Uchwała nr 113 Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 2026 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Program wsparcia sektora górnictwa węgla kamiennego koksującego w Polsce - świadczenia osłonowe"

§ 1. Przyjmuje się program pod nazwą „Program wsparcia sektora górnictwa węgla kamiennego koksującego w Polsce –

świadczenia osłonowe”, zwany dalej „Programem”, stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. Okres realizacji Programu ustala się na lata 2026–2031.

§ 3. Koordynowanie i nadzorowanie realizacji Programu powierza się ministrowi właściwemu do spraw gospodarki

surowcami energetycznymi.

§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 29 kwietnia 2026 r.

Poz. 428

UCHWAŁA NR 113

RADY MINISTRÓW

z dnia 28 kwietnia 2026 r.

w sprawie przyjęcia programu pod nazwą „Program wsparcia sektora górnictwa węgla kamiennego koksującego

w Polsce – świadczenia osłonowe”

Na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r.

poz. 198 i 1846) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 113 Rady Ministrów

z dnia 28 kwietnia 2026 r. (M.P. poz. 428)

Załącznik

do uchwały nr 113

Rady Ministrów

z dnia 28 kwietnia 2026 r.

(M.P. poz. )

PROGRAM WSPARCIA

SEKTORA GÓRNICTWA WĘGLA KAMIENNEGO KOKSUJĄCEGO

W POLSCE – ŚWIADCZENIA OSŁONOWE

KWIECIEŃ 2026 r.

PREAMBUŁA

Kierując się koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa surowcowego

i stabilności gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, a także uwzględniając

strategiczne znaczenie sektora węgla kamiennego koksującego dla przemysłu

stalowego i łańcuchów dostaw w Unii Europejskiej, ustanawia się niniejszy

Program. Mając na względzie trudną sytuację rynkową Jastrzębskiej Spółki

Węglowej S.A. oraz potrzebę przeprowadzenia uporządkowanej restrukturyzacji

zatrudnienia, Program definiuje instrumenty wsparcia o charakterze społecznym.

Celem jest wzmocnienie stabilności sektora przy jednoczesnym zachowaniu

ciągłości działalności wydobywczej z poszanowaniem praw pracowniczych.

I. Wprowadzenie, wnioski z diagnozy i uzasadnienie interwencji

Sektor górnictwa węgla kamiennego koksującego stanowi istotny element

krajowego systemu bezpieczeństwa surowcowego i gospodarczego. Węgiel

koksujący jest surowcem niezbędnym dla przemysłu hutniczego, a produkcja stali

pozostaje kluczowa dla realizacji inwestycji infrastrukturalnych, transformacji

energetycznej oraz zapewnienia zdolności obronnych państwa.

Jastrzębska Spółka Węglowa Spółka Akcyjna z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju,

dalej: „JSW S.A.”, jest największym producentem węgla kamiennego koksującego

w Unii Europejskiej i podmiotem o strategicznym znaczeniu dla krajowej

gospodarki. Utrzymanie stabilności jej funkcjonowania ma wymiar nie tylko

gospodarczy, lecz również strategiczny.

Diagnoza funkcjonowania sektora górnictwa węgla kamiennego koksującego

wskazuje, że funkcjonuje on w warunkach znacznej zmienności i niepewności.

Wahania cen surowców, zmiany popytu w sektorze hutniczym, rosnące koszty

prowadzenia działalności oraz trudne otoczenie regulacyjne wymuszają

podejmowanie działań restrukturyzacyjnych, w tym w zakresie organizacji pracy

i optymalizacji struktury zatrudnienia. Sytuacja JSW S.A. jest przy tym silnie

uzależniona od globalnych cen węgla koksowego oraz koniunktury w hutnictwie,

a nie od samego poziomu produkcji, który pozostaje relatywnie stabilny. W praktyce

oznacza to funkcjonowanie spółki jako podmiotu cyklicznego, w którym okresy

bardzo wysokiej rentowności przeplatają się z fazami istotnego pogorszenia

wyników finansowych.

JSW S.A., mimo okresowych trudności finansowych, pozostaje podmiotem

o fundamentalnym znaczeniu dla gospodarki i bezpieczeństwa surowcowego

Polski, jak i całej Unii Europejskiej, kontrolując krajową podaż węgla koksowego

niezbędnego do produkcji koksu i stali.

Powyższe wnioski z diagnozy potwierdzają i uzasadniają objęcie JSW S.A.

systemem wsparcia.

W związku z trudną sytuacją rynkową sektora górnictwa węgla kamiennego

koksującego oraz potrzebą dostosowania poziomu zatrudnienia do aktualnych

uwarunkowań ekonomicznych, jest zatem zasadne objęcie JSW S.A. systemem

wsparcia przewidzianym w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu

górnictwa węgla kamiennego (Dz. U. z 2026 r. poz. 520), dalej: „ustawa górnicza”.

Rozszerzenie zakresu systemu wsparcia na sektor węgla kamiennego

koksującego umożliwia zastosowanie instrumentów osłonowych wobec

pracowników tej spółki, bez konieczności prowadzenia likwidacji zakładów

górniczych.

Program nie przewiduje likwidacji kopalń JSW S.A. ani redukcji zdolności

produkcyjnych. Wsparcie ma charakter społeczny i służy wyłącznie finansowaniu

świadczeń osłonowych dla pracowników w ramach procesu restrukturyzacji

zatrudnienia.

II. Cel Programu

Celem Programu jest zapewnienie stabilnych warunków funkcjonowania sektora

górnictwa węgla kamiennego koksującego przez umożliwienie przeprowadzenia

uporządkowanej restrukturyzacji zatrudnienia w JSW S.A., z poszanowaniem praw

pracowników i realizacją postanowień umowy społecznej dotyczącej transformacji

sektora górnictwa węgla kamiennego oraz wybranych procesów transformacji

województwa śląskiego, zawartej 28 maja 2021 r. przez przedstawicieli strony

rządowej, związków zawodowych oraz zarządy spółek górniczych.

Program ma przyczynić się do poprawy efektywności organizacyjnej JSW S.A.,

dostosowania poziomu zatrudnienia do warunków rynkowych oraz wzmocnienia

jej stabilności finansowej, przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości działalności

wydobywczej w zakresie węgla kamiennego koksującego.

III. Zakres wsparcia i priorytety Programu

Objęcie JSW S.A. systemem wsparcia umożliwia stosowanie instrumentów

osłonowych analogicznych do tych, które przysługują pracownikom

przedsiębiorstw górniczych już objętych ustawą górniczą, w zakresie finansowania

świadczeń dla pracowników w ramach restrukturyzacji zatrudnienia.

Wsparcie obejmuje finansowanie urlopów górniczych, urlopów dla pracowników

zakładów przeróbki mechanicznej węgla oraz jednorazowych odpraw pieniężnych.

Szacuje się, że z instrumentów osłonowych skorzysta 4270 pracowników

JSW S.A. Program nie obejmuje dopłat do redukcji zdolności produkcyjnych ani

finansowania likwidacji kopalń.

JSW S.A. nie wskazała jednostek produkcyjnych przeznaczonych do likwidacji,

a działalność wydobywcza tej spółki nie jest objęta mechanizmem wygaszania.

Wsparcie publiczne będzie zatem ograniczone wyłącznie do aspektu społecznego

procesu restrukturyzacyjnego.

Priorytety Programu koncentrują się zatem na zapewnieniu społecznie

odpowiedzialnego i uporządkowanego przebiegu procesów restrukturyzacyjnych

w obszarze zatrudnienia. W szczególności obejmują one

1) wsparcie dobrowolnych form odchodzenia pracowników z zatrudnienia

poprzez instrumenty osłonowe ograniczające ryzyko negatywnych skutków

społecznych, tj. urlopy górnicze, urlopy dla pracowników zakładów

przeróbki mechanicznej węgla oraz jednorazowe odprawy pieniężne;

2) utrzymanie ciągłości działalności operacyjnej przedsiębiorstwa poprzez

dostosowanie struktury zatrudnienia do potrzeb organizacyjnych;

3) ograniczenie negatywnego wpływu procesów restrukturyzacyjnych na

sytuację społeczno-gospodarczą.

Realizacja powyższych priorytetów odbywać się będzie przy wykorzystaniu

instrumentów o charakterze społecznym, bez ograniczania poziomu produkcji

węgla koksowego będącej podstawowym przedmiotem działalności spółki.

IV. Mechanizm realizacji i finansowanie

Realizacja Programu będzie odbywać się na podstawie przepisów ustawy

górniczej i zawartej w niej definicji systemu wsparcia, która została zmieniona

ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa

węgla kamiennego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1822), umożliwiając

objęcie tym systemem także podmiotów prowadzących restrukturyzację

zatrudnienia, niezależnie od tego, czy jest prowadzona likwidacja zakładów

górniczych.

Środki na finansowanie świadczeń osłonowych będą pochodzić z budżetu

państwa, zgodnie z mechanizmami określonymi w ustawie górniczej. Koszt

realizacji Programu w latach 2026–2031, na bazie najnowszych danych, jest

szacowany na 2 051,5 mln zł. Szacunkowe koszty wypłaty świadczeń

w poszczególnych latach realizacji Programu przedstawiają się następująco

•

•

•

•

•

•

w 2026 r. – 562 mln zł;

w 2027 r. – 511 mln zł;

w 2028 r. – 420 mln zł;

w 2029 r. – 315 mln zł;

w 2030 r. – 196 mln zł;

w 2031 r. – 47,5 mln zł.

Wydatkowanie tych środków będzie odbywać się zgodnie z zasadami

gospodarowania środkami publicznymi, w szczególności z zachowaniem zasad

celowości, oszczędności, efektywności oraz zgodnie z obowiązującymi

procedurami kontroli i rozliczalności.

Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia

polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r. poz. 198 i 1846), dla Programu zostanie

sporządzony raport ewaluacyjny podsumowujący efekty jego realizacji.

Przygotowanie raportu ewaluacyjnego zostanie zapewnione w ramach bieżącej

działalności ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi,

bez wyodrębniania dodatkowych środków finansowych w planie Programu.

Ewaluacja zostanie przeprowadzona z wykorzystaniem analiz własnych oraz

danych pochodzących z monitoringu realizacji Programu, w szczególności

informacji przekazywanych przez Agencję Rozwoju Przemysłu S.A. oraz JSW S.A.

Proces restrukturyzacji zatrudnienia będzie prowadzony w sposób zapewniający

przewidywalność i stabilność sytuacji pracowników, przy zachowaniu ciągłości

działalności operacyjnej JSW S.A.

Za realizację Programu, w szczególności za przyznawanie i wypłatę świadczeń

osłonowych oraz prowadzenie dokumentacji, odpowiadać będzie JSW S.A.

Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi będzie

sprawować nadzór nad wdrażaniem Programu oraz, we współpracy z Agencją

Rozwoju Przemysłu S.A., nad wykorzystaniem środków publicznych. Zadaniem

Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. będzie prowadzenie monitoringu realizacji

Programu, w tym weryfikacja prawidłowości wykorzystania środków oraz realizacji

planów rzeczowo-finansowych.

Sprawozdawczość prowadzona będzie w cyklu rocznym i obejmie przekazywanie

przez JSW S.A. informacji o realizacji Programu do ministra oraz Agencji Rozwoju

Przemysłu S.A., co stanowić będzie podstawę bieżącego monitorowania

i ewaluacji efektów Programu.

V. Efekty realizacji Programu

Realizacja Programu umożliwi przeprowadzenie redukcji zatrudnienia w sposób

uporządkowany i społecznie akceptowalny. Zapewnienie instrumentów

osłonowych ograniczy negatywne skutki społeczne w regionach górniczych oraz

pozwoli na stopniowe dostosowanie struktury zatrudnienia do potrzeb JSW S.A.

Szacuje się, że efektem realizacji Programu będzie redukcja zatrudnienia o 4270

osób do poziomu 16 218 pracowników w 2031 r., tj. o niemal 21 %.

Jednocześnie utrzymanie zdolności wydobywczych w zakresie węgla kamiennego

koksującego przyczyni się do zabezpieczenia krajowego łańcucha dostaw dla

przemysłu hutniczego i wzmocni bezpieczeństwo surowcowe państwa.

VI. Podsumowanie

Objęcie JSW S.A. systemem wsparcia przewidzianym w ustawie górniczej stanowi

działanie stabilizacyjne, ukierunkowane na aspekt społeczny restrukturyzacji

zatrudnienia. Program nie przewiduje likwidacji zakładów górniczych ani

zmniejszenia wydobycia węgla koksującego.

Interwencja publiczna służy wzmocnieniu spółki jako strategicznego producenta

surowca o znaczeniu krytycznym dla gospodarki Unii Europejskiej, przy

jednoczesnym

zapewnieniu

ochrony

pracowników

i

stabilności

społeczno-gospodarczej regionów górniczych.