Uchwała nr 101 Rady Ministrów z dnia 31 marca 2026 r. w sprawie przyjęcia Polityki zakupowej państwa na lata 2026-2029

§ 1. Przyjmuje się Politykę zakupową państwa na lata 2026–2029, stanowiącą załącznik do niniejszej uchwały.

ZAŁĄCZNIK NR 1 DO POLITYKI ZAKUPOWEJ PAŃSTWA NA LATA 2026-2029 – DIAGNOZA ....................... 67

ZAŁĄCZNIK NR 2 DO POLITYKI ZAKUPOWEJ PAŃSTWA NA LATA 2026-2029 – PRZYKŁADY

WYKORZYSTANIA GREENEVO W ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH ............................................................ 75

ZAŁĄCZNIK NR 3 DO POLITYKI ZAKUPOWEJ PAŃSTWA NA LATA 2026-2029 – MATERIAŁY NA STRONIE

URZĘDU ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH ........................................................................................................... 77

Załącznik nr 1 do Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029 – Diagnoza

DIAGNOZA

1.

Stan zamówień publicznych w Polsce i ich miejsce w strukturze gospodarczej

Podstawowym celem zamówień publicznych jest właściwe i efektywne wydatkowanie środków

publicznych. Realizacja potrzeb zakupowych sektora publicznego zwiększa bowiem popyt na

dobra i usługi, co wspiera aktywność przedsiębiorców i stymuluje wzrost gospodarczy.

Zamówienia publiczne są także instrumentem realizacji inwestycji infrastrukturalnych

i społecznych, takich jak budowa obiektów infrastruktury oraz użyteczności publicznej (w tym

m.in. szkół, szpitali, infrastruktury drogowej i kolejowej itp.), co przekłada się na jakość usług

świadczonych przez państwo i uwarunkowania działalności takich sektorów jak

np. budownictwo czy transport. Zamówienia publiczne są zatem jedną z kluczowych form

udziału sektora publicznego w gospodarce. Proces udziału zamówień publicznych w rynku stale

się rozwija, co potwierdzają dane Urzędu Zamówień Publicznych.

Rok 2024 był pod tym względem rekordowy – liczba zamówień udzielonych z zastosowaniem

przepisów ustawy PZP wyniosła ok. 153 tys. zamówień, a ich wartość przekroczyła 330 mld

zł, co stanowiło 9,07% produktu krajowego brutto (PKB) z 2024 r.8) Uwzględniając w tym

także zamówienia udzielane z wyłączeniem z obowiązku stosowania przepisów ustawy PZP

(tj. zamówienia o wartości mniejszej od kwoty 130 tys. zł), to wartość całego rynku zamówień

publicznych stanowiła w 2024 r. ok. 587 mld zł (ponad 16% PKB).

Ponadto wzrostowe trendy utrzymują się w średniej liczbie ofert składanych w postępowaniach

o udzielenie zamówienia publicznego zarówno o wartości mniejszej niż progi unijne, jak i równej

lub przekraczającej progi unijne, która w 2024 r. wynosiła 2,84 oferty (w 2023 r. – 2,41).

W przypadku jedynie zamówień o wartości poniżej progów unijnych wskaźnik ten na poziomie

2,89 oferty jest najlepszym wynikiem od 2015 r. Dane te doskonale obrazują, jak rozwinął się

rynek zamówień publicznych i jak istotne znaczenie ma dla całej polskiej gospodarki.

Wykres 1. Postępowania o wartości mniejszej niż progi unijne i równej lub przekraczającej progi unijne – średnia

liczba składanych ofert.

8)

2,42

2,32

2021

2022

2,41

2023

2,84

2024

Według szacunków GUS produkt krajowy brutto (PKB) w 2024 r. kształtował się na poziomie 3 641,2 mld zł (Biuletyn

Statystyczny Nr 3/2025).

Źródło. Sprawozdanie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o funkcjonowaniu systemu zamówień publicznych w 2024 r.,

rys. 41. Średnia liczba składanych ofert (postępowania o wartości mniejszej niż progi unijne i równej lub przekraczającej progi

unijne).

Wśród obszarów, dla których zamówienia publiczne mogą stanowić istotny impuls rozwojowy,

wskazać należy m.in. innowacje, ochronę środowiska naturalnego, efektywność energetyczną,

rozwój lokalnej gospodarki i transformację w kierunku modelu gospodarki o obiegu zamkniętym

(GOZ). Potrzeby zakupowe sektora publicznego stanowią zatem nie tylko znaczące źródło

popytu na towary i usługi sektora prywatnego, ale powinny również służyć unowocześnieniu

gospodarki i jej długoterminowemu rozwojowi.

2.

Atuty i wyzwania polskiego rynku zamówień publicznych

Dostępne dane dotyczące rynku zamówień publicznych zawarte m.in. w rocznych

sprawozdaniach Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych wskazują na stabilizację i coraz

pewniejsze wykorzystywanie przez zamawiających dostępnych narzędzi. Jednocześnie

wzrasta poziom zaznajomienia uczestników rynku z procedurami i nowymi mechanizmami,

wprowadzonymi do systemu zamówień publicznych w 2021 r. Potwierdzają to także wyniki

ankiet prowadzonych przez Urząd Zamówień Publicznych, z których silnie wyłania się chęć

uczestników rynku do zgłębiania także kwestii pozaprawnych, wspierających proces udzielania

zamówień w kontekście np. strategicznym, organizacyjnym, zarządczym czy też finansowym, ze

względu na drzemiący w nich potencjał do zwiększenia efektywności realizowanych zakupów

i korzyści, jakie z nich wynikają w dłuższym horyzoncie.

Kluczową kwestią z punktu widzenia rynku zamówień publicznych jest zaangażowanie

przedsiębiorców z sektora MŚP. Stanowią oni bowiem aż 99,8% ogółu przedsiębiorstw

w Polsce. W ramach tej grupy najliczniejszą reprezentację stanowią mikroprzedsiębiorstwa

(97,3%; 2,2 mln)9). Udział małych przedsiębiorców w strukturze wszystkich polskich

przedsiębiorstw wynosi 2,1% (48,7 tys.), średnich – 0,6% (14,4 tys.), natomiast dużych – tylko

0,2% (3,8) 10). Sektor przedsiębiorstw wytwarza 74,1% PKB, przy czym mikroprzedsiębiorstwa

mają większy udział w jego tworzeniu niż duże podmioty (ok. 27,9% vs. 27,5%). Cały sektor MŚP

generuje natomiast w Polsce 46,6% PKB (dane za 2022 r.).

Pomimo powyższych danych udział MŚP w polskim rynku zamówień publicznych,

szczególnie w porównaniu do innych państw UE, dalej pozostaje ograniczony, zarówno pod

względem liczby, jak i wartości udzielonych zamówień.

9)

10)

Z zastrzeżeniem, że w ramach mikroprzedsiębiorstw znajduje się znacząca liczba osób pracujących na własny rachunek –

samozatrudnionych (tzw. B2B), która wynosi około 1,7 mln – dane z publikacji Działalność przedsiębiorstw niefinansowych

w 2023 r., GUS 2024 – tabl. 1, 2.

Dane z publikacji Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2023 r., GUS 2024 – tabl. 1, 2.

Tabela 1. Procentowy udział MŚP w rynku zamówień publicznych w Polsce

Rok

2024

2023

2022

2021

Oferty MŚP jako % wszystkich ofert Oferty uznane za najkorzystniejsze

składanych w postępowaniach na w postępowaniach

na

zamówienia

zamówienie o wartości

o wartości (w nawiasie – kwotowy udział

MŚP w łącznej wartości zamówień)

poniżej progów równej lub wyższej poniżej progów równej lub wyższej od

UE

od progów UE

UE

progów UE

88%

56%

67% (78%)

70% (44%)

88%

58%

70% (80%)

67% (49%)

81%

56%

71% (81%)

73% (54%)

88%

58%

brak danych

69% (49%)

Źródło: Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień publicznych

za lata 2021–2024.

Pomimo faktu, że wśród ofert składanych w przedziale zamówień poniżej progów unijnych

w 2024 r. 88% (wzrost o 6 pp. w porównaniu do 2020 r.) ofert pochodziło od przedsiębiorców

z sektora MŚP11), to udział MŚP w liczbie publikowanych w TED 12) w 2023 r. ogłoszonych

postępowań i udzielonych zamówień jest w Polsce niski. Trzeba jednak mieć na uwadze, że

wzrost liczby ofert nie musi odpowiadać zamówieniom udzielonym dla MŚP. W roku 2024,

w porównaniu do 2020 r., w zakresie udzielonych zamówień poniżej progów unijnych

odnotowano spadek udziału MŚP zarówno w liczbie zamówień – z 81% do 67%, jak i w ich

wartości – z 85% do 78%.

Wykres 2. Udział MŚP w liczbie ogłoszonych postępowań o udzielenie zamówienia (publikowanych w TED) w 2023

r.

Źródło: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/business-framework-conditions/public-procurement_en,

data dostępu 2025-09-04.

11)

12)

Sprawozdanie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień publicznych w 2024 r.

TED (Tenders Electronic Daily) – internetowa wersja „Suplementu do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej". Umożliwia

bezpłatny dostęp do ogłoszeń o zamówieniach publicznych publikowanych w Unii Europejskiej, w Europejskim Obszarze

Gospodarczym oraz w innych krajach.

Rysunek 1. Udział MŚP w liczbie udzielonych zamówień ogółem (publikowanych w TED) w 2023 r.

Źródło: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/business-framework-conditions/public-procurement_en,

data dostępu 2025-09-04.

Co więcej średnia liczba składanych ofert wskazuje na możliwość zwiększenia aktywności

przedsiębiorstw w obszarze zamówień publicznych, gdyż pomimo zauważalnej poprawy

statystyk w 2023 r. Polska odnotowała najwyższy wśród państw UE odsetek udzielonych

zamówień (opublikowanych w TED), w których uczestniczył tylko jeden oferent.

Rysunek 2. Odsetek udzielonych zamówień, w których uczestniczył tylko 1 oferent (wg danych opublikowanych

w TED) w 2023 r.13)

Źródło: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/business-framework-conditions/public-procurement_en,

data dostępu 2025-09-04.

Innym istotnym zagadnieniem, z którym boryka się polski system zamówień publicznych,

jest niski poziom stosowania zamówień zrównoważonych i innowacyjnych, a tym samym

niski poziom korzyści, jakie można otrzymać przy ich wykorzystaniu.

13)

W danych nie uwzględniono umów ramowych oraz zamówień udzielanych bezpośrednio (tj. negocjowanych bez

zaproszenia do ubiegania się o zamówienie lub bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu).

Pomimo że liczba zamawiających, którzy udzielili zamówień publicznych o charakterze

środowiskowym, wzrosła w 2024 r. w porównaniu do 2022 r. 14) o 17,2%, a liczba udzielonych

zamówień o 30,3%, to już w odniesieniu do zamówień o charakterze innowacyjnym liczba

zamawiających, którzy udzielili tego typu zamówień w latach 2022–2024, utrzymuje się na

względnie stałym poziomie (jednocześnie należy pamiętać, że liczba ta nie uwzględnia

zamawiających realizujących zamówienia przedkomercyjne). W zakresie zamówień

udzielonych z uwzględnieniem aspektów innowacyjnych należy wskazać, że ich liczba w latach

2023–2024 była niższa niż w roku 2022 (również bez uwzględnienia zamówień

przedkomercyjnych).

Tabela 2. Stan zrównoważonych i innowacyjnych zamówień publicznych w latach 2022–2024

2022

2023

2024

Liczba zamawiających, którzy udzielili zamówień publicznych o charakterze

środowiskowym

609

693

714

Liczba udzielonych zamówień uwzględniających aspekty środowiskowe

3322

4052

4330

Liczba zamawiających, którzy udzielili zamówień publicznych o charakterze

innowacyjnym

41

51

49

Liczba udzielonych zamówień uwzględniających aspekty innowacyjne

160

96

113

Źródło: Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień publicznych

za lata 2022–2024.

Kolejnym wyzwaniem rynku zamówień jest nadmierność wyłącznego kierowania się

kryterium najniższej ceny. Mimo rosnącej świadomości zamawiających w zakresie korzyści

ze stosowania aspektów środowiskowych, społecznych czy innowacyjnych, to właśnie na

tym kryterium wciąż w dużej mierze opierają się zamówienia publiczne w Polsce. Często

również zastosowanie przez zamawiających innych kryteriów pozostaje bez decydującego

wpływu na wybór najkorzystniejszej oferty i całościowy charakter możliwych do osiągnięcia

korzyści, jakie wynikają z udzielonego zamówienia. Stosowane kryteria oceny ofert nie mają

wpływu na wzrost efektywności wydatkowania środków publicznych. Sięganie przez

zamawiających po kryteria jedynie ekonomiczne nie pozwala na wykorzystanie potencjału

zamówień publicznych we wdrażaniu założeń innych polityk, zwiększeniu zaangażowania

lokalnych społeczności, osób niepełnosprawnych czy też poprawy stanu środowiska

naturalnego.

Powyższe problemy definiowane są w następujący sposób

1)

niewielka liczba zamówień zielonych – brak powszechnego stosowania kryteriów

środowiskowych, takich jak efektywność energetyczna, ślad węglowy, ograniczenie

emisji CO₂ czy uwzględnienie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym;

14)

Dane ze Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień publicznych za lata

2022–2024. Dane zaprezentowano w tym układzie w Sprawozdaniach Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych po raz

pierwszy w 2022 r.

2)

3)

4)

5)

– 73 –

Poz. 413

trudności w stosowaniu aspektów społecznych – ich stosowanie mogłoby promować

zatrudnianie osób z grup defaworyzowanych czy integrację społeczną;

niski poziom zamówień innowacyjnych – zamawiający często obawiają się ryzyka

związanego z zakupem innowacji, usług badawczo-rozwojowych albo też

niewystarczająco korzystają z możliwości stwarzanych przez nowe technologie;

niewystarczająca wiedza o prawidłowym stosowaniu kryteriów środowiskowych,

społecznych – co skutkuje asekuracyjnym podejściem do stosowania rozwiązań już

wypróbowanych, które nie budzą wątpliwości i będą łatwe do uzasadnienia w przypadku

kontroli;

niedostateczna współpraca między sektorem publicznym a innowacyjnymi

przedsiębiorstwami (np. start-upami) – jej niski poziom skutkuje brakiem nowoczesnych

i nowatorskich rozwiązań np. w usługach publicznych.

Z monitoringu realizacji Polityki zakupowej państwa za lata 2022–2024, na podstawie ankiet

skierowanych do zamawiających z sektora administracji rządowej, wynika, że wciąż jedną ze

wskazywanych przez zamawiających barier jest niewystarczająca wiedza, kompetencje

i doświadczenie w zamówieniach publicznych. Jedna trzecia ankietowanych nie posiada

wystarczającej wiedzy, czym są Europejskie Ramy Kompetencji dla specjalistów ds. zamówień

publicznych (ProcurCompEU) i jakie są ich cele. Wciąż w niewielkiej liczbie jednostek dokonano

wdrożenia pierwszego etapu ProcurCompEU (tj. dostosowania matrycy kompetencji).

Większość ankietowanych stosuje natomiast robocze kontakty z innymi zamawiającymi na

potrzeby przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia publicznego (dot. np. dobrych

praktyk, doświadczeń, kryteriów i wymagań), jednakże mniej więcej tylko co siódmy

ankietowany wskazał, że w jego jednostce korzystano przy przygotowaniu lub udzielaniu

zamówień z wiedzy wyspecjalizowanych instytucji i jednostek naukowych (np. Centrum Oceny

Technologii). Ankietowani coraz częściej korzystają z możliwości dzielenia zamówień na części

– w 2022 r. jedna trzecia uczestników badania zadeklarowała, że podzieliła na części co najmniej

jedno zamówienie, podczas gdy w 2024 r. już połowa ankietowanych wskazała, że w ich

jednostce skorzystano z takiej możliwości w co najmniej jednym postępowaniu. Jednocześnie

wciąż w marginalnym zakresie korzystano z możliwości zawarcia umowy ramowej z kilkoma

wykonawcami, zamiast udzielenia zamówienia jednemu wykonawcy.

Potrzeba rozwoju działań nakierowanych na zwiększenie efektywności zamówień publicznych

została również zaakcentowana w projekcie średniookresowej strategii rozwoju kraju (Strategia

Rozwoju Polski do 2035 r.), wskazując na kwestie dalszego otwarcia zamówień publicznych na

MŚP, rozwijania zamówień publicznych na innowacje, wykorzystania zamówień publicznych do

wzrostu krajowych przedsiębiorstw, jak również upowszechnienia w zamówieniach publicznych

stosowania kryteriów promujących niskoemisyjność, cyrkularność, bezpieczeństwo

i odporność.

Ponadto z dokonanej przez OECD oceny wdrażania Zaleceń OECD dot. Zamówień

Publicznych15) wynika, że pomimo poczynionych postępów konieczne są dalsze wysiłki państw

w celu rozwiązania poszczególnych wyzwań związanych z zapewnieniem efektywności,

skuteczności i uczciwości procesów zamówień publicznych. Wskazano, że konieczne są dalsze

usprawnienia w całym cyklu życia zamówień publicznych, a budowanie silnego środowiska

konkurencyjnego wciąż pozostaje wyzwaniem. OECD wskazuje, że krajowe praktyki mające na

celu wspieranie udziału interesariuszy w zamówieniach publicznych są powszechne, jednakże

istnieje możliwość poprawy jakości tych procesów. Wzmocnienie strategicznego planowania

zamówień publicznych, wraz z działaniami na rzecz utrzymania elastycznych, a jednocześnie

stabilnych i przewidywalnych ram, może pomóc zwiększyć dostęp i konkurencję na tym rynku.

Wskazano też, że chociaż w krajach OECD poczyniono znaczny postęp w systemach ezamówień, to nadal istnieją możliwości i obszary dalszego rozwoju w tym zakresie. Technologie

takie jak sztuczna inteligencja (AI) i analityka danych mają potencjał do dalszej poprawy relacji

jakości do ceny, wzmocnienia rozliczalności i przejrzystości oraz zapobiegania niewłaściwemu

wykorzystaniu zasobów publicznych. W ocenie wskazano, że funkcje zorientowane na

użytkownika mogłyby zwiększyć dostępność, rozliczalność i responsywność, zwiększając tym

samym efektywność zamówień publicznych. Praktyki ewaluacyjne dotyczące skuteczności

i wpływu zamówień publicznych rozwijają się nieznacznie, jednakże mogłyby zostać dodatkowo

udoskonalone poprzez gromadzenie i wykorzystywanie danych wysokiej jakości

i o wystarczającej szczegółowości. Rośnie świadomość potencjału zamówień publicznych

w zakresie wspierania Agendy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030, poprzez szersze

wykorzystanie celów społecznych, takich jak ochrona środowiska, innowacje i aspekty

społeczne.

W świetle wydarzeń geopolitycznych, rosnącego znaczenia firm technologicznych względem

państw narodowych oraz występującego zaburzenia konkurencji na rynku ICT rośnie znaczenie

suwerenności technologicznej Europy. Jednocześnie trwające prace nad rewizją unijnego

programu polityki „Droga do cyfrowej dekady” kładą szczególny nacisk na suwerenność

technologiczną – również w kontekście zamówień publicznych.

Również w projekcie Strategii Cyfryzacji Państwa wskazano, iż: „Postępująca globalna

rywalizacja przekłada się na dążenie do odbudowy unijnej i krajowej produkcji kluczowych

komponentów technologicznych oraz upraszczania i dywersyfikacji łańcuchów dostaw.

Suwerenność technologiczna zyskuje na znaczeniu jako warunek dalszego rozwoju, w tym

utrzymania zdolności produkcyjnych w UE. Równolegle jednak UE towarzyszy pogłębiająca się

współpraca z państwami spoza Europy, które podzielają podobne wartości i podejście do

rozwoju cyfrowego (tzw. like-minded). Coraz wyraźniej widoczna jest konwergencja

technologiczna i regulacyjna między tymi ośrodkami na świecie.”

15)

Implementing the OECD Recommendation on Public Procurement in OECD and Partner Countries, 2020–2024 Report.

3.

Poz. 413

Wpływ Polityki zakupowej państwa

Polityka zakupowa państwa na lata 2022–2025 rozpoczęła długofalowy proces zmierzający do

zwiększenia poziomu zaangażowania przedsiębiorców z sektora MŚP na rynku zamówień

publicznych. Zidentyfikowany potencjał tego sektora, niezwykle kluczowy w przypadku

społeczności lokalnych, bezpieczeństwa oraz budowy silnej i innowacyjnej gospodarki, może

poprzez zastosowanie instrumentów i mechanizmów zawartych w nowej Polityce zostać

wykorzystany w jeszcze większym stopniu.

Nieoceniony jest także wpływ Polityki oraz działań podejmowanych w jej ramach na opisane na

początku rozdziału pozytywne trendy rynku zamówień publicznych. Kluczowa w tym zakresie

była przede wszystkim działalność szkoleniowa prowadzona przez Urząd Zamówień

Publicznych na wszelkich szczeblach (merytorycznym, proceduralnym, strategicznym),

szkolenia dla przedsiębiorców z sektora MŚP organizowane przez Ministerstwo Rozwoju

i Technologii oraz w ramach inicjatywy Akademia Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

(PARP).

W oparciu o powyższą diagnozę, zidentyfikowane strategie rozwoju i polityki rządowe oraz

dostępne dane o zamówieniach w dokumencie Polityki przedstawiono kluczowe aspekty

strategiczne związane z udzielaniem zamówień przez podmioty należące do administracji

rządowej w kolejnych czterech latach jej obowiązywania.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

1)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 620, 769, 794, 1165, 1173 i 1235 oraz

z 2026 r. poz. 252.

Załącznik nr 2 do Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029 – Przykłady wykorzystania

GreenEvo w zamówieniach publicznych

Przykłady wykorzystania GreenEvo w zamówieniach publicznych

1

•

•

2

Etap planowania i opisu potrzeb (art. 83 ustawy PZP)

zamawiający mogą korzystać z katalogu technologii GreenEvo jako źródła wiedzy

technicznej o dostępnych na rynku innowacyjnych rozwiązaniach,

w oparciu o informacje z GreenEvo zamawiający mogą przygotować opis potrzeb

i wymagań funkcjonalnych, wskazując efekty ekologiczne, jakie ma zapewniać produkt,

bez wskazywania konkretnej technologii lub wykonawcy.

Prowadzenie wstępnych konsultacji rynkowych (art. 84 ustawy PZP)

Konsultacje rynkowe umożliwiają zamawiającym ukształtowanie warunków zamówienia oraz

kryteriów oceny ofert w sposób premiujący technologie proekologiczne, przy jednoczesnym

zachowaniu pełnej otwartości procesu. GreenEvo może być systemowo wykorzystywane

jako

•

baza ekspertów oraz przedsiębiorców, którzy mogą zostać zaproszeni do udziału we

wstępnych konsultacjach rynkowych,

•

źródło informacji do badania innowacyjności, efektywności energetycznej i ekologicznej

technologii.

3

Stosowanie kryteriów pozacenowych wspierających technologie zielone (art.

242 ustawy PZP)

Na podstawie informacji z GreenEvo zamawiający może opracować kryteria oceny ofert

premiujące

•

efektywność środowiskową,

•

innowacyjność zastosowanych rozwiązań,

•

niskoemisyjność produktu lub procesu,

•

energooszczędność lub oszczędność zasobów.

Katalog GreenEvo może służyć stworzeniu matrycy oceny efektów środowiskowych, przy

pełnym zachowaniu konkurencyjności i otwartości postępowania.

4

Wykorzystanie GreenEvo przy zamówieniach publicznych na innowacje

dialog konkurencyjny i partnerstwo innowacyjne (art. 169–207 ustawy PZP)

GreenEvo może tu pełnić funkcję katalogu przedsiębiorstw o potwierdzonej innowacyjności,

bez ograniczania udziału innych wykonawców.

Zamawiający poszukujący rozwiązań niedostępnych jeszcze na rynku mogą zapraszać

uczestników GreenEvo do udziału w dialogu konkurencyjnym jako podmioty dysponujące

wysokim potencjałem technologicznym, a także stosować partnerstwo innowacyjne,

wykorzystując technologie GreenEvo jako przykład innowacji, które wymagają dalszego

rozwoju i pilotażu.

•

5

6

Ponadto

GreenEvo może pełnić rolę zasobu technicznego i merytorycznego, wspierającego

zamawiających na wszystkich etapach przygotowania i realizacji zamówień

publicznych, bez naruszania zasad ustawy PZP.

Może być wykorzystywany jako źródło informacji o dostępnych technologiach

środowiskowych, jako baza do prowadzenia konsultacji rynkowych, kształtowania

kryteriów oceny ofert, realizacji zamówień publicznych na innowacje i projektów

pilotażowych. Dzięki temu zamawiający będą mogli efektywniej korzystać

z innowacyjnych i proekologicznych rozwiązań oferowanych przez krajowe

przedsiębiorstwa, przy zachowaniu pełnej konkurencji i przejrzystości postępowań.

Załącznik nr 3 do Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029 – Materiały na stronie Urzędu

Zamówień Publicznych

Materiały na stronie Urzędu Zamówień Publicznych

Na potrzeby przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia rekomenduje się

zamawiającym wykorzystanie opracowań i materiałów dostępnych na stronie Urzędu

Zamówień Publicznych w poniższych aspektach.

1

Aspekty społeczne

Link: https://www.gov.pl/web/uzp/spoleczne-zamowienia2

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

2

Przykładowe zapisy do dokumentacji postępowań o udzielenie zamówień

uwzględniających aspekty społeczne

Klauzula dotycząca zatrudnienia na podstawie stosunku pracy osób wykonujących

wskazane przez zamawiającego czynności w zakresie realizacji zamówienia (art. 95

ustawy PZP)

Klauzula dotycząca zatrudnienia do realizacji zamówienia osób, o których mowa

w art. 96 ust. 2 ustawy PZP

Pakiet dobrych praktyk w zakresie społecznych i środowiskowych kryteriów oceny

ofert

Etykiety o charakterze społecznym

Zamówienia publiczne na rzecz włączenia społecznego

Kwestie społeczne w zakupach. Przewodnik dotyczący uwzględniania kwestii

społecznych w zamówieniach publicznych – wydanie drugie

Dostępność cyfrowa w zamówieniach – poradnik

Dostępność architektoniczna. Katalog dobrych praktyk

Dostępność środków transportu miejskiego

Dostępność architektoniczna i informacyjno-komunikacyjna infrastruktury

transportu

Dostępne wydarzenie – przykładowe zapisy do dokumentacji postępowania

Dostępność cyfrowa i dostępność wydarzeń online

Aspekty środowiskowe

Link: https://www.gov.pl/web/uzp/publikacje-z-obszaru-zzp

•

•

Aspekty środowiskowe w ustawie PZP

Przewodnik po regulacjach związanych z zielonymi zamówieniami publicznymi

•

•

•

•

•

•

•

•

•

3

– 79 –

Poz. 413

Przykładowe zapisy w dokumentach zamówienia dotyczące uwzględniania

w postępowaniu o udzielenie zamówienia aspektów środowiskowych

Wytyczne dla zamawiających w zakresie uwzględniania zasad gospodarki o obiegu

zamkniętym w ramach zamówień publicznych

Pakiet dobrych praktyk w zakresie społecznych i środowiskowych kryteriów oceny

ofert

Etykiety ekologiczne – opracowanie 2022

Repozytorium – koszty cyklu życia LCC

Stosowanie kryterium kosztu opartego na LCC z zastosowaniem metody kalkulacji

kosztów cyklu życia dla budynków w oparciu o przepisy rozporządzenia w sprawie

metody kalkulacji kosztów cyklu życia budynków oraz sposobu przedstawiania

informacji o tych kosztach

Analiza inwestycji budowlanej pod kątem możliwości ograniczenia negatywnego

oddziaływania na środowisko

Wskazówki dotyczące zastosowania w ramach zamówień publicznych rozwiązań

przeciwdziałających oddziaływaniu na środowisko w odniesieniu do

poszczególnych elementów inwestycji budowlanej

Przewodnik po rynku produktów ekologicznych – Poradnik zamawiającego

Aspekty innowacyjne

Link: https://www.gov.pl/web/uzp/publikacje-z-obszaru-innowacji

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

Aspekty dotyczące innowacji w ustawie PZP

Przykładowe zapisy w dokumentach zamówienia dotyczące uwzględniania

w postępowaniu o udzieleniu zamówienia aspektów innowacyjnych

Zamówienia publiczne na innowacje

Udzielanie zamówień na usługi badawcze i rozwojowe wyłączone ze stosowania

ustawy PZP (zamówienia przedkomercyjne) w oparciu o regulamin Narodowego

Centrum Badań i Rozwoju

Zamówienia publiczne na innowacje – Jak przedsiębiorstwa typu start-up mogą

uczestniczyć?

Partnerstwo innowacyjne – krótki przewodnik przygotowany przez praktyków

Postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz instrumenty wspierające

innowacje

Bliżej rynku, bliżej nowoczesnych rozwiązań – Zamówienia Przedkomercyjne

i Partnerstwo Innowacyjne w praktyce NCBR

C(2021)4320 Wytyczne dotyczące zamówień publicznych na innowacje

COM(2007)799 Zamówienia przedkomercyjne: wspieranie innowacyjności w celu

zapewnienia trwałości i wysokiej jakości usług publicznych w Europie

Zamówienia lub konkursy z zastosowaniem innowacyjnych dla

4

zamawiających narzędzi i metodyki BIM (elektroniczne modelowanie danych

budowlanych)

Link: https://www.gov.pl/web/uzp/bim---modelowanie-danych-budowlanych

•

•

•

•

•

BIM – innowacyjne podejście do zamówień publicznych w sektorze budowlanym

BIM dla sektora publicznego – zagadnienia związane z wymaganiami

informacyjnymi zamawiającego

BIM według ISO 19650 a perspektywa zamówień publicznych – Wprowadzenie

Podręcznik dotyczący wprowadzenia modelowania informacji o obiektach

budowlanych przez europejski sektor publiczny

BIM Standard PL

ZAŁĄCZNIK NR 4 DO POLITYKI ZAKUPOWEJ PAŃSTWA NA LATA 2026-2029 – PODSTAWOWE POJĘCIA

DOTYCZĄCE ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH NA INNOWACJE ......................................................................... 80

I. Wprowadzenie

1.

Polityka zakupowa państwa i jej znaczenie

Polityka zakupowa państwa (dalej: „Polityka”) to średniookresowy dokument o charakterze

strategicznym, przyjmowany raz na 4 lata przez Radę Ministrów w drodze uchwały, na podstawie

art. 21 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (dalej: „ustawa PZP”).

Zadaniem Polityki jest określenie priorytetów działań państwa w sferze zamówień

publicznych, powiązanie realizowanych zakupów z celami strategicznymi oraz wytyczenie

kierunków działań dla zamawiających. Zadanie to ma służyć uspójnianiu zamówień

publicznych, w szczególności w administracji rządowej, oraz ich instrumentalizacji dla rozwoju

polskiej gospodarki. Co równie istotne, Polityka ma stanowić punkt odniesienia również dla

zamówień udzielanych bez stosowania ustawy PZP, w tym o wartości poniżej progu stosowania

ustawy PZP.

2.

Polityka zakupowa państwa na lata 2022–2025

Pierwsza edycja Polityki – na lata 2022–2025 – została przyjęta przez Radę Ministrów uchwałą

nr 6 z dnia 11 stycznia 2022 r. Był to ważny krok w kierunku dalszego otwierania systemu

zamówień publicznych na wykonawców oraz podnoszenia konkurencyjności tego rynku. Celem

Polityki na lata 2022–2025 było zainicjowanie zmiany podejścia do zamówień publicznych

z postrzegania ich wyłącznie w kategoriach ściśle sformalizowanych procedur, których

dochowanie jest głównym i najważniejszym celem zamawiającego, na rzecz

ukierunkowania zakupów na usługi, dostawy oraz roboty budowlane o kluczowym

znaczeniu z punktu widzenia interesów państwa. Istotne znaczenie miało również

uzupełnienie przez poprzednią Politykę systemowych zmian, jakie dokonały się z dniem wejścia

w życie ustawy PZP, tj.1 stycznia 2021 r.

Polityka zakupowa państwa na lata 2022–2025 była także impulsem do prowadzenia szeroko

zakrojonych szkoleń dla przedsiębiorców z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).

Ich celem było przede wszystkim zwiększenie świadomości i aktywności MŚP w procesie

ubiegania się o zamówienia. Szkolenia cieszyły się ogromną popularnością wśród

przedsiębiorców dzięki doskonale zidentyfikowanym potrzebom MŚP oraz zaadresowaniu ich

dotychczasowych obaw i wątpliwości związanych z ubieganiem się o udzielenie zamówienia

publicznego.

Jednocześnie poprzednia Polityka, oddziałując na zamawiających z sektora administracji

rządowej, przedstawiała m.in. korzyści wynikające z przyjęcia i stosowania narzędzia, jakim jest

ProcurCompEU – Europejskie ramy kompetencji dla specjalistów ds. zamówień publicznych.

Dla zamawiających reprezentujących pozostałe sektory, tj. spoza administracji rządowej,

Polityka na lata 2022–2025 stanowiła katalog dobrych praktyk, gdyż diagnozy i rekomendacje

w niej zawarte miały charakter uniwersalny, znajdujący zastosowanie do zamawiających każdej

kategorii.

3.

Poz. 413

Kierunki Nowej Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029

Zgodnie z Diagnozą, która stanowi Załącznik nr 1 do dokumentu, nowa Polityka zakupowa

państwa – na lata 2026–2029 – będzie kontynuowała kierunki rozwoju systemu zamówień

publicznych wyznaczone w poprzedniej Polityce. Dotychczasowe priorytety, takie jak

(i) Profesjonalizacja, (ii) Rozwój potencjału mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw oraz

(iii) Zrównoważone i innowacyjne zamówienia publiczne, znajdują swoje odzwierciedlenie

w dokumencie na kolejne cztery lata, jednak z nieco innym rozłożeniem akcentów

i skupieniem się na tych działaniach, które poprzednia Polityka pozwoliła zidentyfikować

jako kluczowe dla osiągnięcia stawianych w niej celów.

Polityka na lata 2026–2029 jako dokument o charakterze strategicznym i programowym stanowi

przede wszystkim odpowiedź na aktualne wyzwania dla systemu zamówień publicznych i jego

uczestników. Wyzwania te mają swoje źródło przede wszystkim w dynamice otoczenia

gospodarczego i zmianach sytuacji geopolitycznej. Czynniki te w sposób szczególny oddziałują

na rynki zbytu i zakupu, a tym samym także na rynek zakupów publicznych. Polityka wyznacza

zatem cele strategiczne dla zamówień, wpisujące się w priorytety gospodarcze rządu

i wskazuje, że zamówienia publiczne są ważnym instrumentem realizacji polityki państwa,

w tym budowy potencjału polskich przedsiębiorców i kreowania warunków, które sprzyjają

prowadzeniu działalności gospodarczej, a także rozwojowi krajowego łańcucha dostaw poprzez

wzmocnienie współpracy zamawiających z krajowymi dostawcami i instytucjami badawczorozwojowymi oraz transformacji gospodarczej w kierunku modelu gospodarki o obiegu

zamkniętym (GOZ).

Polityka na lata 2026–2029 podkreśla istotny charakter dialogu uczestników rynku

zamówień publicznych. Dialog stanowi podstawę zarówno w poszukiwaniu przez

zamawiających towarów, usług oraz robót budowlanych odpowiadających ich potrzebom,

jak i umożliwia przedsiębiorcom odpowiednie dopasowanie tego, co oferują na lokalnych

rynkach zbytu. Dialog ten jest szczególnie istotny w kontekście wytwórców lokalnych,

reprezentujących w szczególności sektor MŚP oraz zamawiających, którzy – poprzez bliskość

oferentów – mogą zagwarantować bezpieczeństwo udzielanych zamówień oraz pośrednio

przyczynić się do wzmacniania lokalnych społeczności. Aspekty te są niezwykle istotne

w budowaniu potencjału polskiej gospodarki, zapewnienia w niej wysokiej reprezentacji

polskiego kapitału oraz zagwarantowania bezpieczeństwa – w szczególności ekonomicznego,

infrastrukturalnego oraz informatycznego.

Wprowadzanie ułatwień dla MŚP w zakresie udziału w zamówieniach publicznych nie skupia się

jednak wyłącznie na samym upraszczaniu procedur. Ma ono również na celu położenie

większego nacisku na korzystanie z możliwości, które już obecnie oferuje ustawa PZP, takich jak

zaliczki, częściowe płatności, właściwy dobór warunków udziału w postępowaniu oraz szersze

wykorzystanie klauzul społecznych, środowiskowych czy innowacyjnych. Powyższym celom

musi towarzyszyć również dalsza profesjonalizacja systemu zamówień publicznych, w tym

rozwój kompetencji kadr zamawiających na każdym poziomie zaangażowania w proces

zakupowy (kierownicy zamawiającego, specjaliści ds. udzielania zamówień, pracownicy

komórek merytorycznych), standaryzacja praktyk i dokumentów, a także odpowiednia

i dopasowana oferta szkoleniowa dla kadr zamawiających (na poziomie zarządczym,

procesowym i merytorycznym).

4.

Cel Polityki zakupowej państwa

Celem Polityki Zakupowej Państwa jest zapewnienie, aby wszystkie zakupy realizowane przez

zamawiających publicznych były

1)

Efektywne – zapewniały najlepszy stosunek jakości do ceny, z uwzględnieniem

priorytetów Polityki zakupowej państwa,

2)

Prorozwojowe – wspierające rozwój krajowej gospodarki i przedsiębiorczości,

3)

Przejrzyste i Przewidywalne – zapewniające dostęp do wiedzy o przebiegu procesu

i obowiązujących zasadach,

4)

Zrównoważone – uwzględniały adekwatne do potrzeb i możliwości kryteria

środowiskowe i społeczne,

5)

Innowacyjne – wspierały rozwój rynku, konkurencyjność oraz polskie innowacje,

6)

Zgodne – w pełni respektowały prawo unijne oraz krajowe,

7)

Odporne – gwarantowały bezpieczeństwo kluczowej działalności państwa oraz

realizowanych zamówień,

8)

Profesjonalne – oparte na kompetencjach i standaryzacji procesu zakupowego.

5.

Adresaci Polityki

Adresatami Polityki są przede wszystkim zamawiający należący do sektora administracji

rządowej. Zgodnie z ustawą PZP podmioty te zostały zobowiązane do sporządzania strategii

zarządzania dla poszczególnych kategorii zakupowych, zgodnych z polityką zakupową państwa.

Podobnie jak w Polityce na lata 2022–2025, strategie zakupowe dalej są instrumentem

służącym wykonaniu priorytetów wskazanych w Polityce. Kolejna edycja Polityki jest zatem

podstawą określenia przez zamawiających ich własnych szczegółowych celów w zakresie

zakupów i inwestycji w okresie następnych czterech lat. W tym zakresie rekomenduje się także,

aby jednostki administracji rządowej wprowadzały za pomocą odpowiednich postanowień

umownych obowiązek stosowania Polityki przez podmioty realizujące zadania zlecone

z zakresu administracji rządowej finansowane z budżetu państwa, w szczególności zadania

powierzone administracji samorządowej.

Dla zamawiających spoza sektora rządowego Polityka zakupowa państwa – tak jak

w poprzedniej edycji – ma stanowić źródło pożytecznych rekomendacji i wytycznych w zakresie

kształtowania kluczowych aspektów całego procesu zakupowego, chociażby z uwagi na

uniwersalny charakter problemów występujących na rynku zamówień publicznych (czy to na

poziomie centralnym czy lokalnym). Również i w tym przypadku odpowiedzią na te problemy

może być stosowanie się do rekomendacji przeznaczonych dla zamawiających

reprezentujących sektor administracji rządowej. Obok odpowiedzi na problemy także cele

związane z poprawą lokalnego otoczenia ekonomicznego, społecznego czy też środowiskowego

mogą być realizowane w samorządach dzięki instrumentom przewidzianym w nowej Polityce,

z wykorzystaniem dostępnych środków z funduszy UE.

II. Priorytet I – Budowanie konkurencyjności i potencjału

polskiej gospodarki

W gospodarce istnieją branże i technologie kluczowe dla rozwoju gospodarczego Polski

w przyszłości. Są to branże już dziś odznaczające się wysokim potencjałem, stanowiące o sile

gospodarczej, ale także te skupiające zaawansowane technologie i innowacje oraz

odpowiedzialne za budowanie potencjału rozwojowego. Zamówienia publiczne są elementem

systemu stwarzającym szerokie możliwości rozwoju tych branż. W tym kontekście istotne są

dalsze działania zwiększające udział wykonawców z ww. branż, często pochodzących z sektora

MŚP, w wykonywaniu zamówień publicznych, co z punktu widzenia polskiej gospodarki ma

niebagatelne znaczenie.

Zamówienia publiczne posłużą do stworzenia warunków zapewnienia trwałej

konkurencyjności gospodarki i jej odporności na zagrożenia. Kluczowe jest wspieranie

lokalnego potencjału, w tym umacnianie łańcuchów dostaw.

Inwestycje w kluczowe sektory i branże polskiej gospodarki, w tym w technologie przyszłości

i innowacje dające możliwości trwałego rozwoju gospodarczego, a także ułatwianie

uczestnictwa przedsiębiorców z sektora MŚP w realizacji inwestycji publicznych, będą

wspierane poprzez zamówienia publiczne oraz narzędzia służące ich udzielaniu. Zarówno

nowoczesne rozwiązania, jak i automatyzacja procesów, będą promowane w ramach zakupów,

dając tym samym impuls rozwojowy dla start-upów i lokalnych przedsiębiorstw.

W tym kontekście istotne jest także uwzględnienie zmieniającego się podejścia na szczeblu

unijnym – wzmacniania konkurencyjności wspólnego rynku poprzez stawianie przede

wszystkim na produkty i wykonawców z UE.

W zakresie budowania konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki kluczową rolę

odgrywają zamawiający, będący gospodarzami postępowań o udzielenie zamówienia.

Natomiast postępowanie zamówieniowe jest instrumentem pozwalającym na ustalenie

możliwości zaspokajania ich potrzeb.

Polityka zakupowa państwa stanowi w tym zakresie zbiór zaleceń, wytycznych i planowanych

instrumentów, które mogą stanowić katalizator tych oczekiwanych rezultatów.

1.

Poz. 413

Cel działania – Efektywne wykorzystanie potencjału wykonawców

i producentów z sektora MŚP

Utrudnieniem dla przedsiębiorców z sektora MŚP, w tym przedsiębiorców krajowych, często nie

są same procedury uregulowane w ustawie PZP, lecz sposób formułowania warunków

zamówienia przez zamawiających. Zbyt rygorystyczne lub niedostosowane do mniejszych

podmiotów warunki mogą ograniczać realne możliwości ubiegania się o zamówienia publiczne.

Tymczasem odpowiednie dopasowanie warunków dotyczących np. doświadczenia, potencjału

technicznego czy zdolności finansowych nie tylko zwiększy udział przedsiębiorców z sektora

MŚP w zamówieniach publicznych, ale będzie przede wszystkim korzystne z punktu widzenia

realizacji potrzeb zamawiających, zwiększania bezpieczeństwa dostaw, usług oraz robót

budowlanych, a także wspierania rozwoju konkretnych branż.

Dlatego też, w kontekście struktury krajowego rynku zamówień publicznych, kluczowe

znaczenie ma wsparcie przedsiębiorców z sektora MŚP poprzez odpowiednie organizowanie

procesów zakupowych. Przedsiębiorcy ci, często mimo chęci i podejmowanych w tym kierunku

wysiłków, nie odnoszą na tym rynku oczekiwanych rezultatów. Nie dysponują dostateczną

wiedzą o możliwościach rozszerzenia działalności na rynek zamówień publicznych, a dalej

– o kwestiach proceduralnych czy też uprawnieniach i środkach ochrony prawnej,

przewidzianych przepisami ustawy PZP.

Szeroki udział przedsiębiorców z sektora MŚP w systemie zamówień publicznych umożliwi

również promowanie społecznej odpowiedzialności biznesu i wpływu zakupów

publicznych na rozwój lokalnej przedsiębiorczości. Potencjał MŚP, oparty w dużej mierze na

lokalnych zasobach, może w istotny sposób oddziaływać na rozwój społeczności lokalnych,

rynek pracy oraz środowisko naturalne.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający, realizując procesy zakupowe, powinni w każdym przypadku, przy

zachowaniu poziomu realizacji uzasadnionych potrzeb, uwzględniać potencjał

i zdolności krajowych wykonawców z sektora MŚP do realizacji danego typu usług,

dostaw lub robót budowlanych.

Osiągnięcie wskazanego celu wymaga strategicznego i całościowego spojrzenia na proces

zakupowy. Od odpowiedniego rozpoznania potrzeb zamawiających i zbadania możliwości ich

zaspokojenia przez przedsiębiorców na danym rynku (np. lokalnym), przez opisanie tych

potrzeb w sposób pozwalający na udział jak największej liczby wykonawców, następnie przez

zapewnienie proporcjonalnych warunków kontraktowych i odpowiednie zarządzanie realizacją

kontraktu.

Zaangażowanie krajowych wykonawców ma szczególne znaczenie w kluczowych

i strategicznych branżach. Określają je dokumenty rangi ustawowej, akty niższego rzędu

i prowadzone analizy. Kluczowe znaczenie ma w tym kontekście m.in. Średniookresowa

Strategia Rozwoju Kraju. Ważne będą również rekomendacje wypracowane przez powołany

przez Ministra Aktywów Państwowych Zespół do spraw Udziału Komponentu Krajowego

w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych1), dotyczące identyfikacji kluczowych sektorów

gospodarki, w ramach których są lub będą realizowane kluczowe procesy inwestycyjne

wymagające jak najszerszego angażowania komponentu krajowego. Identyfikacja kluczowych

sektorów oparta będzie również o analizy Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. oraz Prezesa Urzędu

Zamówień Publicznych, realizowane na danych z rynku zamówień publicznych.

Branże, które w szczególności powinny być wzięte pod uwagę przy ułatwianiu dostępu

przedsiębiorców z sektora MŚP do zamówień, powiązane są z

•

transformacją energetyczną – w szczególności czystymi technologiami energetycznymi

(OZE, technologiami niskoemisyjnymi, magazynami energii, rozwiązaniami

poprawiającymi elastyczność systemu, efektywność energetyczną oraz cyfryzację

sektora energii), ze szczególnym uwzględnieniem budowy lokalnych i regionalnych

łańcuchów wartości,

•

cyberbezpieczeństwem,

•

sztuczną inteligencją (AI) i transformacją cyfrową – rozwiązaniami AI, automatyzacją

procesów, technologiami ICT,

•

Deep tech – technologiami zaawansowanymi, w tym proof-of-concept i pilotażami,

•

bezpieczeństwem lekowym i sprzętem medycznym – produkcją leków, wyrobów

medycznych, sprzętu krytycznego,

•

technologiami krytycznymi – technologiami kosmicznymi, kwantowymi, automatyką,

robotyką,

•

obronnością – produkcją komponentów na potrzeby wytwarzania i serwisowania

kompleksowych systemów uzbrojenia, budową infrastruktury wojskowej,

•

specjalistycznymi usługami inżynierskimi związanymi z przygotowaniem i obsługą

inwestycji infrastrukturalnych,

•

odbiorem i zagospodarowaniem odpadów.

Istotne będą także

•

branże energochłonne i wysokoemisyjne – przemysł chemiczny, hutniczy, cementowy,

1)

Zarządzenie Ministra Aktywów Państwowych z dnia 8 października 2025 r. w sprawie Zespołu do spraw Udziału Komponentu

Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych (Dz. Urz. Min. Ak. Państ. poz. 25).

•

•

– 13 –

Poz. 413

branże z wysokim popytem państwa – np. infrastruktura publiczna, transport, niektóre

usługi,

krajowe inteligentne specjalizacje – obszary z przewagami komparatywnymi

(np. biotechnologia, technologie czyste).

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Rada Ministrów, w oparciu o dostępne strategie i opracowania, wskaże cele oraz

wytyczne dotyczące organizacji postępowań w sprawie zamówienia publicznego

w branżach istotnych z punktu widzenia rozwoju sektora MŚP.

❖ Minister właściwy do spraw gospodarki, we współpracy z Prezesem Urzędu

Zamówień Publicznych, przygotuje ww. cele i wytyczne – w celu przyjęcia przez

Radę Ministrów.

Realizacja wskazanego celu wymagać będzie działań w poniższych obszarach

1)

Planowanie i przygotowanie postępowania

Odpowiednie przygotowanie postępowania zamówieniowego – oprócz efektywności

wydatkowania środków – powinno zagwarantować szerokie i pozytywne konsekwencje

gospodarcze. Niezwykle istotne jest w tym kontekście dokładne zbadanie i przeanalizowanie

oferty lokalnych przedsiębiorców, a także podjęcie z nimi dialogu, na co pozwalają przepisy

ustawy PZP.

Rzetelne przeprowadzenie analizy potrzeb i wymagań oraz opracowanie strategii zakupowej

pozwoli zidentyfikować potencjał i zdolności polskich przedsiębiorców na rynku krajowym,

a także pozostałych przedsiębiorców faktycznie wspierających polską gospodarkę. Taka

strategia zakupowa powinna z jednej strony brać pod uwagę podział zamówienia na mniejsze

zadania w celu umożliwiania udziału wykonawcom z sektora MŚP, lecz z drugiej strony również

zdolność zamawiającego do zarządzania całością inwestycji.

Opracowanie i odpowiednio wczesne upublicznienie planów zakupowych są kluczowe dla

przedsiębiorców, aby odpowiednio wcześnie przygotować się do udziału w postępowaniach.

Przewidywalność procesów zakupowych instytucji publicznych i ich dostosowanie do

aktualnych możliwości rynkowych pozwala nie tylko na efektywne zaspokojenie potrzeb

zamawiających, ale również na budowanie dynamicznego i konkurencyjnego otoczenia

gospodarczego, które stanowi stabilny fundament rozwijania działalności gospodarczej przez

krajowych przedsiębiorców.

Ustalona na etapie przygotowania postępowania (pozyskana np. w formule badania rynku czy

wstępnych konsultacji rynkowych) wiedza o możliwościach i potencjale wykonawców pozwoli

odpowiednio zaplanować i przygotować postępowania o udzielenie zamówienia w ramach

realizacji danej potrzeby zakupowej. Umożliwi to podjęcie decyzji o udzieleniu jednego

zamówienia bądź jego podziale na części, a przede wszystkim pozwoli skonstruować

warunki zamówienia (kryteria oceny ofert, warunki udziału w postępowaniu czy też istotne

postanowienia umowy) uwzględniające sytuację panującą na danym rynku i potencjał

operujących na nim przedsiębiorców. Dzięki temu możliwe jest – obok zagwarantowania

wysokiego poziomu konkurencyjności oraz proporcjonalności warunków – stworzenie

optymalnego dla przedsiębiorców otoczenia gospodarczego, sprzyjającego ubieganiu się

o publiczne kontrakty i ich późniejszej realizacji.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni w postępowaniach o udzielenie zamówienia, w każdym

możliwym przypadku, stosować dostępne instrumenty planowania

i przygotowania postępowania, takie jak: badanie rynku, analiza potrzeb

i wymagań, wstępne konsultacje rynkowe.

❖ Stosując instrumenty planowania i przygotowania (badanie rynku, analiza potrzeb

i wymagań, wstępne konsultacje rynkowe), zamawiający uwzględniają sektor MŚP

i polskie przedsiębiorstwa, poziom ich potencjału i doświadczenia, a także

identyfikują lokalne i regionalne łańcuchy dostaw.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych będzie prowadził działania związane

z promowaniem stosowania instrumentów uregulowanych w ustawie PZP,

służących dobremu planowaniu i przygotowaniu postępowania, w tym związane

z organizacją szkoleń oraz przygotowaniem dobrych praktyk i wytycznych.

2)

Warunki kontraktu i finansowanie

Odpowiednie ukierunkowanie zamówień publicznych, sięganie po rozwiązania

uwzględniające interesy wykonawców, takie jak podział zamówień na części, stosowanie

częściowych płatności, udzielanie zaliczek oraz częstsze stosowanie umów ramowych

czy dynamicznych systemów zakupów posłużą zwiększeniu zainteresowania

przedsiębiorców z sektora MŚP udziałem w rynku zamówień publicznych. Powinny być one

stosowane niezależnie od obowiązków wynikających z ustawy PZP, ale w powiązaniu

z rozeznaniem sytuacji na rynku.

Umowy w sprawie zamówienia publicznego powinny przewidywać jasny i zrównoważony

podział ryzyka i odpowiedzialności, a także w sposób wyważony korzystać z kar umownych.

Finansowanie i płatności pozostają dla wielu przedsiębiorców, w szczególności z sektora MŚP,

kluczowym kryterium pozwalającym im ocenić bezpieczeństwo biznesowe ewentualnego

udziału w zamówieniu. Uznanie bowiem ryzyka za nadmierne powoduje rezygnację

przedsiębiorców z sektora MŚP z udziału w postępowaniach.

Polityka zakupowa państwa zaleca szerokie wykorzystanie instrumentów wspierających

płynność finansową wykonawców i sprawiedliwy rozkład ryzyka.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

• w sposób adekwatny do uzasadnionych potrzeb zamawiającego formułować

warunki realizacji umowy,

• uwzględniać możliwość zastosowania umowy ramowej albo dynamicznego

systemu zakupów,

• stosować krótkie terminy płatności, np. 7- i 14-dniowe, w szczególności

w przypadku umów z wykonawcami z sektora MŚP,

• stosować płatności częściowe lub zaliczki w umowach, których realizacja

wymaga ponoszenia istotnych nakładów wstępnych oraz w realizacji ponad

12-miesięcznych kontraktów,

• dostosować strukturę płatności do specyfiki danego rynku lub sektora (np.

płatności miesięczne),

• zapewnić przejrzysty harmonogram płatności już w dokumentacji

zamówienia, tak aby wykonawcy mogli rzetelnie ocenić ryzyko finansowe,

• stosować klauzule waloryzacyjne uwzględniające faktyczne zmiany kosztów

i ich wpływ na koszt wykonania danego zamówienia publicznego.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw finansów publicznych zapewni opracowanie,

we współpracy z instytucjami finansowymi nadzorującymi, regulującymi

i wspierającymi system finansowy w Polsce, preferencyjnych instrumentów

i rekomendacji dotyczących finansowania i rozliczania realizacji zamówień

publicznych.

Celem takiego działania będzie przede wszystkim ograniczenie ryzyk finansowych

po stronie wykonawców oraz zwiększenie dostępności rynku zamówień

publicznych dla przedsiębiorców z sektora MŚP.

❖ Rada Ministrów wskaże wytyczne, również branżowe, dotyczące formułowania

warunków realizacji zamówienia publicznego.

❖ Minister właściwy do spraw gospodarki, we współpracy z Prezesem Urzędu

Zamówień Publicznych, przygotuje ww. wytyczne – celem przyjęcia ich przez Radę

Ministrów.

3)

Test MŚP

Każde zamówienie powinno być ocenione przez pryzmat tego, czy jego konstrukcja nie

eliminuje przedsiębiorców z sektora MŚP oraz czy sprzyja równej konkurencji

i transparentności.

Wskazane w poprzednich punktach działania tworzą listę warunków i powinności, jakie

zamawiający powinien wziąć pod uwagę przy określaniu warunków zamówienia oraz sposobu

jego realizacji. Zadbaniu o ich koordynację i realizację służy przeprowadzenie tzw. Testu MŚP.

To praktyczne narzędzie dla zamawiających zawierające kluczowe kroki wspierające małe

i średnie przedsiębiorstwa w ubieganiu się o zamówienia publiczne. Dzięki tej liście

zamawiający mogą w sposób usystematyzowany sprawdzać, czy projektowane, a później

prowadzone postępowanie nie eliminuje wykonawców z sektora MŚP oraz czy tworzy dla nich

realne szanse na udział w zamówieniu.

TEST MŚP

1

•

•

•

•

•

•

Etap planowania zamówienia

Czy rozważono podział zamówienia na mniejsze części np. według regionu, zakresu usług

lub etapów projektu?

Jeśli nie przewidziano podziału, czy przygotowano uzasadnienie braku takiego podziału?

Czy oszacowano wpływ zamówienia na potencjalny udział MŚP? Np. czy dokonano

oceny, czy przedmiot zamówienia nie jest sztucznie łączony w jeden kontrakt, co

eliminuje MŚP?

Czy przed wszczęciem postępowania przeprowadzono konsultacje rynkowe, aby

zidentyfikować bariery dla MŚP?

Czy stworzono harmonogram realizacji z uwzględnieniem realnych zasobów mniejszych

przedsiębiorstw?

Jeżeli dotyczy – czy rozważono zgłoszenie zamówienia do objęcia osłoną

antykorupcyjną?

•

•

•

•

3

•

•

•

•

4

•

•

•

5

•

•

•

•

– 17 –

Poz. 413

Warunki udziału i kwalifikacja wykonawców

Czy warunki udziału (doświadczenie, obrót, zdolność techniczna) są proporcjonalne do

przedmiotu zamówienia? Czy wymagane doświadczenie odnosi się przede wszystkim do

zakresu zamówienia, a nie do kontraktów o nieproporcjonalnie dużej wartości?

Czy wymagany minimalny roczny obrót nie przekracza jedno- lub dwukrotności wartości

zamówienia (zgodnie z zaleceniami UE)?

Czy wymagania finansowe (obroty, polisy, gwarancje) nie przekraczają realnych

możliwości MŚP?

Czy dopuszczono możliwość korzystania z potencjału podwykonawców?

Kryteria oceny ofert

Czy kryteria oceny są zrównoważone? Czy poza ceną uwzględniono jakość,

innowacyjność, terminowość, aspekty ekologiczne lub społeczne efekty zamówienia?

Czy uwzględniono takie kryteria pozacenowe, które mogą zwiększać szanse MŚP

(np. elastyczność dostaw, lokalna logistyka, aspekty społeczne, a w przypadku

zamówień IT: jakość, innowacyjność, bezpieczeństwo i doświadczenie wykonawcy)?

Czy przyjęte kryteria nie premiują nadmiernie dużych podmiotów (np. globalna skala

działalności, wieloletnie ogromne kontrakty referencyjne)?

Czy przewidziano kryteria związane z elastycznością, które mogą być przewagą MŚP (np.

szybszy serwis, lepsza komunikacja, lokalne zaplecze)?

Dokumentacja i procedury

Czy SWZ/OPZ jest napisany prostym i przejrzystym językiem (bez nadmiernego używania

sformułowań języka prawniczego/technicznego)?

Czy terminy składania ofert są adekwatne do przygotowania i sporządzenia oferty

(dłuższe niż minimalne) i czy uwzględniają obszerność dokumentacji postępowania

(wydłużone terminy przy dużych zamówieniach)? Czy są one wystarczające dla MŚP,

które mogą mieć mniejsze zasoby organizacyjne?

Czy dopuszczono rozwiązania równoważne (a nie wskazano wyłącznie konkretnych

technologii/produktów)?

Warunki kontraktowe i finansowe

Czy przewidziano zaliczki lub płatności częściowe dla wykonawców, szczególnie

w dłuższych kontraktach, a także podczas realizacji umów dłuższych niż 12 miesięcy lub

wykraczających poza dany rok kalendarzowy?

Czy uwzględnione zostały krótkie terminy płatności nieprzekraczające 30 dni, np. 14 dni?

Czy wymagania dotyczące zabezpieczenia należytego wykonania są proporcjonalne i nie

eliminują mniejszych podmiotów?

Czy przewidziano mechanizmy ochrony płatności dla podwykonawców

(np. bezpośrednia płatność)?

•

•

•

– 18 –

Poz. 413

Monitorowanie i raportowanie

Czy monitorowany jest udział MŚP w postępowaniu (liczba złożonych ofert, liczba

udzielonych zamówień)?

Czy po zakończeniu kontraktu prowadzona jest analiza barier, które napotkały MŚP?

Czy wnioski z monitoringu są wykorzystywane w kolejnych postępowaniach?

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający, w celu zwiększenia obecności przedsiębiorców z sektora MŚP

w zamówieniach publicznych, w każdym możliwym przypadku, na etapie

przygotowania i prowadzenia postępowania powinni przeprowadzić Test MŚP.

4)

Działania szkoleniowe dla sektora MŚP

Jedną z barier w dostępie do zamówień publicznych występującą po stronie przedsiębiorców

z sektora MŚP jest brak wiedzy co do sposobu wyszukiwania ogłoszeń o zamówieniach i obawa

przed udziałem w sformalizowanej i kosztownej procedurze. Podobnie brak wystarczającego

przygotowania merytorycznego jest wskazywany przez przedsiębiorców jako częsty powód

rezygnacji z udziału w rynku zamówień publicznych.

Ze względu na odmienne role zamawiających i wykonawców w procesie udzielania zamówienia

publicznego za niezbędne dla zapewnienia efektywności tego procesu należy uznać inicjatywy

adresowane również do przedsiębiorców, w tym stowarzyszeń i podmiotów ich zrzeszających.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw gospodarki zapewni kontynuację wsparcia MŚP

w formie cyklu bezpłatnych szkoleń dotyczących udziału w postępowaniach

o udzielenie zamówienia.

Celem działań szkoleniowych skierowanych do MŚP jest wzmocnienie ich

kompetencji oraz zapewnienie dostępu do wiedzy niezbędnej do efektywnego

udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego.

W odpowiedzi na potrzeby rynku, w ramach oferowanych szkoleń pojawią się nowe

zagadnienia stanowiące istotne wsparcie dla przedsiębiorców z sektora MŚP przy

ubieganiu się o zamówienia publiczne, takie jak: wykorzystanie narzędzi cyfrowych

i sztucznej inteligencji, wyjaśnienia zagadnień związanych z elektronizacją

postępowania odwoławczego przed Krajową Izbą Odwoławczą.

5)

Poz. 413

Kampania edukacyjno-promocyjna dla sektora MŚP

Niezależnie od szkoleń dostarczających wykonawcom z sektora MŚP niezbędnej wiedzy

z zakresu udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego kluczowe jest

również zachęcanie ich do angażowania się w realizację zamówień publicznych.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw gospodarki we współpracy z Prezesem Urzędu

Zamówień Publicznych i Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości zapewni

realizację kampanii promocyjnej zachęcającej przedsiębiorców z sektora MŚP do

aktywnego udziału w postępowaniach zamówieniowych.

Kampania ma wskazywać korzyści wynikające z angażowania się przez

wykonawców z sektora MŚP w zamówienia publiczne, w tym korzyści dla samych

przedsiębiorców, takie jak możliwość rozwoju działalności, działania

prowizerunkowe w kontekście społecznej odpowiedzialności biznesu, jak również

korzyści dla zamawiających, takie jak większa konkurencyjność udzielanych

zamówień, wpływająca na podnoszenie jakości zamawianych dostaw, usług lub

robót budowlanych.

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych i Polska Agencja Rozwoju

Przedsiębiorczości będą współpracować z ministrem właściwym do spraw

gospodarki w realizacji kampanii promocyjnej, z zachowaniem koordynacji

i spójności podejmowanych inicjatyw z działaniami ministra.

6)

Uproszczenia w komunikacji

Jedną z głównych barier w dostępie sektora MŚP do rynku zamówień publicznych jest niska

czytelność i jasność komunikatów i informacji przekazywanych w toku postępowania.

Dokumenty związane z procedurą zamówieniową sporządzane są często w sposób mało

zrozumiały dla ludzi nieposiadających odpowiedniego przygotowania prawnego. Ponadto

komunikacja z wykonawcami prowadzona jest w sposób wysoce sformalizowany,

a wystosowane wezwania są przez to nieczytelne i zbyt obszerne.

Zalecenia dla Zamawiających

Zamawiający powinni sporządzać pisma i dokumenty, w ramach postępowań

o udzielenie zamówienia publicznego, posługując się możliwie prostym i przyjaznym

językiem, w taki sposób, aby adresaci mogli zrozumieć ich sens niezależnie od

wykształcenia i profilu działalności, już po pierwszym zapoznaniu się z ich treścią.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do sprawy gospodarki we współpracy z Prezesem Urzędu

Zamówień Publicznych podejmie działania służące wdrożeniu prostego języka

w komunikacji zamawiających z wykonawcami tam, gdzie to możliwe, w tym

związane z przygotowaniem materiałów edukacyjnych dla zamawiających

w zakresie wykorzystania prostego języka w toku prowadzonych postępowań

o udzielenie zamówienia publicznego.

2.

Cel działania – Rozwój zrównoważonych zakupów realizujących

politykę gospodarczą państwa

Podstawą rozwoju gospodarczego jest model zrównoważonego rozwoju stanowiący fundament

polityki gospodarczej państw rozwiniętych. Decyzje zakupowe sektora publicznego mogą

wpływać na rynek poprzez promowanie produktów, usług i technologii przyjaznych środowisku

oraz społecznie odpowiedzialnych. Z kolei działania zmierzające do przekształcenia gospodarki

europejskiej z modelu liniowego w model gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) pozostają

priorytetem na szczeblu unijnym i w politykach krajowych. Polska w ostatnich latach poczyniła

znaczące postępy w tym zakresie, jednak niezbędne jest dalsze wzmocnienie realizacji celów

środowiskowych i społecznych.

Włączanie trzech wymiarów zrównoważonego rozwoju (środowiskowego, społecznego

i gospodarczego) do procedur zamówieniowych pozwala na szersze promowanie godnej pracy

czy zrównoważonej konsumpcji i produkcji. Dzięki temu proces zakupowy staje się narzędziem

wspierającym transformację gospodarki w kierunku bardziej zrównoważonej o obiegu

zamkniętym. W dłuższej perspektywie jest też efektywny finansowo, gdyż nabywanie

zrównoważonych usług i produktów ogranicza koszty ich wykorzystania.

Promowanie powyższych wartości ma również istotne znaczenie z punktu widzenia

wykonawców, gdyż sprzyja tworzeniu warunków uczciwej konkurencji. Kompleksowe

podejście będzie stanowiło ważny czynnik sprzyjający szerszemu udziałowi wykonawców

w rynku. Stawianie wymagań związanych z tymi aspektami, powiązane z dobrym rozeznaniem

rynku, może stanowić ważny czynnik wspierania lokalnej przedsiębiorczości.

Zamówienia publiczne stanowią jedno z najskuteczniejszych narzędzi do wdrażania zasad

zrównoważonego rozwoju w praktyce. Powinny być w tym celu szeroko wykorzystywane

przez zamawiających.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni organizować swoje działania zakupowe z uwzględnieniem

długoterminowych korzyści środowiskowych i społecznych.

W zakresie zrównoważonych zamówień publicznych przewiduje się podjęcie m.in.

następujących działań

1)

Zwiększenie stopnia uwzględnienia aspektów społecznych

Celem uwzględniania aspektów społecznych w zamówieniach jest wykorzystanie potencjału

rynku zamówień publicznych do osiągania trwałych efektów społecznych. Służą one m.in.

zwiększaniu udziału podmiotów ekonomii społecznej – w tym przedsiębiorstw społecznych –

w realizacji zamówień, a także wspieraniu integracji społecznej i zawodowej. W obszarze usług

społecznych mogą dodatkowo wspierać rozwój usług środowiskowych i proces

deinstytucjonalizacji, przyczyniając się do budowy bardziej zintegrowanego i solidarnego

społeczeństwa.

Dla zamawiających społeczne zamówienia publiczne oznaczają wymierne korzyści. Pozwalają

lepiej dopasować przedmiot zamówienia do potrzeb użytkowników końcowych,

w szczególności osób z grup defaworyzowanych, podnosić jakość i trwałość realizowanych

usług, a także wzmacniać lokalny rynek pracy i lokalną gospodarkę. Umożliwiają również

osiąganie dodatkowej wartości społecznej w ramach już planowanych wydatków, bez

konieczności tworzenia odrębnych instrumentów wsparcia.

W efekcie zamówienia publiczne staną się nie tylko narzędziem racjonalnego wydatkowania

środków publicznych, lecz także skutecznym mechanizmem realizacji polityki społecznej

państwa, w zgodzie z kierunkami wyznaczanymi na poziomie Unii Europejskiej.

Ustawa PZP przewiduje szereg rozwiązań, które zamawiający mogą stosować w celu, między

innymi, wsparcia włączenia społecznego osób społecznie marginalizowanych, stabilności

zatrudnienia, godnej pracy, przestrzegania praw człowieka czy dostępności.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z Prezesem Urzędu Zamówień

Publicznych, w tym wykorzystując dane gromadzone przez Główny Urząd

Statystyczny dotyczące częstotliwości występowania problemów społecznych,

zapewni realizację celowanych działań prowadzących do zwiększenia stopnia

uwzględniania aspektów społecznych przez zamawiających z tych obszarów, na

których zjawiska te występują najczęściej.

❖ Rada Ministrów dokona przeglądu i zgodnej z Polityką aktualizacji swojego

dokumentu z dnia 8 grudnia 2022 r. – Zaleceń w sprawie uwzględniania przez

administrację rządową aspektów społecznych w zamówieniach publicznych, a

także podejmie działania promujące wykorzystywanie zaleceń.

W kontekście gospodarczym istotna jest także aktywizacja zawodowa osób, które ukończyły

w nieodległej przeszłości studia techniczne, technika lub szkoły branżowe o profilu związanym

z kluczowymi branżami, np. budownictwem, ale nie podjęły pracy w zawodzie.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw transportu, ministrem właściwym do spraw budownictwa, planowania

i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa i ministrem właściwym

do spraw gospodarki oraz Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych podejmą

działania zmierzające do opracowania przykładowych narzędzi

nakierowanych na aktywizację młodych pracowników w kluczowych

branżach w zamówieniach publicznych. Narzędzia te zostaną opracowane

w konsultacji z zamawiającymi, wykonawcami i uczelniami technicznymi.

Realizacja celów społecznych poprzez zamówienia publiczne możliwa jest również

w przypadku zamówień, do których ze względu na ich wartość, nie stosuje się przepisów

ustawy PZP. Pozwalają na to rozwiązania z ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii

społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 806) – art. 26 oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r.

o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 48) – art. 15a, które umożliwiają

zamawiającym zastrzeżenie zamówień wyłącznie dla przedsiębiorstw społecznych lub

spółdzielni socjalnych.

W ramach działań mających na celu promowanie aspektów społecznych w zamówieniach

publicznych szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię dostępności i projektowania

uniwersalnego. Obowiązki dla instytucji zamawiających w tym zakresie wynikają zarówno

z samej ustawy PZP, jak i innych aktów prawnych (w tym m.in. ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.

o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1411),

ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych

produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz. U. poz. 731)). Świadomość zamawiających

na temat potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz konieczności uwzględniania tych potrzeb

w ramach zamówień publicznych ma kluczowe znaczenie dla wspierania budowania

społeczeństwa włączającego, uwzględniającego różnorodne potrzeby wszystkich jego

uczestników.

Na potrzeby przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia, uwzględniających

aspekty społeczne, rekomenduje się zamawiającym wykorzystanie opracowań

i materiałów dostępnych na stronie Urzędu Zamówień Publicznych, wymienionych

w Załączniku nr 3 do Polityki.

2)

Zielone zamówienia

Zielone zamówienia publiczne stanowią kluczowy instrument wdrażania zrównoważonego

rozwoju i gospodarki niskoemisyjnej w sektorze publicznym. Ich celem jest ograniczenie

negatywnego wpływu działalności gospodarczej na środowisko, wspieranie transformacji

energetycznej oraz stymulowanie innowacji ekologicznych. Zalecane podejście, odpowiednio

celowane, przyczynia się do rozwoju start-upów i przedsiębiorstw z sektora MŚP, które takie

rozwiązania oferują.

Na szczególną uwagę zasługuje konieczność wzmocnienia uwzględniania zasad gospodarki

o obiegu zamkniętym jako kluczowego kryterium środowiskowego. Należy dążyć do

przekształcenia GOZ w wyraźny, priorytetowy wymóg przy konstruowaniu kryteriów.

Obszarami o największym potencjale wdrażania aspektów środowiskowych, ze szczególnym

uwzględnieniem rozwiązań o charakterze cyrkularnym, są w szczególności te, w których

występuje wysokie zużycie energii i zasobów oraz znaczący wpływ realizowanych działań na

klimat i środowisko, przede wszystkim

1)

budownictwo i infrastruktura;

2)

transport i logistyka;

3)

energetyka i usługi komunalne;

4)

ICT i wyposażenie biurowe;

5)

usługi sprzątania i utrzymania obiektów;

6)

produkcja rolna.

Zgodnie z Polityką zakupową państwa na lata 2022–2025 powołany został Międzyresortowy

Zespół do spraw Zielonych Zamówień Publicznych2). Do jego głównych zadań należy

inicjowanie działań w administracji rządowej, które mają na celu szersze uwzględnianie

aspektów środowiskowych w zamówieniach publicznych, w szczególności przygotowywanie,

promowanie i udostępnianie dobrych praktyk, wzorcowych zapisów dokumentów zamówienia

oraz poradników dla zamawiających.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Międzyresortowy Zespół do spraw Zielonych Zamówień Publicznych opracuje

i będzie promował wymogi środowiskowe dla zamówień z kluczowych branż, tak

aby możliwe było w tym zakresie stosowanie m.in.

• rachunku kosztów cyklu życia (LCC) – obejmującego nie tylko cenę zakupu,

ale również koszty eksploatacji, utrzymania i utylizacji, promując w ten

sposób trwałe i zasobooszczędne rozwiązania;

• efektywności energetycznej i zużycia zasobów w całym cyklu życia produktu

zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym oraz w przypadku

systemów, produktów i usług ICT określonymi normami zużycia energii;

• posiadania oznakowania środowiskowego;

• możliwości naprawy, recyklingu lub ponownego użycia;

• niskiego śladu węglowego lub ograniczenie emisji CO₂ podczas produkcji

i transportu zamawianych produktów;

• innowacyjności środowiskowej, np. zastosowanie technologii o niskiej emisji

lub materiałów z recyklingu;

• w przypadku zamówień publicznych, których przedmiotem jest dostarczanie

żywności lub innych produktów pochodzenia rolnego – odniesień do

funkcjonujących systemów certyfikacji w ramach systemów jakości,

w szczególności produkcji ekologicznej (między innymi logo produkcji

ekologicznej UE lub inne oznaczenia świadczące o wdrażaniu aspektów

środowiskowych), wraz z określeniem minimalnego udziału żywności

certyfikowanej (w tym ekologicznej) w tych zamówieniach.

Stosowanie kryteriów pozacenowych pozwala nie tylko realizować cele środowiskowe, ale

również wspierać rozwój rynku nowoczesnych, innowacyjnych technologii – zwłaszcza

polskich. Przykładem programu zbierającym takie inicjatywy jest program GreenEvo –

Akcelerator Zielonych Technologii, który promuje krajowych producentów rozwiązań

2)

Utworzony zarządzeniem nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do

spraw Zielonych Zamówień Publicznych (M.P. poz. 338).

proekologicznych (https://greenevo.gov.pl/pl/zielone-technologie/). Celem wdrażania Polityki

będzie dotarcie do świadomości zamawiających, że przy stosowaniu ekologicznych rozwiązań

mogą i tam, gdzie jest to możliwe, powinni korzystać z rozwiązań oferowanych przez polskich

przedsiębiorców.

W zamówieniach publicznych program GreenEvo – Akcelerator Zielonych Technologii może

być wykorzystany na etapie planowania zamówień i określania swoich potrzeb do prowadzenia

wstępnych konsultacji rynkowych, a także opracowywania kryteriów oceny ofert oraz może

pełnić funkcję katalogu przedsiębiorców o potwierdzonej innowacyjności, bez ograniczania

udziału innych wykonawców. Przykłady wykorzystania GreenEvo w zamówieniach

publicznych wskazano w Załączniku nr 2 do Polityki.

Ponadto na potrzeby przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia uwzględniających

aspekty środowiskowe rekomenduje się zamawiającym wykorzystanie opracowań i materiałów

dostępnych na stronie Urzędu Zamówień Publicznych, wymienionych w Załączniku nr 3 do

Polityki.

3.

Cel działania – Promowanie zamówień publicznych na innowacje

Zamówienia publiczne na innowacje umożliwiają osiągnięcie celów gospodarczych,

środowiskowych i społecznych, zapewniając wdrażanie rozwiązań nowoczesnych, bardziej

efektywnych kosztowo i organizacyjnie. Sprzyjają również powstawaniu nowych rynków dla

przedsiębiorstw, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju gospodarki opartej na wiedzy i nowych

technologiach3).

Szersze uwzględnianie aspektów innowacyjnych w zamówieniach publicznych sprzyja

rozwojowi polskich przedsiębiorstw, w szczególności sektora MŚP oraz start-upów, które

cechują się wysokim potencjałem wzrostu i zdolnością do szybkiego skalowania działalności.

Tworzenie przestrzeni dla opracowywania nowych technologii lub wykorzystania

innowacyjnych rozwiązań już dostępnych na rynku może stanowić fundament budowy

przedsiębiorstw konkurencyjnych nie tylko na rynku krajowym, lecz także na poziomie

europejskim i globalnym. Zamówienia publiczne powinny odgrywać ważną rolę w tym procesie.

Zwiększenie wolumenu zamówień publicznych na innowacje to także element tworzenia

nowoczesnej, profesjonalnej i efektywnej administracji publicznej, która w swoich działaniach

opiera się na dostępnych rozwiązaniach cyfrowych, w szczególności tych opartych o AI.

3)

Podstawowe pojęcia związane z zamówieniami publicznymi na innowacje znajdują się w Załączniku nr 4 do Polityki.

Zamówienia publiczne na innowacje stanowią strategiczne narzędzie polityki publicznej.

W ramach wdrażania Polityki państwo będzie dążyć do tworzenia, poprzez zamówienia

publiczne, pierwszych rynków zbytu dla kluczowych innowacyjnych produktów i usług.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ W celu realizacji zamówień publicznych na innowacje zamawiający powinni

rozważyć

• badanie rynku pod kątem dostępnych innowacyjnych rozwiązań, które mogą

zaspokoić ich potrzeby lepiej niż tradycyjne rozwiązania;

• możliwość uwzględnienia, adekwatnie do potrzeb danego zamówienia,

kwestii innowacji m.in. w: analizie potrzeb i wymagań, wstępnych

konsultacjach rynkowych, ogłoszeniu o zamówieniu, warunkach udziału

w postępowaniu, wymaganiach związanych z realizacją zamówienia, poprzez

wybór adekwatnego trybu udzielania zamówień publicznych (ze

szczególnym uwzględnieniem trybów sprzyjającym innowacjom takich jak

negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, partnerstwo innowacyjne

lub instrumentu, jakim jest konkurs, a dla postępowań poniżej progów UE –

trybu podstawowego z obowiązkiem negocjacji), opisie potrzeb i wymagań

i/lub opisie przedmiotu zamówienia adekwatnym do innowacyjnych potrzeb

zamawiającego, kryteriach selekcji, kryteriach oceny ofert, adekwatnej treści

umowy w sprawie zamówienia;

• w przypadku zamówień o wartości równej albo wyższej niż progi unijne, które

obejmują aspekty związane z innowacyjnością lub których przedmiotem jest

produkt innowacyjny, możliwość skorzystania z prowadzonej przez Prezesa

Urzędu Zamówień Publicznych na wniosek zamawiającego kontroli

uprzedniej dokumentów zamówienia (na podstawie art. 614 ustawy PZP);

• możliwość zaspokojenia swoich potrzeb poprzez realizację zamówień

przedkomercyjnych lub skorzystania z rozwiązań wypracowanych w ramach

zamówień przedkomercyjnych realizowanych przez Narodowe Centrum

Badań i Rozwoju;

• możliwość jak najszerszego stosowania wymagań funkcjonalnych

i wydajnościowych;

• możliwość dopuszczania ofert wariantowych;

• możliwość uwzględniania w postępowaniu całkowitego kosztu posiadania

(Total Cost of Ownership, TCO) lub inżynierii wartości (Value Engineering,

VE);

• możliwość korzystnego dla wykonawców i zamawiających podziału praw

i obowiązków w zakresie praw własności intelektualnej, w tym możliwość

pozostawienia większości lub całości praw własności intelektualnej po

•

•

•

1)

Poz. 413

stronie wykonawcy z adekwatnym zabezpieczeniem interesów

zamawiającego;

możliwość uwzględnienia aspektów strategicznej autonomii i odporności

przy realizacji zamówień publicznych na innowacje;

możliwość prowadzenia wspólnych transgranicznych zamówień publicznych

na innowacje;

możliwość skorzystania z wypracowanych technologii podwójnego

zastosowania (dual use).

Koordynacja polityki innowacyjności

W zakresie zamówień publicznych na innowacje konieczne jest

1)

zapewnienie efektywnego przepływu informacji pomiędzy zamawiającymi

a podmiotami oferującymi innowacyjne technologie, poprzez rozwijanie instrumentów

takich jak regularne wstępne konsultacje rynkowe, platformy wymiany informacji oraz

systemowe wsparcie analityczne;

2)

zwiększenie wykorzystania rozwiązań innowacyjnych opracowywanych

w krajowych ośrodkach naukowych i badawczych, w tym poprzez wzmocnienie

współpracy pomiędzy administracją publiczną a sektorem B+R oraz zapewnienie

mechanizmów umożliwiających testowanie i stosowanie wyników prac badawczorozwojowych w zamówieniach publicznych;

3)

koordynacja i strukturyzacja działań podejmowanych przez poszczególne resorty

oraz instytucje publiczne, tak aby zapewnić spójne i jednolite podejście do zamówień

publicznych na innowacje w administracji rządowej.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, jako centrum wiedzy i lider wdrażania

zamówień publicznych na innowacje

• podejmie działania wspierające zamówienia publiczne na innowacje oraz

zapewni spójność i ciągłości działań już podjętych w tym obszarze;

• zapewni zamawiającym wsparcie doradcze i finansowe przy wdrażaniu

innowacyjnych rozwiązań.

Jako centralny ośrodek w zakresie zamówień publicznych na innowacje, Narodowe

Centrum Badań i Rozwoju przejmie rolę integratora działań podmiotów

administracji rządowej, tworząc jednolite ramy współpracy i umożliwiając szersze

wykorzystanie doświadczenia w budowaniu krajowego ekosystemu innowacji.

❖

Rada Ministrów wskaże wytyczne dotyczące narzędzi i procedur dla zamówień

publicznych na innowacje oraz podejmie działania zmierzające do ustanowienia

warunków sprzyjających organizacji i finansowaniu innowacji w zamówieniach

publicznych.

❖

Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki w porozumieniu

z Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych przygotuje ww. wytyczne – celem

przyjęcia ich przez Radę Ministrów.

2)

Wykorzystanie potencjału Przemysłu 4.0 w zamówieniach publicznych

Przemysł 4.0 obejmuje automatyzację, cyfryzację procesów, Internet Rzeczy (IoT), sztuczną

inteligencję (AI), big data, technologie chmurowe, druk 3D oraz rozwiązania z zakresu

cyberbezpieczeństwa. To istotny kierunek rozwoju, a także obszar, który może znacząco

poprawić efektywność i innowacyjność sektora publicznego. Zamówienia publiczne na

technologie z obszaru Przemysłu 4.0 to także szansa na rozwój innowacyjnego sektora

prywatnego.

Zamawiający mają możliwość uwzględniania innowacyjności, w tym jej elementów

powiązanych z Przemysłem 4.0, na różnych etapach postępowania o udzielenie zamówienia,

m.in. w: analizie potrzeb i wymagań, wstępnych konsultacjach rynkowych, ogłoszeniu

o zamówieniu, warunkach udziału w postępowaniu, poprzez wybór adekwatnego trybu

udzielania zamówień (ze szczególnym uwzględnieniem trybów sprzyjającym innowacjom takich

jak negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, partnerstwo innowacyjne lub instrumentu,

jakim jest konkurs, a dla postępowań poniżej progów UE – trybu podstawowego z obowiązkiem

negocjacji), opisie potrzeb i wymagań oraz opisie przedmiotu zamówienia, kryteriach selekcji,

kryteriach oceny ofert, wymaganiach związanych z realizacją zamówienia, adekwatnej treści

umowy w sprawie zamówienia.

Wykorzystanie potencjału Przemysłu 4.0 w zamówieniach publicznych wymaga świadomego

projektowania postępowań, które premiują innowacyjność, cyfryzację i automatyzację,

a jednocześnie pozostają w zgodzie z zasadami uczciwej konkurencji i efektywnego

wydatkowania środków publicznych.

Polityka wprowadza obowiązek systemowego uwzględniania potencjału technologii Przemysłu

4.0 już na etapie planowania zamówień, wszędzie tam, gdzie uzasadnia to ich przedmiot. Celem

jest umożliwienie zamawiającym skutecznego i zgodnego z prawem nabywania technologii

cyfrowych, automatyzacyjnych i innowacyjnych, otwierając system zamówień publicznych na

rozwiązania Przemysłu 4.0.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

• w toku przygotowywania planu zamówień publicznych, przeprowadzić

analizę potencjału wdrożenia

- rozwiązań cyfrowych i sprzyjających automatyzacji,

- technologii

uwzględniających

efektywność

energetyczną

i materiałową, „smart manufacturing”, zdolność integracji systemów IT

w ramach Przemysłu 4.0. – zastosowanie sztucznej inteligencji (AI),

automatyzację procesów produkcyjnych lub logistycznych,

wykorzystanie danych w czasie rzeczywistym (IoT, big data), integrację

systemów cyfrowych i komunikacji między urządzeniami (M2M),

ograniczenie zużycia energii i zasobów, robotyki oraz technologii

ograniczających zużycie energii i zasobów;

• przeprowadzić analizę swoich potrzeb pod kątem potencjału integracji ww.

rozwiązań; analiza powinna obejmować również możliwość wykorzystania

odpowiednich narzędzi przewidzianych ustawą PZP pozwalających

realizować zamówienia publiczne na innowacje, np.: wstępnych konsultacji

rynkowych, odpowiednich trybów udzielania zamówień publicznych

(negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, partnerstwo innowacyjne),

konkursu, zamówień przedkomercyjnych, tak aby technologie Przemysłu 4.0

mogły być realnie wdrażane w stosunku do potrzeb zamawiających.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw gospodarki, we współpracy z Prezesem Urzędu

Zamówień Publicznych, zapewnieni edukacyjne wsparcie zamawiającym m.in.

poprzez materiały i kursy e-learningowe na platformie pzp.gov.pl, wspomagające

w skutecznym uwzględnianiu rozwiązań Przemysłu 4.0 w zamówieniach.

Na potrzeby przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia publicznego na innowacje

albo udzielania zamówień na usługi badawcze i rozwojowe wyłączone ze stosowania ustawy

PZP, a także z zastosowaniem innowacyjnych dla zamawiających narzędzi i metodyki BIM

(elektroniczne modelowanie danych budowlanych) rekomenduje się zamawiającym

wykorzystanie opracowań i materiałów dostępnych na stronie Urzędu Zamówień Publicznych,

wymienionych w Załączniku nr 3 do Polityki.

III. Priorytet II – Wzmocnienie odporności państwa

Wzmocnienie rozwoju i potencjału polskiej gospodarki, w tym przedsiębiorców z sektora MŚP,

ma szczególne znaczenie w kontekście budowania odporności państwa, stającego w obliczu

coraz liczniejszych wyzwań o charakterze regionalnym i globalnym. Wyzwania te dotyczą wielu

obszarów funkcjonowania państwa, w tym stabilności ekonomicznej i społecznej. Mając jednak

na uwadze aktualną sytuację geopolityczną, kluczowego znaczenia nabierają zagrożenia

związane z szeroko rozumianą sferą bezpieczeństwa. Silna gospodarka, z rozwiniętym

i efektywnym sektorem krajowych przedsiębiorstw, stanowi warunek samodzielności

gospodarczej, która pozwala ograniczyć negatywny wpływ zdarzeń i zjawisk zachodzących

w otoczeniu międzynarodowym.

W kontekście powyższego kluczowego znaczenia nabiera

1) zapewnienie bezpieczeństwa robót budowlanych, dostaw i usług realizowanych

w ramach zamówień publicznych (m.in. poprzez skracanie i świadome kształtowanie

łańcuchów dostaw, z możliwie najszerszym udziałem komponentu krajowego);

2) maksymalne wykorzystanie zdolności oraz zasobów krajowych przedsiębiorców, nie

tylko w celu zapewnienia wiarygodnych i przewidywalnych wykonawców lub

podwykonawców, ale przede wszystkim budowania ich potencjału, gotowości

i innowacyjności, niezbędnych do utrzymania stabilnych podstaw rozwoju

gospodarczego kraju (m.in. poprzez tworzenie stabilnego rynku pracy, wzmacnianie

lokalnych społeczności) oraz ich wykorzystania w obliczu potencjalnych sytuacji

kryzysowych (m.in. poprzez zapewnienie ciągłości dostaw lub usług).

1.

Cel działania – Zwiększenie zaangażowania

przedsiębiorców w rynek zamówień publicznych

krajowych

Zwiększanie zaangażowania udziału krajowych przedsiębiorstw w rynek zamówień publicznych,

w tym realizację strategicznych projektów infrastrukturalnych prowadzonych przez

największych zamawiających (np. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad oraz spółki

z udziałem Skarbu Państwa np.: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Centralny Port Komunikacyjny

sp. z o.o.), stanowi jedno z kluczowych zadań stojących przed wszystkimi zamawiającymi oraz

podmiotami publicznymi, które bezpośrednio lub pośrednio poprzez swoje kompetencje mogą

oddziaływać na system zamówień publicznych.

Działania o charakterze systemowym, a więc wykraczające poza perspektywę pojedynczego

zamawiającego lub postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, będą prowadzone we

współpracy z Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych, w celu zapewnienia ich zgodności

z krajowym oraz unijnym prawem zamówień publicznych.

Realizacja przedmiotowego celu, który ma służyć budowaniu odporności i bezpieczeństwa

państwa, będzie wzmacniana (efekt synergii) przez działania związane ze zwiększeniem udziału

MŚP w rynku zamówień publicznych, ujęte w priorytecie I Budowanie konkurencyjności

i potencjału polskiej gospodarki, Cel działania: Efektywne wykorzystanie potencjału krajowych

wykonawców i producentów.

Zmiana podejścia do zamówień publicznych, polegająca na traktowaniu ich jako strategicznego

instrumentu budowania siły i odporności krajowej gospodarki, powinna przełożyć się na wzrost

produkcji i liczby miejsc pracy oraz bezpieczeństwo krajowej infrastruktury, w szczególności

infrastruktury krytycznej.

1)

Przygotowanie i wdrożenie dobrych praktyk

Do realizacji przedmiotowego celu wykorzystane zostaną efekty prac powołanego przez Ministra

Aktywów Państwowych (minister właściwy do spraw aktywów państwowych) Zespołu do

spraw Udziału Komponentu Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych.

Zadaniem Zespołu jest zdefiniowanie pojęcia komponentu krajowego w kluczowych procesach

inwestycyjnych, a także identyfikacja kluczowych sektorów gospodarki, w ramach których są

lub będą realizowane kluczowe procesy inwestycyjne wymagające jak najszerszego

angażowania komponentu krajowego, z uwzględnieniem wytycznych wynikających

z obowiązujących strategii rozwoju, programów i dokumentów programowych oraz polityk

publicznych Rady Ministrów oraz Unii Europejskiej. Działania zmierzać będą także do

opracowania koncepcji projektu pilotażowego (np. w sektorze OZE onshore i offshore)

i przygotowanie projektu dobrych praktyk w tym zakresie.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

•

•

•

planować, przygotowywać oraz realizować zamówienia publiczne w sposób

umożliwiający najszerszy udział krajowym przedsiębiorcom w roli

wykonawcy, wykonawcy działającego w ramach konsorcjum,

podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy;

przy udzielaniu zamówień wyłączonych z obowiązku stosowania ustawy PZP

lub w sytuacjach, w których przepisy ustawy PZP pozwalają na zaproszenie

do udziału w postępowaniu wybranych przez zamawiającego wykonawców,

w możliwie najszerszym zakresie wykorzystać potencjał realizacyjny

krajowych przedsiębiorców;

wdrożyć do procesów zakupowych końcowy wynik prac Zespołu do spraw

Udziału Komponentu Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych

w zakresie mającym zastosowanie do udzielania zamówień publicznych na

•

Poz. 413

podstawie ustawy PZP – z uwzględnieniem rodzaju zamawiającego oraz

przedmiotu zamówienia;

kształtować krótkie i stabilne łańcuchy dostaw z możliwie najszerszym

udziałem krajowego komponentu.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw aktywów państwowych wyodrębni w dokumencie

kończącym prace Zespołu do spraw Udziału Komponentu Krajowego

w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych część adresowaną do podmiotów

udzielających zamówień na podstawie ustawy PZP.

❖ Minister właściwy do spraw aktywów państwowych we współpracy z ministrem

właściwym do spraw gospodarki oraz Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych

podejmie działania szeroko upowszechniające końcowe wyniki prac ww. Zespołu

połączone z działaniami edukacyjno-szkoleniowymi.

❖ Organy kontroli w rozumieniu ustawy PZP podejmą działania związane ze

szkoleniem kontrolerów w zakresie zagadnień związanych z szerszym udziałem

krajowych przedsiębiorców w rynku zamówień publicznych.

2)

Ograniczenie możliwości udziału wykonawców z państw trzecich w realizacji

wrażliwych zamówień

Zgodnie z nowelizacją ustawy PZP wdrażającą rozwiązania będące następstwem dwóch

wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności wyroku w tzw. sprawie

Kolin Inşaat z października 2024 r., do ustawy PZP zostały wprowadzone zmiany dotyczące

ograniczenia dostępu do rynku zamówień publicznych dla wykonawców z państw trzecich.

Zamawiający mogą zdecydować, czy dopuścić wykonawców z państw trzecich do udziału

w postępowaniu bądź zróżnicować ich traktowanie (jeśli zostaną dopuszczeni) w stosunku do

pozostałych wykonawców. Rozwiązanie to pozwala na istotne ograniczenie możliwości udziału

wykonawców z państw trzecich w przypadku zamówień, które mają strategiczne znaczenie dla

państwa, jak infrastruktura krytyczna, usługi publiczne, systemy łączności, energetyka,

transport, ochrona zdrowia czy usługi wspierające jak ochrona budynków publicznych, a także

przedsiębiorstw kluczowych dla gospodarki.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni rozważyć w przypadku każdego zamówienia publicznego,

w szczególności dotyczącego strategicznych inwestycji infrastrukturalnych lub

infrastruktury krytycznej, skutki dopuszczenia robót budowlanych, dostaw, usług

oraz wykonawców z państw trzecich do udziału w postępowaniu o udzielenie

zamówienia publicznego.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Ministrowie odpowiedzialni za nadzór nad realizacją strategicznych inwestycji

infrastrukturalnych oraz krytycznej infrastruktury powinni monitorować sposób

stosowania przez jednostki podległe lub nadzorowane przepisów ustawy PZP

dotyczących udziału wykonawców z państw trzecich.

2.

Cel działania

bezpieczeństwo

–

Wybór

wykonawców

gwarantujących

Z punktu widzenia priorytetu, jakim jest wzmocnienie odporności państwa poprzez odpowiednio

ukierunkowane udzielanie zamówień publicznych, kluczowe znaczenie ma formułowanie

odpowiednich warunków zamówienia, w tym kryteriów oceny ofert, które pozwolą na wybór

wykonawców gwarantujących adekwatny poziom bezpieczeństwa realizowanych zamówień.

Dotyczy to w szczególności sektorów wrażliwych dla funkcjonowania państwa, takich jak

obronność, infrastruktura, cyfryzacja, energetyka czy telekomunikacja. Fundamentalne znaczenie

ma powierzanie realizacji zamówień publicznych wykonawcom spełniającym proporcjonalnie

dobrane, a następnie rzetelnie zweryfikowane, standardy i wymogi bezpieczeństwa, a tym

samym związane z poufnością informacji oraz cyberbezpieczeństwem.

Istotna jest również weryfikacja wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówień

o strategicznym znaczeniu pod kątem ich struktury właścicielskiej oraz powiązań kapitałowych

i organizacyjnych, w celu identyfikacji ryzyka wystąpienia zagrożenia związanego z szeroko

rozumianym bezpieczeństwem państwa i jego obywateli. Przygotowana zostanie stosowna

„checklista” w celu standaryzacji procesu powyższej weryfikacji.

Pogłębionej weryfikacji powinny podlegać oferty uwzględniające w procesie realizacji zamówienia

rozwiązania, technologie, półprodukty lub komponenty pochodzące z państw trzecich.

Szczególną uwagę należy zwracać na zamówienia udzielane w sektorze informatycznym,

teleinformatycznym, komunikacyjnym oraz w obszarach infrastruktury krytycznej. W tym zakresie

istotne jest także zapewnienie działań osłonowych dla postępowań o szczególnie wrażliwym

charakterze, przed ingerencją obcych służb. Tego rodzaju działanie może być wzorowane na

odpowiednich wytycznych odnoszących się np. do tarczy antykorupcyjnej.

Wykorzystanie oraz dobór technologii jako elementu bezpieczeństwa, niezależności

i konkurencyjności gospodarki państwa stanowią jednocześnie realizację istotnego celu, jakim

jest zapewnienie zdolności państwa do sprawowania kontroli nad danymi, wzmacniania

odporności infrastruktury oraz rozwijania własnych kompetencji technologicznych.

Realizacja Polityki w zakresie wzmacniania odporności infrastruktury cyfrowej państwa,

rozwoju krajowych zdolności reagowania na incydenty oraz ograniczania ryzyk wynikających

z zależności od zewnętrznych dostawców technologii wiąże się również z budowaniem

kompetencji w administracji publicznej oraz w sektorach kluczowych, w szczególności takich

jak energetyka, transport, ochrona zdrowia czy nauka.

Suwerenność technologiczna oznacza także zdolność do rozwijania i utrzymywania kluczowych

technologii na terytorium kraju, zwłaszcza w obszarach mających znaczenie dla

bezpieczeństwa lub autonomii decyzyjnej państwa. Osiągnięcie tego celu możliwe jest poprzez

m.in. dzielenie zamówień, wstępne konsultacje czy ogólnie ujętą komunikację z rynkiem.

Ponadto zamówienia realizowane z wykorzystaniem krajowego zaplecza badawczorozwojowego wzmocnią współpracę pomiędzy nauką, przemysłem i państwem, budując w tym

zakresie niezależność technologiczną. Choć budowanie autonomii technologicznej stanowi

wyzwanie, to włączanie się w europejskie łańcuchy wartości technologicznych oraz

wykorzystanie funduszy i mechanizmów europejskich, takich jak STEP czy IPCEI, będzie

przybliżało nas do realizacji tego celu.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

•

•

formułować warunki zamówienia ukierunkowane na zapewnienie

adekwatnego poziomu bezpieczeństwa procesu realizacji zamówienia

publicznego, z uwzględnieniem specyfikacji danego zamówienia;

w przypadku zamówień w obszarach wrażliwych weryfikować strukturę

właścicielską oraz powiązania kapitałowe i organizacyjne z wykorzystaniem

dedykowanej do tego „checklisty”.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw finansów publicznych we współpracy z ministrem

właściwym do spraw gospodarki przygotuje i upowszechni „checklistę”

dedykowaną do weryfikacji wykonawców pod kątem struktury właścicielskiej oraz

powiązań kapitałowych i organizacyjnych.

3.

Poz. 413

Cel działania – Krajowe węzły strategiczne wzmacniające

odporność na sytuacje kryzysowe

Istotne znaczenie dla państwa ma budowanie potencjału niezbędnego do podejmowania

działań w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych. Kluczowe jest przede wszystkim

wzmacnianie krajowych węzłów strategicznych. Ma to znaczenie w przypadku wystąpienia

nagłych zdarzeń ograniczających lub nawet wyłączających możliwość korzystania

z transgranicznych łańcuchów dostaw. Zamawiający powinni dążyć do tego, aby

w dokumentacji postępowania (opisach przedmiotu zamówienia, wymaganiach

technicznych i funkcjonalnych, projektowanych postanowieniach umowy) wskazywać

produkty spełniające stosowne wymogi bezpieczeństwa, jak i pochodzące od

producentów mających siedziby w państwach będących członkami UE, państwach

objętych porozumieniem GPA lub w państwach, z którymi zawarte zostały stosowne

umowy międzynarodowe gwarantujące na zasadzie wzajemności i równości dostęp do

rynku zamówień publicznych4), w tym z możliwie najszerszym udziałem krajowego

komponentu.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

•

•

formułować warunki zamówienia w sposób zapewniający możliwość jego

realizacji, niezależnie od wystąpienia sytuacji kryzysowych;

podejmować działania zapewniające maksymalne skrócenie łańcuchów

dostaw, w tym z możliwie najszerszym udziałem komponentów krajowych.

Działania państwa skupiają się także na zabezpieczeniu zdolności do produkcji obronnej

z uwzględnieniem spółek Skarbu Państwa, jak również rozwijającego się polskiego przemysłu

prywatnego, polegającej na produkcji amunicji, modernizacji technologicznej czy rozwoju

krajowego łańcucha dostaw. Szczególnie istotne są tu postępowania związane z dużymi

projektami obejmującymi modernizację i wzmocnienie elektronicznego zabezpieczenia

zewnętrznej granicy UE (Tarcza Wschód), budowa Centrum Bezpieczeństwa Morskiego czy też

utworzenie Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej (SBŁP), zapewniającego

interoperacyjność z systemami ostrzegania i alarmowania ludności wraz z zapewnieniem

bezpiecznych i dostępnych usług systemów telekomunikacyjnych.

W zamówieniach związanych z tymi obszarami konieczne jest prowadzenie szerokich procesów

koordynacyjnych zarówno na etapie przygotowania zamówienia, jak i realizacji inwestycji,

a także zapewnienia dalszego stabilnego funkcjonowania stworzonej infrastruktury.

4)

W przypadku zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa – zob. art. 404 ustawy PZP.

Z zabezpieczenia ciągłości funkcjonowania wynika konieczność zapewnienia odpowiednich

zasobów oraz ustalenie sposobów jej przywracania w przypadku uszkodzenia bądź zniszczenia,

m.in. przez ich zastępowalność oraz zdolność do uruchamiania alternatywnych dostawców

usług publicznych dla zagrożonej ludności.

Ponadto w przypadku inwestycji mających duże oddziaływanie lokalne instytucje centralne

zobowiązane są do efektywnej współpracy z samorządami tak, aby prowadzone działania

realizowały potrzeby bezpieczeństwa ogólnokrajowego, jak i społeczności lokalnych, w

obszarze których pojawiają się lub rozwijane elementy danej infrastruktury.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

•

•

•

•

•

w przypadku zamówień udzielanych w ramach kluczowych projektów dla

obronności i bezpieczeństwa państwa – zapewniać szeroką koordynację na

etapie przygotowania zamówienia, realizacji inwestycji oraz funkcjonowania

całości wytworzonej infrastruktury;

uwzględniać w warunkach zamówienia wymagania związane z potrzebą

szybkiego przywrócenia działania wytworzonej infrastruktury w sytuacjach

kryzysowych;

uwzględniać w warunkach zamówienia wymagania związane z potrzebą

ciągłego monitorowania ochronnego wytworzonej infrastruktury;

w przypadku inwestycji o dużym wpływie lokalnym – zapewniać ścisłą

współpracę z samorządami, tak aby działania odpowiadały zarówno

potrzebom bezpieczeństwa państwa, jak i społeczności lokalnych;

w przypadku zamówień dotyczących infrastruktury krytycznej lub sprzętu

o strategicznym znaczeniu, w tym sprzętu podwójnego zastosowania (dualuse), korzystać z rozwiązań opartych na sprzęcie produkowanym w Polsce

lub krajach UE, które będą w stanie zapewnić ciągłość dostaw w sytuacji

kryzysu lub konfliktu zbrojnego. Kryteria oceny ofert powinny uwzględniać

krajowe lub unijne pochodzenie kluczowych komponentów oraz zdolność

wykonawcy do kontynuacji produkcji i serwisu w warunkach ograniczeń

dostaw międzynarodowych.

Niezwykle ważne jest zagwarantowanie należytej komunikacji pomiędzy organami władzy

publicznej i zamawiającymi w sektorach strategicznych dla państwa, aby procedowane

zamówienia były spójne i prowadziły do wspierania krajowych łańcuchów dostaw odpornych na

potencjalne zagrożenia.

Spójność całej polityki zakupowej państwa ma tutaj kluczowe znaczenie, aby cały system

zamówień publicznych zapewniał nie tylko spełnianie indywidualnych potrzeb

zamawiających, ale również odgrywał swoją rolę w kontekście całego państwa. Dlatego też

zobowiązuje się poszczególnych ministrów do zapewnienia efektywnej koordynacji zakupów

dokonywanych przez jednostki i instytucje im podległe i przez nich nadzorowane. Zwiększenie

roli koordynacyjnej w tym zakresie powinno uwzględniać zalecenia Polityki w zakresie zwiększania

zaangażowania krajowych wykonawców, w tym MŚP, w rynek zamówień publicznych.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Ministrowie kierujący działami administracji rządowej zapewnią efektywną

koordynację zakupów dokonywanych przez jednostki i instytucje im podległe

i przez nich nadzorowane. Zwiększenie roli koordynacyjnej w tym zakresie powinno

uwzględniać zalecenia Polityki w zakresie zwiększania zaangażowania krajowych

wykonawców, w tym MŚP, w rynek zamówień publicznych.

4.

Cel działania – Wzmocnienie odporności infrastruktury krytycznej

oraz gotowości do reagowania kryzysowego

Bezpieczeństwo państwa opiera się na odporności infrastruktury krytycznej oraz gotowości do

reagowania kryzysowego, które to wobec zagrożeń o charakterze militarnym, zdrowotnym czy

też wynikającym z klęsk żywiołowych, mają podstawowe znaczenie dla zapewnienia ciągłości

i należytego funkcjonowania państwa. Istotne jest zatem, aby infrastruktura realizowana

w ramach zamówień publicznych spełniała odpowiednie wymagania techniczne i funkcjonalne,

pozwalające na jej wykorzystanie w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa państwa

i obywateli, a także była wyposażona w rozwiązania gwarantujące jej niezakłócone

i nieprzerwane funkcjonowanie niezależnie od różnego rodzaju okoliczności zewnętrznych.

Do sektorów i branż o kluczowym znaczeniu z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa,

w których wolumen infrastruktury krytycznej jest szczególnie wysoki, należy zaliczyć

1

Energetyka

infrastruktura elektroenergetyczna (elektrownie, stacje przesyłowe, linie wysokiego

napięcia),

• infrastruktura gazowa (gazociągi, tłocznie, magazyny),

• infrastruktura paliwowa (rafinerie, terminale, rurociągi przesyłowe)

•

Infrastruktura wodno-kanalizacyjna

•

•

3

Poz. 413

ujęcia wody, stacje uzdatniania, oczyszczalnie ścieków,

główne magistrale wodociągowe i kanalizacyjne

Transport i logistyka

infrastruktura kolejowa (linie, centra sterowania ruchem, węzły logistyczne),

infrastruktura drogowa o strategicznym znaczeniu (tunele, mosty, obwodnice,

główne korytarze transportowe, terminale przeładunkowe),

• porty lotnicze (systemy sterowania ruchem, zabezpieczenia),

• porty morskie (terminale paliwowe, kontenerowe, magazyny)

•

•

4

Telekomunikacja i systemy teleinformatyczne państwa

sieci komunikacji publicznej i specjalnej (np. infrastruktura operatorów

świadczących usługi na rzecz administracji),

• centra danych, serwerownie, systemy bezpieczeństwa IT,

• elementy infrastruktury wykorzystywane przez służby i administrację centralną

•

5

Infrastruktura ochrony zdrowia o znaczeniu strategicznym

•

•

•

•

6

Obronność i bezpieczeństwo publiczne

•

•

•

7

szpitale, w tym o podwyższonym stopniu zabezpieczenia,

laboratoria o wysokim poziomie bezpieczeństwa (BSL),

magazyny sprzętu medycznego o kluczowym znaczeniu,

regionalne centra krwiodawstwa i krwiolecznictwa

infrastruktura wojskowa (bazy, magazyny, systemy zabezpieczenia),

obiekty Policji, PSP, Straży Granicznej oraz systemy monitoringu i łączności,

strategiczne centra zarządzania kryzysowego

Gospodarka odpadami strategicznymi

•

•

instalacje przetwarzania odpadów niebezpiecznych,

składowiska odpadów istotne z punktu widzenia wzmocnienia odporności

infrastruktury krytycznej oraz gotowości do reagowania kryzysowego

Należy podkreślić, że powyższy katalog nie stanowi katalogu zamkniętego. Realizacja

infrastruktury krytycznej lub jej istotnych elementów może stanowić element zamówienia

udzielanego poza wskazanymi sektorami i branżami. Do zamawiającego jako gospodarza

postępowania należy zatem ocena, czy zamawiana dostawa, usługa lub robota budowlana

może mieć znaczenie w kontekście budowy, rozwijania lub utrzymania infrastruktury krytycznej.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

•

•

•

każdorazowo dokonać oceny (na etapie planowania i przygotowania

postępowania o udzielenie zamówienia), czy zamówienie zawiera elementy

infrastruktury krytycznej;

udzielając zamówień publicznych, mieć na względzie nie tylko zaspokojenie

potrzeb zakupowych, ale także potrzebę wzmacniania bezpieczeństwa

i odporności państwa, w tym infrastruktury krytycznej, w celu zapewnienia

gotowości do szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych, takich jak

konflikt zbrojny, katastrofa naturalna czy pandemia;

zdefiniować potencjalne ryzyko związane z udzieleniem i realizacją

zamówienia, zawierające elementy o istotnym znaczeniu z punktu widzenia

bezpieczeństwa państwa oraz przygotować sposób jego eliminacji lub

ograniczenia (np. poprzez żądanie odpowiednich dokumentów lub

wprowadzenie stosownych postanowień umownych zabezpieczających

prawidłową realizację zamówienia).

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw wewnętrznych we współpracy z Ministrem Obrony

Narodowej, Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych, Prokuratorią Generalną

Rzeczypospolitej Polskiej, we współpracy z organami wchodzącymi w skład

Komitetu Rady Ministrów do spraw Bezpieczeństwa Narodowego, przygotuje

i upowszechni rekomendacje dotyczące planowania, przygotowania, udzielania

i realizacji zamówień publicznych, zawierających elementy o istotnym znaczeniu

z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa.

1)

Zapewnienie bezpieczeństwa dokumentacji zamówienia

W kontekście obecnej sytuacji geopolitycznej, wzrastającego zagrożenia ze strony grup

terrorystycznych oraz działalności wywiadowczej państw nieprzyjaznych Polsce, a także innym

członkom Unii Europejskiej i NATO, szczególnego znaczenia nabiera kwestia bezpiecznego

udostępniania dokumentacji przetargowej.

Szczególną uwagę należy zwrócić na konieczność ochrony dokumentów zawierających

informacje istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa publicznego, w tym m.in. rzutów, planów,

rysunków technicznych, dokumentacji projektowych, planów ochrony oraz innych danych

dotyczących obiektów użyteczności publicznej, infrastruktury krytycznej – w tym sieci

energetycznych, wodociągowych, przesyłowych, infrastruktury kolejowej, drogowej i lotniczej.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

•

•

•

•

2)

przed publikacją dokumentacji zamówienia dokonać oceny ryzyka

ujawnienia informacji istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa

i obywateli;

zachować szczególną ostrożność w zakresie udostępniania w dokumentach

zamówienia danych i informacji o szczególnym, strategicznym charakterze;

wykorzystywać tryb przetargu ograniczonego, a w przypadku spełnienia

ustawowych przesłanek – negocjacji z ogłoszeniem, dialogu

konkurencyjnego, a także takie instrumenty jak umowy ramowe i dynamiczny

system zakupów, które pozwalają na ograniczenie kręgu podmiotów

mających dostęp do dokumentacji przetargowej, co umożliwia dodatkową

ochronę informacji wrażliwych (zamówienia klasyczne i sektorowe);

rozważyć, zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 6 ustawy PZP, odstąpienie od

komunikacji elektronicznej, kiedy jest to niezbędne z uwagi na potrzebę

ochrony informacji szczególnie wrażliwych (w tym rozważyć rezygnację

z udostępnienia części SWZ na stronie internetowej zgodnie z art. 133 ust. 2

ustawy PZP).

Koordynacja zakupów bezzałogowych statków powietrznych przez

administrację publiczną

W związku z powołaniem wojsk dronowych i dronizacją sfery publicznej konieczne jest podjęcie

skoordynowanych działań w zakresie zakupów i szerokiego wykorzystania możliwości

stwarzanych przez bezzałogowe statki powietrzne. Urządzenia te mogą być szeroko

wykorzystywane do zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, jak również

w służbach publicznych związanych z ochroną środowiska, przyrody, zwierząt.

Drony wykorzystywane cywilnie i wojskowo są tu przykładami tzw. dual use – produktów

podwójnego zastosowania. Potencjał, jaki oferują takie produkty, rodzi konieczność koordynacji

już na etapie planowania takich zakupów dla pełnego ich wykorzystania w przyszłości. Szersze

wykorzystanie produktów dual use możliwe będzie przy zwiększeniu koordynacji resortowej

planowanych zakupów przez jednostki i instytucje podległe oraz nadzorowane.

Centralne działania zakupowe w tym zakresie mogą stanowić impuls prorozwojowy dla

wybranych instytucji w ramach administracji (zarówno cywilnych, jak i wojskowych),

zapewniając im dostęp do nowoczesnego sprzętu, który będzie adekwatnym instrumentem do

realizacji zadań ustawowych. Kluczową rolę w tym zakresie odgrywać będzie Centrum Obsługi

Administracji Rządowej jako podmiot będący centralnym zamawiającym w ramach

administracji rządowej.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Centrum Obsługi Administracji Rządowej podejmie działania zapewniające

koordynację zakupów produktów

administracji rządowej (dual use).

5.

podwójnego zastosowania

w

ramach

Cel działania – Cyberbezpieczeństwo i ochrona danych

w zamówieniach publicznych

Rosnące zagrożenia w cyberprzestrzeni powinny być odpowiednio wcześnie identyfikowane,

a mechanizmy im zapobiegające powinny być również stosowane w praktyce udzielania

zamówień publicznych. Szczególnie wyraźna jest potrzeba podkreślenia znaczenia zapewnienia

cyberbezpieczeństwa i ochrony danych w przypadku zamówień o charakterze strategicznym.

Celem zamawiających, mając na uwadze aktualne i przyszłe wyzwania w obszarze

bezpieczeństwa, powinno być zapewnienie odporności przedmiotów zamówień na ataki

w cyberprzestrzeni (m.in. poprzez wykorzystanie możliwości, jakie daje certyfikacja

cyberbezpieczeństwa), budowanie świadomości możliwości nieautoryzowanego wycieku

danych czy też wzmożonej ostrożności w przypadku udzielania dostępu wykonawcom do

danych o znaczeniu krytycznym.

Realizacji tego celu będzie służyła dalsza profesjonalizacja zamawiających i edukacja

w zakresie stosowania procedur bezpieczeństwa. Kontynuowane będzie również podnoszenie

świadomości zamawiających dotyczącej kształtowania opisów przedmiotu zamówienia

i kryteriów oceny ofert, w sposób umożliwiający zapewnienie cyberbezpieczeństwa i ochrony

danych, w szczególności poprzez wymogi dotyczące przetwarzania i przechowywania danych

wyłącznie na terytorium UE, przeprowadzanie audytów bezpieczeństwa, zgodność

proponowanych rozwiązań z krajowymi i unijnymi normami bezpieczeństwa czy wyłączenie lub

ograniczenie stosowania oprogramowania uwzględniającego wkłady z systemów spoza UE lub

działającego na zasadzie open-source.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ Zamawiający powinni

•

•

uwzględniać w dokumentacji zamówienia wymagania związane

z zapewnieniem cyberbezpieczeństwa i ochroną danych osobowych;

prowadzić kompleksową diagnozę efektywności udzielania i realizacji

zamówień publicznych dotyczących przedsięwzięć informatycznych. Ma to

na celu dostosowanie szczególnych zasad dla tego rodzaju przedsięwzięć

w ramach udzielanych zamówień, aby były one bardziej elastyczne i mogły

uwzględniać konieczność zmian technologicznych w trakcie realizacji

projektów.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Minister właściwy do spraw informatyzacji we współpracy z Prezesem Urzędu

Zamówień Publicznych, mając na uwadze kierunki wytyczone przez Strategię

Cyfryzacji Państwa, podejmuje działania wspierające uwzględnianie wymogów

cyberbezpieczeństwa w zamówieniach publicznych dotyczących produktów

i usług ICT. Przygotuje również ich przykładowe specyfikacje, a także będzie

promował dobre praktyki w obszarze zamówień publicznych związanych

z cyberbezpieczeństwem.

❖ Minister właściwy do spraw informatyzacji wspiera bezpieczne pozyskiwanie

usług chmurowych w zamówieniach publicznych poprzez rozwój i rozbudowę

systemu Zapewniania Usług Chmurowych (ZUCH).

❖ Minister właściwy do spraw informatyzacji we współpracy z ministrem właściwym

do spraw gospodarki oraz Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych stworzy

katalog kryteriów oceny poziomu suwerenności zamawianych produktów i usług

ICT, z uwzględnieniem obiektywnych, merytorycznych i niedyskryminacyjnych

kryteriów, zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi.

IV. Priorytet III – Profesjonalizacja rynku zamówień

publicznych

Warunkiem skutecznej realizacji priorytetów Polityki zakupowej państwa jest

wielopłaszczyznowa profesjonalizacja zamówień publicznych, która pozytywnie wpłynie

m.in. na

−

poprawę efektywności wydatkowania środków publicznych (mniejsze koszty

zakupu, lepsze wyniki jakościowe, adekwatne do faktycznych potrzeb),

−

zwiększenie przewidywalności procesów zakupów publicznych i zaufania

społecznego do procedur zamówień publicznych,

−

rozwój strategicznego podejścia do rynku wykonawców, innowacji

i zrównoważonych zamówień, wykorzystania potencjału polskich przedsiębiorców,

−

wyraźne podniesienie roli i prestiżu funkcji zakupowej w administracji publicznej

z administrowania procesem w budowanie wartości dla organizacji oraz polskiej

gospodarki,

−

wzmocnienie odporności i bezpieczeństwa realizowanych zakupów publicznych.

1.

Cel działania – Zapewnienie wiedzy i kompetencji uczestników

systemu zamówień publicznych na poziomie gwarantującym

realizację wyznaczonych celów

Oznacza to konieczność prowadzenia skoordynowanych działań edukacyjnych na wielu

poziomach

1)

centralnym i regionalnym, tj. obejmujących na różnym poziomie dojrzałości

zakupowej przedstawicieli administracji rządowej oraz samorządowej, jednostek jej

podległych oraz innych podmiotów udzielających zamówień publicznych;

2)

w obrębie danej organizacji, skierowanych do wszystkich uczestników procesów

zakupowych, tj. w szczególności do kierownictwa zamawiającego, osób

odpowiedzialnych za proceduralną stronę zamówień publicznych w danej instytucji

(specjaliści ds. zamówień publicznych), prawników przygotowujących projekt

umowy oraz reprezentantów wyspecjalizowanych komórek organizacyjnych

odpowiedzialnych za merytoryczne aspekty udzielania zamówień (pracownicy

komórek merytorycznych, a także inne osoby, których wiedza lub pozycja

w organizacji ma istotne znaczenie w całym procesie udzielania zamówień).

W aspekcie kompetencyjnym oznacza to konieczność systematycznego wzmacniania

umiejętności, wiedzy i postaw umożliwiających m.in.

−

strategiczne planowanie zakupów publicznych i ocenę ich wpływu ekonomicznego

na oczekiwane cele,

−

−

−

−

−

−

– 44 –

Poz. 413

wyeliminowanie nadmiernych formalizmów prowadzonych procesów zakupowych

z zachowaniem wymagań prawnych,

prowadzenie konstruktywnego dialogu przedstawicieli zamawiających

z przedstawicielami wykonawców, w ramach prowadzonych procesów

zakupowych, z wykorzystaniem instrumentów dostępnych w ustawie PZP,

kompletną i adekwatną do potrzeb analizę rynku umożliwiającą przeprowadzenie

efektywnego postępowania zakupowego,

prawidłową identyfikację całkowitych kosztów nabycia kupowanego produktu czy

usługi,

kompletną identyfikację i mitygację ryzyk dla wszystkich etapów procesu

zakupowego,

dobór najbardziej adekwatnych, do potrzeb konkretnego zakupu, trybów udzielenia

zamówienia oraz stosowanie nowoczesnych sposobów dokonywania zakupów,

takich jak dynamiczny system zakupów.

Profesjonalizacja kadr w obszarze zamówień publicznych wymaga przede wszystkim

następujących działań

1)

Kompleksowe i odpowiednie do wyznaczonych ról podniesienie kompetencji

pracowników uczestniczących w procesach zakupowych w organizacji

poprzez wdrożenie – ProcurCompEU

Zalecenia dla Zamawiających

❖ W celu wyposażenia wszystkich pracowników zaangażowanych w całej

organizacji w procesy udzielania zamówień publicznych w kompetencje niezbędne

do realizacji efektywnych procesów zakupowych realizujących wyznaczone cele

kierownicy zamawiających publicznych powinni wdrożyć ProcurCompEU –

Europejskie ramy kompetencji dla specjalistów ds. zamówień publicznych.

❖ Kierownik jednostki, będącej zamawiającym publicznym, która wdrożyła

ProcurCompEU, powinien przekazać do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych

informację o zrealizowaniu takiego wdrożenia, w celu budowania bazy wiedzy

o profesjonalnych uczestnikach rynku zamówień publicznych.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych będzie administratorem bazy wiedzy

o zrealizowanych wdrożeniach ProcurCompEU w jednostkach będących

zamawiającymi publicznymi w celu monitorowania postępów, identyfikowania

dobrych praktyk oraz zapewnienia koordynacji działań na poziomie krajowym.

ProcurCompEU stanowi dla organizacji pomocne narzędzie ułatwiające tworzenie zespołów

specjalistów, niezbędnych do osiągnięcia strategicznych celów inwestycyjnych, a także sprzyja

rozwojowi wiedzy i kariery w dziedzinie zamówień publicznych. Wdrożenie ProcurCompEU pozwala

dokonać standaryzacji kompetencji, wiedzy i umiejętności pracowników zaangażowanych w proces

przygotowania i realizowania zamówień publicznych. Oprócz podniesienia świadomości w zakresie

ról poszczególnych osób zaangażowanych w proces zakupowy, ramy te pozwalają także lepiej

zaplanować i dostosować ścieżkę edukacyjną odpowiadającą na potrzeby pracowników.

Adekwatność oferty edukacyjnej do oczekiwań ról poszczególnych uczestników procesów

zakupowych (a także poziomu kompetencji i odpowiedzialności) zapewni wyższy i efektywniejszy

poziom realizacji zamówień oraz ograniczy ryzyko popełnianych błędów.

Powodzenie we wdrażaniu ProcurCompEU zostanie osiągnięte m.in. dzięki przygotowaniu

kompleksowego programu i materiałów szkoleniowych, które umożliwią prowadzenie

spójnych działań edukacyjnych.

Rozwój kompetencji w sektorze publicznym, w tym kompetencji zamówieniowych, jest również

zapisany w średniookresowej strategii rozwoju kraju, co dodatkowo wzmacnia potrzebę

systemowego podejścia do edukacji i profesjonalizacji kadr. Strategia ta podkreśla znaczenie

budowania nowoczesnej, sprawnej i odpowiedzialnej administracji, w której zasoby ludzkie

stanowią kluczowy element efektywności działania.

2)

Adekwatny do potrzeb udział pracowników zaangażowanych w procesy

zakupów publicznych w wydarzeniach edukacyjnych związanych z tematyką

związaną z wszelkimi aspektami profesjonalnych zamówień publicznych

Edukacja w obszarze zamówień publicznych jest kluczowym elementem budowania

nowoczesnej, efektywnej i transparentnej administracji publicznej. Wraz ze wzrostem wartości

i skali zamówień realizowanych przez instytucje publiczne rośnie również znaczenie

kompetencji osób odpowiedzialnych za ich przygotowanie, przeprowadzenie i nadzór. Brak

odpowiedniej wiedzy może prowadzić do błędów proceduralnych, wydłużenia postępowań,

a nawet do nieuzasadnionego wzrostu kosztów lub ryzyka nadużyć. Dlatego inwestycja

w edukację w tym obszarze nie jest jedynie formalnym wymogiem – stanowi realny środek

podnoszenia jakości funkcjonowania całego sektora publicznego.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ W celu zagwarantowania aktualnych kompetencji pracownikom zaangażowanym

w całej organizacji w procesy udzielania zamówień publicznych kierownik

zamawiającego publicznego zapewnia edukację, w tym szkolenia uzupełniające

wiedzę w zakresie niezbędnym do realizacji powierzonych ról i odpowiedzialności

w ramach procesów zakupowych.

Działania edukacyjne powinny w szczególności uwzględniać zagadnienia

z obszaru regulacji ustawy PZP, a także praktyki ich stosowania dotyczące m.in.

dokumentacji postępowania, oceny jakości ofert, zamówień przedkomercyjnych

i zrównoważonych zamówień publicznych (zamówień publicznych na innowacje,

zielonych zamówień publicznych i społecznych zamówień publicznych), a także

nowoczesnych form dokonywania zakupów takich jak dynamiczny system

zakupów. Tematyka powinna obejmować także strategię procesu zakupowego,

zarządzania ryzykiem, etykę i zapobieganie konfliktom interesów,

przeciwdziałanie korupcji, negocjacje i zarządzanie kontraktem.

Przeszkoleni pracownicy lepiej rozumieją złożoność procesu zamówieniowego i potrafią

prawidłowo stosować przepisy, które w praktyce bywają wielowarstwowe i często ulegają

zmianom. System zamówień publicznych obejmuje nie tylko procedury wyboru wykonawców,

ale także zasady planowania, szacowania wartości, formułowania warunków udziału,

przygotowywania opisów przedmiotu zamówienia czy oceny ofert. Każdy z tych etapów

wymaga specjalistycznej wiedzy, aby postępowanie było zgodne z prawem, rzetelne

i przejrzyste. Odpowiednie szkolenia pozwalają uniknąć najczęściej popełnianych błędów oraz

zwiększają pewność działań podejmowanych przez zamawiających.

Ponadto edukacja przyczynia się do racjonalnego wydatkowania środków publicznych. Osoby

dobrze przygotowane merytorycznie potrafią formułować warunki zamówienia w sposób

sprzyjający konkurencyjności, a jednocześnie chroniący interes publiczny. Potrafią także

wybierać rozwiązania optymalne nie tylko cenowo, ale również jakościowo i długoterminowo.

Dzięki temu zamówienia są bardziej efektywne, a pieniądze podatników wydawane są w sposób

odpowiedzialny i uzasadniony. W praktyce oznacza to lepsze wykorzystanie dostępnych

środków, zwiększenie jakości realizowanych inwestycji i usług oraz mniejsze ryzyko

konieczności powtarzania postępowań.

Rozwój kompetencji w obszarze zamówień publicznych wzmacnia transparentność procesu

oraz zaufanie społeczne do instytucji publicznych. Pracownicy świadomi obowiązków i zasad

etycznych potrafią lepiej identyfikować sytuacje ryzykowne, przeciwdziałać konfliktom

interesów oraz monitorować przejrzystość działań. Edukacja pomaga również w zrozumieniu

roli zamówień publicznych jako narzędzia wspierającego polityki publiczne czy wsparcie

lokalnych przedsiębiorców.

Co więcej, w dobie cyfryzacji i dynamicznych zmian, regularne doskonalenie wiedzy umożliwia

nadążanie za nowymi technologiami, narzędziami i rozwiązaniami prawnymi. Elektroniczne

platformy zamówień, jednolite europejskie dokumenty, nowe modele współpracy

z wykonawcami czy zmieniające się regulacje unijne wymagają nieustannego podnoszenia

kwalifikacji. Instytucje, które inwestują w edukację swoich pracowników, zyskują większą

elastyczność i lepszą adaptację do zmieniających się warunków rynkowych.

Edukacja w dziedzinie zamówień publicznych jest niezbędna dla zapewnienia sprawności,

przejrzystości i profesjonalizmu sektora publicznego. Przynosi wymierne korzyści

finansowe, organizacyjne oraz społeczne, a przede wszystkim zwiększa jakość usług

publicznych.

3)

Kontynuacja w rozszerzonym zakresie działań edukacyjnych Prezesa Urzędu

Zamówień Publicznych

Urząd Zamówień Publicznych odgrywa kluczową rolę w edukowaniu uczestników systemu

zamówień publicznych, wspierając zarówno instytucje zamawiające, jak i wykonawców

w podnoszeniu kompetencji niezbędnych do efektywnego, zgodnego z prawem oraz

innowacyjnego prowadzenia procesów zakupowych. Działania edukacyjne Urzędu Zamówień

Publicznych stanowią ważny filar profesjonalizacji zamówień publicznych, umożliwiając

prezentowanie aktualnej praktyki, interpretacji i kierunków orzeczniczych, a także stwarzając

przestrzeń do wymiany doświadczeń i dyskusji nad najważniejszymi wyzwaniami pojawiającymi

się w codziennej praktyce zakupowej.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych będzie kontynuował i rozwijał działania

edukacyjne, z uwzględnieniem zgłaszanych przez uczestników systemu zamówień

publicznych potrzeb i oczekiwań. Wykorzystywane będą zróżnicowane formy

edukacyjne – zarówno online, jak i stacjonarne – tak aby zapewnić szeroką

dostępność wiedzy oraz możliwość aktywnego uczestnictwa niezależnie od

miejsca pracy. Rozwijana będzie również oferta Akademii Zakupów Publicznych

umożliwiająca systematyczne podnoszenie kompetencji, zgodnie z europejskim

modelem ProcurCompEU. Program będzie obejmował rozwój wiedzy na różnych

poziomach zaawansowania – od podstawowego, poprzez średnio-zaawansowany,

aż po specjalistyczny – z udziałem ekspertów dziedzinowych posiadających bogate

doświadczenie praktyczne.

W ofercie edukacyjnej nadal dostępny będzie program zróżnicowanych wydarzeń

edukacyjnych: konferencji, szkoleń stacjonarnych i online, warsztatów, seminariów, debat itp.,

obejmujących szerokie spektrum zagadnień związanych z procesem zakupowym. Ich zakres

będzie odpowiadał na potrzeby i oczekiwania zgłaszane przez beneficjentów Polityki

zakupowej państwa. Tematyka wydarzeń będzie dotyczyła zarówno kwestii

interpretacyjnych, jak również praktycznych aspektów kluczowych dla efektywnego,

wysokiej jakości działania administracji, m.in. takich jak: przygotowanie procesu

zakupowego, prowadzenie negocjacji, planowanie zamówień, wykorzystywanie narzędzi

elektronicznych, w tym też dokonywanie zakupów w ramach dynamicznych systemów

zakupów, zarządzanie procesem i dostawcami, pozasądowe rozwiązywanie sporów czy

bezpieczeństwo prowadzenia zakupów publicznych. Uwzględnienie tematyki aspektów

środowiskowych, w tym zagadnień cyrkularnych, społecznych, zdrowotnych oraz

innowacyjnych, wzmocni dodatkowo zdolność państwa do realizacji pozostałych

priorytetów.

4)

Dostępność wiedzy o zamówieniach publicznych dla każdego uczestnika

rynku w ramach Platformy Internetowej pzp.gov.pl

Istotnym instrumentem rozpowszechniania wiedzy o zamówieniach publicznych jest Platforma

Internetowa pzp.gov.pl (pzp.gov.pl), która została stworzona w ramach programu realizacji

Polityki zakupowej państwa na lata 2022–2025, a której utrzymanie i rozwój będą zadaniem

Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.

Zgodnie z założeniem zawartym w poprzedniej Polityce, platforma adresowana do wszystkich

uczestników rynku zamówień publicznych ma być instrumentem służącym budowaniu

potencjału i kompetencji praktyków tego rynku. Ponadto jest istotnym instrumentem wsparcia

dla MŚP ubiegających się o zamówienia (zarówno powyżej, jak i poniżej progów unijnych,

a także lokalnie i ogólnokrajowo).

Platforma pzp.gov.pl w ramach udostępnionych użytkownikom funkcjonalności już obecnie

pozwala na pełny i nieograniczony dostęp do treści i możliwości dostępnych w modułach

a.

Wiedza – gdzie publikowane są materiały edukacyjne i szkoleniowe opracowane przez

Urząd Zamówień Publicznych lub Ministerstwo Rozwoju i Technologii, a także

opracowane przez inne podmioty i rekomendowane przez Prezesa Urzędu Zamówień

Publicznych,

b.

Forum – które umożliwia prowadzenie w sposób ustrukturyzowany moderowanej dyskusji

na tematy związane z zamówieniami publicznymi,

c.

Konsorcjum – moduł umożliwiający zamieszczanie ogłoszeń o poszukiwaniu partnerów

do współpracy przy ubieganiu się albo realizacji zamówień publicznych, a także udzielanie

odpowiedzi przez przedsiębiorców zainteresowanych współpracą,

d.

e.

– 49 –

Poz. 413

Wyszukiwarka Orzeczeń – która zapewnia dostęp do aktualnego orzecznictwa z zakresu

zamówień publicznych Krajowej Izby Odwoławczej, sądów oraz trybunałów,

Kontrole – w którym zapewniona zostanie wymiana informacji pomiędzy organami

kontroli zamówień publicznych w zakresie przeprowadzanych kontroli.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, będąc administratorem biznesowym

Platformy Internetowej pzp.gov.pl., zapewni dalszy rozwój tego narzędzia w celu

m.in. operacjonalizacji celów Polityki zakupowej państwa.

W ramach rozwoju Platformy przewidywana jest dalsza jej rozbudowa zarówno

w kierunku edukacyjnym (poprzez wdrożenie modułów e-Learning i Webinary), jak

i w kierunku ułatwień proceduralnych (wdrożenie modułu Usługi formularzowej

wnoszenia odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej oraz modułu Certyfikacji

wykonawców zamówień publicznych) czy też zwiększenia wiedzy zamawiających

o podmiotach zainteresowanych udziałem w zamówieniach publicznych poprzez

stworzenie fakultatywnej Bazy przedsiębiorców zainteresowanych zamówieniami

publicznymi.

Moduł Baza przedsiębiorców będzie oddziaływać zarówno na zamawiających, którzy będą

mogli czerpać wiedzę o przedsiębiorcach oferujących poszukiwane dostawy, usługi, jak i roboty

budowlane, a także dla przedsiębiorców, którzy dzięki temu dotrą z informacją do

zamawiających, pozwalając im budować wiedzę o danym rynku na potrzeby przygotowywania

postępowań i informacji o podmiotach, które w przyszłości będą mogły brać w nich udział.

Przewidywane rozwiązanie zwiększy możliwości dotyczące zachęcania do udziału

w zamówieniach oraz wychodzenia zamawiających na rynek przedsiębiorców np. na etapie

wstępnych konsultacji rynkowych czy też analizy potrzeb. Całościowo odniesie to także swój

pozytywny wpływ na poziom konkurencyjności w zamówieniach, a przez to lepszą jakość

dostaw, usług i robót budowalnych oferowanych na tym rynku.

W bazie uwzględnieni będą mogli być także przedsiębiorcy posiadający np. status zakładów

pracy chronionej i spółdzielni socjalnych. Wraz z określeniem branż działalności oraz miejsca

ich prowadzenia projektowane rozwiązanie może przyczynić się do zwiększenia ilości zamówień

zastrzeżonych, o których mowa w art. 94 ustawy PZP. W efekcie zamawiający będą mogli z

większą odwagą zastrzegać w ogłoszeniu o zamówieniu prawo do ubiegania się o nie dla takich

wykonawców, bez obaw o liczbę ofert w postępowaniu.

Odnosząc się do aspektów związanych z profesjonalizacją, dalszy rozwój w kierunku

funkcjonalności związanych z przekazywaniem wiedzy wychodzi naprzeciw potrzebom

edukacyjnym zgłaszanym przez wszystkie grupy funkcjonujące w systemie zamówień

publicznych, a Platforma pzp.gov.pl stanowi medium do ich przekazywania. Podstawą

prawidłowego, sprawnego i efektywnego udzielania zamówień jest ich prowadzenie

i organizacja przez osoby wyposażone w odpowiednią wiedzę i kompetencje, a także

zapewnienie tym osobom źródeł i możliwości do poszerzania wiedzy i podnoszenia tych

kompetencji. W tym kontekście Platforma pzp.gov.pl stanowi doskonały instrument do

przekazywania tej wiedzy, co będzie miało miejsce poprzez zamieszczanie tam aktualnych

materiałów i bieżących informacji dotyczących zamówień publicznych.

5)

Utworzenie w polskich uczelniach wyższych kierunku/toku studiów

kształcącego specjalistów/menadżerów do spraw zakupów publicznych

wraz z wprowadzeniem standardów zawodowych

Zamówienia publiczne stanowią jeden z bardziej istotnych obszarów funkcjonowania

administracji publicznej. Pomimo jego ogromnego znaczenia gospodarczego i społecznego

w Polsce brakuje wyspecjalizowanego, akademickiego kierunku studiów dedykowanego

zdobywaniu wszechstronnej wiedzy dotyczącej procesu zakupowego i przygotowującego

profesjonalną kadrę w sposób kompleksowy – łącząc m.in. kompetencje prawne, ekonomiczne,

technologiczne, analityczne oraz zarządcze.

Zgodnie z założeniami średniookresowej strategii rozwoju kraju, jednym z priorytetów państwa

jest wzmacnianie kompetencji administracji publicznej poprzez rozwój nowoczesnych form

edukacji, upowszechnianie kształcenia ustawicznego i współpracę z sektorem nauki. Niniejszy

dokument wskazuje na konieczność tworzenia warunków do rozwoju kompetencji przyszłości,

w tym kompetencji związanych z cyfryzacją, analizą danych, odpowiedzialnym zarządzaniem

środkami publicznymi oraz prowadzeniem procesów w sposób transparentny, efektywny

i zgodny z priorytetami Polityki zakupowej państwa. W obszarze zamówień publicznych

oznacza to potrzebę zbudowania wysoko wyspecjalizowanej, interdyscyplinarnej ścieżki

edukacyjnej, opartej na współpracy z uczelniami oraz integracji najnowszej wiedzy

naukowej z praktyką funkcjonowania administracji.

Obecnie kompetencje zakupowe zdobywane są fragmentarycznie – poprzez kursy, szkolenia lub

praktykę zawodową lub w toku studiów podyplomowych. Skutkuje to brakiem spójnych

standardów kompetencji, jednolitych programów kształcenia obejmujących cały proces

zakupowy, co prowadzi do niespójności kompetencji, niewystarczającego poziomu

profesjonalizacji kadr, niewystarczających umiejętności strategicznego zarządzania zakupami,

trudności w wykorzystaniu innowacyjnych narzędzi i cyfrowych platform zakupowych oraz

braku przygotowania do wdrażania priorytetów Polityki zakupowej państwa.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych podejmie działania, w porozumieniu

z odpowiednimi władzami uczelni wyższych, zmierzające do utworzenia

na polskich

uczelniach

wyższych

kierunku

studiów

kształcącego

specjalistów/menadżerów zakupów publicznych.

Ustalone dla uruchomionych kierunków programy kształcenia powinny być

interdyscyplinarne, obejmując m.in.: prawo zamówień publicznych, prawo

zobowiązań, prawo UE i etykę, przeciwdziałanie korupcji, ekonomię, finansowanie

i analizę kosztów, zarządzanie projektami i ryzykiem, nowe technologie, w tym

narzędzia cyfrowe, automatyzację i dane w procesie zakupowym, zarządzanie

strategiczne i polityki publiczne, ekologiczne i innowacyjne zamówienia publiczne

zgodne z priorytetami państwa.

❖ Minister właściwy do spraw pracy we współpracy z Prezesem Urzędu Zamówień

Publicznych zdefiniuje nowy zawód – specjalista

publicznych/kupiec/menadżer zakupów publicznych.

ds.

zakupów

Nowe zdefiniowanie zawodu i wdrożenie jednolitych standardów kompetencji

powinno polegać na opracowaniu jednolitego, formalnie zdefiniowanego zawodu –

specjalisty ds. zakupów publicznych/kupca/menadżera zakupów publicznych,

który odzwierciedlałby kluczowe kompetencje wymagane do efektywnego

wykonywania zadań w tym obszarze. Proces ten powinien zostać przeprowadzony

przy udziale ekspertów rynku pracy oraz organizacji branżowych. Nowa definicja

zawodu pozwoli na wprowadzenie spójnych standardów kompetencyjnych, lepsze

planowanie ścieżek kariery w administracji, standaryzację rekrutacji i oceny

kompetencji oraz wzmocnienie profesjonalizacji zamówień publicznych w skali

całego państwa.

2.

Cel działania – Optymalna organizacja procesów zakupowych

u zamawiającego publicznego zapewniająca efektywność

zakupową adekwatną do faktycznych potrzeb

Przebiegi procesów zakupowych u zamawiających publicznych mają ustrukturyzowaną,

sformalizowaną formę wynikającą z ustawy PZP oraz wewnętrznych regulaminów. Choć

szczegóły różnią się między jednostkami, większość zamawiających funkcjonuje według

podobnego modelu, który obejmuje kilka kluczowych etapów.

Standardowy przebieg procesu zakupowego u zamawiającego publicznego składa się

z następujących etapów

1)

identyfikacja potrzeb i planowanie,

2)

przygotowanie postępowania,

3)

prowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego,

4)

rozstrzygnięcie postępowania,

5)

podpisanie umowy,

6)

realizacja umowy,

7)

rozliczenie i ewaluacja umowy.

W ramach każdego z tych etapów procesu działania i czynności realizowane są przez bardzo

dużą ilość pracowników danej organizacji pochodzących z różnych komórek organizacyjnych.

Bardzo ważne jest, aby czynności w ramach procesu były realizowane przez odpowiednio

wykwalifikowane osoby, posiadające wiedzę gwarantującą wykonanie zadań na najwyższym

poziomie jakości, zgodnej z oczekiwanymi celami. Optymalizowanie procesu polega na analizie,

usprawnieniu i standaryzacji działań w organizacji tak, aby proces był szybszy, tańszy, bardziej

efektywny, mniej ryzykowny i lepiej dopasowany do celów przedsiębiorstwa lub instytucji.

Optymalizacja procesów zakupowych u zamawiającego publicznego to nie tylko zgodność

z prawem, ale przede wszystkim budowanie efektywnej, nowoczesnej i przewidywalnej

organizacji zakupowej, która potrafi

− szybciej realizować swoje cele,

− wydawać pieniądze racjonalnie i transparentnie,

− minimalizować ryzyka,

− zapewniać lepszą jakość usług.

Optymalne procesy zakupowe oznaczają lepszy dostęp do wiedzy eksperckiej oraz lepszą

współpracę komórek merytorycznych z działem zamówień.

Zalecenia dla Zamawiających

❖ W celu zapewnienia optymalnego procesu zakupowego kierownik zamawiającego

publicznego powinien zadbać, aby proces zakupowy został zmapowany z użyciem

jednej z dostępnych metodyk mapowania, a następnie zoptymalizowany tak, aby

zapewnić najwyższą efektywność całego procesu.

3.

Poz. 413

Cel działania – Zapewnienie narzędzi uczestnikom systemu

zamówień publicznych na poziomie gwarantującym realizację

wyznaczonych celów

Automatyzacja i elektronizacja w obszarze zamówień publicznych są kluczowe zarówno dla

administracji publicznej, jak i dla wykonawców. To nie tylko usprawnienie procesów – to

fundament nowoczesnej, przejrzystej i bardziej efektywnej administracji. Dają realne

oszczędności czasu i pieniędzy, poprawiają jakość pracy, zwiększają konkurencyjność i budują

zaufanie do systemu.

Ich znaczenie można ująć w kilku najważniejszych punktach

− zwiększenie przejrzystości i ograniczenie nadużyć,

− zmniejszenie kosztów i usprawnienie pracy,

− skrócenie czasu realizacji postępowań,

− ułatwienie dostępu dla wykonawców,

− lepsza jakość danych i możliwość analityki,

− wsparcie dla profesjonalizacji zamówień publicznych.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych zapewni nowe usługi i narzędzia

wspierające popularyzację instrumentów przewidzianych w obowiązującej

ustawie PZP.

Wprowadzane będą zachęty dla zamawiających do współpracy z sektorem startupów i przedsiębiorstw technologicznych czy też rozwój programów pilotażowych

(tzw. pre-commercial procurement), w których administracja publiczna testuje

nowe rozwiązania w konkretnych branżach w ograniczonej skali.

Budowa nowych narzędzi poprzedzona będzie badaniem potrzeb użytkowników, co

ma na celu wypracowanie takich rozwiązań, które przyczynią się do efektywnego

wydatkowania środków publicznych.

Podejmowane będą działania ukierunkowane na utrzymanie i rozwój narzędzi opartych o AI,

zapewniających wsparcie zamawiającym w przygotowaniu dokumentów zamówienia

i uwzględniających stosowanie kryteriów zrównoważonych i innowacyjnych, klauzul

społecznych oraz innych elementów opisu przedmiotu zamówienia, ze szczególnym

uwzględnieniem zaleceń i wytycznych wynikających z Polityki zakupowej państwa. Działania te

mają na celu eliminację niepożądanego zjawiska, jakim jest niedostosowanie zamówień do

zmieniających się realiów przez „kopiowanie poprzednich zamówień”.

Jednocześnie, obok działań związanych z projektowaniem nowych narzędzi i usług, ich

wdrażaniu towarzyszyć będą szeroko pojęte działania informacyjne i promocyjne. Aspekty

edukacyjne odnoszące się do nowych rozwiązań są niezwykle ważne zarówno na etapie

projektowania, wdrażania, jak i późniejszego wykorzystania nowoczesnych rozwiązań, gdyż

pozwalają przyszłym i obecnym użytkownikom na ich pełne zrozumienie.

4.

Cel działania – Identyfikacja najlepszych praktyk zakupowych, ich

rozpowszechnianie i wdrażanie u zamawiających publicznych

z jednoczesną analizą wydajności procesów zakupowych

W kontekście dalszego doskonalenia procesów zakupowych prowadzonych przez instytucje

publiczne oraz podnoszenia ich efektywności ważna jest identyfikacja i upowszechnianie

najlepszych praktyk zakupowych, a także wdrażanie podejścia opartego o analizę wydajności

podejmowanych działań zakupowych.

Planowanie,

przygotowanie

oraz

przeprowadzenie

procesów

zakupowych,

z uwzględnieniem najlepszych praktyk zakupowych występujących na rynku (zarówno

publicznym, jak i komercyjnym), dostosowanych do danego przedmiotu zamówienia,

pozwala nie tylko na zakup najlepiej odpowiadającym faktycznym potrzebom usług,

dostaw oraz robót budowlanych, ale przede wszystkim generuje wymierne korzyści oraz

wartości ważne z punktu widzenia działalności prowadzonej przez zamawiającego

publicznego, a także realizację celów Polityki.

Wytyczne dla instytucji wspierających wdrożenie Polityki

❖ Prezes Urzędu Zamówień Publicznych we współpracy z innymi instytucjami

dysponującymi odpowiednią wiedzą i doświadczeniem zrealizuje reformę obszaru

danych o rynku zamówień publicznych, której celem jest przebudowa systemu

zbierania i analizy danych w wymiarze narzędzi i otoczenia prawnego

zapewniająca

•

wsparcie procesu podejmowania decyzji dotyczących zamówień

publicznych kompleksowymi danymi,

•

poprawę skuteczności wyborów dokonywanych przez zamawiających,

•

•

•

•

❖

– 55 –

Poz. 413

zwiększenie możliwości zaangażowania zainteresowanych stron, zwłaszcza

w zakresie

zielonej

transformacji,

konkurencyjności,

innowacji

i odpowiedzialności społecznej poprzez zamówienia publiczne,

poprawę dialogu i współpracy między interesariuszami rządowymi i

pozarządowymi w zakresie zamówień publicznych, w celu zwiększenia

konkurencyjności i udziału w zamówieniach,

zapoczątkowanie szerszych zmian w zamówieniach publicznych poprzez

integrację danych i zwiększenie potencjału do przyjęcia nowych technologii,

w szczególności sztucznej inteligencji,

stworzenie m.in. systemu identyfikacji dobrych praktyk i zapewnienie ich

rozpowszechniania w ramach Akademii Zakupów Publicznych oraz na

Platformie Internetowej pzp.gov.pl.

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych we współpracy z innymi instytucjami

dysponującymi odpowiednią wiedzą i doświadczeniem zapewni upowszechnienie

szerszego stosowania analizy wydajności procesów zakupowych, więc oceny

efektywności i zasadności poniesionych wydatków w kontekście realizacji celów

operacyjnych, finansowych i strategicznych zamawiającego, co przyczyni się do

wzmocnienia funkcji zarządczej w obszarze zamówień publicznych.

V. System realizacji i podmioty odpowiedzialne

Ocena skuteczności działań i instrumentów wskazanych w treści Polityki zakupowej państwa

na lata 2026–2029 posłuży oszacowaniu skutków, jakie zaplanowane i przeprowadzone

działania wywarły na szeroko rozumiany system zamówień publicznych.

Ocena efektywności Polityki możliwa będzie dzięki m.in. danym i informacjom z następujących

źródeł

1)

corocznych Sprawozdań Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania

systemu zamówień publicznych oraz wyników kontroli udzielania zamówień

przeprowadzonych przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych;

2)

ankiet dotyczących wykorzystania instrumentów, narzędzi i mechanizmów wskazanych

w Polityce zakupowej państwa, prowadzonych przez ministra właściwego do spraw

gospodarki (w połowie okresu obowiązywania Polityki oraz na jej koniec);

3)

ogólnodostępnych danych statystycznych prezentowanych przez Prezesa Głównego

Urzędu Statystycznego.

Ponadto w ocenie skuteczności wykorzystane zostaną informacje otrzymane od uczestników

rynku zamówień publicznych, przekazane w toku spotkań, konsultacji, szkoleń, a także

analizowane w ramach bieżącej działalności ministra właściwego do spraw gospodarki

i Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Informacje te posiadają niezwykle istotną wartość

w obliczu dynamiki zmian gospodarczych.

W oparciu o Politykę Rada Ministrów może wyznaczyć zamawiającym wchodzącym w skład

administracji rządowej szczegółowe cele do osiągnięcia w każdym z priorytetów. Cele mogą

dotyczyć w szczególności procentowego udziału danego rodzaju rozwiązań, narzędzi czy

aspektów w liczbie przeprowadzonych postępowań. Wyznaczonym celom mogą towarzyszyć

rekomendacje i wytyczne dotyczące ich realizacji.

Wieloaspektowy charakter działań wskazanych w treści Polityki wymaga dla jej skutecznej

realizacji przypisania ich do poszczególnych instytucji posiadających wiedzę i kompetencję oraz

możliwości do podjęcia w tym zakresie niezbędnych aktywności. W tym zakresie Polityka

określa następujący podział kompetencyjny

Lp.

1.

Zadanie

Podmiot odpowiedzialny

Priorytet I – Budowanie konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki

Przygotowanie

celów

oraz

wytycznych Podmioty wiodące

dotyczących organizacji postępowań w sprawie 1) minister właściwy do spraw

gospodarki,

zamówienia publicznego w branżach istotnych

2.

3.

4.

5.

6.

7.

– 57 –

z punktu widzenia rozwoju sektora MŚP (do

przyjęcia przez Radę Ministrów).

Prowadzenie działań związanych z promowaniem

stosowania

instrumentów

uregulowanych

w ustawie PZP, służących dobremu planowaniu

i przygotowaniu postępowania (w tym organizacja

szkoleń oraz przygotowanie dobrych praktyk

i wytycznych).

Opracowanie preferencyjnych instrumentów

i rekomendacji

dotyczących

finansowania

i rozliczania realizacji zamówień publicznych.

Poz. 413

2) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

finansów publicznych

Podmioty współpracujące

1) instytucje finansowe

nadzorujące, regulujące

i wspierające system

finansowy w Polsce

Przygotowanie wytycznych i rekomendacji (również Podmiot wiodący

branżowych), w tym wzorów dokumentów 1) minister właściwy do spraw

gospodarki

dotyczących formułowania warunków realizacji

zamówienia publicznego (do przyjęcia przez Radę

Podmiot współpracujący

Ministrów).

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Przyjęcie wytycznych i rekomendacji (również Podmiot wiodący

branżowych)

dotyczących

formułowania 1) Rada Ministrów

warunków realizacji zamówienia publicznego.

Kontynuacja wsparcia MŚP w formie cyklu Podmiot wiodący

bezpłatnych szkoleń dotyczących udziału 1) minister właściwy do spraw

gospodarki

w postępowaniach o udzielenie zamówienia

publicznego.

Realizacja kampanii promocyjnej zachęcającej Podmiot wiodący

przedsiębiorców z sektora MŚP do aktywnego 1) minister właściwy do spraw

gospodarki

udziału w postępowaniach zamówieniowych.

Podmioty współpracujące

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych,

2) Polska Agencja Rozwoju

Przedsiębiorczości

8.

9.

10.

11.

– 58 –

Podjęcie działań służących wdrożeniu prostego

języka

w

komunikacji

zamawiających

z wykonawcami,

w

tym

związane

z przygotowaniem materiałów edukacyjnych dla

zamawiających w zakresie wykorzystania prostego

języka w toku prowadzonych postępowań

o udzielenie zamówienia.

Realizacja celowanych działań prowadzących do

zwiększenia stopnia uwzględniania aspektów

społecznych z tych obszarów, na których zjawiska

te występują najczęściej.

Poz. 413

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

gospodarki

Podmiot współpracujący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

pracy

Podmiot współpracujący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Przegląd i aktualizacja (zgodnie z treścią Polityki) Podmiot wiodący

Zaleceń w sprawie uwzględniania przez 1) Rada Ministrów

administrację rządową aspektów społecznych

w zamówieniach publicznych, przyjętych przez

Radę Ministrów w dniu 8 grudnia 2022 r.

Podjęcie działań promujących wykorzystanie

Zaleceń.

Podjęcie działań zmierzających do opracowania

przykładowych narzędzi nakierowanych na

aktywizację młodych pracowników w kluczowych

branżach w zamówieniach publicznych, które

zostaną

opracowane

w konsultacji

z

zamawiającymi,

wykonawcami

i uczelniami

technicznymi.

57

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

pracy

Podmioty współpracujące

1) minister właściwy do spraw

transportu,

2) minister właściwy do spraw

budownictwa, planowania i

zagospodarowania

przestrzennego oraz

mieszkalnictwa,

3) minister właściwy do spraw

gospodarki,

4) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

12.

Wyznaczenie celów i rekomendacji związanych Podmiot wiodący

z wdrażaniem zielonych zamówień publicznych, 1) Międzyresortowy Zespół do

spraw Zielonych Zamówień

zapewniając współpracę pomiędzy instytucjami

Publicznych

publicznymi i odpowiednie formułowanie wymagań

związanych z zielonymi aspektami zamówień

publicznych.

13.

Opracowanie

i

promocja

wymogów Podmiot wiodący

środowiskowych dla zamówień z kluczowych 1) Międzyresortowy Zespół do

spraw Zielonych Zamówień

branż.

Publicznych

Podjęcie działań wspierających zamówienia Podmiot wiodący

publiczne na innowacje oraz zapewnienie 1) Narodowe Centrum Badań

i Rozwoju

spójności i ciągłości działań już podjętych w tym

obszarze.

Zapewnienie wsparcia doradczego i finansowego Podmiot wiodący

1) Narodowe Centrum Badań

przy wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań.

i Rozwoju

Opracowanie wytycznych dotyczących narzędzi Podmiot wiodący

i procedur dla zamówień publicznych na innowacje 1) minister właściwy do spraw

szkolnictwa wyższego i

wraz z podjęciem działań zmierzających do

nauki

ustanowienia warunków sprzyjających organizacji

14.

15.

16.

17.

18.

i finansowaniu innowacji w zamówieniach

publicznych (do przyjęcia przez Radę Ministrów).

Wskazanie wytycznych dotyczących narzędzi

i procedur dla zamówień publicznych na innowacje

wraz z podjęciem działań zmierzających do

ustanowienia warunków sprzyjających organizacji

i finansowaniu innowacji w zamówieniach

publicznych (przygotowanych przez ministra

właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i

nauki).

Zapewnienie

zamawiającym

wsparcia

edukacyjnego m.in. poprzez materiały i kursy elearningowe

na

platformie

pzp.gov.pl,

wspomagającego w skutecznym uwzględnianiu

rozwiązań Przemysłu 4.0 w zamówieniach.

58

Podmiot wiodący

1) Rada Ministrów

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

gospodarki

Podmiot współpracujący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

1.

2.

3.

4.

5.

– 60 –

Poz. 413

Priorytet II – Wzmocnienie odporności państwa

Wyodrębnienie w dokumencie kończącym prace Podmiot wiodący

Zespołu do spraw Udziału Komponentu Krajowego 1) minister właściwy do spraw

aktywów państwowych

w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych części

adresowanej do podmiotów udzielających

zamówień na podstawie ustawy PZP.

Podjęcie działań upowszechniających wyniki prac Podmiot wiodący

Zespołu do spraw Udziału Komponentu Krajowego 1) minister właściwy do spraw

aktywów państwowych

w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych

połączonych

z

działaniami

edukacyjnoPodmioty współpracujące

szkoleniowymi.

1) minister właściwy do spraw

gospodarki,

2) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Szkolenie kontrolerów w zakresie zagadnień Podmiot wiodący

związanych z szerszym udziałem krajowych 1) organy kontroli

w rozumieniu ustawy PZP

przedsiębiorców w rynku zamówień publicznych.

Monitorowanie sposobu stosowania przez Podmioty wiodące

jednostki podległe lub nadzorowane przepisów 1) ministrowie odpowiedzialni

za nadzór nad realizacją

ustawy PZP dotyczących udziału wykonawców

strategicznych inwestycji

z państw trzecich.

infrastrukturalnych oraz

krytycznej infrastruktury

Przygotowanie i upowszechnienie „checklisty” Podmiot wiodący

dedykowanej do weryfikacji wykonawców pod 1) minister właściwy do spraw

finansów publicznych

kątem struktury właścicielskiej oraz powiązań

kapitałowych i organizacyjnych.

Podmiot współpracujący

1) minister właściwy do spraw

gospodarki

Podmioty wiodące

1) ministrowie kierujący

działami administracji

rządowej

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

wewnętrznych

6.

Zapewnienie efektywnej koordynacji zakupów

dokonywanych przez jednostki i instytucje podległe

i nadzorowane.

7.

Przygotowanie i upowszechnienie rekomendacji

dotyczących

planowania,

przygotowania

udzielania i realizacji zamówień publicznych

zawierających elementy o istotnym znaczeniu

Podmioty współpracujące

z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa.

1) Minister Obrony Narodowej,

8.

9.

– 61 –

Poz. 413

2) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych,

3) Prokuratoria Generalna

Rzeczypospolitej Polskiej,

4) organy wchodzące w skład

Komitetu Rady Ministrów do

spraw Bezpieczeństwa

Narodowego

Podjęcie działań zapewniających koordynację Podmiot wiodący

zakupu produktów podwójnego zastosowania 1) Centrum Obsługi

Administracji Rządowej

w ramach administracji rządowej (dual use).

Podjęcie działań wspierających uwzględnianie Podmiot wiodący

wymogów cyberbezpieczeństwa w zamówieniach 1) minister właściwy do spraw

informatyzacji

publicznych dotyczących produktów i usług ICT.

Przygotowanie przykładowych specyfikacji dot. Podmiot współpracujący

1) Prezes Urzędu Zamówień

produktów i usług ICT.

Publicznych

10.

11.

1.

Promocja dobrych praktyk w obszarze zamówień

publicznych związanych z cyberbezpieczeństwem.

Wsparcie bezpiecznego pozyskiwania usług

chmurowych w zamówieniach publicznych

poprzez rozwój i rozbudowę systemu Zapewniania

Usług Chmurowych (ZUCH).

Stworzenie katalogu kryteriów oceny poziomu

suwerenności zamawianych produktów i usług ICT,

z uwzględnieniem obiektywnych, merytorycznych

i niedyskryminacyjnych

kryteriów,

zgodnie

z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi.

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

informatyzacji

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

informatyzacji

Podmioty współpracujące

1) minister właściwy do spraw

gospodarki,

2) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Priorytet III – Profesjonalizacja zamówień publicznych

Administrowanie bazą wiedzy o zrealizowanych Podmiot wiodący

wdrożeniach ProcurCompEU w jednostkach 1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

będących zamawiającymi publicznymi w celu

monitorowania postępów, identyfikowania dobrych

praktyk oraz zapewnienia działań na poziomie

krajowym.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

– 62 –

Poz. 413

Kontynuacja i rozwój działań edukacyjnych Podmiot wiodący

z uwzględnieniem zgłaszanych przez uczestników 1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

systemu zamówień publicznych potrzeb i oczekiwań.

Rozwój oferty Akademii Zakupów Publicznych.

Pełnienie funkcji administratora biznesowego

Platformy Internetowej pzp.gov.pl z zapewnieniem

dalszego rozwoju tego narzędzia w celu m.in.

operacjonalizacji celów Polityki zakupowej państwa.

Rozbudowa Platformy Internetowej pzp.gov.pl

w kierunku edukacyjnym (wdrożenie modułów elearning i Webinary).

Rozbudowa Platformy Internetowej pzp.gov.pl

w kierunku ułatwień proceduralnych (wdrożenie

modułu Usługi formularzowej wnoszenia odwołań

do Krajowej Izby Odwoławczej oraz modułu

Certyfikacji wykonawców zamówień publicznych).

Rozbudowa Platformy Internetowej pzp.gov.pl

w kierunku zwiększenia wiedzy zamawiających

o podmiotach

zainteresowanych

udziałem

w zamówieniach publicznych poprzez stworzenie

bazy

przedsiębiorców

zainteresowanych

zamówieniami publicznymi.

Podjęcie działań zmierzających do utworzenia

w polskich uczelniach wyższych kierunku studiów

kształcącego specjalistów/menadżerów zakupów

publicznych.

Zdefiniowanie nowego zawodu – specjalisty ds.

zakupów publicznych/kupca/menadżera zakupów

publicznych.

Podmiot wiodący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Podmiot wiodący

1) minister właściwy do spraw

pracy

Podmiot współpracujący

1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

Zapewnienie nowych usług i narzędzi wspierających Podmiot wiodący

popularyzację

instrumentów

przewidzianych 1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

w obowiązującej ustawie PZP, których budowa

poprzedzona będzie badaniem potrzeb użytkowników.

Prowadzenie działań promocyjnych związanych

z wdrażaniem nowych usług i narzędzi.

10.

11.

– 63 –

Poz. 413

Reforma obszaru danych o rynku zamówień Podmiot wiodący

publicznych, której celem jest przebudowa 1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

systemu zbierania i analizy danych w wymiarze

Podmioty współpracujące

narzędzi i otoczenia prawnego.

1) instytucje dysponujące

odpowiednią wiedzą

i doświadczeniem z zakresu

gromadzenia i analizy

danych

Upowszechnienie szerszego stosowania analizy Podmiot wiodący

wydajności procesów zakupowych, oceny 1) Prezes Urzędu Zamówień

Publicznych

efektywności i zasadności poniesionych wydatków

w kontekście realizacji celów operacyjnych,

finansowych i strategicznych w celu wzmocnienia Podmioty współpracujące

1) instytucje dysponujące

funkcji zarządczej w obszarze zamówień

odpowiednią wiedzą i

publicznych.

doświadczeniem

VI. Mierniki i zasady monitorowania

Ocena skuteczności Polityki zakupowej państwa opierać się będzie na analizie mierzalnych

wskaźników, które odzwierciedlają stopień realizacji priorytetów oraz wpływ Polityki na system

zamówień publicznych w Polsce. Realizacja Polityki oceniana będzie zatem poprzez zestaw

określonych niżej mierników, pozwalających ustalić, w jakim zakresie zamawiający i instytucje

wspierające wdrożenie Polityki stosują zalecenia oraz czy wdrażanie Polityki przynosi zakładane

efekty.

1.

Lp.

Miernik

Wartość

Bazowa5)

2027

2029

1.

Odsetek liczby ofert składanych

przez wykonawców z sektora

MŚP (postępowania o wartości

mniejszej niż progi unijne)

88%

>90%

>90%

2.

Odsetek postępowań, w których

przed wszczęciem postępowania

o udzielenie zamówienia

przeprowadzono wstępne

konsultacje rynkowe

0,56%

+2%

+5%

wartości

bazowej

wartości

bazowej

Liczba udzielonych zamówień

publicznych, w których

wykorzystano aspekty społeczne

42 363

+5%

+10%

udzielonych

zamówień

wartości

bazowej

wartości

bazowej

Liczba udzielonych zamówień

publicznych, w których zawarto

aspekty środowiskowe (w opisie

przedmiotu, kryteriach oceny

ofert, oznakowaniu, systemach

zarządzania środowiskowego)

4330

+5%

+10%

wartości

bazowej

wartości

bazowej

3.

4.

5)

Priorytet I – Budowanie konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki

Dane pochodzące ze Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień

publicznych w 2024 r.

5.

Liczba udzielonych zamówień

publicznych, w których zawarto

aspekty innowacyjne

(w kryteriach oceny ofert i/lub

warunkach realizacji zamówienia)

Poz. 413

113

+5%

+10%

udzielonych

zamówień

wartości

bazowej

wartości

bazowej

Liczba i wartość zamówień

udzielonych na podstawie

wyłączenia z art. 11 ust. 1 pkt 3

ustawy PZP – zamówienia,

których przedmiotem są usługi

badawcze lub

rozwojowe/zamówienia

przedkomercyjne

Liczba i wartość zamówień

udzielonych na podstawie

wyłączenia z art. 11 ust. 5 pkt 1

ustawy PZP – zamówienia,

których przedmiotem są dostawy

lub usługi służące wyłącznie do

celów prac badawczych,

eksperymentalnych, naukowych

lub rozwojowych

2.

6)

Priorytet II – Wzmocnienie odporności państwa

Lp.

Miernik

Wartość

Bazowa6)

2027

2029

1.

Odsetek stosowania trybu

przetargu ograniczonego

0,94%

>1,5%

>3%

2.

Liczba materiałów oraz działań

edukacyjno-szkoleniowych

upowszechniających wyniki prac

Zespołu do spraw Udziału

Komponentu Krajowego w

Kluczowych Procesach

Inwestycyjnych

Brak danych 15

15

Dane pochodzące ze Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień

publicznych w 2024 r.

3.

Odsetek zamawiających

Brak danych >25%

znających lub wdrażających

zalecenia dotyczące wzmocnienia

odporności państwa

3.

Priorytet III – Profesjonalizacja rynku zamówień publicznych

Lp.

Miernik

Wartość

Bazowa7)

1.

Udział aktywnych użytkowników Brak danych

platformy pzp.gov.pl

>50%

2027

2029

>75 000

>100 000

>50%

>75%

Ilość

użytkowników,

którzy

zarejestrowali

się,

zalogowali

i korzystają z co najmniej jednego

modułu platformy

Miernik będzie wymagał prowadzenia

monitoringu i zbierania informacji od

zamawiających. Jest to nowe

narzędzie, które dopiero wchodzi do

systemu zamówień publicznych w

2026 r.

Pzp.gov.pl umożliwia zebranie takich

danych

2.

Instytucjonalny

udział Brak danych

użytkowników platformy pzp.gov.pl

Procent zamawiających, w stosunku

do ilości sprawozdań zamawiających,

którzy zarejestrowali się i logowali się

na platformie pzp.gov.pl lub korzystają

z co najmniej jednego modułu

platformy

7)

Dane pochodzące ze Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień

publicznych w 2024 r.

Jest to nowe narzędzie, które dopiero

wchodzi do systemu zamówień

publicznych w 2026 r.

Pzp.gov.pl umożliwia zebranie takich

danych

3.

Liczba osób, które skorzystały 4293

z przedsięwzięć

edukacyjnych

realizowanych w ramach wdrażania

Polityki zakupowej państwa

66

>4000

>4000

każdego

roku

każdego

roku

(łącznie co

najmniej

8000

w latach

2026–27)

(łącznie co

najmniej

w latach

2028–29)

Załącznik nr 4 do Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029 – Podstawowe pojęcia

dotyczące zamówień publicznych na innowacje

Zgodnie z Wytycznymi Komisji Europejskiej (C(2021) 4320 oraz C(2018) 3051) zamówienia

publiczne na innowacje to wszelkie zamówienia obejmujące

•

zakup procesu opracowywania innowacyjnych rozwiązań – czyli zakup usług badawczych

i rozwojowych wraz z ich (częściowymi) rezultatami;

oraz / lub

•

zakup rezultatów procesu tworzenia innowacji.

Jak wskazują Wytyczne, w pierwszym przypadku nabywcy publiczni kupują usługi badawcze

i rozwojowe służące stworzeniu produktów, usług lub procesów, które jeszcze nie istnieją.

W takiej sytuacji zamawiający opisują swoją potrzebę, zachęcając przedsiębiorstwa

i naukowców do opracowania innowacji, które pozwolą ją zaspokoić. W drugim przypadku

nabywcy publiczni, zamiast kupować gotowe i typowe produkty istniejące od dawna na rynku,

występują w charakterze pierwszego użytkownika i dokonują zakupu nowego lub znacznie

udoskonalonego produktu, usługi lub procesu, który istnieje na rynku od niedawna, a jego

charakter jest w znacznym stopniu nowatorski. Dotyczy to produktów, usług lub procesów, które

zostały już zaprezentowane na niewielką skalę i mogą znajdować się w obrocie w niewielkiej

ilości, ale nie zostały jeszcze powszechnie przyjęte przez rynek, lub też istniejących rozwiązań,

które planuje się wykorzystać w nowy i innowacyjny sposób.

Jedną z form nabywania innowacji przez sektor publiczny są zamówienie przedkomercyjne

(pre-commercial procurement, PCP). Zgodnie z komunikatem Komisji (COM(2007) 799 –

Zamówienia przedkomercyjne: wspieranie innowacyjności w celu zapewnienia trwałości

i wysokiej jakości usług publicznych w Europie) zamówienia przedkomercyjne oznaczają

podejście do udzielania zamówień na usługi badawczo-rozwojowe inne niż usługi, z których

korzyści przypadają wyłącznie instytucji zamawiającej, dla potrzeb jej własnej działalności, pod

warunkiem że całość wynagrodzenia za świadczoną usługę wypłaca instytucja zamawiająca i że

wynagrodzenie to nie stanowi pomocy państwa. W zamówieniach przedkomercyjnych: zakres

zamówienia obejmuje jedynie usługi badawczo-rozwojowe; stosuje się podział ryzyka i korzyści

pomiędzy zamawiającym a wykonawcą; udzielanie zamówień odbywa się na zasadach

konkurencyjnych, aby wykluczyć pomoc państwa. Komunikat Komisji dotyczy zasad ramowych

pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną (2022/C 414/01 –

Komunikat Komisji Zasady ramowe pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową

i innowacyjną), definiuje zamówienia przedkomercyjne jako zamówienia na usługi badawcze

i rozwojowe, gdzie zamawiający nie przejmują wszystkich wyników i korzyści zlecenia na

wyłączność do wykorzystania w ramach prowadzenia własnej działalności, ale dzielą je

z usługodawcami na warunkach rynkowych; zamówienie takie musi być ograniczone w czasie

i może obejmować opracowanie prototypów lub ograniczonej ilości nowych produktów lub

usług w formie serii testowej; nabycie produktów lub usług do komercyjnego rozpowszechniania

nie może być przedmiotem tego samego zamówienia. W krajowym porządku prawnym

zamówienia przedkomercyjne są uregulowane w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy PZP jako usługi

badawcze lub rozwojowe wyłączone z zakresu stosowania ustawy PZP: przepisów ustawy

nie stosuje się do zamówień lub konkursów, których przedmiotem są usługi badawcze lub

rozwojowe, chyba że są one objęte kodami CPV od 73000000-2 do 73120000-9, 73300000-5,

73420000-2 i 73430000-5, określonymi we Wspólnym Słowniku Zamówień, oraz spełnione są

łącznie następujące warunki: a) korzyści z tych usług przypadają wyłącznie zamawiającemu na

potrzeby jego własnej działalności, b) całość wynagrodzenia za świadczoną usługę wypłaca

zamawiający.

Pojęcie usług badawczych i rozwojowych należy rozumieć w kontekście definicji określonych

w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo

o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.)). Zgodnie z art. 4 ust. 2

i 3 tej ustawy badania naukowe są działalnością obejmującą: 1) badania podstawowe

rozumiane jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu

zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na

bezpośrednie zastosowanie komercyjne, 2) badania aplikacyjne rozumiane jako prace mające

na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych

produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń. Natomiast

prace rozwojowe są działalnością obejmującą nabywanie, łączenie, kształtowanie i

wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi

informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia

zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem

działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie

zmiany mają charakter ulepszeń.

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 24 kwietnia 2026 r.

Poz. 413

UCHWAŁA NR 101

RADY MINISTRÓW

z dnia 31 marca 2026 r.

w sprawie przyjęcia Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029

Na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320,

z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik

Załącznik

do uchwały nr

Rady Ministrów

do uchwały

nr101101

z dnia 31 marca 2026 r. (M.P. poz. 413)

Rady Ministrów

z dnia 31 marca 2026 r.

(M.P. poz. ...)

POLITYKA ZAKUPOWA PAŃSTWA

na lata 2026–2029

marzec 2026 r.

Spis treści

I.

WPROWADZENIE .............................................................................................................................. 5

II.

PRIORYTET I – BUDOWANIE KONKURENCYJNOŚCI I POTENCJAŁU POLSKIEJ GOSPODARKI ........ 9

1.

2.

3.

III.

CEL DZIAŁANIA – EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE POTENCJAŁU WYKONAWCÓW I PRODUCENTÓW Z SEKTORA MŚP ..... 10

1) Planowanie i przygotowanie postępowania ............................................................................................12

2) Warunki kontraktu i finansowanie ............................................................................................................13

3) Test MŚP ...................................................................................................................................................15

4) Działania szkoleniowe dla sektora MŚP ..................................................................................................17

5) Kampania edukacyjno-promocyjna dla sektora MŚP .............................................................................18

6) Uproszczenia w komunikacji ....................................................................................................................18

CEL DZIAŁANIA – ROZWÓJ ZRÓWNOWAŻONYCH ZAKUPÓW REALIZUJĄCYCH POLITYKĘ GOSPODARCZĄ PAŃSTWA ...... 19

1) Zwiększenie stopnia uwzględnienia aspektów społecznych .................................................................20

2) Zielone zamówienia ..................................................................................................................................22

CEL DZIAŁANIA – PROMOWANIE ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH NA INNOWACJE ................................................... 24

1) Koordynacja polityki innowacyjności .......................................................................................................26

2) Wykorzystanie potencjału Przemysłu 4.0 w zamówieniach publicznych .............................................27

PRIORYTET II – WZMOCNIENIE ODPORNOŚCI PAŃSTWA ............................................................. 29

1.

2.

3.

4.

5.

IV.

CEL DZIAŁANIA - ZWIĘKSZENIE ZAANGAŻOWANIA KRAJOWYCH PRZEDSIĘBIORCÓW W RYNEK ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

29

1) Przygotowanie i wdrożenie dobrych praktyk ...........................................................................................30

2) Ograniczenie możliwości udziału wykonawców z państw trzecich w realizacji wrażliwych zamówień

...................................................................................................................................................................31

CEL DZIAŁANIA – WYBÓR WYKONAWCÓW GWARANTUJĄCYCH BEZPIECZEŃSTWO............................................ 32

CEL DZIAŁANIA – KRAJOWE WĘZŁY STRATEGICZNE WZMACNIAJĄCE ODPORNOŚĆ NA SYTUACJE KRYZYSOWE ............ 34

CEL DZIAŁANIA – WZMOCNIENIE ODPORNOŚCI INFRASTRUKTURY KRYTYCZNEJ ORAZ GOTOWOŚCI DO REAGOWANIA

KRYZYSOWEGO .......................................................................................................................... 36

1) Zapewnienie bezpieczeństwa dokumentacji zamówienia .....................................................................38

2) Koordynacja zakupów bezzałogowych statków powietrznych przez administrację publiczną............39

CEL DZIAŁANIA – CYBERBEZPIECZEŃSTWO I OCHRONA DANYCH W ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH ....................... 40

PRIORYTET III – PROFESJONALIZACJA RYNKU ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH .................................. 42

1.

2.

CEL DZIAŁANIA – ZAPEWNIENIE WIEDZY I KOMPETENCJI UCZESTNIKÓW SYSTEMU ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH NA POZIOMIE

GWARANTUJĄCYM REALIZACJĘ WYZNACZONYCH CELÓW ......................................................................... 42

1) Kompleksowe i odpowiednie do wyznaczonych ról podniesienie kompetencji pracowników

uczestniczących w procesach zakupowych w organizacji poprzez wdrożenie - ProcurCompEU .......43

2) Adekwatny do potrzeb udział pracowników zaangażowanych w procesy zakupów publicznych w

wydarzeniach edukacyjnych związanych z tematyką związaną z wszelkimi aspektami profesjonalnych

zamówień publicznych .............................................................................................................................44

3) Kontynuacja w rozszerzonym zakresie działań edukacyjnych Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych

...................................................................................................................................................................46

4) Dostępność wiedzy o zamówieniach publicznych dla każdego uczestnika rynku w ramach Platformy

Internetowej pzp.gov.pl ............................................................................................................................47

5) Utworzenie w polskich uczelniach wyższych kierunku/toku studiów kształcącego

specjalistów/menadżerów do spraw zakupów publicznych wraz z wprowadzeniem standardów

zawodowych .............................................................................................................................................49

CEL DZIAŁANIA – OPTYMALNA ORGANIZACJA PROCESÓW ZAKUPOWYCH U ZAMAWIAJĄCEGO PUBLICZNEGO

ZAPEWNIAJĄCA EFEKTYWNOŚĆ ZAKUPOWĄ ADEKWATNĄ DO FAKTYCZNYCH POTRZEB ....................................... 50

3.

4.

–5–

Poz. 413

CEL DZIAŁANIA – ZAPEWNIENIE NARZĘDZI UCZESTNIKOM SYSTEMU ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH NA POZIOMIE

GWARANTUJĄCYM REALIZACJĘ WYZNACZONYCH CELÓW ......................................................................... 52

CEL DZIAŁANIA – IDENTYFIKACJA NAJLEPSZYCH PRAKTYK ZAKUPOWYCH, ICH ROZPOWSZECHNIANIE I WDRAŻANIE U

ZAMAWIAJĄCYCH PUBLICZNYCH Z JEDNOCZESNĄ ANALIZĄ WYDAJNOŚCI PROCESÓW ZAKUPOWYCH ..................... 53

V.

SYSTEM REALIZACJI I PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE.................................................................... 55

VI.

MIERNIKI I ZASADY MONITOROWANIA .......................................................................................... 63