Uchwała nr 93 Rady Ministrów z dnia 12 marca 2026 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Program inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych"

§ 1. W uchwale nr 173 Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 2022 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego

pod nazwą „Program inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych” (M.P. poz. 908) wprowadza się następujące zmiany

1)

w § 2 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„2. Łączna kwota środków z Funduszu Medycznego w okresie realizacji Programu wyniesie 5 100 mln zł.”;

2)

w załączniku do uchwały

a)

rozdział I „Informacje ogólne” otrzymuje brzmienie określone w załączniku nr 1 do niniejszej uchwały,

b)

w rozdziale III „Wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych”

– część poprzedzająca podrozdział III.1. „Planowane interwencje” oraz podrozdział III.1. „Planowane interwencje” otrzymują brzmienie określone w załączniku nr 2 do niniejszej uchwały,

– w podrozdziale III.4. „Opieka długoterminowa”

– – w części poprzedzającej podrozdział III.4.1. „Diagnoza obecnego potencjału” skreśla się zdanie „Z uwagi

na planowany zakres wsparcia w niniejszym dokumencie skupiono się na opiece długoterminowej realizowanej w warunkach stacjonarnych.”,

– – w podrozdziale III.4.3. „Cel interwencji w obszarze opieki długoterminowej” skreśla się punkt „Przez

interwencję w ramach Programu planujemy utworzyć około 15 tys. łóżek. Pozostałe potrzeby planuje się

zabezpieczyć w ramach działań finansowanych z innych środków będących w dyspozycji Ministra Zdrowia.”,

– w podrozdziale III.5. „Geriatria” w podrozdziale III.5.3. „Cel interwencji w obszarze geriatrii”

– – skreśla się zdanie „Interwencją w ramach Programu planuje się objąć 40% zapotrzebowania na dodatkowe

łóżka, wyliczonego na bazie kolejek (40% z 2502 osób oczekujących na przyjęcie do oddziału geriatrii

w trybie zarówno pilnym, jak i stabilnym).”,

– – skreśla się punkt „Obecnie placówki dysponują 1208 łóżkami w oddziałach geriatrycznych, a więc zwiększenie liczby łóżek o 40% z oszacowanego zapotrzebowania pozwoli na podwojenie obecnej bazy miejsc

w opiece geriatrycznej, dzięki czemu zwiększy się liczba łóżek na oddziałach geriatrii przynajmniej

o około 1000 łóżek (40% z 2502).”,

– po podrozdziale III.5. „Geriatria” dodaje się podrozdział III.5a. „Centrum Zdrowia 75+” w brzmieniu określonym w załączniku nr 3 do niniejszej uchwały,

– podrozdział III.7. „Oczekiwany rezultat” otrzymuje brzmienie określone w załączniku nr 4 do niniejszej uchwały,

– skreśla się podrozdział III.8. „Wskaźniki” oraz podrozdział III.9. „Budżet”,

c)

Poz. 343

w rozdziale IV „Wymiana łóżek szpitalnych”

– w podrozdziale IV.4. „Cel interwencji” skreśla się punkt „Dzięki wsparciu Funduszu Medycznego, planowana

jest wymiana na nowe 75% najstarszych łóżek szpitalnych (mających 12 lat i starszych) – tj. około 90 tys.

łóżek (75% z 120 tys. łóżek). Zakłada się, że 5%, tj. 4,5 tys. wymienianych łóżek, będą stanowić łóżka intensywnej opieki medycznej.”,

– skreśla się podrozdział IV.5. „Wskaźniki” oraz podrozdział IV.6. „Budżet”,

d)

w rozdziale V „Wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego”

– część poprzedzająca podrozdział V.1. „Planowane interwencje” oraz podrozdział V.1. „Planowane interwencje”

otrzymują brzmienie określone w załączniku nr 5 do niniejszej uchwały,

– w podrozdziale V.2. „Diagnoza obecnego potencjału” w części „STAN INFRASTRUKTURY SZPITALNYCH

ODDZIAŁÓW RATUNKOWYCH I CENTRÓW URAZOWYCH” skreśla się akapit „Wsparte zostają także

istniejące jednostki systemu (SOR) i jednostki współpracujące z systemem (CU) w celu poprawy jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych i dostępności do nich oraz efektywności systemu ratownictwa medycznego. Ponadto tworzone są dodatkowe centra urazowe, co pozwoli na zwiększenie skuteczności udzielania świadczeń

ratowniczych w przedziale do jednej godziny od chwili wystąpienia obrażeń mnogich u poszkodowanych.”,

– podrozdział V.3. „Wyzwania” oraz podrozdział V.4. „Cel interwencji” otrzymują brzmienie określone w załączniku nr 6 do niniejszej uchwały,

– skreśla się rozdziały V.5. „Wskaźniki” oraz V.6. „Budżet”,

e)

po rozdziale V „Wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego” dodaje się rozdział Va „Opieka paliatywna

i hospicyjna” oraz rozdział Vb „Wsparcie procesów konsolidacyjnych w podmiotach leczniczych – „Zdrowy

szpital – bezpieczny pacjent” ” w brzmieniu określonym w załączniku nr 7 do niniejszej uchwały,

f)

rozdział VI „Ramy finansowe” oraz rozdział VII „Monitoring Programu i ocena stopnia osiągnięcia celów Programu” otrzymują brzmienie określone w załączniku nr 8 do niniejszej uchwały.

Załącznik nr 1

I. Informacje ogólne

Jednym z kluczowych elementów systemu ochrony zdrowia, wpływającym na jakość i dostępność udzielanych

świadczeń, jest stan infrastruktury ochrony zdrowia zarówno budowlanej, jak i sprzętowej. Dzięki ciągłemu

rozwojowi technologii medycznych, zakup nowoczesnych wyrobów medycznych zwiększa możliwości

diagnostyczne i terapeutyczne, a także pozwala na tworzenie nowych procedur i terapii przez wiodące ośrodki

naukowo-badawcze. Powyższe powoduje konieczność stworzenia mechanizmów finansowych do podjęcia

pilnych i skoordynowanych działań zapewniających zarówno budowę, modernizację, przebudowę infrastruktury

budowlanej, jak i systematyczne uzupełnianie i odnawianie wyposażenia podmiotów leczniczych. Aby zapewnić

wzajemną spójność i komplementarność inwestycji w sektorze ochrony zdrowia, zasadne jest podejmowanie ich

z poziomu centralnego.

Program Inwestycyjny Modernizacji Podmiotów Leczniczych (dalej: „Program”) to program inwestycyjny, którego

celem jest poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz bezpieczeństwa udzielania świadczeń

opieki zdrowotnej przez inwestycje w infrastrukturę ochrony zdrowia. Program realizowany jest w ramach

subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych wyodrębnionego w strukturze Funduszu Medycznego –

mechanizmu finansowego, ustanowionego na mocy ustawy z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym

(Dz. U. z 2024 r. poz. 889, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o Funduszu Medycznym”, którego celem jest

poprawa zdrowia i jakości życia w Rzeczypospolitej Polskiej przez zapewnienie dodatkowych źródeł finansowania

w zakresie

✓

profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia chorób cywilizacyjnych, w tym chorób

nowotworowych, chorób zakaźnych i chorób rzadkich;

✓

infrastruktury ochrony zdrowia wpływającej na jakość i dostępność oraz bezpieczeństwo udzielanych

świadczeń opieki zdrowotnej;

✓

dostępu do wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej;

✓

rozwoju systemu opieki zdrowotnej przez koncentrację działań wokół pacjenta i jego potrzeb,

ze szczególnym uwzględnieniem poprawy jakości życia pacjentów i ich rodzin;

✓

świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych osobom do ukończenia 18. roku życia;

✓

świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom poza granicami kraju.

Subfundusz modernizacji podmiotów leczniczych to mechanizm finansowy, który został utworzony w wyniku

zdiagnozowanych potrzeb w zakresie infrastruktury ochrony zdrowia. Wychodzi naprzeciw zidentyfikowanym

potrzebom, a dzięki temu pozwala na poprawę konkretnych elementów systemu opieki zdrowotnej. Daje

możliwość realizacji inwestycji w infrastrukturę budowlaną oraz jej wyposażenie, co przekładać się będzie na

podniesienie komfortu i bezpieczeństwa udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej.

Celem subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych jest

poprawa jakości opieki zdrowotnej i dostępności do niej oraz

poprawa bezpieczeństwa udzielanych świadczeń przez inwestycje w

infrastrukturę ochrony zdrowia.

Dzięki środkom finansowym gromadzonym w Funduszu Medycznym możliwa będzie w ramach subfunduszu

modernizacji realizacja zadań polegających na budowie, modernizacji, przebudowie i doposażeniu podmiotów

leczniczych.

PROGRAM MODERNIZACJI PODMIOTÓW LECZNICZYCH

Okres realizacji: 2022–2029.

Szacunkowy budżet: 5 100 mln zł.

Tryb wyboru inwestycji: konkursowy. Nabór wniosków będzie prowadzony w trybie

zamkniętym, tj. z określoną datą początkową i końcową składania wniosków

o dofinansowanie, zgodnie z rozdziałem 4 ustawy o Funduszu Medycznym.

Działania w następujących obszarach

✓ wsparcie rozwoju infrastruktury świadczeń opiekuńczo-leczniczych, świadczeń z zakresu

opieki paliatywnej i hospicyjnej udzielanych w warunkach stacjonarnych,

✓ wsparcie centrów zdrowia 75+ (dalej: CZ75+), o których mowa w ustawie z dnia 17 sierpnia

2023 r. o szczególnej opiece geriatrycznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1666, z późn. zm.),

✓ wymiana łóżek szpitalnych,

✓ wsparcie procesów konsolidacyjnych podmiotów leczniczych,

✓ wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego.

ZałącznikZałącznik

nr 2 nr 2

Przez wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych są rozumiane

interwencje skierowane do podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych w zakresie

✓ leczenia szpitalnego – geriatria oraz świadczenia opieki geriatrycznej udzielanej poza oddziałami

geriatrycznymi,

✓ opieki długoterminowej – świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w warunkach stacjonarnych

i domowych,

✓ leczenia w ramach CZ75+.

Zakłada się, że cel subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych w tym obszarze będzie osiągany

dzięki realizacji szeregu działań nakierowanych w szczególności na niżej wymienione planowane

interwencje.

III.1. Planowane interwencje

1. Wsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych przekształcających oddziały

szpitalne lub ich części w

A. oddziały geriatryczne udzielające stacjonarnych świadczeń w rodzaju leczenie szpitalne

w zakresie: geriatria;

B. struktury opieki długoterminowej w ramach, której udzielane będą stacjonarne

i domowe świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze finansowane ze środków publicznych.

Wsparcie obejmuje: roboty budowlane, doposażenie w aparaturę i sprzęt medyczny oraz

niezbędne wyposażenie.

2. Wsparcie podmiotów leczniczych udzielających świadczeń finansowanych ze środków

publicznych w rodzaju

A. leczenie szpitalne w zakresie: geriatria oraz świadczenia opieki geriatrycznej udzielanej

poza oddziałami geriatrycznymi;

B. opieka długoterminowa w ramach

pielęgnacyjnych i opiekuńczych.

stacjonarnych

i

domowych

świadczeń

Wsparcie obejmuje: roboty budowlane, doposażenie w aparaturę i sprzęt medyczny oraz

niezbędne wyposażenie.

3. Wsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych tworzących nowe oddziały lub

struktury, w których ze środków publicznych udzielane będą świadczenia w rodzaju

A. leczenie szpitalne w zakresie: geriatria;

B. opieka długoterminowa – świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze.

Wsparcie obejmuje: roboty budowlane, doposażenie w aparaturę i sprzęt medyczny oraz

niezbędne wyposażenie.

W ramach wsparcia w zakresie geriatrii dopuszcza się podejmowanie działań ukierunkowanych na tworzenie

poradni specjalistycznych oraz oddziałów dziennej opieki – jako dopełnienie kompleksowości opieki świadczonej

przez podmiot leczniczy lub samodzielną interwencję w zakresie geriatrii.

Przewidziane w Programie interwencje wpisują się w założenia i działania Krajowego Planu Transformacji przez

realizację wsparcia w zakresie zgodnym z Działaniem 2.6.5, tj. 1. Wsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów

leczniczych przekształcających oddziały szpitalne lub ich części, w których ze środków publicznych udzielane będą

stacjonarne świadczenia w zakresie geriatrii i opieki długoterminowej. 2. Wsparcie rozwoju infrastruktury

podmiotów leczniczych tworzących oddziały opieki długoterminowej.

Szczegółowy zakres każdego naboru oraz wymogi jakie będzie musiał spełnić wnioskodawca w celu uzyskania

dofinansowania zostaną przedstawione w regulaminach poszczególnych naborów.

ZałącznikZałącznik

nr 3 nr 3

III.5a.Centrum Zdrowia 75+

III.5a.1. Diagnoza obecnego potencjału

✓

Brakuje podmiotów leczniczych, które mogły udzielać świadczeń opieki zdrowotnej uwzględniających cechy

charakterystyczne dla kondycji zdrowotnej osób starszych z wielochorobowością, schorzeniami

przewlekłymi i licznymi dolegliwościami. Obecnie pacjenci muszą oczekiwać na konsultacje u wielu lekarzy

specjalistów. Wdrożone liczne terapie, w tym lekowe, wywołują niejednokrotnie interakcje mogące

skutkować niekorzystnymi efektami, nawet zagrażającymi zdrowiu pacjenta (polipragmazja).

✓

Obecnie realizowany model licznych konsultacji specjalistycznych i rozproszonej diagnostyki starszego

pacjenta jest mało efektywny.

✓

Zgodnie z danymi Narodowego Funduszu Zdrowia w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej w 2024 r.

udzielono łącznie 35,7 mln porad pacjentom w wieku 65 lat i więcej. Najwięcej świadczeń opieki zdrowotnej

zrealizowano w zakresie okulistyki (12 %), kardiologii (11 %), chirurgii urazowo-ortopedycznej (9 %), chirurgii

ogólnej (7 %) oraz urologii (7 %) i neurologii (6 %). Świadczenia opieki zdrowotnej w zakresie geriatrii

stanowiły 0,2 % ogółu porad specjalistycznych dla tej grupy wiekowej.

✓

W skali kraju brakuje poradni geriatrycznych. W 2024 r. działało 111 poradni geriatrycznych, o 10 więcej niż

w 2022 r. W większości z 314 powiatów nie było dostępu do poradni geriatrycznej. Najwięcej poradni o tym

profilu w 2024 r. funkcjonowało w województwach: śląskim (21), mazowieckim (15), małopolskim (11), zaś

najmniej w województwach podkarpackim i podlaskim (po 3) oraz świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim

(po 2).

✓

W Rzeczypospolitej Polskiej brakuje także geriatrów. Liczba pracujących geriatrów w 2024 r. była równa 559

(stan na ostatni kwartał roku). Statystyki zamieszczone na stronie internetowej Naczelnej Izby Lekarskiej

wskazują, że dnia 31 grudnia 2025 r. w kraju było 607 geriatrów, w tym 594 z nich wykonywało swój zawód.

Młodzi lekarze nie wyrażają zainteresowania geriatrią, postrzegając ten kierunek jako mało atrakcyjny, nisko

wyceniany i mało perspektywiczny z powodu znikomego rozwoju infrastruktury w podmiotach leczniczych.

✓

Ograniczona dostępność do świadczeń opieki zdrowotnej powoduje, że pacjent w wieku starszym jest zbyt

często hospitalizowany, a brak powszechności dokonywania oceny geriatrycznej (dokonywana jest głównie

podczas hospitalizacji) uniemożliwia wcześniejsze rozpoznanie problemów zdrowotnych i zapobieganie ich

pogłębianiu.

✓

Wsparcie zdrowotne dla osób starszych w zbyt małym stopniu opiera się na profilaktyce.

✓

Opieka koordynowana została wprowadzona w POZ dla pacjentów ze schorzeniami z zakresu: kardiologii,

diabetologii, chorób płuc, endokrynologii, chorób nerek. Nie obejmuje kompleksowego podejścia do opieki

nad starszym pacjentem zagrożonym wielochorobowością i jej skutkami.

III.5a.2.Wyzwania

✓

Zaspokojenie potrzeb szybko rosnącej grupy osób w wieku podeszłym wymaga przygotowania odpowiedniej

infrastruktury, świadczeń opieki zdrowotnej, a przede wszystkim kadr medycznych i opiekuńczych.

✓

Specyfika procesu chorowania i powrotu do utraconych funkcjonalności u osób starszych wymaga

wielokierunkowego podejścia i koordynacji wsparcia.

✓

Niezbędne jest ustalenie właściwej ścieżki leczenia i koordynacja tego procesu. Osoby starsze bywają

zagubione, niektóre doświadczają chorób otępiennych i niezbędne jest udzielenie im dodatkowego wsparcia

w samym dotarciu do kolejnych świadczeń opieki zdrowotnej.

✓

Na konieczność podjęcia polityki aktywnego wspierania zdrowia seniorów, tzw. healthy ageing, wyraźnie

wskazuje zbyt wolne wydłużanie fazy życia, w której osoby starsze w Rzeczypospolitej Polskiej mogą cieszyć

się dobrym stanem zdrowia.

✓

Lekarze POZ nie posiadają wystarczających narzędzi, czasu, a często również kompetencji do kompleksowej

opieki nad starszym pacjentem. Regularne kierowanie pacjenta do szeregu specjalistów nie zapewnia

odpowiedniej opieki (długi czas oczekiwania, segmentacja leczenia, brak koordynacji).

✓

Konieczność rozwoju sieci oddziałów geriatrycznych w celu zapewnienia starszym pacjentom

z wielochorobowością holistycznego wsparcia i tworzenie warunków sprzyjających zwiększeniu liczby

lekarzy ze specjalizacją w dziedzinie geriatrii (miejsca szkoleniowe i miejsca pracy).

✓

Brakuje kanałów komunikacji pomiędzy poszczególnymi elementami systemu wsparcia dla osób starszych

z problemami zdrowotnymi, w tym komunikacji między POZ, poradniami specjalistycznymi, szpitalem

i systemem pomocy społecznej. W konsekwencji koordynacja procesu leczenia spada albo na pacjenta, albo

na jego rodzinę, a brak przejrzystych i łatwo dostępnych praktycznych informacji o dostępnym wsparciu

proces ten bardzo komplikuje.

✓

Brak skoordynowanego wsparcia w środowisku dla osób starszych (szczególnie samotnych) po zakończonej

hospitalizacji (w szczególności rehabilitacji, na którą oferowany byłby dowóz) powoduje, iż następuje

cofnięcie efektów leczenia i starsi pacjenci często wracają na oddział szpitalny.

III.5a.3. Cel wsparcia utworzenia Centrów Zdrowia 75+

✓

Interwencje będą ukierunkowane na wsparcie organizacji CZ75+ przez budowę, modernizację, przebudowę

i doposażenie podmiotów leczniczych.

✓

Organizacja CZ75+ ma na celu udostępnienie skoordynowanej opieki medycznej dla pacjentów

geriatrycznych w celu ustabilizowania ich stanu zdrowia oraz umożliwienia dalszego autonomicznego

funkcjonowania w dotychczasowym środowisku. Głównym celem wdrożenia koncepcji CZ75+ jest

upowszechnienie opieki geriatrycznej i wsparcie procesu deinstytucjonalizacji opieki nad starszym

pacjentem.

✓

Wprowadzenie realizacji kompleksowego wsparcia zdrowotnego dla osób starszych (przeprowadzenie

diagnozy geriatrycznej, identyfikacja problemów geriatrycznych, stworzenie planu leczenia i pomoc w

realizacji kolejnych kroków tego planu). Kompleksowe spojrzenie na zdrowie seniora stworzy możliwość

rozwiązywania problemów medycznych wykraczających poza jedną gałąź medycyny i wydłużenie okresu

życia w zdrowiu.

✓

Upowszechnienie realizacji oceny geriatrycznej pacjentów w podeszłym wieku w celu wsparcia procesu

wczesnego diagnozowania pod kątem ryzyka wystąpienia problemów geriatrycznych.

✓

Zapobieganie zbędnym hospitalizacjom i oddalenie konieczności kierowania pacjenta do różnych form opieki

długoterminowej przez udostępnienie dodatkowego wsparcia w ramach opieki ambulatoryjnej. Pobyt w

podmiocie leczniczym całodobowym powinien być rozważany w ostateczności, jako że ta forma jest

radykalną zmianą modelu funkcjonowania człowieka, a ponadto opcją bardzo kosztowną.

✓

Tworzenie zachęt do wyboru specjalizacji geriatrycznej i wzrost liczby lekarzy o tej specjalności. Nowe

oddziały geriatryczne i CZ75+ będą zwiększać liczbę miejsc szkoleniowych oraz oferować realne możliwości

sprawowania opieki nad pacjentami, co umożliwi zdobywanie doświadczenia opieki zdrowotnej.

✓

Objęcie osób starszych i osób z niepełnosprawnościami po pobycie w szpitalu (na oddziale geriatrycznym lub

innym) szczególnym wsparciem i monitoringiem w celu ograniczenia ryzyka pogłębienia się problemów

zdrowotnych.

✓

Obniżenie wskaźnika ponownych hospitalizacji oraz odciążenie oddziałów szpitalnych w zapewnianiu opieki

i rehabilitacji usprawniającej w ramach CZ75+.

✓

Zapewnienie w szerszym zakresie rehabilitacji geriatrycznej, która pozwoli na przywrócenie sprawności

funkcjonalnej osoby w podeszłym wieku i umożliwi powrót do środowiska domowego.

✓

Zapewnienie koncyliacji lekowej i zapobieganie skutkom polipragmazji u starszych pacjentów

z wielochorobowością.

✓

Zapewnienie działań profilaktycznych i promocji zdrowia dostosowanych do potrzeb osób uprawnionych,

w tym mających na celu zapobieganie niepełnosprawności i niesamodzielności tych osób.

✓

Zapewnienie starszym pacjentom, którzy zostaną zakwalifikowani do CZ75+, wsparcia ze strony

koordynatora opieki geriatrycznej, który powinien uczestniczyć w konsylium podsumowującym diagnozę,

a następnie wspierać pacjenta, planując proces leczenia i jego realizację.

✓

Informowanie o zasadach korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych oraz zasadach korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i usług społecznych realizowanych

przez ośrodki pomocy społecznej i centra usług społecznych działające na obszarze działania CZ75+.

✓

Zapewnienie edukacji zdrowotnej pacjentom CZ75+ oraz ich opiekunom.

✓

Zapewnienie wsparcia psychologicznego pacjentom CZ75+.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

Załączniki

nr 93 Rady Ministrów

z dnia 12 marca 2026 r. (M.P. poz. 343)

Załącznik

nr 1

Załącznik nr

8 343

Poz.

– 42 –

Załącznik nr 4

Załącznik nr 4

III.7. Oczekiwany rezultat

✓ Dzięki dedykowanemu wsparciu, planowane jest przekształcenie części łóżek w oddziałach szpitalnych

o niskim obłożeniu na łóżka w oddziałach geriatrycznych i łóżka opieki długoterminowej, w celu

zwiększenia dostępności do świadczeń z ww. zakresów, poprawy ich jakości oraz zapewnienia

kompleksowości opieki geriatrycznej. Zwiększenie bazy stacjonarnej wpłynie na zmniejszenie czasu

oczekiwania na udzielanie świadczenia i w konsekwencji spowoduje obniżenie kosztów realizacji

świadczeń opieki zdrowotnej.

✓ W konsekwencji zwiększenia liczby łóżek i oddziałów zmniejszą się dysproporcje w dostępie do

świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych blisko miejsca zamieszkania pacjenta – zniwelowane zostaną

różnice w dostępności do świadczeń między województwami.

✓ Interwencje umożliwią z wyprzedzeniem przygotowanie systemu opieki zdrowotnej do zwiększającej się

liczby starszych pacjentów i udzielania im kosztochłonnych, ciągłych świadczeń opieki długoterminowej

i geriatrycznej.

✓ Poprawa istniejących zasobów podmiotów leczniczych zwiększy bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta

i wpłynie pozytywnie na efekty zastosowanego leczenia, a także umożliwi dalszy rozwój i specjalizację

podmiotów leczniczych w kierunku kompleksowej, koordynowanej opieki nad pacjentem

geriatrycznym. W ramach wsparcia planuje się wsparcie infrastrukturalne około 70 podmiotów.

✓ Inwestycje w infrastrukturę umożliwią sprawowanie opieki nad seniorami zgodnie ze standardami

leczenia geriatrycznego, a także stworzą warunki do kształcenia ustawicznego i tworzenia nowych miejsc

specjalizacyjnych i miejsc pracy dla przyszłych lekarzy geriatrów.

✓ Uzupełnieniem wsparcia infrastruktury bazy łóżkowej dla pacjentów geriatrycznych są inwestycje

w ambulatoryjną opiekę specjalistyczną oraz oddziały opieki dziennej, które stanowią dopełnienie

kompleksowości opieki świadczonej przez podmiot leczniczy pacjentom i powyższych interwencji

w zakresie geriatrii.

Załącznik nr 5

Załącznik nr 5

Przez wsparcie rozwoju infrastruktury ratownictwa medycznego rozumiane są interwencje skierowane do

podmiotów leczniczych, w których skład wchodzą

✓

jednostki systemu – Państwowe Ratownictwo Medyczne (PRM): zespoły ratownictwa medycznego, w

tym lotnicze zespoły ratownictwa medycznego oraz motocyklowe jednostki ratunkowe, wchodzące w

skład podmiotu leczniczego będącego samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej albo

jednostką budżetową, albo spółką kapitałową, w której co najmniej 51 % udziałów albo akcji należy do

Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz szpitalne oddziały ratunkowe.

Zakłada się, że cel subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych w tym obszarze będzie osiągany dzięki

realizacji szeregu działań nakierowanych w szczególności na niżej wymienione interwencje, skierowane do

jednostek systemu PRM1.

V.1. Planowane interwencje

1.

Wsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych udzielających świadczeń finansowanych ze środków

publicznych z zakresu ratownictwa medycznego.

Wsparcie obejmuje

A. zakup ambulansów dla zespołów ratownictwa medycznego (ZRM) zgodnych z normą PN:EN 1789

wraz z dodatkowym wyposażeniem – w szczególności wsparcie obejmuje zakup ambulansów wraz

z podstawowym wyposażeniem wskazanym w normie PN:EN 1789 oraz dodatkowym, niezbędnym

do zapewnienia wysokiej jakości i bezpieczeństwa świadczeń zdrowotnych, np. zakup urządzeń do

kompresji klatki piersiowej, urządzeń do transportu chorych, noszy, wideolaryngoskopów itd.;

B. budowę, modernizację, przebudowę i doposażenie infrastruktury śmigłowcowej oraz zaplecza

naziemnego na potrzeby działań ratowniczych i szkoleniowych lotniczych zespołów ratownictwa

medycznego (LZRM), tj. LPR – w szczególności wsparcie obejmuje zakup śmigłowców,

zabezpieczenie zaplecza szkoleniowego, a także budowę, modernizację, przebudowę i doposażenie

zaplecza naziemnego przez budowę bazy HEMS.

2.

Wsparcie rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych udzielających świadczeń finansowanych ze środków

publicznych z zakresu leczenia szpitalnego, w których skład wchodzą jednostki systemu PRM – szpitalne

oddziały ratunkowe (SOR).

Wsparcie obejmuje: roboty budowlane, doposażenie w aparaturę i sprzęt medyczny oraz niezbędne

wyposażenie.

W ramach interwencji wymienionych w pkt 2 dopuszcza się także tworzenie całodobowych lądowisk przy

szpitalnych oddziałach ratunkowych lub dostosowanie obecnych do funkcjonowania całodobowo – jako

dopełnienie kompleksowości opieki przedszpitalnej i szpitalnej świadczonej pacjentom w stanach zagrożenia

zdrowia i życia.

Szczegółowy zakres każdego naboru oraz wymogi jakie będzie musiał spełnić wnioskodawca w celu uzyskania

dofinansowania zostaną przedstawione w regulaminach poszczególnych konkursów.

Zgodnie z ustawą z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2026 r. poz. 141).

Załącznik nr 6

Załącznik nr 6

V.3. Wyzwania

Mimo znaczącej poprawy wyposażenia i funkcjonowania dotychczasowej infrastruktury ratownictwa

medycznego, nadal istnieją potrzeby doposażenia, wymiany sprzętu i modernizacji infrastruktury jednostek

systemu, na każdym etapie udzielania pomocy w stanie nagłym w ramach łańcucha przeżycia.

Jednostki systemu – PRM wymagają wzmocnienia na etapie zarówno pozaszpitalnym, czyli w zakresie

wyposażenia zespołów ratownictwa medycznego w środki transportu sanitarnego (ambulanse, śmigłowce), jak

i szpitalnym, czyli w odniesieniu do SOR.

Ambulanse są specjalistycznym środkiem transportu sanitarnego, spełniającym cechy techniczne i jakościowe

określone w Polskich Normach przenoszących europejskie normy zharmonizowane. Są podstawową

infrastrukturą użytkowaną w opiece przedszpitalnej, muszą działać niezawodnie w każdym terenie i w każdych

warunkach atmosferycznych, zapewniając jednocześnie komfort użytkowania zarówno dla ZRM, jak i dla

pacjenta.

Jak pokazują powyższe dane techniczne dotyczące eksploatacji ambulansu jako pojazdu oraz zużycia sprzętu,

zasadna jest wymiana ambulansu po 5 latach użytkowania z uwagi na zwiększającą się znacznie po tym okresie

awaryjność infrastruktury. Pojazdy te z racji intensywnej eksploatacji częściej podlegają rutynowej konserwacji i

wymianie części, a także są wyłączane czasowo z użytkowania w przypadku konieczności przeprowadzenia

gruntownej dezynfekcji po zdarzeniach z udziałem czynnika zakaźnego. Powyższe jasno wskazuje na konieczność

wymiany wyeksploatowanej i przestarzałej floty ambulansów, co umożliwi zapewnienie ciągłości i niezawodności

działania opieki przedszpitalnej w ramach systemu PRM.

Wyroby medyczne będące na wyposażeniu jednostek systemu PRM, w tym LPR, również wymagają wymiany na

nowsze modele. Powszechnie przyjęta żywotność wyrobów medycznych to 8–10 lat. Częściowo

wyeksploatowane wyroby wymagają intensywnego i niejednokrotnie kosztownego serwisu technicznego. Nowe

modele urządzeń w stosunku do poprzednich mają wprowadzone innowacyjne rozwiązania techniczne, są

dostosowane do bieżących potrzeb użytkowników, co pozwala na rozszerzenie diagnostyki pacjentów w pomocy

przedszpitalnej i zwiększenie bezpieczeństwa wykonywanych interwencji systemu PRM.

Zakup nowoczesnych śmigłowców LPR zwiększa możliwości w zakresie konieczności szybkiej pomocy i

diagnostyki w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego na pokładzie śmigłowca. Z uwagi na coraz częstsze

dysponowanie zespołów LPR w miejsca zdarzeń nagłych i całodobową gotowość do pomocy, sprzęt ten ulega

szybkiemu zużyciu w wyniku intensywnej eksploatacji w trudnych warunkach. Zasadne jest skierowanie

wsparcia również celem zakupu nowych śmigłowców dla LZRM, wraz z dostosowaniem infrastruktury do

warunków częstych lotów i całodobowej służby.

Oprócz wsparcia opieki na miejscu zdarzenia, nacisk powinien zostać położony również na wsparcie opieki

szpitalnej – mając na uwadze, że to właśnie po zabezpieczeniu pacjenta na miejscu zdarzenia w SOR prowadzone

są procedury diagnostyczne decydujące o dalszej sprawności i warunkujące przeżycie oraz udzielane są nierzadko

wysokospecjalistyczne świadczenia. Użytkowane wyroby medyczne muszą zapewniać wszechstronność

działania, łatwość obsługi, a także możliwość wdrożenia właściwego leczenia już na etapie początkowej opieki.

Równocześnie infrastruktura SOR i organizacja jego przestrzeni wpływa na jakość i bezpieczeństwo udzielanych

świadczeń. Tym samym każdy SOR powinien być umiejscowiony w przestronnych, łatwych w utrzymaniu

czystości pomieszczeniach, jednocześnie zapewniających dostęp do infrastruktury dostarczającej gazy medyczne

oraz mieszczących niezbędny sprzęt ratunkowy – co mając na uwadze obecny stan większości infrastruktury

podmiotów leczniczych, zlokalizowanych w budynkach w większości kilkudziesięcioletnich, stanowi wyzwanie dla

systemu ochrony zdrowia i kadry zarządzającej podmiotami.

Warunki określone dla SOR jasno wskazują, że każdy SOR powinien również dysponować bezpośrednio przy nim

zlokalizowanym odpowiednim lądowiskiem lub lotniskiem dla śmigłowca ratunkowego, celem sprawnego

przekazania pacjenta – zgodnie z obecnym prawodawstwem każdy SOR powinien spełnić ten wymóg do końca

2026 r. Mając na uwadze, że zapewnienie lądowiska umożliwia udzielenie kompleksowej pomocy i znacznie

skraca czas dostępu pacjenta w stanie nagłym do opieki szpitalnej, jest konieczne dalsze wspieranie SOR

w dostosowywaniu obecnie funkcjonujących lądowisk do całodobowej gotowości i w dążeniu do spełnienia

wymagań technicznych, a także tworzenie nowych lądowisk w jednostkach ich nieposiadających.

Powyższe przepisy oraz warunki działalności oddziałów ratunkowych wskazują na potrzebę dalszych prac w

zakresie budowy, modernizacji, przebudowy i doposażenia SOR w celu dostosowania całości infrastruktury

SOR do zwiększających się wymagań projakościowych celem umożliwienia prawidłowego i niezakłóconego ich

funkcjonowania, co stanowi wyzwanie pod względem zarówno organizacyjnym, jak i finansowym dla

podmiotów leczniczych, w których działają SOR.

Wsparcie poszczególnych jednostek systemu PRM pozwala nie tylko zwiększać jego efektywność, poprawiać

jakość i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń, lecz także wypełniać luki w dostępie do infrastruktury

ratownictwa medycznego. Obecne działania dofinansowywane ze środków unijnych oraz z Funduszu

Medycznego wzajemnie się uzupełniają.

V.4. Cel interwencji

Priorytetem wsparcia dla infrastruktury ratownictwa medycznego ze środków Funduszu

Medycznego będzie wymiana wyeksploatowanych ambulansów ZRM, których wiek

wynosi 5 lat i więcej, mając na uwadze ich kluczowe znaczenie dla prawidłowości

funkcjonowania systemu PRM.

Równolegle, strategiczną interwencją do podjęcia ze środków Funduszu Medycznego,

będzie tworzenie całodobowych lądowisk przy SOR lub dostosowanie obecnie

funkcjonujących, celem spełnienia przez wszystkie jednostki wymagań wskazanych w

rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego

oddziału ratunkowego.

Wymienione poniżej pozostałe interwencje skierowane do jednostek systemu PRM będą

podejmowane i finansowane w ramach Funduszu po bieżącej analizie potrzeb i przy

dostępności środków finansowych.

✓

Interwencją planuje się objąć szereg działań skierowanych do jednostek systemu PRM, którymi są SOR oraz

ZRM (w tym LZRM), ze szczególnym uwzględnieniem wymiany wyeksploatowanych ambulansów, których

wiek wynosi 5 lat i więcej oraz w dalszej kolejności ambulansów o przebiegu większym niż 300 tys. km.

✓

W ramach Programu planuje się zakupić 120 nowych ambulansów dla ZRM, co pozwoli zapewnić wymianę

części floty kwalifikującej się obecnie do wymiany z uwagi na wiek.

✓

Planuje się również skierowanie interwencji do pozostałych jednostek systemu PRM w ramach dalszego

rozwoju systemu ratownictwa. Mając na uwadze potrzebę spełniania wymagań jakościowych dotyczących

nowoczesnej infrastruktury i użytkowania wysokospecjalistycznych wyrobów medycznych, wsparciem

powinny zostać objęte te spośród obecnie funkcjonujących 2451 SOR, które wymagają dalszej budowy,

modernizacji, przebudowy pomieszczeń i doposażenia i nie zostały objęte do tej pory wsparciem ze

środków POIŚ, tj. około 50 SOR oraz w dłuższej perspektywie około 25 % jednostek spośród 190 dotychczas

wspartych, czyli 50 SOR. Tym samym w ramach Programu przewiduje się wsparcie sumarycznie dla

100 istniejących SOR.

✓

Z uwagi na zmieniające się przepisy prawa w zakresie wymagań, jakie powinny spełniać SOR jest zasadne

objęcie wsparciem podmiotów leczniczych, które w swoich strukturach mają SOR, celem budowy

i dostosowania lądowisk przyszpitalnych do obecnych wymagań – spośród obecnie działających 251 SOR,

23 SOR nie mają lądowisk wcale, a 18 SOR ma lądowiska, ale niedostosowane do obecnych przepisów.

W zależności od zabudowy podmiotów leczniczych należy różnicować planowane do utworzenia lądowiska

na naziemne, które wymagają zapewnienia odpowiedniej powierzchni na terenie przyszpitalnym i lądowiska

wyniesione, utworzone w obrębie obecnej infrastruktury, wymagające wzmocnienia struktury budowlanej

lub powodujące konieczność budowy niezależnej konstrukcji, systemu przeciwpożarowego i windy. Tym

samym należy dążyć do zapewnienia wsparcia inwestycji polegających na budowie lądowisk lub ich

dostosowaniu do wymagań dla łącznie 41 SOR 1.

✓

Ponadto, mając na uwadze częste wypadki komunikacyjne i inne zdarzenia nagłe, w których występują urazy

wielonarządowe, należy wskazać, że obszarem wymagającym niezbędnego dalszego wsparcia w

uzupełnianiu interwencji odnoszących się do floty naziemnych zespołów ratownictwa medycznego jest

lotnictwo sanitarne i funkcjonowanie lotniczych zespołów ratownictwa medycznego, które gwarantują

szybkie dotarcie do odległego miejsca zdarzenia i sprawny transport pacjenta do ośrodka zapewniającego

kompleksowe jego zaopatrzenie. Zasadne jest dalsze wsparcie Śmigłowcowej Służby Ratownictwa

Medycznego w zakresie budowy, modernizacji, przebudowy i doposażenia infrastruktury śmigłowcowej oraz

zaplecza naziemnego przez budowę bazy HEMS i zakup nowych śmigłowców, wyposażenia lub doposażenia

w systemy bezpieczeństwa, komunikacyjne i teleinformatyczne.

✓

Realizacja planowanych działań, w tym przede wszystkim wymiana wyeksploatowanych ambulansów,

pozwoli na zwiększenie efektywności systemu ratownictwa medycznego. Zwiększą się zasoby

zaawansowanych technicznie wyrobów medycznych, pozwalające na szybkie i całodobowe udzielanie

pomocy medycznej.

Wsparcie możliwe do zrealizowania w ramach Programu w przypadku zmiany terminów obowiązywania wymagań dla SOR (przepisów

rozporządzenia o SOR). Przed rozpoczęciem interwencji zostanie przeprowadzona ponowna analiza potrzeb.

Załącznik nr 7

Załącznik nr 7

Va. Opieka paliatywna i hospicyjna

Va.1. Planowane interwencje

Wykaz oraz warunki realizacji świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej określa

rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu

opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 262). Zgodnie z ww. rozporządzeniem świadczenia

gwarantowane z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej są realizowane w warunkach

✓ stacjonarnych – w hospicjum stacjonarnym lub w oddziale medycyny paliatywnej,

✓ domowych – w hospicjum domowym dla dorosłych lub dla dzieci do ukończenia 18. roku życia,

✓ ambulatoryjnych – w poradni medycyny paliatywnej,

✓ perinatalnej opieki paliatywnej – w ośrodku diagnostyki prenatalnej, w ośrodku kardiologii prenatalnej,

w zakładzie genetyki, w poradni medycyny paliatywnej, w hospicjum domowym dla dzieci lub w

hospicjum stacjonarnym.

Planowane interwencje będą dotyczyć wsparcia rozwoju infrastruktury podmiotów leczniczych realizujących

świadczenia gwarantowane z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej w warunkach stacjonarnych przez ich

modernizację i doposażenie.

Va.2. Diagnoza obecnego potencjału

LICZBA PACJENTÓW W OPIECE PALIATYWNEJ I HOSPICYJNEJ

Ze świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej w 2024 r. łącznie skorzystało 109 908

pacjentów. W porównaniu do 2023 r. liczba pacjentów wzrosła o 4,5 %.

WYKRES 28. Liczba pacjentów korzystających z opieki paliatywnej i hospicyjnej w Rzeczypospolitej Polskiej

w latach 2017–2024

Liczba pacjentów

120 000

100 000

91 656

94 903

96 440

2017

2018

2019

90 727

92 924

2020

2021

97 877

105 140

109 908

80 000

60 000

40 000

20 000

0

2022

Rok

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

W 2024 r. opieką paliatywną i hospicyjną było objętych średnio 293 pacjentów na 100 tys. mieszkańców

Rzeczypospolitej Polskiej.

WYKRES 29. Liczba pacjentów korzystających z opieki paliatywnej i hospicyjnej w przeliczeniu na 100 tys.

mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2017–2024

Liczba pacjentów

na 100 tys. mieszkańców

350

300

250

238,48

247,07

251,26

2017

2018

2019

237,1

244,02

2020

2021

259,16

279,36

293,17

200

150

100

50

0

2022

2023

2024

Rok

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ i GUS

W 2024 r. największą liczbę pacjentów na 100 tys. mieszkańców odnotowano w województwach dolnośląskim

(375,56), kujawsko-pomorskim (363,72) oraz opolskim (338,60), a najmniejszą w województwach

zachodniopomorskim (226,47), lubelskim (253,45) oraz podlaskim (257,01).

WYKRES 30. Liczba pacjentów korzystających z opieki paliatywnej i hospicyjnej w przeliczeniu na 100 tys.

mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej w 2024 r.

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ i GUS

Spośród pacjentów opieki paliatywnej i hospicyjnej w 2024 r. 84,5 % chorowało na nowotwory, z czego

najczęściej występującym nowotworem był nowotwór złośliwy tchawicy, oskrzeli i płuc (14,4 % pacjentów).

Ze świadczeń opieki zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej w warunkach stacjonarnych

skorzystało 45,8 tys., domowych 69,9 tys., a ambulatoryjnych – 11,7 tys. pacjentów. W przeliczeniu na 100 tys.

mieszkańców opieką w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej stacjonarnych było objętych średnio 122,

a w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej domowych 186, w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej

ambulatoryjnych 31 pacjentów.

Największą liczbę pacjentów stacjonarnej opieki paliatywnej i hospicyjnej na 100 tys. mieszkańców odnotowano

w województwach świętokrzyskim (175,04), podkarpackim (137,95) i lubelskim (137,19), a najmniejszą

w zachodniopomorskim (80,23), warmińsko-mazurskim (81,31) i lubuskim (96,31).

WYKRES 31. Liczba pacjentów stacjonarnej opieki paliatywnej i hospicyjnej na 100 tys. mieszkańców

Rzeczypospolitej Polskiej w 2024 r.

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ i GUS

Aż w 10 województwach liczba pacjentów domowej opieki paliatywnej i hospicyjnej na 100 tys. mieszkańców

była poniżej średniej wartości dla kraju. Największą wartość tego wskaźnika odnotowano w województwach

kujawsko-pomorskim (282,69), dolnośląskim (257,34) i opolskim (228,96), a najmniejszą w świętokrzyskim

(117,62), podlaskim (136,14) i zachodniopomorskim (138,22).

WYKRES 32. Liczba pacjentów domowej opieki paliatywnej i hospicyjnej na 100 tys. mieszkańców

Rzeczypospolitej Polskiej w 2024 r.

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ i GUS

Struktura pacjentów ze względu na płeć była zbliżona, z niewielką przewagą kobiet (51,6 %). W przeważającej

większości ze świadczeń opieki zdrowotnej korzystały osoby w wieku 65 lat i więcej (78,4 %), przy czym osoby

w wieku 65–79 lat stanowiły 48,9 % pacjentów, a osoby w wieku 80 lat i więcej – 29,5 % pacjentów.

WYKRES 33. Struktura wieku pacjentów w opiece paliatywnej i hospicyjnej ludności Rzeczypospolitej Polskiej

w 2024 r.

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

Według danych Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, 49,9 % pacjentów opieki paliatywnej i hospicyjnej

posiadało orzeczoną niepełnosprawność, z czego 74,9 % pacjentów niepełnosprawnych stanowili pacjenci ze

znacznym stopniem niepełnosprawności, 17,9 % z umiarkowanym, 3,6 % z lekkim, natomiast 3,5 % stanowiły

osoby niepełnosprawne do 16. roku życia.

LICZBA ŚWIADCZENIODAWCÓW W RAMACH OPIEKI PALIATYWNEJ I HOSPICYJNEJ STACJONARNEJ

W 2024 r. w ramach NFZ świadczeń opieki zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej udzielano w 234

ośrodkach opieki stacjonarnej1. Najwięcej stacjonarnych ośrodków opieki paliatywnej i hospicyjnej było

zlokalizowanych w województwie mazowieckim (30), wielkopolskim (23) i małopolskim (22), najmniej zaś

w lubuskim (5) oraz warmińsko-mazurskim (6).

Liczba ośrodków stacjonarnych na 100 tys. ludności wyniosła 0,62, przy czym wartość poniżej średniej dla

Rzeczypospolitej Polskiej odnotowano w 8 województwach. Największą wartością tego wskaźnika

charakteryzowały się województwa: świętokrzyskie (1,12), opolskie (0,86) i lubelskie (0,85), najmniejszą zaś

województwa: zachodniopomorskie (0,43), warmińsko-mazurskie (0,44) i śląskie (0,49).

WYKRES 34. Liczba ośrodków stacjonarnej opieki paliatywnej i hospicyjnej na 100 tys. ludności

Rzeczypospolitej Polskiej w 2024 r.

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ i GUS

TABELA 11. Liczba ośrodków udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej

i hospicyjnej w trybie stacjonarnym w Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2019–2024

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Liczba świadczeniodawców

191

193

199

221

228

234

Liczba łóżek

3 506

3 581

3 727

4 287

4 757

5 162

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych NFZ oraz sprawozdań MZ i MSWiA

Podmiotów identyfikowanych na podstawie kodu świadczeniodawcy realizujących świadczenia na terenie danego powiatu.

LICZBA ŁÓŻEK W RAMACH STACJONARNEJ OPIEKI PALIATYWNEJ I HOSPICYJNEJ

Liczba łóżek na koniec 2024 r. w stacjonarnych ośrodkach opieki paliatywnej i hospicyjnej wynosiła 5162.

Najwięcej łóżek znajdowało się na terenie województwa mazowieckiego (768), małopolskiego (578) i śląskiego

(529), najmniej zaś na terenie województwa lubuskiego (81), warmińsko-mazurskiego (111) oraz opolskiego

(128).

Rozkład liczby łóżek na 1000 ludności w wieku 65 lat lub więcej w 2024 r. nie był równomierny względem

wszystkich województw. Średnia dla Rzeczypospolitej Polskiej wynosiła 0,7, a wartość poniżej średniej dla kraju

odnotowano w 7 województwach. Największą wartością charakteryzowały się województwa świętokrzyskie

(1,08), podkarpackie (0,98) i małopolskie (0,96), najmniejszą zaś województwa lubuskie (0,43), warmińsko-mazurskie (0,44) oraz zachodniopomorskie (0,44).

WYKRES 35. Średnioroczna liczba łóżek stacjonarnej opieki paliatywnej i hospicyjnej na 1000 ludności

Rzeczypospolitej Polskiej powyżej 65 lat w 2024 r.

0,72

0,44

0,44

0,72

0,62

0,76

0,79

0,43

0,53

0,72

0,74

1,08

0,69

0,60

0,96

0,98

Obsługiwane przez usługę Bing

© GeoNames, Microsoft

Źródło: opracowanie MZ na podstawie GUS oraz sprawozdań MZ i MSWiA

Va.3. Wyzwania

Analiza stanu opieki paliatywnej i hospicyjnej w Rzeczypospolitej Polskiej na tle innych krajów, jak również fakt,

że społeczeństwo się starzeje i rośnie liczba pacjentów z nowotworami, powodują, że zabezpieczenie świadczeń

opieki zdrowotnej i poprawa infrastruktury w tym obszarze są koniecznością.

POLSKA NA TLE INNYCH KRAJÓW

Według raportu OECD (Time for Better Care at the End of Life 2023)2 mniej niż 40 % osób potrzebujących opieki

paliatywnej lub opieki u schyłku życia otrzymuje taką opiekę. Wskaźnik udziału osób w wieku 65 lat i więcej, które

OECD, Time for Better Care at the End of Life, OECD Health Policy Studies, OECD Publishing, Paris, 2023.

skorzystały z opieki paliatywnej i hospicyjnej przed śmiercią w naszym kraju miał wartość poniżej 30 %. Najwyższą

wartość wskaźnika odnotowano w Finlandii (ok. 65 %), a najniższą w Bułgarii (ok. 15 %) (Wykres 36.). Różnice

w wartościach wskaźnika mogą wynikać z definicji opieki paliatywnej i hospicyjnej oraz opieki długoterminowej

w danym kraju, a także od struktury demograficznej populacji.

WYKRES 36. Średni procent osób, które skorzystały z opieki paliatywnej i hospicyjnej wśród osób, które

zmarły w wieku 65 lat i więcej w poszczególnych krajach OECD (2023 r.)

Źródło: raport OECD

Według ekspertów Europejskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej (ang. European Association for Palliative Care,

EAPC) liczba świadczeń opieki zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej w przeliczeniu na liczbę mieszkańców jest

jednym z najlepszych wskaźników rozwoju opieki paliatywnej w danym kraju. Wskaźnik ten powinien być

rozpatrywany w zakresie paliatywnej opieki domowej oraz szpitalnej opieki paliatywnej. Według raportu EAPC 3

Rzeczpospolita Polska znalazła się w pierwszym kwartylu (7. miejsce) pod względem ogólnej liczby świadczeń

opieki zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej – 1,5 na 100 000 mieszkańców. Jest to drugi najwyższy wynik

wśród krajów Europy Środkowej i Wschodniej (na pierwszym miejscu znalazła się Litwa – 1,7). W zakresie

domowej opieki paliatywnej nasze państwo zajęło 3. miejsce w Europie – 1,06 zespołów domowej opieki

paliatywnej na 100 000 mieszkańców.

PROGNOZA

W Mapie potrzeb zdrowotnych na lata 2022–2026 przeprowadzono prognozę zapotrzebowania na miejsca

w opiece paliatywnej i hospicyjnej. Zgodnie z przyjętą metodyką model prognozowania liczby miejsc w opiece

paliatywnej i hospicyjnej opiera się na zapadalności i przeżywalności dla wybranej grupy nowotworów oraz na

prognozie demograficznej. W prognozie uwzględniono także stosunek łącznej liczby pacjentów w opiece

paliatywnej i hospicyjnej do liczby pacjentów z analizowanymi nowotworami w 2022 r. Prognozowana liczba

miejsc odzwierciedla liczbę pacjentów, którzy zgodnie z założeniami będą potrzebowali opieki paliatywnej i

hospicyjnej w danym roku. Wynik skorygowany jest przez współczynnik uwzględniający pacjentów pozostających

pod opieką dłużej niż rok. Prognozowane zapotrzebowanie na miejsca w opiece paliatywnej i hospicyjnej wynosi

185 tys. w 2030 r. i 207 tys. w 2060 r.

N. Arias-Casais et. al. EAPC Atlas of Palliative Care in Europe 2019, EAPC Press, Belgia, 2019

WYKRES 37. Prognoza zapotrzebowania na miejsca w opiece paliatywnej i hospicyjnej na lata 2025–2060

w Rzeczypospolitej Polskiej

Źródło: opracowanie MZ na podstawie danych z NFZ, KRN i GUS

Prognozowana liczba miejsc w opiece stacjonarnej bazuje na wytycznych Europejskiego Towarzystwa Medycyny

Paliatywnej. Wytyczne te mówią o konieczności zapewnienia co najmniej 100 łóżek na milion populacji.

W związku z tym prognozowana liczba miejsc w stacjonarnej opiece paliatywnej i hospicyjnej wynosi 3,7 tys.

w 2030 r. i 3,1 tys. w 2060 r.

WYKRES 38. Prognoza zapotrzebowania na miejsca w stacjonarnej opiece paliatywnej i hospicyjnej na lata

2025–2060 w Rzeczypospolitej Polskiej

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych z NFZ, KRN i GUS

Va.4. Cel interwencji

Zdaniem ekspertów w Rzeczypospolitej Polskiej dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieki

paliatywnej i hospicyjnej

1) jest zróżnicowany terytorialnie,

2) zauważalne są znaczne różnice w dostępie do opieki paliatywnej w poszczególnych województwach,

3) w województwach o największych potrzebach wzrost liczby łóżek jest znikomy, pogłębia się więc

różnica w dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej między województwami 4.

Najważniejszymi wyzwaniami dla opieki paliatywnej, w ocenie ekspertów, są m.in. wyrównanie różnic w dostępie

do opieki paliatywnej, integracja opieki paliatywnej i onkologicznej czy poprawa w dostępie do pediatrycznej

opieki paliatywnej. Innymi problemami są

1) niewystarczająca liczba jednostek w wybranych województwach 5,

2) brak bazy – wiele jednostek opieki paliatywnej znajduje się w wymagających remontu, starych

budynkach,

3) brak funduszy na uzupełnienie bazy lokalowej, modernizacje i remonty 6,

Biorąc pod uwagę zidentyfikowane problemy dotyczące złej kondycji infrastruktury podmiotów leczniczych

udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej, konieczne jest

zapewnienie osobom u kresu życia nie tylko godnych warunków życia aż do śmierci, ale również zapewnienia

wsparcia ich rodzinom.

Według danych przedstawionych powyżej w 2024 r. 234 świadczeniodawców udzielało świadczeń opieki

zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej w warunkach stacjonarnych. Zgodnie z wytycznymi

Europejskiego Towarzystwa Medycyny Paliatywnej dotyczącymi zapewnienia minimum 100 łóżek na 1 milion

populacji w niektórych województwach wskaźnik ten nie został osiągnięty. Konieczne jest podjęcie działań

zmierzających do wyrównania dysproporcji w dostępie do ww. świadczeń.

Niezbędne zatem jest zapewnienie wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej w już działających podmiotach

leczniczych przez ich modernizację oraz doposażenie w sprzęt medyczny oraz przez powstanie nowych miejsc

udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, przez rozbudowę i przebudowę istniejących ośrodków specjalizujących

się w opiece paliatywnej i hospicyjnej, a także budowę nowych miejsc udzielania świadczeń opieki zdrowotnej,

szczególnie w województwach, w których zidentyfikowano niedostateczne pokrycie potrzeb stacjonarnej opieki

paliatywnej i hospicyjnej, w tym nie osiągnięto zalecanego przez Europejskie Stowarzyszenie Opieki Paliatywnej

wskaźnika minimum 100 łóżek na 1 mln mieszkańców.

Działania realizowane w ramach Programu będą działaniami komplementarnymi do tych ujętych w Narodowej

Strategii Onkologicznej. W ramach Narodowej Strategii Onkologicznej w zakresie inwestycji ukierunkowanych na

system opieki onkologicznej wskazano zadania dotyczące obszaru związanego z budową sieci ośrodków opieki

paliatywnej i hospicyjnej dla pacjentów onkologicznych, zlokalizowanych w ośrodkach onkologicznych lub

współpracujących z ośrodkami onkologicznymi. Zadania mają doprowadzić do osiągnięcia celu głównego

związanego z zapewnieniem pacjentom dostępu do najwyższej jakości procesów diagnostyczno-terapeutycznych

oraz kompleksowej opieki na całej „ścieżce pacjenta”, w tym wyrównanie i zwiększenie dostępu do świadczeń

opieki zdrowotnej w ramach opieki rehabilitacyjnej, opieki paliatywnej i hospicyjnej w poszczególnych

województwach.

Biorąc pod uwagę, że świadczenia opieki zdrowotnej w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej udzielane są nie

tylko osobom zmagającym się z chorobami onkologicznymi, wymagane jest ukierunkowanie działań

4 Ciałkowska-Rysz, Aleksandra. 2019. "An appraisal of the situation of palliative care in Poland in 2018". Medycyna Paliatywna/Palliative

Medicine 11 (4): 163-169. doi:10.5114/pm.2019.93184.

5

Zasowska-Nowak, Anna. 2022. "Directions of development of palliative care based on the literature". Medycyna Paliatywna/Palliative

Medicine 14 (2): 55-63. doi:10.5114/mp.2022.123776.

6 Ciałkowska-Rysz, Aleksandra. 2009. "The situation and challenges of palliative care in Poland". Medycyna Paliatywna/Palliative Medicine 1

(1): 22-26.

finansowanych ze środków subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych na podmioty lecznicze, które

zajmują się również osobami cierpiącymi na choroby inne aniżeli nowotworowe 7, a także na podmioty lecznicze,

które będą rozszerzać zakres udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej na obszary wiejskie.

Przyjmując jako dane wyjściowe liczbę ośrodków stacjonarnej opieki paliatywnej i hospicyjnej na 100 tys. ludności

w 2024 r. oraz rozkład liczby łóżek na 1000 ludności w wieku 65 lat lub więcej w 2024 r., działania podejmowane

w ramach Programu powinny w pierwszej kolejności odbywać się w województwach, w których wskaźniki

zabezpieczenia ludności są poniżej średniej dla kraju.

Przewidziane w Programie w tym zakresie interwencje wpisują się w założenia i działania Krajowego Planu

Transformacji przez realizację wsparcia w zakresie zgodnym z Działaniem 2.10.3, tj. Wsparcie rozwoju

infrastruktury podmiotów leczniczych realizujących świadczenia w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej

w warunkach stacjonarnych przez ich modernizację i doposażenie.

Va.5.Oczekiwany rezultat

✓ W ramach interwencji dąży się do poprawy jakości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu

opieki paliatywnej i hospicyjnej w warunkach stacjonarnych i zapewnienia godnych warunków opieki

osobom chorym i ich rodzinom jak najbliżej ich miejsca zamieszkania. Dzięki dedykowanemu wsparciu

zostaną stworzone warunki dla zapewnienia kompleksowości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej,

w tym tych ukierunkowanych na opiekę wyręczającą, opiekę psychologiczną czy rehabilitację.

✓ Dzięki wsparciu planowane jest zdecydowane polepszenie stanu infrastruktury podmiotów leczniczych,

w których udzielane są świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej w

warunkach stacjonarnych.

✓

Wsparcie inwestycyjne, obejmujące budowę, przebudowę, rozbudowę, modernizację infrastruktury

podmiotów leczniczych udzielających stacjonarnie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieki

paliatywnej i hospicyjnej oraz wymiana i doposażenie w nowoczesne sprzęty i aparaturę medyczną

umożliwiające podniesienie jakości opieki w najtrudniejszej fazie życia osób zmagających się z chorobą

jak i ich rodzin, pozwoli na wyprzedzające przygotowanie właściwej infrastruktury zapewniającej

możliwość sprawowania wszechstronnej i kompleksowej opieki paliatywnej i hospicyjnej.

7 Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych

z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej lista jednostek chorobowych umożliwiających objęcie opieką paliatywną i hospicyjną osób

dorosłych obejmuje 8 przyczyn, w tym jedna przyczyna to nowotwory, natomiast lista jednostek chorobowych dla dzieci do 18. roku

życia obejmuje 65 przyczyn, w tym 19 to nowotwory.

Vb. Wsparcie procesów konsolidacyjnych w podmiotach

leczniczych – „Zdrowy szpital – bezpieczny pacjent”

Vb.1. Planowane interwencje

Wsparcie procesów konsolidacyjnych dotyczyć będzie podmiotów leczniczych, które przeprowadzą konsolidację

w celu podniesienia efektywności i racjonalności ich funkcjonowania.

Wsparcie obejmuje dofinasowanie budowy, modernizacji, przebudowy i doposażenia podmiotów leczniczych –

inwestycji wynikających z procesów konsolidacyjnych i ukierunkowanych na osiągnięcie zakładanych celów

konsolidacji.

Vb.2. Diagnoza obecnego potencjału

OGÓLNY STAN SZPITALNICTWA

Leczenie szpitalne stanowi integralną i zasadniczą część każdego funkcjonującego systemu opieki zdrowotnej.

Podmioty szpitalne w rozumieniu niniejszego Rozdziału to podmioty lecznicze działające w formie

1) samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (SPZOZ),

2) spółek kapitałowych, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

(Dz. U. z 2026 r. poz. 156), dalej jako „ustawa o działalności leczniczej”, w tym powstałych w drodze

przekształceń przewidzianych w tej ustawie,

3) instytutów badawczych

– które wykonują działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne, z wyłączeniem podmiotów

leczniczych wykonujących wyłącznie świadczenia udzielane z zamiarem zakończenia ich udzielania w czasie

nieprzekraczającym 24 godzin lub podmiotów wykonujących wyłącznie świadczenia w szpitalu

uzdrowiskowym; podmiotem szpitalnym jest podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej ze środków

publicznych.

WYKRES 39. Forma organizacyjno-prawna podmiotów szpitalnych w Systemie Podstawowego Szpitalnego

Zabezpieczenia Świadczeń Opieki Zdrowotnej (PSZ)

14

133

415

spzoz

spółka

instytut

Źródło: Dane własne MZ (stan na 30 czerwca 2025 r.)

Świadczenia z zakresu leczenia szpitalnego, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia

22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2023 r.

poz. 870, z późn. zm.), obejmują świadczenia realizowane w trybie pełnej hospitalizacji, planowej lub w trybie

jednodniowym (tzw. „chirurgia jednego dnia”), czyli świadczenia udzielane z zamiarem zakończenia ich udzielania

w czasie nieprzekraczającym 24 godzin. W ramach przyjętej we wrześniu 2025 r. 8 reformy szpitalnictwa

wprowadzono ścieżkę umożliwiającą podmiotom szpitalnym zamianę niektórych zakresów świadczeń w trybie

pełnej hospitalizacji na leczenie planowe lub jednodniowe, a także, w niektórych przypadkach, zamianę oddziałów

szpitalnych na zakłady opiekuńczo-lecznicze lub pielęgnacyjno-opiekuńcze. Przewidziano także finansowy

mechanizm zachęcający do przekształceń w postaci zachowania części ryczałtu.

WYKRES 40. Podział podmiotów szpitalnych zakwalifikowanych do PSZ ze względu na strukturę właścicielską

13

12

13 21

powiat

40

województwo

43

251

miasto na prawach powiatu

uczelnia medyczna

gmina

MZ

MON

MSWiA

169

Źródło: Dane własne MZ (stan na listopad 2025 r.)

Obecnie jednym z największych wyzwań dla wielu podmiotów leczniczych jest sytuacja finansowa i poziom

zadłużenia. Zadłużenie podmiotów szpitalnych w Rzeczypospolitej Polskiej jest problemem systemowym, który

utrzymuje się od wielu lat. Ma ono charakter strukturalny i wynika nie tylko z bieżących trudności poszczególnych

podmiotów, ale także ze zobowiązań zaciągniętych we wcześniejszych latach. Stan finansowy wynika m.in.

z niedostosowania istniejących zasobów do potrzeb zdrowotnych na danym terenie i trendów demograficznych,

rosnących kosztów pracy i trudności w pozyskaniu personelu medycznego, przerostu zatrudnienia,

niedoszacowanych wycen części świadczeń oraz konieczności utrzymania kosztownej infrastruktury, a także

z braku właściwego nadzoru właścicielskiego. W ostatnich latach podejmowane są działania mające na celu

zwiększenie rentowności podmiotów szpitalnych, wzmocnienie nadzoru nad podmiotami szpitalnymi, wdrażane

są działania restrukturyzacyjne i inwestycyjne oraz podnoszone są wyceny wybranych procedur, jednak

stabilność finansowa podmiotów szpitalnych nadal pozostaje jednym z największych wyzwań systemu ochrony

zdrowia w Polsce.

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz

ustawy o działalności leczniczej (Dz. U. poz. 1211).

Podmioty szpitalne mierzą się z licznymi wyzwaniami, takimi jak: brak dostosowania ich struktury organizacyjnej

oraz struktury wykonywanych świadczeń opieki zdrowotnej do aktualnych potrzeb zdrowotnych, niedobory

kadrowe, przeciążenie personelu, długie kolejki oczekujących na świadczenia opieki zdrowotnej oraz potrzeba

modernizacji infrastruktury. Mimo trudności, podmioty szpitalne pozostają podstawowym filarem ochrony

zdrowia. W 2023 r. ze świadczeń w zakresie lecznictwa szpitalnego skorzystało ponad 8,5 mln pacjentów

(22,7 % populacji)9.

✓ Sieć szpitali

Wprowadzenie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (dalej także

jako „sieć szpitali” albo „PSZ”) w odniesieniu do znacznej części świadczeń opieki zdrowotnej zmieniło zasady

kontraktowania tych świadczeń przez NFZ. Powyższa zmiana systemowa w założeniu projektodawców, oprócz

ogólnego uporządkowania i ustrukturyzowania sektora szpitalnego, miała pociągać za sobą korzyści w postaci

poprawy koordynacji i ciągłości opieki nad pacjentem, lepszego dostosowania struktury organizacyjnej

podmiotów leczniczych oraz struktury wykonywanych świadczeń opieki zdrowotnej do aktualnych potrzeb

pacjentów, bardziej racjonalnego gospodarowania zasobami na opiekę zdrowotną oraz zwiększenia stabilności

finansowej podmiotów szpitalnych, a przez to poprawy warunków do inwestowania w ich rozwój.

System podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ), o którym mowa

w art. 95l ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.), zapewnia świadczeniobiorcom dostęp do świadczeń opieki

zdrowotnej w zakresie: leczenia szpitalnego, świadczeń wysokospecjalistycznych, ambulatoryjnej opieki

specjalistycznej realizowanej w poradniach przyszpitalnych, rehabilitacji leczniczej, programów lekowych, leków

stosowanych w chemioterapii oraz nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu

ciągłości i kompleksowości udzielanych świadczeń oraz stabilności ich finansowania.

W ramach PSZ wyodrębniono 6 poziomów zabezpieczenia świadczeń: poziom I, poziom II, poziom III, poziom

szpitali onkologicznych i pulmonologicznych, poziom szpitali pediatrycznych oraz poziom szpitali ogólnopolskich.

WYKRES 41. Przynależność do sieci szpitali podmiotów szpitalnych w RP

450

400

350

300

250

200

150

100

50

0

przynależność do sieci podmiotów

szpitalnych w RP

I

II

III

ogólnop onkolog pulmolo pediatry poza

poziom poziom poziom

olskie

iczne giczne

czne

siecią

u

u

u

267

99

66

84

17

29

7

395

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ i Mapy potrzeb zdrowotnych na okres od dnia 1 stycznia 2027 r. do dnia

31 grudnia 2031 r.

Źródło: Mapy potrzeb zdrowotnych na lata 2027–2031.

Poziomy te zostały zdefiniowane przez wskazanie charakteryzujących je profili z zakresu leczenia szpitalnego

(realizowanych w trybie hospitalizacji). Wyodrębnienie ww. poziomów odzwierciedla, w przypadku trzech

pierwszych poziomów, gradację pod względem liczby realizowanych profili i stopnia ich specjalizacji. Dwa kolejne

poziomy zostały wyodrębnione ze względu na specyfikę świadczeń, którym są one dedykowane. Natomiast

wyodrębnienie poziomu ogólnopolskiego czyni zadość uznaniu szczególnej roli w systemie opieki zdrowotnej

szpitali klinicznych oraz instytutów badawczych i niektórych innych podmiotów szpitalnych tworzonych przez

ministrów.

Kwalifikacja szpitali do PSZ (na 4-letnie okresy) dokonywana jest przez Prezesa NFZ. Aktualny wykaz

świadczeniodawców zakwalifikowanych do poszczególnych poziomów systemu zabezpieczenia obowiązuje

od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2027 r.

✓

Liczba udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej

Dostępność do świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu leczenia szpitalnego jest dla pacjenta kluczowym

elementem bezpieczeństwa zdrowotnego, ponieważ decyduje o tym, czy w sytuacji nagłej lub przewlekłej uzyska

pomoc na czas i na odpowiednim poziomie. Dostępność do świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu leczenia

szpitalnego ma bezpośrednie przełożenie na kondycję zdrowia publicznego.

WYKRES 42. Liczba pacjentów ze względu na miejsce zamieszkania w podziale na poziomy PSZ na 100 tys.

ludności w 2023 r.

Źródło: Mapy potrzeb zdrowotnych na okres od dnia 1 stycznia 2027 r. do dnia 31 grudnia 2031 r. – opracowanie MZ na

podstawie danych NFZ

Mała liczba pacjentów leczonych w szpitalach onkologicznych, pediatrycznych i pulmonologicznych może

wynikać z ograniczonej dostępności szpitali na każdym z tych poziomów PSZ w danym województwie. W tym

przypadku realizację świadczeń opieki zdrowotnej przejmują szpitale na pozostałych poziomach PSZ, a w

przypadku świadczeń pediatrycznych realizacja odbywa się także w szpitalach funkcjonujących poza PSZ.

Zgodnie z danymi opracowanymi w ramach Mapy potrzeb zdrowotnych na okres od dnia 1 stycznia 2027 r. do

dnia 31 grudnia 2031 r. w Rzeczypospolitej Polskiej w 2023 r. ze świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu lecznictwa

szpitalnego skorzystało ponad 8,5 mln pacjentów (22,7 % populacji). W 2023 r. ww. świadczenia zostały udzielone

ponad 4,5 mln kobiet oraz ponad 4 mln mężczyzn.

WYKRES 43. Liczba pacjentów szpitali z podziałem na województwa w 2023 r. – Mapy potrzeb zdrowotnych

na okres od dnia 1 stycznia 2027 r. do dnia 31 grudnia 2031 r.

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

✓

Wydatki na leczenie szpitalne

Wydatki na opiekę stacjonarną stanowią znaczną część budżetu przeznaczanego na zdrowie. Porównując wydatki

na opiekę stacjonarną, w tym leczenie szpitalne, w przeliczeniu na mieszkańca w 2023 r., wydatki

w Rzeczypospolitej Polskiej są poniżej średniej UE.

WYKRES 44. Wydatki na zdrowie w 2023 r. (PPP EUR na mieszkańca) – Mapy potrzeb zdrowotnych na okres

od dnia 1 stycznia 2027 r. do dnia 31 grudnia 2031 r.

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie statystyk OECD dotyczących ochrony zdrowia

W ramach systemu PSZ wartość świadczeń opieki zdrowotnej w 2022 r. wynosiła 57,6 mld zł, natomiast w 2023 r.

już 82,2 mld zł. Tym samym wzrost wydatków w sieci szpitali wyniósł w skali rok do roku 43 %. Analiza wartości

ww. świadczeń zrealizowanych w ramach systemu PSZ wskazuje, że NFZ najwięcej środków finansowych w

2023 r. przekazał na szpitale ogólnopolskie, tj. ok. 34 % całego budżetu, najmniej zaś na szpitale pediatryczne

(1,5 %). Największy wzrost nakładów finansowych w porównaniu do 2022 r. odnotowano w szpitalach

pediatrycznych, III poziomu, ogólnopolskich i onkologicznych, (odpowiednio o 61 %, 47 %, 46 % i 43 %).

TABELA 12. Realizacja świadczeń w ramach systemu PSZ w 2023 r. w porównaniu do realizacji analogicznych

świadczeń w 2022 r. według poziomu PSZ (w zł)

Źródło: Mapy potrzeb zdrowotnych na okres od dnia 1 stycznia 2027 r. do dnia 31 grudnia 2031 r. – opracowanie MZ na

podstawie danych NFZ

Leczenie szpitalne stanowi najistotniejszą część kosztów realizacji zadań Narodowego Funduszu Zdrowia –

zgodnie z planem finansowym NFZ na 2025 r., nakłady na leczenie szpitalne stanowią 48,4 % ww. kosztów.

WYKRES 45. Nakłady na poszczególne zakresy świadczeń dane na podstawie planu finansowego NFZ

na 2025 r.

leczenie szpitalne

21,2%

podstawowa opieka zdrowotna

ambulatoryjna opieka specjalistyczna

2,2%

48,4%

3,6%

refundacja

rehabilitacja lecznicza

5,5%

opieka psychiatryczna i leczenie

uzależnień

8,6%

pozostałe świadczenia

10,4%

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

Udział procentowy nakładów finansowych NFZ na koszty świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie leczenie

szpitalne w kosztach realizacji zadań NFZ w latach 2015–2024 wynosił średnio 49,9 % (dane na podstawie

wykonania planów finansowych za ten okres). Zgodnie ze sprawozdaniem z wykonania planu finansowego NFZ

za I–IX 2025 r., wartość ta jest poniżej ww. średniej – na poziomie 48,32 %.

WYKRES 46. Udział nakładów na leczenie szpitalne w kosztach realizacji zadań

Narodowego Funduszu Zdrowia

52,8%

47,7%

48,0%

2015

2016

49,1%

2017

50,7%

2018

50,9%

2019

52,3%

50,23%

2020

2021

2022

49,54%

49,24%

2023

2024

udział % nakładów na leczenie szpitalne w kosztach realizacji zadań NFZ

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

48,32%

I-IX 2025

Stosunek zobowiązań ogółem do nakładów na koszty świadczeń w rodzaju leczenie szpitalne NFZ w latach 2010–

2024 wynosił średnio 31,74 %, natomiast w 2024 r. przyjął on wartość poniżej ww. średniej, tj. 26,09 %.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku stosunku zobowiązań wymagalnych do nakładów na koszty świadczeń

w rodzaju leczenie szpitalne NFZ, gdzie mimo rosnących kwot zobowiązań podmiotów stanowią one niższy

odsetek w stosunku do ww. nakładów. W latach 2010–2024 ww. stosunek procentowy wynosił średnio 4,98 %,

natomiast w 2024 r. przyjął on wartość 3,36 %, czyli poniżej średniej.

WYKRES 47. Stosunek zobowiązań do nakładów na leczenie szpitalne (w mln zł)

100,00%

90,00%

93 049

80,00%

70,00%

60,00%

50,00%

40,00%

30,00%

26,09%

20,00%

10,00%

3,36%0,00%

2024

120 000

100 000

80 647

80 000

60 000

40 000

35 037

38 682

42 470

2016

2017

2018

47 378

53 517

60 579

65 726

20 000

0

2019

2020

2021

2022

2023

Koszty świadczeń opieki zdrowotnej NFZ w rodzaju leczenie szpitalne (wykonanie)

stosunek zobowiązań ogółem do kosztów świadczeń opieki zdrowotnej NFZ w rodzaju leczenie

szpitalne

stosunek zobowiązań wymagalnych do kosztów świadczeń opieki zdrowotnej NFZ w rodzaju

leczenie szpitalne

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

W 2023 r. i 2024 r. zaobserwowano również spadek udziału wartości świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu

leczenia szpitalnego do liczby świadczeń w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, podstawowej opiece

zdrowotnej oraz leczeniu szpitalnym.

WYKRES 48. Udział nakładów na leczenie szpitalne w kosztach realizacji zadań NFZ na podstawie sprawozdań

z wykonania planu finansowego NFZ za lata 2015–2024 oraz za okres I–VIII 2025 r.

100%

200 000 000

90%

150 000 000

100 000 000

80%

70%

50,7% 50,9% 52,8% 52,3% 50,2% 49,5% 49,2% 48,3%

47,7% 48,0% 49,1%

50 000 000

60%

50%

40%

0

30%

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

koszty realizacji zadań NFZ (dane w tys. zł)

udział % nakładów na leczenie szpitalne w kosztach realizacji zadań

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

I-VIII

WYKRES 49. Dynamika zmiany udziału świadczeń szpitalnych do innych zakresów świadczeń

110,7%

110,0%

105,0%

100,0%

100,0% 100,5% 100,4%

102,6%

104,9%

100,9% 101,1% 101,3%

102,3%

98,3%

95,0%

91,4%

90,0%

dynamika zmiany udziału świadczeń SZP do świadczeń AOS, POZ i SZP

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

W ostatnich latach rosną również nakłady NFZ na świadczenia systemu podstawowego szpitalnego

zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej – w 2024 r. realizacja ryczałtu była na poziomie o 44,6 % wyższym

niż w 2022 r.

WYKRES 50. Nakłady NFZ na świadczenia systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń

opieki zdrowotnej w latach 2017–2024

40 394 903 597,63 zł

36 316 639 623,09 zł

27 930 296 800,32 zł

23 939 649 730,53 zł

23 844 955 587,31 zł

22 397 583 335,60 zł

20 292 848 135,42 zł

5 437 396 062,58 zł

2017 r.

(IV kwartał)

2018 r.

2019 r.

2020 r.

2021 r.

2022 r.

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych NFZ

Jednocześnie dostrzegalne jest zjawisko wzrostu zobowiązań ogółem SPZOZ rok do roku.

2023 r.

2024 r.

25 957,7

24 272,4

23 832,5

22 826,0

22 267,0

21 661,2

21 278,1

20 804,8

20 072,7

19 478,8

19 001,1

17 900,7

17 955,8

17 734,6

17 216,5

16 859,5

16 807,1

16 613,8

15 197,6

14 775,3

15 307,9

WARTOŚĆ ZOBOWIĄZAŃ OGÓŁEM W MLN ZŁ

ZO BOWIĄZ ANIA S PZOZ O G Ó ŁEM W L ATAC H 2020 – 2025

25 422,4

WYKRES 51. Zobowiązania ogółem SPZOZ w latach 2020–2025

WYSZCZEGÓLNIENIE KWARTAŁÓW

Źródło: Dane ankietowe MZ

Zobowiązania SPZOZ rosną nieprzerwanie. W badanym okresie od 2020 r. do II kwartału 2025 r. nastąpił wzrost

zobowiązań o ponad 10,5 mld zł, czyli ok. 69 % w okresie pięciu lat. Przyczyną powyższego jest trwała presja

kosztowa, niedopasowanie przychodów do tempa wzrostu kosztów oraz narastająca trudność w utrzymaniu

płynności finansowej przez SPZOZ. Wynika to m.in. ze wzrostu kosztów osobowych, rosnących wynagrodzeń

personelu medycznego i niemedycznego, wzrostu cen energii, mediów i usług zewnętrznych, a także częściowego

niedoszacowania wycen świadczeń opieki zdrowotnej oraz rosnących potrzeb inwestycyjnych. Ponadto lata

2022–2023 przyniosły skok inflacji i wzrost kosztów finansowych.

WYKRES 52. Podmioty szpitalne wykazujące zobowiązania ogółem w zestawieniu z osiągniętym zyskiem oraz

poniesioną stratą w 2024 r.

200

183

180

160

147

140

122

118

120

106

80

60

52

26

20

80

75

63

40

0

94

93

100

34

15

21

12 17

64

8 13

52

61

5 8

38

44

4 6

zobowiązania zobowiązania zobowiązania zobowiązania zobowiązania zobowiązania zobowiązania

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

>50%

>45%

>40%

>35%

>30%

>25%

>20%

przychodów przychodów przychodów przychodów przychodów przychodów przychodów

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

ogółem

zysk netto

zysk z działalności operacyjnej

stratę netto >5% przychodów ogółem

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych statystycznych

stratę netto

Poziom zobowiązań wykazywanych przez podmioty szpitalne w znacznej mierze determinowany jest przez

osiągane wyniki finansowe. Brak pokrycia ponoszonych kosztów uzyskiwanymi przychodami prowadzi do

zaciągania zobowiązań, na pokrycie których nie ma środków finansowych, co prowadzi do zwiększania poziomu

zadłużenia podmiotów szpitalnych. W niektórych przypadkach, nawet po przeprowadzeniu restrukturyzacji i

odzyskaniu dodatniej rentowności na poziomie działalności operacyjnej przez podmiot szpitalny, koszty

finansowe ponoszone w związku z obsługą posiadanego zadłużenia wpływają na pogorszenie wyniku netto.

Ponadto analiza danych wykazuje, że często wysoki udział kosztów osobowych współwystępuje ze stratami

finansowymi w różnych poziomach szpitali.

TABELA 13. Udział kosztów osobowych w leczeniu szpitalnym w kosztach szpitali ogółem w latach 2022–2024

poziom sieci

Liczba podmiotów z udziałem kosztów osobowych w przychodach

ogółem powyżej 85 % i stratą netto

2022 r.

2023 r.

2024 r.

1 – Szpital I poziomu

39

34

39

2 – Szpital II poziomu

14

8

9

3 – Szpital III poziomu

3

3

5

4 – Szpital pulmonologiczny

2

1

1

5 – Szpital pediatryczny

1

0

0

6 – Szpital onkologiczny

0

0

0

7 – Szpital ogólnopolski

5

4

1

Suma końcowa

64

50

55

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych AOTMiT

Analiza pokazuje wyraźnie, że najbardziej narażone na problemy finansowe, związane z wysokim udziałem

kosztów osobowych, są szpitale I poziomu, najczęściej podmioty szpitalne realizujące szeroki zakres

podstawowych świadczeń, często o niższych wycenach świadczeń. W grupie szpitali I poziomu odsetek

podmiotów, w których udział kosztów osobowych w przychodach ogółem, wynosi powyżej 85 % i strata netto

wynosi 14 %. W szpitalach II poziomu strata ta wynosi ok. 9 %, zaś III poziomu 7,5 %. Szpitale pulmonologiczne,

pediatryczne, onkologiczne i ogólnopolskie charakteryzują się większą stabilnością i mniejszą liczbą podmiotów

spełniających kryteria zagrożenia (odsetek szpitali w tej grupie, których udział kosztów osobowych

w przychodach ogółem wynosi powyżej 85 % i występuje strata netto, która waha się od 0 % do 3,4 %). Również

w ujęciu ilościowym największą grupą dotkniętą problemem wysokiego udziału kosztów osobowych są szpitale I

poziomu (39 w 2024 r.). To wskazuje, że największe trudności w utrzymaniu równowagi między kosztami pracy

a przychodami mają szpitale wykonujące przede wszystkim podstawowe, stosunkowo proste procedury.

WYKRES 53. Liczba podmiotów szpitalnych z udziałem kosztów osobowych w latach 2022–2024

70

60

50

40

53

30

46

49

20

10

0

11

2022

4

6

2023

2024

Liczba podmotów z udziałem kosztów osobowych w przychodach ogółem w przedziale 85%-95% i stratą netto

Liczba podmotów z udziałem kosztów osobowych w przychodach ogółem powyżej 95% i stratą netto

Źródło: Opracowanie MZ na podstawie danych AOTMiT

Liczba podmiotów leczniczych, które wykazują stratę netto przy bardzo wysokim udziale kosztów osobowych w

przychodach, spadła w 2023 r., co mogło wynikać np. z dodatkowego finansowania lub chwilowej poprawy

rentowności. Jednak w 2024 r. nastąpił ponowny wzrost. Nastąpiło to na skutek presji płacowej, inflacji oraz

rosnących kosztów operacyjnych, które nie zostały w pełni pokryte przychodami z NFZ. Oznacza to, że bardzo

wysokie koszty pracownicze nadal pozostają głównym czynnikiem pogłębiającym straty podmiotów szpitalnych.

Zadłużenie podmiotów szpitalnych wykazuje trend rosnący. Powyższe wymaga podjęcia działań systemowych, w

tym konsolidacyjnych, polegających na racjonalizacji kosztów, zapewniając stabilność systemu ochrony zdrowia.

✓ Reforma szpitali

Prowadzona od 2025 r. reforma szpitali10 wprowadza istotne zmiany w systemie ochrony zdrowia – zarówno na

poziomie organizacji systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ), jak

i w przepisach ustawy o działalności leczniczej, w zakresie restrukturyzacji i konsolidacji podmiotów leczniczych.

Główne założenia reformy to

1) uelastycznienie i racjonalizacja funkcjonowania PSZ przez umożliwienie wprowadzenia zmiany w umowie o

udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych, polegającej na wykreśleniu

danego profilu systemu zabezpieczenia, jeżeli przyczyni się to do racjonalizacji struktury udzielanych

świadczeń opieki zdrowotnej na danym obszarze, w szczególności przez ich konsolidację, przy zapewnieniu

odpowiedniego dostępu do tych świadczeń, z jednoczesnym umożliwieniem zawarcia umowy o udzielanie

świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w ramach profilu odpowiadającego

wykreślonemu profilowi PSZ, realizowanego w trybie hospitalizacji planowej albo trybie leczenia jednego

dnia, albo świadczeń opieki długoterminowej (ZOL), przy zagwarantowaniu zachowania części ryczałtu PSZ;

2) wprowadzenie możliwości tworzenia SPZOZ przez związki jednostek samorządu terytorialnego, a także

możliwość ich łączenia, przy pozostawieniu wielości podmiotów tworzących;

Przeprowadzona ustawą z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej, która weszła w życie 17 września 2025 r.

3) wprowadzenie obowiązku sporządzenia przez kierownika podmiotu leczniczego programu naprawczego w

przypadku wystąpienia straty netto w określonych przypadkach oraz regulacji dotyczących tworzenia,

oceniania i zatwierdzania programów naprawczych sporządzanych przez ww. podmioty.

Wdrażane rozwiązania mają docelowo poprawić funkcjonowanie podmiotów szpitalnych i zapobiec ich

zadłużaniu.

Zakłada się, że efekty zmian wprowadzonych reformą szpitalnictwa, m.in. łączenie szpitali przez samorządy,

możliwość elastycznego przekształcania oddziałów szpitalnych i plany naprawcze dla nierentownych podmiotów,

będą widoczne w perspektywie 3–5 lat, co pozwoli na stabilizację finansową podmiotów leczniczych i lepsze

dopasowanie udzielanych przez nie świadczeń opieki zdrowotnej do potrzeb pacjentów.

Dodatkowo reforma wprowadziła nowy zakres świadczenia gwarantowanego – powiatowe centrum zdrowia

(PCZ), o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych, czyli centrum, które będzie ambulatoryjnie zabezpieczało pierwsze

potrzeby i organizowało pomoc w podmiocie leczniczym udzielającym świadczeń z zakresu leczenia szpitalnego.

Vb.3. Wyzwania

Analiza obecnego stanu systemu ochrony zdrowia w Rzeczypospolitej Polskiej, jak również występujące zjawisko

nieefektywnego wykorzystania potencjału i zasobów ochrony zdrowia wskazują na konieczność podjęcia działań

w celu podejmowania procesów konsolidacyjnych. Wprowadzenie systemu podstawowego szpitalnego

zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej nie doprowadziło do znaczących zmian w zakresie realizacji

świadczeń opieki zdrowotnej. Mimo systematycznego podnoszenia nakładów na ochronę zdrowia pogłębiła się

trudna sytuacja finansowa szpitali.

W związku z powyższym konieczne jest kontynuowanie rozwiązań uelastyczniających działanie PSZ oraz

umożliwiających konsolidację podmiotów szpitalnych m.in. przez wsparcie finansowe infrastrukturalnych

procesów dostosowawczych do niezbędnych zmian organizacyjnych.

Procesy konsolidacyjne podmiotów leczniczych – działania naprawcze prowadzone przez podmioty lecznicze lub

podmioty sprawujące nad nimi nadzór, polegające, co najmniej, na połączeniu podmiotów leczniczych

(konsolidacja międzypodmiotowa) lub komórek organizacyjnych (konsolidacja wewnątrzpodmiotowa), celem

poprawy sytuacji finansowej, optymalnego zaspokojenia potrzeb zdrowotnych oraz zapewnienia spójności i

efektywności systemu ochrony zdrowia, a także racjonalizacji działalności leczniczej.

Regulacje uelastyczniające i racjonalizujące funkcjonowanie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia

świadczeń opieki zdrowotnej oraz wdrożenie mechanizmów ułatwiających łączenie podmiotów leczniczych

wymagają dedykowanych instrumentów wsparcia, w tym wynikających z procesów konsolidacyjnych, zmian

infrastrukturalnych przez dofinansowanie budowy, przebudowy, modernizacji i doposażenia skonsolidowanych

podmiotów.

Warunkiem uzyskania wsparcia z Programu jest dokonanie konsolidacji, rozumianej jako

1) połączenie dwóch albo więcej podmiotów leczniczych udzielających świadczeń finansowanych ze

środków publicznych, z których co najmniej jeden jest podmiotem szpitalnym zakwalifikowanym do

systemu PSZ (konsolidacja międzypodmiotowa); albo

2) połączenie komórek organizacyjnych, w których są udzielane świadczenia szpitalne ze środków

publicznych w podmiocie leczniczym, zakwalifikowanym do systemu PSZ (konsolidacja

wewnątrzpodmiotowa).

Uprawnionym do złożenia wniosku jest podmiot szpitalny zakwalifikowany do PSZ

1) po przeprowadzeniu konsolidacji międzypodmiotowej, o której mowa w poprzedzającym akapicie w pkt 1,

lub

2) po przeprowadzeniu konsolidacji wewnątrzpodmiotowej, o której mowa w poprzedzającym akapicie w pkt 2,

lub

3) przed dokonaniem konsolidacji, pod warunkiem

a) przedłożenia dokumentów, z których wynika podjęcie decyzji o połączeniu przez wszystkie właściwe

podmioty oraz

b) po przedłożeniu projektu aktu lub projektu innego dokumentu o połączeniu podmiotów leczniczych

– który wejdzie w ogół praw i obowiązków podmiotu przejmowanego, a w przypadku połączenia się

podmiotów skutkującego utworzeniem nowego podmiotu – jeden z podmiotów łączących się zgodnie z

dokumentami, o których mowa w lit. a i b.

Uprawnienie do złożenia wniosku dotyczy jedynie konsolidacji przeprowadzonych po dniu wejścia w życie ustawy

z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej (Dz. U. poz. 1211), tj. od dnia 17 września 2025 r.

Zawarcie umowy o dotacje z Funduszu Medycznego możliwe będzie po formalnym połączeniu podmiotów

leczniczych (wpis do KRS oraz rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą) w wyznaczonym

w dokumentacji konkursowej terminie.

Efekt konsolidacji musi być zgodny z mapami potrzeb zdrowotnych w zakresie schematu zabezpieczenia opieki

szpitalnej (aplikacja Baza Analiz Systemowych i Wdrożeniowych – https://basiw.mz.gov.pl/) – w przypadku

świadczeń opieki zdrowotnej, dla których ten schemat został opracowany.

OBOWIĄZKI PODMIOTÓW KONSOLIDOWANYCH

Przystąpienie do konsolidacji powinno zostać poprzedzone szczegółową analizą stanu podmiotów szpitalnych,

w tym m.in. w obszarze

o

o

sytuacji finansowej, w tym analizy ponoszonych kosztów, posiadanych zobowiązań oraz płynności

finansowej;

przeglądu zasobów, w tym dostępnej infrastruktury, sprzętu medycznego, potencjału kadrowego, obłożenia

łóżek szpitalnych;

o

przeprowadzenia oceny wpływu konsolidacji na pacjentów, tj. zapewnienie odpowiedniej dostępności do

świadczeń opieki zdrowotnej;

o

struktury udzielanych świadczeń, w tym dublujących się obszarów, komórek organizacyjnych, w których są

udzielane świadczenia zdrowotne oraz komórek administracyjnych;

o

struktury hospitalizacji zabiegowych z zakresu leczenia szpitalnego w połączonym podmiocie, średniej liczby

dni hospitalizacji u danego świadczeniodawcy w danym roku kalendarzowym.

Założeniem konsolidacji jest zapewnienie dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów na

dotychczasowym poziomie.

Konsolidacji towarzyszy optymalizacja zarządzania zasobami ludzkimi, którą poprzedzać powinna analiza

deficytów i nadwyżek kadrowych. Optymalizacja wykorzystania kadr medycznych i niemedycznych zawierać

powinna ocenę wpływu przewidzianej inwestycji na poprawę efektywności pracy personelu przez lepsze

rozmieszczenie kadr połączonych podmiotów leczniczych lub komórek organizacyjnych, ograniczenie

nadmiarowych etatów (w tym administracyjnych) oraz zwiększenie dostępności personelu medycznego w

zakresach, w których odnotowywany jest ich niedobór.

Monitorowanie efektów konsolidacji wymaga opracowania zestawu wskaźników w zakresie wykorzystania

zasobów po konsolidacji. W wyniku procesu powinna nastąpić poprawa efektywności wykorzystania

infrastruktury technicznej i lokalowej, zwiększenia stopnia wykorzystania zasobów infrastrukturalnych przez

m.in. adaptację i zmianę przeznaczenia niewykorzystywanych obiektów, optymalizację wykorzystania

powierzchni użytkowej, racjonalizację rozmieszczenia funkcji medycznych i administracyjnych.

Przy wyborze wniosków do dofinansowania w Programie należy brać pod uwagę m.in.

1) zgodność konsolidacji z mapami potrzeb zdrowotnych w zakresie schematu zabezpieczenia opieki

szpitalnej (aplikacja Baza Analiz Systemowych i Wdrożeniowych – https://basiw.mz.gov.pl/);

2) wpływ na dostępność oraz jakość świadczeń opieki zdrowotnej;

3) poprawę efektywności wykorzystania infrastruktury technicznej i lokalowej;

4) koncentrację miejsc udzielania świadczeń;

5) optymalizację wykorzystania kadr medycznych i niemedycznych;

6) integrację oraz efektywność wykorzystania istotnych elementów infrastruktury medycznej;

7) zakres i znaczenie konsolidacji;

8) poprawę sytuacji ekonomiczno-finansowej;

9) adekwatność planowanych zadań inwestycyjnych do celów i zakresu konsolidacji.

PROGNOZA

✓

Realizacja Programu przyniesie szereg korzyści organizacyjnych, finansowych i jakościowych. Najważniejsze

z nich to

o

poprawa efektywności finansowej – niższe koszty funkcjonowania,

o

optymalizacja wykorzystania zasobów m.in. sprzętu, personelu, infrastruktury,

o

lepsza pozycja negocjacyjna wobec zewnętrznych kontrahentów, m.in. dostawców.

Vb.4. Cel interwencji

Rzeczpospolita Polska powinna dążyć do wspierania procesów konsolidacji podmiotów szpitalnych. Efektem

konsolidacji jest poprawa jakości i bezpieczeństwa świadczeń opieki zdrowotnej.

Konsolidacja to lepsze zarządzanie zasobami ludzkimi oraz możliwość elastycznego dostosowania personelu do

potrzeb. Narzędzie to ułatwia także profesjonalizację kadr przez szkolenia i rozwój.

Konsolidacja to zwiększona stabilność organizacyjna podmiotu leczniczego. Podmioty szpitalne połączone

organizacyjnie są mniej podatne na zmiany lokalne, problemy finansowe oraz niedobory kadrowe.

Konsolidacja zapewnia także korzyści na poziomie strategicznym. Zwiększa zdolność do reagowania na zmiany

regulacyjne i rynkowe oraz, przez możliwość tworzenia dużych centrów medycznych, zwiększa dostępność

pacjentów do świadczeń kompleksowych.

Obecnie dostrzegalne jest zjawisko stopniowego pogarszania się sytuacji finansowej niektórych podmiotów

szpitalnych. Racjonalizacji wymaga także struktura udzielanych świadczeń oraz optymalizacja wykorzystania

zasobów kadrowych służby zdrowia.

Konieczne jest zapewnienie wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu leczenia szpitalnego przez

m.in. wdrażanie standardów klinicznych i jednolitych procedur, systematyczne monitorowanie jakości

i bezpieczeństwa leczenia, zapewnienie odpowiedniej obsady kadrowej personelu medycznego i niemedycznego,

inwestycje w nowoczesny i trwały sprzęt diagnostyczny i terapeutyczny, utrzymanie infrastruktury szpitalnej

na wysokim poziomie.

Dofinansowanie nie może zostać udzielone na zakup sprzętu wysokospecjalistycznego wskazanego w poniższym

katalogu

o system robotowy do zabiegów chirurgicznych,

o bunkier do radioterapii (sprzęt),

o aparat pozytonowej tomografii emisyjnej,

o akcelerator protonowy,

o wyposażenie i sprzęt do poradni lub pracowni medycyny nuklearnej,

o sala hybrydowa,

o komora hiperbaryczna.

O Vb.5. Podsumowanie

Zadania w ramach subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych w ramach Programu na rzecz konsolidacji

podmiotów leczniczych będą odpowiedzią na wskazane powyżej wyzwania i potrzeby, ujęte w części Diagnoza

obecnego potencjału oraz części Wyzwania.

Wsparcie procesów konsolidacyjnych jest mechanizmem finansowym mającym na celu dostosowanie

struktury udzielanych świadczeń do potrzeb wynikających z aktualnej sytuacji finansowej, kadrowej oraz

bezpieczeństwa pacjentów.

Z przeprowadzonej wyżej diagnozy systemu wynika, że

✓

aktualna sytuacja podmiotów szpitalnych wymaga podjęcia działań mających na celu racjonalizację

zasobów, w tym ograniczenie zobowiązań finansowych, stabilizację bieżących wydatków, redukcję

kosztów administracyjnych, lepsze wykorzystanie sprzętu i infrastruktury oraz zasobów kadrowych;

✓

wymaga się ustanowienia stabilności organizacyjnej zwłaszcza wobec dużego rozproszenia zasobów na

danym obszarze zabezpieczenia dostępu do świadczeń;

✓ w ślad za powyższym idzie potrzeba zwiększenia kompleksowości udzielanych świadczeń, zapewniając

kontynuację procesu diagnostycznego lub terapeutycznego w jednym podmiocie leczniczym, zgodność

z potrzebami zdrowotnymi w regionie oraz odpowiednio wysoki stopień jakości udzielanych świadczeń;

✓ bieżące dostosowywanie struktury działalności leczniczej podmiotów szpitalnych do zmieniających się

lokalnych potrzeb zdrowotnych, a także do zasobów, w tym w szczególności kadrowych, jakimi

dysponują podmioty lecznicze, wymaga podejmowania określonych środków. W związku z powyższym

proponuje się przeprowadzenie rozwiązań uelastyczniających i racjonalizujących działanie podmiotów

szpitalnych przez konsolidację.

Wsparcie procesów konsolidacyjnych będzie polegało na wsparciu finansowym infrastrukturalnych procesów

dostosowawczych do niezbędnych zmian organizacyjnych, polegających na

✓

przebudowie, modernizacji infrastruktury podmiotów leczniczych lub budowie nowej infrastruktury

podmiotów leczniczych (tylko w uzasadnionych przypadkach związanych z brakiem możliwości

efektywnego inwestowania środków w przebudowę budynków, które nie spełniają standardów

obowiązujących dla obiektów ochrony zdrowia);

✓

doposażeniu w wyroby medyczne oraz pozostałe wyposażenie, włącznie z systemami bezpieczeństwa i

systemami teleinformatycznymi.

Wsparcie będzie dotyczyło zmian jakościowych w funkcjonowaniu podmiotów leczniczych przez realizację

niezbędnych działań infrastrukturalnych wynikających z procesów konsolidacyjnych i ukierunkowanych na

osiągnięcie zakładanych celów konsolidacji.

O Vb.6. Oczekiwany rezultat

✓ Szacuje się, że dzięki wsparciu realizacji procesów konsolidacyjnych nastąpi poprawa sytuacji finansowej

podmiotów szpitalnych, dzięki lepszemu wykorzystaniu zasobów, w tym kadry medycznej, oraz

polepszenie dostępu do wysokiej jakości świadczeń.

✓ Bezpośrednim efektem zaś dedykowanego w ramach Programu wsparcia będzie wybudowana,

przebudowana lub zmodernizowana i doposażona infrastruktura podmiotów leczniczych

podejmujących procesy konsolidacyjne.

✓

Interwencje w tym obszarze przyczynią się do podejmowania działań konsolidacyjnych przez podmioty

lecznicze, a tym samym do – poprawy sytuacji finansowej, optymalnego zaspokojenia potrzeb

zdrowotnych oraz zapewnienia spójności i efektywności systemu ochrony zdrowia.

Załącznik nr 8

VI. Ramy finansowe

Ustawa o Funduszu Medycznym wskazuje zasady realizacji i finansowania programów inwestycyjnych, źródła

oraz zasady gromadzenia środków Funduszu, a także wytyczne udzielania finansowania i dofinansowania z ww.

środków. Zgodnie z jej przepisami Fundusz gromadzi środki z przeznaczeniem m.in. na dofinansowanie zadania

polegającego na budowie, modernizacji, przebudowie lub doposażeniu podmiotów leczniczych w ramach

subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych.

Program Modernizacji Podmiotów Leczniczych, który powstał w celu realizacji zadań subfunduszu modernizacji

podmiotów leczniczych, będzie finansowany ze środków Funduszu Medycznego, a dofinansowanie

zaplanowanych w nim zadań następuje w formie dotacji celowej. O dofinansowanie w ramach programu mogą

ubiegać się podmioty lecznicze udzielające świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Wybór wniosków o dofinansowanie w ramach programu inwestycyjnego następuje w drodze konkursu

przeprowadzanego przez ministra właściwego do spraw zdrowia. W umowach o dofinansowanie zawieranych w

ramach subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych, zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o Funduszu Medycznym,

Minister Zdrowia może zaciągać zobowiązania o charakterze wieloletnim – z uwagi na wieloletni charakter zadań

inwestycyjnych – do łącznej wysokości środków z Funduszu Medycznego przeznaczonych na realizację Programu.

Maksymalne dofinansowanie działań przewidzianych do realizacji Programu wynosi 100 % wartości

kosztorysowej inwestycji.

Planowane nakłady z Funduszu Medycznego na realizację wszystkich działań przewidzianych w ramach

Programu wynoszą łącznie 5 100 mln zł.

TABELA 14. Indykatywny harmonogram wydatków w poszczególnych latach realizacji programu (w mln zł)

Planowana

kwota

wsparcia

Lp.

Planowane interwencje

1.

Wsparcie rozwoju

infrastruktury

udzielania świadczeń

opiekuńczo-leczniczych

2.

Wsparcie rozwoju

infrastruktury opieki

paliatywnej i hospicyjnej

400

3.

Wymiana łóżek szpitalnych

200

4.

Wsparcie infrastruktury

ratownictwa medycznego

2 275

5.

Wsparcie procesów

konsolidacyjnych podmiotów

leczniczych

1 149

Razem

2022 r.

2023 r.

2024 r.

2025 r.

2026 r.

2027 r.

2028 r.

2029 r.

0,0

0,0

825,9

667,8

475,5

661,9

1 448,9

1 020,0

1 076

5 100

Przy realizacji działań Programu minister właściwy do spraw zdrowia będzie miał na względzie potrzeby

zdrowotne w poszczególnych regionach kraju, biorąc pod uwagę m.in. mapy potrzeb zdrowotnych, o których

mowa w art. 95a ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych, tak aby w miarę możliwości stopniowo zmniejszać nierówności w dostępie do świadczeń

opieki zdrowotnej w poszczególnych województwach.

Powyższy harmonogram określa planowany podział alokacji subfunduszu oraz lata, w których zakładane jest

wsparcie w poszczególnych obszarach. Przedstawiony harmonogram jest planem, natomiast dopuszcza się

możliwość zmiany harmonogramu po decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia. Interwencje będą

podejmowane w komplementarności z działaniami z innych źródeł finansowania. Zmiany w zakresie

harmonogramu wydatków w poszczególnych latach realizacji Programu nie wymagają zmiany Programu

inwestycyjnego.

VII. Monitoring Programu i ocena stopnia osiągnięcia

celów Programu

Monitorowanie prawidłowej realizacji Programu będzie prowadzone przez właściwe komórki organizacyjne

Ministerstwa Zdrowia, odpowiedzialne za merytoryczny nadzór nad realizacją zadań oraz za finansowanie zadań.

Monitorowanie Programu odbywać się będzie na dwóch poziomach

I.

poszczególnych umów zawartych w ramach Programu – przez bieżący monitoring postępu rzeczowego

i finansowego umów;

II.

Programu – w cyklu trzyletnim będzie publikowany raport z wdrażania Programu opisujący poziom

osiągnięcia poszczególnych wskaźników oraz analizujący stopień osiągnięcia celów Programu.

Realizatorzy zadań będą zobowiązani do przedstawiania sprawozdań finansowych i merytorycznych z realizacji

zadań w terminie określonym w zawartych umowach. Na podstawie przekazywanych sprawozdań Ministerstwo

Zdrowia będzie monitorować prawidłową realizację zadań oraz stopień osiągnięcia poszczególnych wskaźników

Programu.

W ramach Programu przyjęto następujące wskaźniki realizacji interwencji

Lp.

Nazwa wskaźnika

Wartość

docelowa1

1.

Liczba podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opiekuńczo-leczniczych, w

których wsparto budowę, modernizację, przebudowę i doposażenie infrastruktury

70

2.

Liczba podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w

zakresie opieki paliatywnej i hospicyjnej, w których wsparto budowę, modernizację,

przebudowę i doposażenie infrastruktury

30

3.

Liczba wymienionych łóżek szpitalnych

4.

Liczba jednostek systemu PRM, w których wsparto budowę, modernizację,

przebudowę i doposażenie infrastruktury

278

5.

Liczba podmiotów, które uzyskały wsparcie procesu konsolidacyjnego

26

10 000

Na koniec II kwartału następującego po 2026 r. i 2029 r. zostaną opublikowane raporty z wdrażania Programu

opisujące poziom osiągnięcia poszczególnych wskaźników oraz analizujące stopień osiągnięcia celów Programu.

Przedstawiona wartość wskaźników wynika ze zmapowanych potrzeb w ramach obszarów wsparcia objętych Programem

i przedstawionych w poszczególnych rozdziałach. Ostateczny stopień realizacji zakładanych wskaźników będzie uzależniony od liczby

i jakości złożonych wniosków o dofinansowanie w danym naborze, a także od ostatecznych potrzeb przedstawionych przez podmioty

lecznicze i możliwości finansowych funduszu. Przyjmuje się, że cele funduszu zostaną osiągnięte w stopniu zadowalającym

w przypadku ostatecznego stopnia wykonania w granicach 70 %.

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 30 marca 2026 r.

Poz. 343

UCHWAŁA NR 93

RADY MINISTRÓW

z dnia 12 marca 2026 r.

zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą

„Program inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych”

Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 889 oraz

z 2025 r. poz. 1739) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załączniki

do uchwały nr 93

Rady Ministrów

Poz. 343

z dnia 12 marca 2026 r.

(M.P.

poz.do uchwały

)