Uchwała nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026

§ 1. Zatwierdza się Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, który stanowi załącznik do

uchwały.

Załącznik nr 1

Monitor Polski

2

1

Obiekty zbiorowej ochrony

SZCZEGÓŁOWE ZADANIA W POSZCZEGÓLNYCH OBSZARACH

Dofinansowanie budowy, przebudowy, modernizacji lub remontów budowli ochronnych i ich infrastruktury, przeznaczonych na potrzeby ochrony ludności, realizowanych przez

jednostki sektora finansów publicznych, w tym jednostki samorządu terytorialnego oraz podmioty gospodarcze, inwestorzy, zarządcy i użytkownicy spoza sektora finansów

BUDOWA BUDOWLI OCHRONNYCH publicznych. Ponadto, przewiduje się realizację zadań związanych z budową w podmiotach leczniczych, dla których organem założycielskim jest MSWiA i MON (w tym w

ZAPEWNIAJĄCYCH PRZETRWANIE Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA i Wojskowym Instytucie Medycznym-PIB) oraz w innych podmiotach leczniczych, o których mowa w art. 17 ust.1 pkt 21, 22, 23

ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej podziemnej infrastruktury medyczno-technicznej zapewniającej w czasie wojny leczenie chirurgiczne,

W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA

funkcjonalność intensywnej terapii oraz oddział łóżkowy, ze zdolnościami zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów i personelu w warunkach skażeń.

SKAŻEŃ

Przeprowadzenie remontów i modernizacji obiektów, które spełnią funkcje obiektów zbiorowej ochrony, ze szczególnym uwzględnieniem tych obiektów zlokalizowanych w

1) 2) 3) 4)

placówkach oświatowych.

I UDERZEŃ Z POWIETRZA

Dofinansowanie modułowych konstrukcji obiektów zbiorowej ochrony, ze szczególnym uwzględnieniem programu "Tarczy wschód".

Dokonywanie bieżących przeglądów obiektów zbiorowej ochrony oraz inwentaryzacje, oceny lub ekspertyzy techniczne dotyczące odporności i zakresu przebudowy

dotychczasowych budowli ochronnych uznawanych za schrony lub ukrycia.

DZIAŁ

Organy, podmioty i działy

administracji rządowej

realizujące zadania OLiOC

ZESTAWIENIE ZADAŃ DO REALIZACJI W RAMACH PROGRAMU OCHRONY LUDNOŚCI I OBRONY CYWILNEJ

Zestawienie zadań do realizacji w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej

Załącznik nr 1

wojewodowie, PSP, RARS, JST,

Apoż, MON (w tym Inspektorat

Wojskowej Ochrony

Przeciwpożarowej, GPR)

MZ, wojewodowie

PRM, wojewodowie, JST

Realizacja zadań z zakresu ratownictwa medycznego. Udzielanie pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy i świadczeń opieki zdrowotnej, w tym finansowanie

działalności lotniczych zespołów ratownictwa medycznego.

W celu umożliwienia efektywnego transportowania pomocy humanitarnej oraz prowadzenia ewakuacji medycznej, przewiduje się również finasowanie organizacji pozarządowych

działających w obszarze pomocy humanitarnej oraz organizacji medycznych, w szczególności zakupu pojazdów przeznaczonych do takiego transportu lub ewakuacji.

UTRZYMANIE WYPOSAŻENIA

REALIZACJA ZADAŃ Z ZAKRESU

RATOWNICTWA MEDYCZNEGO

POMOC HUMANITARNA

wojewodowie, PSP, RARS, JST,

APoż

Poza podniesieniem standardu wyposażenia podmiotów OLiOC w dodatkowy sprzęt umożliwiający zapewnienie gotowości do działań, istotne jest zapewnienie środków

finansowych zabezpieczających bieżącą działalność i funkcjonowanie tych podmiotów w trybie stałej gotowości do działań. Uwzględnić także należy wydatki związane z

utrzymaniem nowego sprzętu będącego na wyposażeniu podmiotów OLiOC (np.: koszt przeglądów, kalibracji, legalizacji, konserwacji, bieżącej eksploatacji, uzupełniania

zużytych elementów).

SPRZĘT LOGISTYCZNY ORAZ

1)

CBRN

2025-2026

2025-2026

2025-2026

2025-2026

wojewodowie, PSP, RARS, JST,

APoż

Zakup sprzętu do prowadzenia działań w warunkach wystąpienia zagrożeń hybrydowych, w tym chemicznych, biologicznych, radiacyjnych, nuklearnych oraz związanych z

dyspersją (CBRN), a także zagrożeń o charakterze militarnym lub terrorystycznym z użyciem broni masowego rażenia, do likwidacji skażeń i dekontaminacji poprzez

- zakup przyczep lub kontenerów ze sprzętem do dekontaminacji (sprzętu, infrastruktury)– wyposażone w sprzęt do dekontaminacji a także ubiory zastępcze, folie NRC, zapas

ręczników papierowych, ligniny, gliceryny, alkoholu, sorbentów, środków powierzchniowo czynnych. Każdy powiat oraz miasto na prawach powiatu w zależności od zagrożenia,

ludności i infrastruktury P/K [2025-20 szt., 2026-27 szt.],

- zakup zbiorników na paliwo z dystrybutorem [2025-100 szt., 2026-100 szt.],

- zakup mobilnych (kontenerowych) stacji paliw [2025-1 szt., 2026-15 szt.],

- zakup mobilnych stacji uzdatniania wody [2026-16 szt.],

- zakup przyczep do dowożenia wody [2026-32 szt.],

- zakup kuchni polowych docelowo [2026-32 szt.],

- zakup kontenerów do zakwaterowania [2025-2 szt., 2026-14 szt.],

- zakup kontenerów sanitarnych [2025-1 szt., 2026-15 szt.],

- zakup nośników kontenerowych z przyczepami [2025-6 szt., 2026-10 szt.],

- modernizacja i remonty obiektów PSP i OSP, w tym systemy fotowoltaiczne i podtrzymania/magazynowania energii [2025-wykonanie projektów, 2026-budowa magazynu

1szt./województwo]

2025-2026

2025-2026

2025-2026

Zakup i wymiana samochodów ratowniczo-gaśniczych, z funkcją dostarczania wody do celów bytowych [2025-32 szt. średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych, 31 szt. ciężkich

samochodów ratowniczo-gaśniczych; 2026-32 szt. średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych, 31 szt. ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych]

- zakup i wymiana samochodów specjalnych [2025-5 szt. średnich samochodów ratownictwa technicznego z żurawiem; 5 szt. ciężkich samochodów ratownictwa technicznego z żurawiem;

1 szt. samochód ratownictwa chemicznego; 2 szt. ładowarka teleskopowa wraz lawetą i szkoleniem operatorów; 2026-5 szt. średnich samochodów ratownictwa technicznego z żurawiem;

5 szt. ciężkich samochodów ratownictwa technicznego z żurawiem; 1 szt. samochód ratownictwa chemicznego; 1 szt. ciężki samochód ratownictwa chemicznego; 2 szt. ładowarka

teleskopowa wraz lawetą i szkoleniem operatorów],

- zakup pojazdów UTV z przyczepą i akcesoriami [2025-25 szt., 2026-24 szt.],

- zakup dźwigów gąsienicowych [2026-2szt.], zakup samobieżnych wielofunkcyjnych maszyny inżynieryjnych [2025-3 szt., 2026-5 szt. (w tym 1 szt. APoż)],

- zakup samochodów zaopatrzeniowych [2025-32 szt., 2026-16 szt.], zakup cystern do przewozu wody [2025-4 szt., 2026-4 szt.],

- zakup samochodów dowodzenia i łączności (batalionowych) [2026-3 szt.],

- zakup ratowniczych zestawów hydraulicznych i ratowniczych zestawów elektrycznych [2025-50 kpl. (napęd spalinowy) + 50 kpl. (napęd elektryczny), 2026-50 kpl. (napęd spalinowy) +

50 kpl. (napęd elektryczny)],

- zakup łodzi ratowniczych z silnikami zaburtowymi [2025-21 szt. (w tym 1 szt. APoż), 2026-20 szt.],

- zakup pomp wysokiej wydajności do wody czystej i zanieczyszczonej [2025-1 szt., 2026-1 szt.], zakup mobilnych agregatów prądotwórczych [2025-30 szt., 2026-35 szt.],

- zakup samochodu specjalistycznego z zabudowanym systemem pomiarowo-analityczno-szkoleniowego do wsparcia decyzji o ewakuacji ludności podczas zdarzeń z uwolnieniem substancji

niebezpiecznych/szkodliwych do powietrza [2026-1 szt.]

wojewodowie, PSP, RARS, JST,

- budowa modułu rescEU CBRN w tym zakup sprzętu i wyposażenia [realizacja w latach 2025-2026]

Apoż, MON (w tym Inspektorat

- zakup samochodów specjalnych dla grup dronowych z wyposażeniem [2025-4 szt. poziom AB, 17 szt. poziom A]

Ponadto doposażenie w sprzęt Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych, Grup Ratownictwa Wysokościowego i Specjalistycznych Grup Ratownictwa Chemiczno-Ekologicznego Wojskowej Ochrony

poprzez zakup pojazdów ratownictwa wysokościowego ze sprzętem ratowniczym (w tym przewidzianych do działań z wykorzystaniem śmigłowców), zakup robotów gaśniczych z

Przeciwpożarowej, GPR)

możliwością działania w strefie zagrożonej wybuchem poprzez

- zakup pojazdu wsparcia technicznego ze sprzętem ratowniczym (pojazd z przedziałem osobowym) dla 7 SGPR [2025-1 szt., 2026-1 szt.]

- zakup pojazdu wsparcia technicznego ze sprzętem ratowniczym (do transportu sprzętu ratowniczego) dla 7 SGPR [2025-1 szt.,2026-1 szt.]

- zakup pojazdu do koordynacji działań poszukiwawczo- ratowniczych (uterenowiony BUS) [2025-1 szt., 2026-1 szt.]

- zakup pojazdów UTV z przyczepą i akcesoriami [2025-1 szt., 2026-1 szt.]

- zakup wyposażenia dla 7 SGPR (w tym mobilne magazyny drewna, automatyczne systemy kontroli pracy ratowników, sprzęt poszukiwawczy oraz ratowniczy) [realizacja w latach

2025-2026]

- doposażenie specjalistycznych grup poszukiwawczo-ratowniczych w sprzęt ratowniczy (jednorazowo w 2025 r.) oraz zakup i utrzymanie psów ratowniczych [realizacja w latach

2025-2026]

- zakup pojazdów ratownictwa wysokościowego ze sprzętem ratowniczym dla 14 SGRW, w tym 9 SGRW przewidzianych do działań z wykorzystaniem śmigłowców [2025-1 szt., 2026-2 szt.]

- zakup robotów gaśniczych z możliwością działania w strefie zagrożonej wybuchem [2025-2 szt., 2026-2 szt.]

- utrzymanie gotowości ratownictwa specjalistycznego (SGR PSP) w Polsce [realizacja w latach 2025-2026]

Ponadto finansowanie gotowości ratownictwa specjalistycznego (SGR PSP) w Polsce oraz w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności.

Dodatkowo zwiększenie zdolności do masowej ewakuacji, poprzez pozyskiwanie przez samorządy taboru miejskiego posiadającego fabryczne rozwiązania techniczne, umożliwiające

adaptację środków transportu do przewozu rannych i poszkodowanych. Dostosowanie infrastruktury szpitali w sposób umożliwiający przyjęcie zwiększonej liczby pojazdów, w tym

autobusów.

Właściwe wyposażenie ratowników i personelu obrony cywilnej jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa, efektywności i skuteczność w działaniach ratowniczych. Dzięki

odpowiedniemu wyposażeniu, ratownicy i personel są lepiej przygotowani do radzenia sobie z zagrożeniami i świadczenia pomocy w najbardziej wymagających sytuacjach.

Wyposażenie i uzupełnienie umundurowania specjalnego i wyposażenia osobistego wszystkich strażaków PSP i OSP KSRG oraz jednostek wojskowej ochrony

przeciwpożarowej, przewidzianego do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych [2025 - 1500 kpl., 2026 - 4500 kpl.], zakup odzieży ochronnej dla ratowników SGRW PSP

[2025-400 kpl., 2026-350 kpl.].

Wyposażenie ratowników i personelu podmiotów ochrony ludności w środki ochrony indywidualnej, adekwatne i dostosowane do realizacji zadań z zakresu obrony cywilnej,

w tym prowadzenia działań ratowniczych w czasie wojny poprzez zakup tarcz balistycznych [2025-50 szt., 2026-50 szt.].

Stworzenie rezerwy wyposażenia ratownika w hełm ochronny, kamizelkę ochronną, gogle, 1 kpl. masek z filtropochłaniaczami, ubranie ochronne min. kat. III, umundurowanie

specjalne i wyposażenie osobiste [2025-3500 kpl., 2026-3500 kpl.]

11 484 270 000,00 zł

11 083 210 100,00 zł

Monitor Polski

- zakup dla jednostek organizacyjnych PSP autobusów [ 2026-4 szt. (w tym 2 szt. APoż)] i ciągników siodłowych z naczepą lub samochodów ciężarowych z przyczepą [2025-2 szt.,

2026-2 szt.],

- zakup mikrobusów do przewozu osób, z możliwością wykorzystania podczas procesu ewakuacji ze stref zagrożenia i wykorzystania w sytuacjach różnego rodzaju kryzysów [202550 szt., 2026-50 szt.] oraz lekkich samochodów kwatermistrzowskich [2025-50 szt., 2026-50 szt.] oraz samochodów typu pickup [2025-50 szt., 2026-50 szt.], które posłużą za

MSWiA, wojewodowie, PSP, JST,

pojazdy tzw. pierwszego rzutu do udzielania i dostarczania sprzętu, pomocy humanitarnej oraz żywności i środków medycznych,

- zakupu pojazdów ewakuacji medycznej [2025-5 szt., 2026-5 szt.], a w dalszej perspektywie średnich śmigłowców ze zdolnościami do ewakuacji medycznej poszkodowanych osób. Apoż

Należy przyjąć, że jeden taki pojazd specjalny będzie przypadał docelowo na każdy powiat oraz miasto na prawach powiatu. Zakupione pojazdy ewakuacji medycznej będą w

pierwszej kolejności zabezpieczać działania ratownicze prowadzone przez podmioty krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

Ponadto doposażenie podmiotów ochrony ludności w sprzęt ratownictwa medycznego do udzielania pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy [2025-50 kpl., 2026-50

kpl.]oraz remont/ przeglądy śmigłowca ratowniczego dedykowanego do działań w górach (dla TOPR).

SPRZĘT DO EWAKUACJI

SPRZĘT DO DZIAŁAŃ

RATOWNICZYCH

WYPOSAŻENIE RATOWNIKÓW

PODMIOTÓW OCHRONY

LUDNOŚCI1)

Utrzymanie i rozwój podmiotów ochrony ludności i organizacji pozarządowych, w tym krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Państwowego Ratownictwa Medycznego i jednostek ochrony przeciwpożarowej

PSP, KW PSP, APoż.

Bezpieczna Łączność Państwowa oraz alarmowanie, ostrzeganie i powiadamianie

Utworzenie bazy i zaplecza poligonowego, infrastrukturalnego, edukacyjnego oraz finansowania dodatkowych etatów w celu realizacji zadań określonych w ustawie.

ALARMOWANIE, OSTRZEGANIE

I POWIADAMIANIE1) 2)

Opracowanie i wdrożenie aplikacji SOiA do zarządzania systemem alarmowym.

Rozbudowa Systemów Radiokomunikacyjnych.

Zadanie przewiduje rozbudowę infrastruktury radiokomunikacyjnej dla PSP i OSP, w tym zakup i wdrożenie nowoczesnego sprzętu komunikacyjnego, co zwiększy zdolności operacyjne

tych jednostek.

Rozwój i utrzymanie krajowego, regionalnych i lokalnych systemów ostrzegania, w tym Regionalny System Ostrzegania (RSO), ALERT RCB, ostrzegania publicznego wysyłanego w

ramach technologii cyfrowych szybkiej transmisji, informacji zamieszczanych w sieci Internet w oficjalnych serwisach informacyjnych.

W ramach SBŁP zbudowanie interfejsu pozwalającego na zintegrowanie systemów wykrywania zagrożeń (wymienionych w art. 70 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i

obronie cywilnej) z systemem ostrzegania i powiadamiania ludności.

W ramach kluczowego projektu zwiększania bezpieczeństwa publicznego, przewidziano realizację zadania obejmującego budowę i rozbudowę systemów alarmowania, ostrzegania i

powiadamiania ludności oraz wsparcie operacyjne dla służb zarządzania kryzysowego. Projekt składa się z czterech głównych części

System Wspomagania Decyzji Zarządzania Kryzysowego (SWD-ZK).

Rozwój systemu SWD-ZK, jako zintegrowanego zestawu aplikacji, ma na celu wsparcie decyzyjne dla służb zarządzania kryzysowego, w tym Państwowej Straży Pożarnej (PSP). System ten

będzie zawierał katalog sił i środków, które mogą być mobilizowane w sytuacjach kryzysowych na poziomie państwa, w tym wojny.

System Inwentaryzacji i Zarządzania Zasobami Ochronnymi.

Wdrożenie aplikacji mobilnej dla społeczeństwa, umożliwiającej dostęp do informacji o obiektach schronienia. Celem jest ułatwienie dostępu do danych o zasobach ochronnych i ich

lokalizacji, co znacząco poprawi gotowość i reakcję ludności na zagrożenia.

System Ostrzegania i Alarmowania (SOiA).

Projekt SOiA integruje nowoczesne technologie i infrastrukturę techniczną w celu efektywnego ostrzegania i alarmowania ludności. W jego skład wchodzi

Modernizacja punktów alarmowych z wykorzystaniem systemów sygnalizacji i urządzeń mikrokomputerowych.

Wdrożenie technologii LoRaWAN i LORA dla bezprzewodowej komunikacji syren alarmowych.

Zapewnienie interoperacyjności z systemami telekomunikacyjnymi i radiokomunikacyjnymi.

Rozbudowa infrastruktury sieciowej i Data Center na potrzeby obsługi warstwy aplikacyjnej systemu.

MSWiA, MON wojewodowie, PSP,

RCB, JST

Budowa bezpiecznej łączności pomiędzy służbami państwowymi i podmiotami ochrony ludności w wykonywaniu zadań ochrony ludności i porządku publicznego za pomocą bezpiecznych cyfrowych kanałów

łączności w sieci stacjonarnej, radiowej, komórkowej i satelitarnej zachowując możliwość ostrzegania, powiadamiania i alarmowania ludności o zagrożeniach. Zakres systemu obejmie jawną (SBŁP-J) i

niejawną (SBŁP-N) łączność stacjonarną; infrastrukturę wideokonferencyjną (SBŁP-V); bezpieczną łączność mobilną (SBŁP-M), w tym niejawną łączność komórkową, a także bezpieczną radiową łączność

trankingową (SBŁP-T) oraz bezpieczną łączność satelitarną (SBŁP-S), w tym niejawną.

Realizacja projektu systemów łączności obejmuje projektowanie, budowę oraz utrzymanie zaawansowanej infrastruktury radiokomunikacyjnej, mającej na celu zapewnienie niezawodnej i bezpiecznej

wymiany informacji pomiędzy wszystkimi podmiotami i służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo publiczne oraz zarządzanie kryzysowe. Projekt składa się z etapów

1. Ewaluacja i integracja resortowych sieci i systemów teleinformatycznych służących do łączności w ramach SBŁP. Zbudowanie Centrum Zarządzania Siecią (NOC) oraz zapewnienie cyberbezpieczeństwa

poprzez utworzenie Centrum Bezpieczeństwa Sieci (SOC), a także odpowiedników również na poziomie wojewódzkim.

SYSTEM BEZPIECZNEJ ŁĄCZNOŚCI 2. Budowa Infrastruktury Łączności Cyfrowej: Zakłada to wdrożenie jednolitego, szyfrowanego systemu łączności cyfrowej, który umożliwi bezpieczną i szybką wymianę informacji w czasie rzeczywistym

pomiędzy różnymi służbami ratowniczymi oraz organami zarządzania kryzysowego. Infrastruktura ta zostanie zaprojektowana tak, aby sprostać najwyższym standardom bezpieczeństwa i niezawodności, MSWiA, MON, wojewodowie

1)

PAŃSTWOWEJ

co umożliwi efektywne działanie nawet w najbardziej ekstremalnych warunkach.

3. Utrzymanie i Rozwój Systemu: Po zakończeniu określonej fazy budowy, system wejdzie w fazę stałego utrzymania, która będzie obejmować regularne aktualizacje technologiczne, serwis oraz szkolenia

dla użytkowników i administratorów systemu. Właściwe utrzymanie systemu jest kluczowym elementem zapewniającym jego użyteczność, długoterminową niezawodność i efektywność, co jest niezbędne do

zachowania ciągłości funkcjonowania organów państwa, służb państwowych oraz Sił Zbrojnych RP zgodnie z art. 76 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.

4. Zintegrowanie sieci i systemów teleinformatycznych będących w dyspozycji MSWiA w ramach SBŁP.

5. Utworzenie resortowego centrum zarządzania siecią i usługami IT (NOC).

6. Resortowego centrum bezpieczeństwa systemów i usług IT (SOC).

7.Objęcie organów ochrony ludności podsystemem łączności niejawnej (chronionej kryptograficznie) w zakresie usług: głosu, telefonu komórkowego i przekazywania dokumentów.

BAZA I ZAPLECZE POLIGONOWE

2025 oraz 2025-2026

2025-2026

2025-2026

2025-2026

2025-2026

MSWiA, MON, PSP, APoż., CNBOPPIB, ośrodki dydaktyczno-naukowe 2025-2026

MON

MSWiA, MON, PSP, RCB, Apoż,

JST

Przygotowanie i wydanie poradnika dedykowanego ochronie ludności i obronie cywilnej.

Finansowanie działań edukacyjno-szkoleniowych, w tym filmów szkoleniowych, nagrań edukacyjnych, prowadzenia portali społecznościowych, podręczników.

Organizowanie kampanii społecznych, z wykorzystaniem środków komunikacji medialnej oraz pogadanek i prelekcji.

Promowanie udziału i rozwoju programu „Szpitale Przyjazne Wojsku”, w celu budowy odporności państwa na zagrożenia militarne i niemilitarne.

Prowadzenie badań, prac rozwojowych, projektów w tym projektów naukowo-badawczych itp. w obszarze ochrony ludności. Projektów umożliwiających wymianę doświadczeń

BADANIA I ROZWÓJ

i dobrych praktyk powiązanych z realizacją zadań w obszarze współpracy międzynarodowej. Projekty wsparcia softwerowego na rzecz OL i OC i aplikacji edukacyjnoW OBSZARZE OCHRONY LUDNOŚCI -szkoleniowych.

PUBLIKACJE I PROMOCJA

OCHRONY LUDNOŚCI W RAMACH

OBRONY CYWILNEJ

MSWiA, PSP, APoż oraz podmioty

wymienione w art. 50 ust. 2

Szkolenia personelu obrony cywilnej Zapewnienie dostępności zasobów kadrowych ochrony ludności poprzez organizację szkoleń i ćwiczeń.

Zakłada się szkolenie co najmniej 500 kierowców rocznie kat. C + E oraz D z przeznaczeniem dla KSRG i mobilizacji do Sił Zbrojnych RP.

SZKOLENIA

ZAPEWNIENIE DOSTĘPNOŚCI

KIEROWCÓW NA POTRZEBY

OCHRONY LUDNOŚCI I OBRONY

1)

NARODOWEJ

2025-2026

Szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla ministrów, sekretarzy stanu i podsekretarzy stanu, kierowników urzędów centralnych oraz wojewodów, marszałków

województw i starostów wynikające z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Przeszkolenie organów w zakresie rozwiązań

organizacyjno-prawnych ochrony ludności (w tym zadań OC), będzie to związane również z doposażeniem w sprzęt szkoleniowy. Przeszkolenie personelu podmiotów ochrony

ludności w zakresie KPP na potrzeby ochrony ludności. Kształcenie personelu podmiotów ochrony ludności w zakresie medycyny pola walki. W ramach zadania, z uwagi na

potrzebę systemu ochrony ludności i obrony cywilnej szkolenia personelu ratowniczego w zakresie udzielania pierwszej pomocy oraz przygotowania do prowadzenia czynności

MSWiA, wojewodowie, PSP, APoż.

medycznych w sytuacjach kryzysowych i w czasie wojny. Cykliczne szkolenia pod kątem budowania odpornych psychologicznie jednostek - budowanie tzw. rezyliencji

JST, podmioty uprawnione w tym

psychologicznej.

W ramach zadania ponoszone będą koszty zakupu środków ochrony indywidualnej, koszty materiałów jednorazowego użytku (higieniczne, sanitarne i medyczne) potrzebnych w

podmioty wymienione w art. 50

procesie szkoleniowym z uwzględnieniem aspektów medycyny pola walki, koszty rozwoju niezbędnej infrastruktury w tym laboratoriów i symulatorów, itp.

ust.

2 ustawy

Szkolenie personelu podmiotów ochrony ludności w zakresie innych szkoleń specjalistycznych, zgodnie z przyjętymi programami.

Szkolenie personelu wsparcia organów ochrony ludności, w tym członków zespołów zarządzania kryzysowego.

Szkolenia specjalistyczne w zakresie obsługi sprzętu i urządzeń (np.: dronów, ciśnieniowych i dźwigowych urządzeń poddozorowych, kontrolno-pomiarowych).

Zakup i wdrożenie narzędzia/aplikacji IT, które posłuży docelowo do weryfikacji przez Akademię Pożarniczą podmiotów prowadzących szkolenie z zakresu OLiOC wynikających z

zadania nałożonego w art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.

304 343 200,00 zł

311 042 000,00 zł

289 235 000,00 zł

145 630 000,00 zł

Monitor Polski

5

4

2025-2026

MSWiA, wojewodowie, JST, APoż

podmioty uprawnione do

prowadzenia szkolenia

EDUKACJA

Edukacja, szkolenia oraz baza i zaplecze szkoleniowe

Edukacja społeczeństwa w zakresie umiejętności przetrwania w sytuacjach kryzysowych i promowania bezpiecznych zachowań w sytuacji zagrożenia (w tym w aspekcie

budowania rezyliencji psychologicznej). Zadanie obejmuje kształcenie młodzieży w ramach przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa w zakresie udzielania pierwszej pomocy i

przetrwania w sytuacjach kryzysowych z wykorzystaniem najnowszych pomocy naukowych.

Dodatkowo organizowane będą szkolenia i pokazy dla ogółu ludności w zakresie prawidłowego zachowania się w sytuacji zagrożenia. W ramach tego zadania przewiduje się

przyznawanie grantów dla NGO, które będą realizować zadania w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej obejmujące szkolenia, pokazy i pogadanki.

Wsparcie w zakupach pomocy dydaktycznych dla klas mundurowych.

1) W tym zadania o charakterze obronnym, o których mowa w art. 152 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej

2) W tym zadania zlecone do realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego.

3) Środki budżetowe w 2025 roku w pierwszej kolejności przeznaczyć na remonty, modernizacje, ekspertyzy i projekty budowli ochronnych

4) Łączna suma wydatków w dziale pierwszym i drugim z możliwym łączeniem zadań i wydatków

5) W zakresie budowli ochronnych na potrzeby ochrony ludności i obrony cywilnej

OGÓŁEM

Oznakowanie personelu, obiektów, pojazdów oraz przewidzianych do realizacji zadań OC na czas stanów nadzwyczajnych, stanu wojennego oraz w czasie wojny – za pomocą

międzynarodowego znaku graficznego obrony cywilnej. Zachodzi konieczność jednoznacznego wyodrębnienia organizacji obrony cywilnej, personelu, budynków i materiałów przy MSWiA, wojewodowie, PSP, RARS,

OZNAKOWANIE PODMIOTÓW OC1) pomocy oznakowania wyżej opisanego. Przewiduje się objęcie oznakowaniem około 17 000 obiektów, 300 000 osób oraz ponad 40 000 pojazdów uwzględniając potrzebę rotacji

JST

personelu oraz sprzętu.

UTWORZENIE KORPUSU OBRONY

CYWILNEJ

(personel OC i krajowa

1) 2)

rezerwa OC)

Korpus obrony cywilnej

Utworzenie i prowadzenie Ewidencję Obrony Cywilnej w celu zarządzania personelem obrony cywilnej oraz krajową rezerwą obrony cywilnej.

W ramach zarządzania korpusem obrony cywilnej: nadawanie i uchylanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej i powoływanie do służby w obronie cywilnej,

przekazywanie wezwania do służby w obronie cywilnej w momencie ogłoszenia mobilizacji. Sfinansowanie systemu wydawania kart tożsamości, przydziałów mobilizacyjnych do

MSWiA, MON, wojewodowie,

obrony cywilnej oraz tabliczek tożsamości.

Osobom powołanym do służby w obronie finansowanie przygotowania karta tożsamości, kart przydziałów mobilizacyjnych, natomiast dla osób wykonujących działania ratownicze PSP, JST

- przygotowanie tabliczek tożsamości.

2025-2026

2025-2026

16 700 388 000,00 zł

1 400 000,00 zł

17 205 998 000,00 zł

900 000,00 zł

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 4 czerwca 2025 r.

Poz. 541

UCHWAŁA NR 72

RADY MINISTRÓW

z dnia 27 maja 2025 r.

w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026

Na podstawie art. 156 ust. 5 w związku z art. 199 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie

cywilnej (Dz. U. poz. 1907) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 72 Rady Ministrów

z dnia 27 maja 2025 r. (M.P. poz. 541)

PROGRAM OCHRONY

LUDNOŚCI I OBRONY

CYWILNEJ NA LATA

2025–2026

UZGODNIONO

Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji

Minister Obrony Narodowej

Przewodniczący

Komitetu do spraw Pożytku Publicznego

SPIS TREŚCI

1. WPROWADZENIE…………………………………………………………………………..5

2. PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU OLIOC…………………………………………………..7

3. OGÓLNA ANALIZA AKTUALNEGO STANU OLIOC……………………………………..……8

4. ZAŁOŻENIA I CEL PROGRAMU OLIOC…………………………………………………… 12

4.1

ZAŁOŻENIA I KIERUNKI DZIAŁANIA WYNIKAJĄCE Z PROGRAMU OL I OC……….. 12

4.2

KLUCZOWE OBSZARY DZIAŁANIA W RAMACH PROGRAMU OLIOC………………. 21

5. ŚRODKI PRZEZNACZONE NA FINANSOWANIE ZADAŃ OCHRONY LUDNOŚCI I OBRONY

CYWILNEJ, W LATACH 2025–2026……………………………………………………… 35

6. FORMA, ZAKRES ORAZ SPOSÓB FINANSOWANIA ZADAŃ OCHRONY LUDNOŚCI I OBRONY

CYWILNEJ ZE WSKAZANIEM REALIZUJĄCYCH TE ZADANIA ORGANÓW I PODMIOTÓW

OCHRONY LUDNOŚCI, OKREŚLENIEM HARMONOGRAMU ORAZ WSKAZANIEM ZADAŃ

PRIORYTETOWYCH……………………………………………………………...……… 38

7. INFORMACJA O KONTYNUACJI REALIZACJI ZADAŃ PO 2026 ROKU…………………….. 43

Słownik skrótów i pojęć

Ustawa – ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej

(Dz. U. poz. 1907)

Program OLiOC – Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej

Organy OLiOC – organy administracji publicznej wykonujące zadania mające na celu

zapewnienie bezpieczeństwa ludności przez ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia, w tym

zwierząt, infrastruktury niezbędnej do zaspokojenia potrzeb bytowych, dóbr kultury

i środowiska w sytuacji zagrożenia

Podmioty OLiOC – podmioty wykonujące zadania z zakresu ochrony ludności i obrony

cywilnej, o których mowa w ustawie

Budowla ochronna – obiekt budowlany albo jego część uznana za budowlę ochronną na

podstawie

a) wyznaczenia przez właściwy organ ochrony ludności,

b) porozumienia właściwego organu ochrony ludności z właścicielem lub zarządcą

budynku albo

c) decyzji właściwego organu ochrony ludności, na zasadach określonych w art. 86–88

ustawy

OC – obrona cywilna

PSP – Państwowa Straż Pożarna

JST – jednostki samorządu terytorialnego

RZOL – Rządowy Zespół Ochrony Ludności

KSRG – Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy

PRM – Państwowe Ratownictwo Medyczne

SPR – System Powiadamiania Ratunkowego

OIOM – Oddział Intensywnej Opieki Medycznej

RARS – Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych

RPRS – Rządowy Program Rezerw Strategicznych

HNS – wsparcie państwa-gospodarza (Host Nation Support)

SOC – resortowe centrum bezpieczeństwa systemów i usług IT pełniące funkcję Centrum

Bezpieczeństwa Sieci

NOC – resortowe centrum zarządzania siecią i usługami IT pełniące funkcję Centrum

Zarządzania Siecią

NGOs – organizacje pozarządowe określone w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia

2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1491,

z późn. zm.), które zostały wskazane w art. 17 ustawy lub z którymi organ OLiOC zawarł

porozumienie o realizacji zadań z zakresu OLiOC

KdsPP – Komitet ds. Pożytku Publicznego – rozumie się przez to organ, o którym mowa

w art. 1a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego

i o wolontariacie

NIW-CRSO – rozumie się przez to Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju

Społeczeństwa Obywatelskiego, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 15 września 2017 r.

o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1618, z późn. zm.)

Działanie pomocowe – rozumie się przez to każdą czynność niebędącą działaniem

ratowniczym wykonywaną w ramach pomocy doraźnej lub pomocy humanitarnej

w rozumieniu ustawy

Działanie ratownicze – rozumie się przez to każdą czynność podjętą w celu niezwłocznej

likwidacji nagłych zagrożeń dla życia, zdrowia, dóbr kultury, środowiska i mienia

występujących z powodu powstania pożaru, wystąpienia klęski żywiołowej lub innego

miejscowego zagrożenia

Działalność pożytku publicznego – działalność, o której mowa w art. 3 ust. 1 ustawy

z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,

prowadzona w zakresie objętym niniejszym Programem

CBRN – broń chemiczna, biologiczna, radiacyjna i nuklearna

1. Wprowadzenie

Zapewnienie bezpieczeństwa państwa i obywateli1) stanowi jeden z najważniejszych celów

strategicznych państwa określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia

1997 r. (Dz. U. poz. 483, z późn. zm.). Zapewnienie ochrony ludności i odbudowa systemu

obrony cywilnej kraju, wraz z niezbędnymi zasobami, pozostaje jednym z pierwszoplanowych

wyzwań tej strategii mającej na celu wzmacnianie odporności państwa i budowania odporności

społeczeństwa na wszelkiego rodzaju zagrożenia. Wejście w życie ustawy wzmacnia system

obronny kraju i stanowi dopełnienie ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U.

z 2024 r. poz. 248, z późn. zm.), jak również umożliwia udzielanie wsparcia przez organizacje

pozarządowe w ramach systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. Ustawa wykorzystuje

potencjał istniejących struktur i systemów cywilnych ukierunkowanych na zapewnienie

ochrony życia i zdrowia ludności w czasie wystąpienia zagrożeń, w tym sytuacji kryzysowych

oraz podczas wprowadzenia stanów nadzwyczajnych i w czasie wojny. Ustawa określa

w szczególności

1) zadania ochrony ludności i obrony cywilnej;

2) organy i podmioty realizujące zadania ochrony ludności i obrony cywilnej;

3) zasady planowania ochrony ludności i obrony cywilnej;

4) zasady funkcjonowania systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania, ostrzegania

i alarmowania o zagrożeniach;

5) zasady użytkowania i ewidencjonowania oraz warunki techniczne obiektów zbiorowej

ochrony;

6) zasady funkcjonowania i organizację obrony cywilnej oraz sposób powoływania personelu

do obrony cywilnej;

7) finansowanie ochrony ludności i obrony cywilnej.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy ochrona ludności to system składający się z organów administracji

publicznej wykonujących zadania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa ludności przez

ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia, w tym zwierząt, infrastruktury niezbędnej do

zaspokojenia potrzeb bytowych, dóbr kultury i środowiska w sytuacji zagrożenia, zwanych

dalej „organami ochrony ludności”, podmiotów wykonujących te zadania, zwanych dalej

„podmiotami ochrony ludności”, oraz zasobów ochrony ludności.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy obrona cywilna to realizacja zadań określonych w art. 61

lit. a Protokołu dodatkowego do Konwencji genewskich z 12 sierpnia 1949 r. dotyczącego

1)

Art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483, z późn. zm.)

„Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności

i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia

ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju”.

ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych (Protokół I), sporządzonego

w Genewie dnia 8 czerwca 1977 r. (Dz. U. z 1992 r. poz. 175, z późn. zm.), mająca na celu

ochronę ludności cywilnej przed zagrożeniami wynikającymi z działań zbrojnych i ich

następstw.

Zgodnie z art. 5 ustawy zadania z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej są wykonywane

przez organy oraz podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej, w zależności od rodzaju i skali

zagrożeń i ich właściwości, na zasadach przewidzianych w ustawie oraz innych przepisach

prawa, w szczególności w

1) ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 122,

z późn. zm.);

2) ustawie z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 112);

3) ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r. o stanie wyjątkowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1928);

4) ustawie z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego

Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom

Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 504);

5) ustawie z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny .

Dopełnienie wymienionych przepisów stanowią ustawy kompetencyjne dla organów

administracji publicznej, jak również dla służb i podmiotów (instytucji i organizacji

pozarządowych) realizujących działania ratownicze i pomocowe oraz przedsiębiorstw

i organizacji pozarządowych, które realizują misję publiczną na rzecz szeroko rozumianej

ochrony ludności, w tym przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

(Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.), ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107, z późn. zm.), ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r.

o samorządzie województwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 581) oraz ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r.

o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Współpraca między organami administracji publicznej a organizacjami pozarządowymi

w zakresie OLiOC uregulowana została również w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia

2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie przez określenie w katalogu zadań

publicznych zadań, które mogą być realizowane przez organizacje pozarządowe, m.in. zostały

wskazane zadania z zakresu: ratownictwa oraz pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych,

konfliktów zbrojnych i wojen. Współpracę z organami administracji publicznej prowadzącymi

działalność w sferze zadań publicznych, jej formy oraz zasady i sposób ich zlecania

organizacjom pozarządowym reguluje art. 5 ww. ustawy.

Regulacje europejskie dotyczące ochrony ludności i bezpieczeństwa powszechnego

funkcjonują zarówno na poziomie traktatów międzynarodowych, jak i decyzji Parlamentu

Europejskiego i Rady oraz decyzji wykonawczych Komisji Europejskiej. W szczególności

dotyczy to art. 6 oraz art. 196 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, gdzie ochronę

ludności wymieniono jako jedną z dziedzin, w stosunku do których Unia Europejska ma

kompetencje do wspierania, koordynowania oraz uzupełniania działań podejmowanych przez

państwa członkowskie. Uszczegółowienie tego przepisu zawiera art. 196, w którym Unia

Europejska zachęca państwa członkowskie do wzajemnej współpracy zmierzającej do

zwiększenia skuteczności zapobiegania katastrofom naturalnym i klęskom żywiołowym.

W kolejnych częściach przepisu doprecyzowano, że celem działań podejmowanych przez Unię

Europejską jest wspieranie i uzupełnianie krajowych, regionalnych oraz lokalnych działań

państw członkowskich związanych z zapobieganiem i reagowaniem na klęski żywiołowe lub

katastrofy spowodowane przez człowieka. Cele Unii Europejskiej obejmują również

wspieranie państw członkowskich w zakresie współpracy operacyjnej krajowych służb

ochrony ludności oraz szkolenia i przygotowywania ich personelu. Unia Europejska

pozostawia państwom członkowskim pierwszeństwo w działaniach mających na celu ochronę

ludności, środowiska naturalnego i mienia, w tym dziedzictwa kulturowego. W związku

z aktualną sytuacją geopolityczną Unia Europejska intensyfikuje wysiłki na rzecz wzmocnienia

ochrony cywilnej, czego przejawem jest Raport Bezpieczniejsi Razem: Wzmacnianie

Europejskiej Gotowości Cywilnej i Wojskowej, prace nad Unijną Strategią Gotowości

(Preparedness Union Strategy) oraz planowane konkluzje Rady UE.

Należy również zaznaczyć, że w przypadku gdy zasoby ochrony ludności przewidziane do

reagowania i realizacji zadań na terenie kraju są niewystarczające, mogą być one realizowane

także przy pomocy zasobów zadysponowanych w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony

Ludności, o którym mowa w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/EU z dnia

17 grudnia 2013 r. w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (Dz. Urz. UE L 347

z 20.12.2013, str. 924, z późn. zm.), lub na podstawie umów międzynarodowych.

2. Podstawy prawne Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej

Podstawę prawną do opracowania Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej,

zwanego dalej „Programem OLiOC”, stanowi art. 156 ustawy. Zgodnie z przywołanym art. 156

ust. 1 na ministra właściwego do spraw wewnętrznych został nałożony obowiązek opracowania

Programu OLiOC. Program OLiOC ma określić sposób finansowania realizacji zadań ochrony

ludności i obrony cywilnej ze środków, o których mowa w art. 155 ust. 2 ustawy.

Jednocześnie szczegółową zawartość Programu OLiOC określa – wydane na podstawie

art. 156 ust. 6 ustawy, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 2025 r. w sprawie

szczegółowej zawartości Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (Dz. U. poz. 136).

Zgodnie z przywołanym rozporządzeniem Program OLiOC ma zawierać

1) informację o okresie realizacji Programu;

2) określenie planowanej wysokości corocznych środków przeznaczonych na finansowanie

zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, z podziałem na poszczególne lata

realizacji Programu OLiOC;

3) wskazanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, z uwzględnieniem

−

formy i zakresu realizacji poszczególnych zadań ochrony ludności i obrony cywilnej,

−

formy i wysokości planowanych środków na realizację poszczególnych zadań

ochrony ludności i obrony cywilnej, przy czym w przypadku zadań realizowanych

w okresie dłuższym niż rok – z wyszczególnieniem podziału wysokości planowanych

środków na kolejne lata realizacji zadania,

−

podmiotów przekazujących środki na realizację poszczególnych zadań ochrony

ludności i obrony cywilnej,

−

organów i podmiotów ochrony ludności realizujących poszczególne zadania ochrony

ludności i obrony cywilnej,

−

planowanego harmonogramu realizacji poszczególnych zadań ochrony ludności

i obrony cywilnej, ze wskazaniem zadań priorytetowych, oraz

−

w razie wystąpienia takiej konieczności, tj. jeżeli realizacja wykracza poza okres

realizacji danego Programu OLiOC, informację o planowanej kontynuacji realizacji

określonego zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 156 ust. 4 pkt 1 ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych

uzgadnia Program OLiOC z Ministrem Obrony Narodowej i Przewodniczącym Komitetu ds.

Pożytku Publicznego. Ponadto podlega on opiniowaniu przez RZOL i Komisję Wspólną Rządu

i Samorządu Terytorialnego. Ustawa również określa, że Rada Ministrów, na wniosek ministra

właściwego do spraw wewnętrznych, zatwierdza Program OLiOC i jego aktualizacje w drodze

uchwały.

Zgodnie z art. 7 ustawy Program OLiOC jest podstawą finansowania realizacji zadań ochrony

ludności i obrony cywilnej.

3. Ogólna analiza aktualnego stanu OLiOC

Do czasu wejścia w życie ustawy w krajowym porządku prawnym nie funkcjonował

jednolity system bezpieczeństwa zawierający precyzyjną strukturę formalno-prawną oraz

zespół przedsięwzięć organów administracji publicznej, służb, instytucji, organizacji

pozarządowych, a także samych obywateli, zmierzający do ochrony życia, zdrowia, mienia

oraz środowiska egzystencji człowieka. Sposób organizacji, a także zasady przygotowania

i realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej wynikały z rozproszonych przepisów

prawa. Na gruncie tych przepisów działały właściwe organy administracji publicznej, tj.

zarówno organy administracji rządowej i samorządowej, jak i systemy ratownicze np. KSRG,

PRM, SPR. W systemach tych działają również organizacje pozarządowe prowadzące

działalność w obszarach ratownictwa oraz pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych,

konfliktów zbrojnych i wojen, w tym stowarzyszenia o charakterze ratowniczym

i humanitarnym (m.in. Ochotnicze Straże Pożarne, Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe,

Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe,

Polski Czerwony Krzyż).

Od wielu lat nie było w Polsce jasno określonego systemu sprecyzowanych zadań, struktur oraz

działań wynikających ze strategii organizacji ochrony ludności i obrony cywilnej. Za czynnik

decydujący należy uznać ogólny brak koncepcji funkcjonowania całego systemu ochrony

i obrony cywilnej, w szczególności w wymiarze prawnym oraz efektywnego mechanizmu jego

finansowania. Znalazło to odzwierciedlenie m.in. w wieloletnich zaniedbaniach w zakresie

konserwacji i budowy schronów i ukryć, a także braku wdrożenia odpowiednich standardów

budowlanych dla nowopowstających wielorodzinnych budynków mieszkalnych i obiektów

publicznych. Brak inwestycji w budowle ochronne w konsekwencji doprowadził

do ograniczenia możliwości w zakresie zapewniania obywatelom miejsc schronienia na

wypadek wystąpienia zagrożeń o masowym charakterze. Według opublikowanego w marcu

2024 r. Raportu NIK, ujętego na rysunku 1, w Polsce na miejsce w schronach i ukryciach może

liczyć niecałe 4 % mieszkańców (od 0,3 % do 9 % mieszkańców w poszczególnych

województwach)2).

10%

8%

6%

4%

2%

0%

% mieszkańców województwa, którzy mogą znaleźć miejsce w budowli

ochronnej na terenie województwa

9%

7%

5%

5%

5%

4%

4%

3%

2%

2%

2%

2%

1%

1%

0,5% 0,3%

Rys. 1. Procentowe zestawienie miejsc w budowlach ochronnych w stosunku do liczby mieszkańców danego

województwa w 2021 r.

2)

Raport NIK LKI.430.2.2023 pn. „Zapewnienie obywatelom miejsc schronienia w budowlach ochronnych na

wypadek wystąpienia zagrożenia”, Warszawa 2024.

Zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy pojemność obiektów zbiorowej ochrony ma być planowana

w taki sposób, aby zapewnić schronienie

–

w budowlach ochronnych dla co najmniej 25 %, a we wszystkich obiektach zbiorowej

ochrony dla co najmniej 50 %, przewidywanej liczby ludności przebywającej w sytuacji

zagrożenia na obszarze planowania w granicach administracyjnych miast,

–

w budowlach ochronnych dla co najmniej 15 %, a we wszystkich obiektach zbiorowej

ochrony dla co najmniej 25 %, przewidywanej liczby ludności przebywającej na obszarze

w sytuacji zagrożenia na obszarze planowania poza granicami administracyjnymi miast.

Wśród zdiagnozowanych problemów wskazano na brak

1)

funkcjonowania systemu bezpiecznej łączności państwowej;

2)

zastosowania nowoczesnych technologii integrujących technicznie i funkcjonalnie

systemy ostrzegania i alarmowania ludności;

3)

kluczowych zasobów magazynowych zgromadzonych na potrzeby ochrony ludności

podczas wystąpienia długotrwałych sytuacji kryzysowych, w tym na czas ewentualnego

konfliktu zbrojnego;

4)

wydzielenia rezerw dla ludności w Rządowym Programie Rezerw Strategicznych;

5)

spójnego mechanizmu aktualizacji informacji o dostępnych zasobach sił i środków

ochrony ludności pozwalającego na właściwą ich dyslokację, w powiązaniu

z mechanizmami nadzoru nad ich uzupełnianiem, dostępnością – podmioty wykonujące

zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w rzeczywistości nie wiedzą jakimi

zasobami wzajemnie dysponują;

6)

systemowego przygotowania ludności w zakresie propozycji dotyczących posiadania

własnych zapasów w niezbędne produkty, a także do zdobywania kompetencji w zakresie

kształtowania świadomości zagrożeń i zapobiegania zagrożeniom oraz pożądanych

postaw na wypadek wystąpienia zagrożeń i sytuacji kryzysowych;

7)

przygotowania warunków dla ewakuacji ludności, w tym z uwzględnieniem miejsc

doraźnego schronienia oraz budowli ochronnych na ich przyjęcie;

8)

przygotowania organizacyjnego i rzeczowego do reagowania na zagrożenia

z uwzględnieniem niedoboru zasobów w początkowej i kolejnych fazach działań;

9)

zapewnienia minimalnych warunków przetrwania ludności w czasie pokoju i wojny

poprzez zachowanie ciągłości dostaw żywności, wody, energii, paliwa oraz zapewnienia

opieki medycznej i psychologicznej;

10)

zapewnienia tworzenia rezerw materiałowych i finansowych wraz z organizacją sieci

dostaw i przygotowanego personelu do ich realizacji w sytuacjach kryzysowych;

11)

planowania i przygotowania przekształcenia podmiotów ochrony ludności w obronę

cywilną;

12)

Poz. 541

wykorzystania potencjału organizacji pozarządowych z uwzględnieniem ich gotowości

i dostępności personelu;

13)

przygotowania obywateli do udzielania pierwszej pomocy i innych działań pomocowych

w sytuacjach wystąpienia zagrożeń, w tym o charakterze militarnym, w ramach obrony

powszechnej kraju i społeczeństwa;

14)

sprawnego i niezawodnego funkcjonowania systemu wykrywania zagrożeń oraz

alarmowania, ostrzegania i informowania ludności o zagrożeniach, zarówno w czasie

pokoju, w tym w czasie sytuacji kryzysowych, jak i w czasie wojny;

15)

dysponowania infrastrukturą i rozwiązaniami technicznymi w zakresie stosowanych

bezpiecznych

systemów

teleinformatycznych

służących

zapewnieniu

ciągłości

funkcjonowania administracji publicznej oraz ochrony ludności w czasie pokoju

i w czasie wojny;

16)

odwołania się do rozwiązań prawnych stanowiących wyznacznik standardów

technicznych dla budowli ochronnych dla ludności, które spełniałyby normy

bezpieczeństwa w sytuacji wystąpienia katastrof oraz innych sytuacji kryzysowych,

a także w czasie wojny;

17)

zabezpieczenia finansowania w zakresie utrzymania, remontowania i konserwacji

obiektów zbiorowej ochrony, jak również kryteriów do ich projektowania,

rozmieszczania i budowania nowych;

18)

zabezpieczenia finansowania w zakresie budowania potencjału i doposażenia organizacji

pozarządowych działających w obszarze OLiOC, w szczególności w odniesieniu do

pomocy humanitarnej, ratownictwa i edukacji.

Wskazać należy również na stosunkowo niską wiedzę społeczeństwa na temat potencjalnych

zagrożeń oraz sposobów reagowania w sytuacjach kryzysowych. Z badań przeprowadzonych

przez IBRiS w I kwartale 2024 r. wynika, że jedynie ok. 50 % ankietowanych uważa, że jest

w stanie przygotować się na przetrwanie kilku dni bez dostaw energii elektrycznej, wody czy

żywności3). Brak wiedzy na temat sposobów rozpoznawania i reagowania na sytuacje

kryzysowe, w tym nieznajomość sygnałów alarmowych i ostrzegawczych, a także procedur ich

nadawania, sprawia, że społeczeństwo jest mniej przygotowane do radzenia sobie

z nieoczekiwanymi wyzwaniami. W efekcie rośnie ryzyko zbiorowej paniki, podatności na

dezinformację i możliwe nieefektywne wykorzystanie dostępnych zasobów w sytuacji

kryzysowej lub konfliktu zbrojnego. Szczególną uwagę należy poświęcić osobom

niepełnosprawnym oraz żyjącym w ubóstwie, poprzez zapewnienie narzędzi komunikacji

3)

Fundacja Instytut Badań Rynkowych i Społecznych (IBRIS) dla InfoSecurity24.pl.

https://infosecurity24.pl/bezpieczenstwo-wewnetrzne/polacy-chca-powrotu-obrony-cywilnej-wynikibadania-infosecurity24pl [dostęp: 24.10.2024 r.]

i możliwości dotarcia z informacją o zagrożeniach oraz sprzętem potrzebnym do ewakuacji

i ratowania osób ze szczególnymi potrzebami.

4. Założenia i cel Programu OLiOC

Nadrzędnym i strategicznym celem Programu OLiOC jest zbudowanie systemu ochrony

ludności i obrony cywilnej działającego podczas wystąpienia każdego rodzaju zagrożenia, bez

względu na stan funkcjonowania państwa. Budowanie efektywnego systemu ochrony ludności

i obrony cywilnej będzie możliwe poprzez opracowanie, wdrożenie i aktualizowanie strategii

tworzenia zasobów w poszczególnych województwach. Działania te należy realizować

z uwzględnieniem specyfiki każdego z województw oraz wniosków wynikających z procesów

inwentaryzacji i analizy posiadanych zasobów, prowadzonych w odniesieniu do przyjętych

scenariuszy zdarzeń, rodzaju realnych zagrożeń oraz założonego okresu ich przebiegu. Na

każdym etapie realizacji tych działań organy administracji publicznej powinny współpracować

ze społeczeństwem obywatelskim i dążyć do pełnego wykorzystania potencjału i zasobów

służb, instytucji i organizacji pozarządowych w zapobieganiu zagrożeniom oraz

przeciwdziałaniu ich skutkom.

4.1 Założenia i kierunki działania wynikające z Programu OLiOC

Wdrażanie w latach 2025–2026 pierwszego Programu OLiOC oraz planowanie następnych

4-letnich Programów OLiOC będzie efektywne w zakresie finansowania, jeśli ich realizacja

skonsoliduje procesy planistyczne między organami i podmiotami OLiOC na poziomie

samorządowym i rządowym. Każdy rodzaj finansowania zadań z założenia powinien

prowadzić do wzmacniania zdolności wszystkich organów i podmiotów OLiOC do współpracy

w procesach podnoszenia gotowości i odporności na realne zagrożenia, a także budowania

odporności społecznej, szczególnie w czasie ich wystąpienia oraz w sytuacjach kryzysowych.

Finansowanie zadań będzie wpływać również na podnoszenie jakości działań organów OLiOC

związanych z redukcją ryzyka i przygotowania do reagowania w sytuacjach kryzysowych oraz

doskonalenia mechanizmów wdrażania wniosków z analizy działań i ćwiczeń.

Realizacja zadań ochrony ludności i obrony cywilnej uwzględnia także priorytety w zakresie

wzmacniania odporności infrastruktury i zasobów, w tym na zagrożenia czasu wojny, poprzez

zapewnienie utrzymania ciągłości ich funkcjonalności i ustalenie sposobów jej przywracania

w przypadku uszkodzenia bądź zniszczenia, m.in. przez ich zastępowalność oraz zdolność do

uruchamiania alternatywnych dostawców usług publicznych dla zagrożonej ludności. Jakość

i zdolność do współpracy między organami i podmiotami OLiOC na rzecz ludności powinna

być cyklicznie weryfikowana w drodze ćwiczeń uwzględniających ich kompetencje, obszar

działania oraz zakres działania ujęty w planach, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia

26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, a także w planach ratowniczych i planach

ciągłości działania.

W latach 2025–2026 realizowane będą następujące kierunki działań

1. Identyfikacja istniejących zasobów, w szczególności pod kątem analizy potrzeb

niezbędnych zasobów do uzupełnienia w odniesieniu do rodzaju zagrożeń i aktualnego

stanu istniejących sił i środków na potrzeby realizowania zadań ochrony ludności

i obrony cywilnej.

W zależności od efektów inwentaryzacji powinny być przedstawione wnioski dla każdego

organu OLiOC dotyczące zakresu i rodzaju uzupełnienia lub odbudowy zasobów ochrony

ludności i obrony cywilnej, wraz ze wskazaniem oczekiwanego celu do osiągnięcia. Analiza

powinna uwzględniać także mapowanie zasobów i potrzeb sektora samorządowego, rządowego

i organizacji pozarządowych.

2. Rozwijanie zdolności organów i podmiotów ochrony ludności w zakresie zapobiegania

i reagowania na zagrożenia, w tym w czasie wystąpienia sytuacji kryzysowych lub

w czasie wojny.

Zintensyfikowane i wdrożone zostaną działania mające na celu wzmocnienie koordynacji,

wzajemnej współpracy, komunikacji i przygotowania organów i podmiotów OLiOC na

wszystkich szczeblach zarządzania w państwie na rzecz optymalizacji procesów

przygotowania i wykorzystania w oparciu o różne scenariusze występowania długotrwałych

zagrożeń lub sytuacji kryzysowych. Obejmie to również koordynację pracy organizacji

pozarządowych działających w obszarze OLiOC oraz koordynację współpracy organów

administracji publicznej z tymi organizacjami na każdym szczeblu zarządzania publicznego.

Działania te mają na celu wzmacnianie odporności w zakresie: ciągłości funkcjonowania

administracji, planowania alternatywnych i zapasowych źródeł energii, zapewnienia łańcucha

dostaw żywności i wody, a także dostępności transportu dla masowej ewakuacji ludzi, w tym

osób ze specjalnymi potrzebami, oraz zwierząt, organizacji czasowych miejsc zakwaterowania,

jak również opieki medycznej, socjalnej i psychologicznej. W ramach nowelizacji ustawy

z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym zaktualizowane zostaną także plany

zarządzania kryzysowego w aspekcie zarządzania ryzykiem i reagowania kryzysowego.

W administracji rządowej przeprowadzone zostaną wewnętrzne audyty (we własnym zakresie)

dotyczące funkcjonalności infrastruktury i czasookresu dostępności zasobów, w odniesieniu do

przyjętych scenariuszy sytuacji kryzysowych, z uwzględnieniem konfliktu zbrojnego. Wnioski

z tego procesu posłużą do aktualizacji planów ciągłości działania i planów ratowniczych oraz

przygotowania propozycji do wzmocnienia odporności instytucjonalnej w odniesieniu do

przyjętych scenariuszy wystąpienia sytuacji kryzysowych. Na podstawie analizy zagrożeń

i analizy gotowości organów i podmiotów OLiOC w zakresie zabezpieczenia ludności

w sytuacjach kryzysowych przygotowane zostaną wnioski dotyczące uzupełniania lub

odbudowy zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej na poziomie lokalnym, wojewódzkim

i krajowym, w tym w poszczególnych organach i podmiotach OLiOC. Wnioski w tym zakresie

posłużą do opracowania strategii rozwoju systemu OLiOC w poszczególnych województwach

spójnej z założeniami kolejnego Programu OLiOC w latach 2027–2030.

Audyty wewnętrzne, analizy zagrożeń i analizy gotowości oraz wojewódzkie strategie rozwoju

systemu OLiOC przeprowadzone zostaną z uwzględnieniem aktualnie posiadanych zasobów,

w tym uwzględniających organizacje pozarządowe działające w obszarze właściwości

poszczególnych organów administracji rządowej.

Organizacje pozarządowe będące podmiotami ochrony ludności na podstawie przepisów

ustawy, organizacje pozarządowe uznane przez właściwy organ ochrony ludności za podmioty

ochrony ludności oraz organizacje pozarządowe, z którymi właściwy organ ochrony ludności

zawarł porozumienie o wykonywaniu zadań ochrony ludności lub obrony cywilnej będą mogły

ubiegać się o środki na zakup podstawowego sprzętu potrzebnego do realizacji wyznaczonych

celów.

3. Organizacja zintegrowanych działań i systemu wymiany informacji na potrzeby

zapewnienia ciągłości funkcjonowania administracji państwowej, bezpieczeństwa

narodowego i ochrony ludności.

Podjęte zostaną działania ukierunkowane na utworzenie Systemu Bezpiecznej Łączności

Państwowej (SBŁP), zapewniającego interoperacyjność z systemami ostrzegania i alarmowania

ludności, a ponadto zintegrowanie łączności resortu spraw wewnętrznych. SBŁP zapewni

wymianę informacji pomiędzy organami odpowiedzialnymi za realizację zadań z zakresu

zarządzania kryzysowego, bezpieczeństwa państwa, ochrony porządku publicznego,

ratownictwa, ochrony ludności i obrony cywilnej. W ramach tego działania zapewnione zostaną

wydajne, bezpieczne i dostępne usługi systemów telekomunikacyjnych, pozwalające na

dostarczanie usług łączności także w przypadkach relokowania stanowisk kierowania

i dowodzenia w kontekście ochrony ludności, zwiększenia bezpieczeństwa obywateli

i skuteczności reagowania na sytuacje kryzysowe. Rozwijane będą rozwiązania

kryptograficzne, w tym mechanizmy szyfrowania i bezpiecznej transmisji danych. Powstanie

hybrydowa infrastruktura umożliwiająca przełączanie między sieciami naziemnymi a systemami

satelitarnymi w przypadku zakłóceń. Zostanie opracowana możliwość komunikacji pomiędzy

systemami a rozwiązaniami wojskowymi w czasie pokoju, kryzysu i konfliktu zbrojnego.

Nastąpi integracja sieci i systemów teleinformatycznych będących w dyspozycji MSWiA

w ramach SBŁP. Utworzone zostaną: resortowe centrum utrzymania i zarządzania siecią

i usługami IT (NOC) oraz resortowe centrum bezpieczeństwa systemów i usług IT (SOC),

odpowiedzialne za monitorowanie, wykrywanie i reagowanie na zagrożenia bezpieczeństwa

w czasie rzeczywistym. Organy ochrony ludności zostaną objęte podsystemem łączności

niejawnej (chronionej kryptograficznie) w zakresie usług: głosu; tekstu, obrazu, wideo,

telefonu komórkowego i przekazywania dokumentów.

Priorytetowe działania w ramach organizacji zintegrowanego systemu to

− Ewaluacja, rozbudowa i integracja resortowych sieci i systemów teleinformatycznych

obejmujących jawną i niejawną łączność stacjonarną, infrastrukturę wideokonferencyjną,

bezpieczną łączność mobilną, w tym niejawną łączność komórkową, łączność trankingową,

łączność radiową oraz bezpieczną łączność satelitarną, służących do łączności w ramach

SBŁP, kompatybilnych z systemami łączności wykorzystywanymi przez resort Obrony

Narodowej,

− Rozbudowa infrastruktury telekomunikacyjnej w celu pokrycia obszaru kraju zasięgiem

sygnału radiowego na potrzeby cyfrowej łączności radiowej w służbach podległych

Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz strukturach odpowiadających za

utrzymanie bezpieczeństwa, działania ratownicze i zarządzanie kryzysowe, z możliwością

rozszerzania o rozwiązania hybrydowe, które pozwolą korzystać także z usług w standardach

szerokopasmowych,

− Zbudowanie Centrum Zarządzania Siecią (NOC) oraz zapewnienie cyberbezpieczeństwa

poprzez utworzenie Centrum Bezpieczeństwa Sieci (SOC), a także odpowiedników również

na poziomie wojewódzkim,

− Budowa Infrastruktury Łączności Cyfrowej – zakłada wdrożenie jednolitego, szyfrowanego

systemu łączności cyfrowej, który umożliwi bezpieczną i szybką wymianę informacji

w czasie rzeczywistym pomiędzy różnymi służbami ratowniczymi oraz organami

zarządzania kryzysowego. Infrastruktura ta zostanie zaprojektowana tak, aby sprostać

najwyższym standardom bezpieczeństwa i niezawodności, co umożliwi efektywne działanie

nawet w najbardziej ekstremalnych warunkach,

− Utrzymanie i Rozwój Systemu – po zakończeniu określonej fazy budowy, system wejdzie

w fazę stałego utrzymania, która będzie obejmować regularne aktualizacje technologiczne,

serwis oraz szkolenia dla użytkowników i administratorów systemu. Właściwe utrzymanie

systemu jest kluczowym elementem zapewniającym jego użyteczność, długoterminową

niezawodność i efektywność, co jest niezbędne do zachowania ciągłości funkcjonowania

organów państwa, służb państwowych oraz Sił Zbrojnych RP zgodnie z art. 76 ustawy.

Podjęte zostaną działania służące wzmocnieniu, rozwojowi i modernizacji systemów

wczesnego ostrzegania i alarmowania oraz przekształcenia ich we wspólny system

wspomagający informowanie ludności w czasie rzeczywistym. W celu sprawnej ewakuacji

i ochrony ludności w razie wystąpienia zagrożenia o masowym charakterze opracowane

zostanie ostrzeżenie publiczne uwzględniające potrzeby osób starszych z różnymi

niepełnosprawnościami (osób z ograniczeniami sensorycznymi lub niepełnosprawnością

intelektualną) wysyłane w ramach technologii cyfrowych szybkiej transmisji o charakterze

ostrzeżenia Cell Broadcast, wskazujące mieszkańcom konkretne miejsce schronienia na

wypadek zagrożenia. Wdrożona zostanie, we wszystkich grupach wiekowych, edukacja na

temat systemów powiadamiania, ostrzegania i alarmowania. Społeczeństwo będzie

systematycznie edukowane w zakresie: rodzajów alarmów i komunikatów przekazywanych

w środkach masowego przekazu; obowiązujących do nich sygnałów wizualnych, sygnałów

akustycznych oraz zapowiedzi słownych, procedury odwoływania oraz zalecanym

postępowaniu w razie ogłoszenia alarmu lub komunikatu, w tym wypracowania procedury

powiadamiania osób ze szczególnymi potrzebami.

4. Budowa nowych obiektów oraz inwentaryzacja, sprawdzenie i modernizacja

istniejących obiektów zbiorowej ochrony.

Środki finansowe na budownictwo ochronne zostały przewidziane na aktualnie istniejące

budowle tego typu, których funkcje ochronne zostaną potwierdzone w procesie ich

sprawdzenia w ramach art. 91 ustawy, jak również na inwestycje do nowo projektowanych

obiektów zbiorowej ochrony.

Na zlecenie władz samorządowych albo wojewody, organy nadzoru budowlanego i PSP będą

prowadzić proces sprawdzenia obiektów zbiorowej ochrony, w szczególności budowli

ochronnych. W wyniku tych działań, właściciele i zarządcy obiektów otrzymają kluczową

informację o koniecznej modernizacji lub remoncie obiektów, zgodnie z obowiązującymi

wymaganiami i kryteriami technicznymi. Pozwoli im to oszacować koszty i zgłosić potrzeby

za pośrednictwem samorządów do wojewody, a środki konieczne na ten cel uruchomić

w ramach Programu OLiOC. Ponieważ z Raportu NIK (patrz str. 9) wynika, że w Polsce mamy

miejsce w schronach i ukryciach jedynie dla niecałych 4 % ludności, budowle ochronne

stanowią priorytet w procesie przeznaczenia środków finansowych kierowanych przez

wojewodów do samorządów. W latach 2025–2026 przewiduje się przegląd i sprawdzenie

obiektów, które potencjalnie spełniają warunki i mogą służyć za obiekty zbiorowej ochrony,

a także szpitali mogących wypełniać potrzeby ochronne dla personelu medycznego i pacjentów,

z możliwością ich rozbudowy w celu nieprzerwanego funkcjonowania bloków operacyjnych,

OIOM-u i pionu diagnostycznego, a także przygotowania do organizacji zastępczych miejsc

szpitalnych oraz tymczasowych miejsc udzielania pomocy medycznej, np. w budynkach

użyteczności publicznej, stadionach, miejscach kultu religijnego, środkach transportu

publicznego. Budowa lub modernizacja obiektów użyteczności publicznej będzie uwzględniać

uzyskanie autonomii energetycznej i zaopatrzenia w wodę oraz odprowadzenia ścieków.

Dokona się także przeglądu zapasowych stanowisk kierowania dla władz samorządowych

i rządowych, a także potencjalnych miejsc publicznych, które mogą pełnić funkcje ochronne

dla ludności.

Ponadto zostanie przeprowadzona analiza obiektów możliwych do doraźnego przeznaczenia

na zwłoki w wyniku katastrof i zdarzeń o charakterze masowym.

5. Zwiększenie zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej oraz zapewnienie ciągłości

dostaw na ich utrzymanie i funkcjonowanie w sytuacjach wystąpienia sytuacji

kryzysowej oraz w czasie wojny.

Odbudowa zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej będzie realizowana w różnych

formach przedsięwzięć. Przewiduje się uzupełnienie magazynów z wyposażeniem i sprzętem

na potrzeby ochrony ludności wobec zagrożeń ponadlokalnych, jak również na potrzeby

wsparcia organów OLiOC i podmiotów OLiOC, w zapewnieniu zasobów niezbędnych do

wykonywania zadań przez co najmniej 3 dni trwania zagrożenia. Wdrożone zostaną

mechanizmy utrzymania i rozwoju gotowości organów i podmiotów OLiOC, w tym organizacji

pozarządowych. Zostaną podpisane stosowne porozumienia między organami OLiOC

a organizacjami pozarządowymi dotyczące zlecania zadań z zakresu OLiOC. Porozumienia

te będą dotyczyć w szczególności zadań z zakresu: organizacji szkoleń, ćwiczeń lub edukacji

z zakresu OLiOC oraz prowadzenia i uzupełniania magazynów z wyposażeniem i sprzętem,

a także zwiększania potencjału instytucjonalnego tych organizacji oraz wzmacniania

posiadanych przez nie zasobów, takich jak sprzęt humanitarny, kwatermistrzowski, pojazdy,

lokale do prowadzenia działalności. Zostanie uruchomiony proces tworzenia Ewidencji Obrony

Cywilnej w celu zarządzania personelem OC oraz krajową rezerwą obrony cywilnej. Podmioty

OLiOC realizujące działania ratownicze lub działania pomocowe zostaną wzmocnione

dodatkowym wyposażeniem dla ratowników, sprzętem do organizowania i prowadzenia

działań ratowniczych, w tym ewakuacji oraz pomocy humanitarnej, a także w zakresie

zabezpieczenia logistycznego ich działań w czasie katastrof oraz innych sytuacji kryzysowych.

Wzmocnienie podmiotów OLiOC dotyczyć będzie także bieżącego utrzymania gotowości oraz

udziału w procesach zapewnienia ciągłości dostaw w sytuacjach wystąpienia sytuacji

kryzysowych.

Planuje się podjęcie następujących działań na rzecz

− Budowy sieci

lądowisk przyszpitalnych,

spełniających wymogi techniczne

do

przyjmowania m.in. wojskowych statków powietrznych, wykorzystywanych do ewakuacji

medycznej personelu cywilnego oraz wojsk własnych i sojuszniczych, ale także

śmigłowców będących w zasobach Policji, Straży Granicznej, LPR na potrzeby wsparcia

tego rodzaju działań, w tym procesu zaopatrywania szpitali,

− Utworzenia i wdrożenia w szpitalach kompatybilnego oprogramowania do zarządzania

informacją medyczną w celu skutecznego i efektywnego zarządzania przepływem rannych,

chorych i porażonych, adekwatnie do wymaganego zakresu pomocy medycznej. Spójny

system wymiany danych w czasie rzeczywistym, wykorzystywany przez szpitale i inne

podmioty lecznicze, w sposób kluczowy usprawni organizację zabezpieczenia medycznego

ludności, szczególnie w sytuacji wystąpienia zdarzenia z dużą liczbą poszkodowanych,

− Zwiększenia zdolności do masowej ewakuacji, poprzez pozyskiwanie przez samorządy

taboru miejskiego posiadającego fabryczne rozwiązania techniczne, umożliwiające

adaptację środków transportu do przewozu rannych i poszkodowanych w pozycji leżącej.

W celu osiągnięcia przedmiotowej zdolności należy rozważyć możliwość wprowadzenia

stosownego wymogu w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia na etapie sporządzania

ogłoszenia o zamówieniu publicznym oraz mechanizmów promowania województw, miast,

gmin, które pozyskują przewoźników świadczących usługi transportu publicznego

z wykorzystaniem środków komunikacji z opcją adaptacji pojazdów do trybu wielonoszowego.

Ponadto ewentualne dofinansowanie zakupów taboru komunikacji publicznej, spełniającego

ww. wymogi przez np. MON, MSWiA, MRiT, stałoby się katalizatorem całego procesu

pozyskiwania przedmiotowej zdolności do ewakuacji rannych i poszkodowanych ze strefy

zagrożenia

− Dostosowania infrastruktury szpitali w sposób umożliwiający przyjęcie zwiększonej liczby

pojazdów, w tym autobusów oraz ich przebywania na parkingach przez wydłużony okres

(powyżej doby),

− Zwiększenia współpracy pomiędzy Komendantami Rejonów Zabezpieczenia Medycznego

Wojsk, a wojewodami i organami samorządów, przez m.in. współuczestniczenie

w ćwiczeniach i innych formach szkolenia oraz wydarzeniach dotyczących spraw ochrony

ludności w sytuacjach kryzysowych, a także stałą wymianę danych i informacji

w przedmiotowym obszarze działalności,

− Szkolenia personelu medycznego podmiotów leczniczych w zakresie postępowania ze

skutkami urazów będących wynikiem działań zbrojnych, skutkiem użycia broni etc.,

− Promowania udziału i rozwoju Programu „Szpitale Przyjazne Wojsku”, powstałego

z inicjatywy Ministerstwa Obrony Narodowej w celu zwiększenia bezpieczeństwa

zdrowotnego i budowy odporności państwa na zagrożenia militarne i niemilitarne.

Przedmiotowy projekt polega na współpracy pomiędzy Ministerstwem Obrony Narodowej

a podmiotami leczniczymi uczestniczącymi w Programie „Szpitale Przyjazne Wojsku”,

opierającej się na obopólnych korzyściach, wspieraniu współpracy pomiędzy resortem obrony

narodowej i podmiotami cywilnej ochrony zdrowia oraz ich organami założycielskimi.

Podmioty lecznicze, które przystąpią do Programu, uzyskują patronat MON oraz ułatwienia

związane z codziennym funkcjonowaniem, w tym również możliwość ubiegania się o wsparcie

finansowe i szkoleniowe od instytucji państwowych.

Nawiązanie i utrzymywanie relacji współpracy pomiędzy MON a podmiotami leczniczymi ma

przyczynić się znacząco do stabilnego rozwoju powszechnego systemu ochrony zdrowia, ze

szczególnym uwzględnieniem lokalnego otoczenia i współpracy samorządowej, jak również

wzmacniania podmiotów leczniczych na potrzeby obronne państwa4).

Współpraca w ramach Programu „Szpitale Przyjazne Wojsku” będzie dotyczyła także

promocji zdrowia i współudziału w projektowanych badaniach profilaktycznych, edukacji

personelu medycznego w aspekcie medycyny pola walki i medycyny katastrof (m.in. udział

w szkoleniach realizowanych przez podmioty wojskowej służby zdrowia dla Szpitali

Przyjaznych Wojsku) oraz programów infrastrukturalnych (m.in. budowa lądowisk).

Wspólne organizowanie programów edukacyjnych, kursów, konferencji będzie platformą do

wymiany wiedzy i doświadczeń oraz integracji środowiska medycznego wojskowego i cywilnego,

co przekłada się na wzmacnianie i rozwój zdolności do wielopoziomowego zabezpieczenia

medycznego społeczeństwa.

6. Zwiększenie świadomości społecznej i współpracy na rzecz bezpieczeństwa przy

szerokim zaangażowaniu organizacji pozarządowych.

Działania na rzecz bezpieczeństwa wymagają trwałego, nie ograniczającego się jedynie do

ćwiczeń, współdziałania władzy publicznej z prywatnymi przedsiębiorcami i organizacjami

pozarządowymi. Ważnym obszarem jest też współdziałanie pomiędzy jednostkami samorządu

terytorialnego na poziomie horyzontalnym i wertykalnym. Współpraca jest niezbędna na

różnych etapach planowania realizacji zadań OLiOC.

Podjęte zostaną działania mające na celu budowanie odporności społecznej, w tym przede

wszystkim szerokie upowszechnienie wiedzy na temat bezpieczeństwa. Współudział

4)

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 2023 r. w sprawie przygotowania i wykorzystania

podmiotów leczniczych na potrzeby obronne państwa (Dz. U. poz. 2482, z późn. zm.).

w koordynowaniu realizacji tych zadań przez NGOs powierzony zostanie Przewodniczącemu

Komitetu ds. Pożytku Publicznego. Kluczowa będzie edukacja dotycząca rozpoznawania

potencjalnych zagrożeń, sposobów ich unikania oraz zasad postępowania w przypadku ich

wystąpienia. W ramach tych działań szczególny nacisk zostanie położony na naukę

umiejętności udzielania pierwszej pomocy, przetrwania i samoochrony, co przyczyni się do

skuteczniejszej ochrony społeczeństwa. Proces ten będzie realizowany poprzez systematyczną

edukację

prowadzoną

w

szkołach,

uczelniach,

jednostkach

samorządowych,

przedsiębiorstwach oraz społecznościach lokalnych, gdzie takie działania będą prowadzone

przez NGOs we współpracy z NIW-CRSO, po spełnieniu przez podmiot szkolący (np. NGOs)

wymagań określonych w § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności

i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia (Dz. U. poz. 162).

Ponadto, w odrębnym trybie, przy współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej

i Rządowym Centrum Bezpieczeństwa opracowana zostanie broszura informacyjna dla

obywateli na wypadek wystąpienia sytuacji kryzysowych, wzorowana na istniejących już

rozwiązaniach w innych krajach.

Dodatkowo organy OLiOC i podmioty OLiOC wraz z aktywnymi i deklarującymi gotowość

do współpracy społecznościami lokalnymi będą organizować i uczestniczyć w ćwiczeniach

i szkoleniach, doskonaląc swoje umiejętności współpracy i udzielania pomocy wzajemnej

z uwzględnieniem

osób

potrzebujących

szczególnej

pomocy,

np.

osób

starszych

i niepełnosprawnych. Działania te będą realizowane poprzez kampanie i spoty informacyjne

promujące pożądane zachowania i zasady postępowania.

W celu sprawnej ewakuacji i ochrony ludności w razie wystąpienia zagrożenia wymagającego

niezwłocznych działań, opracowane zostanie narzędzie uwzględniające potrzeby osób

starszych oraz z różnymi niepełnosprawnościami (osób z ograniczeniami sensorycznymi lub

niepełnosprawnością intelektualną) do wskazywania mieszkańcom konkretnych zachowań,

sposobu postępowania lub miejsc schronienia na wypadek danego zagrożenia. Wdrożona

zostanie również, we wszystkich grupach wiekowych, edukacja na temat systemów

powiadamiania, ostrzegania i alarmowania, a ponadto zintensyfikowane zostaną kampanie

informacyjne w środkach masowego przekazu.

Organizacje pozarządowe realizujące zadania z zakresu OLiOC, w tym organizacje będące

podmiotami ochrony ludności na podstawie przepisów ustawy, organizacje uznane przez

właściwy organ ochrony ludności za podmioty ochrony ludności na podstawie art. 20 ustawy

oraz organizacje, z którymi właściwy organ zawarł porozumienie o wykonywaniu zadań

ochrony ludności na podstawie art. 19 ustawy, będą mogły wspierać te przedsięwzięcia

w organizacji ćwiczeń i szkoleń, jak również w organizacji zajęć pozaszkolnych oraz innych

form edukacji, zgodnie z przepisami ustawy, w tym art. 52 ust. 2 i art. 57.

4.2 Kluczowe obszary działania w ramach Programu OLiOC

Zgodnie z art. 154 ust. 4 ustawy na finansowanie zadań zleconych z zakresu administracji

rządowej z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej, jednostki samorządu terytorialnego

(JST) otrzymują z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych

zadań. JST w ramach ustawy są zobowiązane do realizowania następujących zadań zleconych

1)

tworzenie i utrzymywanie zasobów ochrony ludności przeznaczonych do realizacji zadań

ochrony ludności (art. 33 ust. 5 ustawy);

2)

tworzenie i utrzymywanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę oraz

marszałka województwa zasobów ochrony ludności przeznaczonych do realizacji zadań

ochrony ludności w odniesieniu do zagrożeń na obszarze odpowiednio gminy, powiatu

i województwa;

3)

utrzymanie elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania,

ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach (art. 70 ust. 3 ustawy);

4)

utrzymanie przez starostę elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz

powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach, będących własnością Skarbu

Państwa;

5)

dokonywanie bieżącego przeglądu w celu wytypowania obiektów budowlanych, które

mogą zostać uznane za obiekty zbiorowej ochrony (art. 91 ust. 10 ustawy);

6)

przegląd budowli przeznaczonych na potrzeby obiektów zbiorowej ochrony;

7)

budowa i przebudowa budowli ochronnej, organizowanie miejsc doraźnego schronienia,

remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony, dostosowywanie obiektów do

wymagań i warunków technicznych (art. 106 ust. 5 ustawy);

8)

finansowanie

i

dofinansowywanie

infrastruktury

związanej

z

budownictwem

ochronnym;

9)

wnioskowanie o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej (art. 135 ust. 9

ustawy); zadanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty i marszałka województwa

z zakresu wnioskowania o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej.

Ustawa wskazuje, że Wojewoda przekazuje dotacje celowe z budżetu państwa (art. 154 ust. 5

ustawy)

–

jednostce samorządu terytorialnego na finansowanie albo dofinansowanie zadań własnych

z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej (procentowy udział dotacji celowej w kosztach

realizowanego zadania reguluje zawarta umowa. Wartość dotacji celowej może wynosić

do 100 % kosztów zadania) – art. 154 ust. 6 ustawy,

–

Poz. 541

jednostce samorządu terytorialnego na finansowanie zadań zleconych z zakresu

administracji rządowej, z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej, w wysokości

zapewniającej realizację tych zadań.

Zasady otrzymywania i rozliczania dotacji celowych określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.).

Realizując wymienione wyżej działania, organy administracji publicznej współpracują

z organizacjami pozarządowymi. Organy administracji publicznej mogą również wspierać

budowanie potencjału instytucjonalnego organizacji pozarządowych będących podmiotami

OLiOC na podstawie przepisów ustawy.

Organy administracji publicznej oraz niektóre podmioty ochrony ludności – obrony cywilnej

realizują również przedsięwzięcia wynikające z obowiązków państwa-gospodarza (HNS) oraz

pozamilitarnych przygotowań obronnych państwa.

Zadania wynikające z obowiązków państwa-gospodarza w świetle ustawy z dnia 23 września

1999 r. o zasadach pobytu wojsk obcych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zasadach ich

przemieszczania się przez to terytorium oraz zasadach udzielania pomocy wojskom

sojuszniczym i organizacjom międzynarodowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1770) występują na

wszystkich poziomach administracji publicznej i należą do nich również przedsiębiorcy, na

których nałożono obowiązek realizacji zadań obronnych. W Rzeczypospolitej Polskiej za

koordynację HNS odpowiada Minister Obrony Narodowej. Za przygotowanie i realizację

zadań wynikających z obowiązków państwa-gospodarza odpowiedzialni są m.in. ministrowie

kierujący działem (działami) administracji rządowej, centralne organy administracji rządowej

oraz wojewodowie. Minister Obrony Narodowej koordynuje działalność organów

administracji publicznej związaną z realizacją zadań wynikających z obowiązków państwagospodarza, w szczególności w zakresie

1)

uwzględnienia problematyki HNS w procesie planowania i realizacji pozamilitarnych

przygotowań obronnych państwa;

2)

współdziałania z przedstawicielami resortu obrony narodowej w zakresie wymiany

informacji zawartych w zbiorach danych gromadzonych na potrzeby narodowego

systemu HNS;

3)

udziału, w zakresie wynikającym z kompetencji, w opracowywaniu i negocjowaniu

umów oraz porozumień HNS;

4)

udzielania uzgodnionego wsparcia (udostępniania infrastruktury, dostaw środków

materiałowych i usług, a także, po podpisaniu stosownych porozumień, utrzymywania

w gotowości wytypowanych sił i środków na potrzeby sił sojuszniczych);

5)

Poz. 541

podejmowania ukierunkowanych działań zmierzających do zapewnienia bezpieczeństwa

i niezbędnego poziomu ochrony wojsk;

6)

wyznaczania w swoich urzędach Punktów Kontaktowych HNS (PK HNS) jako etatowe

albo nieetatowe komórki pełniące funkcję koordynatora zadań HNS i odpowiadania za

szkolenie ich obsad w zakresie HNS.

W ramach ww. zadań Program OLiOC zwiększy potencjał do zabezpieczenia

przeciwpożarowego

i

prowadzenia

skutecznych

działań

przez

jednostki

ochrony

przeciwpożarowej na rzecz HNS oraz zabezpieczenia operacyjnego jednostek wojskowych,

baz magazynowych i składów materiałowych, poligonów podległych MON. Poprawa

skuteczności zabezpieczenia uzyskana będzie poprzez doposażenie w pojazdy ratowniczogaśnicze i sprzęt jednostek ochrony przeciwpożarowej przewidzianych do dysponowania do

ich zabezpieczenia.

Dążąc do realizacji przyjętego celu strategicznego, wskazano w Programie OLiOC 6

kluczowych obszarów zadaniowych, w których uszczegółowiono tematycznie określone

działania i harmonogram ujęty w załączniku nr 1 „Zestawienie zadań do realizacji w ramach

Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej”

1) Obszar 1 – Obiekty zbiorowej ochrony, który tworzą działy

•

Budowli ochronnych zapewniających przetrwanie w przypadku wystąpienia skażeń

i uderzeń z powietrza,

•

Miejsca doraźnego schronienia,

•

Centralna ewidencja obiektów zbiorowej ochrony.

Jednym z kryteriów wsparcia finansowego będą opinie i dokumentacja techniczna w zakresie

sprawdzenia obiektów istniejących, które w przeszłości budowane były jako schrony i ukrycia.

Wskazane w opiniach rekomendacje umożliwią podjęcie prac remontowo-naprawczych, celem

spełnienia standardów i kryteriów wynikających z ustawy i aktów wykonawczych,

dostosowujących do potrzeb obiektów zbiorowej ochrony. Dofinansowanie będzie skierowane

na remonty i modernizację budowli ochronnych oraz szacowanie liczby, pojemności

i rozmieszczenia obiektów zbiorowej ochrony lub innych przewidzianych do wykorzystania

w tym zakresie obiektów. W ramach tych działań przewiduje się również finansowanie

inwestycji wraz z procesami projektowania. W pierwszej kolejności zadania remontowe

i inwestycyjne związane z obiektami zbiorowej ochrony będą nakierowane na obszary objęte

Narodowym Programem Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód”, zwanym dalej „Programem

„Tarcza Wschód””, jak również wskazane przez wojewodów miasta oraz miejsca szczególnego

narażenia osób. Biorąc pod uwagę bezpieczeństwo dzieci i młodzieży, podejmowane będą

prace remontowe w obiektach szkolnych, w których w latach 60 ubiegłego wieku wybudowano

schrony i ukrycia, dostosowując je do aktualnych wymagań technicznych.

Program OLiOC powiązany jest z powyższym Programem „Tarcza Wschód” w zakresie

realizacji w pierwszej kolejności inwestycji oraz remontów i dostosowania obiektów zbiorowej

ochrony. Do realizacji nowych inwestycji planuje się wykorzystanie nowoczesnych technologii

z użyciem konstrukcji modułowych w celu zapewnienia miejsc ukrycia dla ludności cywilnej.

Wdrożone akty wykonawcze do ustawy w odniesieniu do obiektów zbiorowej ochrony

umożliwią projektowanie i budowanie schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia

w oparciu o najnowsze technologie.

Zgodnie z ustawą organy ochrony ludności (minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz

wojewodowie) – na wniosek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego – przekazują im

środki finansowe w formie dotacji celowej na

–

budowę budowli ochronnej,

–

przebudowę budowli ochronnej w celu spełnienia warunków technicznych i warunków

technicznych użytkowania budowli ochronnej,

–

organizowanie miejsc doraźnego schronienia,

–

przygotowanie budowli ochronnej do użycia (art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Finansowanie wymienionych zadań dotyczy do 100 % kosztów inwestycji zwiększonych

w związku z koniecznością zapewnienia funkcji budowli ochronnej. Ponadto organy ochrony

ludności, na wniosek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, mogą przekazać im środki

finansowe w formie dotacji celowej na

–

dostosowanie obiektów do wymagań, o których mowa w art. 94 i art. 95 ustawy,

–

remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony (art. 106 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Podmiotami przekazującymi środki są organy ochrony ludności i właściwi dysponenci, w tym

minister właściwy do spraw wewnętrznych, wojewodowie. Środki na zadania w obszarze 1

budowa budowli ochronnych zapewniających przetrwanie w przypadku wystąpienia skażeń

i uderzeń z powietrza oraz zapewnienie miejsc doraźnego schronienia mogą pochodzić ze

środków ujętych w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym

mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

2) Obszar 2 – Zabezpieczenie logistyczne i zapewnienie ciągłości dostaw, który tworzą

działy

•

Uzupełnienie zasobów i infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań ochrony

ludności i obrony cywilnej,

•

Zapewnienie ciągłości dostaw podstawowych usług,

•

Ewidencja zasobów.

Przedmiotowe działania zaplanowane są tak, aby tworzyć efekt synergii opierającej się na

naturalnym potencjale obszaru objętego Programem. Działania te będą prowadzone w ścisłej

współpracy samorządów lokalnych, samorządów województw, administracji rządowej oraz

organizacji pozarządowych.

Mając na względzie art. 8 ustawy, który wymienia infrastrukturę niezbędną do realizacji zadań

ochrony ludności i obrony cywilnej, przewidziano, że w ramach uzupełniania zasobów należy

uwzględnić m.in. budowę i modernizację magazynów oraz doposażenie baz magazynowych

w sprzęt niezbędny do realizacji zadań w sytuacjach kryzysowych, katastrof, zdarzeń

masowych, wielkoobszarowych, gwałtownych zjawisk atmosferycznych, zagrożeń CBRN oraz

w czasie wojny (m.in.: worki, rękawy, geowłóknina, folie na pokrycia dachowe, filtry,

jednorazowe środki indywidualnej ochrony, odkażalniki, środki gaśnicze, techniczne środki

materiałowe, osuszacze, agregaty prądotwórcze, magazyny energii, konstrukcje modułowe,

stacje uzdatniania wody, stacje oczyszczania ścieków (lub oczyszczacze ścieków), urządzenia

pomiarowe do wykrywania skażeń chemicznych i promieniotwórczych, pakiety odkażające

i inne). Ponadto zakupiony zostanie sprzęt logistyczny dla ratowników i osób poszkodowanych

(m.in. łóżka, namioty, kuchnie polowe, nagrzewnice, kontenerowe obiekty mieszkalne

i magazynowe, klimatyzatory, jednorazowe filtry do wody, urządzenia techniczne, sprzęt

inżynieryjno-saperski, pompy do wody zanieczyszczonej, pompy do wody czystej, zbiorniki

do wody) oraz zapasy żywnościowe, w tym pakiety żywnościowe, woda konfekcjonowana.

Sfinansowany

zostanie

także

zakup

środków

sanitarno-higienicznych,

środków

opatrunkowych, sprzętu do ewakuacji osób poszkodowanych, urządzeń medycznych, w tym

diagnostycznych

oraz

indywidualnego

wyposażenia

ochrony

specjalnej

(kamizelki

kuloodporne, kamizelki nożoodporne, obuwie ochronne, rękawice ochronne, hełmy i inne),

a także mobilnego sprzętu oświetleniowego.

W ramach zapewnienia ciągłości dostaw podstawowych usług kluczowe jest zapewnienie

dostaw żywności, produktów leczniczych, wody pitnej, w tym awaryjnych ujęć wody i budowa

lokalnych studni. Katalog ten zawiera także działania związane z zapewnieniem ciągłości

zaopatrzenia w energię elektryczną, paliwa, łączności, usług teleinformatycznych i transportu,

mając na względzie konieczność zapewnienia m.in. ciągłości funkcjonowania/działania usług

publicznych na poszczególnych szczeblach administracji, mając na uwadze budowanie

odporności oraz budowę lub dostosowanie wskazanych obiektów zapewniających

samowystarczalność energetyczną przez co najmniej 3 dni.

W kontekście korelacji pomiędzy poszczególnymi działami tematycznymi w piątym obszarze

istotną rolę odgrywa ewidencjonowanie zasobów, ich monitorowanie i rejestrowanie ich

bieżącego stanu. Ewidencjonowanie, monitorowanie oraz rejestrowanie stanu zasobów będzie

realizowane z uwzględnieniem zasobów posiadanych przez organizacje pozarządowe

realizujące zadania w zakresie OLiOC. W celu usprawnienia procesu związanego

z monitorowaniem zasobów i ich uzupełnianiem utworzona zostanie Centralna Ewidencja

Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oraz Wojewódzkie Ewidencje Zasobów

Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Wojewódzka Ewidencja Zasobów Ochrony Ludności

i Obrony Cywilnej będzie stanowić część Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności

i Obrony Cywilnej obejmującą dane i informacje zawarte w Centralnej Ewidencji Zasobów

Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej w odniesieniu do województwa. Zapasy tworzone będą

również w podmiotach realizujących zadania ochrony ludności.

Podmiotami przekazującymi środki są organy ochrony ludności i właściwi dysponenci, w tym

minister właściwy do spraw wewnętrznych i wojewodowie. Środki na zadanie w obszarze 2

uzupełnienie zasobów i infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań ochrony ludności i obrony

cywilnej i zapewnienie ciągłości dostaw podstawowych usług mogą pochodzić ze środków

ujętych w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym mowa

w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

3) Obszar 3 – Utrzymanie i rozwój podmiotów ochrony ludności i organizacji

pozarządowych, w tym krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Państwowego

Ratownictwa Medycznego i jednostek ochrony przeciwpożarowej, który tworzą działy

•

Wyposażenie ratowników podmiotów ochrony ludności,

•

Sprzęt do działań ratowniczych,

•

Sprzęt do ewakuacji,

•

Sprzęt logistyczny oraz CBRN,

•

Utrzymanie wyposażenia,

•

Realizacja zadań z zakresu ratownictwa medycznego,

•

Pomoc humanitarna.

Podjęte zostaną działania ukierunkowane na doposażenie ratowników i personelu OC

w niezbędny specjalistyczny sprzęt, m.in. ratowniczy, techniczny, medyczny, logistyczny oraz

CBRN, umożliwiający skuteczne prowadzenie działań ratowniczych. Planuje się zakup sprzętu

do prowadzenia działań w warunkach wystąpienia zagrożeń hybrydowych, w tym

chemicznych, biologicznych, radiacyjnych i nuklearnych, a także zagrożeń o charakterze

militarnym lub terrorystycznym, do detekcji, identyfikacji i likwidacji skażeń, w tym

dekontaminacji ludzi, zwierząt, obiektów i terenu. Zadanie będzie zrealizowane poprzez zakup

zestawów do dekontaminacji, a także zakup sprzętu i środków do dekontaminacji.

W ramach Programu OLiOC zostanie również zakupione wyposażenie i umundurowanie

specjalne oraz wyposażenie osobiste dla strażaków PSP i OSP KSRG, a także jednostek

wojskowej ochrony przeciwpożarowej, niezbędne do prowadzenia działań ratowniczych.

Planuje się także zakup wyposażenia dla ratowników i personelu podmiotów ochrony ludności

(tj. środki ochrony indywidualnej), adekwatne i dostosowane do realizacji zadań z zakresu

obrony cywilnej, w tym prowadzenia działań ratowniczych w czasie wojny. Dzięki

odpowiedniemu doposażeniu w niezbędny sprzęt i wyposażenie ratownicy i personel będą

lepiej przygotowani do podejmowania działań ratowniczych i działań pomocowych, a także

radzenia sobie z zagrożeniami oraz udzielania pomocy w najbardziej wymagających

sytuacjach. Wojskowa Ochrona Przeciwpożarowa wykonuje zadania przewidziane dla PSP

w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej albo przez niego

nadzorowanych, przewidziane w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży

Pożarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z późn. zm.), a w szczególności, m.in.

– organizuje i kieruje systemem ratowniczo-gaśniczym w Siłach Zbrojnych RP oraz prowadzi

akcje ratowniczo-gaśnicze w czasie walki z pożarami oraz likwidacją innych miejscowych

zagrożeń na terenach będących w użytkowaniu Sił Zbrojnych RP,

– organizuje współpracę w zakresie ochrony przeciwpożarowej wewnątrz resortu i z innymi

resortami,

– udziela pomocy PSP w ramach KSRG oraz rejonów pomocy wzajemnej, wynikających

z obszarów chronionych, w czasie prowadzenia akcji ratowniczych, wykonuje czynności

ratownicze w czasie klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń.

Jednostki wojskowej ochrony przeciwpożarowej jako beneficjenci dostaw samochodów

ratowniczo-gaśniczych, wyposażenia umundurowania specjalnego, środków ochrony

indywidualnej oraz środków łączności w ramach Programu OLiOC systematycznie zwiększać

będą gotowość operacyjną do realizacji skutecznych działań na rzecz ochrony ludności i obrony

cywilnej kraju.

Ponadto planuje się zakupy pojazdów do realizacji działań ratowniczych i działań pomocowych

w celu likwidowania i ograniczenia zagrożeń oraz następstw ich wystąpienia dla ludności. Do

tych działań niezbędne będą pojazdy specjalne, w postaci wielonoszowych pojazdów

medycznych, pojazdów z systemami adaptacji do ewakuacji medycznej, pojazdów do

prowadzenia ewakuacji, w tym ewakuacji osób ze szczególnymi potrzebami (potrzebujących

np. wózków/krzeseł, materaców, mat ewakuacyjnych), transportu mienia i do zabezpieczenia

logistycznego, dźwigów, spycharek, podnośników i drabin, pojazdów UTV, pojazdów do

zapewnienia łańcucha dostaw i usług publicznych, samobieżnych wielofunkcyjnych maszyn

inżynieryjnych, sprzętu hydraulicznego, przecinarek do stali i betonu, agregatów

prądotwórczych dużej mocy, mobilnych stacji uzdatniania wody, łodzi ratowniczych, systemu

pozyskiwania, dystrybucji i magazynowania tlenu medycznego. Pozyskanie zdolności w zakresie

tworzenia mobilnych logistycznych baz sprzętu kwaterunkowego (np. kontenery mieszkaniowe,

namioty, łóżka polowe, kuchnie, sanitariaty, łaźnie polowe), służącego do organizacji

tymczasowych miejsc pobytu poszkodowanej ludności.

Realia działań w sytuacji kryzysowej wskazują na potrzebę zabezpieczenia każdego ratownika,

personelu medycznego i humanitarnego w środki ochrony indywidualnej, podnosząc jego

bezpieczeństwo w strefie zagrożenia, w tym w ramach współpracy cywilno-wojskowej.

Ponadto

Program

OLiOC

zakłada

doposażenie

w

sprzęt

Specjalistyczne

Grupy

Poszukiwawczo-Ratownicze, Grupy Ratownictwa Wysokościowego i Specjalistyczne Grupy

Ratownictwa Chemiczno-Ekologicznego poprzez zakup pojazdów specjalistycznych wraz ze

sprzętem ratowniczym (w tym przewidzianych do działań z wykorzystaniem śmigłowców),

zakup robotów gaśniczych z możliwością działania w strefie zagrożonej wybuchem.

Dodatkowo planowane jest finansowanie gotowości ratownictwa specjalistycznego (SGR PSP)

w Polsce oraz w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności.

Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że równolegle do działań ratowniczych prowadzone

są działania pomocowe, związane z udzielaniem pomocy humanitarnej. W związku z tym

niezbędne jest również zadbanie o katalog sprzętu do ewakuacji i pomocy humanitarnej

przewidzianego do prowadzenia takich działań, w szczególności środków transportu i sprzętu

kwatermistrzowskiego i logistycznego. W celu umożliwienia efektywnej realizacji zadań

przewiduje się również finansowanie wsparcia organizacji pozarządowych, będących

podmiotami OLiOC, działających w obszarze pomocy ratowniczej lub humanitarnej, a także

w zakresie realizowania edukacji społecznej i obywatelskiej.

Ponadto niezbędne jest doposażenie podmiotów ochrony ludności w sprzęt ratownictwa

medycznego do udzielania pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz

remont/przeglądy śmigłowca ratowniczego dedykowanego do działań w górach (dla

Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego).

Poza podniesieniem standardu wyposażenia ratowników, personelu OL, podmiotów OLiOC

w dodatkowy sprzęt umożliwiający zapewnienie gotowości do działań, Program OLiOC

zapewni środki finansowe, które zabezpieczą bieżącą działalność i funkcjonowanie tych

podmiotów w trybie stałej gotowości do działań. Finansowane będą także wydatki związane

z utrzymaniem nowego sprzętu będącego na wyposażeniu podmiotów OLiOC (np. koszt

przeglądów, kalibracji, legalizacji, konserwacji, bieżącej eksploatacji, uzupełniania zużytych

elementów, utrzymania centrów napraw i baz serwisowych).

Podniesienie poziomu samowystarczalności podmiotów OLiOC w sytuacjach kryzysowych,

w tym przygotowanie do prowadzenia samodzielnych, wielodniowych działań ratowniczych

w dowolnym regionie kraju. Celem tych przygotowań jest osiągnięcie samowystarczalności

i niezależności funkcjonalnej podmiotów OLiOC.

W zadaniu uwzględniono również modernizację i budowę magazynów do przechowywania,

składowania sprzętu technicznego, pojazdów specjalnych oraz innego wyposażenia podmiotów

ochrony ludności.

Program OLiOC przewiduje zakup pojazdów na potrzeby transportu pomocy humanitarnej

w zakresie realizacji zadań obrony cywilnej zgodnie z Protokołem dodatkowym do Konwencji

genewskich z 12 sierpnia 1949 r. dotyczącym ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów

zbrojnych (Protokół I), sporządzonym w Genewie dnia 8 czerwca 1977 r., oraz zakup pojazdów

ewakuacji medycznej, wysokiej mobilności, małej ładowności wyposażonych w urządzenia

filtrowentylacyjne przeznaczone do prowadzenia ewakuacji osób poszkodowanych ze stref

zagrożenia i zabezpieczenia medycznego działań ratowniczych w strefach rażenia. Zakup

autobusów oraz ciągników siodłowych z naczepą lub samochodów ciężarowych z przyczepą

usprawni proces ewentualnej masowej ewakuacji ludności oraz mienia, jak również usprawni

proces dostarczenia pomocy humanitarnej w strefy zagrożenia. Ponadto planuje się zakup

sprzętu do prowadzenia działań w warunkach wystąpienia zagrożeń hybrydowych, w tym

o charakterze chemicznym, biologicznym, radiacyjnym, nuklearnym lub związanych

z zagrożeniem wybuchowym. Zadanie będzie zrealizowane poprzez zakup zestawów i środków

do dekontaminacji. W celu umożliwienia efektywnego transportowania pomocy humanitarnej

oraz prowadzenia ewakuacji medycznej, przewiduje się również finansowanie organizacji

pozarządowych działających w obszarze pomocy humanitarnej oraz organizacji medycznych,

w szczególności zakupu pojazdów przeznaczonych do takiego transportu lub ewakuacji.

Przewiduje się także dofinansowanie programu budowy i utrzymania potencjału

instytucjonalnego organizacji pozarządowych będących podmiotami ochrony ludności na

podstawie przepisów ustawy, organizacji pozarządowych uznanych przez właściwy organ

ochrony ludności za podmioty OLiOC oraz organizacji pozarządowych, z którymi właściwy

organ zawarł porozumienie o wykonywaniu zadań ochrony ludności lub obrony cywilnej.

W ramach programu realizowanego w porozumieniu z Przewodniczącym Komitetu ds. Pożytku

Publicznego planowane jest finansowanie zakupu przez te organizacje pojazdów, sprzętu

kwatermistrzowskiego, sprzętu potrzebnego do świadczenia pomocy humanitarnej oraz sprzętu

potrzebnego do realizacji innych działań powierzanych przez organy administracji publicznej.

Podmiotami przekazującymi środki są organy ochrony ludności i właściwi dysponenci, w tym

minister właściwy do spraw wewnętrznych, wojewodowie. Środki na zadania w obszarze 3

wyposażenie ratowników i zakup sprzętu ratowniczego, sprzętu logistycznego i CBRN, a także

sprzętu do ewakuacji i pomocy humanitarnej mogą pochodzić ze środków ujętych w ramach

limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym mowa w art. 40 ust. 1

pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

4) Obszar 4: Edukacja, szkolenia oraz baza i zaplecze szkoleniowe, który tworzą działy

• Edukacja,

• Szkolenia,

• Zapewnienie dostępności kierowców na potrzeby ochrony ludności i obrony

narodowej,

• Publikacje i promocja ochrony ludności w ramach obrony cywilnej,

• Badania i rozwój w obszarze ochrony ludności,

• Baza i zaplecze poligonowe.

Celem tego obszaru jest stworzenie odpornego społeczeństwa, zdolnego do zaspokajania

podstawowych potrzeb bytowych w warunkach sytuacji kryzysowej oraz konfliktu zbrojnego,

w tym dzięki posiadaniu własnych zapasów niezbędnych produktów, oraz zdolności do

współdziałania z podmiotami OLiOC, a także zdolnych do aktywności w utrwalaniu własnych

kompetencji na wypadek wystąpienia zagrożeń. Budowa świadomości w zakresie przetrwania

ludności w sytuacjach kryzysowych stanowi kluczowy element systemu ochrony ludności

i obrony cywilnej w Polsce, zgodnie z ustawą oraz rozporządzeniem Ministra Spraw

Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu

ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia.

Proces ten realizowany będzie poprzez kompleksowe działania edukacyjne i szkoleniowe dla

różnych grup odbiorców, w tym dla kadry kierowniczej administracji publicznej, kierownictwa

podmiotów i personelu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz dla lokalnych liderów

organizacji pozarządowych tworzących zasoby.

Edukacja z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w systemie oświaty odbywać się będzie

na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U.

z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.). Jednym z ważnych partnerów w realizacji działań edukacyjnych

będą NGOs, po spełnieniu przez nie wymagań określonych w § 11 ust. 1 rozporządzenia

Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów

szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów

prowadzących szkolenia. Organizacje pozarządowe będą mogły ubiegać się o środki finansowe

na to zadanie.

Przewiduje się przeprowadzenie szkoleń personelu obrony cywilnej w celu zapewnienia

dostępności zasobów kadrowych ochrony ludności poprzez organizację szkoleń i ćwiczeń.

Zakłada się m.in. przeszkolenie co najmniej 500 kierowców rocznie kat. C + E oraz D

z przeznaczeniem dla KSRG i mobilizacji do Sił Zbrojnych RP, zgodnie z zatwierdzonym przez

Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji „Programem szkolenia przygotowującego do

egzaminu dopuszczającego do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie

całkowitej powyżej 3,5 t dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych”.

Szkolenia realizowane będą z wykorzystaniem różnych metod, tj. wykłady, warsztaty

praktyczne, analiza rzeczywistych scenariuszy kryzysowych, ćwiczenia decyzyjne i praktyczne

w odniesieniu do działania w sytuacji niedoboru zasobów i zdarzeń o charakterze masowym

i długotrwałym.

Ponadto budowanie świadomości społecznej odbywać się będzie poprzez edukację

społeczeństwa z zastosowaniem kampanii informacyjnych, treningów i ćwiczeń dla ludności

cywilnej, w szczególności uwzględniając rolę i zadania NGOs.

Budowa świadomości w zakresie przetrwania ludności w sytuacjach kryzysowych jest

procesem ciągłym, wymagającym systematycznych działań i dostosowywania do

zmieniających się zagrożeń.

W ramach publikacji i promocji ochrony ludności organizowane będą kampanie społeczne,

z wykorzystaniem środków komunikacji medialnej oraz pogadanek i prelekcji, przy udziale

NGOs. Ponadto przygotowany zostanie poradnik dedykowany ludności. Planowane będą

badania i prace rozwojowe, a także projekty badawcze. Zadanie to uwzględnia również

finansowanie: działań edukacyjno-szkoleniowych, w tym filmów szkoleniowych, nagrań

edukacyjnych, prowadzenia portali społecznościowych. Przewiduje się również finansowanie

doposażenia szkół prowadzących klasy mundurowe. Zakłada się także promowanie programu

„Szpitale Przyjazne Wojsku” w celu budowy odporności państwa na zagrożenia militarne

i niemilitarne.

Podjęte także zostaną działania ukierunkowane na utworzenie dedykowanej bazy i zaplecza

poligonowego,

infrastruktury

szkoleniowej,

edukacyjnej

w

Akademii

Pożarniczej

w Warszawie na potrzeby kształcenia kadry zarządzającej OLiOC, a także finansowania

kosztów związanych z realizacją zadań określonych w ustawie, w tym zakup i wdrożenie

narzędzia/aplikacji IT, jako narzędzia niezbędnego do weryfikacji przez Akademię Pożarniczą

podmiotów prowadzących szkolenie z zakresu OLiOC.

Przeszkolenie organów w odniesieniu do rozwiązań organizacyjno-prawnych prowadzonych

przez Akademię Pożarniczą osiągnięte będzie poprzez aktywizujące metody kształcenia

do rozwiązywania problemów decyzyjnych charakterystycznych dla każdego szczebla

administracji, zapewniając uczestnikom szkolenia właściwe środki dydaktyczne.

Kształcenie ratowników medycznych, w tym z zakresu medycyny pola walki, będzie również

związane z doposażeniem w sprzęt szkoleniowy. W ramach tego zadania ponoszone będą także

koszty zakupu środków ochrony indywidualnej, koszty materiałów jednorazowego użytku

(higieniczne, sanitarne i medyczne) potrzebnych w procesie szkoleniowym z uwzględnieniem

aspektów medycyny pola walki, koszty rozwoju niezbędnej infrastruktury, w tym laboratoriów

i symulatorów.

Ponadto przeprowadzone będą szkolenia specjalistyczne niezbędne do posiadania uprawnień

do obsługi sprzętu i urządzeń (np. dronów, ciśnieniowych i dźwigowych urządzeń

poddozorowych, kontrolno-pomiarowych).

Zapewnienie dostępności zasobów kadrowych będzie zapewnione poprzez przeszkolenie

personelu w zakresie rozwiązań organizacyjno-prawnych ochrony ludności i obrony cywilnej.

Założeniem jest ukończenie przez wszystkich managerów wykonujących zadania na rzecz

bezpieczeństwa powszechnego w ramach tego samego lub zbliżonego programu w specjalnie

przygotowanych do tego celu miejscach. W efekcie tego przedsięwzięcia jest spodziewana

znacząca poprawa współdziałania jednostek administracji publicznej na wszystkich

poziomach.

Przedmiotowe działania zaplanowane są tak, aby tworzyć efekt synergii opierającej się na

naturalnym potencjale obszaru objętego Programem OLiOC. Działania te będą prowadzone

w ścisłej współpracy władz lokalnych, samorządów województw oraz administracji rządowej.

Podmiotami przekazującymi środki są organy ochrony ludności i właściwi dysponenci, w tym

minister właściwy do spraw wewnętrznych, wojewodowie. Środki na zadania w obszarze 4

edukacja, szkolenia, zapewnienie dostępności kierowców na potrzeby ochrony ludności

i obrony narodowej, publikacje i promocja ochrony ludności w ramach obrony cywilnej oraz

badania i rozwój w obszarze ochrony ludności, a także baza i zaplecze poligonowe mogą

pochodzić ze środków ujętych w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych,

o którym mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

5) Obszar 5 – Bezpieczna Łączność Państwowa oraz alarmowanie, ostrzeganie

i powiadamianie, który tworzą działy

• System Bezpiecznej Łączności Państwowej,

• System ostrzegania, alarmowania i powiadamiania.

Budowa i właściwa organizacja SBŁP zapewni bezpieczną łączność pomiędzy służbami

państwowymi i podmiotami ochrony ludności w wykonywaniu zadań ochrony ludności

i porządku publicznego za pomocą bezpiecznych cyfrowych, odpornych na zakłócenia

kanałów łączności w sieci stacjonarnej, radiowej, komórkowej i satelitarnej, zachowując

możliwość ostrzegania, powiadamiania i alarmowania ludności o zagrożeniach. Celem tego

działania jest integracja systemów dziedzinowych, w tym z wykorzystaniem sztucznej

inteligencji, oraz wzmocnienia ochrony informacji, w tym danych operacyjnych w odniesieniu

do oceny ryzyka. SBŁP obejmie swym zasięgiem cały kraj i będzie wykorzystywał

komplementarne dla siebie technologie. Zakres systemu obejmie jawną (SBŁP-J) i niejawną

(SBŁP-N) łączność stacjonarną; infrastrukturę wideokonferencyjną (SBŁP-V); bezpieczną

łączność mobilną (SBŁP-M), w tym niejawną łączność komórkową, a także bezpieczną

radiową łączność trankingową (SBŁP-T) oraz bezpieczną łączność satelitarną (SBŁP-S),

w tym niejawną. Projektowany system, w ramach procesu modernizacji systemów

infrastruktury krytycznej, zapewni mechanizmy interoperacyjności pomiędzy systemami

łączności i komunikacji administracji publicznej, służb mundurowych podległych ministrowi

właściwemu do spraw wewnętrznych oraz systemami łączności służb specjalnych z systemami

podległymi Ministrowi Obrony Narodowej. System zagwarantuje odporność na zagrożenia

cybernetyczne oraz będzie zapewniał ciągłość działania w przypadku wystąpienia różnego

rodzaju zagrożeń, w tym również zapewni łączność współdziałania administracji publicznej

z Siłami Zbrojnymi RP. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, jako operator

kryptograficzny SŁBP, zapewni ciągłość bezpieczeństwa funkcjonowania administracji

państwowej oraz ochrony ludności i obrony cywilnej w obszarze zdolności do szyfrowania

komunikacji pomiędzy użytkownikami instytucjonalnymi i indywidualnymi, z wykorzystaniem

narzędzi i urządzeń certyfikowanych zarówno przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

jak i Służbę Kontrwywiadu Wojskowego.

W ramach tego działu nastąpi rozbudowa i modernizacja infrastruktury systemu łączności na

potrzeby stanowisk kierowania i centrów zarządzania kryzysowego, integracja sieci i systemów

teleinformatycznych będących w dyspozycji MSWiA w ramach SBŁP. Ponadto planowane jest

utworzenie resortowego centrum zarządzania siecią i usługami IT (NOC), resortowego centrum

bezpieczeństwa systemów i usług IT (SOC). Organy ochrony ludności zostaną objęte

podsystemem łączności niejawnej (chronionej kryptograficznie) w zakresie usług: głosu,

tekstu, obrazu, wideo, telefonu komórkowego i przekazywania dokumentów.

W ramach budowy systemu ostrzegania, alarmowania i powiadamiania przewiduje się

integrację nowoczesnych technologii i infrastruktury technicznej w celu efektywnego

ostrzegania ludności.

Działanie w tym obszarze zakłada modernizację oraz zastosowanie nowych technologii

służących alarmowaniu, ostrzeganiu i powiadamianiu o zagrożeniach ludności w ramach zadań

ochrony ludności i obrony cywilnej, a także personelu infrastruktury krytycznej znajdującego

się w rejonie zagrożenia. Celem tego działania jest zwiększenie odporności oraz skuteczności

reagowania na różnorodne zagrożenia, w szczególności cybernetyczne, jak również

zapewnienie zdolności operacyjnej do nieprzerwanego funkcjonowania w sytuacji zagrożeń na

poziomie lokalnym, wojewódzkim i krajowym, niezależnie od miejsca i źródła ich wystąpienia.

Elementem uzupełniającym tych działań jest projekt realizowany przez Państwową Straż

Pożarną, mający na celu stworzenie zaawansowanego systemu ostrzegania i alarmowania

ludności. System ten będzie bazował na rozbudowanej infrastrukturze obejmującej do 4060

różnych komponentów, takich jak infrastruktura sieciowa IT, centra danych oraz stacje

odbiorczo-nadawcze. Głównym zadaniem tych stacji będzie uruchamianie oraz sterowanie

syrenami alarmowymi będącymi w dyspozycji jednostek ochotniczych straży pożarnych, które

zostały zakwalifikowane do udziału w projekcie realizowanym w ramach Krajowego Planu

Odbudowy. System zostanie dodatkowo zaprojektowany tak, aby umożliwić łatwe podłączanie

do sieci syren należących również do innych podmiotów, w tym instytucji rządowych oraz

samorządowych.

Podmiotami przekazującymi środki są organy ochrony ludności i właściwi dysponenci, w tym

minister właściwy do spraw wewnętrznych, wojewodowie. Środki na zadania w obszarze 5

SBŁP i system ostrzegania, alarmowania i powiadamiania mogą pochodzić ze środków ujętych

w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym mowa w art. 40

ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

6) Obszar 6 – Korpus obrony cywilnej, który tworzą działy

•

Utworzenie korpusu obrony cywilnej (personel OC i krajowa rezerwa OC),

•

Oznakowanie podmiotów OC.

Utworzenie Ewidencji Obrony Cywilnej (budowa systemu teleinformatycznego na potrzeby

skutecznego zarządzania korpusem obrony cywilnej) zapewni właściwy dobór personelu

obrony cywilnej i jego wykorzystanie do wykonywania zadań w obszarze ochrony ludności

i obrony cywilnej.

Zgodnie z przepisami art. 125 ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych zarządza

korpusem obrony cywilnej.

W skład korpusu obrony cywilnej wchodzą

−

personel obrony cywilnej,

−

krajowa rezerwa obrony cywilnej.

Zaś w skład personelu obrony cywilnej wchodzą

−

osoby, którym nadano przydział mobilizacyjny obrony cywilnej,

−

osoby powołane do służby w obronie cywilnej w drodze naboru ochotniczego,

−

członkowie krajowej rezerwy obrony cywilnej powołani do służby w obronie cywilnej,

−

funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej.

Utworzenie i prowadzenie Ewidencji Obrony Cywilnej, w perspektywie długoterminowej, jest

ważnym elementem zarządzania personelem obrony cywilnej oraz krajową rezerwą obrony

cywilnej. W ramach zarządzania korpusem obrony cywilnej będą realizowane następujące

działania: nadawanie i uchylanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej i powoływanie

do służby w obronie cywilnej, przekazywanie wezwania do służby w obronie cywilnej

w momencie ogłoszenia mobilizacji. Program OLiOC zakłada sfinansowanie systemu

i procesu wydawania kart tożsamości, przydziałów mobilizacyjnych do obrony cywilnej oraz

tabliczek tożsamości. Osobom powołanym do służby w obronie cywilnej wydawana będzie

karta tożsamości. Osobom wykonującym działania ratownicze wydawana będzie również

tabliczka tożsamości.

W Programie OLiOC przewidziano również zadania i środki niezbędne na oznakowanie

personelu, obiektów i pojazdów organów i podmiotów OLiOC przewidzianych do realizacji

zadań OLiOC na czas wprowadzenia stanów nadzwyczajnych oraz w czasie wojny za pomocą

międzynarodowego znaku graficznego obrony cywilnej. Przewiduje się objęcie oznakowaniem

około 17 000 obiektów, 300 000 osób oraz ponad 40 000 pojazdów, uwzględniając potrzebę

rotacji personelu oraz sprzętu. Zakup oznakowania w znak OC dla podmiotów ochrony

ludności ma na celu osiągnięcie jednolitego oznakowania w celu prawidłowej identyfikacji

ratowników podmiotów OC.

Zapewnienie dostępności zasobów kadrowych będzie zapewnione poprzez przeszkolenie

personelu w zakresie rozwiązań organizacyjno-prawnych ochrony ludności i obrony cywilnej.

Założeniem jest ukończenie przez wszystkich managerów wykonujących zadania na rzecz

bezpieczeństwa powszechnego w ramach tego samego lub zbliżonego programu w specjalnie

przygotowanych do tego celu miejscach. W efekcie tego przedsięwzięcia jest spodziewana

znacząca poprawa współdziałania jednostek administracji publicznej na wszystkich

poziomach.

Podmiotami przekazującymi środki są organy ochrony ludności i właściwi dysponenci, w tym

minister właściwy do spraw wewnętrznych, wojewodowie. Środki na zadania w obszarze 6

utworzenie korpusu obrony cywilnej i oznakowanie podmiotów OC mogą pochodzić ze

środków ujętych w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym

mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

5. Środki przeznaczone na finansowanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej,

w latach 2025–2026

Zgodnie z art. 152 ust. 1 ustawy koszty na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony

cywilnej określonych w ustawie są pokrywane w ramach środków będących w dyspozycji

właściwych dysponentów części budżetu państwa. Finansowanie zadań ochrony ludności

i obrony cywilnej na poziomie samorządu gminy, powiatu i województwa ma być planowane

w ramach budżetów odpowiednio gmin, powiatów i samorządów województw. Zadania,

o których mowa w art. 154 ust. 2 ww. ustawy, będą mogły być finansowane w ramach rezerwy

celowej, o której mowa w art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu

kryzysowym. Na dofinansowanie zadań własnych z zakresu ochrony ludności i obrony

cywilnej jednostki samorządu terytorialnego będą otrzymywały środki w formie dotacji

celowej z budżetu państwa za pośrednictwem wojewodów (art. 154 ust. 4 i 5 ustawy)5).

Procentowy udział dotacji celowej w kosztach realizowanego zadania publicznego będzie

regulowała zawarta umowa. Wartość tej dotacji będzie mogła wynosić do 100 % kosztów

zadania.

Planuje się, że na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej corocznie

będzie przeznaczać się środki w wysokości nie niższej niż 0,3 % produktu krajowego brutto,

przy czym wysokość środków przeznaczonych na finansowanie zadań z zakresu ochrony

ludności i obrony cywilnej, zgodnie z Programem OLiOC, ujętych w ramach limitu wydatków

na finansowanie potrzeb obronnych, o których mowa w art. 40 ustawy z dnia 11 marca 2022 r.

o obronie Ojczyzny, wynosi 0,15 % produktu krajowego brutto. Istnieje także możliwość

finansowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej ze środków Funduszu Modernizacji

Bezpieczeństwa Publicznego i Ochrony Ludności. Na finansowanie tych zadań przeznaczać się

będzie corocznie środki w wysokości nie niższej niż 0,3 % produktu krajowego brutto, w skład

których wchodzą

−

Wydatki ministra właściwego do spraw wewnętrznych i wojewodów (z uwzględnieniem

wydatków na Komendę Główną PSP, Akademię Pożarniczą i komendy wojewódzkie

oraz powiatowe PSP w części 85 – wojewodowie) w 2025 roku wyniosą 5 779 676 000 zł,

a w 2026 roku – 5 475 756 000 zł.

−

Wydatki Rządowego Centrum Bezpieczeństwa w 2025 roku wyniosą 12 607 000 zł,

a w 2026 roku – 12 641 000 zł.

5)

Zgodnie z art. 154 ust. 4 ustawy, na finansowanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej z obszaru

ochrony ludności i obrony cywilnej, jednostki samorządu terytorialnego otrzymują z budżetu państwa dotacje

celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Jednostki samorządu terytorialnego, w ramach ww.

ustawy, będą realizowały następujące zadania zlecone

– tworzenie i utrzymywanie zasobów ochrony ludności przeznaczonych do realizacji zadań ochrony ludności

(art. 33 ust. 5 ustawy),

– utrzymanie elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania, ostrzegania i alarmowania

o zagrożeniach (art. 70 ust. 3 ustawy),

– dokonywanie bieżącego przeglądu w celu wytypowania obiektów budowlanych, które mogą zostać uznane

za obiekty zbiorowej ochrony (art. 91 ust. 10 ustawy),

– budowa i przebudowa budowli ochronnej, organizowanie miejsc doraźnego schronienia, remont i utrzymanie

obiektów zbiorowej ochrony, dostosowywanie obiektów do wymagań i warunków technicznych (art. 106

ust. 5 ustawy),

– wnioskowanie o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej (art. 135 ust. 9 ustawy).

−

Poz. 541

Wydatki Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych 2025 roku wyniosą 601 916 000 zł,

a w 2026 roku – 662 031 000 zł. Przy czym z uwagi na aktualizację RPRS kwoty

wydatków na lata 2025 i 2026 mogą ulec zmianie.

Ogółem w 2025 roku wydatki resortu spraw wewnętrznych i wojewodów (PSP) oraz RARS

wyniosą 6 394 199 000 zł, a w 2026 roku – 6 150 428 000 zł.

−

Wydatki ministra właściwego do spraw zdrowia na ratownictwo medyczne oraz

działalność lotniczych zespołów ratownictwa medycznego w wysokości

a) w 2025 roku wyniosą 4 896 526 000 zł, a w 2026 roku – 5 236 345 000 zł na Zespoły

Ratownictwa Medycznego (finansowane przez NFZ) i zadania zespołów ratownictwa

medycznego zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym

Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2025 r. poz. 91, z późn. zm.),

b) w 2025 roku wyniosą 294 513 000 zł, a w 2026 roku – 357 725 000 zł na Lotnicze

Pogotowie Ratunkowe (finansowane przez Ministra Zdrowia z części 46 – Zdrowie,

zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie

Medycznym).

Ogółem w 2025 roku wydatki resortu zdrowia wyniosą 5 191 039 000 zł, a w 2026 roku –

5 594 070 000 zł. Przy czym kwota zaplanowana na wydatki na LPR w 2026 roku stanowi

szacunkowe wyliczenia w ramach prac nad projektem ustawy budżetowej na 2026 r.

−

Środki ujęte w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o których

mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny,

w wysokości 0,15 % produktu krajowego brutto, tj. w 2025 roku – 5 115 150 000 zł,

a w 2026 roku – 5 461 500 000 zł.

Za podstawę przyjęto PKB za 2023 rok w wysokości 3 410,1 mld zł, ogłoszony

w obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 15 maja 2024 r. w sprawie pierwszego szacunku wartości

Produktu Krajowego Brutto w 2023 r. oraz PKB za 2024 rok w wysokości 3 641 mld zł,

prognozowany w wytycznych Ministra Finansów dotyczących stosowania jednolitych

wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych

projektowanych ustaw (wg aktualizacji z 10 października 2024 r.).

Przy czym, z uwagi na termin ogłoszenia w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

pierwszego szacunku wartości Produktu Krajowego Brutto w 2024 r., wysokość środków na

2026 rok może ulec zmianie.

6. Forma, zakres oraz sposób finansowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej ze

wskazaniem realizujących te zadania organów i podmiotów ochrony ludności, określeniem

harmonogramu oraz wskazaniem zadań priorytetowych

Realizacja Programu OLiOC przez wojewodów służy do wdrażania celu strategicznego jakim

jest budowa systemu ochrony ludności i obrony cywilnej w poszczególnych województwach,

akceptowanego i koordynowanego przez wojewodę, zgodnie z jego zakresem kompetencji.

Wojewodowie, na podstawie niniejszego Programu OLiOC i na mocy ustawy oraz w związku

z art. 14 ust. 7 i ust. 10 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, są

odpowiedzialni za proces wdrażania postanowień i zapisów Programu OLiOC, który jest

poprzedzony opiniowaniem przez Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego.

W przypadku planowania inwestycji, wojewoda realizuje je po uzyskaniu ww. opinii oraz

pozytywnej opinii Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Minister wydaje opinię po

jej uzgodnieniu z Ministrem Obrony Narodowej. Realizacja następuje w ramach limitu

środków finansowych przydzielonego na dane województwo, a przeznaczonych na

finansowanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej.

W 2025 roku środki, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, znajdujące się

w budżetach dysponentów są wydatkowane zgodnie z limitami zaplanowanymi w ustawie

budżetowej na 2025 rok z dnia 9 stycznia 2025 r. (Dz. U. poz. 63).

Natomiast środki w wysokości 0,15 % PKB, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy,

zostają podzielone według następujących kryteriów

−

80–90 % zostaje przeznaczone dla województw, w tym na zadania realizowane przez

samorządy,

−

10–20 % zostaje przeznaczone na zadania ponadlokalne, inwestycje pilotażowe oraz

strategiczne (centralne),

−

5–10 % zostanie przeznaczone na działania organizacji pozarządowych będącymi

podmiotami OLiOC.

Pula przeznaczona dla województw została podzielona wg poniższych kryteriów

−

ogólna liczba mieszkańców w województwach,

−

wskaźnik urbanizacji (liczba mieszkańców miast do ogólnej liczby mieszkańców),

−

wskaźnik zwiększonego bezpieczeństwa na wschodniej granicy Polski w ramach

Programu „Tarcza Wschód” dla województw: lubelskiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego, część województwa mazowieckiego. W ramach Programu OLiOC

uwzględnione będzie również województwo podkarpackie,

−

Poz. 541

miasto stołeczne Warszawa przy podziale środków traktowane będzie jak odrębne

województwo z uwzględnieniem wskaźników: urbanizacji i ogólnej liczby mieszkańców.

Z otrzymanej puli wojewódzkiej nie mniej niż 90 % środków będzie przekazane do

samorządów, a do 10 % środków zostanie w dyspozycji wojewodów.

W 2025 roku, po uchwaleniu pierwszego Programu OLiOC przez Radę Ministrów i dokonaniu

przeniesień wydatków pomiędzy częściami budżetu państwa w zakresie środków, o których

mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy, wojewodowie oraz samorządy planują zadania określone

w załączniku nr 1 do Programu OLiOC możliwe do realizacji do końca roku 2025.

Wojewodowie przekazują ze swojej puli środki dla samorządów, po dokonaniu merytorycznej

i finansowej analizy wniosków samorządów zawierających m.in. kosztorys i harmonogram

realizacji zadania, przy zapewnieniu wykorzystania środków finansowych na jego realizację

do końca roku 2025.

Pierwsze dotacje zostaną przekazane samorządom nie później niż do dnia 30 września 2025 r.

Jednocześnie w 2025 roku organy i podmioty OLiOC jako dysponenci planują środki

finansowe w swoich częściach budżetowych na zadania określone w załączniku nr 1 do

Programu OLiOC w ramach prac nad ustawą budżetową na 2026 rok, zgodnie z wyliczonymi

szacunkami.

Zgodnie z ustawą środki będące w dyspozycji właściwych dysponentów przeznacza się na

finansowanie lub dofinansowanie organów i podmiotów ochrony ludności w zakresie realizacji

zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, w szczególności na

−

tworzenie i utrzymanie zasobów ochrony ludności, w tym rozwój krajowego systemu

ratowniczo-gaśniczego oraz ochotniczych straży pożarnych i innych podmiotów ochrony

ludności,

−

zakup i modernizację sprzętu teleinformatycznego oraz zapewniającego funkcjonalność

systemów wykrywania zagrożeń oraz ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach,

−

budowę, utrzymanie lub doposażenie baz magazynowych zapewniających utrzymanie

łańcucha dostaw usług niezbędnych do realizowania zadań ochrony ludności i obrony

cywilnej w czasie wystąpienia zagrożeń dla ludności i w sytuacjach kryzysowych dla

administracji publicznej,

−

przygotowanie dokumentacji technicznej lub przeprowadzenie modernizacji, remontów

lub inwestycji w infrastrukturę przeznaczoną do realizacji zadań z zakresu ochrony

ludności i obrony cywilnej, w tym budowli ochronnych,

−

szkolenia i edukację.

Ww. zadania będą mogły realizować organy i podmioty ochrony ludności, o których mowa

w Rozdziale 3 i 4 ustawy.

Zakres powyższych zadań, jak również szczegóły zadań opisanych i wskazanych w załączniku

nr 1 do Programu OLiOC stanowią zakres kosztów kwalifikowalnych objętych

dofinansowaniem.

Terminy realizacji zadań z zakresu OLiOC



Powołanie Rządowego Zespołu Ochrony Ludności.

o



Termin: Pierwsze posiedzenie Zespołu odbyło się w dniu 31 stycznia 2025 roku.

Opracowanie i przedstawienie do uzgodnienia i opiniowania pierwszego Programu

OLiOC.

o



Termin: do dnia 23 marca 2025 roku.

Przedłożenie uzgodnionego wniosku ministra właściwego do spraw wewnętrznych

i Ministra Obrony Narodowej do ministra właściwego do spraw finansów publicznych

w sprawie przeniesienia wydatków zaplanowanych w dziale „obrona narodowa” między

częściami budżetu państwa.

o



Termin: 60 dni od dnia zatwierdzenia pierwszego Programu OLiOC.

Szkolenie organów ochrony ludności.

o

Termin: w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Pierwsze szkolenia

Akademia Pożarnicza rozpoczęła w dniu 10 lutego 2025 roku. Do tej pory odbyło

się 18 edycji kursów z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla poziomu

powiatowego.



Utworzenie/uruchomienie Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony

Cywilnej (Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji upoważnił Komendanta

Głównego Państwowej Straży Pożarnej).

o



W terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Utworzenie/uruchomienie Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony „OZO”

(Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej).

o



W terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Utworzenie/uruchomienie Ewidencji Obrony Cywilnej (Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji).

o



W terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Przygotowanie sprawozdania z wykonania ustawy.

o

Pierwsze sprawozdanie Rada Ministrów przedstawia Sejmowi i Senatowi do dnia

30 kwietnia 2026 roku,

o

następne sprawozdania – co 2 lata do dnia 30 kwietnia danego roku.



Poz. 541

Opracowanie przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, w uzgodnieniu

z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, strategii rozwoju jednostek ochrony

przeciwpożarowej (pierwsza strategia w terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia

pierwszego Programu OLiOC, następne strategie są opracowywane – w terminie

6 miesięcy od dnia przyjęcia kolejnych Programów OLiOC).



Analizowanie przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, nie rzadziej

niż raz na 2 lata, a w razie uzasadnionej potrzeby częściej, strategii rozwoju jednostek

ochrony przeciwpożarowej w odniesieniu do strategii bezpieczeństwa społeczności

lokalnych, specyfiki poszczególnych województw, w szczególności w zakresie

współpracy transgranicznej i bezpieczeństwa granic oraz w odniesieniu do celów

strategii bezpieczeństwa narodowego.

Zadania priorytetowe w zakresie OLiOC w 2025 roku to

−

budowa i remonty obiektów zbiorowej ochrony ze szczególnym uwzględnieniem

obszarów z Programu „Tarcza Wschód”,

−

tworzenie i uzupełnianie zapasów magazynowych OLiOC,

−

opracowanie i dostarczenie do każdego gospodarstwa domowego w Polsce poradnika

kryzysowego,

−

przeprowadzenie szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla wskazanych

w ustawie organów ochrony ludności w Polsce,

−

stworzenie systemu Ewidencji Obrony Cywilnej,

−

stworzenie systemu Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej,

−

stworzenie systemu Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony,

−

rozbudowa bazy medycznej na cele ochrony ludności i obrony cywilnej (w latach 2025–2026

przewiduje się także przegląd szpitali mogących wypełniać potrzeby ochronne dla personelu

medycznego i pacjentów, z możliwością ich rozbudowy w celu nieprzerwanego

funkcjonowania bloków operacyjnych, OIOM-u, Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych

i pionu diagnostycznego).

Wojewoda przekazuje dotacje celowe z budżetu państwa (art. 154 ust. 5 ustawy) jednostce

samorządu terytorialnego na finansowanie albo dofinansowanie zadań własnych z zakresu

ochrony ludności i obrony cywilnej (procentowy udział dotacji celowej w kosztach

realizowanego zadania reguluje zawarta umowa. Wartość dotacji celowej może wynosić do

100 % kosztów zadania) – art. 154 ust. 6 ustawy.

Zgodnie z art. 154 ust. 4 ustawy, na finansowanie zadań zleconych z zakresu administracji

rządowej z obszarów ochrony ludności i obrony cywilnej, jednostki samorządu terytorialnego

otrzymują z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań.

Jednostki samorządu terytorialnego, w ramach ustawy, będą realizowały następujące zadania

zlecone

–

tworzenie i utrzymywanie zasobów ochrony ludności przeznaczonych do realizacji zadań

ochrony ludności (art. 33 ust. 5 ustawy),

–

utrzymanie elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania, ostrzegania

i alarmowania o zagrożeniach (art. 70 ust. 3 ustawy),

–

dokonywanie bieżącego przeglądu w celu wytypowania obiektów budowlanych, które

mogą zostać uznane za obiekty zbiorowej ochrony (art. 91 ust. 10 ustawy),

–

budowa i przebudowa budowli ochronnej, organizowanie miejsc doraźnego schronienia,

remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony, dostosowywanie obiektów do wymagań

i warunków technicznych (art. 106 ust. 5 ustawy),

–

wnioskowanie o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej (art. 135 ust. 9

ustawy).

Zasady otrzymywania i rozliczania dotacji celowych określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych.

W 2026 roku środki, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, znajdujące się

w budżetach dysponentów są wydatkowane zgodnie z limitami zaplanowanymi w ustawie

budżetowej na 2026 rok.

W 2026 roku środki w wysokości 0,15 % PKB, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy,

zostają podzielone szczegółowo według kryteriów opisanych powyżej.

Wojewodowie przekazują ze swojej puli środki dla samorządów, po dokonaniu merytorycznej

i finansowej analizy wniosków samorządów zawierających m.in. kosztorys i harmonogram

realizacji zadania, przy zapewnieniu wykorzystania środków finansowych na jego realizację

do końca roku 2026.

W 2026 roku dotacje powinny być przekazane samorządom nie później niż do dnia 31 marca

2026 r.

Uwaga! Wszystkie przyznane w danym roku środki muszą być wydatkowane i rozliczone

do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego.

Inne źródła finansowania (art. 157 ustawy)

Spółki z udziałem Skarbu Państwa, spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego

i spółki z udziałem państwowych osób prawnych mogą przeznaczać corocznie na wpłatę na

Fundusz Modernizacji Bezpieczeństwa Publicznego i Ochrony Ludności do 0,3 % zysków

netto za rok poprzedni w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

(Dz. U. z 2023 r. poz. 120, z późn. zm.) lub międzynarodowego standardu rachunkowości

stosowanego przez daną spółkę. Wielkość zgromadzonych środków będzie znana dopiero po

zakończeniu roku budżetowego.

Poszczególni dysponenci mogą pozyskiwać środki finansowe z innych źródeł, m.in. funduszy

unijnych (w tym regionalnych i krajowych programów operacyjnych), Funduszu

Bezpieczeństwa i Obronności, na dofinansowanie realizacji zadań ochrony ludności i obrony

cywilnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami w tym zakresie.

7. Informacja o kontynuacji realizacji zadań po 2026 roku

Zadania realizowane i finansowane na podstawie niniejszego Programu OLiOC, które ze swej

istoty mają charakter wieloletni, będą przedmiotem wnikliwej analizy podczas prac nad

projektem Programu OLiOC na lata 2027–2030. Jeżeli w wyniku tej analizy, po uwzględnieniu

aspektów merytorycznych, organizacyjnych i finansowych oraz ocenie stopnia i jakości

realizacji, zostanie potwierdzona celowość dalszego finansowania danego przedsięwzięcia –

będzie ono w pierwszej kolejności rekomendowane do uwzględnienia w kolejnej edycji

Programu. Takie podejście powinno zapewnić ciągłość finansowania i racjonalność

poniesionych, na podstawie niniejszego Programu OLiOC, wydatków. W oczywisty sposób,

poprawność analizy dokonanej przez autorów projektu kolejnej edycji Programu OLiOC

będzie podlegała ocenie i weryfikacji w trakcie procesu uzgadniania i opiniowania projektu

Programu OLiOC na lata 2027–2030.

Zadania w poszczególnych obszarach mogą być realizowane w najbliższych latach,

w zależności od wyników z procesów inwentaryzacji, analizy zagrożeń i realizacji Programu

OLiOC w latach 2025–2026.

W przypadku zadań o charakterze inwestycyjnym w ramach poszczególnych obszarów, m.in.

związanych z budową budowli ochronnych, będą realizowane zgodnie z przyjętym

harmonogramem. Środki finansowe na te zadania powinny być zabezpieczane zgodnie

z planowanym kosztorysem i harmonogramem oraz powinny mieć zapewnione finansowanie

w kolejnych edycjach Programu OLiOC celem ich kontynuacji i skutecznej realizacji.

W 2025 roku działania powinny być ukierunkowane na opracowanie analiz, ekspertyz,

sporządzenie dokumentacji budowlanej i realizację remontów i napraw budowli ochronnych.

Przedmiotowe działania powinny być kontynuowane w 2026 roku.

Wszystkie zadania ujęte w obszarach wymienionych w Programie OLiOC będą realizowane

zgodnie z przyjętym harmonogramem. Zadania związane z utrzymaniem bieżącym w celu

zapewnienia

ciągłości

usług

lub

dostaw

43

oraz

funkcjonowania

m.in.

systemów

informatycznych, ewidencji i baz magazynowych powinny mieć zapewnione finansowanie

w kolejnych edycjach Programu OLiOC.

Przygotowanie zasobów do zapewnienia funkcjonalności miejsc doraźnego schronienia

EWIDENCJA ZASOBÓW

ZAPEWNIENIE CIĄGŁOŚCI

DOSTAW PODSTAWOWYCH

2) 4)

USŁUG

Zapewnienie ciągłości dostaw żywności, produktów leczniczych, wody pitnej, w tym awaryjnych ujęć wody i budowa lokalnych studni.

Zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej, paliwa, łączności, usług teleinformatycznych i transportu.

Organizacja doraźnych szpitali oraz tymczasowych miejsc udzielania pomocy medycznej.

Budowa lub modernizacja obiektów użyteczności publicznej pod względem uzyskania autonomii energetycznej oraz punktu dostępowego (gov.net) z możliwością tymczasowego

zakwaterowania osób i personelu OC oraz Sił Zbrojnych RP.

Budowa sieci lądowisk przyszpitalnych, spełniających wymogi techniczne do przyjmowania m.in. wojskowych statków powietrznych (o podwyższonej masie startowej (około 12

ton), wykorzystywanych do ewakuacji medycznej wojsk własnych i sojuszniczych oraz personelu cywilnego.

Rozbudowa infrastruktury medycznej o elementy podwójnego przeznaczenia (np. garaże podziemne, hale, piwnice, itp.), w których możliwe będzie przeprowadzanie zabiegów

chirurgicznych, przechowywanie wyrobów medycznych, czy też krwi i jej produktów.

Wytyczenie lub rozbudowa dróg dojazdowych (oraz dróg zapasowych) do podmiotów leczniczych przewidzianych do hospitalizacji rannych.

Utworzenie i utrzymanie Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej

MSWiA, PSP

wojewodowie, JST

2025-2026

2025-2026

PSP

2025-2026

2025

2025-2026

MON, wojewodowie, JST

wojewodowie, PSP, RARS, JST,

APoż

Zabezpieczenie logistyczne i zapewnienie ciągłości dostaw

Budowa i modernizacja magazynów oraz doposażenie baz magazynowych w sprzęt niezbędny do realizacji zadań w sytuacjach kryzysowych, katastrof, zdarzeń masowych,

wielkoobszarowych, gwałtownych zjawisk atmosferycznych, zagrożeń CBRN oraz w czasie wojny - m.in.: worki, rękawy, geowłóknina, folie na pokrycia dachowe, filtry,

jednorazowe środki indywidualnej ochrony, odkażalniki, środki gaśnicze, techniczne środki materiałowe, osuszacze, agregaty prądotwórcze, magazyny energii, lokalne źródła

dostarczania energii, konstrukcje modułowe, stacje uzdatniania wody, stacje do uzdatniania ścieków, urządzenia pomiarowe do wykrywania skażeń chemicznych i

promieniotwórczych, pakiety odkażające i inne.

Sprzęt kwatermistrzowski dla ratowników i osób poszkodowanych, m.in. łóżka, namioty, kuchnie polowe, nagrzewnice, kontenerowe obiekty mieszkalne i magazynowe,

UZUPEŁNIENIE ZASOBÓW

jednorazowe filtry do wody, urządzenia techniczne, sprzęt inżynieryjno-saperski, pompy do wody zanieczyszczonej, pompy do wody czystej, zbiorniki do wody.

I INFRASTRUKTURY NIEZBĘDNEJ klimatyzatory,

Zapasy żywnościowe, w tym pakiety żywnościowe, woda konfekcjonowana.

1) 2) 4)

Środki sanitarno-higieniczne.

DO REALIZACJI ZADAŃ OLiOC

Środki opatrunkowe.

Sprzęt do ewakuacji osób poszkodowanych.

Urządzenia medyczne, w tym diagnostyczne.

Indywidulane wyposażenie ochrony specjalnej (kamizelki kuloodporne, kamizelki nożoodporne, obuwie ochronne, rękawice ochronne, hełmy i inne).

Mobilny sprzęt oświetleniowy.

CENTRALNA EWIDENCJA

Opracowanie i wdrożenie Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony

OBIEKTÓW ZBIOROWEJ OCHRONY

MIEJSCA DORAŹNEGO

SCHRONIENIA1) 4)

MSWiA, MON5), wojewodowie, JST 2025-2026

Harmonogram

Programu

1

2 214 951 900,00 zł

4 599 332 800,00 zł4)

2 384 380 900,00 zł

2025

2 094 322 000,00 zł

5 687 022 900,00 zł4)

3 592 700 900,00 zł

2

2026