jaki i w przeliczeniu na 100 000 mieszkańców121.

Konieczne jest przyjęcie i egzekwowanie spójnych ram prawnych, stosowania standardów

i kodeksów dobrych praktyk, a także podniesienie poziomu dostępu do wysokiej jakości,

optymalnej energetycznie infrastruktury (teleinformatycznej, obliczeniowej, energetycznej).

Polska ma obowiązek przeprowadzenia procesu legislacyjnego – wdrożenia uzgadniającego

krajowy porządek prawny z unijnym AI Act122 i prawem międzynarodowym, czego efektem

będzie obowiązywanie przepisów dotyczących sztucznej inteligencji w Polsce. Przed Polską

stoi również wdrożenie zbieżnej z regulacjami unijnymi Konwencji Ramowej o sztucznej

inteligencji, prawach człowieka, demokracji i praworządności przyjętej przez Komitet

Ministrów Rady Europy.

Ważne jest wdrożenie tych regulacji w sposób

sprzyjający innowacjom, równoważący troskę

o godną zaufania, bezpieczną AI, z dbaniem

o rozwój i wdrażanie innowacji

w przedsiębiorstwach.

Ta równowaga powinna przejawić się zarówno w podejściu instytucjonalnym (rola i zakres

działania polskich organów nadzoru współpracujących z europejskim Biurem ds. AI), jak

i w systemie finansowania inwestycji. Jednocześnie państwo nie może decydować się na

wdrażanie konkretnej technologii bez przeprowadzania pogłębionych analiz dotyczących

spodziewanych efektów i ryzyk wynikających z implementacji. Państwo powinno stosować AI

tam, gdzie maksymalnie ułatwi życie obywatelom i realnie odpowie na potrzeby społeczne,

a jednocześnie nie wygeneruje nadmiernych ryzyk, w związku z czym kluczową rolę pełni

NASK - PIB, który podejmuje działania w obszarze zapewnienia bezpieczeństwa

(algorytmów) AI.

Stąd też silna potrzeba aktualizacji polityki publicznej dotyczącej rozwoju sztucznej

inteligencji w Polsce, w tym wskazanie obszarów strategicznych dla rozwoju gospodarki,

w których AI powinna być wdrażana priorytetowo. Obecnie trwają prace nad nową Polityką AI

120 https://ideas-ncbr.pl/wp-

content/uploads/2024/04/04.2024_Raport_IDEAS_NCBR_Trendy_w_ksztalceniu_w_obszarze_AI_na_poziomie_

doktoranckim.pdf.

121 Stanford Institute for Human-Centered Artificial Intelligence, 2024 AI Index Report, Chapter Education, 2024.

122 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie

ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr

300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw

2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji) (Dz. Urz. UE L 2024/1689 z

12.07.2024).

dla Polski – dokumentem kierunkowym, który określi najważniejsze priorytety, działania oraz

ramy instytucjonalne w obszarze rozwoju i wdrażania sztucznej inteligencji. Taka polityka

musi uwzględniać aktualne trendy i wyzwania oraz zapewniać spójność i koordynację na

szczeblu rządowym i umożliwić aktywną współpracę międzynarodową.

AI, jako technologia podwójnego zastosowania (dual-use), odgrywa kluczową rolę nie tylko w

gospodarce, ale i we współczesnych konfliktach, dlatego tak istotne jest wdrażanie

Resortowej strategii sztucznej inteligencji do roku 2039123, która zapewni skuteczne,

bezpieczne i odpowiedzialne zastosowanie tej technologii w środowisku operacyjnym.

Polacy mają wysoką świadomość istnienia sztucznej inteligencji – 98,8% osób deklaruje, że

o niej słyszało124. Połowa Polaków (51,1%) uważa, że sztuczna inteligencja przyniesie

społeczeństwu więcej korzyści niż szkód. Jednocześnie 25% badanych było przekonanych,

że szkody wyrządzone przez AI przewyższą korzyści. Polacy darzą AI sporym zaufaniem,

41% badanych jest skłonnych polegać na informacjach dostarczanych przez sztuczną

inteligencję. Mimo tego 40% wskazuje na potrzebę zapewnienia nadzoru człowieka nad

rozwojem AI.

Polacy w dużej mierze125 wyrażają poparcie dla wykorzystania AI przez państwo. Według

60,4% sztuczna inteligencja powinna być wykorzystywana przy tworzeniu cyfrowych usług

publicznych. Zdaniem 32% badanych sztuczna inteligencja może przyspieszyć

i zautomatyzować procesy administracyjne oraz skrócić czas realizacji usług publicznych.

Inną często podnoszoną przez badanych nadzieją na wykorzystanie AI w usługach

publicznych jest zwiększenie ich dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Polacy są

niechętni wobec wykorzystania sztucznej inteligencji do zautomatyzowanego podejmowania

decyzji administracyjnych, które mogą mieć wpływ na ich życie. Natomiast wyższym

poparciem darzą możliwość automatyzacji prostych czynności administracyjnych,

ostrzegania w sytuacjach nadzwyczajnych czy wykorzystania AI jako wsparcia dla obywateli

przy wypełnianiu dokumentów. Wdrażane systemy AI muszą być nie tylko sprawiedliwe, ale

optymalne w kontekście wykorzystania zasobów, uwzględniając poszanowanie danych

osobowych i praw autorskich, a także wykorzystanie mniejszych, bardziej optymalnych

modeli w specjalistycznych procesach, minimalizując zużycie energii.

Podsumowując, kluczowe dla rozwoju technologii jest stworzenie szerokiego ekosystemu

AI+, który obejmuje współpracę publicznych i prywatnych podmiotów w zakresie edukacji,

badań, innowacji, produkcji oraz bezpiecznego wdrażania rozwiązań z wykorzystaniem

sztucznej inteligencji.

123 https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/resortowa-strategia-sztucznej-inteligencji-do-roku-2039.

124 https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2024/09/Sztuczna-inteligencja-w-administracji-publicznej.pdf.

125 Tamże.

Cel 4.2.1: Rozwój gospodarki, przemysłu

cyfrowego i dobrostanu społecznego jest

wspierany przez sprawny i skoordynowany

ekosystem sztucznej inteligencji

Co umożliwi realizację celu

a)

stworzenie zgodnego z przepisami unijnymi oraz przyjaznego dla

przedsiębiorczości systemu nadzoru nad systemami AI, dzięki czemu obywatele,

konsumenci i firmy będą miały świadomość oraz pewność, że rozwiązania AI

używane na rynku i w administracji publicznej są bezpieczne, zgodne

z przepisami i etyką,

b)

koordynacja współpracy instytucji badawczych wchodzących w skład ekosystemu

AI przez instytucję wiodącą,

c)

zagwarantowanie przejrzystego, skoordynowanego i efektywnego finansowania

rozwoju polskich firm w obszarze AI i innowacji cyfrowych, a także zwiększanie

poziomu wsparcia (prywatnego, publicznego) dla przedsiębiorców rozwijających

i wdrażających AI,

d)

utworzenie zgodnych z podejściem unijnym piaskownic regulacyjnych

(sandboxów) dla innowatorów. Objęcie nimi sektorów kluczowych dla rozwoju

i wdrożenia AI,

e)

stworzenie jednolitej, dostępnej publicznie listy systemów AI używanych w

administracji publicznej wraz z opisem funkcji lub celu oraz podstawowych

parametrów technicznych dostępnych dla obywateli w celu zwiększenia

transparentności administracji publicznej. Opracowanie i egzekwowanie zasad

stosowania AI w administracji publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem

wymogów cyberbezpieczeństwa,

f)

rozwijanie krajowych rozwiązań i standardów w zakresie bezpieczeństwa

technologii przełomowych, w szczególności sztucznej inteligencji, w tym również

inicjowanie programów i projektów badawczo-rozwojowych w tym zakresie –

w celu stymulacji możliwości użycia rozwiązań opartych na AI w sektorze usług

publicznych, a także w zastosowaniach dla bezpieczeństwa państwa,

g) zbudowanie wokół Ośrodka Badań nad Bezpieczeństwem Sztucznej Inteligencji

organizacji skupiającej przedstawicieli firm i instytucji badawczych mającej na

celu promowanie wzajemnej współpracy w zakresie prac badawczo-rozwojowych

w obszarze bezpieczeństwa sztucznej inteligencji i ich promocji,

h)

wypracowanie z partnerami (polskimi i międzynarodowymi) narzędzi oraz

prowadzenie stosowanych regularnych badań w kreowaniu polityk publicznych

poświęconych wpływowi technologii AI na rynek pracy, gospodarkę, środowisko

oraz społeczeństwo uwzględniających zarówno potencjały, jak i zagrożenia,

z uwzględnieniem sytuacji osób zagrożonych wykluczeniem,

i)

utworzenie cyfrowych standardów struktur danych zgodnych ze standardami ISO i

IEC dla wszystkich gałęzi gospodarki w celu budowania i uczenia modeli AI,

j)

promowanie odpowiedzialnego i etycznego korzystania ze sztucznej inteligencji,

także generatywnej, w sektorze publicznym i prywatnym. Opracowanie

przypadków zastosowania i najlepszych praktyk w celu wykorzystania sztucznej

inteligencji, także generatywnej w kluczowych branżach i usługach publicznych.

[box] Co z tego wynika: Rozwój AI zapewnią badania, zabezpieczenie przed cyberatakami

oraz skoordynowany system finansowania. Stosowanie rozwiązań AI będzie bezpieczne oraz

zgodne z przepisami i etyką.

Cel 4.2.2: Realizacja i finansowanie B+R oraz

wdrożeń sztucznej inteligencji odbywa się

w sposób efektywny i transparentny

Co umożliwi realizację celu

a)

stworzenie i zarządzanie mechanizmem koordynacji obecnych funduszy,

konkursów i sposobów ich realizacji, aby uniknąć duplikacji działań i

nieefektywnego wydatkowania środków inwestycyjnych wraz z koniecznością

centralizowania agendy badawczej, rozwojowej oraz wdrożeniowej,

b)

priorytetyzacja w finansowaniu komercjalizacji i wykorzystania technologii

sztucznej inteligencji przez startupy, administrację publiczną, MŚP, duże

przedsiębiorstwa oraz organizacje pozarządowe,

c)

utworzenie jednego miejsca dostępu do informacji o wszystkich źródłach

finansowania projektów AI, w którym będzie możliwość znalezienia najbardziej

odpowiedniego dla projektu funduszu,

d)

wsparcie MŚP we wdrożeniu AI przez dostęp do tanich usług doradczych oraz

podnoszenie zarówno podstawowych kompetencji w zakresie AI, jak i kompetencji

cyfrowych powiązanych z AI w przedsiębiorstwach i sektorze publicznym.

Powinno ono obejmować wspieranie programów, które pomagają wdrażać

założenia edukacji ustawicznej, w tym szkolenia zawodowe w zakresie AI

i programy podnoszenia kwalifikacji dla pracowników w celu zdobycia

stosowanych umiejętności w zakresie AI w ich konkretnych sektorach,

e)

zapewnienie 50% finansowania krajowego dla projektów związanych ze sztuczną

inteligencją współfinansowanych z funduszy unijnych,

f)

opracowanie i realizacja projektów AI o największym potencjale dla rozwoju

gospodarczego i technologicznego oraz dobrostanu społecznego w Polsce,

w oparciu o wyznaczone obszary priorytetowe,

g)

wdrożenie i upowszechnienie polskich dużych modeli językowych w modelu

open-source, z typem licencji pozwalającej na ich wykorzystanie na rynku oraz

dalsze udoskonalanie.

Cel 4.2.3: Zapewnienie odpowiedniej

infrastruktury obliczeniowej i zasobów danych

ułatwiających rozwój sztucznej inteligencji

w integracji z innymi technologiami

przełomowymi

Co umożliwi realizację celu

a)

dostarczenie ogólnodostępnej zdecentralizowanej mocy obliczeniowej na

potrzeby realizacji projektów sztucznej inteligencji, w tym przez rozszerzanie

i promowanie inicjatyw takich jak PLGrid i zintegrowanego ekosystemu

infrastruktury,

b)

zwiększenie transparentności procesu dostępu do mocy obliczeniowej w ramach

ekosystemu infrastruktury dla celów naukowych i komercyjnych,

c)

wsparcie centralnych rozwiązań umożliwiających udostępnianie danych

językowych dla konkretnych rozwiązań AI, oznakowanych i opisanych pod kątem

ich jakości. Wsparcie ekosystemu otwartych danych wielu typów oraz budowanie

modeli i zbiorów danych na zasadzie struktury PPP w szybko postępującym

ekosystemie AI pozwoli na efektywne zarządzanie innowacją,

d)

ułatwienie przedsiębiorstwom i ośrodkom naukowym dostępu do zbiorów danych

do testowania i rozwijania algorytmów AI,

e)

określenie standardu wytwarzania danych zasilających systemy sztucznej

inteligencji zgodnie z interoperacyjnością, zasadami etycznymi oraz prawami

człowieka zgodnymi z unijnymi i międzynarodowymi standardami,

f)

aktywny udział polskich reprezentantów w pracach nad międzynarodowymi

standardami związanymi z AI, ICT, cyberbezpieczeństwem czy też opracowaniem

struktur danych.

4.3 Inne technologie przełomowe

Diagnoza – jak jest?

Technologie przełomowe w transformacji cyfrowej (niezależnie od wyodrębnionego osobno

obszaru sztucznej inteligencji) to m.in. technologie kwantowe, przetwarzanie brzegowe126,

XR i blockchain, technologie kosmiczne. Wśród obserwowanych trendów znajduje się

również rozwijająca się ekonomia światów wirtualnych127, której znaczenie będzie wymagać

monitorowania i potencjalnych działań w przyszłości. Niezbędna lub oczekiwana interwencja

państwa warunkuje zarówno w wymiarze polskim, jak i europejskim powodzenie szansy

utrzymania strategicznej autonomii gospodarki i ograniczanie ryzyka zależności

technologicznej od podmiotów zagranicznych. Zastosowanie różnych mechanizmów

wsparcia inwestycji przemysłowych, sektora badań i rozwoju, ułatwienia dla startupów,

inwestowanie w osiąganie twardych umiejętności w procesie kształcenia zawodowego, a

także wdrażanie zastosowań technologii przełomowych w sektorze publicznym ma sprzyjać

lokalizacji przedsięwzięć technologicznych w Polsce. W przypadku najważniejszych trendów

technologicznych działania rozwojowe są programowane na poziomie UE. Polska angażuje

się aktywnie w te przedsięwzięcia w projektach międzynarodowych, dających możliwość

osiągania ekonomii skali niezbędną w konkurencji globalnej, zarówno pod kątem

efektywności łańcucha dostaw, jak i wprowadzania na rynek praktycznych zastosowań.

Widać to w obszarze technologii kwantowych, w którym polskie środowisko zbudowało silne

kompetencje naukowo-badawcze. Polska jest bowiem sygnatariuszem Europejskiej

Deklaracji w sprawie technologii kwantowych i przystąpiła do Grupy Koordynacyjnej ds.

Technologii Kwantowych. Niektóre już realizowane projekty, jak sieć komunikacji kwantowej

EuroQCI (European Quantum Communication Infrastructure) w światłowodowej części

naziemnej i segmencie satelitarnym czy budowa w Polsce komputera kwantowego w ramach

europejskiej infrastruktury EuroQCS nie miałyby szansy powodzenia bez współpracy wielu

państw. Wyzwania wciąż obejmują zastosowania, metrologię (sensory), kryptografię

postkwantową czy produkcję mikroprocesorów ery postkwantowej.

Zwiększenie liczby węzłów w systemach przetwarzania brzegowego stało się jednym z celów

polityki UE do 2030 r., dostarczających rynkowi bodźców do optymalizacji sieci

przetwarzania danych. Co do zasady infrastruktura sieci przetwarzania danych jest obecnie

126 Zgodnie z założeniami programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. przetwarzanie brzegowe to

wykorzystanie zdolności węzłów brzegowych w zakresie rozproszonego przetwarzania danych. Są podłączone do

sieci i zlokalizowane blisko fizycznego punktu końcowego lub w fizycznym punkcie końcowym, gdzie generowane

są dane. Ich zdolności umożliwiają obliczenia rozproszone i przechowywanie rozproszone na potrzeby

przetwarzania danych charakteryzującego się niskim opóźnieniem.

127 Światy wirtualne wcześniej określane jako metaverse to trwałe środowiska immersyjne bazujące na

technologiach takich jak 3D i rzeczywistość rozbudowana, które umożliwiają łączenie światów fizycznych

i cyfrowych w czasie rzeczywistym do wielu różnych celów, m.in. na potrzeby projektowania, przeprowadzania

symulacji, prowadzenia współpracy, uczenia się, odbywania spotkań towarzyskich, przeprowadzania transakcji

lub zapewniania rozrywki;

komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i

Komitetu Regionów Inicjatywa UE w sprawie technologii Web 4.0 i światów wirtualnych: dobra pozycja wyjściowa

na drodze ku kolejnej transformacji technologicznej

(COM/2023/442 final) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:52023DC0442).

budowana i utrzymywana głównie przez sektor prywatny, ale aspiracje planów rozwoju

systemów AI, IoT, smart cities, sieci 5G nie zawsze idą w parze z planami inwestycji

prywatnych. Zapewnienie energooszczędnego rozwoju i cyberbezpieczeństwa ma

uzasadnienie w polityce publicznej.

Polska od 2018 r. uczestniczy w Europejskim Porozumieniu Blockchain. W 2024 r. budowana

w ramach tego porozumienia europejska sieć blockchain EBSI została przekazana do

EUROPEUM-EDIC, nowego podmiotu utworzonego z udziałem Polski w nowych ramach

prawnych dla projektów wielokrajowych. Również w tym obszarze współpraca europejska

daje okazję do wdrażania wielkoskalowych projektów zastosowań technologii przełomowych

w usługach sektora publicznego, które będą katalizować wdrożenia w innych dziedzinach.

Kluczowy dla rozwoju gospodarki cyfrowej przemysł półprzewodnikowy jest w Polsce

rozwinięty w niewielkim stopniu – obecnie w Polsce nie prowadzi się masowej produkcji

półprzewodników. Jest ona realizowana w skali pilotażowej, co najwyżej małoseryjnej. Są to

głównie półprzewodniki do zastosowań specjalnych produkowane w sieci Łukasiewicz –

Instytucie Mikroelektroniki i Fotoniki. Polską specyfiką jest także mała liczebność

wykwalifikowanych kadr, co rodzi obawy branży o ich odejście z polskich firm i ośrodków

naukowych w sytuacji, gdy w Polsce pojawi się zagraniczny podmiot z dużą inwestycją w tym

obszarze. Działalność dydaktyczna skoncentrowana jest w wąskiej grupie ośrodków

akademickich takich jak Politechnika Warszawska czy Akademia Górniczo-Hutnicza;

widoczne są też obiecujące projekty współprowadzone przez Politechnikę Poznańską.

Okazją na nadchodzące lata jest jednak dostrzeżenie wagi tematu na poziomie unijnym,

wyrażone przez przyjęcie Aktu w Sprawie Chipów128 czy dążenie Unii do osiągnięcia

poziomu 20% światowej produkcji półprzewodników w 2030 r. Odnotować trzeba również

powstanie Krajowych Ram Wspierania Strategicznych Inwestycji Półprzewodnikowych129 –

programu, który ma zapewniać wsparcie lokowania w Polsce kosztownych,

zaawansowanych zakładów produkcyjnych.

Krajowy rozwój technologii przełomowych, od AI po technologie kosmiczne oraz oparcie na

nich rozwoju polskiej gospodarki, zależeć będzie w znacznym stopniu od bezpiecznego

dostępu do wysokiej jakości mocy obliczeniowych. Skala wzrostu rynku AI czy IoT sprawia,

że tempo wzrostu podaży usług przetwarzania w centrach danych w Polsce może być

niewystarczające wobec nadchodzących potrzeb. Rozwój tak znaczącej dla funkcjonowania

gospodarki infrastruktury na własnym terytorium ma więc dla państwa znaczenie

strategiczne.

128 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1781 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie

ustanowienia ram dotyczących środków na rzecz wzmocnienia europejskiego ekosystemu półprzewodników oraz

zmiany rozporządzenia (UE) 2021/694 (akt w sprawie czipów) (Dz. Urz. UE L 229 z 18.09.2023, str. 1).

129 Uchwała nr 239 Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu pod

nazwą "Krajowe Ramy Wspierania Strategicznych Inwestycji Półprzewodnikowych" (M.P. poz. 1419).

Cel 4.3.1: Rozbudowa ekosystemu badań

i kompetencji wspiera rozwój w obszarze

technologii przełomowych

Co umożliwi realizację celu

a) stworzenie programu wieloletniego wspierania rozwoju technologii przełomowych

w celu koordynacji agendy badawczej, konsolidacji wysiłków i zasobów oraz

wyznaczenia wysokopoziomowych kierunków działań na najbliższe lata. Program

będzie elastyczny i będzie umożliwiał dostosowanie do zmian technologicznych.

Program umożliwi stabilizację pracy naukowej i finansowania interdyscyplinarnych

zespołów badawczych. Musi zarazem stawiać na wysokojakościową współpracę

międzynarodową i dostęp do najlepszego światowego know-how,

b) uspójnienie zarządzania agendą badawczą dookoła technologii przełomowych we

współpracy ze środowiskiem naukowym, biznesowym i akademickim,

c) nawiązanie partnerskich relacji z wiodącymi światowymi ośrodkami badań w zakresie

technologii przełomowych.

Cel 4.3.2: Technologie kwantowe są

wykorzystywane w kluczowych gałęziach

gospodarki i obszarach działalności państwa

Co umożliwi realizację celu

a) identyfikowanie kluczowych obszarów gospodarki, gdzie technologia kwantowa

ma potencjał zwiększenia produktywności, bezpieczeństwa i wydajności,

a następnie wsparcie zastosowania technologii kwantowych w tych obszarach,

b) przygotowanie i przyjęcie krajowego dokumentu strategicznego dla rozwoju

technologii kwantowych,

c) organizacja odpowiedniego systemu edukacji i budowy kompetencji (m.in.

z wykorzystaniem laboratoriów i eksperymentów w obszarze technologii

kwantowych) oraz wsparcie prac badawczo-rozwojowych w obszarze technologii

kwantowych, np. przez zapewnienie dostępu do know-how i infrastruktury

kwantowej ośrodkom akademickim i biznesowi,

d) wsparcie przedsiębiorczości opartej na produktach/usługach związanych

z technologiami kwantowymi (np. akcelerator startupów, konkursy),

e) opracowanie krajowych rozwiązań i wykorzystanie metrologii kwantowej

w gospodarce, np. w przemyśle półprzewodnikowym, sektorze kosmicznym,

obronności, przy badaniu i lokalizacji złóż surowców naturalnych oraz

standaryzacji czasu, częstotliwości i innych wielkości fizycznych,

f)

skoordynowanie działań mających na celu zapewnienie rozwoju technologii

kwantowych na poziomie polskim i międzynarodowym, w tym w zakresie

mechanizmów finansowania,

g) zapewnienie 50% finansowania krajowego dla projektów związanych

z technologiami kwantowymi współfinansowanych z funduszy unijnych.

[box] Co z tego wynika: Wykorzystamy technologie kwantowe w najważniejszych obszarach

działania państwa, zwiększając ich bezpieczeństwo, produktywność i wydajność.

Cel 4.3.3: Technologie internetu rzeczy są

wykorzystywane w kluczowych sektorach

gospodarki i w ośrodkach miejskich i wiejskich

Co umożliwi realizację celu

a) opomiarowanie głównych szlaków komunikacyjnych w celu monitorowania ruchu

w czasie rzeczywistym, a także zapewnienie danych on-line w zakresie dostępności

infrastruktury paliw alternatywnych, co przełoży się na optymalizację i zmniejszoną

emisyjność transportu,

b) budowa farm demonstracyjnych zawierających najnowsze rozwiązania internetu

rzeczy (IoT), na przykład czujniki wilgotności gleby w każdym województwie, w celu

edukacji i wdrożenia IoT w sektorze rolniczym,

c) wspieranie rozwoju i wdrażania rozproszonej infrastruktury węzłów przetwarzania

brzegowego w celu efektywnego przetwarzania danych pochodzących z urządzeń

IoT,

d) zbudowanie albo wdrożenie platformy smart city w modelu open source dostępnej dla

mniejszych miasteczek i wsi w celu popularyzacji rozwiązań inteligentnych miast i wsi

w mniej skomunikowanych regionach, przy zapewnieniu ochrony prywatności

i danych osobowych mieszkańców,

e) zapewnienie interoperacyjności i standardów wymiany danych w systemach IoT,

w tym na rzecz wykorzystania tych danych do rozwijania zasobów statystyki

publicznej,

f)

rozbudowa sieci bieżącego i automatycznego monitoringu środowiskowego,

tworzonego w oparciu o technologie IoT wykorzystujące bardzo efektywne

energetycznie lub autonomiczne systemy naziemnej transmisji danych dalekiego

zasięgu i satelitarnej. Prowadzenie analiz i predykcji bazujących na dostępnych

danych.

[box] Co z tego wynika: Wsie i miasta będą miały dostęp do wiedzy i rozwiązań smart city.

Wykorzystanie technologii IoT usprawni działanie najważniejszych sektorów gospodarki m.in.

umożliwi monitorowanie jakości wód i powietrza oraz monitorowanie ruchu i optymalizację

transportu.

Cel 4.3.4: Polska rozwija sektor

półprzewodników dzięki zwiększonym

inwestycjom

Co umożliwi realizację celu

a) utworzenie i wdrożenie szczegółowej i spójnej polityki rozwoju sektora

półprzewodników w Polsce, uwzględniającej kontekst międzynarodowy (w tym

współpracę z partnerami w globalnych łańcuchach wartości i wsparcie unijne),

zidentyfikowane bariery rozwoju i istniejące obszary specjalizacji takie jak

projektowanie układów, fotonika scalona i nowe materiały,

b) wsparcie rozbudowy polskiego ekosystemu sektora półprzewodników –

z uwzględnieniem podmiotów ze wszystkich etapów łańcucha wartości – oraz

włączania polskich firm i jednostek badawczych w rozwijający się europejski łańcuch

wartości sektora półprzewodników,

c) zapewnienie stałej współpracy między resortami i instytucjami kluczowymi dla

rozwoju sektora półprzewodnikowego w celu zapewnienia synergii inwestycji, również

w kontekście europejskim) oraz budowy korzystnych warunków dla inwestorów (m.in.

uproszczenia procedur) i przyciągania inwestycji zagranicznych,

d) utworzenie polskiego centrum kompetencji do spraw półprzewodników,

e) zwiększenie dostępu polskich firm (zwłaszcza MŚP) do platform projektowych i

narzędzi wspierających rozwój oprogramowania do projektowania układów scalonych

- także open source - oraz do pilotażowych linii produkcyjnych,

f) długofalowe utrzymanie programu Krajowe Ramy Wspierania Strategicznych

Inwestycji Półprzewodnikowych i zwiększenie elastyczności jego zasad,

g) wsparcie rozwoju pilotażowych i małoskalowych linii produkcyjnych w kraju, w tym

utworzenie pierwszej krajowej linii pilotażowej,

h) utworzenie parku technologicznego dla sektora półprzewodników, zapewniającego

zintegrowaną przestrzeń do wspólnych prac badawczo-rozwojowych, testowania

i wdrażania produkcji oraz kształcenia kadr.

Cel 4.3.5: Technologie blockchain są

wykorzystywane i rozwijane, również

w wymiarze europejskim

Co umożliwi realizację celu

a) stworzenie ram prawnych wdrażania technologii blockchain, które zapewnią

bezpieczeństwo i zgodność z przepisami krajowymi oraz unijnymi,

b) skoncentrowanie na zwiększaniu przejrzystości i rozliczalności wybranych procesów

w administracji publicznej i gospodarce za pomocą technologii blockchain. Technologia

ta może ograniczać pole do nadużyć i manipulacji, m.in. przez wykorzystanie takich

rozwiązań jak weryfikowalne poświadczenia, suwerenna tożsamość (ang. Self

Sovereign Identity, SSI), europejski portfel tożsamości cyfrowej, e-weksel, pieczęć

elektroniczna, trwały nośnik oraz innych instrumentów,

c) rozwijanie zdolności europejskiej sieci EBSI i zastosowań blockchain w usługach

sektora publicznego przez współtworzony przez Polskę wielokrajowy podmiot

EUROPEUM EDIC. Wypracowanie dobrych praktyk we wszystkich testowanych

i wdrażanych zastosowaniach technologii blockchain w usługach transgranicznych.

Standaryzowanie procesów w usługach, interoperacyjności w rozproszonych

systemach rejestrów i usługodawców usług, z zachowaniem ich lokalnej suwerenności,

sprawiedliwego dostępu i możliwości użycia w ramach ekosystemu europejskiego,

d) integracja zastosowań technologii blockchain w infrastrukturze rynków finansowych

i kapitałowych, obejmująca możliwość tokenizacji różnych kategorii papierów

wartościowych oraz różnych kategorii praw posiadania, a także systemów płatności,

rejestrów akcji,

e) wzmacnianie cyberbezpieczeństwa technologii blockchain, również w odniesieniu do

kryptografii postkwantowej, a także wykorzystywanie, technologii blockchain do

rozwiązywania niektórych problemów z cyberbezpieczeństwem, np. w systemach AI.

[box] Co z tego wynika: Zwiększymy zastosowanie technologii blockchain, również

w wymiarze europejskim, przy jednoczesnym zapewnieniu dobrych praktyk, standardów

i wzmocnieniu cyberbezpieczeństwa.

Cel 4.3.6: Sieć centrów przetwarzania danych

zaspokaja potrzeby wewnętrzne i umożliwia

obsługę rynków zagranicznych.

Co umożliwi realizację celu

a) wytworzenie spójnego i przejrzystego środowiska prawnego, standaryzacyjnego

i certyfikacyjnego mającego zachęcać do inwestycji w centra przetwarzania danych,

w tym wprowadzenie uproszczeń i ułatwień procesów związanych z budową i

lokalizacją centrów, dotyczących przyłączania do sieci energetycznych czy też dostępu

do źródeł energii,

b) koordynacja planowania budowy centrów przetwarzania danych z planowaniem

dotyczącym rozwoju sieci telekomunikacyjnych, energetycznych i pozostałej powiązanej

infrastruktury, uwzględnienie w planowaniu potrzeb w zakresie projektów wymagających

przetwarzania brzegowego,

c) uwzględnienie budowy centrów przetwarzania danych w ramach programów i regulacji

dotyczących zielonej energii i optymalizacji energetycznej (np. OZE, energetyka

jądrowa, wykorzystania obiegu zamkniętego czy optymalizacji chłodzenia).

4.4 Technologie kosmiczne

Diagnoza – jak jest?

Mimo, iż przemysł kosmiczny wykorzystuje technologie cyfrowe i jest gotowy na

wprowadzanie nowych, w dalszym ciągu napotyka problemy we współpracy między

uczestnikami zaawansowanych projektów. Domena kosmiczna musi wdrażać cyfryzację

w kontekście ograniczonym, wynikającym z procesów, organizacji i doświadczenia

technologicznego. Polega to na zapewnieniu realizacji potrzeb interoperacyjności wszystkich

narzędzi, między dyscyplinami, w całym cyklu życia i w całym łańcuchu dostaw. W tym

kontekście Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) w swoim dokumencie „ESA AGENDA

2025: Make space for Europe” dokonała harmonizacji niezbędnych przedsięwzięć wskazując

społeczności sektora kosmicznego, a w szczególności Delegacjom Państw Członkowskich

ESA, kierunki rozwoju i wdrażania wspólnie z przemysłem, złożonych i ambitnych misji i

programów kosmicznych. ESA zapewniła również, że dokona pełnej cyfryzacji zarządzania

projektami, umożliwiając rozwój możliwych do powielania kopii cyfrowych (digital twins),

zarówno przez wykorzystanie inżynierii systemów opartych na modelach, jak i zamówień

publicznych i finansów, osiągając pełną kompatybilność cyfrową z przemysłem.

Polska, podobnie jak inne państwa, traktuje

rozwój rodzimego sektora kosmicznego jako

zasób strategiczny i biznesowy, który zyskuje

coraz większe znaczenie dla gospodarki

krajowej i jest motorem coraz szerszej

współpracy międzynarodowej.

Wstąpienie Polski do ESA umożliwiło jeszcze większy postęp w rozwoju technologii

kosmicznych i technik satelitarnych przez polski przemysł, a zwiększenie poziomu inwestycji

z budżetu państwa, zarówno w programy opcjonalne, jak i obowiązkowe, umożliwia

zapewnienie administracji państwowej danych satelitarnych, wsparcie polskich podmiotów

w zakresie pozyskiwania doświadczenia kosmicznego, inwestycje w specjalistyczną

infrastrukturę laboratoryjną i testową, rozwój zdolności w wybranych obszarach technologii

kosmicznych, które mają wpływ na zwiększenie szeroko rozumianego bezpieczeństwa

naszego kraju.

Ale członkostwo Polski, udział polskich firm kosmicznych w projektach ESA, to także ścisła

realizacja wytycznych, wynikających z przepisów, norm i innych dokumentów obejmujących

m.in. konieczność cyfryzacji w dziedzinie inżynierii. Dzięki temu polskie podmioty zdobywają

nieocenione doświadczenie wymagane w sektorze kosmicznym. Pozwala ono inżynierom

systemów i zespołom projektowym opanować złożoność systemu kosmicznego, zrozumiale

wyrażać koncepcję operacji, strukturyzować wymagania i śledzić je od projektowania

i produkcji aż do testowania. Te praktyczne umiejętności wyraźnie wskazują, że Polska

wpisuje się w cele cyfryzacji wskazane przez ESA, jednocześnie sprzyjając postępowi

technologicznemu w kraju i przyczyniając się do zaspokajania potrzeb krajowych, jak

również zwiększaniu potencjału konkurencyjności polskiego przemysłu kosmicznego na

rynkach globalnych.

Cel 4.4.1: Technologie obserwacji Ziemi są

udoskonalane na potrzeby monitorowania

środowiska i zarządzania katastrofami

Co umożliwi realizację celu

a) stworzenie systemu łączności satelitarnej zapewniającej łączność w czasie

rzeczywistym poza terytorium Polski,

b) stworzenie scentralizowanej platformy do agregowania danych z różnych misji

kosmicznych, satelitów i czujników,

c) wdrażanie zaawansowanych narzędzi analitycznych wykorzystujących AI do

przetwarzania i interpretacji danych w celu prognozowania i wspierania decyzji

w czasie rzeczywistym np. w zarządzaniu kryzysowym,

d) wykorzystywanie technologii cyfrowych bliźniaków satelitów w celu optymalizacji ich

działania, predykcji usterek oraz zarządzania cyklem życia,

e) rozwój krajowych narzędzi i systemów monitorowania i alarmowania o zakłóceniach

systemów nawigacji satelitarnej GNSS (GPS, Galileo), w szczególności pod kątem

jammingu130, spoofingu i meaconingu131. Zjawiska te stanowią duże zagrożenie dla

wielu segmentów gospodarki czy państwa, wymagających niezawodnych i

wiarygodnych danych lokalizacyjnych, a w ostatnich kilku latach ich skala nasiliła się

w sposób bezprecedensowy, zarówno na obszarze Polski, jak i w krajach sąsiednich.

[box] Co z tego wynika: Obserwacja Ziemi, w tym monitorowanie środowiska i zarządzanie

kryzysowe, jest wspierana przez wykorzystywanie technologii cyfrowych, które umożliwiają

m.in. agregowanie danych oraz wykorzystywanie AI w narzędziach analitycznych.

130 Działanie polegające na celowym zakłócaniu sygnałów systemu nawigacji satelitarnej.

131 Działanie polegające na przechwytywaniu i retransmisji sygnałów nawigacyjnych

Cel 4.4.2: Infrastruktura kosmiczna

jest bezpieczna

Co umożliwi realizację celu

a) wdrożenie kompleksowych środków cyberbezpieczeństwa w celu ochrony systemów

kosmicznych i danych przed zagrożeniami, zapewniając ciągłość operacyjną,

b) rozwój i wdrożenie systemów komunikacji kwantowej dla bezpiecznej transmisji

danych,

c) opracowywanie i wdrażanie zaawansowanych systemów zarządzania ruchem

kosmicznym - technologii śledzenia śmieci kosmicznych i kolizji satelitów oraz

zarządzania nimi; udział w programach i projektach UE i ESA w tym obszarze,

d) wsparcie rozwoju AI, automatyki i robotyki na potrzeby autonomicznych operacji

satelitarnych, wykrywania anomalii, serwisowania, napraw i montażu na orbicie,

e) opracowywanie, rozwój i wdrażanie narzędzi informatycznych dla sterowania

pojazdami kosmicznymi i systemami ich wynoszenia oraz zapewnienia

bezpieczeństwa lotu i optymalizacji zużycia paliwa,

f)

rozwój oprogramowania do kalkulacji manewrów pojazdów kosmicznych: liczenie

trajektorii lotu rakiety, strefy upadku, modelowanie aerodynamiczne i

gazodynamiczne, specjalne moduły do podwójnego zastosowania, umożliwiające

również wykonywanie zaawansowanych obliczeń, w tym z wykorzystaniem AI do

przetwarzania danych bezpośrednio na pokładzie satelitów.

[box] Co z tego wynika: Zapewnimy ciągłość operacyjną systemów kosmicznych i

zabezpieczymy je przed cyberzagrożeniami, wykorzystując najnowsze technologie cyfrowe.

4.5 Finansowanie i wsparcie innowacji

Diagnoza – jak jest?

W 2023 r. Polska zajęła dalekie, 17. miejsce w UE oraz 20. w Europie pod względem

kapitału zainwestowanego w startupy na rożnych fazach wzrostu. Mimo zwiększenia skali

finansowania nieznacznie spadł procentowy udział Polski w całkowitym kapitale

zainwestowanym przez fundusze venture capital/private equity (VC/PE) w Europie w ciągu

ostatnich trzech lat (2021-2023) w stosunku do trzech poprzednich lat (2018-2020).

Największe wzrosty odnotowały Holandia, Norwegia, Estonia, Austria i Niemcy132. W 2023 r.

Warszawa zajęła wysokie 3. miejsce wśród miast z regionu Europy Środkowo-Wschodniej

pod względem nominalnej wartości zainwestowanego kapitału, ale sam region nadal

pozostaje na poziomie o 70% niższym np. w stosunku do regionu DACH (Niemcy, Austria,

Szwajcaria), pod względem procentowego udziału finansowania startupów w PKB133.

W ostatnich latach wzrosła w Polsce skala finansowania startupów na etapie pre-seed

(przed-zalążkowym) oraz seed (zalążkowym), jednak nadal występuje problem finansowania

na kolejnych etapach rozwoju.

Na szczeblu krajowym w ostatnich latach podjęto szereg działań mających zwiększyć

finansowanie, do których można przede wszystkim zaliczyć wzrost aktywności Polskiego

Funduszu Rozwoju. Odegrał on kluczową rolę w zwiększeniu finansowania, wspierając

80 funduszy w formule funduszy poprzez PFR Ventures134. Działalność PFR przyciągnęła do

Polski szereg zagranicznych funduszy VC. Zwrócić uwagę należy także na utworzenie

funduszu PFR Deep Tech. Jest to pozytywny sygnał zarówno ze względu na samo

pojawienie się nowego instrumentu finansowego (mimo jego relatywnie niewielkiej skali

w porównaniu do inwestycji zachodnich), jak i ze względu na podkreślenie znaczenia

obszaru deep tech, charakteryzującego się dużym komponentem naukowym w tworzonych

produktach. To szczególnie istotne ze względu na znaczny potencjał przełomów

technologicznych generowanych w tym obszarze (nie zawsze, lecz często związanych

z cyfryzacją) i dawaną m.in. przez AI perspektywę skrócenia (znacznie dłuższego niż

w „tradycyjnych” startupach135) czasu, jaki zajmuje w nim osiągnięcie gotowości rynkowej.

Do zdiagnozowanych problemów z obszaru finansowania zaliczyć można brak

wystarczających zachęt i szerokiego spektrum dopuszczalnych mechanizmów do

finansowania startupów przez fundusze emerytalne, brak efektywnej współpracy banków

komercyjnych z BGK, szereg barier prawnych w sektorze bankowym w zakresie

finansowania startupów przez instrumenty dłużne czy niedostatecznie skuteczne działania

akceleratorów finansowanych ze środków publicznych. Dane wskazują na stosunkowo

132 State of European Tech 2023, Atomico,

european-tech-report-2023.pdf.

https://www.investeurope.eu/media/7424/atomico-state-of-

133 Central and Eastern European startups 2024, Dealroom, https://dealroom.co/reports/central-and-eastern-

european-startups-2024.

134

https://pfrventures.pl/; dane z 13 maja 2025 r.

135 Deep Tech Decoded: A strategic investor’s guide, Hello Tomorrow and Deepbright Ventures, https://hello-

tomorrow.org/deep-tech-decoded/.

wysoką liczbę startupów w Polsce, jednak wynika to z faktu, że polska gospodarka jest jedną

z największych w UE.

Pod względem liczby wszystkich startupów, również tych bez zapewnionego finansowania,

Polska zajmuje w UE 9. miejsce oraz 11. w Europie. Jednak pod względem liczby startupów

jakie uzyskały finansowanie przypadających na mieszkańca, Polska jest dopiero 23. w UE.

Podobnie jest w przypadku tzw. jednorożców (innowacyjnych firm o wycenie powyżej 1 mld

USD) – nominalnie Polska zajmuje 9. miejsce, ale per capita – już 22136.

W ostatnich pięciu latach udział regionu EŚW w całkowitej wartości startupów w Europie

wzrósł z 4,9% w roku 2019 do 5,7% w roku 2024. Pod względem wzrostu całkowitej wartości

startupów za okres ostatnich pięciu lat Polska zajęła 6. miejsce w regionie EŚW (wzrost

o 240%, w porównaniu do 740% w Chorwacji). Pod względem udziału Polski w całkowitej

wartości TOP100 największych spółek technologicznych regionu EŚW Polska zajmuje 1.

miejsce z udziałem 38%137.

Porównując polski ekosystem startupowy z ekosystemami wiodących krajów w UE można

zaobserwować szereg różnic, do których można zaliczyć: brak kompleksowego programu

ułatwiającego współpracę spółek skarbu państwa (SSP) ze startupami, niedostatecznie

efektywne wsparcie dla rozwoju ekosystemu innowacji i niedostatecznie skuteczną promocję

Polski jako centrum innowacji. Reprezentanci polskiego ekosystemu zwracają także uwagę

na brak spójnego wsparcia na wszystkich etapach rozwoju startupu, jednego miejsca

zbierającego informacje o programach wsparcia dla startupów czy brak ułatwień dla

powoływania i prowadzenia celowych wehikułów inwestycyjnych (SPV) umożliwiających

inwestorom finansowanie startupów poprzez projekty inwestycyjne.

136 State of European Tech 2023, Atomico, https://www.investeurope.eu/media/7424/atomico-state-of-european-

tech-report-2023.pdf.

137 Central and Eastern European startups 2024, Dealroom, https://dealroom.co/reports/central-and-eastern-

european-startups-2024.

Cel 4.5.1: Istnieje zintegrowany i sprawny

system finansowania dla startupów i scaleupów

Co umożliwi realizację celu

a) zintegrowanie środowiska finansowego (fundusze VC, BGK, GPW, banki prywatne) w

celu intensyfikacji współpracy oraz wypracowania rozwiązań na rzecz mobilizacji

kapitału dla startupów,

b) wprowadzenie zachęt fiskalnych dla krajowych i zagranicznych inwestorów

instytucjonalnych i prywatnych (w tym dużych przedsiębiorstw) z tytułu inwestycji

w startupy,

c) usprawnienie ekosystemu akceleratorów finansowanych ze środków publicznych, we

współpracy z prywatnymi inwestorami i poszukiwanie możliwości koinwestycji

z wiodącymi światowymi akceleratorami,

d) rozwijanie programu finansowania rozwiązań deep tech umożliwiający budowanie

sektora w Polsce i finansowanie start-upów i scale-upów,

e) wypracowanie mechanizmów ograniczających straty inwestorów indywidualnych

w odniesieniu do inwestycji w startupy,

f)

umożliwienie funduszom emerytalnym i planom długoterminowego oszczędzania

przeznaczenia części zarządzanych środków na inwestycje w fundusze VC/PE

z Europy Środkowo-Wschodniej, poddane uprzednio odpowiedniej certyfikacji wraz z

wprowadzeniem mechanizmów częściowego mitygowania ryzyka inwestycji,

g) stworzenie mechanizmów premiujących rozwój i skalowanie startupów z siedzibą

w Polsce, w tym zachęt dla założycieli do utrzymywania praw własności intelektualnej

oraz centrów decyzyjnych w kraju, w trakcie ekspansji zagranicznej.

[box] Co z tego wynika: Startupy i scale-upy będą miały łatwiejszy dostęp do kapitału na

rozwój.

Cel 4.5.2: Startupy i scale-upy rozwijają się

bez nadmiernych barier regulacyjnych

Co umożliwi realizację celu

a) identyfikacja i zniesienie barier prawnych dla wzrostu startupów i ich skalowania,

b) umożliwienie tworzenia celowych wehikułów inwestycyjnych (SPV) do inwestycji

w fundusze lub startupy,

c) dostosowanie procedur administracyjnych w celu zwiększenia zainteresowania

prowadzeniem innowacyjnych firm i inwestowania w Polsce przez podmioty

z zagranicy,

d) wypracowanie rozwiązań prawnych przyciągających talenty z zagranicy,

e) wprowadzenie celowanych piaskownic regulacyjnych.

[box] Co z tego wynika: Ułatwimy działalność startupów i scale-upów zmieniając prawo

i dostosowując procedury administracyjne do ich specyfiki.

Cel 4.5.3: Państwo zwiększa pulę talentów

i liczebność podmiotów ekosystemu w Polsce

Co umożliwi realizację celu

a) wprowadzenie, w ścisłej współpracy z reprezentatywnymi organizacjami sektora

technologicznego, systemowych rozwiązań na rzecz mapowania i integracji

podmiotów ekosystemu startupowego oraz potencjału jego rozwoju i powiązania

z ośrodkami naukowymi,

b) uznanie tzw. cyfrowych nomadów ICT pochodzących spoza UE za preferowanych

z punktu widzenia polityki migracyjnej; stworzenie programu przedstawiającego im

zalety stałego osiedlenia się w Polsce,

c) rozwinięcie wsparcia w administracji publicznej dla pewnej puli zagranicznych

talentów ICT przed przybyciem do Polski we współpracy z agencjami pracy

i wspierającymi relokacje. Jego zakres obejmować będzie procedury

administracyjne i wsparcie logistyczne,

d) wzmocnienie innowacyjności w regionach i między regionami przez ekosystemy

innowacji łączące przedstawicieli poczwórnej helisy (tj. biznesu, nauki, administracji

publicznej oraz przedstawicieli obywateli).

Cel 4.5.4: Skalowanie startupów jest

skuteczniej wspierane przez państwo

Co umożliwi realizację celu

a) wypracowanie kompleksowego programu współpracy i skalowania wdrożeń polskich

startupów w Spółkach Skarbu Państwa (SSP) oraz administracji centralnej,

obejmującego mechanizmy wymiany informacji, wsparcia administracyjnego

i technicznego reprezentantów innowacyjnych firm,

b) wsparcie promocji polskich innowacji technologicznych przez wytworzenie dla nich

jednej wspólnej marki,

c) stworzenie centrum wiedzy na temat wszelkich konkursów, naborów do inkubatorów,

akceleratorów, o grantach i projektach z zakresu otwartych innowacji we współpracy

z partnerami z regionu Europy Środkowo-Wschodniej,

d) stworzenie serii wydarzeń i konkursów pozwalających skalować polskie startupy

i innowacje we współpracy z administracją publiczną i spółkami skarbu państwa,

e) wdrożenie instrumentów dedykowanych transferowi technologii cyfrowych

z ośrodków akademickich do sektora przemysłu i usług, w tym wsparcie dla spółek

typu spin-off oraz centrów kompetencji cyfrowych działających przy uczelniach.

4.6 Open source

Diagnoza – jak jest?

Polska jest państwem o silnym sektorze IT, który jednak w niewielkim stopniu wykorzystuje

potencjał otwartego oprogramowania. Kluczowym wyzwaniem jest brak kompleksowych ram

instytucjonalnych i strategicznych, które wspierałyby rozwój polskiego ekosystemu open

source. Jako jedno z nielicznych państw UE, Polska nie posiada strategii rozwoju

i wspierania otwartego oprogramowania; brak też centralnej jednostki mającej za zadanie

wspierać jego adopcję w administracji publicznej138. Choć bowiem otwarte oprogramowanie

jest komplementarne do rozwoju ekosystemu otwartych danych, które są w Polsce na

wysokim poziomie, to administracja wykorzystuje je w ograniczonym stopniu.

Równocześnie, tworzenie i wykorzystywanie otwartego oprogramowania jest ważnym

narzędziem pozwalającym zapewnić suwerenność cyfrową. Dzięki większej

interoperacyjności pozwala zmniejszać zależność od określonego, komercyjnego

oprogramowania; zwiększa przejrzystość i kontrolę nad wykorzystywanymi technologiami,

jest też bardziej efektywne kosztowo. Otwarte oprogramowanie pozwala też budować

powiązania między sektorem IT oraz różnorodnymi środowiskami rozwijającymi

i korzystającymi z technologii. W ostatnich latach przykładem takiego podejścia jest rozwój

polskich otwartych modeli językowych, a także zaangażowanie polskich programistów

w rozwój otwartych narzędzi czy systemów operacyjnych.

138 Blind, K.; Böhm, M., Grzegorzewska, P., Katz, A., Muto, S., Pätsch, S., Schubert, T. (2021). The impact of

Open Source Software and Hardware on technological independence, competitiveness and innovation in the EU

economy, Final Study Report. Brussels, s. 226.

Cel 4.6.1: Polska administracja publiczna

w większym stopniu wykorzystuje otwarte

oprogramowanie oraz otwarte standardy

technologiczne

Co umożliwi realizację celu

a) utworzenie Biura Programów Otwartego Oprogramowania, jako podmiotu

odpowiedzialnego za koordynację rozwoju i wdrażania otwartego oprogramowania

w polskiej administracji publicznej, a także rozwoju kompetencji w tym zakresie,

b) inwentaryzacja aktualnego oraz planowanego wykorzystania otwartego

oprogramowania w administracji publicznej oraz identyfikacja możliwości, braków,

potrzeb, a także ryzyk związanych z jego stosowaniem,

c) opracowanie programu wdrażania otwartego oprogramowania i otwartych

standardów technologicznych w polskiej administracji, obejmującego standardy

wykorzystania oprogramowania oraz projekty pilotażowe,

d) określanie zasad prowadzenia przetargów na wdrożenia IT w administracji

publicznej, które będą wykorzystywać, ale też w jasno określony i rozliczalny sposób

wspierać wykorzystanie otwartego oprogramowania,

e) utworzenie repozytorium zweryfikowanego pod kątem bezpieczeństwa otwartego

oprogramowania dla polskiej administracji,

f)

wprowadzenie rekomendacji sprzyjających większej adopcji otwartego

oprogramowania w administracji publicznej.

[box] Co z tego wynika: Zwiększymy wykorzystanie otwartego oprogramowania

w administracji publicznej. Zapewnimy dostęp do oprogramowania i wsparcie przy

wdrożeniu. Zapewnimy wsparcie dla wykorzystywanych projektów otwartego

oprogramowania, aby mogły się rozwijać.

Cel 4.6.2: Polski ekosystem otwartego

oprogramowania jest silniejszy

Co umożliwi realizację celu

a) wprowadzenie instrumentu finansowania dla firm, organizacji oraz programistów na

tworzenie otwartego oprogramowania, a także rozwiązań typu open hardware,

b) wsparcie rozwoju otwartych systemów sztucznej inteligencji oraz ich wdrażania

w administracji publicznej,

c) wsparcie rozwoju otwartych protokołów zwiększających autonomię i bezpieczeństwo

użytkowników platform internetowych (np. umożliwiającym im korzystanie z różnych

algorytmów rekomendujących treści),

d) wsparcie rozwoju otwartych rozwiązań dla administracji samorządowej - połączone

wsparcie dla lokalnych przedsiębiorstw oraz administracji samorządowej

wdrażających oprogramowanie, wykorzystujących otwarte narzędzia i realizujących

wspólne projekty,

e) promowanie polityk open source na rynku krajowym oraz międzynarodowym m.in.

przez organizację konkursów na rozwiązania open source.

[box] Co z tego wynika: Firmy i programiści tworzący otwarte oprogramowanie otrzymają

zwiększone finansowanie. Proces wdrażania otwartego oprogramowania i sprzętu będzie

rozwijany i wspierany.

4.7 Cyfrowa i zielona transformacja

Diagnoza – jak jest?

Obecnie w Polsce realizowanie inicjatyw na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji wynika

głównie z unijnych wymogów regulacyjnych i wytycznych w zakresie finansowania projektów

z funduszy europejskich, nie zaś z obranej przez państwo ambitnej strategii w zakresie tzw.

“bliźniaczej przemiany”. Zaproponowane w Krajowym planie do programu polityki „Droga ku

cyfrowej dekadzie” działania w tym obszarze skupiają się przede wszystkim na tworzeniu

sandboxów dla rozwiązań AI, uczestnictwie w inicjatywie Komisji Europejskiej Earth

Destination, inwestycjach i wymogach związanych z wdrażaniem innowacji środowiskowych

(przede wszystkim gospodarki obiegu zamkniętego). Dotychczas niewiele uwagi poświęcono

także wpływowi państwowych rozwiązań cyfrowych na środowisko i zmiany klimatu.

Równocześnie wiadome jest, że ślad węglowy generowany wskutek produkcji i użytkowania

rozwiązań cyfrowych stale rośnie w Polsce i na świecie. Szacuje się, że globalne emisje

sektora ICT wynoszą od 2,1% do 3,9%139 i są większe niż te generowane przez przemysł

lotniczy. Wyzwaniem pozostaje zwiększenie dostępności czystej i taniej energii dla

rosnących potrzeb obywateli i przedsiębiorców korzystających z rozwiązań cyfrowych.

Niezbędne jest więc bardziej kompleksowe

niż dotychczas podejście do cyfrowej i zielonej

transformacji

oraz współpraca międzyresortowa, która obejmie wątki zarówno energochłonności narzędzi

cyfrowych, potencjału technologii w walce ze zmianami klimatu i ograniczeniem emisji, jak

również ekologii cyfrowej.

Wśród polskiego biznesu rośnie świadomość wpływu nowych technologii na środowisko

i klimat. Zgodnie z ostatnimi danymi140, ponad 64% firm z sektora ICT zwraca uwagę na

kwestie takie jak zużycie energii czy możliwość łatwej wymiany części przy wyborze sprzętu

lub dostawcy usług. Równocześnie brakuje systemów monitorowania wpływu technologii

cyfrowych wykorzystywanych przez firmy na środowisko. Obowiązek raportowania kwestii

związanych z ryzykiem klimatycznym, wynikający z dyrektywy ws. sprawozdawczości

przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (tzw. CSRD – The Corporate

Sustainability Reporting Directive141) na ten moment dotyczy jedynie największych jednostek

zainteresowania publicznego. To natomiast może prowadzić do ograniczonego raportowania

139 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666389921001884.

140 https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=ICT_in_enterprises_and_the_environment.

141 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany

rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/UE

w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (Dz. Urz. UE L 322 z

16.12.2022, str. 15, Dz. Urz. UE L 2025/794 z 16.04.2025, Dz. Urz. UE L 2025/90790 z 08.10.2025 oraz Dz. Urz.

UE L 2026/470 z 26.02.2026).

bądź też greenwashingu (fałszywego przedstawiania produktów lub usług jako

ekologicznych) w przypadku podmiotów mniejszych oraz tych nienotowanych na giełdzie.

W zakresie certyfikacji, istnieją unijne systemy weryfikacji technologii, jak chociażby ETV142

(Environmental Technology Verification – Program weryfikacji technologii środowiskowych

Unii Europejskiej). Jednak odnoszą się one przede wszystkim do technologii

środowiskowych (tj. mających na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych, ograniczenie

zużycia zasobów takich jak woda czy surowce) nie zaś do produktów sektora ICT, które

w coraz większym stopniu odpowiadają za zużycie energii. Ponadto są one dobrowolne, co

może stawiać pod znakiem zapytania ich skuteczność.

Pierwsze polskie badania 143 sugerują, że

świadomość obywateli na temat ekologii

cyfrowej jest niska.

Terminy takie jak “cyfrowy ślad węglowy” i “ekologia cyfrowa” są nadal mało rozpoznawalne

wśród osób spoza sektora ICT. Znajomość pojęcia „cyfrowy ślad węglowy” zadeklarowało

jedynie 19% osób niezwiązanych z branżą IT, natomiast termin „ekologia cyfrowa” był znany

tylko 12% z nich. Choć wskaźniki te były nieco wyższe w grupie specjalistów IT, poziom

świadomości wciąż pozostaje niski. Pojęcie „cyfrowy ślad węglowy” znało 25% pracowników

branży IT, a termin “ekologia cyfrowa” - 23%.

142 https://lifeproetv.eu/pl/strona-glowna/.

143 https://blog.theprotocol.it/artykul/cyfrowa-ekologia-w-pracy-i-zyciu-polakow-raport-theprotocol.

Cel 4.7.1: Systemy energetyczne, w tym

ciepłownicze, opierają się na innowacyjnych

systemach zarządzania i optymalizacji

Co umożliwi realizację celu

a) wzmacnianie cyberbezpieczeństwa oraz zapewnienie infrastruktury cyfrowej

wspierającej innowacje, takie jak chociażby zaawansowane magazynowanie energii,

sztuczna inteligencja w energetyce i urządzenia grid-edge, które pozwolą na

integrację energii z OZE oraz z elektrowni jądrowych z obecnie funkcjonującym

systemem energetycznym, sieciami dystrybucji i przesyłu energii oraz zapewnią

ciągłość dostaw i sprawne działanie systemu energetycznego,

b) współpraca międzyresortowa w zakresie aktualizacji i wdrażania dokumentów

strategicznych w zakresie transformacji sektora energetycznego (takich, jak

chociażby Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. z perspektywą do

2040 r. [KPEiK]) w celu wszechstronnego uwzględnienia kwestii digitalizacji systemu

energetycznego,

c) dalszy rozwój inteligentnych sieci (smart grids) zgodny z unijnymi zasadami

interoperacyjności, wytycznymi Grupy Roboczej “Clean Energy Package”144 oraz

założeniami projektu KPEiK. Dzięki coraz bardziej powszechnemu zastosowaniu

inteligentnych liczników, rozbudowa smart grids i digitalizacja systemu

energetycznego (zwiększania jego opomiarowania, sprawności, inteligentnego

sterowania) jest możliwa. W przyszłości kluczowe będzie także wdrażanie coraz to

bardziej zaawansowanych narzędzi AI, które pozwolą na przetwarzanie na bieżąco

wiedzy o kształcie lokalnego i krajowego rynku energetycznego - analizowanie coraz

większych ilości danych rosnącego grona prosumentów, zjawisk atmosferycznych

w celu prognozowania zużycia energii, danych z czujników i urządzeń IoT

mówiących o nawykach odbiorców energii,

d) wspieranie, równolegle z cyfryzacją systemu elektroenergetycznego, rozwoju

podobnych rozwiązań w ciepłownictwie. Rozwiązania pozwolą na zmapowanie całej

sieci ciepłowniczej czy stworzenie pełnego cyfrowego modelu sieci, zintegrowanego

z innymi systemami działającymi w przedsiębiorstwie ciepłowniczym,

e) wspieranie innowacji w sektorze energetycznym przez inwestycje w prace

badawczo-rozwojowe (B+R) oraz szkolenia specjalistów ICT skupione na tworzeniu

rozwiązań cyfrowych dla sektora energetycznego.

[box] Co z tego wynika: Usprawnimy funkcjonowanie sektora energetycznego zwiększając

zastosowanie rozwiązań cyfrowych, inwestując w prace badawczo-rozwojowe i zapewniając

rozwój specjalistów ICT.

144 https://www.cencenelec.eu/media/CEN-CENELEC/AreasOfWork/CEN-CENELEC_Topics/Smart Grids and

Meters/Smart Grids/finalreportwg-cep_2019.pdf.

Cel 4.7.2: Wpływ technologii ICT

wykorzystywanych przez

administrację publiczną na środowisko jest

weryfikowany i ograniczany

Co umożliwi realizację celu

a) mierzenie cyfrowego śladu węglowego administracji publicznej generowanego na

skutek korzystania z urządzeń elektronicznych i internetu w sektorze publicznym,

a także zużywania energii niezbędnej do utrzymania państwowej infrastruktury

(centrów danych, serwerów),

b) mapowanie i monitorowanie łańcucha dostaw systemów i usług ICT

wykorzystywanych w administracji publicznej. Opracowanie norm zużycia energii dla

systemów i usług ICT, które są brane pod uwagę przy realizacji zamówień

publicznych oraz premiowanie dostawców systemów i usług ICT, którzy zobowiązali

się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. (zgodnie z Porozumieniem

paryskim) bądź wcześniej, przedstawiając rzetelny plan działania i wykazując

udokumentowane postępy w realizacji celów,

c) zaprojektowanie zasad zrównoważonego rozwoju ICT (w tym źródeł zasilania)

i ekologii cyfrowej w organach administracji publicznej oraz uwzględnianie ich przy

projektowaniu krajowych polityk publicznych i strategii.

Cel 4.7.3: Przyjazny środowisku sektor ICT

Co umożliwi realizację celu

a) promowanie rozwoju i wykorzystania energooszczędnych rozwiązań wśród

operatorów telekomunikacyjnych. Dążenie do zapewnienia większej efektywności

energetycznej w projektowaniu, budowie i eksploatacji sieci, w tym dbanie

o wymianę urządzeń sieciowych na bardziej energooszczędne, włączanie funkcji

oszczędzania energii w nieużywanych komponentach, optymalizację

z wykorzystaniem sztucznej inteligencji,

b) przygotowanie we współpracy z sektorem ICT, przedsiębiorstwami przemysłu

technologicznego, instytucjami szkolnictwa wyższego, instytutami badawczymi,

wytycznych i najlepszych praktyk dotyczących zrównoważonego rozwoju w

projektowaniu produktów i usług cyfrowych, w tym promowanie wykorzystania i

rozwoju niskoemisyjnych i zeroemisyjnych źródeł energii,

c) zachęcanie operatorów centrów przetwarzania danych do uwzględnienia dobrych

praktyk, o których mowa w europejskim kodeksie postępowania w sprawie

efektywności energetycznej centrów danych145, również w obliczu dynamicznych

zmian na rynku energii. Zachęcanie do podnoszenia efektywności energetycznej

układów chłodzenia serwerów przez stosowanie systemów odzysku ciepła na

potrzeby własne operatorów centrów danych, a także na potrzeby eksportu ciepła

do sieci ciepłowniczych,

d) zachęcanie do tworzenia narzędzi cyfrowych generujących rozwiązania przyjazne

środowisku, poprzez konkursy tematyczne i „hackathony”.

145 https://joint-research-centre.ec.europa.eu/scientific-activities-z/energy-efficiency/energy-efficiency-

products/code-conduct-ict/european-code-conduct-energy-efficiency-data-centres_en.

Cel 4.7.4: Obywatele są świadomi wpływu

technologii ICT na środowisko i dysponują

podstawową wiedzą w zakresie ekologii

cyfrowej

Co umożliwi realizację celu

a) uwzględnianie w programach kształcenia kwestii wpływu korzystania z usług ICT na

środowisko oraz edukowanie na temat tego, jak korzystać z technologii w sposób

bardziej zrównoważony. Prowadzenie kampanii społeczno-edukacyjnych

podnoszących świadomość w ww. obszarach,

b) podnoszenie świadomości znaczenia przekazywania zużytego sprzętu

elektrycznego i elektronicznego do recyklingu oraz zwiększanie wiedzy na temat

dostępnych form i możliwości przekazywania elektroodpadów,

c) propagowanie stosowania norm i oznakowań dotyczących zrównoważonego

rozwoju w odniesieniu do produktów i usług cyfrowych.

[box] Co z tego wynika: Umożliwimy Ci zwiększenie wiedzy o wpływie technologii ICT na

środowisko oraz pokażemy jak korzystać z niej zgodnie z zasadami ekologii cyfrowej.

4.8 Cyfrowa modernizacja rolnictwa

Diagnoza – jak jest?

Obszary rolnicze zajmują 60% powierzchni kraju, a w Polsce funkcjonuje ok. 1,2 mln

gospodarstw rolnych. W 2020 r. ponad 99% z nich stanowiły gospodarstwa indywidualne,

posiadające 91,3% użytków rolnych146. Swoje produkty sprzedawało 70,8% gospodarstw,

a 15,7% produkowało wyłącznie na własny użytek147. W III kwartale 2024 r. w rolnictwie

pracowało 6% ogółu pracujących148. Wartość eksportu polskiej żywności w 2024 r. wyniosła

53,8 mld euro, z tego 73,9% eksportowane było na rynki unijne. Udział polskich produktów w

rynku europejskim stale zwiększa się, podobnie jak dodatnie saldo wymiany handlowej.

Odsetek eksportu w sektorze rolno-spożywczym w eksporcie ogółem wyniósł w 2024 r.

15,2%149.

Aby zachować ten korzystny trend, konieczne jest utrzymanie konkurencyjności polskich

producentów rolno-spożywczych, szczególnie w kontekście nowych wyzwań przewidzianych

w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Dokument zakłada m.in. zmniejszenie stosowania

środków ochrony roślin o 50%, nawozów o 20% oraz zwiększenia udziału upraw

ekologicznych do 25% powierzchni użytków rolnych. Przewiduje się, że wdrożenie tych

celów może doprowadzić do zmniejszenia produkcji i dochodów rolników, wzrostu cen

żywności i pogorszenia międzynarodowej konkurencyjności polskiego rolnictwa150. Warto

także zwrócić uwagę na inny dokument, który może mieć znaczny wpływ na kształt polskiego

rolnictwa w przyszłości – końcowe sprawozdanie z zainicjowanego przez przewodniczącą

Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen dialogu strategicznego nt. przyszłości rolnictwa

w UE pn. Wspólna perspektywa rolnictwa i żywności w Europie. Dokument zawiera

rekomendacje m.in. dotyczące rozwoju rolnictwa w kierunku zrównoważonym czy

konieczności powstania jednolitych zasad oceny odziaływania działalności rolniczej na

środowisko (np. w kontekście redukcji emisji gazów cieplarnianych), a także potrzebie

wzrostu inwestycji w badania i innowacje oraz promocję możliwości cyfrowych

w rolnictwie151.

Mimo rozwoju nowoczesnych metod produkcji, efektywność pracy w rolnictwie pozostaje

niska: w 2023 r. sektor ten wygenerował 3,3% PKB152. Polska wytwarza 6,6% produkcji

sektora rolnego państw UE, przy udziale powierzchni użytków rolnych 8,3%, co wskazuje na

niewykorzystanie potencjału produkcji153. Pomóc w tym zakresie może m.in. wdrażanie

nowoczesnych technologii. W zależności od funkcji gospodarstwa, kierunku produkcji i jej

146 Powszechny Spis Rolny 2020 – Charakterystyka gospodarstw rolnych w 2020 r., raport GUS.

147 Obszary wiejskie w Polsce w 2022 r., analizy statystyczne GUS.

148

149

https://rynekpracy.org/statystyki/pracujacy-w-rolnictwie-przemysle-i-uslugach/.

https://www.gov.pl/web/rolnictwo/polski-handel-zagranicznyartykulami-rolno-spozywczymi-2024-r.

150 Raport Polityka Insight: https://www.politykainsight.pl/bibliotekaraportow/2151464,wplyw-europejskiegozielonego-ladu-na-polskie-rolnictwo.read.

151 Main initiatives: Strategic Dialogue on the future of EU agriculture, https://agriculture.ec.europa.eu/commonagricultural-policy/cap-overview/main-initiatives-strategic-dialogue-future-eu-agriculture_en#strategic-dialoguereport.

152 https://www.ifp.org.pl/20-lat-polskiego-rolnictwa-w-ue-perspektywa-makroekonomiczna-wybrane-fakty/.

153 “Transformacja Polski dzięki wykorzystaniu inteligentnych rozwiązań cyfrowych. Studium programu.” Raport

Grupy roboczej ds. Sztucznej Inteligencji przy Ministerstwie Cyfryzacji. Warszawa, październik 2024.

skali, producenci sektora rolno-spożywczego potrzebują albo rozwiązań opierających się

o przełomowe technologie, albo rozwiązań prostych, już sprawdzonych, które są możliwe do

wdrożenia bez zaawansowanych zmian technologicznych, a które usprawniają procesy

produkcyjne154.

Wdrażanie w rolnictwie nowoczesnych technologii zachodzi jednak w różnym stopniu,

w zależności od wielkości ekonomicznej gospodarstwa. Te o dużej wielkości implementują

wiele rozwiązań w zakresie cyfryzacji czy rolnictwa precyzyjnego, a gospodarstwa średnie

i małe potrzebują takich rozwiązań, które dostosowane będą do ich skali155.

Do najistotniejszych problemów utrudniających wdrożenie i upowszechnienie nowoczesnych

technologii cyfrowych w rolnictwie należą156

- niedobór wyspecjalizowanych ekspertów w ośrodkach doradztwa rolniczego,

instytucjach edukacyjnych i administracji publicznej,

- ograniczone możliwości inwestycyjne właścicieli małych i średnich gospodarstw

rolnych w Polsce i obawy związane z ryzykiem inwestycji,

- ograniczone zachęty dla całego łańcucha dostaw do szerszego korzystania

z narzędzi Rolnictwa 4.0,

- brak otwartego systemu gromadzenia, przetwarzania i udostępniania danych,

- trudności w dopasowaniu odpowiednich rozwiązań do specyfiki i potrzeb

gospodarstwa w kontekście ich efektywności ekonomicznej,

- brak dostępu do szybkiego i niezawodnego internetu.

Przezwyciężenie powyższych problemów, przekładające się na szersze i bardziej efektywne

wykorzystanie technologii cyfrowych w rolnictwie, przyczyni się do rozwiązania szeregu

wyzwań stojących przed tym obszarem.

154 Uchwała nr 193 Rady Ministrów z dnia 17 października 2023 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji „Strategii

zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030” (M.P. poz. 1214).

155 Uchwała nr 193 Rady Ministrów z dnia 17 października 2023 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji „Strategii

zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030”.

156 Raport przygotowany przez PwC w ramach projektu ,,Cyfrowa transformacja rolnictwa w Polsce”.

Cel 4.8.1: Stworzenie warunków sprzyjających

powszechnemu wdrażaniu i wykorzystywaniu

nowoczesnych technologii w rolnictwie

Co umożliwi realizację celu?

a) opracowanie sektorowej strategii cyfryzacji rolnictwa, uwzgledniającej potrzeby

cyfrowej transformacji rolnictwa i obszarów wiejskich, jak i niezbędne zmiany

organizacyjne, procesowe oraz technologiczne w instytucjach publicznych tego

sektora, zgodne z Architekturą Informacyjną Państwa, zapewniając spójność działań,

ich trwałość oraz skuteczną realizację celów polityki rolnej,

b) rozwój kompetencji instytucjonalnych w zakresie zarządzania danymi i analityki na

potrzeby projektowania, monitorowania i oceny polityk publicznych w rolnictwie i na

obszarach wiejskich,

c) stworzenie systemu zachęt finansowych i wsparcia z przeznaczeniem na wdrożenie

nowoczesnych technologii, dopasowanych do potrzeb różnych typów gospodarstw

rolnych,

d) stworzenie przejrzystego portalu informującego o instrumentach wsparcia

i możliwościach jego pozyskania oraz rozwój zintegrowanej platformy usług na rzecz

sektora rolno-spożywczego,

e) rozwój i promocja mechanizmów podziału kosztów i użytkowania technologii

rolniczych na poziomie lokalnych grup producenckich,

f) stworzenie i regularna aktualizacja katalogu rozwiązań Rolnictwa 4.0, ze wskazaniem

ich zastosowania w praktyce, gospodarstw demonstracyjnych, w których są

stosowane, oraz zmapowania ich pod kątem potrzeb rolników,

g) budowa lub modernizacja infrastruktury technicznej na obszarach wiejskich,

prowadzona w sposób zintegrowany z działaniami służącymi zwiększeniu

dostępności cyfrowej obszarów wiejskich (m.in. rozwój infrastruktury zapewniającej

dostęp do szerokopasmowego Internetu),

h) opracowanie charakterystyki sieci teleinformatycznych oraz standardów wymiany

danych na potrzeby m.in. rozwiązań Rolnictwa 4.0 i 5.0 oraz wsparcie ich wdrożenia,

i)

wspieranie rozwoju sieci czujników pomiarowych,

j)

budowa, wdrażanie i promocja rozwiązań dla wspólnych przestrzeni danych oraz

promocja i stosowanie wspólnych standardów w zakresie wymiany i analizy danych,

k) wspieranie rozwoju opartych na danych narzędzi cyfrowych dla rolnictwa,

w szczególności systemów wspomagania decyzji (DSS), w tym wykorzystujących

algorytmy sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego,

l)

promocja interoperacyjności, tworzenie otwartych zbiorów danych wysokiej jakości

niezbędnych dla rozwoju nowych innowacyjnych usług w rolnictwie oraz wdrożenie

mechanizmów walidacji i ewaluacji jakości danych,

m) działania uświadamiające korzyści wynikające z wymiany danych i wspierające

zaangażowanie lokalnych społeczności w proces tworzenia przestrzeni wymiany

danych,

n) tworzenie infrastruktury testowej umożliwiającej testowanie rozwiązań IoT i AI

w rolnictwie na dużą skalę w bezpiecznym środowisku regulacyjnym.

Cel 4.8.2: Zwiększanie bezpieczeństwa

i konkurencyjności polskiej żywności poprzez

wykorzystanie nowoczesnych technologii

z uwzględnieniem dbałości o środowisko

naturalne i dobrostan zwierząt

Co umożliwi realizację celu?

a) budowa systemu IT służącego do efektywnego monitorowania i identyfikowania

informacji o produktach rolno-spożywczych w łańcuchach dostaw,

b) automatyzacja procesów monitorowania i śledzenia produktów na każdym etapie

produkcji umożliwia szybką reakcję na zagrożenia związane z jakością

i bezpieczeństwem żywności,

c) wspieranie rozwoju opartych na danych systemów oceny i zapewnienia jakości

produktów rolno-spożywczych w gospodarstwach rolnych i w łańcuchach dostaw,

d) wspieranie wykorzystania technologii satelitarnych w rolnictwie dostarczających

precyzyjnych informacji o zróżnicowaniu lokalnych warunków upraw,

e) wspieranie korzystania w produkcji rolnej z rozwiązań cyfrowych ograniczających

negatywny wpływ na środowisko oraz uwzględniających dbałość o dobrostan

zwierząt.

Cel 4.8.3: Zwiększenie możliwości rozwoju

kompetencji cyfrowych dzięki powszechnemu

dostępowi do szkoleń, efektywnego doradztwa

i transferu wiedzy

Co umożliwi realizację celu?

a) tworzenie i wzmacnianie sieci współpracy między instytucjami publicznymi,

światem nauki, rolnikami, producentami, przetwórcami i dystrybutorami w celu

wymiany wiedzy, doświadczeń oraz wspólnego wdrażania innowacyjnych

rozwiązań,

b) wsparcie sieci doradztwa w zakresie nowoczesnych rozwiązań, w tym Rolnictwa

4.0 i 5.0, w szczególności sztucznej inteligencji, robotów autonomicznych czy

systemów wspierania decyzji,

c) działania promujące i uświadamiające korzyści płynące z wprowadzania innowacji

i nowoczesnych technologii, w tym efektywności ekonomicznej wprowadzania

innowacji,

d) stworzenie systemu efektywnych działań edukacyjnych nakierowanych na rozwój

wiedzy i umiejętności rolników i pracowników sektora rolno-spożywczego

w zakresie wdrażania nowoczesnych metod produkcji i technologii,

e) wspieranie powstawania i wzmocnienie roli gospodarstw demonstracyjnych

i eksperymentalnych, jako miejsc istotnych w procesie demonstrowania

praktycznego zastosowania i korzyści płynących z używania nowoczesnych

technologii.

VII. System wdrażania

Koordynacja

Za realizację Strategii odpowiadają członkowie Rady Ministrów, a organem odpowiedzialnym

za monitorowanie jej realizacji będzie minister właściwy do spraw informatyzacji.

Cyfryzacja jest procesem przekrojowym i wielowymiarowym, co znajduje odzwierciedlenie

w bardzo szerokim zakresie przedmiotowym Strategii. Realizacja głównego jej celu, jakim

jest podnoszenie jakości życia przez cyfryzację, wymaga zaangażowania i ścisłej,

skoordynowanej, współpracy wielu jednostek sektora publicznego. Niemniej interwencja nie

ogranicza się jedynie do sfery funkcjonowania państwa, ale zakłada również inspirowanie

działań na rzecz transformacji cyfrowej przy zaangażowaniu sektora prywatnego.

Strategiczny horyzont czasowy obejmuje perspektywę dziesięcioletnią do 2035 r., natomiast

operacjonalizacja działań wymaga elastycznego modelu w krótszej perspektywie czasowej.

W celu zagwarantowania mechanizmu skoordynowanej, skutecznej i terminowej realizacji

celów określonych w Strategii, minister właściwy do spraw informatyzacji opracuje plan

operacyjny. Plan operacyjny zostanie przyjęty przez Komitet do spraw Cyfryzacji i będzie

wspierać proces monitorowania realizacji Strategii. Dokument będzie identyfikować

i agregować działania o charakterze priorytetowym wskazując na harmonogram realizacji

oraz źródła ich finansowania. Będzie on obejmować trzyletni horyzont czasowy, natomiast

jego coroczna aktualizacja umożliwi dostosowywanie do zmieniających się warunków

technologicznych, społecznych i prawnych.

Szczególną rolę w procesie wdrażania Strategii odegrają pełnomocnicy do spraw

informatyzacji, powoływani obligatoryjnie w urzędach obsługujących ministrów kierujących

działami administracji rządowej oraz w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (fakultatywnie

natomiast w pozostałych urzędach). Działania pełnomocników będą skoncentrowanie na

sprawach należących do właściwości działu administracji rządowej, kierowanego przez

właściwego ministra, w tym na sprawach należących do właściwości jednostek

organizacyjnych lub organów podległych temu ministrowi i przez niego nadzorowanych.

Głównym ich zadaniem będzie wsparcie w koordynowaniu realizacji Strategii, w tym

przygotowywanie aktualnych informacji na temat postępów w jej realizacji oraz związanego

z tym ryzyka, a także diagnozowanie obszarów koniecznych zmian dla dalszego wdrażania

Strategii oraz wprowadzania nowych technologii cyfrowych.

Realizacja Strategii wymaga spójnych, zharmonizowanych i konsekwentnych działań,

niejednokrotnie jednak przecinających tradycyjny podział obszarów działalności państwa

oraz wertykalnych względem działów administracji rządowej. Służyć ma temu bieżące

współdziałanie powołanych pełnomocników do spraw informatyzacji, a w wymiarze

instytucjonalnym możliwe to będzie dzięki roli Komitetu do spraw Cyfryzacji.

Zadaniem Komitetu do spraw Cyfryzacji będzie zapewnienie koordynacji działań państwa

związanych z informatyzacją oraz wsparcie rozwoju cyfrowego państwa, co ma kluczowe

znaczenie dla wdrażania Strategii. Działalność Komitetu do spraw Cyfryzacji polegająca na

opiniowaniu i monitorowaniu przedsięwzięć informatycznych o publicznym zastosowaniu, ma

na celu zapewnienie ich spójności z działaniami strategicznymi państwa, w tym zgodności ze

Strategią oraz z założeniami AIP. Natomiast uzależnienie możliwości finansowania ze

środków publicznych przedsięwzięć informatycznych o publicznym zastosowaniu od

pozytywnej oceny Komitetu do spraw Cyfryzacji wpłynie pozytywnie na zwiększenie

interoperacyjności i komplementarności rozwiązań informatycznych funkcjonujących w

państwie, a także na zwiększenie efektywności gospodarowania środkami publicznymi.

Realizacja głównego celu Strategii wymaga, aby zaangażowanie wielu jednostek sektora

publicznego, o którym mowa powyżej, odbywało się wielokierunkowo i na wielu

płaszczyznach. Działania służące realizacji celu będą realizowane bowiem w formie

programów, projektów, aktów prawnych i przepisów technicznych.

Przegląd

Z uwagi na potrzebę dobrego planowania, spójności i ciągłości procesów cyfryzacji państwa,

Strategia obejmuje wieloletnią perspektywę. Jednak tempo rozwoju technologicznego i

trudność w przewidzeniu jego długofalowych kierunków sprawia, że niezbędny jest jej

regularny przegląd i ewentualna aktualizacja. Minister właściwy do spraw informatyzacji we

współpracy z członkami Rady Ministrów, będzie dokonywał przeglądu Strategii co 2 lata.

Sprawozdanie z przeprowadzonego przeglądu będzie poddawane konsultacjom społecznym,

a następnie przedkładane Radzie Ministrów w terminie 2 miesięcy od zakończenia

przeglądu. Do opracowania informacji z realizacji Strategii w celu dokonania przeglądu

zobowiązani będą pełnomocnicy do spraw informatyzacji.

Monitorowanie

Minister właściwy do spraw informatyzacji monitoruje realizację Strategii raz w roku. System

monitorowania obejmuje badanie postępu zaplanowanych działań w ramach celów

horyzontalnych i kierunkowych oraz badanie ilościowe dotyczące stopnia realizacji przyjętych

wskaźników efektywności ujętych w zestawieniu poniżej. Wyniki z przeprowadzonego

monitoringu realizacji Strategii będą przedstawiane Komitetowi do spraw Cyfryzacji w formie

raportu oraz publikowane na stronie internetowej Ministerstwa Cyfryzacji nie później niż do

31 marca. Komitet do spraw Cyfryzacji jest uprawniony do koordynacji działań w zakresie

monitorowania realizacji Strategii, w zakresie której przyjmie plan operacyjny stanowiący

narzędzie wspierające proces monitorowania oraz jego efektywną koordynację.

Raport z monitorowania będzie sporządzany przez ministra właściwego do spraw

informatyzacji w szczególności na podstawie

a) przekazanych przez pełnomocników do spraw informatyzacji informacji na temat

każdego z zaplanowanych w Strategii działań i danych statystycznych w odniesieniu

do przyjętych wskaźników, zgodnie z właściwością poszczególnych członków Rady

Ministrów,

b) analizy źródeł danych dla kluczowych wskaźników efektywności określonych w

zestawieniu.

W raporcie będą zawarte: opisy podjętych działań zaplanowanych w Strategii wraz z oceną

stopnia ich zaawansowania, ewentualne zdiagnozowane problemy z ich wdrażaniem oraz

rekomendacje dla poszczególnych członków Komitetu do spraw Cyfryzacji na kolejny okres.

Integralnym elementem monitoringu Strategii będzie zestaw wskaźników efektywności,

odnoszących się do celów wyznaczonych w poszczególnych obszarach, ze wskazaniem

wartości bazowej oraz docelowej. Źródłem danych dla pomiaru wskaźników będzie przede

wszystkim krajowa statystyka publiczna, ale również System Inwentaryzacji Systemów

Teleinformatycznych (SIST), informacje z działalności Komitetu do spraw Cyfryzacji, dane

własne podmiotów odpowiedzialnych za realizację poszczególnych działań oraz dostępne,

cykliczne raporty i badania rynku.

Poniższe zestawienie prezentuje kluczowe

wskaźniki efektywności określone dla

Strategii.

Obszary horyzontalne

1.1 Komunikacja elektroniczna

1. Odsetek gospodarstw domowych objętych zasięgiem stacjonarnych sieci o bardzo

dużej przepustowości (VHCN)157

Wartość bazowa: 83,8% (2024)158

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2030

Źródło danych: raport o stanie cyfrowej dekady

2025

90,4%

2026

94%

2027

96,6%

2028

98,3%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

99,3%

100%

100%

2032

100%

2033

100%

2034

100%

2035

100%

2. Odsetek gospodarstw domowych objętych zasięgiem przynajmniej 1 sieci 5G159

Wartość bazowa: 89,3% (2024)160

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2030

Źródło danych: raport o stanie cyfrowej dekady

2025

94,9%

2026

98,1%

2027

99,3%

2028

99,7%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

99,9%

100%

100%

2032

100%

2033

100%

157 Wskaźnik zgodny z celami programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

158 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

159 Wskaźnik zgodny z celami programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

160 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

196

2034

100%

100%

1.2 Kompetencje przyszłości

3. Odsetek osób, które posiadają podstawowe lub ponadpodstawowe umiejętności

cyfrowe161

Wartość bazowa: 50,4% (2025)

Wartość docelowa: 85% osób w wieku 16-74 lata

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: GUS

2026

56,3%

2027

62,2%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

2032

74,1%

80%

82%

83%

2028

68,2%

2033

84%

2034

84,5%

2035

85%

4. Odsetek osób, które posiadają ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe

Wartość bazowa: 23,5% (2025)

Wartość docelowa: 50% osób w wieku 16-74 lata

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: GUS

2026

26,8%

2027

30,1%

2028

33,4%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

2032

36,7%

40%

42,3%

45,1%

2033

47,1%

2034

48,7%

2035

50%

2034

9,8%

2035

10,0%

5. Udział specjalistów ICT wśród pracujących162

Wartość bazowa: 4,5% (2024)163

Wartość docelowa: 10% pracujących

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: Eurostat

2025

4,8%

2026

5,0%

2027

5,3%

2028

5,5%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

5,8%

6,0%

7,6%

2032

8,6%

2033

9,2%

161 Wskaźnik zgodny z celami programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

162 Wskaźnik zgodny z celami Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych oraz programu polityki „Droga ku

cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

163 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

6. Udział kobiet wśród specjalistów ICT164

Wartość bazowa: 17,5% (2024)165

Wartość docelowa: 36%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: Eurostat

2025

21,4%

2026

22,9%

2027

24,5%

2028

26,0%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

27,6% 29,0% 30,4%

2032

31,8%

2033

33,2%

2034

34,6%

2035

36%

1.3 Cyberbezpieczeństwo

7. Powołanie centralnej instytucji odpowiedzialnej za cyberbezpieczeństwo na poziomie

krajowym

Wartość bazowa: 0 (2026)

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2029

Źródło danych: dane własne MC

2026

0

2027

0

2028

0

2029

1

Wartość pośrednia

2030

2031

2032

2033

2034

2035

8. Osiągnięcie pełnej zdolności operacyjnej w zakresie przetwarzania informacji

niejawnych w rządowych narzędziach chmurowych.

Wartość bazowa: 0

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2029

Źródło danych: dane własne MC

2026

0

2027

0

2028

0

2029

1

Wartość pośrednia

2030

2031

2032

2033

2034

164 Wskaźnik zgodny z celami Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych oraz programu polityki „Droga ku

cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

165 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

9. Odsetek terminowo zgłoszonych incydentów poważnych do zespołów CSIRT przez

zobowiązane ustawowo podmioty Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa

Wartość bazowa: 76% (2024)166

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: zespoły CSIRT

2025

77,5%

2026

79,0%

2027

80,5%

2028

82,0%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

83,5% 85,0% 88,0%

2032

91,0%

2033

94,0%

2034

97,0%

2035

100%

1.4 Koordynacja cyfrowej transformacji kraju

10. Udział urzędów obsługujących ministrów kierujących działami administracji rządowej,

w których powołany został pełnomocnik do spraw informatyzacji w ogólnej liczbie

urzędów obsługujących ministrów kierujących działami administracji publicznej i

KPRM

Wartość bazowa: 95% (2025)

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2026

Źródło danych: dane własne MC/KdsC

2026

100%

2027

100%

2028

100%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

2032

100%

100%

100%

100%

2033

100%

2034

100%

2035

100%

11. Udział przedsięwzięć informatycznych o publicznym zastosowaniu, których założenia

są zgodne z pryncypiami, standardami, wytycznymi i rekomendacjami

architektonicznymi AIP w ogólnej liczbie przedsięwzięć informatycznych o publicznym

zastosowaniu, których założenia są opiniowane przez Komitet do spraw Cyfryzacji

Wartość bazowa: 33% (2025)

Wartość docelowa: 95%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2030

Źródło danych: dane własne MC/KdsC

2026

50%

2027

61%

2028

73%

2029

84%

Wartość pośrednia (proc.)

2030

2031

2032

95%

95%

95%

166 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

199

2033

95%

2034

95%

95%

Państwo

2.1 E-usługi publiczne

12. Odsetek usług publicznych dla obywateli, zgodnych z listą kluczowych usług

publicznych eGovernment Benchmark, które są w pełni cyfrowe167

Wartość bazowa: 70,7% (2024)168

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2030

Źródło danych: raport o stanie cyfrowej dekady

2025

88,5%

2026

93,2%

2027

96,3%

2028

98,2%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

99,3%

100%

100%

2032

100%

2033

100%

2034

100%

2035

100%

13. Integracja z usługą ePłatności minimum jednej instytucji/urzędu w ramach JST w

Polsce

Wartość bazowa: 5,6% (2025)

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: dane własne COI

2026

8,1%

2027

12,1%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

2032

32,3%

40,3%

52,4%

68,6%

2028

22,2%

2033

80,7%

2034

88,7%

2035

100%

2.2 Cyfryzacja procesów administracyjnych i postępowań sądowych

14. Odsetek jednostek administracji publicznej korzystających z EZD w stosunku do

ogólnej liczby jednostek administracji

Wartość bazowa: 84,7% (2024)169

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2028

Źródło danych: GUS

2025

91,9%

2026

93,5%

2027

94,7%

2028

100%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

100%

100%

100%

2032

100%

2033

100%

167 Wskaźnik zgodny z celami programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

168 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

169 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

200

2034

100%

100%

15. Odsetek urzędów administracji publicznej wykorzystujących technologie sztucznej

inteligencji

Wartość bazowa: 6,8% (2024)170

Wartość docelowa: 80%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: GUS

2025

20%

2026

30%

2027

40%

2028

50%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

65%

75%

77%

2032

77,5%

2033

79%

2034

79,5%

2035

80%

2.3 Publiczne systemy teleinformatyczne i rejestry publiczne

16. Udział liczby publicznych systemów teleinformatycznych, dla których w repozytorium

interoperacyjności udostępniono opisy API, w stosunku do liczby publicznych

systemów teleinformatycznych monitorowanych w SIST.

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2031

Źródło danych: Dane własne MC (SIST)

2026

0%

2027

0%

2028

20%

2029

60%

Wartość pośrednia (proc.)

2030

2031

2032

90%

100%

100%

2033

100%

2034

100%

2035

100%

2033

2034

2035

17. Umocowanie prawne referencyjnych rejestrów publicznych

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2028

Źródło danych: Dane własne MC

2026

0

2027

0

2028

1

2029

Wartość pośrednia

2030

2031

170 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

2.4 Cyfrowa tożsamość

18. Liczba wydanych środków identyfikacji elektronicznej dla osób prawnych

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 180000

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: dane własne COI

2026

0

2027

4787

2028

11335

2029

25533

Wartość pośrednia

2030

2031

52029

90000

2032

127971

2033

154467

2034

168665

2035

180000

2033

18,5

2034

18,7

2035

20

19. Liczba aktywowanych portfeli tożsamości cyfrowej

Wartość bazowa: 0 (2025)*

Wartość docelowa: 20 mln użytkowników

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: dane własne COI

2026

0

2027

14,7

2028

15,9

2029

16,7

Wartość pośrednia (mln)

2030

2031

2032

17,4

17,8

18,2

*planowane uruchomienie narzędzia w roku 2027

2.5 Chmura obliczeniowa

20. Minimum 70% systemów wykorzystywanych do realizacji cyfrowych usług publicznych

korzysta ze współdzielonej infrastruktury obliczeniowej (chmury obliczeniowej)

Wartość bazowa: brak danych* - wartość bazowa do określenia na późniejszym

etapie

Wartość docelowa: 70%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: dane własne MC (SIST)

2026

bd

2027

bd

2028

bd

2029

bd

Wartość pośrednia (proc.)

2030

2031

2032

bd

bd

bd

2033

bd

2034

bd

*wartość bazowa i wartości pośrednie zostaną oszacowane po inwentaryzacji SIST w

połowie 2026 r.

70%

2.6 Otwarte dane i wymiana danych

21. Liczba danych udostępnionych przez podmioty publiczne w portalu dane.gov.pl

Wartość bazowa: 43700 (2025)

Wartość docelowa: 93700

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: dane.gov.pl

2026

48700

2027

53700

2028

58700

2029

63700

Wartość pośrednia

2030

2031

68700

73700

2032

78700

2033

83700

2034

88700

2035

93700

Ludzie

3.1 Bezpieczna przestrzeń cyfrowa

22. Stworzenie i wprowadzenie systemu oceny wymiaru etycznego narzędzi SI

stosowanych przez państwo

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2027

Źródło danych: dane własne MC

2026

0

2027

1

2028

2029

Wartość pośrednia

2030

2031

2032

2033

2034

2035

23. Odsetek referencyjnych rejestrów publicznych w zakresie danych osobowych,

umożliwiających obywatelom weryfikację, jaka instytucja miała dostęp do ich danych

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 60%171

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: dane własne MC

2026

0

2027

0

2028

0

2029

0

Wartość pośrednia (proc.)

2030

2031

2032

0%

0%

15%

171 W kolejnych latach zakłada się dążenie do osiągnięcia 100%.

203

2033

30%

2034

45%

60%

24. Ustalenie organu odpowiedzialnego za nadzorowanie i integrowanie działań różnych

podmiotów zajmujących się przeciwdziałaniem dezinformacji

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2026

Źródło danych: dane własne MC

2026

1

2027

2028

2029

Wartość pośrednia

2030

2031

2032

2033

2034

2035

3.2 Cyfrowe zdrowie

25. Odsetek PWDL podłączonych do systemu P1 i raportujących Zdarzenia Medyczne

Wartość bazowa: 24% (2025)

Wartość docelowa: 100%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: CeZ (Centrum e-Zdrowia)

2026

33%

2027

42%

2028

52%

Wartość pośrednia (proc.)

2029

2030

2031

2032

62%

72%

80%

88%

2033

95%

2034

98%

2035

100%

26. Wprowadzenie narzędzi predykcyjnych w systemie centralnym

Wartość bazowa: brak danych* - wartość bazowa i wartości pośrednie do określenia

na późniejszym etapie

Wartość docelowa: 100 jednostek chorobowych

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: CeZ

2026

bd

2027

bd

2028

bd

2029

bd

Wartość pośrednia

2030

2031

bd

bd

2032

bd

2033

bd

2034

bd

2035

100

*określenie wartości bazowej oraz wartości pośrednich będzie możliwe po udostępnieniu

Platformy Usług Inteligentnych (PUI) MZ; planowany pierwszy odczyt 2026/2027

3.3 Branże kreatywne

27. Przychody polskiego sektora producentów gier wideo

Wartość bazowa: 1293 mln EUR (2024)172

Wartość docelowa: 3689 mln EUR

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: PARP/GIC

2025

1422

2026

1565

2027

1721

2028

1893

Wartość pośrednia (mln euro)

2029

2030

2031

2032

2082

2291

2520

2772

2033

3049

2034

3354

2035

3689

3.5 Cyfrowa akademia

28. Liczba absolwentów kierunków kształcących w obszarze ICT (dyscypliny wg

klasyfikacji ISCED 0610, 0611, 0612, 0613, 0618, 0619, 0688)

Wartość bazowa: 17920 (2025)

Wartość docelowa: 20000

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: system POL_on

2026

18128

2027

18336

2028

18544

2029

18572

Wartość pośrednia

2030

2031

18960

19168

2032

19376

2033

19584

2034

19792

2035

20000

2034

800

2035

1000

29. Ilość mocy obliczeniowej dla obliczeń HPC dostępnej w PLGrid

Wartość bazowa: 87 petaflopsów (2025)

Wartość docelowa: 1000 petaflopsów (1 eksaflops)

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: PLGrid

2026

100

2027

110

2028

160

Wartość pośrednia (PFLOPS)

2029

2030

2031

2032

250

300

400

500

172 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

30. Ilość mocy obliczeniowej dla obliczeń AI dostępnej w PLGrid

Wartość bazowa: 3 eksaflopsy (2025)

Wartość docelowa: 100 eksaflopsów

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: PLGrid

2026

20

2027

40

Wartość pośrednia (EFLOPS)

2029

2030

2031

2032

44

60

64

68

2028

40

2033

72

2034

80

2035

100

Gospodarka i technologie

4.1 Cyfrowa transformacja przedsiębiorstw

31. Udział przedsiębiorstw sektora MŚP wykorzystujących na co najmniej podstawowym

poziomie technologie cyfrowe173

Wartość bazowa: 69% (2024)174

Wartość docelowa: 92%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: Eurostat

2025

71,9%

2026

75,5%

2027

79,1%

2028

82,2%

Wartość pośrednia

2029

2030

2031

86,4% 90,0% 90,6%

2032

90,8%

2033

91,4%

2034

91,8%

2035

92%

32. Odsetek przedsiębiorstw korzystających z technologii sztucznej inteligencji175

Wartość bazowa: 8,7% (2025)

Wartość docelowa: 50%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: GUS

2026

14,9%

2027

20,3%

2028

25,1%

2029

29,4%

Wartość pośrednia

2030

2031

33,3%

36,8%

2032

40%

2033

43%

173 Wskaźnik zgodny z celami programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

174 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

175 Wskaźnik zgodny z celami programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

206

2034

46,2%

50%

4.2 Sztuczna inteligencja

33. Stworzenie mechanizmu koordynacji wdrożenia i finansowania projektów AI w

administracji publicznej

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2026

Źródło danych: dane własne MC

2026

1

2027

2028

2029

Wartość pośrednia

2030

2031

2032

2033

2034

2035

4.3 Inne technologie przełomowe

34. Stworzenie programu wieloletniego wspierania rozwoju technologii przełomowych

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2030

Źródło danych: dane własne MC

2026

0

2027

0

2028

0

2029

0

Wartość pośrednia

2030

2031

1

2032

2033

2034

2035

2033

2034

2035

4.6 Open source

35. Utworzenie Biura Programów Otwartego Oprogramowania

Wartość bazowa: 0 (2025)

Wartość docelowa: 1

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2027

Źródło danych: dane własne MC

2026

0

2027

1

2028

2029

Wartość pośrednia

2030

4.7 Cyfrowa i zielona transformacja

36. Odsetek gospodarstw domowych wyposażonych w inteligentne liczniki

Wartość bazowa: 33% (2024)176

Wartość docelowa: 80%

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2028

Źródło danych: monitoring realizacji PEP

2025

35%

2026

55%

2027

65%

Wartość pośrednia

2029

2030

2031

80%

80%

80%

2028

80%

2032

80%

2033

80%

2034

80%

4.8 Cyfrowa modernizacja rolnictwa

37. Liczba e-usług na wysokim poziomie dojrzałości (transakcja lub personalizacja)

świadczonych przez jednostki administracji publicznej sektora rolnictwa na

zintegrowanej platformie usług

Wartość bazowa: 4 (2025)

Wartość docelowa: 47

Rok, do którego wskaźnik ma zostać osiągnięty: 2035

Źródło danych: dane własne MRiRW

Wartość pośrednia

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

22

25

32

35

37

39

41

43

45

47

176 Dane za 2025 r. nie są jeszcze dostępne.

80%

Działania zaplanowane w każdym z obszarów

będą koordynowane przez wyszczególnione

w poniższym zestawieniu resorty wiodące, a

wspierane przez inne urzędy, ze szczególnym

naciskiem na resorty oznaczone poniżej.

Obszar

Obszary

horyzontalne

Państwo

Organ wiodący

Organy współpracujące

Minister właściwy

do spraw wewnętrznych,

Prezes Urzędu Komunikacji

Elektronicznej,

Minister Obrony Narodowej,

Minister właściwy do spraw

gospodarki

Minister właściwy do spraw oświaty i

wychowania,

Minister właściwy do spraw nauki

i szkolnictwa wyższego,

Szef Służby Cywilnej,

Minister właściwy do spraw

gospodarki

Komunikacja

elektroniczna

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Kompetencje przyszłości

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Cyberbezpieczeństwo

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Prezes Rady Ministrów,

Minister Obrony Narodowej,

Minister właściwy

do spraw wewnętrznych

Koordynacja cyfrowej

transformacji kraju

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Minister właściwy do

spraw administracji publicznej,

Minister właściwy do spraw

zagranicznych

E-usługi publiczne

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Cyfryzacja procesów

administracyjnych

i postępowań sądowych

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Publiczne systemy

teleinformatyczne i

rejestry publiczne

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Członkowie Rady Ministrów oraz

organy podległe ministrom lub przez

nich nadzorowane, a także

centralne organy administracji

rządowej

Członkowie Rady Ministrów oraz

organy podległe ministrom lub przez

nich nadzorowane, a także

centralne organy administracji

rządowej,

Prokurator Generalny

Członkowie Rady Ministrów oraz

organy podległe ministrom lub przez

nich nadzorowane, a także

centralne organy administracji

rządowej

Cyfrowa tożsamość

Minister właściwy do spraw

gospodarki

Minister właściwy do spraw

administracji publicznej,

Minister właściwy do spraw

wewnętrznych,

Minister Obrony Narodowej,

Minister właściwy do spraw

zagranicznych,

Minister właściwy do spraw

gospodarki

Członkowie Rady Ministrów oraz

organy podległe ministrom lub przez

nich nadzorowane, a także

centralne organy administracji

rządowej

Minister Obrony Narodowej,

Minister właściwy do spraw

wewnętrznych,

Minister Sprawiedliwości,

Minister właściwy do spraw pracy,

Minister właściwy do spraw

zagranicznych,

Prezes Urzędu Komunikacji

Elektronicznej

Chmura obliczeniowa

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Otwarte dane i wymiana

danych

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Bezpieczna przestrzeń

cyfrowa

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Cyfrowe zdrowie

Minister właściwy do

spraw zdrowia

Minister właściwy

do spraw informatyzacji,

Minister właściwy

do spraw wewnętrznych

Branże kreatywne

Minister właściwy do

spraw kultury

dziedzictwa

narodowego

Minister właściwy do spraw

informatyzacji,

Minister właściwy do spraw

gospodarki,

Minister właściwy do spraw nauki i

szkolnictwa wyższego

Cyfrowy dostęp do

wiedzy i kultury

Minister właściwy do

spraw kultury

dziedzictwa

narodowego

Minister właściwy do spraw

informatyzacji,

Minister właściwy do spraw nauki

i szkolnictwa wyższego

Cyfrowa akademia

Minister właściwy do

spraw nauki

i szkolnictwa wyższego

Minister właściwy do spraw

informatyzacji,

Minister właściwy do spraw

gospodarki

Cyfrowa transformacja

przedsiębiorstw

Minister właściwy do

spraw gospodarki

Minister właściwy do spraw

informatyzacji

Ludzie

Gospodarka

i technologie

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Minister Obrony Narodowej,

Minister właściwy do spraw nauki

i szkolnictwa wyższego,

Minister właściwy

do spraw wewnętrznych

Minister właściwy do spraw nauki

i szkolnictwa wyższego,

Minister Obrony Narodowej,

Minister właściwy do spraw

gospodarki

Minister Obrony Narodowej,

Minister właściwy do spraw

informatyzacji,

Minister właściwy do spraw nauki i

szkolnictwa wyższego,

Minister właściwy

do spraw wewnętrznych

Minister właściwy do spraw nauki

i szkolnictwa wyższego,

Minister właściwy do spraw

finansów publicznych,

Minister właściwy do spraw

informatyzacji

Sztuczna inteligencja

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Inne technologie

przełomowe

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Technologie kosmiczne

Minister właściwy do

spraw gospodarki

Finansowanie i wsparcie

innowacji

Minister właściwy do

spraw gospodarki

Open source

Minister właściwy do

spraw informatyzacji

Minister właściwy do spraw

gospodarki,

Minister właściwy do spraw nauki

i szkolnictwa wyższego

Cyfrowa i zielona

transformacja

Minister właściwy do

spraw klimatu,

Minister właściwy do

spraw środowiska

Minister właściwy do spraw

informatyzacji,

Minister właściwy do spraw

gospodarki,

Minister właściwy do spraw

gospodarki surowcami

energetycznymi,

Minister właściwy do spraw energii

Cyfrowa modernizacja

rolnictwa

Minister właściwy do

spraw rolnictwa

Minister właściwy do spraw

informatyzacji

VIII. Finansowanie

Działania zebrane i zaproponowane w Strategii mają charakter przekrojowy i wpływają na

wiele obszarów, takich jak bezpieczeństwo państwa, utrzymanie konkurencyjności

gospodarki, edukację czy postęp naukowy i technologiczny. Zaplanowane działania będą

realizowane przez różne podmioty, z udziałem nakładów finansowych pochodzących

w szczególności z następujących źródeł

- budżet państwa – cele Strategii będą realizowane przez interwencje publiczne

finansowane z części budżetu państwa poszczególnych ministrów. Ponadto z

budżetu państwa będą pochodziły środki na współfinansowanie dla projektów

realizowanych ze źródeł zagranicznych,

- budżety jednostek samorządu terytorialnego,

- środki innych podmiotów realizujących zadania publiczne,

- fundusze celowe m.in.: Fundusz Szerokopasmowy, Fundusz Cyberbezpieczeństwa,

Fundusz - Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców (CEPIK),

- Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF): Krajowy Plan

Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO),

- fundusze europejskie przeznaczone na realizację Polityki spójności (w tym Program

Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027, Program Fundusze

Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, Fundusze Europejskie dla

Nowoczesnej Gospodarki), programy regionalne oraz Wspólnej polityki rolnej w

perspektywie 2021–2027, jak również fundusze na perspektywę 2028-2034,

- inne instrumenty i programy europejskie m.in.: Instrument „Łącząc Europę”

(Connecting Europe Facility, CEF), Program “Cyfrowa Europa” (Digital Europe

Programme, DEP), Program “Horyzont Europa” (Horizon Europe), Program

„Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” (Citizens, Equality, Rights And Values

Programme, CERV),

- inne środki publiczne, w tym środki ze źródeł zagranicznych (np. Norweski

Mechanizm Finansowy), inne instrumenty funkcjonujące w oparciu o środki publiczne,

jak np. instrumenty BGK w ramach oferty Grupy Polskiego Funduszu Rozwoju,

- instrumenty finansowe międzynarodowych instytucji finansowych (z kredytów,

gwarancji, obejmowania udziałów, fundusze Venture Capital),

- środki prywatne – realizacja celów Strategii będzie wymagała również

zaangażowania środków prywatnych, w szczególności w zakresie zapewnienia

współfinansowania projektom współfinansowanym ze środków UE,

- Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), a także współpłacenie pacjentów za

świadczenia zdrowotne (np. w refundacji aptecznej) oraz współpłacenie przez

dostawców technologii (np. instrumenty dzielenia ryzyka, podmioty zainteresowane

dostępem do danych).

Strategia nie stanowi podstawy do zwiększenia limitu wydatków w ramach poszczególnych

części budżetowych. Realizacja określonych w Strategii kierunków działania będzie odbywać

się w ramach dotychczas posiadanych środków budżetowych w odpowiednich częściach

budżetowych oraz w ramach reguł określonych w poszczególnych przepisach zarówno

w roku wejścia w życie uchwały, jak i w latach następnych i nie może stanowić podstawy do

ubiegania się o dodatkowe środki z budżetu państwa na ten cel. Według szacunków

Ministerstwa Cyfryzacji wydatki na szeroko pojęty obszar cyfryzacji w 2025 r. wyniosą ponad

32 mld zł, co stanowi ok. 0,8 % PKB. Szacunki te zostały oparte na prognozie przepływów w

części budżetowej 27 w ramach środków budżetu państwa oraz funduszy Unii Europejskiej

(w tym w szczególności środków na Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności

(KPO) i Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC))177, analizie planów zamówień

publicznych urzędów centralnych oraz wybranych jednostek samorządu terytorialnego. Na

tej podstawie dokonano ekstrapolacji na wydatki ogółem.

Intensywny rozwój sfery cyfrowej i nowe wyzwania w tym obszarze przekładają się jednak na

konieczność znaczącego zwiększenia poziomu inwestycji w sektorze. Bez zapewnienia

odpowiednio wysokiego poziomu finansowania nie uda się bowiem zrealizować celów

strategicznych i zagwarantować miejsca Polsce jako europejskiego lidera cyfryzacji. Wydatki

na rozwój i utrzymanie systemów informatycznych będą rosły również ze względu na

postępującą cyfryzację państwa. Nowe wydatki w tym zakresie będą jednak obniżały koszty

w ujęciu globalnym.

Wsparciem dla wydatków krajowych będą środki europejskie z polityki spójności

w perspektywie finansowej 2021-2027 oraz pochodzące z KPO (do 2026 r.). W ramach

przeglądu śródokresowego polityki spójności, uwzględniając aktualne wyzwania wynikające

z sytuacji geopolitycznej, KE akcentuje konieczność wsparcia działań, które zwiększą

innowacyjność i konkurencyjność Europy, wzmocnią jej niezależność oraz pobudzą

inwestycje w sektory kluczowe. Będzie to miało decydujący wpływ na kierunki finansowania

działań w najbliższych latach. Państwa członkowskie będą dostosowywać swoje programy

do nowych ram określonych przez Komisję Europejską, zakładających m.in. zwiększenie

wsparcia inwestycji w technologie strategiczne (STEP), wzmocnienie zdolności cyfrowych

oraz skalowanie innowacyjnych przedsiębiorstw.

Wsparcie będzie kontynuowane również w unijnej perspektywie finansowej na lata 20282034. Przewiduje się, że w perspektywie finansowej 2028-2034 znaczenie środków UE

będzie nadal istotne, choć stanie się relatywnie mniejsze. W lipcu 2025 r. został

opublikowany projekt Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028-2034, w którym zostały

określone m.in. limity wydatków budżetu wieloletniego oraz ogólne kierunki przeznaczenia

środków, w oparciu o które będą prowadzone negocjacje. W obszarze cyfryzacji priorytetem

powinno stać się w szczególności wsparcie innowacji i transformacji technologicznej, rozwoju

e-administracji i usług publicznych online, kompetencji cyfrowych oraz infrastruktury cyfrowej

i łączności. Pozwoliłby to na wsparcie działań wskazanych w Strategii oraz w Krajowym

planie działania do programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

W systemie środków europejskich znacząco wzrasta wykorzystanie instrumentów zwrotnych.

Systematycznie rosnąć będzie pula środków pochodzących ze spłat pożyczek, która –

zgodnie z regulacjami europejskimi – może zostać ponownie wykorzystana, pod warunkiem

177 Łącznie dla dysponenta I i III stopnia: 22,09 mld zł.

przeznaczenia tych środków na cele zgodne z celami programów, w ramach których

instrumenty finansowe zostały ustanowione.

Interwencje publiczne będą w większym stopniu finansowane w oparciu o krajowe środki

publiczne. Istotne będzie skoncentrowanie środków UE na projektach o najwyższej wartości

dodanej i pozytywnych efektach zewnętrznych. Jednocześnie, biorąc pod uwagę potrzebę

przeznaczenia znacznych środków na cyfryzację, konieczna może być zmiana struktury

finansowania rozwoju branży, która w dużej mierze opiera się o kontrybucję sektora

telekomunikacyjnego, a pomija innych graczy, korzystających ze wspólnej infrastruktury.

Sektor publiczny wspiera finansowanie transformacji cyfrowej, jednak dźwignią rozwoju

muszą być również inwestycje prywatne. W Polsce, w porównaniu do innych państw

europejskich, sektor prywatny inwestuje relatywnie niechętnie. W 2023 r. inwestycje sektora

publicznego wyniosły 5% PKB (średnia UE 3,56%), natomiast inwestycje sektora prywatnego

wyniosły 9,11% (średnia UE 12,97%). Polska zajmuje pod tym względem 4 miejsce od końca

wśród państw członkowskich UE178. Niekorzystną sytuację pokazują również nieco starsze

dane: udział inwestycji w technologie informacyjno-komunikacyjne w stosunku do PKB

wyniósł w 2022 r. w Polsce 0,98%. Podczas gdy średnia dla UE to 2,97%179. Tym samym, by

zrealizować ambitne cele strategiczne, konieczna będzie mobilizacja sektora prywatnego.

W przyjętym modelu założono, że do 2028 r. będą podejmowane działania zmierzające do

wykonania programów obecnej perspektywy finansowej i utrzymanie rozwoju obecnych

usług, to przełoży się na utrzymanie stabilnego poziomu wydatków na informatyzację

w relacji do PKB. Po 2028 r. planuje się rozpoczęcie inwestycji w ramach nowych

wieloletnich ram finansowych, a także kumulację wydatków utrzymaniowych w zakresie

nowych usług, centrów danych i cyberbezpieczeństwa. Wydatki w 2030 r. mają osiągnąć

poziom 2% PKB. Pułap 5% PKB planuje się uzyskać w 2035 r. Wydatki od 2026 r. będą

mierzone według stałej metodologii opracowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji we

współpracy z właściwymi ośrodkami analitycznymi i w konsultacji z Ministerstwem Finansów.

Źródło: opracowanie własne MC

178 https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/sdg_08_11/default/table?lang=en.

179 https://goingdigital.oecd.org/indicator/30.

IX. Słownik

1) altruizm danych – zgodnie z art. 2 pkt 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i

Rady (UE) 2022/868 z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie europejskiego zarządzania

danymi i zmieniającego rozporządzenie (UE) 2018/1724 (akt w sprawie zarządzania

danymi) (Dz. Urz. UE L 152 z 03.06.2022, str. 1, Dz. Urz. UE L 132 z 17.05.2023, str.

89 oraz Dz. Urz. UE L 2023/90204 z 21.12.2023) - dobrowolne dzielenie się danymi

na podstawie wyrażonej przez osoby, których dane dotyczą, zgody na przetwarzanie

dotyczących ich danych osobowych lub na podstawie udzielonego przez posiadaczy

danych pozwolenia na wykorzystywanie ich danych nieosobowych, bez żądania ani

otrzymania za to wynagrodzenia wykraczającego poza zwrot kosztów poniesionych

przez te osoby lub posiadaczy w związku z udostępnieniem ich danych do celów

leżących w interesie ogólnym określonych – w stosownych przypadkach – w prawie

krajowym, takich jak opieka zdrowotna, zwalczanie zmiany klimatu, poprawa

mobilności, ułatwianie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk

urzędowych, poprawa świadczenia usług publicznych, kształtowanie polityki

publicznej lub do celów badań naukowych leżących w interesie ogólnym;

2) Architektura Informacyjna Państwa (AIP) – zgodnie z art. 3 pkt 29 ustawy z dnia

17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania

publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160) - metoda zarządzania

informatyzacją państwa, oparta na modelach architektonicznych i obejmująca zasady

podstawowe (pryncypia), standardy, wytyczne i rekomendacje architektoniczne;

3) blockchain - złożona kombinacja technologii kryptograficznych i technologii systemów

rozproszonych, pozwalająca potwierdzać prawdziwość danych w różnych procesach

transakcyjnych. Pozwala stronom, które się nie znają, zaufać procesom, procedurom

lub pomiarom, bez potrzeby angażowania pośredników, którzy mieliby takie zaufanie

gwarantować. Niekiedy kojarzona również z pojęciem WEB 3.0.;

4) Centra Wymiany i Analizy Informacji (ang. Information Sharing and Analysis Center,

ISAC) - centra wymiany wiedzy i doświadczeń dotyczących incydentów

cyberbezpieczeństwa w danym sektorze gospodarki;

5) chmura obliczeniowa (ang. cloud computing) - model przetwarzania umożliwiający

powszechny i wygodny dostęp za pośrednictwem sieci do wspólnej puli

konfigurowalnych zasobów przetwarzania (np. sieci, serwerów, pamięci masowych,

aplikacji i usług), które mogą być szybko udostępniane przy minimalnym wysiłku ze

strony zespołów zarządzania lub dostawcy usług;

6) CSIRT poziomu krajowego – zespoły reagowania na incydenty bezpieczeństwa

komputerowego, o których mowa w art. 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r.

o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 20 i 252),

realizujące zadania określone w art. 26 tej ustawy;

7) CSRD (ang. Corporate Sustainability Reporting Directive) – dyrektywa Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany

rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE

oraz dyrektywy 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw

w zakresie zrównoważonego rozwoju (Dz. Urz. UE L 322 z 16.12.2022, str. 15, Dz.

Urz. UE L 2025/794 z 16.04.2025, Dz. Urz. UE L 2025/90790 z 08.10.2025 oraz z Dz.

Urz. UE L 2026/470 z 26.02.2026). Dyrektywa nakłada m.in. obowiązek raportowania

kwestii związanych z ryzykiem klimatycznym;

8) deep tech - najnowocześniejsze i przełomowe technologie, których fundamentalnym

założeniem jest wykorzystanie odkryć naukowych, innowacji inżynieryjnych lub

postępów w dziedzinach badań, mających potencjał radykalnej transformacji

przemysłu, gospodarki i życia.

9) DESI (ang. Digital Economy and Society Index) – indeks gospodarki cyfrowej

i społeczeństwa cyfrowego stworzony na zlecenie Komisji Europejskiej jako

narzędzie monitorujące wskaźniki postępu cyfrowego państw członkowskich UE;

10) dostępność cyfrowa - projektowanie i tworzenie m.in. stron internetowych, aplikacji

mobilnych oraz usług cyfrowych w sposób umożliwiający samodzielne i wygodne

korzystanie z nich wszystkim osobom, niezależnie od wieku, poziomu sprawności czy

używanego urządzenia;

11) dyplomacja cyfrowa - strategiczne podejście do globalnych spraw cyfrowych, które

ma na celu wzmocnienie roli i pozycji państwa w międzynarodowym ładzie cyfrowym;

12) elektroniczne doręczenia (tzw. e-Doręczenia) – uregulowane ustawą z dnia 18

listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 3 i 507),

obejmujące publiczną usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego, publiczną

usługę hybrydową oraz kwalifikowaną usługę rejestrowanego doręczenia

elektronicznego. Dzięki tej usłudze podmioty publiczne, obywatele i firmy mogą

korzystać z wygodnych i bezpiecznych doręczeń elektronicznych. Są one

równoważne prawnie tradycyjnej przesyłce poleconej za potwierdzeniem odbioru;

13) elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP) - system

teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez

pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet (art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 lutego

2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne);

14) Ekosystem AI – ma charakter horyzontalnego środowiska inicjującego i

wspierającego działania podejmowane przez szerokie grono interesariuszy na rzecz

rozwoju polskiej innowacyjności w obszarze AI i pozycjonowania polskiej własności

intelektualnej na możliwie wysokich poziomach globalnego łańcucha wartości.

W przypadku Polski kluczowe podmioty funkcjonujące w ramach Ekosystemu to

uczelnie, ośrodki badawcze, centra badawczo-rozwojowe, przedsiębiorstwa, organy

administracji publicznej oraz organizacje społeczne;

15) Europejskie Ramy Interoperacyjności (ang. European Interoperability Framework,

EIF) – unijne wspólnie uzgodnione podejście do świadczenia europejskich usług

użyteczności publicznej w sposób interoperacyjny. Określono w nich podstawowe

wytyczne dotyczące interoperacyjności w formie wspólnych zasad, modeli i zaleceń;

16) fundusze Venture Capital (fundusze VC) – model finansowania inwestycji

w przedsięwzięcia biznesowe na wczesnym etapie rozwoju, charakteryzujący się

wysoką stopą ryzyka. Fundusze VC z reguły inwestują w przedsięwzięcia

innowacyjne, tworzone przez niewielkie firmy, licząc na wysoką stopę zwrotu;

17) fundusze Private Equity (fundusze PE) - model finansowania, w ramach którego

gromadzone środki inwestowane są w przedsiębiorstwa o dużym potencjale wzrostu

wartości. W odróżnieniu od funduszy VC, fundusze PE inwestują także w firmy na

późniejszych etapach rozwoju;

18) generatywna sztuczna inteligencja (GenAI) - technologia, która za pomocą poleceń,

pozwala użytkownikom tworzyć nowe treści. Algorytmy GenAI działają w oparciu

o dane dostarczone zarówno na etapie tworzenia narzędzia, jak i te wprowadzone

w trakcie użytkowania;

19) hackaton - wydarzenie, podczas którego programiści, projektanci i inni specjaliści

współpracują intensywnie w celu rozwiązania określonego problemu lub stworzenia

nowego produktu w krótkim czasie, zazwyczaj od 24 do 72 godzin;

20) ICT (ang. Information and Communication Technologies) - rodzina technologii

umożliwiających przetwarzanie, gromadzenie i przesyłanie informacji w formie

elektronicznej;

21) inteligentne miasto (ang. smart city) - obszar miejski, w którym technologia

i gromadzenie danych pomagają poprawić jakość życia, a także zrównoważony

rozwój i wydajność działania miasta. Jedną z technologii wykorzystywanych

w ramach inteligentnych miast jest Internet Rzeczy (IoT);

22) inteligentna wieś (ang. smart village) –- obszar wiejski, który wykorzystuje

nowoczesne technologie w celu zrównoważonego i innowacyjnego rozwoju oraz

w celu poprawy jakości i poziomu życia jej mieszkańców;

23) interfejs programistyczny aplikacji (ang. application programming interface, API) –

zbiór technicznych funkcji umożliwiających połączenie i wzajemną wymianę danych

lub metadanych między programami komputerowymi lub systemami

teleinformatycznymi (art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych

i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. z 2023 r. poz.

1524));

24) Internet Rzeczy (ang. Internet of Things, IoT ) – systemy, składające się

z połączonych urządzeń często nazywanych "inteligentnymi". Urządzenia te zbierają

i wymieniają między sobą dane oraz mogą być sterowane i monitorowane przez

Internet;

25) MŚP - mikroprzedsiębiorstwo lub małe lub średnie przedsiębiorstwo w rozumieniu

zalecenia Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącego definicji

mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE L 124

z 20.05.2003, str. 36 oraz Dz. Urz. UE L 2024/90772 z 05.12.2024);

26) Ogólnopolska Sieć Edukacyjna (OSE) – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 27

października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1768)

publiczna sieć telekomunikacyjna służąca świadczeniu publicznie dostępnych usług

telekomunikacyjnych szkole w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016

r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.), z wyjątkiem szkół dla

dorosłych;

27) otwarte oprogramowanie (ang. open-source) – rodzaj oprogramowania, którego kod

źródłowy jest publicznie dostępny i może być swobodnie modyfikowany oraz

dystrybuowany przez użytkowników;

28) PLGrid - ogólnopolska infrastruktura obliczeniowa zbudowana w celu wsparcia badań

naukowych i prac rozwojowych dla wielu dziedzin nauki i gospodarki. W ramach

PLGrid możliwy jest dostęp do superkomputerów, komputerów kwantowych,

specjalizowanych akceleratorów dla sztucznej inteligencji, chmury obliczeniowej,

pamięci dyskowych, zoptymalizowanego oprogramowania obliczeniowego oraz

wsparcia ekspertów z całej Polski;

29) poziomy dojrzałości e-usług

a) I – poziom informacyjny – możliwość wyszukania na stronie internetowej lub

BIP urzędu informacji o urzędzie oraz świadczonych usługach,

b) II – poziom interakcji jednokierunkowej – możliwość wyszukania informacji oraz

pobrania oficjalnych formularzy ze strony internetowej lub BIP urzędu,

c) III – poziom interakcji dwukierunkowej – możliwość wyszukania informacji

i pobrania oficjalnych formularzy, a także możliwość odesłania wypełnionych

formularzy drogą elektroniczną,

d) IV – poziom transakcji – pełna obsługa procesu – możliwość uzyskania

informacji, pobrania i odesłania formularzy, a także uiszczenia wymaganych opłat

oraz otrzymania oficjalnego pozwolenia, zaświadczenia lub innego dokumentu, o

który dana osoba/firma występuje,

e) V – poziom spersonalizowany – pełna obsługa sprawy urzędowej drogą

elektroniczną wraz z personalizacją obsługi (automatyczne dostarczenie

konkretnych, spersonalizowanych usług, nieinicjowanych przez użytkownika, np.

decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości);

30) Przemysł 4.0 – termin odnoszący się do czwartej rewolucji przemysłowej, która

oznacza integrację inteligentnych maszyn, systemów oraz wprowadzanie zmian

w procesach produkcyjnych mających w celu zwiększania wydajności wytwarzania

oraz wprowadzenie możliwości elastycznych zmian asortymentu. Przemysł 4.0

dotyczy nie tylko technologii, ale też nowych sposobów pracy i roli ludzi w przemyśle;

31) rejestr publiczny – zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r.

o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne zbiór danych

służący do realizacji zadań publicznych, prowadzony na podstawie przepisów

ustawowych, przez podmiot realizujący zadania publiczne;

32) rozporządzenie eIDAS 2.0 – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2024/1183 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr

910/2014 w odniesieniu do ustanowienia europejskich ram tożsamości cyfrowej (Dz.

Urz. UE L 2024/1183 z 30.04.2024, Dz. Urz. UE L 2025/90317 z 09.04.2025 oraz Dz.

Urz. UE L 2025/90945 z 24.11.2025);

33) rozporządzenie GIA (ang. Gigabit Infrastructure Act) - rozporządzenie Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) 2024/1309 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie środków

mających na celu zmniejszenie kosztów wdrażania gigabitowych sieci łączności

elektronicznej, zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/2120 i uchylające dyrektywę

2014/61/UE (akt w sprawie infrastruktury gigabitowej) (Dz. Urz. UE L 2024/1309 z

08.05.2024 oraz Dz. Urz. UE L 2024/90315 z 24.05.2024);

34) rzeczywistość rozszerzona (ang. Extended Reality, XR) – grupa technologii, które

łączą świat wirtualny z rzeczywistym. XR to parasolowe pojęcie, obejmujące: VR

(Virtual Reality / rzeczywistość wirtualna), AR (Augmented Reality / rzeczywistość

rozszerzona) oraz MR (Mixed Reality / rzeczywistość mieszana);

35) srebrna gospodarka, również gospodarka senioralna - sektor gospodarki

ukierunkowany na osoby starsze;

36) startup - dynamiczna, zazwyczaj młoda firma lub projekt, który ma na celu

wprowadzenie innowacyjnego produktu, usługi lub rozwiązania na rynek,

poszukująca modelu biznesowego, który zapewniłby jej zyskowny rozwój;

37) STEM (ang. science, technology, engineering, mathematics) – skrót oznaczający

naukę, technologię, inżynierię, matematykę. Jest to termin używany do określenia

tych czterech dziedzin, które są ze sobą powiązane i mają kluczowe znaczenie w

kontekście edukacji oraz rozwoju zawodowego;

38) system EZD – system teleinformatyczny do elektronicznego zarządzania

dokumentacją umożliwiający wykonywanie w nim czynności kancelaryjnych,

dokumentowanie przebiegu załatwiania spraw oraz gromadzenie i tworzenie

dokumentów elektronicznych (§ 2 pkt 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych

wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów

zakładowych (Dz. U. poz. 67 i 140));

39) system EZD RP - system klasy EZD, którego możliwości, budowa i oferowane funkcje

realizują rzeczywiste potrzeby biznesowe polskiej administracji publicznej. EZD RP

powstał w ramach projektu realizowanego przez NASK w partnerstwie z Wojewodą

Podlaskim. Jest wdrażany w środowiskach produkcyjnych kolejnych jednostek

administracji publicznej i usprawnia ich funkcjonowanie poprzez udostępnienie

nowoczesnych i uniwersalnych rozwiązań cyfrowych back-office w obszarze

elektronicznego zarządzania dokumentacją;

40) System Inwentaryzacji Systemów Teleinformatycznych (SIST) –-zgodnie z art. 20ga

ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących

zadania publiczne, system teleinformatyczny prowadzony przez ministra właściwego

do spraw informatyzacji służący do zbierania informacji o planowanych, istniejących i

wycofanych systemach teleinformatycznych, współpracy pomiędzy nimi, rejestrach

prowadzonych przez administrację publiczną oraz możliwościach wykorzystania

zbieranych w nich informacji;

41) system teleinformatyczny - zespół współpracujących ze sobą urządzeń

informatycznych i oprogramowania zapewniający przetwarzanie, przechowywanie,

a także wysyłanie i odbieranie danych przez sieci telekomunikacyjne za pomocą

właściwego dla danego rodzaju sieci telekomunikacyjnego urządzenia końcowego

w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji

elektronicznej (Dz. U. poz. 1221, z 2025 r. poz. 637 i 820 oraz z 2026 r. poz. 252)

(art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów

realizujących zadania publiczne);

42) system zarządzania cyberbezpieczeństwem S46 – system teleinformatyczny, który

wspiera zgłaszanie i obsługę incydentów, wymianę informacji i współpracę pomiędzy

uczestnikami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa (KSC). Zapewnia również

szacowanie ryzyka na poziomie krajowym i ostrzeganie o zagrożeniach

cyberbezpieczeństwa;

43) Sztuczna Inteligencja (ang. Artificial Intelligence, AI/SI) - dziedzina wiedzy obejmująca

m.in. sieci neuronowe, robotykę i tworzenie modeli zachowań inteligentnych oraz

programów komputerowych symulujących te zachowania, włączając w to również

uczenie maszynowe (ang. machine learning), głębokie uczenie (ang. deep learning)

oraz uczenie wzmocnione (ang. reinforcement learning);

44) umiejętności cyfrowe180 - zestaw określonych umiejętności cyfrowych służący do

rozróżniania poziomu kompetencji cyfrowych wśród społeczeństwa, używany przez

urzędy statystyczne, składa się z pięciu podkategorii, są to umiejętności cyfrowe

z konkretnych rodzajów: umiejętności w zakresie korzystania z informacji i danych,

komunikacji i współpracy, tworzenia treści cyfrowych, bezpieczeństwa oraz

rozwiązywania problemów

180 Według Europejskich Ram Kompetencji Cyfrowych – DIGICOMP,

https://www.digcomp.pl/download/raport-eccc-digcomp-pl/?wpdmdl=396&masterkey=56f68effb867e.

a) osoby posiadające podstawowe umiejętności cyfrowe – osoby, które korzystały

z internetu w ciągu ostatnich 3 miesięcy i posiadały 5 z 5 wyżej wymienionych

cyfrowych umiejętności, ale co najmniej jeden rodzaj na poziomie podstawowym,

b) osoby posiadające ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe – osoby, które

korzystały z internetu w ciągu ostatnich 3 miesięcy i posiadały 5 z 5 wyżej

wymienionych cyfrowych umiejętności, a do tego każdy rodzaj był na

poziomie ponadpodstawowym;

45) wysokowydajne przetwarzanie komputerowe (ang. High-performance computing,

HPC) – zaawansowana infrastruktura obliczeniowa przeznaczona do realizacji

najbardziej wymagających zadań naukowych, inżynieryjnych oraz komercyjnych;

46) zasada bezpieczeństwo w fazie projektowania (ang. security by design) - podejście,

które zakłada, że bezpieczeństwo systemów informatycznych powinno być integralną

częścią procesu projektowania i tworzenia;

47) zasada etyki na etapie projektowania (ang. ethics by design) - podejście, które

integruje kwestie etyczne na etapie projektowania technologii, w szczególności

w kontekście sztucznej inteligencji (AI) i innych nowoczesnych rozwiązań

technologicznych;

48) zasada otwartości w fazie projektowania i otwartości domyślnej – podejście, które

promuje dostępność danych i informacji w sposób umożliwiający ich swobodne

wykorzystanie i ponowne wykorzystywanie, już na etapie projektowania;

49) zasada prywatności w fazie projektowania (ang. privacy by design) - podejście, które

zakłada, że kwestie związane z prywatnością (ochroną danych osobowych) powinny

być integralną częścią procesu projektowania systemów, aplikacji i usług.