Zarządzenie nr 15 Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2025 r. w sprawie powołania Komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015-2023

§ 1. 1. Tworzy się Komisję do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015–2023, zwaną dalej „Komisją”.

2. Komisja jest organem pomocniczym Prezesa Rady Ministrów.

§ 2. Zadaniem Komisji jest wyjaśnienie mechanizmów represji stosowanych w latach 2015–2023 wobec organizacji

społeczeństwa obywatelskiego oraz osób fizycznych, które aktywnie działały na rzecz zasad praworządności i praw człowieka, zwanych dalej „działaczami społecznymi”.

§ 3. 1. W skład Komisji wchodzi 11 członków, w tym

1)

trzy osoby wyznaczone przez Ministra Sprawiedliwości;

2)

trzy osoby wyznaczone przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych;

3)

jedna osoba wyznaczona przez ministra właściwego do spraw informatyzacji;

4)

jedna osoba wyznaczona przez Ministra Koordynatora Służb Specjalnych;

5)

jedna osoba wyznaczona przez Ministra do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego;

6)

jedna osoba wyznaczona przez Prokuratora Krajowego;

7)

jedna osoba wyznaczona przez Komendanta Głównego Policji.

2. Przewodniczącego Komisji wskazuje Prezes Rady Ministrów, spośród członków Komisji.

3. Przewodniczący wyznacza sekretarza Komisji spośród członków Komisji, o których mowa w ust. 1 pkt 1.

4. W skład Komisji może wchodzić jedynie osoba, która charakteryzuje się znajomością problematyki związanej

z przedmiotem prac Komisji, a także posiada niezbędną wiedzę na temat metod działania Policji, prokuratury oraz organów

regulacyjnych w stosunku do organizacji społeczeństwa obywatelskiego i działaczy społecznych.

5. Poza członkami, o których mowa w ust. 1, stały udział w pracach Komisji biorą

1)

prokurator wyznaczony przez Prokuratora Krajowego;

2)

Pełnomocnik Komendanta Głównego Policji do Spraw Ochrony Praw Człowieka.

6. Komisja może współpracować z innymi organami ochrony prawa, w szczególności Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, organami samorządów prawniczych, w tym Naczelną Radą Adwokacką i Krajową Radą Radców Prawnych, a także z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.

7. Przewodniczący może zapraszać, z własnej inicjatywy albo na wniosek członka Komisji, do udziału w pracach Komisji, z głosem doradczym, osoby, których wiedza i doświadczenie mogą być przydatne do wykonywania zadań Komisji.

§ 4. 1. Pracami Komisji kieruje przewodniczący.

2. Do zadań przewodniczącego należy w szczególności

1)

zwoływanie posiedzeń Komisji – z własnej inicjatywy albo na wniosek co najmniej połowy liczby członków Komisji;

2)

przewodniczenie posiedzeniom Komisji;

3)

określanie porządku obrad Komisji;

4)

reprezentowanie Komisji na zewnątrz;

5)

określanie szczegółowych zadań niezbędnych do realizacji zadań Komisji oraz sposobu ich wykonania przez członków

Komisji;

6)

powierzanie poszczególnym członkom Komisji wykonania określonych zadań służących realizacji zadań Komisji,

z uwzględnieniem wniosków zgłaszanych przez członków Komisji;

7)

monitorowanie prac Komisji oraz zespołu, o którym mowa w § 8.

3. Przewodniczący może zlecać sporządzenie ekspertyz, opinii, analiz oraz raportów na potrzeby prac Komisji.

4. W przypadku nieobecności przewodniczącego pracami Komisji kieruje wyznaczony przez niego członek Komisji.

§ 5. Osoby wchodzące w skład Komisji w zakresie sprawowania swoich funkcji w Komisji są niezależne.

§ 6. 1. Do zadań sekretarza należy obsługa kancelaryjno-biurowa Komisji, w szczególności

1)

przygotowywanie posiedzeń Komisji;

2)

sporządzanie protokołów posiedzeń Komisji;

3)

prowadzenie dokumentacji dotyczącej prac realizowanych przez Komisję;

4)

wykonywanie innych zadań wyznaczonych przez przewodniczącego.

2. Protokoły posiedzeń Komisji podpisuje osoba przewodnicząca posiedzeniu Komisji oraz sekretarz. Osoby wchodzące w skład Komisji mają wgląd w protokoły posiedzeń Komisji.

3. W przypadku nieobecności sekretarza jego zadania wykonuje pracownik urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości wyznaczony przez przewodniczącego.

§ 7. 1. Organy administracji rządowej oraz jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane w ramach swoich kompetencji, na wniosek przewodniczącego, udzielają Komisji pomocy przy wykonywaniu zadań, w szczególności przedstawiają niezbędne informacje, analizy i dokumenty, z zachowaniem niezbędnych zasad bezpieczeństwa informacji, w tym

ochrony informacji niejawnych.

2. Komisja w celu wykonywania swoich zadań może korzystać w szczególności z informacji przekazanych osobom

wchodzącym w skład Komisji przez Prokuratora Generalnego, Prokuratora Krajowego lub innych upoważnionych przez

nich prokuratorów zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 390

oraz z 2025 r. poz. 304).

§ 8. 1. W ramach Komisji powołuje się zespół, którego zadaniem jest analiza niejawnych metod działania ze strony

organów państwa.

2. W skład zespołu może wchodzić jedynie osoba, która spełnia wymagania określone w ustawie z dnia 5 sierpnia

2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 632 i 1222) w zakresie dostępu do informacji niejawnych

o klauzuli tajności „ściśle tajne”.

3. Jeżeli osoba wchodząca w skład Komisji w chwili jej wyznaczenia w skład zespołu nie spełnia wymagań, o których

mowa w ust. 2, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego albo Służba Kontrwywiadu Wojskowego przeprowadza poszerzone postępowanie sprawdzające w terminie nie dłuższym niż miesiąc od dnia otrzymania informacji o wyznaczeniu tej

osoby w skład zespołu.

4. Jeżeli poszerzone postępowanie sprawdzające, o którym mowa w ust. 3, zakończy się odmową wydania poświadczenia bezpieczeństwa, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego albo Służba Kontrwywiadu Wojskowego informuje o tym

niezwłocznie organ, który wyznaczył daną osobę w skład Komisji. Organ, który wyznaczył w skład Komisji osobę, której

dotyczy odmowa wydania poświadczenia bezpieczeństwa, niezwłocznie odwołuje tę osobę ze składu Komisji oraz wyznacza

na jej miejsce inną osobę.

5. Przewodniczący, w porozumieniu z członkami Komisji, określa skład i szczegółowy zakres zadań zespołu.

6. Przewodniczący wyznacza przewodniczącego zespołu spośród członków tego zespołu.

7. Posiedzenia zespołu odbywają się, w zależności od potrzeb, w terminie poprzedzającym planowane posiedzenie

Komisji.

8. Zespół przedkłada wyniki swoich prac Komisji.

9. Do posiedzeń zespołu przepisy o posiedzeniach Komisji stosuje się odpowiednio.

§ 9. Przewodniczący może zarządzić odbycie posiedzenia Komisji przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.

§ 10. Komisja podejmuje ustalenia w drodze uzgodnienia stanowisk. W przypadku gdy uzgodnienie nie jest możliwe,

osoba przewodnicząca posiedzeniu Komisji może zarządzić przeprowadzenie głosowania. W przypadku równej liczby głosów

rozstrzyga głos osoby przewodniczącej posiedzeniu Komisji.

§ 11. 1. Przewodniczący przedstawia Prezesowi Rady Ministrów

1)

pierwszy raport cząstkowy – do dnia 15 lipca 2025 r.;

2)

drugi raport cząstkowy – do dnia 30 września 2025 r.;

3)

trzeci raport cząstkowy – do dnia 10 grudnia 2025 r.;

4)

raport końcowy – do dnia 31 grudnia 2025 r.

2. Raporty, o których mowa w ust. 1, zawierają w szczególności

1)

informacje o metodach i mechanizmach represji stosowanych w latach 2015–2023 w stosunku do organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych;

2)

informacje o postępowaniach administracyjnych, przygotowawczych i sądowych, które toczyły się albo wciąż się toczą

wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych;

3)

rekomendacje dla organów władzy publicznej dotyczące w szczególności

a)

metod działania Policji w kontekście korzystania z wolności zgromadzeń, ograniczeń tej wolności, stosowania

środków przymusu bezpośredniego,

b) działalności prokuratury w kontekście prowadzenia postępowań w stosunku do działaczy społecznych,

c)

działalności sądów w kontekście obsady sądów, przewlekłości postępowań, stosowania nadzwyczajnych środków

zaskarżenia,

d) działalności służb specjalnych w kontekście metod kontroli operacyjnej, stosowania oprogramowania Pegasus lub

podobnego oprogramowania służącego inwigilacji, a także śledzenia obywateli,

e)

stosowania mechanizmów dyscyplinarnych oraz karnych w Policji, sądach, prokuraturze, w stosunku do osób

podejrzewanych o nadużycia,

f)

metod działania mediów publicznych, w kontekście ujawniania różnych informacji na temat organizacji społecznych i aktywistów, stosowania pozwów SLAPP (strategic lawsuits against public participation), a także prowadzenia kampanii dyfamacyjnych wobec środowisk i organizacji będących krytycznie nastawionych wobec działań

władz w zakresie niszczenia zasady praworządności i mechanizmów ochrony praw obywatelskich,

g) mechanizmów kompensacyjnych w stosunku do ofiar represji.

3. W oparciu o wstępne rekomendacje zawarte w raportach cząstkowych, raport końcowy zawiera także propozycje

zmian legislacyjnych opracowane i przedstawione przez ministrów właściwych w obszarze tematycznym będącym przedmiotem rekomendacji.

§ 12. 1. Osobom wchodzącym w skład Komisji przysługuje wynagrodzenie za udział w jej pracach w wysokości

wynagrodzenia sekretarza stanu w administracji rządowej.

2. Osobom, o których mowa w § 3 ust. 7, przysługuje zwrot kosztów przejazdu poniesionych w związku z uczestnictwem

w posiedzeniu Komisji, obliczony zgodnie z przepisami dotyczącymi ustalania należności przysługujących pracownikowi

zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

§ 13. Wydatki związane z działalnością Komisji są pokrywane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest

Minister Sprawiedliwości.

§ 14. Obsługę techniczno-organizacyjną działalności Komisji zapewnia urząd obsługujący Ministra Sprawiedliwości.

§ 15. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 10 kwietnia 2025 r.

Poz. 306

ZA R ZĄ D Z EN I E NR 1 5

PR E Z ES A R AD Y M IN I S TRÓ W

z dnia 10 kwietnia 2025 r.

w sprawie powołania Komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa

obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015–2023

Na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1050 i 1473)

zarządza się, co następuje