Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie upamiętnienia 100-lecia nadania praw miejskich Gdyni

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 5 marca 2026 r.

Poz. 262

UCH WA Ł A

S EJ MU R Z EC Z YPO SP O L I T EJ PO L SK I EJ

z dnia 13 lutego 2026 r.

w sprawie upamiętnienia 100-lecia nadania praw miejskich Gdyni

Gdynia od początku swego istnienia stanowiła polskie okno na świat – materialny wyraz dążeń odrodzonej Rzeczypospolitej do nowoczesności, rozwoju gospodarczego i pełnego uczestnictwa w życiu międzynarodowym. Odzyskanie niepodległości w 1918 roku, po 123 latach zaborów, nie oznaczało bowiem natychmiastowego posiadania własnych narzędzi

komunikacji morskiej i handlu światowego. Brak dużego portu morskiego stanowił jedno z najpoważniejszych wyzwań

młodego państwa.

Utworzenie portu nad Bałtykiem stało się jednym z zasadniczych przedsięwzięć II Rzeczypospolitej. W 1921 roku na

terenie dawnej kaszubskiej wsi rozpoczęto budowę Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków. Decyzja

ta była wynikiem analiz i wizji specjalistów, wśród których szczególną rolę odegrał Tadeusz Wenda, główny projektant

i budowniczy portu, wskazujący Gdynię jako miejsce wyjątkowo dogodne dla powstania nowoczesnego portu, zdolnego

obsługiwać potrzeby zarówno wojskowe, jak i handlowe.

Już w sierpniu 1923 roku do portu w Gdyni wpłynął pierwszy oceaniczny statek handlowy, co miało znaczenie nie

tylko praktyczne, lecz także symboliczne – potwierdzało trwałe włączenie Polski w morskie szlaki komunikacyjne. Wobec

dynamicznego rozwoju portu i powstającej wokół niego zabudowy Rada Ministrów 10 lutego 1926 roku wydała rozporządzenie, na mocy którego Gdynia 4 marca 1926 roku uzyskała prawa miejskie.

W kolejnych latach tempo rozwoju miasta było bezprecedensowe. Uruchomienie w 1930 roku pierwszej pasażerskiej

linii transatlantyckiej na trasie Gdynia – Nowy Jork nadało miastu wymiar globalny. W połowie lat 30. Gdynia była największym portem przeładunkowym na Bałtyku i jednym z najnowocześniejszych portów Europy, a zarazem jednym z najbardziej wyrazistych osiągnięć gospodarczych II Rzeczypospolitej.

Szczególne miejsce w historii Gdyni zajmuje Eugeniusz Kwiatkowski, minister przemysłu i handlu, który konsekwentnie podkreślał, że rozwój portu i Wybrzeża jest procesem całościowym, obejmującym infrastrukturę, przemysł, finanse,

komunikację oraz więzi łączące Pomorze z resztą kraju. W jego ujęciu każdy nowy element portowej rzeczywistości wzmacniał potencjał państwa i jego zdolność do samodzielnego funkcjonowania w gospodarce światowej.

Gdynia była także miastem idei. Stefan Żeromski postrzegał dostęp Polski do morza jako konieczność nie tylko ekonomiczną, lecz również cywilizacyjną – warunek pełnego rozwoju narodowego i kulturowego. Te idee znalazły w Gdyni

swoje praktyczne urzeczywistnienie, czyniąc z miasta symbol nowoczesnego myślenia o państwie.

W przededniu II wojny światowej Gdynia liczyła około 127 tysięcy mieszkańców. Zajmowała ważne miejsce w kulturze, m.in. w twórczości Melchiora Wańkowicza, który widział w niej jedno z najbardziej sugestywnych świadectw energii

i ambicji odrodzonej Polski.

Doświadczenie wojny przyniosło miastu tragiczne straty. Po heroicznej obronie Gdyni, w której szczególnie odznaczył

się płk Stanisław Dąbek, we wrześniu 1939 roku niemiecki agresor rozpoczął wysiedlanie polskiej ludności miasta,

a znaczna jej część została zamordowana w Piaśnicy i Stutthofie. Gdynię przekształcono w zaplecze wojenne. Wycofujący

się w 1945 roku Niemcy dokonali celowych zniszczeń infrastruktury portowej, próbując unicestwić dorobek II Rzeczypospolitej.

Po wojnie Gdynia została odbudowana i ponownie zajęła ważne miejsce w polskiej gospodarce morskiej. Jej mieszkańcy dawali świadectwo przywiązania do godności pracy i wolności, czego dramatycznym symbolem stały się grudniowa

rewolta 1970 roku oraz późniejsze protesty robotnicze na Wybrzeżu, dzięki którym w 1980 roku narodziła się „Solidarność”.

W 100-lecie nadania praw miejskich Gdyni Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje hołd wszystkim, którzy ją tworzyli –

architektom politycznym projektu, Kaszubom, dla których była ona ziemią ojców, oraz tym, którzy do niej przybyli z różnych

stron Polski i świata i współtworzyli miasto budowane dzięki wizji, pracy i zbiorowej odpowiedzialności.

Gdynia pozostaje jednym z najtrwalszych symboli historii Polski.

Marszałek Sejmu: W. Czarzasty