Uchwała nr 13 Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2025 r. w sprawie przyjęcia "Polityki Promocji Gospodarczej Polski"

§ 1. Przyjmuje się politykę publiczną pod nazwą „Polityka Promocji Gospodarczej Polski”, stanowiącą załącznik do

uchwały.

Załącznik nr 1. Rynki priorytetowe dla poszczególnych branż oraz kierunki eksportowe dla

15 sektorów priorytetowych w perspektywie do 2029 r. w ramach programu Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki

Załącznik nr 2. Zaangażowanie poszczególnych instytucji we wsparcie i promocję

gospodarczej ekspansji zagranicznej oraz planowane działania

Załącznik nr 1. Rynki priorytetowe dla poszczególnych branż oraz kierunki eksportowe dla

15 sektorów priorytetowych w perspektywie do 2029 r. w ramach programu Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki

Załącznik nr 2. Zaangażowanie poszczególnych instytucji we wsparcie i promocję

gospodarczej ekspansji zagranicznej oraz planowane działania

§ 2. Okres realizacji polityki, o której mowa w § 1, ustala się na lata 2025–2030.

załącznik nr 2).

Promocja turystyczna Polski (zob. załącznik nr 2).

Rozwój za pomocą Przedstawicielstw sieci

kontaktów z instytucjami zagranicznymi, bankami

rozwoju oraz inwestorami.

Działania wspierające umiędzynarodowienie

polskich podmiotów z sektora kosmicznego,

zwłaszcza MŚP.

Promocja na rynkach zagranicznych polskiego

sektora kosmicznego i jego osiągnięć oraz

potencjału, w tym na ważniejszych branżowych

imprezach targowo-wystawienniczych na świecie.

Kontynuacja dotychczasowego instrumentu

Akcelerator Łukasiewicza.

Promocja

−

Przyciąganie

inwestycji

o kluczowym

znaczeniu dla

innowacyjności

i zaawansowania

technologicznego

polskiej gospodarki

Przyciąganie

inwestycji

o kluczowym

znaczeniu dla

innowacyjności

i zaawansowania

technologicznego

polskiej gospodarki

− Kontynuacja dotychczasowych działań zob.

załącznik nr 2.

− Utrzymanie pozycji Polski jako czołowej

destynacji inwestycyjnej i polepszenie naszej

pozycji w kluczowych światowych rankingach

gospodarczych.

− Przyciągnięcie zwiększonego kapitału

zagranicznego w wybranych branżach,

a w dłuższej perspektywie zdywersyfikowanie i

zwiększenie udziału produktów bardziej

zaawansowanych technologicznie w koszyku

eksportowym Polski, przeciwdziałając w ten

sposób niekorzystnym trendom dla struktury

Instytucja Obszar

działania

Poz. 193

Plany

−

−

−

eksportu Polski odnotowanym przez UNCTAD

(zmiany w tzw. export sophistication gap).

Przyciąganie inwestorów charakteryzujących się

nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi.

Wzmocnienie i zintensyfikowanie działań

mających na celu pozyskanie inwestycji

w kluczowych dla rozwoju Polski sektorach czemu

będzie służył tzw. roadshows dla strategicznych

sektorów i rynków.

Działanie na rzecz zwiększania szans polskich

przedsiębiorców na budowę sieci kontaktów

międzynarodowych i budowanie

ponadnarodowej współpracy – przez działania na

rzecz obecności inwestorów zagranicznych w

Polsce.

Kontynuacja dotychczasowych działań zob.

załącznik nr 2.

BGK

Przyciąganie

inwestycji

o kluczowym

znaczeniu dla

innowacyjności

i zaawansowania

technologicznego

polskiej gospodarki

−

KUKE

Przyciąganie

inwestycji

o kluczowym

znaczeniu dla

innowacyjności

i zaawansowania

technologicznego

polskiej gospodarki

− Kontynuacja dotychczasowych działań zob.

załącznik nr 2.

informacje

− Działania informacyjne dla inwestorów

(odpowiedzi na zapytania, spotkania 1 na 1,

webinary i przewodniki dla inwestorów).

− Współpraca z Polską Agencją Inwestycji i Handlu

oraz innymi instytucjami zajmującymi się

inwestorami.

− Wymiana wiedzy i doświadczeń w zakresie

wsparcia inwestorów.

ARP

MF

Przyciąganie

inwestycji

o kluczowym

znaczeniu dla

innowacyjności

i zaawansowania

technologicznego

polskiej gospodarki

− Kontynuacja dotychczasowych działań zob.

załącznik nr 2.

Instytucja Obszar

działania

Poz. 193

Plany

Inwestycje za granicą

− Prowadzenie postępowań w zakresie porozumień

inwestycyjnych.

BGK

Rozwój polskich

inwestycji za

granicą

PFR TFI

Rozwój polskich

inwestycji za

granicą

KUKE

Rozwój polskich

inwestycji za

granicą

− Proaktywna rola BGK jako integratora polskiego

sektora bankowego w zakresie finansowania

handlowej ekspansji zagranicznej (finansowanie

konsorcjalne projektów z bankami

komercyjnymi).

− Dalsze aktywne działania promocyjne w obszarze

(i) oferowanych przez BGK instrumentów i

możliwości wsparcia inwestycji zagranicznych,

oraz (ii) potencjalnych ryzyk, wyzwań związanych

z realizacją zagranicznych inwestycji

kapitałowych, mające na celu zwiększenie

świadomości wśród polskich przedsiębiorstw.

− Przez swoją sieć międzynarodowych

przedstawicielstw – aktywne uczestnictwo

w rozeznaniu rynku w zakresie potencjalnych

transakcji M&A.

− Intensyfikacja monitoringu polskich

przedsiębiorstw realizujących projekty

zagraniczne z własnych środków, pod kątem

możliwości ich zrefinansowania przez BGK

i uwolnienia środków finansowych na kolejne

potencjalne projekty.

− Konieczność identyfikacji potrzeb przedsiębiorstw

w

zakresie

stworzenia

instrumentu

współfinansowania inwestycji zagranicznych rzędu

100 tys. – 2 mln EUR.

− Konieczność identyfikacji potrzeb przedsiębiorstw

w zakresie utworzenia odrębnego funduszu/

instrumentu wspierającego inwestycje polskich

firm w Ukrainie.

− Działania promocyjne i edukacyjne, w tym

opracowanie autorskich raportów dotyczących

polskich inwestycji zagranicznych, w celu

zwiększania wśród przedsiębiorstw wiedzy na

temat korzyści związanych z kapitałową ekspansją

zagraniczną oraz świadomości instrumentów

wsparcia oferowanych m.in. przez fundusz.

− Zacieśnianie współpracy funduszu z innymi

instytucjami w ramach ekosystemu instytucji

odpowiedzialnych za wspieranie umiędzynarodowienia.

− Udział funduszu w kolejnych projektach inwestycyjnych

polskich firm na rynkach zagranicznych.

− Kontynuacja dotychczasowych działań (zob.

załącznik nr 2).

Szczegółowe zaangażowanie poszczególnych instytucji we wsparcie i promocję

gospodarczej ekspansji zagranicznej oraz planowane działania – w załączniku nr 2.

Zestawienie obecnych instrumentów i środków wsparcia internacjonalizacji zawiera

Załącznik nr 2

Zaangażowanie poszczególnych

instytucji we wsparcie i promocję

gospodarczej ekspansji zagranicznej

oraz planowane działania

Wsparcie eksportu skierowane do firm ......................................... 7

PAIH – doradztwo, szkolenia, informacje, wsparcie dotacyjne ......................... 7

Obszar działania .....................................................................................................................................7

Adresaci działań ......................................................................................................................................7

Efekty działań...........................................................................................................................................7

Planowane działania..............................................................................................................................8

ZBH PAIH – działania na rynkach zagranicznych .................................................... 9

Obszar działania .....................................................................................................................................9

Adresaci działań ......................................................................................................................................9

Efekty działań...........................................................................................................................................9

Planowane działania..............................................................................................................................9

RBH PAIH ‒ działania na rynkach lokalnych ............................................................. 9

Obszar działania .....................................................................................................................................9

Adresaci działań ................................................................................................................................... 10

Efekty działań........................................................................................................................................ 10

Planowane działania........................................................................................................................... 10

BGK – finansowe wsparcie eksportu ..........................................................................10

Obszar działania .................................................................................................................................. 10

Adresaci działań ................................................................................................................................... 11

Efekty działań........................................................................................................................................ 11

Planowane działania........................................................................................................................... 13

KUKE – ubezpieczenia i finansowanie eksportu ....................................................13

Obszar działania .................................................................................................................................. 13

Adresaci działań ................................................................................................................................... 14

Efekty działań........................................................................................................................................ 14

Planowane działania........................................................................................................................... 15

KUKE Finance – faktoring, kompleksowe zarządzanie wierzytelnościami,

finansowe wsparcie przedsiębiorców ........................................................................16

Obszar działania .................................................................................................................................. 16

Adresaci działań ................................................................................................................................... 17

Efekty działań........................................................................................................................................ 17

Planowane działania........................................................................................................................... 18

PARP – doradztwo, szkolenia, informacje, zaangażowanie na rzecz

startupów, wsparcie dotacyjne .....................................................................................20

Obszar działania .................................................................................................................................. 20

Adresaci działań ................................................................................................................................... 23

Efekty działań........................................................................................................................................ 23

Planowane działania........................................................................................................................... 24

NCBR – finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych,

w tym startupów, doradztwo, szkolenia, akcje informacyjne, wsparcie w

Brukseli ...................................................................................................................................25

Obszar działania .................................................................................................................................. 25

Adresaci działań ................................................................................................................................... 26

Efekty działań........................................................................................................................................ 26

Planowane działania........................................................................................................................... 27

Sieć Badawcza Łukasiewicz – rozwiazywanie problemów technologicznych

oraz oferowanie dostępnych w Łukasiewiczu produktów lub usług ............28

Obszar działania .................................................................................................................................. 28

Adresaci działań ................................................................................................................................... 28

Efekty działań........................................................................................................................................ 28

Planowane działania........................................................................................................................... 29

ARP – wsparcie inwestycyjne oraz informacja........................................................29

MRiT – identyfikacja i eliminacja barier w dostępie do rynków

zagranicznych ......................................................................................................................30

Obszar działania .................................................................................................................................. 30

Adresaci działań ................................................................................................................................... 31

Efekty działań........................................................................................................................................ 31

Planowane działania........................................................................................................................... 31

MRiT – udział w zamówieniach publicznych organizacji

międzynarodowych ...........................................................................................................33

Obszar działania .................................................................................................................................. 33

Adresaci działań ................................................................................................................................... 34

Efekty działań........................................................................................................................................ 35

Planowane działania........................................................................................................................... 35

MRiT – ochrona przed nieuczciwym importem .....................................................36

Obszar działania .................................................................................................................................. 36

Adresaci działań ................................................................................................................................... 36

Efekty działań........................................................................................................................................ 36

Planowane działania........................................................................................................................... 37

MRiT – obniżenie kosztów importu zaopatrzeniowego.....................................37

Obszar działania .................................................................................................................................. 37

Adresaci działań ................................................................................................................................... 37

Efekty działań........................................................................................................................................ 38

Planowane działania........................................................................................................................... 38

MRiT – umowy o wolnym handlu................................................................................38

Obszar działania .................................................................................................................................. 38

Adresaci działań ................................................................................................................................... 39

Efekty działań........................................................................................................................................ 39

Planowane działania........................................................................................................................... 39

Promocja eksportu i inwestycji zagranicznych ......................... 41

MRiT ........................................................................................................................................41

Obszar działania .................................................................................................................................. 41

Adresaci działań ................................................................................................................................... 42

Efekty działań........................................................................................................................................ 43

Realizowane działania ....................................................................................................................... 43

MSZ..........................................................................................................................................44

Obszar działania .................................................................................................................................. 44

Adresaci działań ................................................................................................................................... 46

Efekty działań........................................................................................................................................ 47

Planowane działania........................................................................................................................... 47

PAIH .........................................................................................................................................47

Obszar działania .................................................................................................................................. 47

Adresaci działań ................................................................................................................................... 48

Efekty działań........................................................................................................................................ 48

Planowane działania........................................................................................................................... 48

PARP ........................................................................................................................................49

Obszar działania .................................................................................................................................. 49

Adresaci działań ................................................................................................................................... 49

Efekty działań........................................................................................................................................ 49

Planowane działania........................................................................................................................... 51

KOWR......................................................................................................................................51

Obszar działania .................................................................................................................................. 51

Adresaci działań ................................................................................................................................... 53

Efekty działań........................................................................................................................................ 54

Planowane działania........................................................................................................................... 54

Polska Organizacja Turystyczna ...................................................................................56

Obszar działania .................................................................................................................................. 56

Adresaci działań ................................................................................................................................... 57

Efekty działań........................................................................................................................................ 57

Planowane działania........................................................................................................................... 59

BGK ..........................................................................................................................................59

Obszar działania .................................................................................................................................. 59

Planowane działania........................................................................................................................... 59

POLSA .....................................................................................................................................60

Obszar działania .................................................................................................................................. 60

Adresaci działań ................................................................................................................................... 61

Efekty działań........................................................................................................................................ 61

Planowane działania........................................................................................................................... 61

Sieć Badawcza Łukasiewicz ............................................................................................61

Obszar działania .................................................................................................................................. 61

Adresaci działań ................................................................................................................................... 62

Efekty działań........................................................................................................................................ 62

Planowane działania........................................................................................................................... 62

Przyciąganie inwestycji o kluczowym znaczeniu dla

innowacyjności i zaawansowania technologicznego polskiej

gospodarki ............................................................................................ 62

MRiT ........................................................................................................................................63

Obszar działania .................................................................................................................................. 63

Adresaci działań ................................................................................................................................... 64

Efekty działań........................................................................................................................................ 64

Planowane działania........................................................................................................................... 67

PAIH .........................................................................................................................................68

Obszar działania .................................................................................................................................. 68

Adresaci działań ................................................................................................................................... 68

Efekty działań........................................................................................................................................ 68

Planowane działania........................................................................................................................... 68

BGK ..........................................................................................................................................69

Obszar działania .................................................................................................................................. 69

KUKE ........................................................................................................................................70

Obszar działania .................................................................................................................................. 70

Agencja Rozwoju Przemysłu .........................................................................................70

Obszar działania .................................................................................................................................. 70

Centrum Obsługi Podatkowej Inwestora (COPI) ...................................................70

Obszar działań: ..................................................................................................................................... 70

Adresaci działań: .................................................................................................................................. 71

Efekty działań:....................................................................................................................................... 71

Planowane działania:.......................................................................................................................... 71

Wsparcie kapitałowe gospodarczej ekspansji zagranicznej

polskich firm ......................................................................................... 72

BGK ..........................................................................................................................................72

Obszar działania .................................................................................................................................. 72

Adresaci działań ................................................................................................................................... 72

Efekty działań........................................................................................................................................ 73

Planowane działania........................................................................................................................... 73

PFR TFI – Fundusz Ekspansji Zagranicznej ...............................................................74

Obszar działania .................................................................................................................................. 74

Adresaci działań ................................................................................................................................... 74

Efekty działań........................................................................................................................................ 74

Planowane działania........................................................................................................................... 75

KUKE ........................................................................................................................................76

Obszar działania .................................................................................................................................. 76

Wsparcie eksportu skierowane do

firm

PAIH – doradztwo, szkolenia, informacje, wsparcie

dotacyjne

OBSZAR DZIAŁANIA

W ramach dotychczasowych działań, w obszarze doradztwa eksportowego, PAIH

analizuje potencjał eksportowy firmy, przygotowuje dedykowane pakiety informacyjne

(rynkowe, sektorowe) oraz listy kontaktów do potencjalnych kontrahentów, pomaga

weryfikować partnerów biznesowych. Organizuje spotkania B2B oraz misje biznesowe,

wspiera firmy w kontaktach z administracją na lokalnych rynkach. Organizuje szkolenia

i webinaria przybliżające firmom realia prowadzenia biznesu na poszczególnych rynkach

zagranicznych, informuje na temat perspektyw eksportowych dla poszczególnych branż.

Prowadzi Mapę Rynków Zagranicznych, agregującą informacje na temat wybranych

rynków eksportowych (charakterystyka rynku, informacje sektorowe, podatkowe,

logistyka, wyzwania i możliwości, kultura biznesowa). W ramach programu Polskie

Mosty Technologiczne wspiera firmy innowacyjne w przygotowaniu i realizacji strategii

wejścia na wybrane rynki pozaunijne.

ADRESACI DZIAŁAŃ

MŚP, duże firmy, na różnym etapie zaawansowania działalności eksportowej,

reprezentujące różne branże (z naciskiem na branże perspektywiczne określone

w dokumentach strategicznych).

EFEKTY DZIAŁAŃ

Od początku realizacji działań przez PAIH, stale rósł zakres wsparcia udzielanego

przedsiębiorcom zarówno przez Zagraniczne Biura Handlowe, jak i Centralę PAIH.

Przykładowo w 2019 roku wsparcie PAIH przy udziale ZBH, przyczyniło się do zawarcia

204 kontraktów eksportowych. Rok 2020, mimo kryzysu wywołanego pandemią,

przyniósł 266 kontraktów, a kolejne lata to nieustający wzrost zarówno zaangażowania

PAIH, jak i efektów jej działań – 2021 r. ‒ 370 kontraktów eksportowych, a w 2022 r. –

454 kontrakty. Suma wartości realizowanych umów opiewała od 205 mln PLN do nawet

767 mln PLN. Największym sukces pod kątem liczby kontraktów przyniósł rok 2023,

w którym dzięki działalności PAIH i ZBH polscy przedsiębiorcy zawarli aż 628 umów.

Rośnie także ogólna rozpoznawalność Polski i PAIH na świecie, na co wskazuje

wzrastająca liczba zapytań od zagranicznych firm o polski rynek, która niemal podwoiła

się w ostatnich latach. W 2023 roku PAIH obsłużyła prawie 3000 zagranicznych

przedsiębiorców zainteresowanych Polską.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania PAIH będą w dużej części kontynuowane, ale pojawią się też nowe zadania

związane z planowaną ścieżką rozwoju eksportera.

Wsparcie rozwoju kompetencji w zakresie internacjonalizacji przedsiębiorstw z sektora

MŚP w zakresie zmiany modelu biznesowego, w tym budowania i implementacji

strategii ekspansji gospodarczej na rynki zagraniczne oraz strategii rozwoju e-eksportu,

będzie kontynuowane w ramach projektu Polskie Mosty Technologiczne.

W ramach projektu planowane jest wsparcie dla przedsiębiorców w ramach dwóch

następujących po sobie komponentach. W ramach komponentu pierwszego, planuje się

zorganizowanie szkoleń/warsztatów, podczas których przedsiębiorcy otrzymają wiedzę

ekspercką dot. danego rynku, któremu poświęcony jest proces internacjonalizacji.

Szkolenia będą poszerzone o aspekty związane z pozyskaniem wiedzy w zakresie

rozpoczęcia e-eksportu, m.in. w zakresie dostosowania firmy w takich obszarach jak

logistyka, obsługa transakcji, marketing, obsługa klienta, infrastruktura IT, znajomość

regulacji prawnych itd.

Następnie w drodze konsultacji z ekspertami opracowana zostanie docelowa wersja

strategii ekspansji gospodarczej na rynku rozszerzona o elementy e-commerce.

W ramach komponentu drugiego, przedsiębiorca uzyska wsparcie finansowe na

wdrożenie opracowanej strategii ekspansji gospodarczej na rynku docelowym, w tym

z wykorzystaniem elementów e-commerce, przy wsparciu merytorycznym ekspertów

zewnętrznych. W ramach tego komponentu przedsiębiorca będzie miał możliwość

kontaktu i współpracy z ekspertami funkcjonującymi bezpośrednio na danym rynku,

a także znającymi ich specyfikę, uwarunkowania formalno-prawne oraz posiadającymi

miejscowe powiązania biznesowe oraz działającymi w środowisku tamtejszych instytucji

otoczenia biznesu/e-commerce.

W ramach programu przewidywane jest wsparcie grantowe dla przedsiębiorców w formie

gotówkowej oraz bezgotówkowej w zależności od charakteru podejmowanych działań.

Projekt Polskie Mosty Technologiczne będzie realizowany w ramach Programu Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Zakłada się, że jego realizacja rozpocznie się

w 2024 r. Projekt będzie realizowany do końca 2029 r.

Planowane jest również wsparcie przedsiębiorstw w procesie odbudowy Ukrainy.

W ramach udziału Polski w Wystawie Światowej EXPO 2025 w Osace, organizowany jest

Program Partnerski dla film, który pozwala przedsiębiorcom, niezależnie od skali ich

działalności, na jedyną w swoim rodzaju możliwość promocji, wzmocnienia planów

gospodarczej ekspansji zagranicznej i współtworzenia polskiej prezentacji podczas tego

najbardziej prestiżowego wydarzenia promocyjno-gospodarczego na świecie.

Dodatkowym elementem wsparcia są organizowane webinaria branżowe dla

przedsiębiorców zainteresowanych podjęciem relacji handlowych z Japonią lub

rozważających ekspansję inwestycyjną w tym kraju. Szkolenia są pierwszym krokiem do

gospodarczej ekspansji zagranicznej dla wielu polskich firm oraz poszerzeniem wiedzy

dla tych, którzy już na dane rynki eksportują.

ZBH PAIH – działania na rynkach zagranicznych

OBSZAR DZIAŁANIA

Zagraniczne Biura Handlowe PAIH wspierają przedsiębiorców zarówno na rynkach

zagranicznych (pomagając w działaniach biznesowych na miejscu), jak również w Polsce –

przekazując wiedzę o rynkach oraz prowadząc działania szkoleniowo-informacyjne.

Organizują webinaria prowadzone przez PAIH/ZBH. Istotnym obszarem działania ZBH

jest zbieranie danych i dostarczanie wiedzy dla tworzonej Mapy Rynków Zagranicznych,

zbierającej informacje konieczne do rozpoczęcia gospodarczej ekspansji zagranicznej

w poszczególnych krajach oraz dostarczanie bieżących informacji o danych rynkach.

Wśród działań ZBH wskazać należy wsparcie polskich przedsiębiorców w nawiązywaniu

kontaktów (przygotowywanie listy potencjalnych partnerów zagranicznych, wsparcie

w pozyskiwaniu poddostawców i partnerów biznesowych, spotkania B2B). Ponadto ZBH

mają udział we wsparciu tego obszaru przez weryfikację potencjalnych partnerów

biznesowych. Jako podmioty obecne na miejscu, ZBH mają istotną rolę w zakresie

udziału polskich firm w zagranicznych wydarzeniach biznesowych oraz organizowaniu

misji handlowych. W ofercie znajduje się także udostępnianie przestrzeni biurowej dla

polskich przedsiębiorców.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Oferta Zagranicznych Biur Handlowych PAIH skierowana jest do polskich firm mających

potencjał do internacjonalizacji swojej działalności, ale również zagranicznych firm

zainteresowanych współpracą z Polską. Działania PAIH kierowane są również do firm,

które w danej chwili nie działają w kierunku umiędzynarodowienia, ale mogą podjąć

takie działania pod wpływem inicjatyw promocyjnych i informacyjnych.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Efekty działań PAIH ZBH wskazano w pkt PAIH – doradztwo, szkolenia, informacje,

wsparcie dotacyjne (więcej).

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania ZBH będą kontynuowane, natomiast będzie następowała elastyczna

optymalizacja sieci ZBH oraz działań na poszczególnych rynkach.

RBH PAIH ‒ działania na rynkach lokalnych

OBSZAR DZIAŁANIA

Regionalne Biura Handlowe PAIH to sieć oddziałów Agencji utworzona w 2023 r.,

zlokalizowana na terenie całej Polski. Regionalne Biura Handlowe są pierwszym

kontaktem dla lokalnego przedsiębiorcy zainteresowanego gospodarczą ekspansją na

rynki zagraniczne. Lokalizacja bliżej klienta pozwala na zwiększenie efektywności działań

PAIH na szczeblu regionalnym. Zatrudnienie lokalnych pracowników sprzyja lepszemu

rozpoznaniu potrzeb lokalnych eksporterów zarówno w zakresie wsparcia konkretnych

przedsięwzięć eksportowych, jak i edukacji eksportowej, a także pozwala na

wzmocnienie współpracy z instytucjami regionalnymi. Sposób funkcjonowania

regionalnych biur handlowych zakłada ścisłą współpracę z Zespołem Ekspertów

Branżowych oraz Zagranicznymi Biurami Handlowymi w zakresie obsługi klienta.

Zadania realizowane przez Polską Agencję Inwestycji i Handlu S.A. wspiera ogólnopolska

sieć Centrów Obsługi Inwestora i Eksportera (COIE) ‒ Certyfikowanych Partnerów PAIH

S.A. COIE powstały z inicjatywy PAIiIZ (obecnie PAIH), w ścisłej współpracy

z marszałkami wszystkich 16 województw. Funkcjonują głównie w strukturach urzędów

marszałkowskich i agencjach rozwoju regionalnego.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Oferta Regionalnych Biur Handlowych PAIH skierowana jest do polskich firm na rynkach

lokalnych mających potencjał do internacjonalizacji swojej działalności. RBH PAIH

poprzez organizację spotkań z regionalnymi przedsiębiorcami, identyfikację ich potrzeb

oraz budowanie relacji, wsparcie edukacyjne w zakresie eksportu oraz dostarczanie

niezbędnych informacji gospodarczych z zakresu rynków zagranicznych, stymulować

będą lokalnych przedsiębiorców z sektora MŚP do podejmowania działań eksportowych. 

EFEKTY DZIAŁAŃ

Działanie sieci RBH PAIH ma na celu wsparcie lokalnych przedsiębiorców szczególnie

z sektora MŚP w podejmowaniu działań eksportowych. Lokalizacja „bliżej klienta” pozwoli

na szybsze i dokładniejsze rozpoznanie potrzeb przedsiębiorców zainteresowanych

eksportem zarówno w zakresie wsparcia konkretnych przedsięwzięć eksportowych,

jak i edukacji eksportowej.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania sieci RBH PAIH będą kontynuowane, w kolejnych latach planowane jest

poszerzenie i optymalizacja sieci RBH oraz działań na poszczególnych rynkach lokalnych.

BGK – finansowe wsparcie eksportu

OBSZAR DZIAŁANIA

BGK pełni kluczową rolę w zakresie dostarczania polskim przedsiębiorstwom

instrumentów bankowych umożliwiających skuteczne konkurowanie na rynkach

międzynarodowych.

Bank z roku na rok zwiększa zaangażowanie w produkty finansowania eksportu

udzielane zarówno w ramach programu rządowego „Finansowe Wspieranie Eksportu”

(kredyty długoterminowe dla zagranicznych nabywców polskich towarów i usług,

udzielane bezpośrednio oraz za pośrednictwem banku nabywcy, a także refinansowanie

kredytu dostawcy oraz instrumenty krótkoterminowe oparte na akredytywie, jak również

kredyty finansujące inwestycje w Polsce o charakterze proeksportowym), jak

i działalności własnej (szerokie spectrum gwarancji bankowych w obrocie zagranicznym,

a także instrumenty oparte na akredytywie). Polscy eksporterzy mogą skorzystać

również z finansowań obrotowych zabezpieczonych gwarancją KUKE, przeznaczonych

na finansowanie bieżącej działalności operacyjnej. W 2024 roku wprowadzono kolejny

nowy produkt: gwarancję zapłaty dla polskiego eksportera zabezpieczoną regwarancją

banku zagranicznego importera (gwarancja BGK z ubezpieczeniem KUKE w ramach

programu rządowego Finansowe Wspieranie Eksportu).

Poza ww. instrumentami, z których korzystają w BGK bezpośrednio eksporterzy, Bank

oferuje także instrumenty wsparcia innych banków finansujących polski eksport (przez

mechanizm stabilizacji oprocentowania kredytu eksportowego w ramach programu

Finansowe Wspieranie Eksportu).

Aktywność BGK w obszarze finansowania eksportu na rynkach podwyższonego ryzyka

stanowi zarówno uzupełnienie, jak również zachętę dla banków komercyjnych do

podejmowania takiej działalności, w tym do współfinansowania/dzielenia się ryzykiem

w przypadku projektów zagranicznych znacznej wielkości.

Oferta BGK w ramach programu „Finansowe Wspieranie Eksportu” jest szczególnie

atrakcyjna na rynkach o podwyższonym profilu ryzyka, gdzie oferta banków

komercyjnych jest ograniczona, a koszt finansowania ze strony banków lokalnych

wysoki. Istotne znaczenie dla możliwości oceny przez BGK ryzyka podmiotów z tych

rynków, ma bliska współpraca z Zagranicznymi Biurami Handlowymi PAIH.

Instrumenty oferowane w ramach działalności własnej BGK dotyczą tak rynków

o podwyższonym ryzyku, jak i pozostałych, zwłaszcza w przypadku gwarancji

kontraktowych.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Działania BGK skierowane są w pierwszej kolejności do polskich eksporterów niezależnie

od ich wielkości oraz branży, a także do banków finansujących polski eksport.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Od początku funkcjonowania rządowego programu „Finansowe Wspieranie Eksportu”,

tj. w okresie od dnia 30 lipca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. kwota udzielonego

finansowania w ramach Programu wyniosła blisko 5 mld PLN. Kwota wspartych

kontraktów od początku działalności Programu wynosi ponad 6,2 mld PLN (nie

wszystkie kontrakty finansowane są w 100 %). W podanym okresie udzielono łącznie

3152 finansowań oraz potwierdzeń akredytyw bez finansowania.

Udzielane w ramach programu rządowego „Finansowe Wspieranie Eksportu”

finansowanie dotyczy w 98 % eksportu do państw poza UE. Łącznie z działaniami

podejmowanymi w ramach mandatu własnego BGK, Bank w ostatnich latach jest

z polskimi eksporterami obecny na 86 rynkach z 6 kontynentów, co prezentuje

załączona poniżej mapa.

Źródło: BGK, stan na 31.12.2023 r.

Instrumenty BGK wpisują się w działania zmierzające do zmiany struktury geograficznej

polskiego eksportu. Udzielane, w ramach obsługiwanego przez BGK programu

rządowego „Finansowe Wspieranie Eksportu”, finansowanie dotyczy w 98 % eksportu

do państw pozaunijnych, w tym zwłaszcza na rynki podwyższonego ryzyka (tak bliskie

geograficznie jak np. Ukraina, jak i odległe geograficznie państwa afrykańskie lub

azjatyckie). W październiku 2023 r. BGK udzielił pierwszego w historii polskiej

bankowości kredytu eksportowego, gdzie kredytobiorcą jest bezpośrednio Skarb

Państwa importera. Finansowanie dotyczyło wsparcia polskiego eksportu do Rwandy.

Aby osiągnąć większą dywersyfikację geograficzną polskiego eksportu niezbędna jest

kontynuacja działalności BGK w zakresie wspierania eksportu ze szczególnym

nastawieniem na rynki pozaunijne.

Oferta finansowania eksportu w innych krajach, które uznawane są za wzorcowe

w zakresie wspierania eksportu (np. Niemcy – oferta KfW) jest produktowo zbliżona do

oferty BGK. Również opiera się na kredytach dla nabywcy udzielanych bezpośrednio

oraz za pośrednictwem banków nabywcy. W pierwotnej wersji polskiego programu

rządowego „Finansowe Wspieranie Eksportu” nie zostało uwzględnione refinansowanie

kredytu dostawcy (znane także pod nazwą wykup wierzytelności z kontraktu

eksportowego). Jednak po identyfikacji tej luki w ofercie dla polskich eksporterów

względem zagranicznych konkurentów, instrument został wprowadzony do programu

w ramach jego rozszerzenia i obecnie jest już wykorzystywany przez polskich

eksporterów. Np. w 2021 roku został zastosowany przez eksporterów przy wsparciu BGK

i KUKE w transakcjach z Ukrainą i Wybrzeżem Kości Słoniowej, co również wpisuje się

w potrzebę zmiany struktury geograficznej polskiego eksportu z naciskiem na

zwiększenie udziału państw pozaunijnych.

Podstawowym celem działań BGK w obszarze finansowania eksportu jest dalszy wzrost

wartości polskiego eksportu, ze szczególnym uwzględnieniem eksportu na rynki

pozaunijne, w tym zwłaszcza rynki o podwyższonym ryzyku. Wyzwaniem przed jakim

stoi polska gospodarka jest zmiana struktury geograficznej polskiego eksportu. Rolą

BGK związaną z tym wyzwaniem jest finansowe wsparcie polskich przedsiębiorstw

w eksporcie zwłaszcza do krajów tzw. podwyższonego ryzyka oraz krajów rozwijających

się, co umożliwi wzrost wartości eksportu Polski do tych grup państw.

PLANOWANE DZIAŁANIA

• Działania BGK będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera,

koordynowaną przez PAIH i będą istotnym elementem oferty dla przedsiębiorców na

poszczególnych etapach tej ścieżki.

• Kontynuowana będzie realizacja programu rządowego „Finansowe Wspieranie

Eksportu” (we współpracy z KUKE) oraz działalności własnej BGK w obszarze

finansowania eksportu (w tym w finansowaniu krajowych inwestycji o charakterze

proeksportowym, jak również we współpracy z bankami komercyjnymi,

tak w strukturach konsorcjalnych, jak i w ramach mechanizmu stabilizacji

oprocentowania kredytów eksportowych). Wsparcie dla umiędzynarodowienia jest

kluczowym elementem działań instytucji państwowych i musi skutkować zwiększeniem

zainteresowania eksportem wśród polskich przedsiębiorstw. Przykładem działania już

podjętego przez BGK w tym zakresie jest strategia biznesowa Banku na lata 2021‒2025,

której jednym z filarów jest współpraca i biznes międzynarodowy.

• Kontynuowana będzie także współpraca krajowych instytucji wspierających eksport

z zagranicznymi przedstawicielstwami BGK. Będą one rozwijały kontakty na arenie

międzynarodowej zarówno z instytucjami wspierającymi międzynarodowe stosunki

gospodarcze, jak i z bankami rozwoju. Sieć Przedstawicielstw BGK będzie prowadziła

działania zmierzające do nawiązania relacji z inwestorami międzynarodowymi, bankami

regionalnymi oraz przedstawicielami przemysłu w celu wsparcia eksportu oraz realizacji

projektów inwestycyjnych przez polski biznes za granicą. Ważnym elementem działań

Przedstawicielstw będzie również promocja możliwości inwestycyjnych w Polsce

i konkurencyjności polskiej gospodarki. Przedstawicielstwa BGK budują także bazę

wiedzy na temat poszczególnych rynków, gromadząc informacje na temat możliwości

inwestycyjnych dla polskich firm zwłaszcza pod kątem możliwych przejęć. Dzięki bliskiej

współpracy z organami UE, bankami rozwoju, exim bankami oraz stowarzyszeniami

przedstawicielstwa dostarczają też informacje o potencjale nowych inicjatyw we

współpracy z tymi jednostkami.

KUKE – ubezpieczenia i finansowanie eksportu

OBSZAR DZIAŁANIA

KUKE oferuje szeroką gamę instrumentów ubezpieczeniowych i gwarancyjnych zarówno

w kraju, jak i w eksporcie, w szczególności

• ubezpieczenia należności do ponad 200 krajów,

• kontraktowe gwarancje ubezpieczeniowe,

• gwarancje finansowania kredytów inwestycyjnych na inwestycje w Polsce

dokonywane zarówno przez podmioty krajowe, jak i zagraniczne,

• ubezpieczenia finansowania inwestycji zagranicznych z możliwością ubezpieczenia

ryzyka politycznego,

• ubezpieczenia kredytu dla nabywcy, w tym Shop in Poland,

• gwarancje akredytyw bankowych,

• faktoring, w tym eksportowy – przez spółkę zależną KUKE Finance (pkt dotyczący

KUKE Finance).

W 2022 r. KUKE kontynuowała działania służące upowszechnianiu wiedzy na temat

wprowadzonego rok wcześniej kompleksowego systemu wsparcia eksportu, na który

składały się m.in.: nowe rodzaje gwarancji dla kredytów inwestycyjnych przeznaczonych

na zwiększenie produkcji eksportowej („Invest & Export”), nowy rodzaj gwarancji

finansowania inwestycji zagranicznych w Polsce („Invest in Poland”), nowe

ubezpieczenie inwestycji zagranicznych dokonywanych przez polskie firmy, gwarancje

spłaty bieżącego finansowania („Working Capital Guarantee”), gwarancje importowe,

płatnicze i finansowania łańcucha dostaw, ubezpieczenie kredytu dla nabywcy („Shop in

Poland”). W tym celu KUKE podpisała z największymi krajowymi bankami (w tym z BGK)

umowy o wykorzystaniu nowych instrumentów i promocji systemu wsparcia eksportu.

Ich efektem są udzielone eksporterom kredyty z gwarancjami KUKE na rozbudowę

możliwości produkcyjnych w kraju, a także ubezpieczone finansowania inwestycji na

rynkach zagranicznych.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Oferta KUKE jest dostępna dla wszystkich rodzajów przedsiębiorstw już eksportujących

bądź zainteresowanych eksportem, niezależnie od branży i wielkości firmy, z możliwością

objęcia ubezpieczeniem i finansowaniem ich przedsięwzięć na ponad 200 rynkach

świata.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Wartość ubezpieczonego obrotu eksportowego wzrosła w 2022 r. o 70,8 % i wyniosła

52.822,16 mln PLN, z czego w zakresie komercyjnych ubezpieczeń eksportowych

25.277,3 mln PLN (wzrost wolumenu o 43,1 %), a gwarantowanych przez Skarb Państwa

ubezpieczeń eksportowych 10.157,1 mln PLN (wzrost wolumenu o 80,1 %). W strukturze

geograficznej obrotu eksportowego, podobnie jak w roku 2021, dominowały Niemcy

(21,7 %).

Kolejne pozycje zajmowały należności kontrahentów z Czech (11,4 %), Szwajcarii (6,0 %)

i Wielkiej Brytanii (5,1 %).

Jeśli chodzi o ubezpieczenia ryzyka nierynkowego, czyli kontraktów eksportowych

gwarantowanych przez Skarb Państwa realizowanych w kredycie poniżej 2 lat, to na

koniec roku czynnych było 895 polis, a więc o 18,3 % mniej niż rok wcześniej, wartość

ubezpieczonego obrotu wyniosła 3.158,52 mln PLN po spadku o 30,9 % w porównaniu

z 2021 r. Było to konsekwencją wojny w Ukrainie: wycofania się KUKE z ubezpieczania

handlu z Rosją i Białorusią oraz czasowego wstrzymania oferowania ochrony dla rynku

ukraińskiego z powodu wprowadzonego tam moratorium płatniczego.

Po zmianie przepisów KUKE przywróciła w czerwcu 2022 r. możliwość ubezpieczania

eksportu do Ukrainy jako jedyna agencja kredytów eksportowych z Unii Europejskiej.

W 2022 roku KUKE na coraz szerszą skalę oferowała rozwiązania produktowe

z wprowadzonego rok wcześniej systemu wsparcia eksportu. Spośród instrumentów

dostępnych w ramach SWE największym zainteresowaniem wśród eksporterów

i obsługujących ich instytucji finansowych cieszyły się gwarancje kredytów

przeznaczonych na finansowanie inwestycji w Polsce generujących eksport, które – po

podpisaniu stosownych umów ramowych – zostały wprowadzone do oferty

największych krajowych banków, w tym BGK. Dużym powodzeniem cieszyły się również

gwarancje płatnicze, z których jako beneficjenci korzystały nie tylko banki, ale również

firmy faktoringowe zabezpieczające swoje ekspozycje związane z faktoringiem

odwrotnym albo z faktoringiem z regresem do klienta. W roku 2022 doszło do zawarcia

pierwszej umowy ubezpieczenia zabezpieczającej finansowanie inwestycji zagranicznej

polskiej spółki giełdowej w Meksyku.

Rok 2022 był również przełomowy w zakresie współpracy KUKE z innymi agencjami

kredytów eksportowych, co potwierdza największa w historii umowa reasekuracji, która

została zawarta z duńskim EKF, umożliwiając wprowadzenie do międzynarodowego

projektu polskich dostawców. Podpisana została także umowa z Etihad Credit Insurance

(ECI) ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich o wzajemnej reasekuracji transakcji

finansowania eksportu, stając się 17. takim porozumieniem łączącym KUKE z jej

odpowiednikami na świecie.

W ramach inicjatywy Polish Envelope zostało zawarte pierwsze strategiczne

porozumienie otwierające nowe możliwości eksportowe dla polskich firm wchodzących

w skład grupy kapitałowej Alstom. Doskonale rozwijał się również program Shop in

Poland, którego celem jest pomoc polskim eksporterom w zdobywaniu nowych rynków

zbytu lub zwiększenie eksportu poprzez umożliwienie im udziału w dużych,

zagranicznych projektach inwestycyjnych i ułatwienie nawiązania relacji biznesowych

z nabywcami polskich produktów, technologii i usług. W jego bazie jest już ponad

500 firm zainteresowanych międzynarodową ekspansją gospodarczą. Jedną ze

sztandarowych realizacji w ramach programu Shop in Poland jest zapewnienie

finansowania i ubezpieczenie kontraktu na rozbudowę uniwersytetu w Angoli, które

wykonają polskie podmioty.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania KUKE będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera,

koordynowaną przez PAIH i będą istotnym elementem oferty dla przedsiębiorców na

poszczególnych etapach tej ścieżki.

System wsparcia eksportu jest wdrożony od 2021 r. i będzie rozwijany, bazując na

opiniach zgłaszanych przez eksporterów i aktualizowany zgodnie z założeniami

niniejszego dokumentu.

W najbliższym czasie KUKE planuje wprowadzenie

- kompleksowej ochrony polskich eksporterów, również w zakresie zakupu towarów,

- ochrony ubezpieczeniowej polskich oddziałów przedsiębiorców zagranicznych.

KUKE Finance – faktoring, kompleksowe

zarządzanie wierzytelnościami, finansowe

wsparcie przedsiębiorców

OBSZAR DZIAŁANIA

KUKE Finance Spółka Akcyjna została powołana do życia przez Korporację Ubezpieczeń

Kredytów Eksportowych S.A. aktem założycielskim w dniu 3 lutego 2014 r.

i zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 10 marca 2014 r.

Działalność operacyjną Spółka rozpoczęła w listopadzie 2014 r. Siedziba Faktora mieści

się w Warszawie przy ulicy Kruczej 50.

We wrześniu 2014 roku Spółka została członkiem Polskiego Związku Faktorów –

organizacji, która zrzesza 24 największe instytucje (banki komercyjne i samodzielne

podmioty) oferujące faktoring w Polsce.

Celem działalności KUKE Finance jest finansowanie należności krajowych i zagranicznych

w ramach wszystkich dostępnych na polskim rynku produktów faktoringowych,

ze szczególnym uwzględnieniem faktoringu pełnego, czyli z przejęciem ryzyka

niewypłacalności Kontrahenta w oparciu o polisę ubezpieczenia należności w KUKE lub

innych ubezpieczycieli. Pozostałe produkty oferowane przez KUKE Finance to faktoring

z regresem, faktoring mieszany, faktoring odwrotny, dyskonto wierzytelności, a także

faktoring z regresem i faktoring odwrotny z wykorzystaniem gwarancji płatniczych

oferowanych przez KUKE S.A.

Misja Spółki przedstawia się następująco „KUKE Finance tworzy warunki sprzyjające

promocji polskiego eksportu i wzmocnieniu pozycji polskich przedsiębiorstw

poprzez zapewnienie dostępu do finansowania zewnętrznego”.

Jedynym akcjonariuszem KUKE Finance jest KUKE S.A., która od ponad 30 lat ubezpiecza

transakcje handlowe polskich przedsiębiorców. Działalność KUKE koncentruje się na

ubezpieczaniu należności z tytułu sprzedaży towarów i usług z odroczonym terminem

płatności, a także na udzielaniu gwarancji ubezpieczeniowych. Jako jedyny ubezpieczyciel

w Polsce KUKE ma prawo do oferowania gwarantowanych przez Skarb Państwa

ubezpieczeń eksportowych.

Ścisła współpraca z KUKE daje Spółce możliwość kompleksowego zarządzania portfelem

należności Klientów oraz optymalizacji w zakresie ich płynności finansowej.

W 2023 r. Spółka zrealizowała obroty w wysokości 5 763,9 mln PLN, finansując 620,8 tys.

faktur wystawionych na 3 903 Kontrahentów objętych umowami faktoringu. Suma limitów

na Faktorantów (Klientów Spółki) wynosi blisko 1,5 mld PLN. Przez 10 lat działalności

Spółka sfinansowała faktury na łączną kwotę 6,5 mld USD.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Swoją ofertę KUKE Finance kieruje do segmentu małych, średnich i dużych firm. Są to

przedsiębiorstwa prowadzące sprzedaż do kontrahentów krajowych i zagranicznych

z odroczonym terminem płatności nawet do 180 dni. Jako jedyna spółka faktoringowa

w Polsce, KUKE Finance finansuje należności polskich eksporterów z tytułu dostaw

towarów na rynki 120 krajów świata, wykorzystując oferowane przez KUKE S.A.

ubezpieczenia gwarantowane przez Skarb Państwa wspierające gospodarczą ekspansję

krajowych eksporterów na świecie. Dzięki takiemu rozwiązaniu, eksporter nie tylko

uzyskuje finansowanie adekwatne do swoich potrzeb, ale zabezpiecza swoją firmę przed

niewypłacalnością kontrahenta, a także przed skutkami zdarzeń politycznych i działaniami

tzw. siły wyższej, co w obecnych czasach wydaje się być kluczowe. Minimalny limit

finansowania dla klienta to 200 tys. PLN. Maksymalny limit to 150 mln PLN.

Struktura branżowa obrotów za 2023 rok przedstawia się następująco: spożywcza – 11 %,

handel hurtowy/pozostałe – 11 %, metalowa – 10 %, chemiczna – 9 %, handel

hurtowy/energetyka – 8 %, handel hurtowy/metale – 8 %, handel hurtowy/farmaceutyki –

7 %, motoryzacyjna – 6 %, handel hurtowy/agro – 5 %, meblarska 3 %, maszynowa – 3 %,

transportowa – 3 %, pozostałe 18 %.

Struktura produktowa obrotów na koniec 2023 roku przedstawia się następująco

Faktoring klasyczny (należnościowy) – 89,1 %, odwrotny (finansowanie zobowiązań) – 10,9 %,

faktoring pełny (bez regresu) – 70,1 %, niepełny (z regresem) – 29,9 %, faktoring krajowy –

76,1 %, faktoring eksportowy – 23,9 %, faktoring jawny – 96,7 %, tajny – 3,3 %.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Obroty faktoringowe (wartość nabytych faktur brutto) zrealizowane przez KUKE Finance

w 2023 roku miały wartość 5,76 mld PLN i były niższe niż obroty zrealizowane w 2022

roku o 3 % (5,95 mld PLN). Dla porównania obroty sfinansowane przez spółki

faktoringowe zrzeszone w PZF osiągnęły wartość 450 mld PLN, co oznacza spadek

o 2,3 %.

Polscy przedsiębiorcy uzyskali w ciągu 10 lat istnienia KUKE Finance ponad 26 mld PLN

finansowania, czyli ponad 6,5 mld USD. Firma wykupiła przez ten czas łącznie prawie

1,5 mln faktur. Dzięki temu weszła do grona faktorów najbardziej liczących się na rynku.

Obecnie finansuje działalność polskich przedsiębiorstw na kwotę 16 mln PLN dziennie.

Zaangażowanie mierzone saldem wypłaconych zaliczek na koniec 2023 r. wyniosło

692,7 mln PLN, suma limitów na Faktorantów (klientów) 1 509 mln PLN, liczba klientów 144,

liczba odbiorców objętych umową faktoringu – 3 903, zaś liczba nabytych faktur wyniosła

620 781 sztuk.

PLANOWANE DZIAŁANIA

• Działania KUKE Finance nadal będą wpisywały się w ścieżkę stabilnego rozwoju

polskich przedsiębiorców, w szczególności eksporterów lub przyszłych eksporterów

i mogą być istotnym elementem oferty dla przedsiębiorców na poszczególnych etapach

tej ścieżki, w szczególności w momencie poszukiwania nowych kontrahentów, kiedy

kluczowym elementem jest analiza rynku i standingu finansowego kontrahenta,

czy podczas realizacji kontraktów ‒ umów handlowych z kontrahentami.

• Spółka wprowadza produkt, który umożliwia finansowanie kontraktów eksportowych

z terminem spłaty do 2 lat zabezpieczonych produktami KUKE S.A. przy jednoczesnym

spełnieniu warunków obowiązujących umów kredytowych zawartych pomiędzy KUKE

Finance a bankami finansującymi. Wprowadzenie tak elastycznego i jednocześnie

unikatowego finansowania faktoringowego dałoby Grupie KUKE (KUKE S.A. oraz KUKE

Finance S.A) możliwość oferowania polskim przedsiębiorcom kompleksowego narzędzia

wsparcia eksportu (w ramach jednego produktu przedsiębiorca otrzymywałby

finansowanie oraz ubezpieczenie braku zapłaty przez odbiorcę). Obecnie spółka jest na

etapie pozyskania zgód z banku finansującego.

Spółka prowadzi prace nad wprowadzeniem oferty faktoringu pełnego ‒ szybkiego

wsparcia finansowego dla mikro-, małych i średnich firm z wykorzystaniem

automatycznego limitu ubezpieczeniowego KUKE. Do tego potrzebne jest opracowanie

odpowiednich procedur i wdrożenie systemu, który w sposób automatyczny będzie

analizował transakcję i przyznawał lub akceptował limit finansowania. Kolejnym

pomysłem jest wsparcie małych i średnich firm – eksporterów lub przyszłych

eksporterów w zakresie udzielania im finansowania w ramach umów faktoringu

z regresem i faktoringu odwrotnego, czyli finansowania zobowiązań. W tym celu

niezbędne jest umożliwienie wprowadzenia nowego rozwiązania przez KUKE, czyli

portfelowej linii gwarancyjnej dla eksporterów lub przyszłych eksporterów z segmentu

małych i średnich firm. Kluczowa jest implementacja linii gwarancyjnej na zasadzie

portfelowej, a nie indywidualnej. Podejście portfelowe spowoduje znaczące skrócenie

procesu przyznawania limitu faktoringowego.

• Kolejnym zidentyfikowanym wyzwaniem w tym obszarze są wciąż funkcjonujące

w obrocie prawnym zakazy cesji wierzytelności. Skorzystanie z faktoringu KUKE Finance

lub innych instytucji faktoringowych, która zapewni szybszy dostęp do środków

finansowych ze sprzedaży zagranicznej lub krajowej przez podmioty udzielające tzw.

kredytu kupieckiego, wymaga dokonania cesji wierzytelności na KUKE Finance lub

innego Faktora. Tymczasem, wiele firm, w tym Spółki Skarbu Państwa, stosuje zakaz cesji

wierzytelności. Uniemożliwia to dostawcom ww. podmiotów, którzy mogą być

jednocześnie eksporterami, możliwość finansowania obrotu i dalszej ekspansji

gospodarczej na rynki zagraniczne i krajowe.

• Nadal będą prowadzone intensywne działania mające na celu zwiększenie

świadomości przedsiębiorców na temat działania Grupy KUKE i dostępności istniejących

i nowych instrumentów finansowania i wsparcia eksportu.

PARP – doradztwo, szkolenia, informacje,

zaangażowanie na rzecz startupów, wsparcie

dotacyjne

OBSZAR DZIAŁANIA

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości działa na rzecz zwiększenia

internacjonalizacji polskich przedsiębiorców należących do sektora MŚP. Udziela im

wsparcia zarówno o charakterze niefinansowym (informacyjnym, szkoleniowym,

w zakresie poszukiwania kontaktów i kojarzenia z partnerami zagranicznymi), jak

również finansowym, w formie dotacji przeznaczonej na rozwój innowacyjnych

produktów i usług, ich ochronę na rynkach międzynarodowych, promocję

międzynarodową marki.

Działania realizowane przez PARP są finansowane ze środków krajowych, środków

funduszy europejskich i projektów międzynarodowych.

Przy wdrażaniu swoich instrumentów Agencja korzysta z wieloletniego doświadczenia

oraz rozbudowanej sieci partnerów zagranicznych, w szczególności należących do sieci

Enterprise Europe Network oraz Europejskiej Sieci Agencji ds. Innowacji (TAFTIE). PARP

zawarła również bilateralne umowy o współpracy z zagranicznymi organizacjami

biznesu, dzięki którym może aktywnie wspierać działalność polskich przedsiębiorców na

rynkach, na których działają te organizacje. Przez wiele lat Agencja uczestniczyła

w pracach stowarzyszenia ETPO (European Trade Promotion Organisations) i nadal

korzysta z dorobku tej organizacji.

Część instrumentów wdrażanych przez PARP jest ograniczona terytorialnie (np. obejmuje

przedsiębiorców z obszaru Polski Wschodniej), czasowo (działania te są wdrażane

w ramach Programów Operacyjnych) lub branżowo (programy skierowane do

konkretnych branż w ramach Branżowych Programów Promocji). Agencja wdraża

również instrumenty dedykowane do przedsiębiorców startupowych.

Obecnie w portfelu Agencji znajduje się kilkanaście działań, których celem jest

internacjonalizacja polskich MŚP.

Wdrożenie kolejnych instrumentów odbywa się głównie w ramach Programów

Operacyjnych perspektywy finansowej 2021‒2027, w szczególności Programu Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027 (FENG). W ramach tego programu

wspierane jest umiędzynarodowienie firm i ich konsorcjów wdrażających kompleksowe

projekty badawczo-rozwojowo-inwestycyjne, a także

• programy rozwojowe dla innowacyjnych

akceleracyjnym i post akceleracyjnym,

spółek

(startupów)

o charakterze

• wsparcie promocji oraz internacjonalizacji innowacyjnych MŚP przez udział

w prestiżowych wydarzeniach targowych i konferencjach,

• Granty na Eurogranty dla organizacji badawczych oraz przedsiębiorców, wspieranie

aplikowania do programów UE,

• rozwój przedsiębiorstw poprzez wsparcie internacjonalizacji Krajowych Klastrów

Kluczowych oraz ponadregionalnych klastrów wzrostowych.

Działania niefinansowe realizowane przez PARP mają na celu głównie: podniesienie

kompetencji MŚP w obszarze innowacyjności, usprawnienie zarządzania firmą

i przygotowanie do gospodarczej ekspansji międzynarodowej.

Działania te są realizowane, w pierwszej kolejności, w ramach projektów Centrum

Rozwoju MŚP i Enterprise Europe Network, których realizacja jest planowana

w kolejnych latach.

Agencja organizuje i publikuje na prowadzonych przez siebie stronach internetowych

artykuły informacyjne, przewodniki i podręczniki skierowane do przedsiębiorców.

Ponadto, organizuje (najczęściej w formule on-line) seminaria i szkolenia, które są

udostępniane w mediach społecznościowych oraz w portalu You Tube.

PARP przygotowuje również i publikuje wykłady internetowe, filmy instruktażowe

i krótkie animacje mające zwrócić uwagę przedsiębiorców na najważniejsze aspekty

prowadzenia działalności międzynarodowej. Na szczególną uwagę zasługują te, które

zostały opublikowane w ramach cyklu „Szkoła dla Eksportera” obejmującego

najważniejsze aspekty związane z finasowaniem, zabezpieczaniem, oceną ryzyka,

zawieraniem i rozliczaniem transakcji eksportowych, a także kwestie związane

z dostępem polskich towarów do rynków międzynarodowych, w tym wymogi dotyczące

dopuszczenia do obrotu, certyfikacji i oznaczenia CE.

Od 2019 r. PARP prowadzi w ramach Centrum Rozwoju MŚP, na uruchomionej przez

siebie platformie, bezpłatne kursy e-learningowe dla przedsiębiorców i osób

rozpoczynających działalność gospodarczą. Obecnie opublikowano 70 kursów

wspierające przedsiębiorców w obszarze finansów, marketingu, prawa, zarządzania

i kompetencji. W ramach Akademii PARP r. opublikowano także szkolenia dotyczące

eksportu (np. „Eksport dla początkujących”, „Marketing eksportowy”, „Spedycja

i logistyka w eksporcie”). Tematyka eksportowa będzie nadal rozwijana na Portalu, który

ma obecnie ponad 246 tys. zarejestrowanych użytkowników.

PARP od wielu lat konsekwentnie wspiera też budowę komercyjnej oferty szkoleniowej

i doradczej za pośrednictwem Bazy Usług Rozwojowych. To unikalny Portal zawierający

informację o bieżącej, zweryfikowanej ofercie komercyjnych firm szkoleniowych

i doradczych, w tym ofercie szkoleń dofinansowanych ze środków publicznych.

W ramach projektu Enterprise Europe Network (EEN) Agencja świadczy również,

w ramach międzynarodowej sieci indywidualne usługi o charakterze informacyjnym

(np. w zakresie dostępu do zagranicznych rynków, regulacji prawnych obowiązujących

w UE, finansowania), rozwoju innowacji (audyty technologiczne).

Agencja działa też na rzecz kojarzenia polskich przedsiębiorców z zagranicznymi

kontrahentami, m.in. obsługując bazę ofert kooperacyjnych, a także organizując

spotkania B2B (brokerskie, matchmakingowe) – zarówno w formule tradycyjnej, jak

również on-line. Z oferty EEN w zakresie poszukiwania partnerów gospodarczych

korzysta rocznie kilka tysięcy polskich firm.

PARP pełni nie tylko rolę ośrodka EEN, ale również krajowego koordynatora sieci

obejmującej 28 ośrodków (spośród 600 funkcjonującej na świecie).

PARP angażuje się również w działania bilateralne, mające na celu wsparcie tworzenia

partnerstw międzynarodowych przez polskich przedsiębiorców. Działania takie są

obecnie realizowane m.in. środków Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) –

Programu ,,Rozwój przedsiębiorczości i innowacje'' w ramach Norweskiego

Mechanizmu Finansowego 2014‒2021 i Mechanizmu Finansowego EOG 2014‒2021

(współpraca z Norwegią). Agencja wdraża również działania nakierowane na

zwiększenie współpracy z partnerami, z którymi zawarła umowy dwustronne

o współpracy (np. z Tajwanu). W planach PARP jest poszerzenie tego typu inicjatyw

o kolejne perspektywiczne rynki.

PARP podejmuje działania mające na celu wsparcie polskich przedsiębiorców

w poszukiwaniu źródeł zagranicznego, prywatnego kapitału typu venture, w tym,

w ramach inicjatyw „TAFTIE E-pitch” oraz „Invest in Horizon”. Działania te są wdrażane

przez Agencję we współpracy z europejską platformą startupową EuroQuity.

Wśród instrumentów finansowych wdrażanych przez PARP, na szczególną uwagę

zasługują te, które zostały zaadresowane do osób rozpoczynających działalność

gospodarczą oraz młodych firm technologicznych (startupów).

W ramach instrumentu „Erasmus dla młodych przedsiębiorców” oraz „Erasmus Global”

Agencja umożliwia przyszłym i początkującym przedsiębiorcom możliwości pozyskania

doświadczenia we współpracy z zagranicznymi, doświadczonymi przedsiębiorcami.

PARP dysponuje również bogatą ofertą działań skierowaną do młodych firm

technologicznych (startupów). Dzięki wsparciu oferowanemu przez Agencję, firmy te

mogą przejść przez proces akceleracji (działania „Startup Booster Poland”, „Platformy

Startowe”), nawiązać współpracę technologiczną z dużymi przedsiębiorcami (Programy

„Scale-Up”), przygotować do przyjęcia inwestora (działanie „Pomoc Prawna dla

Startupów”).

PARP posiada również rozbudowaną ofertę finansowych instrumentów wsparcia, którą

kieruje do działających eksporterów, promujących swoje produkty i usługi na rynkach

zagranicznych.

Obecnie temu celowi służą wdrażane przez Agencję instrumenty

• Ścieżka SMART w ramach Priorytetu 1 „Wsparcie dla przedsiębiorców”, Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. W ramach tego instrumentu oddzielane jest

kompleksowe wsparcie działalności mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw,

w szczególności wzmacnianie zdolności badawczo-rozwojowych i wdrażania innowacji

opartych na wynikach prac B+R. W ramach tego działania udzielana jest wsparcie

zielonej i cyfrowej transformacji przedsiębiorstw, a także promocji zagranicznej

produktów (towarów i usług), ochrony własności przemysłowej i podnoszenie

kompetencji pracowników.

W ramach działania przedsiębiorcy mogą uzyskać dofinansowanie na działania związane

z promocją zagraniczną produktów wnioskodawcy oraz działania dotyczące uzyskania

ochrony praw własności przemysłowej lub ich obrony w przypadku ich naruszenia.

• Działanie „Promocja marki innowacyjnych MŚP” realizowanego w ramach programu

Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027 (FENG). Działanie ma na

celu wzmocnienie potencjału eksportowego przedsiębiorców MŚP na rynkach

międzynarodowych, w szczególności poprzez sfinansowanie ich udziału w wydarzeniach

targowych wskazanych na liście wydarzeń targowych, na których będą realizowane

stoiska narodowe dla sektora, w który wpisuje się projekt oraz wyjazdowych misjach

gospodarczych, w celu promowania marki produktowej wnioskodawcy i Marki Polskiej

Gospodarki.

Ważną grupę odbiorców wsparcia udzielanego przez Agencję stanowią organizacje

otoczenia biznesu, w szczególności akceleratory oraz klastry. Są to dynamiczne

organizacje, działające na rzecz swoich klientów i członków w takich obszarach jak B+R,

wdrożenie wspólnej oferty, kompletowanie łańcuchów dostaw oraz internacjonalizacja.

Obecnie PARP realizuje działanie kierowane do tych organizacji, w ramach działania pn.

„Rozwój oferty klastrów dla firm”.

PARP wspiera aktywnie udział polskich przedsiębiorców w zaawansowanych formach

internacjonalizacji, w szczególności w projektach finansowanych ze środków UE,

w ramach programów zarządzanych bezpośrednio przez instytucje europejskie.

Celowi temu służy działanie pn. „Granty na Eurogranty”. Celem tego instrumentu jest

sfinansowanie kosztów przygotowania Eurograntu, tj. projektu planowanego do

realizacji w ramach jednego z Programów Unii Europejskiej, HORYZONT EUROPA,

KREATYWNA EUROPA, DIGITAL „CYFROWA EUROPA”, SINGLE MARKET PROGRAMME,

LIFE.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Odbiorcą działań realizowanych przez PARP są mikro-, mali i średni przedsiębiorcy,

w całym cyklu rozwoju: zarówno ci, którzy jeszcze nie prowadzą działalności

eksportowej, lub ją zaczynają (startupy), jak również doświadczone podmioty, które

rozszerzają swoją aktywność na rynkach międzynarodowych, promując na nich swoje

produkty lub usługi. Ostatnią grupą odbiorców są doświadczeni eksporterzy, którzy

zdobywają nowe rynki lub angażują się w zaawansowane formy współpracy

międzynarodowej.

Szczególnie bogatą ofertę PARP adresuje do młodych firm technologicznych (startupy)

oraz organizacji otoczenia biznesu, w szczególności akceleratorów i klastrów.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Z oferty PARP dotyczącej internacjonalizacji korzysta kilkadziesiąt tysięcy podmiotów.

Ich krąg jest szczególnie szeroki w przypadku instrumentów niefinansowych

udostępnianych wszystkim zainteresowanym. Przykładowo, z kursów e-learningowych

udostępnionych w ramach „Akademii PARP”, skorzystało dotychczas prawie 246 tys.

odbiorców, którzy otrzymali ponad 216 tys. certyfikatów. Łącznie filmy i webinaria

organizowane w ramach projektów CR MŚP i EEN uzyskały ponad 1,2 mln tys.

wyświetleń.

Instrumenty finansowe dotyczące internacjonalizacji również cieszą się dużym

zainteresowaniem odbiorców.

PLANOWANE DZIAŁANIA

• Działania PARP będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera,

koordynowaną przez PAIH i będą istotnym elementem oferty dla przedsiębiorców na

poszczególnych etapach tej ścieżki.

• W ramach perspektywy finansowej 2021‒2027 PARP uruchomi kolejne działania

nakierowane na umiędzynarodowienie środowiska polskiego systemu startupowego.

Najważniejszym z planowanych działań będzie Program „Startup Exchange”,

realizowany w porozumieniu z agencjami publicznymi i akceleratorami z krajów zarówno

europejskich, jak i spoza Europy (np. Izrael, USA, Singapur, Indie). Realizacja programu

będzie polegać na objęciu polskich startupów zainteresowanych ekspansją gospodarczą

na dany rynek programem przygotowującym je do wyjazdu oraz programem na danym

rynku, gdzie poznają potencjalnych kontrahentów, inwestorów, kulturę biznesową,

zaplanują założenie oddziału firmy, poszerzą swoją wiedzę na temat danego rynku.

• Uzupełnieniem tego działania będzie dedykowany projekt systemowy wdrażany

przez PARP pn. „Wsparcie powstawania i rozwoju innowacyjnych spółek START-UPS ARE

US”.

• Celem tych działań będzie globalizacja polskiego ekosystemu startupowego poprzez

rozwój działań dla startupów nakierowanych na umiędzynarodowienie działalności oraz

wzrost konkurencyjności, profesjonalizację podmiotów świadczących usługi dla

startupów oraz promowanie nowych modeli biznesowych i osiągnięć gospodarczych,

wypracowanych przez młode innowacyjne firmy. W realizację programu zostaną

włączone również środowiska polonijne.

• W perspektywie finansowej 2021‒2027 PARP będzie realizowała programy

wspierające internacjonalizację polskich przedsiębiorców w ramach Programu Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027 (FENG). W programie tym

zaplanowano wsparcie promocji oraz internacjonalizacji innowacyjnych MŚP –

budowanie kompetencji i strategii gospodarczej ekspansji zagranicznej oraz

dopasowania produktów i usług do konkretnych rynków docelowych, segmentów

klientów i kanałów sprzedaży. W FENG zaprojektowano także kompleksowe działanie

obejmujące: prowadzenie prac badawczo rozwojowych przez przedsiębiorców,

wdrożenie przygotowanych innowacji, a następnie działania na rzecz ich

internacjonalizacji.

• Będą także prowadzone działania wspierające umiędzynarodowienie klastrów.

Zostały one przewidziane w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej

Gospodarki, przy czym PARP, tak jak dotychczas, będzie wspierała najbardziej

perspektywiczne klastry, również z punktu widzenia ich potencjału międzynarodowego

(Krajowe Klastry Kluczowe oraz Klastry wzrostowe o ponadregionalnym zakresie

działania).

NCBR – finansowanie innowacyjnych projektów

badawczo-rozwojowych, w tym startupów,

doradztwo, szkolenia, akcje informacyjne,

wsparcie w Brukseli

OBSZAR DZIAŁANIA

Głównym celem współpracy międzynarodowej prowadzonej przez NCBR jest

zwiększenie międzynarodowej konkurencyjności polskich zespołów badawczych

poprzez współpracę z partnerami zagranicznymi, zdobycie międzynarodowego

doświadczenia, transfer know-how oraz umocnienie pozycji międzynarodowej Polski.

NCBR uczestniczy w organizacji konkursów na międzynarodowe projekty badawcze lub

badawczo-rozwojowe

i finansuje

polskie

podmioty

(jednostki

naukowe,

przedsiębiorstwa, konsorcja naukowe), realizujące projekty międzynarodowe poprzez

udział w licznych konkursach w ramach programów dwustronnych.

NCBR prowadzi działania związane z szeroko rozumianą współpracą międzynarodową.

Jest odpowiedzialne między innymi za nawiązywanie i utrzymywanie kontaktów

międzynarodowych z zagranicznymi instytucjami, jednostkami naukowymi czy

przedstawicielami biznesu. W ramach swojej działalności, uczestniczy w licznych

programach i inicjatywach międzynarodowych, z których finansowane są projekty

międzynarodowe z udziałem krajowych beneficjentów.

W ramach współpracy międzynarodowej NCBR uczestniczy w organizacji konkursów na

międzynarodowe projekty badawcze lub badawczo-rozwojowe i finansuje polskie

podmioty (jednostki naukowe, przedsiębiorstwa, konsorcja naukowe) realizujące

międzynarodowe projekty.

NCBR finansuje międzynarodowe innowacyjne projekty badawczo-rozwojowe.

Uczestniczy również w inicjatywach służących akceleracji polskich przedsiębiorstw.

W NCBR działa Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Horyzontu Europa – ok. 50 ekspertów,

którzy bezpłatnie wspierają polskie podmioty zainteresowane udziałem w tym

programie, posiadającym szeroką ofertę dla przedsiębiorców każdej wielkości.

W Brukseli działa Biuro NCBR, które reprezentuje interesy polskiego środowiska

naukowego i innowacyjnego.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Odbiorcą działań realizowanych przez NCBR są przedsiębiorcy, w tym również startupy.

EFEKTY DZIAŁAŃ

NCBR realizuje projekty, których rezultaty mogą pomóc przedsiębiorstwom w otwarciu

się na rynki zagraniczne, czy też ugruntowanie kontaktów z partnerami zagranicznymi.

Jednym z przykładów jest program GO-Global, który jest kontynuacją zainicjowanego

w 2012 r. przedsięwzięcia będącego odpowiedzią na zapotrzebowanie polskich

przedsiębiorców na wsparcie w komercjalizacji innowacyjnych produktów i usług

powstałych w wyniku prac badawczo-rozwojowych, którzy w celu dalszego rozwoju

wymagają dostępu do rynków światowych. Celem głównym Programu GO_GLOBAL.PL

jest wsparcie innowacyjnych firm komercjalizujących wyniki badań naukowych i prac

rozwojowych na rynkach światowych. Natomiast cele szczegółowe to kolejno

przygotowanie do wejścia na rynki międzynarodowe poprzez ocenę możliwości

komercjalizacji innowacyjnego produktu lub usługi oraz siły konkurencji, opracowanie

planu wejścia na wybrany, docelowy rynek oraz pozyskanie kapitału VC lub inna forma

internacjonalizacji.

Od początku ustanowienia programu GO-Global realizowanych było 129 projektów.

Łączne przyznane przez NCBR dofinansowanie na realizację ww. projektów kształtuje się

na poziomie 20 801 698,76 PLN.

Jego celem było zwiększenie skali komercjalizacji na rynkach światowych wyników

badań naukowych lub prac rozwojowych polskich firm. W badaniu ewaluacyjnym 70 %

przedsiębiorców zadeklarowało, że w wyniku realizacji wprowadzano nowy produkt lub

usługę w ponad połowie z nich, dzięki przygotowaniu odpowiedniej strategii przejścia

z rynku lokalnego na rynki światowe, udało się pomyślnie skomercjalizować swoje

produkty/usługi na rynku zagranicznym.

W innych programach, choć nie były one ukierunkowane na ten obszar, udało się

zaobserwować także efekty dotyczące eksportu lub wejścia na nowe rynki. Przykładowo,

w Programie Badań Stosowanych, rozpoczęcie działalności eksportowej lub wzrost

eksportu zadeklarowało 17 % beneficjentów ogółem i 34 % beneficjentów, którym udało

się wdrożyć rozwiązanie będące wynikiem realizacji projektu. W programie Innotech

z kolei 44 % beneficjentów zadeklarowało wprowadzenie nowego produktu lub usługi

na rynku zagranicznym. W programie Demonstrator+ było to z kolei 33 % beneficjentów.

Z kolei w poddziałaniu POIG 1.3.1 efekt taki zadeklarowało 15,6 % beneficjentów,

a w działaniu 1.4. – 67 % beneficjentów.

Musimy mieć jednak świadomość, że realizacja projektów badawczo-rozwojowych,

sama w sobie, nie gwarantuje skutecznej internacjonalizacji eksportowej. Jest jednak

istotnym narzędziem, które to umożliwia.

Ponadto w roku 2022 NCBR sfinalizowało zawieszoną w latach 2020‒2021 z powodu

pandemii COVID-19, pilotażową edycję działania akceleracyjnego pn. NCBR-NAP

(NCBR-Nevada Acceleration Program). Celem działania jest łączenie innowacyjnych

ekosystemów Polski i Stanu Nevada poprzez akcelerację wyłonionych w konkurencyjnej

procedurze, zarejestrowanych w Polsce, młodych firm technologicznych na rynku

amerykańskim, przy skorzystaniu z doświadczenia mentorów ze Stanu Nevada

i związanych z nimi instytucji. W efekcie edycji pilotażowej, 10 polskich firm w dwóch

grupach, po 5 każda, uczestniczyło w tygodniowej akceleracji w stanie Nevada.

Działanie to stanowi przykład umożliwienia zdobycia przez młode polskie firmy

unikalnych doświadczeń w zakresie skalowania biznesu na rynku USA, udoskonalania

dialogu z wymagającymi inwestorami oraz nawiązywania korzystnych relacji

z partnerami, mającymi kluczowe znaczenie dla powodzenia gospodarczej ekspansji na

rynku amerykańskim i globalnym.

KPK ds. Horyzontu Europa działa na rzecz intensyfikacji polskiego udziału w PR UE

Horyzont Europa. Poprzez tysiące konsultacji oraz setki szkoleń, warsztatów i akcji

informacyjnych, eksperci KPK informują o zasadach udziału w programie, pomagają

wybrać tematykę konkursu i budować konsorcja, konsultują projekty wniosków,

rozwiewają wątpliwości dot. finansów i aspektów prawnych. Prowadzony jest portal

www.kpk.gov.pl KPK koordynuje również sieć wsparcia w całym kraju, składającą się

z sześciu Horyzontalnych Punktów Kontaktowych w 12 lokalizacjach.

Przedstawiciele Biura NCBR w Brukseli aktywnie działają na rzecz zwiększania udziału

polskich innowacyjnych firm w programie Horyzont Europa przez m.in. bezpośrednie

kontakty z Komisją Europejską i jej agencjami, udział w spotkaniach eksperckich

organizowanych przez Komisję Europejską i instytucje partnerskie prowadzące

działalność w obszarze badań i innowacji w Brukseli oraz organizacją wizyt studyjnych,

brokerskich, matchmakingowych i networkingowych.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Dotychczasowe działania NCBR będą kontynuowane z tym, że będą one wpisywały się

w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera, koordynowaną przez PAIH i będą istotnym

elementem oferty dla przedsiębiorców na poszczególnych etapach tej ścieżki.

Krajowy Punkt Kontaktowy działa przez cały okres trwania Programu Ramowego.

Biuro NCBR w Brukseli działa w trybie ciągłym.

NCBR prowadzi konkursy w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej

Gospodarki – Ścieżka SMART, którego celem jest rozwijanie oraz wzmacnianie zdolności

badawczych i innowacyjnych przedsiębiorstw poprzez realizację prac B+R, a także

wdrożenie innowacji. Realizacja projektów daje przedsiębiorstwom możliwość

dostosowania działalności do wyzwań wskazanych w Europejskim Zielonym Ładzie oraz

związanych z cyfryzacją, rozwojem infrastruktury badawczej, internacjonalizacją

działalności, a także wzrostem kompetencji kadr. W pierwszym z pięciu zaplanowanych

na ten rok konkursów Ścieżki SMART na realizację projektów, przeznaczony został

budżet w wysokości 667 milionów PLN.

Sieć Badawcza Łukasiewicz – rozwiazywanie

problemów technologicznych oraz oferowanie

dostępnych w Łukasiewiczu produktów lub usług

OBSZAR DZIAŁANIA

Sieć Badawcza Łukasiewicz (Łukasiewicz) oferuje instrument, jakim są Wyzwania

Łukasiewicza.

Przedsiębiorstwa, w tym polscy eksporterzy, wypełniając formularz na

www.lukasiewicz.gov.pl, opisują problem technologiczny, który może być rozwiązany na

drodze realizacji projektu badawczo-rozwojowego lub dostarczenia gotowej usługi albo

produktu. Łukasiewicz w ciągu 15 dni roboczych od dnia wypełnienia formularza,

bezpłatnie dostarcza alternatywne propozycje projektów podejmujących opisane

wyzwanie, a także rekomenduje zespoły ekspertów i zaplecze aparaturowe do

prowadzenia prac B+R. Czas ten skraca się, jeśli Łukasiewicz dysponuje już gotowym

produktem lub usługą i wynosi wtedy do 5 dni roboczych.

Ponadto, w ramach Wyzwań Łukasiewicza, istnieje możliwość zidentyfikowania

potencjalnego źródła dofinansowania badań ze źródeł krajowych i zagranicznych.

Eksperci Łukasiewicza wesprą także przygotowanie wniosków w zidentyfikowanych

konkursach.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Każde przedsiębiorstwo, o dowolnej skali i strukturze właścicielskiej.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Efektem jest bezpłatne przygotowanie propozycji prowadzenia prac B+R rozwiązujących

problem technologiczny opisany w formie Wyzwania dla Łukasiewicza przez

przedsiębiorcę, w tym eksportera. Dodatkowo, Wyzwania Łukasiewicza umożliwiają

również przygotowanie oferty dostępnych w Łukasiewiczu produktów lub usług

(np. oceny zgodności lub badań zgodnie z normami).

Instrument, jakim są Wyzwania Łukasiewicza, umożliwia poprzez proponowanie

konkurencyjnych rozwiązań na rynkach zagranicznych zwiększenie stopnia

internacjonalizacji polskich firm. Ze swoimi problemami zgłaszają się również

przedsiębiorstwa z sektora MŚP, dzięki czemu mogą przedstawiać atrakcyjną ofertę dla

zagranicznego odbiorcy.

Wyzwania Łukasiewicza to unikatowe narzędzie opracowane w ramach Sieci Badawczej

Łukasiewicz, które nie ma analogicznych rozwiązań w innych sieciach badawczych

w Europie.

Celem utworzenia Wyzwań Łukasiewicza było połączenie potencjału, jaki mają

naukowcy zatrudnieni w instytutach Łukasiewicza z wyzwaniami, przed jakimi stoją

polscy przedsiębiorcy. A co za tym idzie, Sieć Badawcza Łukasiewicz pomaga

w identyfikacji kompetencji, zespołów, infrastruktury i koncepcji do prowadzenia prac

B+R oraz przedstawienie propozycji w ramach wspólnego projektu. Wsparcie obejmuje

ponadto przygotowanie oferty dostępnych produktów i usług Łukasiewicza

poszukiwanych przez firmy.

Koszty związane z funkcjonowaniem systemu Wyzwań Łukasiewicza są ponoszone przez

Centrum Łukasiewicz, zaś partnerzy Łukasiewicza nie ponoszą kosztów związanych

z opracowaniem propozycji w ramach Wyzwań Łukasiewicza. Sieć Badawcza

Łukasiewicz, na etapie przygotowania rozwiązań, wspiera również pomocą

przedsiębiorstwa w identyfikacji źródeł finansowania ze środków krajowych, środków UE

oraz środków spoza UE.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Nabór na wnioski w Wyzwaniach Łukasiewicza prowadzony jest w trybie ciągłym od

listopada 2019 r. i to działanie będzie kontynuowane. System Wyzwań wpisywać się

będzie w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera, koordynowaną przez PAIH i będzie

istotnym elementem oferty dla przedsiębiorców na poszczególnych etapach tej ścieżki.

ARP – wsparcie inwestycyjne oraz informacja

Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. jest spółką, w której 100 proc. akcji należy do Skarbu

Państwa. Jest ona instytucją rozwoju należącą do Grupy PFR. ARP S.A. udziela pożyczek

na sfinansowanie inwestycji i kapitału obrotowego, realizację kontraktów, wdrożenie

działań zwiększających efektywność prowadzonej działalności gospodarczej oraz

restrukturyzację. Dzięki współpracy ARP S.A. i KUKE S.A. z Grupy PFR klienci ARP S.A.

mają dostęp do atrakcyjnego finansowania (w formie pożyczki) wspierającego ich

inwestycje w rozwój potencjału eksportowego. Gwarancja KUKE S.A. w ramach

udzielanej pożyczki jest przeznaczona dla przedsiębiorców będących eksporterami lub

realizujących kontrakty eksportowe. Instrument oferowany wspólnie z KUKE S.A. jest

wyposażony w gwarancje Skarbu Państwa.

ARP S.A. będzie na bieżąco dostosowywać swoją ofertę finansowania do potrzeb

polskich przedsiębiorców, w tym zainteresowanych gospodarczą ekspansją zagraniczną

i internacjonalizacją swojej działalności. Agencja będzie w tym zakresie współpracować

z instytucjami należącymi do Grupy PFR.

Ponadto, ARP S.A. za pomocą International Desk skupia i dystrybuuje informacje na

temat usług firm działających w ramach Grupy Polskiego Funduszu Rozwoju, czyli PAIH,

KUKE, PARP, BGK, Fundusz Ekspansji Zagranicznej PFR TFI.

Korzystając z usługi International Desk, przedsiębiorca może także skorzystać z

• ubezpieczenia eksportu w KUKE,

• identyfikacji przez PAIH kontrahenta zagranicznego,

• wsparcia w rozwoju kompetencji i finansowania promocji zagranicznej w PARP,

• obsługi akredytyw i zabezpieczenia ryzyka kursowego w BGK,

• zaangażowania kapitałowego w ekspansję zagraniczną z Funduszu Ekspansji

Zagranicznej PFR TFI oraz

• finansowania przez ARP S.A. zwiększenia mocy produkcyjnych, ze szczególnym

uwzględnieniem produkcji eksportowej.

MRiT – identyfikacja i eliminacja barier w dostępie

do rynków zagranicznych

OBSZAR DZIAŁANIA

Członkostwo w Unii Europejskiej oznacza możliwość korzystania ze swobód jednolitego

rynku, w ten sposób umożliwiając funkcjonowanie polskich przedsiębiorców na rynkach

poszczególnych państw członkowskich. Nasilające się w ostatnich latach tendencje

protekcjonistyczne prowadzą do powstania nowych barier. Jakkolwiek nie istnieją na

rynku wewnętrznym UE bariery taryfowe, przedsiębiorcy, w tym polscy, narażeni są na

skutki barier pozataryfowych – nieuzasadnionych, nieproporcjonalnych lub

dyskryminujących działań regulacyjnych lub administracyjnych, utrudniających firmom

funkcjonowanie na danym rynku – nadmierna biurokracja, kontrole, potrzeba wyrabiania

dodatkowych certyfikatów jakości, licencji, nadmierne wymogi w dostępności do

zawodów, regulacje płacowe dot. pracowników delegowanych itp. Powodują one

obniżenie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw na rynku europejskim, wydłużenie

procesu wejścia na rynek, wzrost kosztów bądź nawet wycofanie się z rynku.

Sytuacja panująca obecnie na jednolitym rynku UE jest rzeczywiście wyjątkowo trudna.

Do istniejących już wcześniej, szczególnie w Europie Zachodniej, protekcjonistycznych

barier w 2020 r. doszły utrudnienia związane z pandemią. Tymczasem jest oczywiste,

że sprawnie funkcjonujący jednolity rynek to ogromna wartość, zwłaszcza wobec

globalnej konkurencji ze strony takich państw jak USA czy Chiny. Współdziałanie przy

odbudowie i eliminacji barier postrzegamy w tej chwili jako jedną z dróg wyjścia

z obecnego kryzysu. Jest to z pewnością moment wymagający solidarności pomiędzy

państwami członkowskimi.

MRiT podejmuje także działania mające na celu eliminację lub ograniczenie barier

w dostępie do rynków pozaunijnych. Identyfikujemy je (ok. 1000 różnego rodzaju barier

i przeszkód na rynkach ponad 80 krajów pozaunijnych), a następnie podejmujemy je

dwutorowo: bilateralnie oraz poprzez UE, włączając w ten proces Komisję Europejską

i doprowadzając do jej interwencji w sprawie najistotniejszych dla nas barier w relacjach

z danymi krajami i na forach międzynarodowych (np. Światowej Organizacji Handlu –

WTO).

ADRESACI DZIAŁAŃ

Wszyscy przedsiębiorcy.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Proces znoszenia barier jest długotrwały. Tym niemniej, np. w ujęciu barier na rynkach

pozaunijnych, w ostatnich kilku latach, doprowadziliśmy do zniesienia szeregu barier

w handlu, o wartości sięgających setek milionów EUR, jak chociażby uzyskanie

zezwolenia na import mleka w proszku dla dzieci do Egiptu (o szacowanej wartości ok.

5 mln EUR), odstąpienie przez Arabie Saudyjską od wprowadzenia restrykcyjnych

wymogów i standardów w zakresie zawartości cukru w towarach rolno-spożywczych

importowanych do tego kraju (o szacowanej wartości przeszło 60 mln EUR), wycofanie

się przez Arabię Saudyjską i Zjednoczone Emiraty Arabskie z zakazu w imporcie

niektórych świetlówek fluorescencyjnych (o szacowanej wartości ok. 20 mln EUR),

wycofanie się Tunezji z licencji nieautomatycznych w imporcie licznych towarów, w tym

polskich specjalności: towarów rolno-spożywczych, kosmetyków, tworzyw sztucznych,

ubrań (o szacowanej wartości ok. 107 mln EUR), czy otwarcie rynku Izraela na import

polskich farmaceutyków, w tym leków weterynaryjnych.

Na wniosek Polski, KE regularnie włącza najważniejsze bariery dla polskiego eksportu do

kluczowych barier dla całej UE (m.in. z USA, Chinami, Koreą Pd., Japonią, Tajlandią,

Indonezją, Filipinami, Wietnamem, Kanadą, Algierią, Egiptem, RPA, Brazylią, Argentyną,

Meksykiem itd.) i tym samym podejmuje ważne dla nas problemy w dostępie do rynków

pozaunijnych, w relacjach bilateralnych z tymi krajami, jak również na forum organizacji

międzynarodowych np. Światowej Organizacji Handlu (WTO).

PLANOWANE DZIAŁANIA

• MRiT konsekwentnie będzie zabiegało o znoszenie wszelkich barier, zarówno na

rynkach UE, niezgodnych z czterema swobodami jednolitego rynku: wolnego przepływu

towarów, usług, kapitału i ludzi a także sprzecznych z wolną i uczciwą konkurencją w Unii

Europejskiej, jak i na rynkach pozaunijnych.

• Będą podejmowane interwencje w KE i poszczególnych państwach członkowskich

w ścisłej współpracy z polskimi przedsiębiorcami, jak również z ich stowarzyszeniami

i organizacjami branżowymi. Będziemy, jak dotychczas, działać poprzez forum UE, jak

i w kontaktach bilateralnych z krajami, których dany problem dotyczy.

• Zainicjowane zostało tworzenie dwustronnych grup roboczych z kluczowymi

partnerami, mających na celu identyfikację barier na Jednolitym Rynku i w konsekwencji

działania na rzecz ich redukcji (utworzono takie grupy między innymi z Niemcami

i Francją). W miarę potrzeb, MRiT będzie zabiegać o tworzenie takich grup z innymi

krajami członkowskimi.

• MRiT widzi konieczność dalszego wzmocnienia współpracy z przedsiębiorcami i ich

zrzeszeniami. Taki dialog jest prowadzony i będzie on kontynuowany. Równocześnie

dostrzegamy potrzebę podnoszenia poziomu wiedzy o instrumentach, które mogą być

wykorzystywane do znoszenia barier w handlu. Zorganizujemy cykl szkoleń w tym

zakresie.

• W odniesieniu do rynków UE istotne znaczenie, w szczególności z punktu widzenia

MŚP, jest stworzenie sprawnie funkcjonującego systemu sygnalizacji barier i naruszeń

regulacji dotyczących Wspólnego Rynku, a także oceny ich znaczenia. Zasygnalizowane

bariery powinny być na bieżąco analizowane. Część z nich, związanych z wadliwą

aplikacją prawa UE, powinna być eliminowana za pośrednictwem istniejących systemów

współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi (w tym SOLVIT) lub bezpośrednich

interwencji prowadzonych przez MRiT. Bariery regulacyjne powinny być adresowane na

poziomie prac legislacyjnych UE oraz w ramach kontaktów z Państwami Członkowskimi.

• Konieczna jest również dalsza uwaga i aktywność wszystkich zaangażowanych

w prace legislacyjne na poziomie UE oraz interweniowanie w tych przypadkach,

w których planowane regulacje mogą negatywnie wpływać na działalność polskich

eksporterów. W działania tego zakresu należy włączać, w większym niż dotychczas

zakresie, samych przedsiębiorców i ich organizacje.

• Będzie promowany udział polskich przedsiębiorców w konsultacjach prowadzonych

przez instytucje UE, w tym, między innymi poprzez wykorzystanie tzw. „feedback

mechanism” obsługiwanego przez ośrodki EEN (Enterprise Europe Network). Konieczne

zwiększenie udziału polskich przedsiębiorców, w szczególności ich zrzeszeń,

w zgłaszaniu stanowisk dot. planowanej legislacji w innych państwach członkowskich UE

w ramach notyfikacji technicznej.

• Wszystkie zidentyfikowane bariery będą zaimplementowane do platformy Export

Intelligence. Platforma będzie umożliwiała generowanie raportów dotyczących tego

typu barier dla poszczególnych krajów lub branż. Wykazy tych barier będą także na

bieżąco aktualizowane (zgodnie z otrzymywanymi informacjami).

W zakresie poprawy dostępu do rynków poza UE istotne pozostaje kontynuowanie

kompleksowych działań w zakresie wykorzystywania narzędzi polityki handlowej UE

i WTO w kwestii polepszania warunków dostępu do rynków pozaunijnych dla towarów,

inwestycji, usług, w tym poprzez odzwierciedlanie polskich interesów gospodarczych

w ramach negocjacji preferencyjnych umów handlowych UE-kraje trzecie i korzystania

z już zawartych, obniżania kosztów importu zaopatrzeniowego, ochrony rynku przed

nieuczciwym importem, udziału w zamówieniach publicznych organizacji

międzynarodowych, eliminacji barier w handlu i inwestycjach na rynkach zagranicznych.

• W tym kontekście szczególne znaczenie dla zwiększenia możliwości gospodarczej

ekspansji zagranicznej polskich eksporterów (importerów), zwłaszcza MŚP, ma

wykorzystanie unijnej bazy danych Access2Markets, która zawiera wszelkie niezbędne

informacje dotyczące dostępu do rynku ponad 130 krajów poza-UE, daje możliwość

oceny szans wejścia na konkretny rynek, jak również zawiera bazę danych nt. barier

w handlu, inwestycjach, usługach krajów trzecich wobec UE, których eliminacja jest

kluczowym elementem współpracy Komisji Europejskiej, krajów UE, unijnego, w tym

polskiego biznesu. Portal daje też możliwość składania przez polski biznes skarg

bezpośrednio do Komisji Europejskiej nt. napotykanych barier w krajach trzecich

w ramach Single Entry Point (więcej w pkt: MRiT – umowy o wolnym handlu).

• W zakresie identyfikacji i eliminacji barier w handlu dla UE, w tym Polski, istotnym

narzędziem na poziomie Światowej Organizacji Handlu (WTO) jest także portal ePing,

który daje dostęp do informacji nt. bieżącego otoczenia regulacyjnego w zakresie

notyfikacji technicznych przepisów w handlu (TBT), sanitarnych i fitosanitarnych (SPS)

dla produktów dokonywanych przez ponad 160 krajów WTO, jak również handlowych

spraw spornych (barier w handlu), punktów kontaktowych TBT i SPS w krajach trzecich.

Tym samym, już na etapie przygotowania projektu regulacji przez dany kraj trzeci, polski

przedsiębiorca może ocenić, czy proponowane zmiany regulacyjne mogą (lub nie)

skutkować ograniczeniami w handlu międzynarodowym (wg. danych WTO bariery TBT,

SPS odpowiadają za ponad połowę barier w handlu międzynarodowym).

• Działania będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera,

koordynowaną przez PAIH – dystrybucja informacji o działaniach MRiT, MSZ, PARP

i PAIH w tym obszarze.

MRiT – udział w zamówieniach publicznych

organizacji międzynarodowych

OBSZAR DZIAŁANIA

Przetargi organizacji międzynarodowych (w tym międzynarodowych instytucji

finansowych) obejmują dostawy towarów i świadczenie usług na rzecz samych

organizacji np. żywność i towary rolne, odzież, sprzęt i usługi z sektora transportu,

energii i górnictwa, sprzęt wojskowy, sprzęt i usługi IT, usługi konsultingowe,

konferencyjne, graficzne, wydawnicze czy usługi remontowo-budowlane, a także

projekty realizowane pośrednio, np. w ramach pomocy rozwojowej (ODA).

Organizacje międzynarodowe zapewniają bezpieczeństwo płatności, promocję

i nawiązywanie nowych kontaktów biznesowych, dywersyfikacje zamówień, doskonałe

referencje, terminowość przebiegu realizacji zadań, bardzo dobre i stabilne warunki

finansowe, co przekłada się bezpośrednio na rozwój biznesu.

Do zamówień międzynarodowych zaliczamy także otwierający się rynek zamówień armii

USA stacjonującej w Polsce i w Europie, zwłaszcza w zakresie rozwoju infrastruktury,

obsługi, dostaw urządzeń i wyposażenia.

MRiT prowadzi od kilku lat działania promocyjno-informacyjne mające na celu

zwiększenie udziału polskich firm w zamówieniach organizacji międzynarodowych

• na stronach Ministerstwa publikowane są linki do serwisów na temat zamówień

publicznych organizacji międzynarodowych, a także wybrane informacje

o poszczególnych

przetargach,

pozyskane

także

w

wyniku

współpracy

z międzynarodową

bazą

danych

Kompass

Public

Tenders

https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/miedzynarodowe-zamowieniapubliczne,

• organizowane są lub współorganizowane szkolenia, warsztaty, seminaria

i konferencje dotyczące możliwości udziału w przetargach organizacji Systemu

Narodów Zjednoczonych, instytucji NATO, OECD, UE, Grupy Banku Światowego

i banków rozwojowych czy zamówień armii USA. Są to wydarzenia poświęcone

bezpośrednio zamówieniom publicznym, jak i prezentacje na rzeczony temat podczas

spotkań branżowych,

• publikowane i aktualizowane są wydawnictwa poświęcone tematyce zamówień

publicznych organizacji międzynarodowych, np.

- raport „Jak ubiegać się o zamówienia publiczne organizacji międzynarodowych?

15 historii sukcesu polskich firm.”, który przedstawia przedsiębiorcom korzyści płynące

ze współpracy z organizacjami międzynarodowymi, poparte konkretnymi przykładami,

- przewodnik „Zostań dostawcą wojsk amerykańskich stacjonujących w Polsce", który

bardzo dokładnie wyjaśnienia procedury zamówień publicznych stosowanych przez

armię amerykańską i krok po kroku opisuje sposób rejestracji firm w stosownych bazach

danych, a także przybliża informacje na temat najczęstszych kategorii towarów i usług

zamawianych przez amerykańskie bazy wojskowe, a także

- „Analiza branż polskiej gospodarki i rynków perspektywicznych z punktu widzenia

możliwości realizacji zamówień organizacji międzynarodowych, jak również projektów

ze wsparciem międzynarodowych instytucji finansowych”,

• w przypadku szkoleń z zakresu zamówień publicznych armii USA stacjonującej

w Polsce, MRiT ogłasza corocznie przetarg na usługi szkoleniowe, obejmujące zarówno

warsztaty, aktualizację publikacji i konsulting dla firm zarejestrowanych

przeprowadzeniem rejestracji. W warsztatach uczestniczą także oficerowie zakupowi

armii USA,

• w przypadku przetargów NATO skierowanych do przedsiębiorców, MRiT wydaje

nominacje i deklaracje uprawnień, co jest warunkiem niezbędnym do otrzymania

dokumentacji przetargowej, a także podpisania umów ramowych BOA (Basic Order

Agreement) z NATO.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Wszyscy przedsiębiorcy.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Organizacje międzynarodowe ogłaszają corocznie zamówienia publiczne o wartości

ok. 50‒70 mld USD. Tylko organizacje systemu ONZ ogłosiły w 2023 r. przetargi na

kwotę 24,9 mld USD, ale pomimo spadku o ponad 15 % wobec roku 2022 i 2021,

gdy było to każdorazowo 29,6 mld USD, jest to trzeci wynik w historii ONZ. Uczestnictwo

firm polskich w przetargach organizacji i agencji międzynarodowych nadal jest na

stosunkowo niskim poziomie, tym niemniej w latach 2022‒2023 nastąpił gwałtowny

wzrost udziału firm polskich w zamówieniach ONZ. Polskie firmy dostarczyły do ONZ

w 2023 r. towary i usługi za 60,7 mln USD, a w 2022 r. 71,7 mln USD, natomiast we

wcześniejszych latach było to zaledwie 3,5‒4,9 mln USD. Polska zajęła zatem 77. miejsce

wśród 195 dostawców ONZ w 2023 r. i 70 w 2022 r. W latach poprzednich, znajdowała

się natomiast na 158‒161 miejscu.

Udział Polski dla zamówień systemu Narodów Zjednoczonych wynosił w 2023 i 2022

roku 0,24 %, natomiast w 2021 r. ‒ zaledwie 0,02 %.

W 2023 r. odnotowano rekordowy wzrost liczby polskich firm zarejestrowanych

w bazach potencjalnych dostawców ONZ – 1446 firm, wobec 1080 w 2022 r., 970 w 2021 r.

i 707 firm w 2020 r.

Oprócz ONZ, zamówienia publiczne ogłaszane są przez takie organizacje, jak m.in.

Grupa Banku Światowego (16 mld USD w 2023 r., 21,1 mld USD w 2022 r. i 17,3 mld USD

w 2021 r.), NATO, Międzynarodowy Czerwony Krzyż, OECD i IEA (150 mln USD w 2023 r.,

143 mln USD w 2022 r. i 134 w 2021 r.), międzynarodowe instytucje finansowe – EBOR,

EBI, ABII oraz inne wyspecjalizowane agencje międzynarodowe.

Wzrost zainteresowania i udziału firm polskich w zamówieniach ONZ jest efektem

przede wszystkim intensywnego programu szkoleń, organizowanych przez Ministerstwo

Rozwoju i Technologii. Tylko w 2023 r. MRiT zorganizowało lub współorganizowało

35 wydarzeń w całej Polsce. Od 2020 r., gdy rozpoczęto tę działalność, odbyło się blisko

70 szkoleń, w których uczestniczyło ok. 2,5 tys. osób. Resort rozwoju idzie dalej i w tym

roku, we wrześniu, zorganizuje szkolenie dla szkoleniowców.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Od 2020 r. obserwujemy bardzo istotny wzrost zainteresowania polskich

przedsiębiorców udziałem w szkoleniach i pozyskaniem informacji na temat możliwości

uczestnictwa w przetargach międzynarodowych. W związku z powyższym podejmowane

są i podejmowane będą następujące działania

• koordynacja i organizacja szczegółowych szkoleń i warsztatów w tym zakresie,

zarówno dla przedsiębiorców, jak i przedstawicieli administracji samorządowej (training

for trainers),

• prezentacja możliwości biznesowych wynikających z udziału w przetargach

organizacji międzynarodowych podczas wydarzeń biznesowych ogólnopolskich

i regionalnych, targów, spotkań branżowych, spotkań izb gospodarczych, wydarzeń

międzynarodowych, w mediach społecznościowych,

• współpraca z organizacjami międzynarodowymi w zakresie organizacji

dedykowanych wydarzeń promujących możliwości współpracy (m.in. ONZ, Bank

Światowy, poszczególne agencje NATO),

• poszerzenie zakresu informacji dostępnych na stronach MRiT, w tym wydzielenia

także informacji o zamówieniach publicznych na rzecz Ukrainy i państw ją wspierających.

Działania będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera, koordynowaną

przez PAIH – dystrybucja informacji o działaniach MRiT w tym obszarze. Stanowić mogą

także jeden z kanałów udziału firm w procesie odbudowy Ukrainy.

MRiT – ochrona przed nieuczciwym importem

OBSZAR DZIAŁANIA

MRiT wspiera przedsiębiorców w walce z nieuczciwym importem będąc w stałym

kontakcie z Komisją Europejską, innymi państwami członkowskimi UE oraz

przedsiębiorcami i ich organizacjami. Naszym zadaniem jest ochrona interesów

polskiego przemysłu poprzez doprowadzenie do ustanowienia środków ochronnych

przez UE (ang. Trade Defense Instruments-TDI) wobec dostawców pozaunijnych

w przypadku stosowania nieuczciwych praktyk handlowych w postaci importu

dumpingowanego lub nielegalnie subsydiowanego (cła antydumpingowe,

antysubsydyne, zobowiązania cenowe itp.).

ADRESACI DZIAŁAŃ

Wszyscy przedsiębiorcy.

Wymagany jest jednak wniosek producentów UE lub zrzeszeń ich reprezentujących –

złożony do KE, który musi obejmować min. 25 % całkowitej produkcji UE danego towaru.

Zazwyczaj wymusza to zatem po stronie przedsiębiorców działania mające na celu

znalezienie współwnioskodawców z innych państw UE.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Poprzez omawiane działania zapewniana jest ochrona całym branżom. Wzmacniane są

w ten sposób zasady uczciwej konkurencji na obszarze Unii Europejskiej. Ochronione

zostały m.in. całe gałęzie polskiej produkcji np. produkcja rowerów – przemysłu, który

obecnie święci sukcesy w eksporcie, produkując ponad 1 mln rowerów rocznie (3 miejsce

w UE), zatrudniając ponad 5,5 tys. pracowników w ok. 50 firmach. Kolejnym przykładem

może być zapewnienie ochrony polskim producentom nawozów, zatrudniającym ponad

15 tys. pracowników i kolejnych 60 tys. w przemysłach towarzyszących czy producentom

płytek ceramicznych, zatrudniających ok. 12 tys. pracowników. Są to tylko przykłady, ale

pokazują one wagę takich działań. Aktualnie w mocy pozostaje ok. 80 unijnych środków

ochronnych. Niezależnie od tego, nadal toczy się ok. 50 różnego rodzaju postępowań

przeciwko nieuczciwym dostawcom z krajów pozaunijnych.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania te będą kontynuowane. Równocześnie dostrzegamy potrzebę podnoszenia

poziomu wiedzy o środkach ochronnych. Zorganizujemy cykl szkoleń w tym zakresie.

Działania będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera, koordynowaną

przez PAIH – dystrybucja informacji o działaniach MRiT w tym obszarze.

MRiT – obniżenie kosztów importu

zaopatrzeniowego

OBSZAR DZIAŁANIA

MRiT wspiera przedsiębiorców w obniżeniu kosztów importu zaopatrzeniowego

komponentów i surowców, wykorzystywanych przez nich do produkcji wyrobów

gotowych, eksportowanych na rynki zagraniczne. Naszym zadaniem jest doprowadzenie

do uwzględnienia wniosków polskich firm o zawieszenie poboru unijnych ceł lub

ustanowienie autonomicznych kontyngentów taryfowych, w przypadku gdy unijna

produkcja jest niewystarczająca – prowadzimy te działania na forum UE.

Przeciwdziałamy także wnioskom innych państw UE o zawieszenia ceł na produkty

(surowce i komponenty), które sami produkujemy.

Procedura ubiegania się o modyfikację ochrony celnej jest sformalizowana i ujęta

w procedurach KE. Na poziomie kraju 2 razy do roku tj. do końca czerwca i grudnia

danego roku, przedsiębiorcy mogą składać do MRiT wnioski o ustanowienie zawieszeń

poboru ceł lub kontyngentów taryfowych. Na obecnym etapie cały ten proces przebiega

elektronicznie i nie wymaga obecności producenta-wnioskodawcy w siedzibie

ministerstwa. Wnioski są następnie analizowane w kraju i po pozytywnej opinii ‒

przekazywane do KE do dalszej analizy. Po akceptacji KE i krajów członkowskich UE,

KE przygotowuje projekty odpowiednich rozporządzeń, które obejmują wnioskowane

towary. Rozporządzenia wchodzą w życie z dniem 1 stycznia i 1 lipca danego roku.

Co do zasady, zawieszenia poboru ceł ustanawiane są na 5 lat, co daje gwarancję

stabilności preferencyjnego importu. Natomiast autonomiczne kontyngenty taryfowe

ustanawiane są na rok z możliwością kontynuowania w kolejnych latach. Ograniczeniem

ubiegania się o możliwość preferencyjnego importu (bezcłowy lub po obniżonych

stawkach celnych) jest obecność unijnej produkcji danego towaru czy komponentu.

W takim przypadku i w porozumieniu z danym producentem, możliwe jest ustanowienie

kontyngentu taryfowego, który stanowi uzupełnienie brakującej produkcji, w stosunku

do zgłaszanych potrzeb.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Wszyscy przedsiębiorcy.

System zawieszeń poboru ceł/kontyngentów taryfowych jest dość dobrze znany polskim

producentom. Zazwyczaj są to raczej duzi producenci, z uwagi na konieczność

spełnienia wymogu znacznego importu. Wartość niezapłaconego cła musi przewyższać

próg 15 000 euro w skali roku. MŚP ten próg rzadko przekraczają, co nie oznacza jednak,

że nie mogą się ubiegać o preferencje celne w imporcie. Wówczas mogą próbować

szukać współwnioskodawcy/współwnioskodawców i wspólnie ubiegać się

o modyfikację ochrony celnej. Takie wspólne wnioski także są składane i realizowane.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Łącznie do KE, od chwili akcesji Polski do UE, Polska złożyła ponad 400 wniosków

o modyfikację ochrony celnej. Ponad 200 wniosków jest lub było objętych

zawieszeniami poboru ceł/kontyngentami taryfowymi.

Praktyka pokazuje, że w dalszym ciągu, nawet przy powracającej do UE produkcji,

konieczne jest korzystanie z importu zaopatrzeniowego. Umowy handlowe, choć

w pewnym zakresie mogą już zabezpieczyć bezcłowy import, to nadal kierunkami

cieszącymi się zainteresowaniem producentów pozostają te kraje, które posiadają dobrą

bazę surowcową oraz tanie komponenty potrzebne do finalnej produkcji, a nie

korzystające z preferencji traktatowych.

W ostatnich latach doprowadziliśmy do obniżenia unijnych ceł na import surowców

i komponentów na potrzeby m.in. przemysłu: motoryzacyjnego, elektronicznego,

chemicznego, hutniczego, sprzętu AGD. W ostatnich 5 latach, przedsiębiorcy odnieśli

korzyści z tytułu zawieszenia ceł importowych na te wyroby szacowane na ok. 1 mld

PLN.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania te prowadzimy na rzecz wszystkich polskich przedsiębiorców i będą one

kontynuowane. Niemniej dostrzegamy potrzebę podnoszenia poziomu wiedzy

o możliwościach obniżenia kosztów importu zaopatrzeniowego. Zorganizujemy cykl

szkoleń w tym zakresie.

Działania będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera, koordynowaną

przez PAIH – dystrybucja informacji o działaniach MRiT w tym obszarze.

MRiT – umowy o wolnym handlu

OBSZAR DZIAŁANIA

MRiT prowadzi działania mające na celu odpowiednie zabezpieczenie interesu polskich

przedsiębiorców w umowach o wolnym handlu (ang. Free Trade Agreement ‒ FTA)

zawieranych przez UE z krajami pozaunijnymi, zapewniając dostęp do rynków

eksportowych dla polskich towarów i usług poprzez m.in. redukcję ceł, eliminację barier

pozataryfowych, wprowadzanie ułatwień w prowadzeniu biznesu. Obecnie UE jest

stroną ponad 40 umów o wolnym handlu z ponad 70 krajami pozaunijnymi.

Ostatnio weszły w życie umowy o wolnym handlu z Wielką Brytanią, Wietnamem,

Singapurem, Japonią i Kanadą. Zakończono negocjacje z Nową Zelandią, Meksykiem,

Chile i krajami Mercosur (Brazylia, Argentyna, Paragwaj, Urugwaj). Kontynuowane są

negocjacje z: Australią, Indiami, Indonezją, Tunezją, Filipinami, niektórymi krajami AKP

(Kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku). Analizowana jest możliwość wznowienia negocjacji

Malezją i Tajlandią, krajami Zatoki Perskiej oraz Egiptem. Być może w przyszłości

możliwy będzie powrót w jakimś zakresie do zawieszonych negocjacji z USA.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Ogół polskich eksporterów, importerów i inwestorów.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Wg szacunków KE, łącznie w 2020 r. wartość polskiego eksportu objętego preferencjami

wynikającymi z umów o wolnym handlu (FTA) zawartych przez UE z krajami trzecimi

wyniosła 6,7 mld EUR. Dzięki redukcji ceł wynikającej z FTA, polskie firmy w 2020 r.

zaoszczędziły 567,4 mln EUR. Dodatkowo, obniżenie ceny towarów o wysokość

zredukowanego cła poprawia ich konkurencyjność i doprowadziła od zwiększenia

wolumenu eksportu. Wejście w życie FTA często powoduje również zmianę struktury

handlu poprzez poszerzenie listy eksportowanych towarów i usług, które przed

liberalizacja zasad dostępu do danego rynku nie były eksportowane.

Należy mieć także na uwadze, że duża część polskiego eksportu to części i komponenty

wykorzystywane w produkcji eksportowej innych krajów unijnych, np. Niemiec, które

zwiększając swój eksport w ramach umów o wolnym handlu, zwiększają równocześnie

import komponentów do swojej produkcji.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania dotyczące umów o wolnym handlu obejmują dwa główne obszary

1) negocjacje i ratyfikacja umów, 2) wdrażanie i monitorowanie przestrzegania ich

postanowień. Działania w obydwu tych obszarach nieprzerwanie trwają.

MRiT nadal będzie wpływać na uwzględnienie polskich interesów gospodarczych

w negocjowanych przez Komisję Europejską umowach o wolnym handlu.

Wdrażanie i monitorowanie

Poza uwzględnianiem interesów polskich firm na etapie negocjacji, równie ważnym

elementem jest późniejsze wdrażanie postanowień i monitorowanie przestrzegania

umów oraz upowszechnianie wiedzy nt. ich istnienia wśród przedsiębiorców.

Problem ten zauważyła także Komisja Europejska, która od 2017 roku publikuje raporty

nt. wdrażania umów o wolnym handlu, a w 2020 r. stworzyła stanowisko głównego

urzędnika ds. egzekwowania przepisów handlowych (Chief Trade Enforcement Officer ‒

CTEO), którego celem jest maksymalizacja pozytywnych skutków zawartych umów oraz

minimalizowanie barier w handlu. Zadania te są realizowane poprzez podejmowanie

działań wdrażających w zakresie dostępu do rynku krajów-stron umów oraz w kwestiach

zobowiązań dot. zrównoważonego rozwoju. Niezbędna jest przy tym współpraca

instytucji UE, państw członkowskich UE i innych interesariuszy.

Wykorzystanie preferencji

Wg najnowszych danych udostępnionych przez KE, średni wskaźnik wykorzystania

preferencji (PUR) w polskim eksporcie do krajów-stron umów o wolnym handlu (FTA)

wyniósł ok. 76 %. Wynik ten mógłby być jeszcze lepszy, gdyby przedsiębiorcy w pełni

wykorzystywali preferencyjne stawki celne. Utracone oszczędności przedsiębiorców

z tytułu cła (FDS) w 2020 r. wyniosły 159,3 mln EUR. Najwyższe utracone oszczędności

z tytułu cła miały miejsce w sektorach: maszyn i urządzeń mechanicznych (37,1 mln EUR),

sprzętu transportowego (27,1 mln EUR), zwierząt i produktów ze zwierząt (16,6 mln

EUR), produktów chemicznych (15,7 mln EUR).

Może to oznaczać, że albo polscy eksporterzy lub importerzy polskich produktów

w danym kraju nie wiedzą o możliwości skorzystania z preferencyjnych stawek celnych,

albo celowo z nich rezygnują.

Badania problemu niskiego wykorzystania preferencji wynikających z umów o wolnych

handlu przeprowadzone w UE pokazały, że firmy często wolały zapłacić wyższe cło niż

zajmować się czasochłonną i uciążliwą procedurą administracyjną związaną z kwestiami

reguł pochodzenia, które w wielu umowach handlowych UE są inne.

Access2Markets

Dlatego też, w celu ułatwienia korzystania z umów o wolnym handlu, powstał portal

Access2Market, który upowszechnia wiedzę nt. praktycznych elementów wynikających

z umów, w szczególności wśród MŚP. Nowy portal wyposażony został w narzędzie

ROSA, które pomaga przedsiębiorcom w samodzielnej ocenie spełniania kryteriów dot.

reguł pochodzenia. Uruchomiony został także nowy system (Single Entry Point – SEP)

zgłaszania problemów napotykanych przez przedsiębiorców w związku z dostępem do

rynku lub nieprzestrzeganiem zobowiązań dot. handlu i zrównoważonego rozwoju

wynikających z umów o wolnym handlu UE. Rozwiązanie to jest powiązane z portalem

Access2Market. Narzędzie to pozwoli na sprawne rozpatrywanie sporów na gruncie

umów o wolnym handlu.

Od uruchomienia bazy Access2Market w 2020 r. MRiT oraz PARP prowadzą intensywne

działania szkoleniowe wśród polskich przedsiębiorców (przede wszystkim za

pośrednictwem izb zrzeszających przedsiębiorców i regionalnych instytucji wsparcia

biznesu) w zakresie funkcjonalności tej bazy. Podobne szkolenia organizuje także KE,

w tym dedykowane specjalnie dla polskich przedsiębiorców.

Dostrzegamy problem niepełnego wykorzystywania umów o wolnym handlu wśród

polskich przedsiębiorców. MRiT, jak również PARP, w ramach projektu Enterprise Europe

Network, angażuje się w działania promujące korzyści wynikające z umów handlowych

wśród firm. W ostatnich latach zorganizowaliśmy szereg tego typu spotkań

z przedstawicielami polskiego biznesu (w tym z udziałem KE) pokazując możliwości

wynikające z unijnych środków handlowych.

Korzyści wynikające z umów o wolnym handlu są jednym z czynników, które mają wpływ

na decyzję firm o obecności na konkretnym rynku zagranicznym.

Działania promujące wykorzystanie przez polskich przedsiębiorców umów o wolnym

Handlu zawieranych na poziomie UE będą realizowane przez PARP i innych członków

sieci Enterprise Europe Network, także w ramach nowej perspektywy finansowej (2021‒

2027). Także MRiT zorganizuje dalszy cykl szkoleń w tym zakresie.

Działania będą wpisywały się w planowaną ścieżkę rozwoju eksportera, koordynowaną

przez PAIH – dystrybucja informacji o działaniach MRiT i PARP w tym obszarze.

Promocja eksportu i inwestycji

zagranicznych

MRiT

OBSZAR DZIAŁANIA

MRiT wdraża koncepcję marki polskiej gospodarki już od ponad 10 lat.

Zdefiniowane cele promocji polskiej gospodarki na rynkach zagranicznych nadal

pozostają aktualne

• rewitalizacja koncepcji Marki Polskiej Gospodarki w kontekście wcześniej

omawianych aspektów promocyjnych i zbudowanie jej rozpoznawalności w kraju i za

granicą,

• wzrost międzynarodowej konkurencyjności polskiej gospodarki, która wspiera

zagraniczną ekspansję gospodarczą polskich przedsiębiorstw, umocnienie pozycji Polski

w gospodarce światowej, a także stymulowanie wzrostu eksportu przy jednoczesnej

poprawie poziomu jego innowacyjności,

• realny wzrost zysków ze sprzedaży produktów i usług eksportowanych z Polski

poprzez zbudowanie silnego i pozytywnego efektu marki kraju pochodzenia,

• wzmocnienie budowania świadomości narodowej marki Polska,

• wzmocnienie ekspansji gospodarczej polskich przedsiębiorstw na rynki

perspektywiczne, wsparcie dywersyfikacji struktury geograficznej polskiego eksportu

i inwestycji, w szczególności na kraje pozaeuropejskie, które jednocześnie

charakteryzuje wyższy poziom ryzyka politycznego i handlowego,

• korzystne postrzeganie polskiego biznesu i polskich inwestorów na rynkach

zagranicznych.

Dofinansowanie skierowane bezpośrednio do przedsiębiorców, uzupełnione jest

działaniami systemowymi MRiT, skupiającymi się na promocji całych sektorów

i polegającymi na organizacji narodowych stoisk informacyjno-promocyjnych na

największych i najbardziej prestiżowych wydarzeniach targowych w danej

branży/sektorze, jak również organizacji misji wyjazdowych polskich przedsiębiorców

oraz misji przyjazdowych typu study tour dla zagranicznych dziennikarzy

i kontrahentów, działaniach promocyjnych promujących branże w Internecie i mediach

społecznościowych.

W perspektywie do 2029 roku skupiamy się na promocji 15 sektorów (budownictwa,

elektroniki profesjonalnej, farmaceutyczny i wyrobów medycznych, ICT, kosmetyczny,

lotniczo-kosmiczny, maszyn i urządzeń, meblarski, motoryzacyjny, pojazdów szynowych,

przemysłu kreatywnego, statków specjalistycznych, jachtów i łodzi, wysokich technologii

w obszarze bezpieczeństwa i towarów podwójnego zastosowania, zielonych technologii

oraz spożywczy), które zostały zidentyfikowane jako perspektywiczne w eksporcie oraz

mające największy potencjał do budowania pozytywnego wizerunku polskiej

gospodarki.

ADRESACI DZIAŁAŃ

• przedsiębiorcy zaliczani do sektora MŚP,

• regionalne/branżowe instytucje otoczenia biznesu.

Odbiorcami działań promocyjnych będą następujące grupy docelowe

• zagraniczni kontrahenci,

• opinia publiczna najważniejszych i najbardziej perspektywicznych partnerów

gospodarczych Polski,

• przedstawiciele władz i organizacji przedsiębiorców (samorządu gospodarczego)

z tych krajów,

• osoby kształtujące opinię o polskiej gospodarce (dziennikarze, komentatorzy,

analitycy).

EFEKTY DZIAŁAŃ

• Zwiększenie potencjału rozwojowego oraz wolumenu eksportu przedsiębiorstw

reprezentujących sektory o najwyższym potencjale eksportowym.

• Zwiększenie liczby przedsiębiorstw prowadzących działalność eksportową na

pozaeuropejskich rynkach perspektywicznych.

• Zwiększenie świadomości zagranicznych środowisk biznesowych nt. potencjału

polskiej gospodarki.

• Poprawa warunków sprzyjających gospodarczej ekspansji przedsiębiorstw na rynkach

międzynarodowych.

• Umocnienie pozytywnego wizerunku polskiej gospodarki (z wykorzystaniem idei

Marki Polskiej Gospodarki).

• Zwiększenie rozpoznawalności polskich produktów za granicą.

• Zwiększenie zakresu promocji i obecności polskich marek produktowych w kanałach

elektronicznych.

REALIZOWANE DZIAŁANIA

Przygotowywany w MRiT projekt Brand HUB stanowi kontynuację idei budowania na

arenie międzynarodowej wizerunku kraju w oparciu o Markę Polskiej Gospodarki,

wykorzystując jednocześnie potencjał eksportowy i innowacyjny polskich

przedsiębiorców. Projekt jest realizowany w ramach Programu FENG.

Działania promocyjne mają za zadanie aktywizację i wykorzystanie potencjału

eksportowego polskich MŚP, zwiększenie ich dostępu do tradycyjnych oraz

perspektywicznych rynków, co w konsekwencji przyczyni się do uzyskania efektu skali,

a także wpłynie na umocnienie wizerunku polskiej gospodarki na arenie

międzynarodowej.

W ramach projektu przewiduje się długofalową promocję wybranych sektorów, dla

których przygotowane zostaną długookresowe działania promocyjne dostosowane do

specyfiki danego sektora. Działania promocyjne w ramach każdego sektorowego

programu promocji będą obejmowały prezentację potencjału sektora podczas

kluczowych wydarzeń targowych, spotkania z potencjalnymi kontrahentami i misje

wyjazdowe budujące relacje biznesowe MŚP, promocję w mediach.

Ważnym elementem projektu będzie wykorzystanie potencjału kanałów internetowych

do podnoszenia kompetencji przedsiębiorców z zakresu e-eksportu i digitalizacji

procesów eksportowych. Działania te będą realizowane na portalu trade.gov.pl.

W realizację projektów będą zaangażowane: PAIH, PARP, KOWR oraz POLSA i będą

skierowane do przedsiębiorców zainteresowanych wykorzystaniem internetu

w działaniach eksportowych.

Harmonogram – I półrocze 2024 r. – 2029 r.

MSZ

OBSZAR DZIAŁANIA

Wyzwania aktualnie stojące przed Polską i UE są związane z potrzebą zapewnienia

długoterminowej konkurencyjności i odporności, rozumianej także jako bezpieczeństwo

gospodarcze. To będzie wymagać pogłębienia jednolitego rynku i usunięcia barier

w kluczowych obszarach, jak: usługi, przemysł obronny, czy energetyczny.

Kształtowanie unijnej polityki przemysłowej powinno zakładać wsparcie

konkurencyjności gospodarki UE. W pierwszej kolejności wsparcie to powinno polegać

na zmniejszeniu obciążenia regulacyjnego oraz na dalszej ewolucji polityki handlowej

eliminowanie niedozwolonych praktyk handlowych i przywrócenie konkurencji m.in.

poprzez ograniczenie negatywnych skutków dla europejskiego przemysłu, które

wynikają z obciążeń regulacyjno-klimatycznych.

W ramach Agendy Strategicznej UE na lata 2024‒2029 dla Polski kluczowe są dwa

priorytety: niezachwiane wsparcie dla Ukrainy oraz szeroko rozumianego

bezpieczeństwa obejmującego m.in. obronność, odporność gospodarczą,

bezpieczeństwo energetyczne, żywnościowe oraz ochronę granic.

Wspieranie i ochrona interesów polskich przedsiębiorstw za granicą pozostaje jednym

z kluczowych zadań polskiej dyplomacji. Rolę Ministerstwa Spraw Zagranicznych w tym

obszarze reguluje ustawa o działach administracji rządowej i definiuje ją jako

dyplomację publiczną i kulturalną, a także wspieranie działań promujących polską

gospodarkę, kulturę, język, turystykę, technikę i naukę, realizowanych w ramach innych

działów.

W tym zakresie, instrumentem polityki zagranicznej państwa jest dyplomacja

ekonomiczna. Jej celem jest wspieranie promocji gospodarki Polski oraz jej interesów

gospodarczych zarówno w kontaktach dwustronnych, jak i wielostronnych z partnerami

zagranicznymi. MSZ i placówki dyplomatyczne/konsularne promują polskie firmy,

interweniują w przypadkach ich dyskryminacji, dostarczają wiedzy o funkcjonowaniu na

danym rynku, prezentują warunki i klimat inwestycyjny w Polsce, zachęcając do

lokowania kapitału w naszym kraju, a także wspierają współpracę technologiczną

i naukowo-badawczą.

Głównym forum zaangażowania MSZ jest dialog polityczny – dwustronny i wielostronny,

na poziomie centralnym, ale nierzadko i władz prowincji, stanu czy metropolii. Bardzo

często angażuje on przedstawicieli sektorów uznawanych przez poszczególne państwa

za strategiczne. Zarówno wizyty zagraniczne członków kierownictwa MSZ, jak

i spotkania z delegacjami innych państw w kraju, coraz częściej zawierają tzw.

komponent gospodarczy – udział polskich firm, prezentacja ich oferty oraz spotkania

z potencjalnymi partnerami zyskały swoje stałe miejsce w oficjalnych kontaktach

zagranicznych.

W ramach dyplomacji ekonomicznej na rynkach zagranicznych MSZ koncentruje się na

• promowaniu wizerunku Polski jako wiarygodnego partnera w kontaktach

handlowych i inwestycyjnych, z gospodarką innowacyjną i zaawansowaną

technologicznie (w szczególności w oparciu o analizę: sytuacji geopolitycznej

państw/regionów, regulacji prawa międzynarodowego, możliwości wynikających

z członkostwa w organizacjach i instytucjach międzynarodowych, a także aktualnego

stanu relacji bilateralnych),

• ochronie praw i interesów polskich przedsiębiorców za granicą,

• inicjowaniu rozbudowy bazy prawno-traktatowej i tworzeniu przyjaznego otoczenia

prawnego,

• pomocy w nawiązywaniu kontaktów z instytucjami administracji rządowej i lokalnej.

Zasadnicze znaczenie dla naszej aktywności dyplomatycznej ma utrzymywanie stałych

kontaktów z przedsiębiorstwami i organizacjami samorządu gospodarczego. Służą one

lepszemu poznaniu istniejących utrudnień i barier w wymianie międzynarodowej oraz

w konsekwencji, zaproponowaniu adekwatnego wsparcia ze strony resortu spraw

zagranicznych i podległej mu dyplomacji ekonomicznej (interwencje wobec

przedstawicieli administracji rządowej za granicą, w tym w odniesieniu do przypadków

nieprzestrzegania zobowiązań wynikających z umów i porozumień regulujących sferę

międzynarodowego handlu i obrotu kapitałowego, propozycje modyfikacji istniejących

instrumentów promocji i wspierania eksportu i inwestycji, uzupełnienie bazy prawno-traktatowej – umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, popieraniu i wzajemnej

ochronie inwestycji, o współpracy gospodarczej). Temu celowi służy m.in. stały kanał

komunikacji z przedsiębiorstwami zainteresowanymi aktywnością na rynkach

zagranicznych – Rada Konsultacyjna ds. Zagranicznej Polityki Ekonomicznej przy

Ministrze Spraw Zagranicznych. W jej skład wchodzą przedstawiciele organizacji

samorządu gospodarczego, ekonomicznych ośrodków naukowo-analitycznych, uczelni

ekonomicznych oraz takich instytucji jak Polska Agencja Inwestycji i Handlu S.A., Polska

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Bank Gospodarstwa Krajowego, Korporacja

Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A. czy Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Rada stanowi forum prezentacji opinii i wymiany informacji na temat kluczowych

problemów ekonomicznych będących wyzwaniem dla polityki zagranicznej i dyplomacji

ekonomicznej, a jednocześnie służy jako platforma omawiania działań i inicjatyw

w sferze wspierania współpracy gospodarczej z zagranicą.

W celu poprawy koordynacji współdziałania z instytucjami partnerskimi, szczególnie

przy podejmowaniu wspólnie przedsięwzięć promocyjnych i organizacji zagranicznych

wizyt oficjalnych, czy też spotkań i konsultacji z delegacjami zagranicznymi w kraju,

zawarte zostało szereg porozumień regulujących zasady współpracy z ULC, PAIiH S.A.,

MRiT, PIE, KIG, GUS, PARP, RARS, ABM i KOWR.

Zasadniczą przesłanką przyjęcia takich rozwiązań jest usprawnienie bieżącej roboczej

współpracy z instytucjami i resortami, które MSZ i placówki zagraniczne wspierają

w realizacji ich ustawowych zadań na rynkach zagranicznych.

ADRESACI DZIAŁAŃ

MSZ ściśle współpracuje z coraz liczniejszą grupą przedsiębiorstw zainteresowanych

rynkami zagranicznymi. Oferuje pomoc przy projektach wymagających kontaktów

z administracją rządową, niejednokrotnie na szczeblach politycznych. Udziela wsparcia

przedsiębiorcom zarówno w przypadku wybranych sektorów, jak i na każdym,

realizowanym przez przedsiębiorców etapie gospodarczej ekspansji na rynki

zagraniczne.

Oczekiwania przedsiębiorców co do wsparcia dyplomatycznego mają zróżnicowany

charakter. Są przedsiębiorstwa już aktywne na rynkach zagranicznych i potrzebują

pomocy w przypadkach konkretnych transakcji handlowych, czy też przy realizacji

projektów inwestycyjnych – szczególnie, gdy pojawiają się trudności bądź bariery

w działalności na danym rynku. Jest także grupa przedsiębiorstw, które zaczynają

interesować się poszukiwaniem partnerów do współpracy za granicą i w stosunku do

nich formy pomocy mają zgoła odmienny zakres (podstawowe informacje o rynku,

najważniejsze

imprezy

targowo-wystawiennicze,

warunki

działania,

ramy

instytucjonalno-prawne, zwyczaje, etc.). Generalnie, MSZ stara się wspierać i pomagać

polskim producentom, eksporterom i inwestorom i ta działalność jest doceniana

w głównej mierze na rynkach pozaeuropejskich.

Instrumenty dyplomacji ekonomicznej są na bieżąco dostosowywane do zmieniającej

się sytuacji w gospodarce światowej oraz do ewoluujących potrzeb i oczekiwań polskich

przedsiębiorstw, z uwzględnieniem różnorodnych form wsparcia na konkretnych

rynkach. Obserwowane jest bowiem rosnące zainteresowanie polskich firm ekspansją

gospodarczą na obszary o podwyższonym ryzyku politycznym i handlowym. Wzrost

udziału wartości wymiany handlowej z krajami spoza Europy oznacza konieczność

przełamywania istniejących stereotypów w odniesieniu do tych rynków oraz potrzebę

zintensyfikowanego wsparcia ze strony dyplomacji. W tej działalności, podejmowanej

we współpracy z samorządem gospodarczym i agendami rządowymi, MSZ wykorzystuje

wszelkie dostępne mechanizmy, instrumenty i programy wsparcia.

W tym kontekście trzeba podkreślić, że pod wpływem przeobrażeń naszego otoczenia

i pojawiania się nowych wyzwań zmianom podlega także mapa polskiej dyplomacji.

Od 2016 r. wznowiła działalność placówka w Senegalu, otwarto ambasady w Tanzanii,

Panamie, na Malcie i w Mongolii oraz w 2022 r. w Rwandzie i Sudanie, a także konsulaty

generalne w Chengdu, Houston, Belfaście i Baltimore. Powstają kolejne konsulaty

honorowe, poza tym powrócono do stałej obecności dyplomatycznej na Filipinach.

Ponadto, MSZ aktywnie włączyło się w proces tworzenia (w ramach ESDZ) unijnej

dyplomacji ekonomicznej. Polska chce mieć wpływ na kształt tego nowego wymiaru

polityki UE, tak aby jego cele były zgodne z polskim interesem gospodarczym oraz

w perspektywie – przyniosły korzyści polskim przedsiębiorcom w ich ekspansji

gospodarczej na rynki zagraniczne, szczególnie te pozaeuropejskie. Głównym celem

dyplomacji ekonomicznej UE jest bowiem promocja interesów gospodarczych firm

państw członkowskich na rynkach trzecich z uwzględnieniem zasady subsydiarności.

EFEKTY DZIAŁAŃ

MSZ regularnie wspiera polskie firmy aktywne na rynkach zagranicznych, z czego na

Europę przypada statystycznie blisko 45 % działań dyplomatycznych w tym obszarze.

Stanowi to potwierdzenie, że najważniejsze interesy gospodarcze (handlowe

i inwestycyjne) realizowane są nadal na rynkach państw europejskich, w tym w głównej

mierze w Unii Europejskiej. Niemniej odnotowujemy również stopniowo wzrost

zainteresowania przedsiębiorstw rynkami pozaeuropejskimi – wiele firm korzysta

z pomocy naszych placówek zagranicznych w regionie Azji i Pacyfiku, na obszarze

państw byłego ZSRR, w regionie Afryki i Bliskiego Wschodu i w obu Amerykach.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działania MSZ kierowane są w głównej mierze na rozwijanie współpracy gospodarczej

z państwami pozaeuropejskimi i pomoc w nawiązywaniu kontaktów z partnerami

z regionów Afryki, Bliskiego Wschodu, Azji oraz Ameryki Łacińskiej, które z reguły

cechuje wyższy poziom ryzyka zarówno handlowego, jak i politycznego.

Niejednokrotnie, określane są one jako tzw. rynki trudne (znaczna odległość

geograficzna, niestabilne warunki podejmowania i prowadzenia działalności

gospodarczej, niedostatki w zakresie aktualnej informacji handlowo-inwestycyjnej) oraz

takie, gdzie rola administracji rządowej w sferze nawiązywania kontaktów

gospodarczych pozostaje w dalszym ciągu czynnikiem kluczowym. W konsekwencji,

wsparcie i pomoc ze strony dyplomacji są tam szczególnie oczekiwane i mają bez

wątpienia zdecydowanie większe znaczenie niż w krajach europejskich, na których

polscy przedsiębiorcy czują się relatywnie bezpieczni.

W dobie cyfryzacji i czwartej rewolucji przemysłowej, gdy skuteczna komercjalizacja

innowacyjnych rozwiązań i technologii decyduje o przewagach konkurencyjnych

gospodarek, promowanie na zagranicznych rynkach rodzimych firm o największym

potencjale innowacyjnym nabiera szczególnego znaczenia. Takie ukierunkowanie

sprzyja budowaniu marki i kreowaniu wizerunku Polski jako kraju innowacyjnego

i otwartego na innowacje. Do priorytetowych obszarów, które aktywnie należy wspierać,

zaliczają się m.in. rozwiązania i technologie dla tzw. inteligentnych miast, zarządzania

zasobami wody, sektora finansów, cyberbezpieczeństwa, utylizacji i przetwarzania

odpadów, dronów, produkcji i przetwórstwa żywności, ochrony zdrowia czy przemysłu

kosmicznego. W działaniach MSZ zostaną w sposób szczególny uwzględnione branże,

o których mowa w niniejszym dokumencie.

PAIH

OBSZAR DZIAŁANIA

PAIH koordynuje udział Polski w dużych wydarzeniach promocyjnych takich jak udział

Polski w Wystawie Światowej Expo Dubaj 2020 czy EXPO 2025 w Osace, Kansai.

Organizuje dla przedsiębiorców spotkania B2B, misje biznesowe. Koordynuje udział

w targach, organizuje stoiska narodowe, wirtualne wizyty lokalizacyjne, webinaria dla

inwestorów ‒ branżowe lub rynkowe, czy wirtualne ogłoszenia inwestycyjne.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Uczestnicy i zwiedzający Wystawę Światową i inne wystawy, czy targi, media

zagraniczne, polscy eksporterzy, inwestorzy i potencjalni inwestorzy zagraniczni,

potencjalni partnerzy handlowi.

EFEKTY DZIAŁAŃ

W ramach działań związanych z marketingiem inwestycyjnym w trzech kwartałach

2022 r., Agencja zorganizowała i uczestniczyła łącznie w 26 wydarzeniach (w tym

wirtualnych) w ramach których odbyły się 73 spotkania o charakterze marketingu

inwestycyjnego. Dodatkowo 58 wizyt lokalizacyjnych i 48 spotkań w ramach opieki

inwestycyjnej. W tym samym czasie ponad 490 zorganizowanych wydarzeń w Polsce i za

granicą, których celem była promocja Polski, polskiego eksportu i polskich inwestycji za

granicą. Dodatkowo zrealizowano ponad 60 wywiadów eksperckich, ponad 840

publikacji w mediach zainspirowanych przez PAIH oraz ponad 380 alertów rynkowych.

PLANOWANE DZIAŁANIA

• Stworzenie nowoczesnej, „szytej na miarę”, kampanii promocyjno-informacyjnej

dostosowanej do odbiorców z poszczególnych rynków i branż, wzrost rozpoznawalności

PAIH jako „door openera” dla zagranicznych przedsiębiorców zainteresowanych

rynkiem polskim.

• Opracowanie, w ramach nowego programu promocji marki Polski, działań

promocyjnych podejmowanych w sposób uporządkowany przez poszczególne

instytucje. Stworzenie dedykowanych kampanii promujących polskie branże na

konkretnych rynkach zagranicznych.

• Opracowanie i realizacja kampanii promocyjno-informacyjnych na dane rynki

z uwzględnieniem zarówno specyfiki branż, jak i charakteru komunikacji dla

zdefiniowanych grup odbiorców.

• W ramach udziału Polski w Wystawie Światowej EXPO 2025 w Osace, zorganizowane

będą misje przyjazdowe japońskich przedsiębiorców i dziennikarzy do Polski. W trakcie

EXPO zostanie zorganizowane Polsko-Japońskie Forum Eksportowe, które zostało

zaplanowane na maj 2025 r. oraz Polsko-Japońskie Forum Inwestycyjne, które

zaplanowane zostało na wrzesień 2025 r. Dodatkowo w ramach udziału w EXPO

i w trakcie trwających wydarzeń targowych, zorganizowane zostaną wydarzenia

branżowe w Japonii dla branż określonych jako perspektywiczne.

Dodatkową formą promocji będą działania komunikacyjne prowadzone w mediach

tradycyjnych w Japonii i w mediach społecznościowych kierowane do odbiorcy

japońskiego.

W Pawilonie Polski, w ramach jednej ze stref ścieżki zwiedzania, zaprezentowane zostaną

przykłady sukcesów i dokonań polskich firm reprezentujących sześć branż, które zostały

zdefiniowane jako najbardziej perspektywiczne na rynku japońskim. Dzięki takiej formie

prezentacji, szerokie grono odbiorców będzie mogło zapoznać się z polskimi markami

oraz ogólnie, poznać potencjał polskiej gospodarki.

PARP

OBSZAR DZIAŁANIA

W 2023 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości rozpoczęła oficjalnie realizację

sześciu sektorowych programów promocji w ramach FENG.

Sektory, dla których będą realizowane działania: budownictwa, teleinformatyczny (ICT –

Information and Communications Technology), farmaceutyczny i wyrobów medycznych,

przemysłu kreatywnego, elektroniki profesjonalnej, zielonych technologii.

W ramach programu przewidziano organizacje polskich stoisk narodowych (1-3 rocznie)

na wybranych targach zagranicznych, misji przyjazdowych (sektor przemysłu

kreatywnego) i przygotowanie raportów branżowych.

PARP promuje również dorobek polskiej gospodarki w ramach realizowanych przez

siebie projektów i działań bilateralnych, w szczególności finansowanych ze środków MSZ

w ramach programu „Polska Pomoc”. Działania te są adresowane do organizacji

otoczenia biznesu i przedsiębiorców z takich krajów jak: Ukraina i Gruzja.

W ramach zawartych przez siebie porozumień bilateralnych PARP realizowała także

przedsięwzięcia informacyjne i szkoleniowe m.in. w Azerbejdżanie, Mołdawii, Mongolii,

Uzbekistanie.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Zagraniczni przedsiębiorcy, organizacje otoczenia biznesu. Partnerzy instytucjonalni

(np. agencje innowacji, agencje rozwoju regionalnego, stowarzyszenia branżowe) oraz

dziennikarze.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Efektem działań realizowanych przez PARP jest promocja branż kluczowych dla

innowacyjności polskiej gospodarki.

Działania dotyczące promocji Marki Polskiej Gospodarki były dotychczas realizowane

przez PARP w partnerstwie z MRiT, w ramach „Branżowego programu promocji branży

IT-ICT” oraz „Branżowego programu promocji sprzętu medycznego”.

W ramach pierwszego z ww. programów PARP zorganizował w sumie 27 stoisk na

4 kontynentach, odwiedzając z polskimi firmami 12 krajów, a w nich – 16 różnych imprez

targowych i konferencyjnych. Niemal połowę wydarzeń, na których zorganizowaliśmy

stoiska, stanowiły imprezy startupowe, takie jak Web Summit w Lizbonie, Pioneers

Festival w Wiedniu, DLD w Tel Awiwie czy Techcrunch Disrupt w San Francisco. Nie

zabrakło nas też jednak na „tradycyjnych” targach, np. GITEX GLOBAL w Dubaju, Mobile

World Congress w Barcelonie czy Futurecom w Sao Paulo.

W sumie z naszych stoisk skorzystało niemal 700 polskich firm, w tym prawie 540 z nich

przynajmniej raz pojawiło się osobiście. Przedsiębiorcy, którzy zdecydowali się podzielić

z nami konkretnymi liczbami nowych nawiązanych kontaktów, wskazali na niemal 3000

relacji.

31 grudnia 2022 r. zakończyła się realizacja Branżowego Programu Promocji branży

sprzętu medycznego, którego Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

została Operatorem w 2020 roku. W ciągu dwóch lat trwania programu

zorganizowaliśmy 8 polskich stoisk informacyjno-promocyjnych na wiodących targach

medycznych w Europie, Azji i w Ameryce Północnej, m. in. na targach Arab Health,

Medica, FIME, EXPOMED Stambul czy Rehacare. Działania zrealizowane w ramach

Programu miały na celu promocję polskiej branży sprzętu medycznego za granicą oraz

wsparcie polskich przedsiębiorców z sektora medycznego w poszukiwaniu partnerów

biznesowych na wybranych rynkach.

W ciągu dwóch lat realizacji Programu, z możliwości promocji swojej oferty na

zorganizowanych przez PARP stoiskach skorzystało łącznie 308 polskich firm, z czego

198 było obecnych w charakterze zwiedzających targi. Z zebranych od uczestników

polskich stoisk ankiet wynika, że nawiązali oni nowe kontakty z 980 partnerami

zagranicznymi, z którymi mieli okazję spotkać się na poszczególnych targach.

W ubiegłych latach PARP realizowała takie działania, na zlecenie Ministerstwa Rozwoju

i Technologii, podczas takich wydarzeń jak: Międzynarodowa Wystawa EXPO w Astanie

w 2017 r. (m.in. branża energetyczna, elektrotechniczna, budowlana, urządzeń

górniczych), targi Medica 2018, Medica 2019, (branża urządzeń medycznych), targi Arab

Health 2019 (branża urządzeń medycznych), Gamescom 2022 (gaming), w ramach

działania przygotowano też szereg materiałów promocyjnych i informacyjnych w tym

m.in. raport na temat branży gamingowej cieszący się dużą popularnością wśród

zagranicznych odbiorców.

W 2021 r. realizowane były, we współpracy z PAIIH, działania podczas Światowej

Wystawy EXPO w Dubaju, oraz w 2022 r. podczas targów Gamescom w Kolonii.

PARP posiada duże doświadczenie w realizacji przedsięwzięć i działań promocyjnych na

rynkach międzynarodowych. Posiada też ugruntowaną pozycję i rozpoznawalność

wśród przedsiębiorców o organizacji otoczenia biznesu. Jest w stanie dotrzeć ze swoją

ofertą do dużej grupy polskich firm, jak również wesprzeć promocję ich marek wśród

możliwie szerokiego kręgu odbiorców zagranicznych.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Cele, w perspektywie do 2029 r. zostaną określone w odniesieniu do alokowanych

zasobów finansowych. Planowana jest organizacja co najmniej 12 wydarzeń

promocyjnych rocznie na wybranych rynkach zagranicznych.

Działania będą finansowane z Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej

Gospodarki – alokacja PARP.

Działania realizowane w ramach nowej perspektywy – koniec 2029 r.

KOWR

OBSZAR DZIAŁANIA

Przetwórstwo rolno-spożywcze zalicza się w Polsce do ważnych dziedzin gospodarki,

zarówno pod względem rozmiarów produkcji towarowej, jak i liczby zakładów oraz

poziomu zatrudnienia. Ponadto, polskie rolnictwo, jako dysponujące dużą powierzchnią

użytków rolnych i dużymi zasobami siły roboczej, zajmuje ważne miejsce w strukturze

gospodarki żywnościowej Unii Europejskiej.

Potencjał produkcyjny i eksportowy polskiego sektora rolno-spożywczego jest bardzo

duży, a polskie produkty żywnościowe skutecznie konkurują na rynkach światowych.

Od lat odnotowujemy dodatni bilans handlowy w obrocie towarami spożywczymi.

Potencjał ten potrzebuje jednak silnego wsparcia, aby zachować pozytywny trend.

Obserwowane jest zwiększające się zapotrzebowanie uczestników sektora rolno-spożywczego na działania wspierające wymianę handlową z zagranicą, w szczególności

wspierające eksport polskiej żywności.

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) jest główną instytucją wdrażającą

instrumenty promocji w sektorze rolno-spożywczym. Promocja zagraniczna realizowana

jest przez KOWR pod wspólnym hasłem „Poland tastes good”, które ma jednoznacznie

kojarzyć się z Polską oraz stanowić przekaz podkreślający walory polskiej żywności –

tego, że jest ona wysokiej jakości, bezpieczna, różnorodna, czerpiąca z bogatej tradycji

i jednocześnie innowacyjna oraz dostosowana do zmieniających się potrzeb

konsumentów.

KOWR realizuje działania w kierunku zwiększania eksportu oraz umacniania pozycji,

rozpoznawalności i konkurencyjności oraz kształtowania pozytywnego wizerunku

polskich produktów rolno-spożywczych na rynkach, na których polska żywność jest już

obecna, jak również w celu zdobycia nowych perspektywicznych rynków zbytu (w tym

w państwach trzecich o największym potencjale wzrostu).

W tym celu w ustawowym zakresie zadań KOWR przewidziano realizację działań

mających na celu wspieranie rozwoju współpracy handlowej sektora rolno-spożywczego

z zagranicą na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 17 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym

Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 700 i 1964). Działania te są

realizowane między innymi poprzez organizowanie udziału uczestników tego sektora

w przedsięwzięciach promocyjnych i informacyjnych.

Wykorzystując dotychczasowe doświadczenia, KOWR koncentruje się na najbardziej

efektywnych formach działań informacyjno-promocyjnych, dzięki którym oferta

eksportowa polskich przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego trafia do szerokiego

grona odbiorców na rynkach zagranicznych.

W ramach wspierania rozwoju współpracy handlowej sektora rolno-spożywczego

z zagranicą, KOWR prowadzi między innymi następujące działania promocyjno-informacyjne

• organizacja stoisk narodowych na zagranicznych targach i wystawach w wybranych

krajach unijnych i trzecich,

• organizacja misji handlowych z udziałem zagranicznych i polskich przedsiębiorców

sektora rolno-spożywczego,

• organizacja spotkań biznesowych (typu B2B) i sesji pitchingowych z potencjalnymi

zagranicznymi kontrahentami polskich przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego,

• organizacja spotkań informacyjno-szkoleniowych oraz webinariów dla polskich

przedsiębiorców w celu przedstawienia warunków prowadzenia biznesu i zwyczajów

handlowych funkcjonujących na wybranych rynkach,

• organizacja pokazów kulinarnych oraz degustacji polskich specjalności

żywnościowych, głównie na stoiskach narodowych organizowanych podczas

zagranicznych wydarzeń targowych,

• organizacja multi i bilateralnych spotkań, seminariów i konferencji w kraju i za granicą,

• organizacja wizyt w Polsce zagranicznych dziennikarzy branżowych oraz influencerów

aktywnych w mediach społecznościowych w obszarze promowania żywności,

• organizacja spotkań z przedstawicielami polskich i zagranicznych organizacji

branżowych sektora rolno-spożywczego,

• publikacja materiałów informacyjno-promocyjnych w zagranicznej prasie oraz

w mediach społecznościowych w celu promowania polskiego sektora rolno-spożywczego i jego potencjału eksportowego oraz informowania o działaniach

promocyjnych realizowanych przez KOWR na rynkach docelowych,

• prowadzenie w kilku językach strony internetowej https://www.polandtastesgood.pl/pl/,

skierowanej również do odbiorcy zagranicznego, a także profilu Poland Tastes Good na

Facebooku oraz LinkedIn,

• opracowanie broszur i folderów informacyjnych, plakatów itp. promujących polską

żywność, kuchnię i tradycję kulinarną oraz sektor rolno-spożywczy,

• komunikowanie, w ramach przygotowań prac międzyrządowych komisji ds.

współpracy gospodarczej, kwestii i postulatów zgłaszanych do KOWR przez krajowych

przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego w zakresie problemów w dostępie do

rynków zagranicznych oraz utrudnień w handlu.

Ponadto KOWR uczestniczy w realizacji szeroko pojętych działań wspierających

promocję produktów rolno-spożywczych w kraju oraz za granicą także przez

• administrowanie 10 funduszami promocji produktów rolno-spożywczych

utworzonymi w celu wspierania marketingu rolnego, wzrostu spożycia oraz

wzmocnienia wizerunku polskich produktów rolno-spożywczych,

• nadzorowanie i rozliczanie realizacji branżowych i/lub międzybranżowych

programów prostych w ramach mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej „Wsparcie działań

promocyjnych i informacyjnych na rynkach wybranych produktów rolnych",

• prowadzenie działań promocyjnych, informacyjnych, edukacyjnych i kulturalnych na

poziomie ogólnopolskim, regionalnym i lokalnym w celu popularyzacji żywności

wytwarzanej w ramach krajowych i unijnych systemów jakości i oznaczeń (w tym

żywności regionalnej, tradycyjnej i ekologicznej), a także zwiększenia spożycia żywności

produkowanej w kraju, a przez to wzrostu konkurencyjności polskich produktów rolno-spożywczych (większość przeprowadzonych działań jest realizowana w oparciu

o wykorzystanie hasła „#KupujŚwiadomie”, mającego zachęcać społeczeństwo do

czytania etykiet, podejmowania świadomych decyzji zakupowych oraz do patriotyzmu

konsumenckiego). Informacje o ww. działaniach, w tym m.in. kalendarz wydarzeń

i formularz zgłoszeniowy dla firm, są publikowane na www.kupujswiadomie.gov.pl oraz

KUPUJSWIADOMIE.gov.pl na Facebooku,

• wspieranie producentów rolnych przystępujących do systemów jakości oraz grup

producentów realizujących inicjatywy informacyjne i promocyjne na rynku

wewnętrznym w zakresie certyfikowanych produktów żywnościowych wysokiej jakości

w ramach działania 3. „Systemy jakości produktów rolnych i środków spożywczych”

Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014‒2020.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Działania w zakresie promocji eksportu polskiej żywności są adresowane do

następujących odbiorców

• polscy przedsiębiorcy działający w sektorze rolno-spożywczym, w tym producenci,

przetwórcy i eksporterzy,

• organizacje i stowarzyszenia branżowe skupiające przedsiębiorców poszczególnych

branż polskiego sektora rolno-spożywczego,

• instytucje administracji publicznej i samorządowej zajmujące się promocją eksportu,

• polskie placówki zagraniczne, zaangażowane w promocję żywności,

• handlowcy, dystrybutorzy, importerzy, przedstawiciele sieci handlowych, działający

na wybranych rynkach i potencjalnie zainteresowani zakupem polskiej żywności,

• konsumenci oraz organizacje i stowarzyszenia konsumenckie z krajów docelowych,

• organizacje branżowe i międzybranżowe, grupy producenckie oraz izby handlowe

działające w wybranych krajach,

• dziennikarze z mediów zagranicznych i krajowych, influencerzy aktywni w mediach

społecznościowych

• grupy opiniotwórcze.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Rok 2023 przyniósł kolejne istotne wzrosty w eksporcie towarów rolno-spożywczych.

Wartość eksportu ogółem towarów rolno-spożywczych z Polski w 2023 r. osiągnęła

rekordowe 51,8 mld EUR (236 mld PLN) i była o 8,1 % wyższa niż przed rokiem.

Jednocześnie udział eksportu rolno-spożywczego w wartości całego polskiego eksportu

zwiększył się z 13,8 % w 2022 r. do 14,7 % w roku 2023. Dodatnie saldo wymiany

handlowej wyniosło 18,6 mld EUR (85 mld PLN) i było o 19 % wyższe niż w 2022 r.

Produkty rolno-spożywcze są eksportowane z Polski przede wszystkim na rynek unijny

(ok. 73 %).

Rozwój eksportu poprzez zdobywanie nowych rynków zbytu, zwłaszcza spoza UE,

i pozyskiwanie nowych partnerów handlowych ma obecnie kluczowe znaczenie dla

możliwości dalszego rozwoju polskich przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego.

W trudnym procesie wprowadzania i utrzymania oferty na rynkach zagranicznych,

polskie przedsiębiorstwa potrzebują i oczekują wsparcia instytucjonalnego.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Przerwanie łańcuchów dostaw spowodowane pandemią COVID-19 oraz konfliktami

zbrojnymi toczącymi się na świecie, jak i okresowa niestabilność sytuacji gospodarczej

w różnych rejonach świata, powoduje konieczność poszukiwania nowych rynków zbytu

dla polskiej żywności. Polska jest jednym z największych producentów żywności w UE,

jednak nasz potencjał w tej dziedzinie wciąż nie jest w pełni wykorzystany. Sukces

polskiego sektora rolno-spożywczego będzie zależeć w dużej mierze od atrakcyjności

cenowej i jakościowej oferty polskich produktów na arenie międzynarodowej oraz

skuteczności działań na rzecz rozwoju eksportu.

Jednocześnie większość aktualnych i potencjalnych eksporterów oczekuje silniejszego

zaangażowania instytucji państwowych, samorządowych i otoczenia biznesu

w dostarczaniu informacji o potencjalnych rynkach zbytu, wspieraniu ich działalności na

rynkach zagranicznych oraz ułatwieniu dostępu do dofinansowania szeroko

rozumianych działań proeksportowych.

W związku z powyższym istnieje potrzeba rozszerzania instrumentów zapewniających

skuteczną promocję branżową, której celem jest zdobycie nowych i umocnienie pozycji

na dotychczasowych rynkach zbytu, a w konsekwencji wzrost sprzedaży polskich

produktów. Warto zauważyć przy tym, że sektor produkcji żywności w Polsce cechuje

się dużą nadwyżką eksportową przy jednoczesnym rozdrobnieniu produkcji, a tym

samym ograniczoną liczbą silnych marek rozpoznawalnych na rynkach zagranicznych.

Chcąc utrzymać pozytywne trendy w eksporcie polskiej żywności na rynki zagraniczne,

koniecznym jest stałe prowadzenie różnorodnych działań zarówno bezpośrednio przez

producentów, jak również przez administrację publiczną.

Za jeden z głównych ustawowych obszarów działania Krajowego Ośrodka Wsparcia

Rolnictwa należy uznać wspieranie polskich przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego w rozwoju wymiany handlowej produktami żywnościowymi,

ukierunkowany na zwiększenie poziomu eksportu tych produktów, co w rezultacie

prowadzić będzie do wzmocnienia pozycji ekonomicznej poszczególnych

przedsiębiorstw, jak i całego sektora. Oprócz działań bezpośrednio wspierających

przedsiębiorców, rolą KOWR jest także budowanie oraz wzmacnianie, w zależności od

rynku, pozytywnego wizerunku Polski oraz polskiego sektora rolno-spożywczego i jego

produktów eksportowych.

Celem podejmowanych działań jest przyczynienie się w średnim i długim okresie do

• rozszerzenia oferty asortymentowej skierowanej na eksport i zwiększenia w niej

udziału produktów przetworzonych i wysokoprzetworzonych w stosunku do udziału

surowców i produkcji niskoprzetworzonej,

• zwiększenia liczby nowych przedsiębiorstw wchodzących ze swoją ofertą na rynki

zagraniczne, jak również zwiększenia skali sprzedaży przedsiębiorstw mających już

doświadczenie w działalności eksportowej,

• umocnienia pozytywnego wizerunku polskiej żywności – pod wspólnym hasłem

„Poland tastes good” – na rynkach, gdzie polska żywność jest już obecna, ale wymaga

dalszego wsparcia promocyjnego, oraz wykreowania rozpoznawalności polskiej

żywności, jako smacznej i reprezentującej wysokie standardy jakości na nowych rynkach

zbytu, uznanych za perspektywiczne,

• wzrostu wolumenu i wartości eksportu polskich produktów rolno-spożywczych.

Dodatkowo KOWR został partnerem Ministerstwa Rozwoju i Technologii w zakresie

realizacji Projektu „Umiędzynarodowienie MŚP – BRAND HUB”, działanie 2.26, w ramach

Programu „Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027” (FENG).

KOWR, w latach 2024‒2029, będzie odpowiedzialny za realizację sektorowego

programu promocji sektora spożywczego.

Program zorientowany jest na wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw z sektora

spożywczego w ekspansji gospodarczej na rynki zagraniczne. Działania realizowane

w ramach programu będą obejmowały m.in. organizację narodowych stoisk

informacyjno-promocyjnych na najważniejszych targach branży spożywczej na świecie

i organizację misji handlowych. Planowane działania promocyjne mają na celu

przedstawienie polskich produktów rolno-żywnościowych partnerom zagranicznym,

jako naturalnych, smacznych i reprezentujących wysokie standardy jakości, jak również

promocję Polski, jako kraju o bogatych tradycjach kulinarnych, a jednocześnie

otwartego na innowacje i zaawansowanego technologicznie pod względem produkcji

i przetwórstwa żywności.

Polska Organizacja Turystyczna

OBSZAR DZIAŁANIA

Polska Organizacja Turystyczna (POT) – realizując zadania określone w ustawie z dnia

25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1541) –

podejmuje następujące działania na rzecz eksportu usług turystycznych

• promuje Polskę za granicą jako kraj atrakcyjny dla turystów – nowoczesny, z wysokimi

standardami usług i korzystnymi cenami,

• organizuje stoiska narodowe na największych zagranicznych targach turystycznych,

na których wystawcami są przedstawiciele branży turystycznej,

• organizuje warsztaty branżowe, podczas których polscy przedstawiciele branży

turystycznej nawiązują kontakty handlowe z zagranicznymi partnerami,

• zaprasza na wizyty studyjne zagranicznych touroperatorów w celu zaprezentowania

Polski jako kraju atrakcyjnego turystycznie, co znajduje odzwierciedlenie w ofertach

wyjazdów do naszego kraju,

• wydaje materiały promocyjno-informacyjne które prezentują walory turystyczne

miast i regionów, nowoczesną infrastrukturę noclegową, konferencyjną i kongresową,

atrakcje turystyczne, uzdrowiska, a także dostarczają inne informacje, które interesują

potencjalnego turystę, materiały wydawane są w wielu wersjach językowych,

• prowadzi Narodowy Portal Turystyczny polska.travel w wielu wersjach językowych

jako część Polskiego Systemu Informacji Turystycznej (PSIT),

• prowadzi Poland Convention Bureau, którego celem jest zwiększenie popularności

Polski jako miejsca organizacji kongresów, konferencji i podróży motywacyjnych

(incentive travel).

Celem działań POT jest zachęcenie jak największej liczby zagranicznych turystów do

odwiedzenia Polski, a więc wspieranie eksportu usług turystycznych – wydatki turystów

zagranicznych w Polsce wyniosły w 2023 r. 33,1 mld PLN.

Polska Organizacja Turystyczna także realizowała Branżowy Program Promocji dla

sektora usług prozdrowotnych w ramach wdrażania poddziałania 3.3.2: Promocja

gospodarki w oparciu o polskie marki produktowe – Marka Polskiej Gospodarki Brand

do dnia 31 grudnia 2022 r.

Zgodnie z założeniami przedmiotowego programu nadrzędnym celem jest promocja

polskiego sektora usług prozdrowotnych na wybranych rynkach zagranicznych

(Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska, Azerbejdżan, Kazachstan, Wielka

Brytania, Niemcy, Szwecja, Rosja (tu działania zawieszone), Ukraina, Węgry, Czechy).

W procesie realizacji przedsięwzięcia wykorzystywano dotychczas takie narzędzia

marketingowe jak: targi, misje przyjazdowe, warsztaty branżowe, kampanię promocyjną

w Internecie i w mediach społecznościowych, publikację wydawnictw.

Do istotnych zadań należała również organizacja podróży studyjnych dla zagranicznych

dziennikarzy i potencjalnych kontrahentów, zakup raportów i usług eksperckich na

potrzeby branży, wydanie profesjonalnego folderu tematycznego oraz opracowanie

i produkcja filmu promującego polskie usługi prozdrowotne.

POT realizuje także zadanie publiczne w zakresie promocji Polski przez polskich

sportowców indywidualnych, rozpoznawalnych i odnoszących sukcesy na arenie

międzynarodowej, a także przez kluby sportowe w sportach drużynowych biorące udział

w międzynarodowych rozgrywkach sportowych. Zgodnie z założeniami programu

o roboczej nazwie „Wsparcie Mistrzów”, realizowane są kampanie promocyjne

wykorzystujące rozpoznawalność polskich gwiazd sportu oraz popularność sportów

drużynowych, w których Polskę z sukcesami reprezentują kluby sportowe, które to

kampanie mają na celu zwiększenie zainteresowania wśród turystów zagranicznych

Polską i zaprezentowanie naszego kraju jako ciekawego kierunku turystycznego,

co powinno przełożyć się na większy ruch turystyczny.

POT realizuje zadania w obszarze działań promocyjnych związanych z organizacją

narodowych stoisk informacyjno-promocyjnych podczas istotnych wydarzeń

branżowych. Imprezy targowe to sprawdzona forma promocji i propagowania informacji

o usługach prozdrowotnych świadczonych w Polsce, umożliwiająca dotarcie do licznego

grona odbiorców i określonych grup docelowych. Powyższe skutkuje wzrostem

zainteresowania naszym krajem jako ciekawą destynacją szeroko rozumianej turystyki

prozdrowotnej.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Działania POT za granicą są adresowane zarówno do potencjalnych turystów, czyli

bezpośrednich konsumentów (komunikacja B2C) oraz do przedsiębiorców (B2B).

Działania promocyjne prowadzone są przez Zagraniczne Ośrodki POT oraz na

wybranych rynkach dalekich m.in. w krajach Zatoki Perskiej. Statut POT przewiduje

powołanie 16 takich ośrodków, niemniej ze względu na trwającą wojnę działalność

ośrodka w Kijowie jest zawieszona, a ośrodek w Tel Awiwie nie ukonstytuował się

z powodu napiętej sytuacji w regionie.

Odbiorcami/beneficjentami działań POT w Polsce jest szeroko rozumiana branża

turystyczna, m.in.: biura podróży (touroperatorzy), obiekty noclegowe, gastronomia,

przewoźnicy, atrakcje turystyczne, uzdrowiska oraz obiekty z segmentu spa i wellness.

Program branżowy skierowany jest tylko do przedsiębiorców promujących produkty

i usługi prozdrowotne, w tym medyczne, uzdrowiskowe oraz wellness & spa.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Program branżowy

• Promocja polskich przedsiębiorców poprzez organizację narodowych stoisk

informacyjno-promocyjnych na najważniejszych międzynarodowych targach

branżowych.

Na imprezach targowych POT udostępniała wspólną przestrzeń do spotkań

biznesowych z potencjalnymi kontrahentami, umożliwiała przedsiębiorcom

wyeksponowanie materiałów informacyjno-promocyjnych oraz wyświetlenie prezentacji

i filmów reklamowych na urządzeniach multimedialnych, zapewniała obecność eksperta

udzielającego informacji o tematyce prozdrowotnej, a także atrakcje mające na celu

zwrócenie uwagi osób odwiedzających na turystykę prozdrowotną w Polsce. Uczestnicy

targów samodzielnie nawiązywali kontakty handlowe, natomiast rolą POT było

wzbudzenie zainteresowania odwiedzających możliwościami, jakie oferuje Polska pod

względem usług prozdrowotnych przez pryzmat wybranych kategorii usługowych

(usługi medyczne/wellness/spa/uzdrowiska).

• Promocja polskich przedsiębiorców poprzez organizację przyjazdowych misji

gospodarczej (wizyt studyjnych) dla potencjalnych kontrahentów oraz dziennikarzy

działających na jednym z rynków perspektywicznych.

Do udziału w misjach zapraszani byli przedsiębiorcy lub dziennikarze, reprezentujący

wydawnictwa branżowe, ogólnokrajowe, radio, telewizję lub media elektroniczne.

Przygotowując program misji uwzględnialiśmy sugestie naszych gości – bezpośrednie

połączenia, tematyka, dopasowując termin do odbywających się kongresów, konferencji,

targów odpowiadających branży reprezentowanej przez uczestników misji.

Podmioty z Polski, z którymi zorganizowane zostały spotkania, podczas pobytu

uczestników misji, odpowiadały profilowi zainteresowań, a ich lokalizacja pozwalała na

komfortowe rozplanowanie podróży. Poza obowiązkowym programem spotkań

i prezentacji oferty uczestnicy misji mieli możliwość poznania walorów turystycznych

Polski – program przygotowywany był we współpracy z lokalnymi i regionalnymi

organizacjami turystycznymi. Efektem przedsięwzięcia było nawiązanie kontaktów

przedsiębiorcy z kontrahentem, artykuł prasowy, radiowy, film promocyjny

zamieszczony w mediach lub na portalach społecznościowych.

Działania pro exportowe POT

W 2023 r. w ramach prowadzonych działań pro eksportowych POT zorganizowała

28 Polskich Stoisk Narodowych na międzynarodowych targach turystycznych i turystyki

biznesowej, przeprowadziła warsztaty branżowe i prezentacje, zorganizowała podróże

studyjne dla 424 dziennikarzy i influencerów oraz 247 touroperatorów z rynków

zagranicznych, współpracowała z European Travel Commision, zrealizowała kampanię

Poland. More than you expected ‒ MICE, którą nominowano do nagrody MP IMPACT

Awards 2023, a także prowadziła działania w Internecie, takie jak m.in. „Poland Soul

Travel 2”, „Poland Open Hearts, Open Arms”, „Hicle Holidays”, „City Break”, oraz

kampanie dedykowane turystyce kulinarnej, miejskiej, kulturowej, aktywnej, a także

kampanie promujące Polskę w ramach projektu UNESCO oraz w kontekście Igrzysk

Europejskich 2023 na wybranych rynkach zagranicznych.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Planowane działania pro exportowe POT

• Realizacja Polskich Stoisk Narodowych na targach turystycznych, specjalistycznych

i przemysłu spotkań.

• Organizacja warsztatów dla przedstawicieli zagranicznej branży turystycznej w Polsce,

których celem jest zapoznanie się z ofertą turystyczną polskiej branży turystycznej.

• Udział w warsztatach branżowych na rynkach zagranicznych przedstawicieli polskiej

branży turystycznej.

• Kontynuacja programu Ambasadorów Kongresów Polskich, którego celem jest

wsparcie promocji Polski jako miejsca organizacji wydarzeń kongresowych

i konferencyjnych przez stowarzyszenia naukowe i branżowe.

• Realizacja podróży studyjnych dla przedstawicieli zagranicznej branży turystycznej.

• Promocja i informacja z wykorzystaniem kanałów komunikacji online,

a w szczególności dystrybucja newsletterów do przedstawicieli zagranicznej branży

turystycznej, dedykowane B2B kampanie promocyjne, współpraca z mediami

branżowymi.

BGK

OBSZAR DZIAŁANIA

W 2018 roku BGK rozpoczął działania związane z tworzeniem przedstawicielstw BGK za

granicą. Celem ich funkcjonowania jest przede wszystkim: promocja polskiej gospodarki

i strategii rozwoju na arenie międzynarodowej, przekazywana do regulatorów i instytucji

finansowych, wsparcie polskich przedsiębiorstw w gospodarczej ekspansji zagranicznej,

a także aktywny udział w procesie tworzenia i zmian międzynarodowych aktów

prawnych. Bank ma już swoje przedstawicielstwa w Londynie, Frankfurcie nad Menem

i Brukseli. BGK poprzez sieć międzynarodowych przedstawicielstw wzmacnia wiedzę

oraz świadomość wśród inwestorów zagranicznych o możliwościach inwestycyjnych

oraz konkurencyjności polskiej gospodarki, a także pozyskuje informacje na temat

możliwości biznesowych na lokalnych rynkach.

PLANOWANE DZIAŁANIA

BGK za pośrednictwem Przedstawicielstw planuje działania zmierzające do nawiązania

i pogłębienia kontaktów bezpośrednich z instytucjami finansowymi, inwestorami oraz

innymi podmiotami z sektora finansów takimi jak banki rozwoju oraz instytucje

regulacyjne czy instytucje otoczenia biznesu. Bank za pośrednictwem Przedstawicielstw

będzie kontynuował działania promocyjne prezentujące potencjał inwestycyjny Polski

oraz podejmował inicjatywy wspierające polskich eksporterów oraz firmy poszukujące

możliwości inwestycji za granicą.

POLSA

OBSZAR DZIAŁANIA

Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) powstała na mocy ustawy z dnia 26 września 2014 r.

o Polskiej Agencji Kosmicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1957). Jej zadaniem jest wspieranie

rozwoju polskiego sektora kosmicznego, w tym przez łączenie świata biznesu, nauki

i administracji. POLSA prowadzi szereg działań wynikających z zapisów Polskiej Strategii

Kosmicznej (PSK) przyjętej przez Rząd RP w 2017 r. związanych ze wsparciem

konkurencyjności krajowych podmiotów na rynkach zagranicznych, rozwojem

wykorzystania danych satelitarnych, zwłaszcza przez administrację publiczną oraz

umożliwieniem dostępu do infrastruktury satelitarnej dla zaspokojenia krajowych

potrzeb, w tym w obszarze bezpieczeństwa i obronności. POLSA uczestniczy

w przygotowaniu Krajowego Programu Kosmicznego, który będzie oferował zestaw

narzędzi do realizacji celów Polskiej Strategii Kosmicznej.

Od kilku lat polski sektor kosmiczny bardzo dynamicznie się rozwija, do czego

w znacznym stopniu przyczyniło się członkostwo – od 2012 r. – Rzeczypospolitej Polskiej

w Europejskiej Agencji Kosmicznej – ESA1, co dało ogromny impuls dla krajowych

podmiotów, w tym przede wszystkim w działalności eksportowej. Od swojego powstania

w 2014 r., Polska Agencja Kosmiczna aktywnie współpracuje z organizacjami

międzynarodowymi. Ponadto, POLSA wspiera działania eksportowe we współpracy z KE,

w szczególności w ramach programu Horizon Europe (wcześniej Horizon 2020), EUSPA,

EUMETSAT, ESO i innych organizacji. POLSA prowadzi także współpracę bilateralną

z agencjami kosmicznymi innych krajów, w tym z NASA.

POLSA realizuje szereg działań informacyjno-promocyjnych, w tym poprzez organizację

udziału polskich podmiotów w kluczowych branżowych imprezach targowo-wystawienniczych, m.in. International Astronautical Congress (IAC), Space Tech Expo,

ESA Industry Space Days.

POLSA prowadzi także działalność doradczą poprzez indywidualne konsultacje

z podmiotami sektora, szkoleniową poprzez organizację specjalistycznych warsztatów,

seminariów i konferencji oraz informacyjno-promocyjną, w tym w mediach

społecznościowych.

1

Rzeczpospolita Polska przystąpiła do ESA na podstawie umowy pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej

Polskiej a Europejską Agencją Kosmiczną w sprawie przystąpienia Polski do Konwencji o utworzeniu

Europejskiej Agencji Kosmicznej i związanych z tym warunkami, podpisaną w Warszawie dnia 31 lipca

2012 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 61 oraz z 2017 r. poz. 261).

ADRESACI DZIAŁAŃ

Podmioty polskiego sektora kosmicznego: przedsiębiorstwa, w tym MŚP, instytucje

tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, administracja publiczna, instytucje

otoczenia biznesu, organizacje non-profit i pozostali interesariusze.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Polskie podmioty sektora kosmicznego w coraz większym stopniu włączają się

w europejski łańcuch dostaw związany z członkostwem Polski w Europejskiej Agencji

Kosmicznej (ESA).

Rośnie udział polskich eksporterów w kontraktach Komisji Europejskiej oraz innych

organizacji międzynarodowych, w tym EUSPA, EUMETSAT, ESO. Coraz więcej

podmiotów realizuje dostawę towarów lub usług na rzecz podmiotów komercyjnych

z Europy.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Swoje bieżące działania POLSA planuje z uwzględnieniem przepisów Polskiej Strategii

Kosmicznej (PSK), w tym w szczególności bierze udział w opracowaniu Krajowego

Programu Kosmicznego (KPK).

Krajowy Program Kosmiczny jako jeden z kluczowych instrumentów realizacji Polskiej

Strategii Kosmicznej jest jednocześnie jednym z kierunków interwencji w ramach celu

szczegółowego nr 1 PSK „Wzrost konkurencyjności polskiego sektora kosmicznego

i zwiększenie jego udziału w obrotach europejskiego sektora kosmicznego”.

Sieć Badawcza Łukasiewicz

OBSZAR DZIAŁANIA

Sieć Badawcza Łukasiewicz prowadzi program Akceleratora Łukasiewicza.

Jest to program wspierający rozwój przedsiębiorczości naukowców z Instytutów

Łukasiewicza. Oferuje kompleksowe warsztaty podnoszące umiejętności w zakresie

budowania, rozwoju i prowadzenia biznesu w ramach inkubacji oraz wsparcie mentorów

i ekspertów w procesie akceleracji zespołów zmierzających do założenia spółki

kapitałowej – startupu. Efektem końcowym programu jest tworzenie spółek, które

rozwijają produkty lub usługę opartą na własności intelektualnej wytworzonej

w instytucie z zamiarem wprowadzenia ich na rynek zarówno Polski, jak i zagraniczny.

Celem tego programu jest wsparcie startupów w poszukiwaniu inwestorów

instytucjonalnych, branżowych oraz prywatnych, w tym również zagranicznych, jak

również wsparcia w rozwoju technologii ze środków krajowych, środków UE i spoza UE.

Rodzaj, jak i kwota poszukiwanej pomocy zależą każdorazowo od biznesplanu i strategii

przyjętej przez spółkę. Najczęściej przyjmowany przedział w początkowej fazie

działalności to od kilkuset tysięcy do 5 mln PLN.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Instrument Akceleratora Łukasiewicza jest adresowany do przedsiębiorstw

nieeksportujących. Większość firm powstających w wyniku wsparcia programu ma

w swoich planach gospodarczą ekspansję zagraniczną i oferowanie swoich produktów

lub usług globalnie.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Efektem wdrożonego instrumentu będzie aktywizowanie polskiej nauki w kierunku

przedsiębiorczości, ekspansji polskiej myśli technicznej zagranicą, budowanie

konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez łatwiejszy dostęp naukowców,

przygotowanych do współpracy z przemysłem i biznesem oraz opracowywanych przez

nich produktów wysokiej techniki.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Program realizowany jest w trybie corocznym od 2021 r. i będzie kontynuowany.

Przyciąganie inwestycji

o kluczowym znaczeniu dla

innowacyjności i zaawansowania

technologicznego polskiej

gospodarki

Należy dążyć do osiągniecia takiego modelu inwestycyjnego, w którym inwestycje

powodują wzrost produkcji eksportowej. Ważne jest, aby były to inwestycje, które są

maksymalnie zaawansowane z punktu widzenia technologicznego. Takie, które są

innowacyjne, tworzą sieć kooperantów, kreują współpracę z uczelniami i które

spowodują, że w globalnym łańcuchu wartości dodanej Polska będzie się przesuwać

coraz wyżej.

Należy koncentrować się zwłaszcza na tych inwestycjach, które wykraczają poza prosty

montaż importowanych części i podzespołów.

MRiT

OBSZAR DZIAŁANIA

Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowało szereg instrumentów, które

pozwalają przyciągać do Polski firmy z najbardziej innowacyjnych branż, wykorzystujące

najnowsze technologie. Należą do nich między innymi zwolnienia podatkowe

w ramach Polskiej Strefy Inwestycji (PSI) oraz granty w ramach Programu wspierania

inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011‒2030

(Program grantowy). Z uwagi na to, że niezwykle ważne jest stawianie na rozwój firm,

działania rządu nastawione są na przyciąganie inwestycji wysoko zaawansowanych

technologicznie, o innowacyjnym charakterze oraz wsparcie rozwoju firm (m.in. przez

system ulg podatkowych). Odnosi się to przede wszystkim do inwestycji strategicznych

dla rozwoju gospodarki kraju oraz o statusie B+R (Badania i Rozwój). Programy wsparcia

inwestycji zwiększają konkurencyjność gospodarki Polski. W ostatnich latach stworzono

ekosystem prorozwojowy, który zapewnia stały napływ nowych projektów

inwestycyjnych – zarówno polskich, jak i zagranicznych przedsiębiorców.

Ponadto kluczowa jest również transformacja w obecnie funkcjonujących sektorach

gospodarki. Nastawienie na innowacje pozwoli firmom nie tylko zdobyć odpowiednie

instrumenty do ich sprawnego funkcjonowania, ale też stworzy pewnego rodzaju know-how. Stawiamy na synergię działań publiczno-prywatnych, w celu skonstruowania

warunków inwestycyjnych dopasowanych do realnych potrzeb przedsiębiorców.

Przyciąganie nowych inwestycji do Polski należy do priorytetowych działań rządu.

Niezwykle ważnym elementem polityki inwestycyjnej Polski jest pozyskiwanie

Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych.

Polska ma stabilną gospodarkę o ugruntowanej pozycji makroekonomicznej.

Unikalne warunki do prowadzenia i otwierania biznesu są wspierane przez wielokrotnie

potwierdzaną odporność na kryzysy gospodarcze. Duży rynek wewnętrzny to ponad

38 milionów konsumentów w Polsce, oraz łatwy dostęp do rynku Unii Europejskiej

obejmującego 500 milionów konsumentów, a także krajów Europy Wschodniej.

To wszystko tworzy korzystne środowisko, któremu zaufały tysiące inwestorów.

W ostatnich latach wyróżniamy się pod względem przyciągania zagranicznych inwestycji

zagranicznych. Wiele największych światowych firm zdecydowało się na lokalizację

nowej inwestycji w Polsce. Dziś inwestują w naszym kraju firmy z najbardziej

zaawansowanych technologicznie branż. Na tle naszych sąsiadów mamy bardzo dobry

program przyciągania inwestycji zagranicznych, który przyczynia się do dynamicznego

napływu inwestycji na terenie całego kraju. O efektywności tych programów świadczy

utrzymujące się zainteresowanie inwestorów zagranicznych realizacją kolejnych

projektów, w tym w sektorze motoryzacyjnym i nowoczesnych technologii.

Wsparcie jest dostępne dla firm na każdym etapie działalności, bez względu na ich

wielkość. Zarówno mikro i małe firmy, jak i średnie oraz duże przedsiębiorstwa, mogą

dziś korzystać ze wsparcia np. w formie zwolnienia podatkowego w ramach Polskiej

Strefy Inwestycji lub wsparcia z Programu grantowego. Dostępne wsparcie stanowi

istotny element zachęty inwestycyjnej, który przyczynia się do stałej dynamizacji tempa

rozwoju gospodarczego. Ostatnie lata pokazały nam, że przyjęliśmy słuszną drogę

w zakresie wsparcia inwestycji. Nasz kraj jest z każdym rokiem coraz bardziej

atrakcyjnym kierunkiem do prowadzenia biznesów. Doceniają nas eksperci, a przede

wszystkim firmy z całego świata – decydując się na inwestycje w Polsce.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Instrumenty wsparcia adresowane są do wszystkich przedsiębiorców tj. zarówno mikro

i małych firm, jak i średnich oraz dużych przedsiębiorstw.

EFEKTY DZIAŁAŃ

W ostatnich latach zanotowano stały napływ nowych inwestycji do Polski. Mechanizm

jest oparty na wspieraniu przede wszystkim najbardziej strategicznych branż oraz ich

łańcuchów dostaw. Wykorzystujemy w tym celu instrumenty zachęt inwestycyjnych,

takie jak Polska Strefa Inwestycji lub Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu

dla polskiej gospodarki na lata 2011‒2030. Oba instrumenty są wobec siebie

komplementarne, tworząc efekt synergii, który skutecznie stymuluje napływ nowych

inwestycji do kraju. Zrównoważony przyrost inwestycji na terenie całej Polski jest

gwarantem stabilnego rozwoju gospodarki, odpornego na wpływ kryzysów – jak miało

to miejsce w przypadku pandemii COVID-19.

Polska Strefa Inwestycji (PSI), czyli instrument wsparcia zastępujący Specjalne Strefy

Ekonomiczne, zainicjowany w 2018 r., wydatnie przyczynia się do przyciągania

nowych inwestycji na obszarze całego kraju. Wysokość ulgi podatkowej (zwolnienia

z podatku PIT lub CIT) dla przedsiębiorcy wynika tu m.in. z obszaru, na jakim

prowadzona jest działalność gospodarcza. Premiowane są regiony z wyższą stopą

bezrobocia i miasta tracące funkcje społeczno-gospodarcze.

Rok 2020 przyniósł wzrost liczby projektów w ramach Polskiej Strefy Inwestycji, pomimo

licznych obaw związanych z pandemią. W sumie w 2020 r. wydano 372 decyzje

o wsparciu na realizację nowej inwestycji (o 19 więcej niż w 2019 r.), o wartości ponad

15,2 mld zł, z deklaracją utworzenia prawie 6 tys. nowych miejsc pracy. W porównaniu

do 2019 r. wartość inwestycji spadła o 0,57 %, licząc rok do roku, jednak liczba projektów

w ramach PSI wzrosła w 2020 r. o 5 %. Powyższe dane obrazują stabilny wzrost polskiej

gospodarki, pomimo negatywnej wówczas koniunktury na świecie.

Odporność polskiej gospodarki na działania kryzysu spowodowanego pandemią

pokazują również dane na temat produktu krajowego brutto. Wskaźniki na koniec

2020 r. zaskoczyły pozytywnie. PKB Polski spadło jedynie o 2,2 %. Powyższy wynik był

więc jednym z najlepszych wśród krajów Unii Europejskiej. Lepiej od nas z kryzysem

poradziły sobie tylko Irlandia, Litwa, Estonia, Luksemburg i Dania2.

Rok 2020 był szczególnym rokiem dla gospodarek na całym świecie.

Niepewność spowodowana pandemią COVID-19 doprowadziła do sytuacji, w której

w miesiącach marzec/kwiecień panował zastój gospodarczy, a liczba wydanych decyzji

o wsparciu na realizację nowej inwestycji w marcu była aż o 50 % niższa niż w marcu

2019 r. (spadek z 38 decyzji na 19).

Natomiast 2021 r. przyniósł kolejne inwestycje w ramach PSI. Wydano rekordowe

713 decyzji o wsparciu, na wartość inwestycji 37,13 mld PLN oraz z deklaracją stworzenia

16 831 nowych miejsc pracy. W porównaniu do 2020 r. w liczbie projektów zanotowano

wzrost o 92 % r/r, wzrost o 245 % wartości inwestycji oraz wzrost o 286 % liczby nowych

miejsc pracy.

Dane za 2021 r. wskazywały na pewne oswojenie z nową sytuacją społeczno-gospodarczą i zapowiadały powrót polskiej gospodarki na ścieżkę szybkiego wzrostu.

Świadczą o tym sukcesywnie wydawane decyzje na wsparcie nowych inwestycji, które

przekładają się na realne inwestycje i nowe miejsca pracy. Porównując 2021 r. do 2019 r.

możemy zanotować wzrost liczby projektów inwestycyjnych w ramach PSI o 202 % r/r.

Jednocześnie, największym sukcesem Polskiej Strefy Inwestycji jest utrzymanie

dotychczasowych zobowiązań przedsiębiorców w zakresie zatrudnienia. PSI jest

gwarantem stabilnego napływu nowych miejsc pracy. Miało to również miejsce

w ostatnich latach, pomimo negatywnych trendów gospodarczych. Pandemia COVID-19,

a następnie wybuch wojny w Ukrainie były czasem, kiedy wiele firm rozważało redukcję

miejsc pracy. Natomiast przedsiębiorcy strefowi wywiązali się z podjętych zobowiązań

i utrzymali miejsca pracy. To wspólny sukces rządu, który zapewnił konieczne wsparcie

oraz przedsiębiorców, którzy pomimo trudności, dotrzymali słowa i utrzymali miejsca

pracy.

Od 2022 r. gospodarka pozostawała pod silnym wpływem wydarzeń zewnętrznych.

Rosyjska agresja na Ukrainę wpłynęła na wzrost cen, ponowne zakłócenia w łańcuchach

dostaw i wywołała niepewność, co przełożyło się na decyzje inwestycyjne

przedsiębiorstw i zakupowe konsumentów.

W ramach PSI w 2023 r. wydano 536 decyzji o wsparciu, na wartość inwestycji 18,3 mld

zł oraz z deklaracją stworzenia przez inwestorów 7 176 nowych miejsc pracy.

Pod względem liczby decyzji był to drugi najlepszy wynik roczny w historii PSI.

Natomiast w 2024 r. do końca września wydano 348 decyzji o wsparciu, na wartość

inwestycji 8,3 mld PLN oraz z deklaracją utworzenia 2 163 nowych miejsc pracy.

W porównaniu do końca września 2023 roku w liczbie projektów zanotowano wzrost

2

Źródło

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/NAMA_10_GDP__custom_3357875/default/table?lang=

enf

o 4 % rok do roku, spadek o 35 % deklarowanej wartości inwestycji oraz spadek o 58 %

w liczbie nowych miejsc pracy.

W ramach PSI od początku jej funkcjonowania (od września 2018 r.) wydano łącznie

ponad 2,3 decyzji o wsparciu, na 112,2 mld zł deklarowanej wartości inwestycji, które

zagwarantowały ponad 46,2 tys. nowych miejsc pracy.

Działania rządu w zakresie przyciągania nowych inwestycji nie ograniczają się

jedynie do instrumentu strefowego. Program wspierania inwestycji o istotnym

znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011‒2030 (Program grantowy) jest jednym

z instrumentów umożliwiających wsparcie nowych projektów inwestycyjnych, szczególnie

istotnych dla polskiej gospodarki. Jego głównym celem jest wzrost innowacyjności oraz

konkurencyjności polskiej gospodarki. W ramach Programu grantowego możliwe jest

dofinansowanie (wsparcie przyznawane jest w formie dotacji na podstawie umowy

zawartej pomiędzy Ministrem Rozwoju i Technologii a inwestorem) zarówno dużych

inwestycji strategicznych, jak i średniej wielkości projektów innowacyjnych.

Premiowane są przedsięwzięcia adaptujące nowoczesne technologie i przewidujące

prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej. Umowa reguluje w szczególności

warunki wypłaty dotacji oraz harmonogram realizacji inwestycji.

W ramach Programu grantowego, wsparcie inwestycji może być udzielane z dwóch

tytułów: kosztów kwalifikowanych tworzenia nowych miejsc pracy albo kosztów

inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne. Program jest

w całości finansowany ze środków budżetu państwa.

Od początku realizacji Programu grantowego do dnia 30 października 2023 r., minister

właściwy do spraw gospodarki podpisał z przedsiębiorcami 164 umowy o udzielenie

pomocy publicznej. W ramach przyznanego wsparcia przedsiębiorcy zobowiązali się

ponieść łączne koszty inwestycji w wysokości 32,2 mld PLN oraz do utworzenia 30 489

nowych miejsc pracy, w tym 18 677 dla osób z wyższym wykształceniem.

Dzięki wsparciu finansowemu w ramach Programu grantowego mogą rozwijać się

najbardziej zaawansowane i pożądane projekty. Badania i Rozwój są tym typem

inwestycji, które do końca 2022 r. w ramach Programu otrzymały największe wsparcie

na koszty inwestycji (8,4 % to odsetek wsparcia do kosztów inwestycji) oraz na tworzenie

nowych miejsc pracy (10 438 PLN na jedno miejsce pracy). Z kolei produkcja

motoryzacyjna, w tym elektromobilność, jest sektorem z największymi nakładami na

inwestycje i największym otrzymanym wsparciem – odpowiednio 21,8 mld PLN oraz

0,9 mld PLN. Centra usług wspólnych (SSC) deklarują natomiast największą liczbą

zatrudnionych osób – 14 tysięcy. Powyższe dane pokazują możliwości wsparcia

w praktyce dla branż o kluczowym znaczeniu dla polskiej gospodarki. Wysokość

wsparcia na B+R jest dowodem na skuteczność działań, mających na celu wsparcie

rozwoju najnowocześniejszych technologii.

W 2021 r., w związku ze spowolnieniem gospodarczym spowodowanym trwaniem

pandemii, znowelizowano program. Zmiany były wprowadzone czasowo – jedynie do

końca 2021 r. Nowe przepisy były nastawione na przeciwdziałanie negatywnym

następstwom gospodarczym pandemii. Wsparcie stało się bardziej dostępne dla małych

i średnich firm, poprzez zmniejszenie obowiązujących kryteriów minimalnych nakładów

inwestycyjnych.

Doświadczenia z realizacji Programu grantowego w 2021 r. zostały wykorzystane przy

planowaniu nowelizacji. Uchwałą nr 91/2023 z dnia 5 czerwca 2023 r. Rada Ministrów

przyjęła nowelizację „Programu wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla

gospodarki polskiej na lata 2011–2030”. Wsparcie stało się bardziej dostępne dla firm

z sektora MŚP, przy jednoczesnym utrzymaniu efektu zachęty dla dużych

i innowacyjnych projektów. Projektując zmiany w Programie grantowym otworzyliśmy

się również na mniejsze, ważne inwestycje polskie, które dzięki wsparciu mają szanse na

przeskalowanie swojej produkcji.

Łączny budżet Programu, przed nowelizacją uchwały wynosił 2 583,4 mln PLN. Wraz ze

wzrostem zainteresowania Programem grantowym, zaproponowano nowy budżet

Programu, który po nowelizacji z dnia 5 czerwca 2023 r. wyniósł 3 483,4 mln PLN.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Dotychczasowe działania w zakresie przyciągania nowych inwestycji będą

kontynuowane. Dane statystyczne instrumentów wsparcia inwestycji wskazują na stałe

zainteresowanie przedsiębiorców korzystaniem ze wsparcia państwa. Instrumenty

wsparcia inwestycji zwiększają dynamikę napływu nowych projektów inwestycyjnych do

Polski – zarówno w przypadku polskich przedsiębiorców, jak i w ramach lokalizacji

Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych.

Ponadto wciąż prowadzone są prace nad zwiększaniem efektywności systemu zachęty

inwestycyjnej, dostępnego w Polsce. W dniu 29 września 2023 r. Minister Rozwoju

i Technologii podpisał rozporządzenie w sprawie udzielania pomocy publicznej na

realizację projektów inwestycyjnych o znaczeniu strategicznym dla przejścia na

gospodarkę o zerowej emisji netto (Dz. U. z 2023 r. poz. 2127, z późn. zm.). Zgodnie

z tym rozporządzeniem możliwe jest uzyskanie wsparcia na inwestycje mające na celu

pobudzenie i przyciągnięcie inwestycji przemysłowych związanych z produkcją czystych

technologii w Europie, np. wytwarzanie baterii, paneli słonecznych, turbin wiatrowych

czy pomp ciepła. Pomoc jest udzielana w oparciu o „Tymczasowe ramy pomocy państwa

w sytuacjach kryzysowych i w okresie transformacji” („TCTF”) przyjęte przez Komisję

Europejską w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy, który Komisja

Europejska wydała 9 marca 2023 r. Celem wprowadzenia tego instrumentu do krajowej

polskiej oferty narzędzi wsparcia jest uzupełnienie dotychczasowej oferty inwestycyjnej

dostępnej w Polsce, co bezpośrednio wpłynie na zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej

naszego kraju.

Warto zaznaczyć, że w dalszym ciągu prowadzone są obserwacje efektów

funkcjonowania systemu wsparcia inwestycji. Ewentualne działania w zakresie

nowelizacji instrumentów wsparcia inwestycji będą dostosowane do aktualnych wyzwań

gospodarczych kraju.

PAIH

OBSZAR DZIAŁANIA

Oprócz działań promocyjnych, w ramach szeroko rozumianego doradztwa

inwestycyjnego przygotowujemy pakiety informacyjne na temat rynku polskiego

i dostępnych zachęt inwestycyjnych dla zagranicznych inwestorów, PAIH zapewnia

zarówno konsulting lokalizacyjny, jak i przygotowanie oferty nieruchomości

inwestycyjnych pod inwestycje greenfield, włączając w to przeprowadzenie audytów

nieruchomości. PAIH organizuje spotkania B2B łączące polskich poddostawców

i usługodawców z zagranicznymi partnerami biznesowymi, wspomaga inwestorów

zagranicznych w kontaktach z administracją i organizuje szkolenia na temat

praktycznych aspektów realizacji inwestycji.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Działania Centrum Inwestycji są ukierunkowane na bezpośrednich inwestorów

zagranicznych już zainteresowanych Polską jako miejscem do ulokowania inwestycji,

jak i do inwestorów perspektywicznych.

EFEKTY DZIAŁAŃ

W okresie sprzed pandemii COVID-19 notowaliśmy istotny i postępujący wzrost wartości

obsłużonych przez PAIH inwestycji zagranicznych, począwszy od 1 745 mln EUR w 2016 r.,

2 081 mln EUR w 2017 r., 2 133 mln EUR w 2018 r., aż po rekordowe 2 916 mln EUR

w 2019 r. Choć kryzys wywołany pandemią w dużym zakresie dotknął bezpośrednie

inwestycje zagraniczne na całym świecie, to udało się utrzymać je na stosunkowo

wysokim poziomie, osiągając łączną wartość zakończonych projektów 2 916 mln EUR

w 2020 r., co zaowocowało ponad 10 tysiącami nowych miejsc pracy. W 2021 r.

przekroczony został zaplanowany wcześniej cel 2,5 mld EUR. Zagraniczne firmy

zainwestowały w Polsce, przy wsparciu Agencji, ponad 3,5 mld EUR, czyli o 0,8 mld EUR

więcej niż rok wcześniej i o 0,7 mld EUR więcej niż w rekordowym do tej pory roku 2019.

W 2022 r. przy wsparciu PAIH inwestycje te sięgnęły już ponad 3,7 mld euro. To 200 mln

EUR więcej niż rok wcześniej i aż o miliard więcej niż w roku 2020. O ponad 20 % wzrosła

także liczba samych projektów. Rok 2023 był rekordowy dla Polskiej Agencji Inwestycji

i Handlu pod względem bezpośrednich inwestycji zagranicznych, które są lub będą

realizowane w Polsce przy wsparciu PAIH. Wartość inwestycji jest wyceniona na ponad

7,4 mld EUR i jest to wynik prawie dwa razy większy niż za rok 2022.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Utrzymanie pozycji Polski jako czołowej destynacji inwestycyjnej i polepszenie naszej

pozycji w kluczowych światowych rankingach gospodarczych.

Przyciągnięcie zwiększonego kapitału zagranicznego w wybranych branżach, w dłuższej

perspektywie – zdywersyfikowanie i zwiększenie udziału produktów bardziej

zaawansowanych technologicznie w koszyku eksportowym Polski przeciwdziałając

w ten sposób niekorzystnym trendom dla struktury eksportu Polski odnotowanym przez

UNCTAD (zmiany w tzw. export sophistication gap).

Przyciąganie inwestorów charakteryzujących się nowoczesnymi rozwiązaniami

technologicznymi takich jak np. obsłużone przez PAIH inwestycje NorthVolt, Microsoft

czy SK Innovation pokrywa się ze wskazanymi wyzwaniami. Potrzeba jednak wzmocnić

i zintensyfikować działania mające na celu pozyskanie inwestycji w kluczowych dla

rozwoju Polski sektorach czemu będzie służył tzw. roadshow dla strategicznych

sektorów i rynków.

W ramach udziału Polski w Wystawie Światowej EXPO 2025 w Osace, zorganizowane

będą misje przyjazdowe japońskich przedsiębiorców do Polski. W trakcie EXPO zostanie

zorganizowane Polsko-Japońskie Forum Inwestycyjne, które zaplanowane zostało na

wrzesień 2025 r. Dodatkowo w ramach udziału w EXPO i w trakcie trwających wydarzeń

targowych, zorganizowane zostaną wydarzenia branżowe w Japonii dla branż

określonych jako perspektywiczne.

Zostanie opracowane tzw. raporty branżowe dla japońskich przedsiębiorców, które

dostarczą kompleksowych informacji nt. branż perspektywicznych na rynku japońskim.

BGK

OBSZAR DZIAŁANIA

Bank Gospodarstwa Krajowego od lat wspiera ekspansję gospodarczą polskich

przedsiębiorstw, tworząc kompleksowe rozwiązania finansowe w oparciu o wewnętrzne

synergie produktowe oraz współpracę z innymi instytucjami polskimi i międzynarodowymi.

Bank przygotowuje również, we współpracy z innymi instytucjami na rynku,

kompleksowe rozwiązania pokazujące ofertę możliwości oraz narzędzi finansowych dla

inwestorów zagranicznych, którzy są zainteresowani bezpośrednimi inwestycjami

kapitałowymi w Polsce (w tym m.in. możliwość finansowania projektów o charakterze

proeksportowym).

Dzięki międzynarodowej obecności BGK ma aktywny wpływ na wzmacnianie

świadomości wysokiej atrakcyjności Polski wśród inwestorów zagranicznych jako kraju

o wysokim kapitale intelektualnym, w którym mogą być tworzone centra B+R oraz

produkty zaawansowane technologicznie, generujące wysoką wartość dodaną.

Dodatkowo dzięki działaniom swoich przedstawicielstw za granicą, BGK buduje

rozpoznawalność nie tylko Polski, ale również Banku BGK, nawiązując przy tym

strategiczne kontakty z międzynarodowymi instytucjami finansowymi oraz inwestorami.

KUKE

OBSZAR DZIAŁANIA

Inwestycje zagraniczne są kluczowe z perspektywy utrzymywania konkurencyjności

gospodarki, tworzenia miejsc pracy, transferu wiedzy, a także utrzymywania dynamiki

rozwoju eksportu. Po analizie dostępnych na rynku instrumentów ubezpieczeniowych

i gwarancyjnych, KUKE wprowadziła do swojej oferty rozwiązanie stworzone dla

inwestorów zagranicznych chcących zainwestować w Polsce i prowadzić z naszego kraju

działalność eksportową. Gwarancja „Invest in Poland” oraz Invest&Export – zabezpiecza

terminową spłatę na rzecz banku kredytu inwestycyjnego udzielonego zagranicznemu

inwestorowi (poprzez jego spółkę w Polsce) przeznaczonego na finansowanie inwestycji

generującej eksport. Rozwiązanie ma zachęcać banki do szerszego finansowania tego

typu inwestycji dzięki ograniczeniu ryzyka jakie ponosi bank.

Agencja Rozwoju Przemysłu

OBSZAR DZIAŁANIA

Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. oferuje inwestorom zagranicznym obiekty

przemysłowe oraz tereny inwestycyjne w swoich specjalnych strefach ekonomicznych –

SSE EURO-PARK MIELEC i TSSE EURO-PARK WISŁOSAN oraz w Specjalnej Strefie

Ekonomicznej „Starachowice”, gdzie jest większościowym udziałowcem, a także w parku

przemysłowym EURO-PARK KOBIERZYCE.

Parki przemysłowe ARP S.A. to miejsca, w których zgromadzono przedsiębiorstwa

(zarówno polskie, jak i zagraniczne) z jednej branży oraz placówki naukowo-badawcze

wspierające rozwój technologii i przedsiębiorczości. Każdy z parków przemysłowych ma

indywidualny charakter, wynikający z uwarunkowań regionalnych oraz dostępnych

czynników prorozwojowych.

ARP S.A. będzie na bieżąco dostosowywać swoją ofertę wsparcia dla przedsiębiorców

w ramach SSE i parków przemysłowych w celu przyciągania inwestycji o kluczowym

znaczeniu dla innowacyjności i zaawansowania technologicznego polskiej gospodarki.

Centrum Obsługi Podatkowej Inwestora (COPI)

OBSZAR DZIAŁAŃ

Centrum Obsługi Podatkowej Inwestora (COPI) pełni rolę we wsparciu inwestorów

w Polsce, koncentrując się na dostarczaniu informacji dotyczących różnych podatków

i różnych kwestii podatkowych. Funkcjonując jako jedno okienko (one-stop-shop), COPI

przekazuje informacje m.in. o ulgach podatkowych i zachętach inwestycyjnych.

W ramach swoich działań COPI współpracuje z Polską Agencją Inwestycji i Handlu oraz

innymi instytucjami, które zajmują się obsługą inwestorów. Dzięki tej współpracy

możliwe jest zapewnienie kompleksowego wsparcia, co ułatwia inwestorom

podejmowanie strategicznych decyzji. Ponadto, COPI angażuje się w wymianę wiedzy

i doświadczeń z zakresu wsparcia inwestorów z administracją publiczną i samorządową,

partnerami biznesowymi oraz organizacjami pozarządowymi.

W przypadku potrzeby uzyskania wiążącej wykładni prawa podatkowego, COPI wspiera

inwestorów w procesie zawierania porozumienia inwestycyjnego.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Centrum Obsługi Podatkowej Inwestora wspiera przede wszystkim kluczowych

inwestorów, a więc tych, którzy planują rozpoczęcie lub rozpoczęli inwestycji na terenie

Polski o wartości co najmniej 50 mln zł (do końca 2024 r. – 100 mln zł). Jednakże COPI

jest otwarte również na wsparcie mniejszych inwestorów (np. planujących inwestycje na

poziomie kilku lub kilkunastu milionów PLN).

EFEKTY DZIAŁAŃ

Dzięki działalności COPI inwestorzy mogą zyskać wiele korzyści. Po pierwsze, uzyskują

dostęp do kompleksowych informacji podatkowych w jednym miejscu, co znacznie

ułatwia proces podejmowania decyzji związanych z inwestycjami.

Ponadto mogą liczyć na szybki i stały kontakt z pracownikami COPI. Inwestorom

zapewnia się także indywidualne podejście, co oznacza, że informacje dostosowywane

są do specyfiki i potrzeb konkretnego przedsiębiorcy. Umożliwia to inwestorom

skuteczniejsze planowanie i realizację ich projektów.

COPI to m.in.

• 3 lata funkcjonowania,

• niemal 30 mld zł wartość ogłoszonych inwestycji ze wsparciem COPI,

• prawie 100 obsłużonych zapytań podatników i inwestorów,

• blisko 100 spotkań m.in. z podatnikami, inwestorami, organizacjami zrzeszającymi

przedsiębiorców,

• 20 podmiotów współpracujących z COPI,

• 5 webinarów dla podatników i inwestorów,

• ponad 20 wydarzeń z udziałem COPI,

• ponad 200 rozmów z podatnikami i inwestorami w trakcie wydarzeń,

• 4 przewodniki podatkowe inwestora.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Dalszy rozwój działalności

w szczególności poprzez

Centrum

Obsługi

Podatkowej

Inwestora

w

tym

• działania informacyjne dla inwestorów (odpowiedzi na zapytania, spotkania 1 na 1,

webinary oraz przewodniki dla inwestorów),

• współpraca z Polską Agencją Inwestycji i Handlu oraz innymi instytucjami

zajmującymi się inwestorami,

• wymiana wiedzy i doświadczeń w zakresie wsparcia inwestorów,

• prowadzenie postępowań w zakresie porozumień inwestycyjnych.

Wsparcie kapitałowe gospodarczej

ekspansji zagranicznej polskich firm

BGK

OBSZAR DZIAŁANIA

Od 2015 r. Bank wspiera polskich inwestorów realizujących projekty inwestycyjne poza

Polską przez różnego rodzaju struktury w oparciu o finansowanie dłużne.

Cechą charakterystyczną tego typu finansowania jest zabezpieczenie kredytu

w pierwszej kolejności aktywami zagranicznymi (projektu/podmiotu zagranicznego).

W zależności od docelowej struktury finansowania, tego typu kredytu mogą być również

ubezpieczone w KUKE.

Wspierając rodzimych przedsiębiorców, BGK dobiera optymalne instrumenty finansowe

dostosowane zarówno do profilu działalności polskiego inwestora, jak również rodzaju

i charakteru zagranicznego przedsięwzięcia. Bank podąża za polskimi spółkami,

niezależnie od branży, czy lokalizacji projektu, również w krajach nisko rozwiniętych

(podwyższonego ryzyka) dzięki wykorzystaniu instrumentów pomocy rozwojowej, takich

jak kredyt inwestycyjny z gwarancją Komisji Europejskiej (EFSD+) w Afryce

Subsaharyjskiej

ADRESACI DZIAŁAŃ

BGK oferuje kredyt inwestycyjny na gospodarczą ekspansję zagraniczną, dla polskich

przedsiębiorstw (zarówno z sektora MŚP, jak i dużych przedsiębiorstw) lub ich

zagranicznych spółek-córek, realizujących inwestycje poza Polską, np. budowę lub

modernizację zakładów produkcyjnych, centrów dystrybucyjnych, przejęcia

zagranicznych podmiotów. Dedykowany program wsparcia digitalizacji w krajach

afrykańskich umożliwia również finansowanie inwestycji spółek polskich i europejskich

na rynkach podwyższonego ryzyka w warunkach braku dostępnych lokalnie

instrumentów dłużnych.

Takie instrumenty finansowe są komplementarne z ofertą kredytów eksportowych oraz

ofertą innych instytucji finansowych. Może zostać udzielony przez BGK bilateralnie lub

w ramach konsorcjum banków.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Wykorzystując instrumenty finansowania dłużnego, BGK wsparł inwestycje polskich

przedsiębiorstw, zarówno z sektora MŚP, jak i dużych przedsiębiorstw. Były to inwestycje

w blisko 20 krajach, na 4 kontynentach, w tym m.in. w Hiszpanii, Wielkiej Brytanii,

Norwegii, USA, Francji, Chile. Łączny wolumen kredytów dedykowanych inwestycjom

zagranicznym udzielonych do końca 2023 r. wyniósł blisko 9,2 mld PLN.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Ograniczenia w finansowaniu mają charakter głównie prawny (np. kraje/podmioty

objęte sankcjami międzynarodowymi) lub prawno-finansowy (np. prawo bankowe

w zakresie oceny kredytobiorcy/projektu pod kątem zdolności do obsługi długu,

możliwa struktura zabezpieczeń). Problematyka zabezpieczeń dla tego typu

finansowania może być częściowo rozwiązana przez wykorzystanie oferowanego przez

KUKE ubezpieczenia kredytów udzielanych na finansowanie inwestycji bezpośrednich za

granicą oraz instrumenty gwarancyjne Komisji Europejskiej wspierające działania

współpracy rozwojowej.

Barierą jest również brak odpowiedniego przygotowania dokumentacyjnego po stronie

polskich przedsiębiorstw (słaba jakość lub brak niezależnych raportów due dilligence

czy studiów wykonalności dla poszczególnych projektów) lub niespójna strategia

działania na rynkach zagranicznych.

Wskazane powyżej wyzwania będą zmitygowane przez proaktywną rolę BGK jako

integratora polskiego sektora bankowego w zakresie finansowania gospodarczej

ekspansji zagranicznej (w tym m.in. finansowanie konsorcjalne projektów z bankami

komercyjnymi). Dodatkowo będą podejmowane dalsze aktywne działania promocyjne

w obszarze (i) oferowanych przez BGK instrumentów i możliwości wsparcia inwestycji

zagranicznych, oraz (ii) potencjalnych ryzyk, wyzwań związanych z realizacją

zagranicznych inwestycji kapitałowych, mające na celu zwiększenie świadomości wśród

polskich przedsiębiorstw.

Jednocześnie BGK rozwija swoją działalność w ramach Międzynarodowej Współpracy

Rozwojowej, polegającej na wspieraniu zrównoważonego rozwoju krajów LDC (ang.

„Least Developed Countries”) oraz LMIC (ang. “Low- or Middle-Income Country”). W tym

celu wykorzystywane są finansowe instrumenty rozwojowe dedykowane projektom

o charakterze wspierającym podnoszenie jakości życia, transfer wiedzy i technologii,

tworzenie godnych miejsc pracy, zmniejszanie nierówności oraz inne cele

zrównoważonego rozwoju przy zaangażowaniu sektora prywatnego i publicznych

interesariuszy na lokalnych rynkach. BGK poprzez sieć międzynarodowych

przedstawicielstw będzie również aktywnie uczestniczyć w rozeznaniu rynku w zakresie

potencjalnych transakcji M&A wynikających z braku sukcesji, które mogłoby być

interesujące dla polskich przedsiębiorstw.

PFR TFI – Fundusz Ekspansji Zagranicznej

OBSZAR DZIAŁANIA

PFR TFI zarządza dwoma wyspecjalizowanymi funduszami gospodarczej ekspansji

zagranicznej (Fundusz Ekspansji Zagranicznej FIZ AN oraz Fundusz Ekspansji

Zagranicznej 2 FIZ AN), które współfinansują inwestycje zagraniczne polskich

przedsiębiorstw, dostarczając im finansowanie kapitałowe i dłużne. Pierwszy

z funduszy został uruchomiony w 2016 r. i zakończył już okres inwestycyjny. W tym czasie

zawarł ponad 20 umów inwestycyjnych, inwestując ponad 100 mln EUR w 8 krajach.

W związku z rosnącym zainteresowaniem polskich firm ekspansją kapitałową PFR TFI

uruchomiło w 2023 r. drugi fundusz o docelowej kapitalizacji 600 mln PLN. Fundusz

oferuje współfinansowanie nawet do połowy wartości zagranicznych projektów

inwestycyjnych poprzez instrumenty dopasowane do skali projektu oraz możliwości

i potrzeb polskiego inwestora. Może finansować przejęcie zagranicznej spółki,

utworzenie nowej lub dalszy rozwój już istniejącej zagranicznej spółki zależnej polskiej

firmy – zarówno na rynkach rozwiniętych, jak i w krajach rozwijających się w praktycznie

wszystkich sektorach. Może dzielić również ryzyko biznesowe inwestycji. Fundusz jest

inwestorem mniejszościowym, a operacyjne zarządzanie projektem pozostawia

w rękach polskiego partnera.

Fundusz wypełnia lukę kapitałową, która może powstawać w strukturze kapitałowej

inwestycji zagranicznej. Może finansować transakcje również w połączeniu

z finansowaniem bankowym.

Udział funduszu w transakcjach zwiększa możliwości inwestycyjne polskiej spółki, a tym

samym przyspiesza inwestycję na rynku zagranicznym lub zwiększa skalę inwestycji

przez uwolnienie części środków własnych spółki na realizację więcej niż jednego

transgranicznego przejęcia.

Fundusz działa na zasadach rynkowych. Oczekiwana stopa zwrotu zależy od ryzyka

projektu, kraju inwestycji oraz wybranego instrumentu finansowego.

ADRESACI DZIAŁAŃ

Fundusz Ekspansji Zagranicznej kieruje ofertę do polskich firm, które mają sprawdzony

model biznesowy, z powodzeniem działają w kraju i planują inwestycje na rynkach

zagranicznych. Typowa wielkość inwestycji funduszu w jeden projekt to od 3 do 20 mln

euro, ale nie więcej niż 50 % wartości całej inwestycji. Okres inwestycyjny trwa zazwyczaj

5-10 lat.

EFEKTY DZIAŁAŃ

Łącznie oba fundusze zawarły dotychczas ponad 20 umów inwestycyjnych

i zainwestowały powyżej 110 mln EUR w zagraniczne projekty polskich firm w USA,

Niemczech, Rumunii, Chorwacji, Czechach, Grecji, Luksemburgu i na Litwie. Inwestycje

wszystkich stron przekroczyły 310 mln EUR.

PLANOWANE DZIAŁANIA

Działalność Funduszu Ekspansji Zagranicznej wpisuje się w ścieżkę rozwoju eksportera.

Fundusz planuje realizację kolejnych projektów inwestycyjnych we współpracy

z polskimi firmami. W średnim i długim okresie w związku z rosnącym zainteresowaniem

ekspansją kapitałową wśród przedsiębiorstw oraz efektem działań komunikacyjnych

mających na celu budowę świadomości oferty funduszu zakładane jest zwiększenie

liczby inwestycji zagranicznych realizowanych z udziałem funduszu. W średnim i długim

okresie będzie także rosła średnia wartość inwestycji zagranicznych polskich spółek.

Typowa inwestycja Funduszu Ekspansji Zagranicznej zawiera się w przedziale od 3 mln

do 20 mln EUR. Tyle samo minimum musi sfinansować polski partner, co oznacza, że

obecnie możliwość skorzystania z oferowanych przez fundusz rozwiązań przez mniejsze

firmy z sektora MŚP może być utrudniona. Może to stanowić istotną lukę w zakresie

dostępnych instrumentów wsparcia inwestycji zagranicznych. Zauważamy konieczność

weryfikacji potrzeb

przedsiębiorstw

w zakresie

stworzenia instrumentu

współfinansowania inwestycji zagranicznych rzędu 100 tys.– 2 mln EUR. Ze względu na

efektywność kosztową w założeniu mógłby być to fundusz z podejściem portfelowym,

o uproszczonych i wystandaryzowanych procedurach.

W związku z rosnącym zainteresowaniem polskich firm inwestycjami w Ukrainie,

szczególnie w ramach procesu odbudowy po zakończeniu działań wojennych,

identyfikujemy konieczność weryfikacji potrzeb przedsiębiorstw w zakresie utworzenia

odrębnego funduszu/instrumentu wspierającego inwestycje polskich firm w tym kraju.

Planowana jest kontynuacja działań promocyjnych i edukacyjnych w celu zwiększania

wśród przedsiębiorstw wiedzy na temat korzyści związanych z kapitałową ekspansją

zagraniczną oraz świadomości instrumentów wsparcia oferowanych m.in. przez fundusz.

Jedną z kluczowych inicjatyw w tym zakresie są cykliczne autorskie raporty dotyczące

inwestycji zagranicznych. Do tej pory zrealizowano już cztery edycje. Raporty stanowią

punkt wyjścia do dyskusji na temat stanu polskich BIZ, aktualnych realiów

gospodarczych oraz wynikających z nich szans dla polskich przedsiębiorstw

w gospodarczej ekspansji zagranicznej. Dostarczają inspiracji dla kierunków

inwestowania i cennych informacji o trendach kształtujących globalne przepływy BIZ.

PFR TFI aktywnie rozwija również relacje z doradcami prawnymi, transakcyjnymi,

podatkowymi oferującymi wsparcie w zakresie strukturyzowania finansowania inwestycji

międzynarodowych, a także bankami, funduszami inwestycyjnymi, administracją

publiczną i instytucjami rozwoju wspierającymi polskie firmy w internacjonalizacji.

KUKE

OBSZAR DZIAŁANIA

Dotychczas w ramach swojej działalności KUKE ubezpieczała od ryzyka politycznego

i ryzyka siły wyższej nakłady poniesione przez polskich przedsiębiorców na realizację

inwestycji bezpośredniej za granicą. W związku z potrzebą udrożnienia kredytowania

bankowego i zachęcenia instytucji finansowych do szerszej akcji finansowania inwestycji,

w 2021 r. KUKE wprowadziła nowe rozwiązanie ‒ ubezpieczenie ryzyka braku spłaty

kredytu udzielonego na finansowanie inwestycji polskich przedsiębiorców za granicą

(kredyt udzielany polskiemu przedsiębiorcy lub podmiotowi powiązanemu

z inwestorem). Dzięki przejęciu ryzyka od banku KUKE umożliwia mu zwiększenie

wartości finansowania udzielanego polskiemu eksporterowi oraz możliwość oparcia

zabezpieczeń finansowania na podmiocie przejmowanym lub w strukturze project

finance.

Grupa docelowa

MŚP, duże firmy, IOB

Administracja, MŚP,

duże firmy, IOB

MŚP, duże firmy, IOB,

administracja

Instrument wsparcia

Portal Promocji Eksportu –

www.trade.gov.pl

Platforma EXPORT

INTELLIGENCE

Unijna platforma

Access2Markets

inne niż

dofinansowanie

kosztów

inne niż

dofinansowanie

kosztów

inne niż

dofinansowanie

kosztów

INFORMACJA

Forma wsparcia

Przedsiębiorca otrzymuje szczegółową wiedzę nt.

warunków dostępu do rynków ponad 130 krajów poza

UE, importu do UE, handlu wewnątrz UE, w tym

informacje nt. kwestii celnych, podatkowych, procedur

i formalności dla konkretnego produktu, informacji nt.

preferencyjnych umów handlowych UE-kraje trzecie,

warunków ubiegania się o preferencyjne pochodzenie

produktu (narzędzie ROSA), dostępu do zamówień

publicznych, usług, inwestycji, barier w handlu,

inwestycjach, usługach, w tym możliwości składania

skarg do Komisji Europejskiej (SEP), statystyk w handlu.

System gromadzi i przetwarza dane udostępniane przez

światowe instytucje analityczne i na tej podstawie

umożliwia generowanie kompleksowych raportów o

handlu i inwestycjach, zawierających również prognozy

i identyfikację potencjału eksportowego branż i rynków.

Raporty te są następnie umieszczane na portalu

www.trade.gov.pl.

Przedsiębiorca otrzymuje spójny kompleksowy obraz

instrumentów i narzędzi wsparcia, działań i wydarzeń

rekomendowanych, dostosowanych do swojego profilu.

Portal promuje cały publiczny system wsparcia

internacjonalizacji polskich firm (eksport i inwestowanie

za granicą).

Korzyści dla przedsiębiorcy

MRiT

MRiT

MRiT/PAIH

1

Instytucja

realizująca

Monitor Polski

bezterminowo

bezterminowo

bezterminowo

Okres

realizacji

Tabelaryczne zestawienie obecnych

instrumentów i środków wsparcia

internacjonalizacji

§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

Załącznik nr 3. Tabelaryczne zestawienie obecnych instrumentów i środków wsparcia

internacjonalizacji

Wstęp

Nadrzędnym celem niniejszej polityki jest zwiększenie stopnia umiędzynarodowienia

polskiej gospodarki, wzmocnienie jej konkurencyjności na rynkach światowych, budowa

pozytywnego wizerunku polskiego biznesu w skali globalnej oraz wspieranie polskich

eksporterów oraz inwestorów, w szczególności w odpowiedzi na dynamicznie

zmieniające się otoczenie międzynarodowe.

Realizacja tak postawionych celów ma umożliwić osiągnięcie do 2030 r. następujących

celów

•

•

•

wzrost polskiego eksportu i osiągnięcie 2 % udziału w eksporcie światowym,

podwojenie liczby eksporterów w stosunku do 2015 r.,

osiągnięcie 15 % udziału eksportu towarów high-tech w eksporcie towarów

ogółem oraz zwiększenie eksportu kanałami e-commerce,

•

zwiększenie udziału eksportu poza Unię Europejską przy średniorocznym

wzroście eksportu o co najmniej 8 % i osiągnięcie wartości eksportu do krajów

pozaunijnych na poziomie co najmniej 150 mld EUR w roku 2030.

Polityka definiuje wyzwania stojące przed polskim eksportem i inwestycjami

zagranicznymi w świecie postcovidowym, w tym wynikające z wojny w Ukrainie, a także

wyznacza spójne działania dla administracji. Kierunkowe działania skupią się na

•

•

•

•

•

zwiększeniu umiędzynarodowienia polskich przedsiębiorstw (w tym liczby

eksporterów i inwestorów zagranicznych, w szczególności małych i średnich

przedsiębiorstw – MŚP),

zwiększeniu udziału krajów pozaunijnych w polskim eksporcie, przy dalszym

umacnianiu relacji gospodarczych z krajami Unii Europejskiej,

przesuwaniu się Polski na wyższe poziomy w globalnych łańcuchach wartości

dodanej, w tym szczególnie w innowacyjnych branżach,

zwiększeniu udziału wyrobów wysoko przetworzonych i wyrobów wysokiej

techniki w polskim eksporcie,

wzroście liczby i wartości inwestycji zagranicznych realizowanych przez polskie

firmy.

Obraz umiędzynarodowienia

polskiej gospodarki ‒ diagnoza

Handel zagraniczny, a szczególnie eksport, jest w dużym stopniu wypadkową sytuacji

makroekonomicznej kraju. Kurs walutowy, poziom inflacji, wysokość opodatkowania,

koszty pracy itd., w decydującym stopniu determinują konkurencyjność gospodarki i tym

samym jej funkcjonowanie na otwartym rynku. Wszystkie działania, przedstawione

w niniejszej polityce, mają więc charakter wspomagający w odniesieniu do głównego

czynnika determinującego udział na rynku międzynarodowym polskich przedsiębiorstw,

jaką jest konkurencyjność całej gospodarki.

Ważną rolę odgrywają jednak także reguły prawa międzynarodowego kształtujące

wymianę handlową. Polska powinna wpływać na nie przez Unię Europejską

i prowadzoną przez nią politykę handlową, w szczególności na trwające negocjacje

umów o wolnym handlu.

Wzmocnienie konkurencyjności polskiej gospodarki na rynkach światowych, budowa

pozytywnego wizerunku i atrakcyjności polskiego biznesu w skali globalnej oraz

wspieranie

polskich

eksporterów

i

inwestorów

mają

kluczowe

znaczenie,

w szczególności w odpowiedzi na wyzwania stojące przed polskim eksportem

i inwestycjami zagranicznymi w świecie postcovidowym oraz w kontekście następstw

wojny w Ukrainie.

Przed polskim eksportem wciąż stoją istotne wyzwania. Część z nich jest dobrze znana

już od lat, ale w okresie pandemii pojawiły się też całkiem nowe, jak np. zakłócenia

łańcuchów dostaw w skali globalnej, w tym skracanie się łańcuchów dostaw i ich

regionalizacja, na co dodatkowo nakładają się tzw. megatrendy, jak chociażby

transformacja klimatyczna czy digitalizacja i automatyzacja pracy. W obecnej sytuacji

dochodzą do tego również perturbacje związane z wojną w Ukrainie. Z jednej strony

wiąże się to z utrudnieniami w wymianie handlowej z Ukrainą oraz wynikającymi z sankcji

ograniczeniami dotyczącymi Rosji i Białorusi. Z drugiej strony, wiele znaczących firm

wycofuje się zwłaszcza z rynku Rosji i Białorusi (m.in. na skutek sankcji oraz z powodów

moralnych). Wojna dowiodła, że inwestowanie w Rosji czy Białorusi wiąże się z dużym

ryzykiem. Polska ze względu na położenie geograficzne, stabilność gospodarki,

wykwalifikowaną siłę roboczą i sprzyjające inwestycjom regulacje ma szansę stać się

centrum produkcyjnym Europy. Dotyczy to m.in. branż samochodowej, elektronicznej

czy spożywczej. Jednakże, w warunkach globalnej gospodarki wolnorynkowej, musimy

konkurować o najważniejszych inwestorów z innymi państwami. Dziś widoczny jest np.

trend przenoszenia produkcji do Rumunii, Bułgarii lub państw Azji.

Już sama pandemia COVID-19 była punktem zwrotnym, redefiniującym globalne relacje

handlowe i łańcuchy dostaw. Z badania przeprowadzonego przez globalną firmę

analityczną Dun&Bradstreet wynika, że na początku pandemii nawet 5 mln

przedsiębiorstw na świecie mogło zostać dotkniętych zakłóceniami w łańcuchach

dostaw ze względu na wstrzymanie, na pewien czas, dostaw z „fabryki świata”, czyli Chin.

Europejskie firmy, korzystające dotychczas z dostawców azjatyckich, poszukują

dostawców, którzy będą znajdowali się relatywnie bliżej pod względem geograficznym,

w zbliżonej strefie czasowej, w zbliżonym kręgu kulturowym, oraz takich, którzy oferują

bardzo wysoką jakość wykonywanych produktów i usług. To zjawisko jest m.in.

przejawem przebudowy globalnych łańcuchów dostaw, czyli tzw. nearshoringu,

przenoszenia produkcji bliżej rynków zbytu.

Z drugiej strony, azjatyccy producenci mogą być zainteresowani przenoszeniem

kluczowych procesów produkcji bliżej swoich europejskich dostawców lub przynajmniej

inwestowaniem w budowę magazynów i centrów logistycznych, jako dodatkowego

elementu zabezpieczającego, w celu bardziej płynnej obsługi konsumentów w Europie,

w przypadku przyszłych problemów z łańcuchami dostaw.

Rekordowe

wyniki

Polski

w

obszarze

przyciągania

Bezpośrednich

Inwestycji

Zagranicznych (BIZ) w latach 2020‒2022 wydają się potwierdzać, że Polska korzystała na

światowym trendzie skracania łańcuchów dostaw w związku z pandemią i wojną

handlową USA – Chiny.

Warto zaznaczyć, że po ostatnim kryzysie lat 2008‒2009 także mieliśmy do czynienia ze

skracaniem łańcuchów dostaw w

niektórych

obszarach,

np.

w branży ICT

(ang. information and communication technologies; pol. teleinformatyka). Wiele firm

zachodnich zaczęło przenosić zamówienia na tego rodzaju usługi z Indii do innych

krajów, w tym m.in. do Europy Środkowej.

Należy zwrócić uwagę, że produkcja przemysłowa w Polsce na koniec VI kw. 2023 r.

(od 2015 r.) wzrosła o 50,7 %1. Pomijając Irlandię (kraj ten przeprowadza przegląd

metodyki dostosowania sezonowego dla produkcji przemysłowej i dane mogą nie być

w pełni porównywalne), Polska przewodzi w Unii Europejskiej (UE) pod względem

wzrostu produkcji przemysłowej.

Tymczasem przemysł w Unii Europejskiej, w tym okresie, zwiększył produkcję o zaledwie

8 %. Największy (nie licząc Luksemburga) spadek w krajach UE w przemyśle odnotował

gigant gospodarczy kontynentu, czyli Niemcy (-8,5 %). Również drugi duży producent,

Francja, zanotowała spadek na poziomie - 1,1 %.

1

Źródło: EUROSTAT. Mining and quarrying; manufacturing; electricity, gas, steam and air conditioning

supply. Seasonally and calendar adjusted data. Index, 2015=100

Powodów dużych różnic w dynamice przemysłu na zachodzie Europy i w jej wschodniej

części jest kilka. Jednym z ważniejszych jest nadwyrężenie wielu łańcuchów dostaw

z krajów Azji Południowo-Wschodniej oraz Chin. Dłuższe i droższe dostawy wymusiły

gromadzenie zapasów w europejskich firmach, co powodowało dodatkowe koszty. Chęć

ich ograniczenia daje motywację do skracania łańcuchów, czyli przeniesienia produkcji

do krajów geograficznie bliższych rynkom zbytu, a relatywnie tanich pod względem

kosztów prowadzenia działalności.

Ten trend widać chociażby w umocnieniu się Polski w imporcie towarowym Niemiec.

Warto też zwrócić uwagę na fakt, że firmy z Europy Środkowo-Wschodniej w ogóle stają

się coraz poważniejszym partnerem Niemiec. Łącznie kraje Grupy Wyszehradzkiej V4,

w całym 2023 r., miały większy udział w handlu Niemiec niż najważniejszy partner

handlowy tego kraju, jakim są Chiny.

Stabilizuje się sytuacja w relacjach handlowych z Wielką Brytanią po Brexicie. Po niemal

4 % spadku polskiego eksportu w 2020 r., na który złożyła się także pandemia COVID-19,

odnotowaliśmy niemal 5 % wzrost w 2021 r., 16,7 % w 2022 r. oraz kolejne 4,5 % w 2023 r.

Nawet wojna w Ukrainie nie zahamowała wzrostów eksportu, a w przypadku Ukrainy

mamy do czynienia wręcz z jego eksplozją o niemal 55 % w 2022 r. (w ujęciu towarowym)

i kolejnych ponad 16 % w 2023 r. To powoduje, że nawet mimo wzrostu importu z tego

kraju, saldo wymiany towarowej z Ukrainą poprawiło się o 1,7 mld EUR i wzrosło z nieco

ponad 2 mld EUR do ponad 3,7 mld EUR na korzyść Polski. Kiedy zamknęły się rynki

wschodnie, nastąpił wzrost eksportu do UE, ale nie tylko. Poza Ukrainą, możemy

pochwalić się znaczącym wzrostem eksportu do takich krajów jak: USA, Turcja, Meksyk,

Indie, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Kazachstan czy Singapur. Wzrost ten wynosi ponad

30 %, a nominalnie przekracza 150 mln EUR.

Rozwijająca się gospodarka Polski oraz dynamiczne (ale i związane z niepewnością)

warunki funkcjonowania gospodarki światowej tworzą potrzebę szerszego ujęcia

internacjonalizacji. W tym kontekście internacjonalizacja to nie tylko skala wymiany

handlowej, poziom inwestycji zagranicznych przychodzących i wychodzących lub liczba

eksporterów czy inwestorów (pozostające kluczowymi mierzalnymi kryteriami),

ale również stopień, w jakim polska gospodarka jest integralnym komponentem

gospodarki globalnej, a w szczególności w ujęciu sieciowym. Każde przedsiębiorstwo

tworzy wokół siebie sieć powiązań biznesowych (kontakty biznesowe, przepływy

wartości dodanej, budowane porozumienia, wizerunek i postrzeganie przez

potencjalnych partnerów), w ramach której poszukuje korzystnych szans i możliwości

realizowania swojego biznesu. Biorąc pod uwagę wszystkie polskie przedsiębiorstwa

i ich sieci biznesowe, można mówić o ekosystemie polskiej gospodarki. W tym ujęciu

wsparcie internacjonalizacji to działania promujące integrację i powstawanie punktów

styku między polskim ekosystemem i polską siecią biznesową, w której funkcjonują

polskie przedsiębiorstwa, a ponadnarodową siecią funkcjonującą w skali gospodarki

światowej. Działania mają prowadzić do kreowania nowych globalnych szans

biznesowych dla polskich firm oraz wsparcia przedsiębiorstw w ich wykorzystywaniu.

Pojęcie internacjonalizacji oznacza proces umiędzynarodowienia działalności

przedsiębiorstwa, rozszerzenia jego działalności i przejścia od rynku krajowego na rynki

zagraniczne.

Według badań firmy logistycznej UPS, w których brały udział przedsiębiorstwa z sektora

małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), prawie połowa firm realizujących działalność

eksportową wykazywała większy wzrost poziomu obrotów niż firmy funkcjonujące

wyłącznie na rynkach krajowych2.

Podobnie jest z wychodzącymi inwestycjami zagranicznymi. Liczne badania, w tym m.in.

Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, dowodzą, że są one

siłą napędową konkurencyjności i rozwoju gospodarczego3. Wśród najczęściej

wymienianych korzyści wychodzenia przez przedsiębiorców z ofertą na rynki

zagraniczne znajdują się m.in.: zwiększenie zasobów kapitałowych, wielkości produkcji

i dochodu, wzrost produktywności czynników produkcji, poprawa efektywności oraz

stymulowanie innowacji. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne skutkują także

zwiększoną integracją z globalną gospodarką. Wskazuje się bowiem na

komplementarność inwestycji względem eksportu – inwestycje mogą przyczyniać się do

wzrostu eksportu. Potwierdzają to m.in. analizy przypadków różnych krajów. Wnioski

z badań podkreślają istotny poziom korelacji między BIZ wychodzącymi a eksportem,

a także wskazują, że BIZ mogą przyczyniać się do zwiększenia eksportu przez transfer

technologii i know-how4.

Ponadto zaobserwować można dodatkowe sprzężenie zwrotne między

internacjonalizacją i innowacyjnością przedsiębiorców. Firmy wypracowujące innowacje

dużo częściej kierują swoją ofertę na rynki zagraniczne. Kontakt z tymi rynkami stymuluje

z kolei wdrażanie nowoczesnych rozwiązań, które są wymagane przez zagranicznych

odbiorców. Warto podkreślić również potencjał inwestycji zagranicznych wychodzących

w zakresie zwiększania innowacyjności – celem międzynarodowych akwizycji

realizowanych przez polskie firmy może być pozyskanie innowacyjnych technologii,

know-how czy wykwalifikowanej kadry inżynierskiej.

2

3

4

Źródło

https://www.ups.com/media/news/en/gb/European_SME_Exporting_Insights_Study_2015.pdf.

O korzyściach dla firm wynikających z eksportu: także Poradnik eksportera PARP ‒ https://serwisuslugirozwojowe.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/poradnik%20eksportera%20dla%20msp.pdf

Źródło

The

elusive

link

between

FDI

and

economic

growth

(worldbank.org).

https://blogs.worldbank.org/en/developmenttalk/elusive-link-between-fdi-and-economic-growth

Źródło: “The impact of foreign direct investment on export performance: case of European transition

economies”.

Eksport

W świetle danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), w latach 2004‒2023, polski

eksport towarowy wzrósł o 488 % (z poziomu 60 mld EUR do 351 mld EUR), przyrastając

w tym okresie średniorocznie o prawie 10 %. W tym samym okresie, według danych

Narodowego Banku Polskiego (NBP), eksport usług z Polski wzrósł o 719 % (z 12 mld

EUR do 99 mld EUR) i rósł średniorocznie o prawie 12 %.

Okres

pandemii

pokazał,

jak

istotny

dla

polskiej

gospodarki

jest

handel

międzynarodowy. W tym czasie był on jednym z silników, na którym opierał się wzrost

PKB.

Według danych GUS, w 2020 r. nastąpił ponad 9-krotny wzrost dodatniego salda

wymiany towarowej w handlu zagranicznym Polski do poziomu 47,2 mld PLN (z 5,1 mld

PLN w 2019 r.). Mimo pandemii, eksport Polski wzrósł o 3,8 % r/r osiągnął wartość

1 062,5 mld PLN. Eksport wyrażony w EUR wzrósł o 0,7 %, czyli do 239,9 mld EUR.

To jeden z najlepszych wyników w całej UE. Polska była jednym z trzech krajów UE (obok

Irlandii i Litwy), które odnotowały w 2024 r. wzrost eksportu. W tym samym czasie,

najwięksi unijni eksporterzy zanotowali głębokie spadki, np. Niemcy – 9,1 %, Holandia –

6,8 %, Francja – 16,2 %, Włochy – 9,1 %, Hiszpania – 9,7 %, Belgia – 7,4 %.

Taki wynik polskiego eksportu, w tamtym okresie, to w pewnej części efekt przesunięcia

popytu przez europejskich konsumentów z usług na towary. Ze względu na pandemię,

konsumenci w dużej części zrezygnowali z wielu aktywności (podróże, kultura, rekreacja),

a zaoszczędzone środki w większej części niż zazwyczaj przeznaczali na remonty

i wymianę wyposażenia. Tym samym zwiększali popyt m.in. na sprzęt AGD/RTV,

w produkcji których się specjalizujemy. Niemniej istotną rolę odegrała także szybka

adaptacja naszych przedsiębiorstw do nowych warunków przez m.in. dywersyfikację

kanałów sprzedaży.

Polska umacnia także swoją pozycję w imporcie Niemiec (naszego największego

partnera handlowego). Według danych niemieckiego urzędu statystycznego DESTATIS,

Polska plasuje się przed Francją i Włochami. Jesteśmy 4. dostawcą towarów do Niemiec

i 2. z Europy. Więcej z Europy eksportuje do Niemiec tylko Holandia, a spoza Europy ‒

tylko Chiny oraz USA.

Należy także zwrócić uwagę na fakt, że choć usługi stanowią dużo mniejszy udział

w polskim eksporcie, a wartość eksportu usług jest mniej więcej 4-krotnie mniejsza niż

wartość eksportu towarów, to usługi od lat wykazują zwiększającą się nadwyżkę (dodatni

bilans handlu), podczas gdy bilans handlu towarami przeważnie był ujemny (dodatni

bilans handlu towarami, analizując okres od 2004 r., miał miejsce tylko 6 krotnie: w latach

2015‒2017, 2019‒2020 oraz w 2023 r.). Tym samym, to dzięki nadwyżce w usługach od

2013 r., eksport łącznie towarów i usług notuje dodatni bilans handlowy i wykazuje

tendencję wzrostową.

W całym tym okresie, eksport rósł szybciej niż PKB, a udział eksportu towarów i usług

w PKB w 2023 r. wyniósł 57,5 % (od 2010 r. udział ten urósł z poziomu 40,1 %)5.

Dla porównania, w 2023 r. w przypadku Niemiec udział eksportu towarów i usług w PKB

wyniósł 47,1 %, Francji – 32,7 %, Hiszpanii – 39,0 %, Wielkiej Brytanii w 2019 r. – 31,1 %.

Natomiast średni udział eksportu towarów i usług w PKB dla UE wyniósł w 2022 r. 52,7 %.

Świadczy to o relatywnie dużym otwarciu naszej gospodarki na świat i postępującej

internacjonalizacji naszych eksporterów.

Źródło: EUROSTAT.

Inwestycje zagraniczne w Polsce

Mimo kryzysu wywołanego pandemią COVID-19 oraz napaścią Rosji na Ukrainę, firmy

zagraniczne cały czas realizują z powodzeniem projekty inwestycyjne w naszym kraju.

Od wielu lat Polska zaliczana jest do europejskiej czołówki państw, w których warto

lokować kapitał. CEO Magazine umieścił w 2020 r. Polskę w pierwszej trójce państw

całego świata, w których najlepiej inwestować i prowadzić działalność w 2020 r.

W rankingu oceniono 80 gospodarek pod względem ich otoczenia biznesowego

i inwestycyjnego oraz takich czynników jak ochrona inwestorów, potencjał rynku,

infrastruktura, podatki i siła robocza6. W 2023 r. Bloomberg wymienił Polskę wśród

5 krajów, które mogą odegrać kluczową rolę w rzeczywistości postępującej

fragmentaryzacji światowej gospodarki i uzyskać największe ekonomiczne korzyści

z powodu przetasowań w łańcuchach dostaw w odpowiedzi na napięcia handlowe na

linii USA ‒ Chiny7.

Rok 2021, mimo kolejnych fal pandemii i dużej niepewności, był rekordowy pod

względem napływu do Polski BIZ. Potwierdza to, że Polska jest wciąż atrakcyjnym

miejscem do lokowania kapitału. To, co wyróżnia Polskę w oczach inwestorów, to przede

wszystkim młodzi, dobrze wykształceni ludzie, szybka ścieżka obsługi inwestora, dobrze

dopasowane do rynkowych potrzeb programy pomocy oraz zwolnienie z podatku

dochodowego od osób prawnych (CIT). Unikalne warunki do prowadzenia i otwierania

biznesu są wspierane przez wielokrotnie potwierdzaną odporność na kryzysy

gospodarcze.

W świetle raportu Konferencji Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju

(UNCTAD) pt. „World Investment Report 2024”, napływ BIZ do naszego kraju w 2023 r.

wyniósł 28,7 mld USD i był to 5. najlepszy wynik wśród krajów UE (za Francją, Niemcami,

Hiszpanią oraz Szwecją). Wynik Polski przełożył się na umocnienie naszego znaczenia

w UE pod względem udziału w napływie BIZ. W 2023 r. w tym zestawieniu jesteśmy

jednocześnie liderem w regionie (wyprzedzamy Rumunię, Czechy, Węgry, Słowację).

Szczególnie

dobrze

wypadamy

także

pod

względem

inwestycji

greenfield

(realizowanych od zera). Według danych UNCTAD, w 2023 r. w Polsce ogłoszono 454

projekty inwestycyjne typu greenfield. Jednocześnie taki wynik uplasował nas na 4.

miejscu w UE pod względem liczby ogłoszonych projektów (za Niemcami, Hiszpanią

i Francją, a przed Włochami, Holandią i Irlandią).

6

7

Źródło: The Ceo Magazine, 10 best countries to invest in post-COVID,

https://www.theceomagazine.com/business/finance/countries-invest/

Źródło: https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-11-02/vietnam-poland-mexico-moroccobenefit-from-us-china-tensions

Pod względem wartości ww. 454 projekty inwestycyjne typu greenfield przekładają się

na 22 920 mln USD, co stawia Polskę na 5. miejscu w UE (za Niemcami, Hiszpanią, Francją

oraz Włochami), a Polska odpowiadała za 8,7 % wartości ogłoszonych projektów tego

rodzaju w UE.

Dobre wyniki z lat 2020‒2023 mogą być przejawem kontynuowania przebudowy

globalnych łańcuchów dostaw, czyli m.in. nearshoringu (przenoszenia produkcji bliżej

rynków zbytu oraz ich regionalizacji), na potrzebę czego wskazywano od początku

pandemii.

Pozwalają tak przypuszczać notowane spadki wartości ogłoszonych inwestycji typu

greenfield w Chinach. W porównaniu do 2019 r. wartość ogłoszonych inwestycji typu

greenfield w 2023 r. w tym kraju była 30 % niższa (na spadkach notowanych w Chinach,

z krajów Azji, najbardziej korzystają Indie i Indonezja, Malezja, Arabia Saudyjska

i Filipiny).

Dla porównania, w tym samym okresie, wartość inwestycji tego typu w UE wzrosła

o ok. 47 %, a to właśnie z Chin, w myśl teorii o skracaniu łańcuchów dostaw

i regionalizacji, produkcja miała być przenoszona na inne rynki.

Według danych NBP, rok 2023 był kolejnym dobrym pod względem napływu BIZ do

Polski. Ich poziom, w świetle tych danych, osiągnął blisko 26,4 mld EUR. Można założyć,

że pewna część napływu BIZ do Polski w ostatnich latach była wynikiem realokacji.

Agresja Rosji na Ukrainę powoduje bowiem odpływ inwestycji z rynków rosyjskiego,

białoruskiego i ukraińskiego. Część z nich znajduje bezpieczną przystań w państwach

Grupy Wyszehradzkiej (V4), w tym w Polsce. Według analityków Polskiego Instytutu

Ekonomicznego, w przyszłości ten trend może być jeszcze bardziej wyraźny.

Inwestycje pilotowane przez Polską Agencję Inwestycji i Handlu S.A. (PAIH) trzeci rok

z rzędu biją rekord. W 2021 r. zagraniczne firmy zainwestowały w Polsce przy wsparciu

Agencji ponad 3,5 mld EUR, czyli o 0,8 mld EUR więcej niż rok wcześniej i o 0,7 mld EUR

więcej niż w rekordowym do tej pory roku 2019. W 2022 r., przy wsparciu PAIH,

inwestycje te sięgnęły już ponad 3,7 mld EUR. To 200 mln EUR więcej niż przed rokiem

i aż o miliard więcej niż w roku 2020. O ponad 20 % wzrosła także liczba samych

projektów. Rok 2023 był rekordowy dla Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu pod

względem bezpośrednich inwestycji zagranicznych, które są lub będą realizowane

w Polsce przy wsparciu PAIH. Wartość inwestycji jest wyceniona na ponad 7,4 mld EUR

i jest to wynik prawie dwa razy większy niż za rok 2022 (3,7 mld EUR).

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne niosą ze sobą korzyści dla kraju, takie jak wzrost

akumulacji kapitału, innowacyjności, konkurencyjności, zatrudnienia i wydajności pracy.

Przyciąganie BIZ do Polski w sposób namacalny zmienia krajobraz społeczno-gospodarczy naszego kraju i stymuluje jego zrównoważony rozwój. Rozwój inwestycji

na całym obszarze kraju jest jednym z priorytetów działań rządu, w związku z czym

utworzono szereg instrumentów mających na celu wsparcie przedsiębiorców na każdym

etapie działalności – począwszy od projektowania rozwiązań biznesowych, przez ich

wdrażanie, rozliczanie, internalizację działalności, aż po wsparcie w procesach

restrukturyzacji.

BIZ, szczególnie w branżach produkcyjnych, wywierają pozytywny wpływ na wymianę

handlową. Zwiększenie produkcji przyczynia się do wzrostu eksportu oraz zamiany

produktów importowanych produktami wytwarzanymi w kraju docelowym. Dzięki temu

można również zauważyć efekty skali, szczególnie w zakresie produkcji przeznaczonej

na rynki zewnętrzne, co pozwala na zwiększenie produktywności.

Skala BIZ napływających do Polski sprawia, że mimo notowanego spowolnienia

koniunktury w gospodarce światowej objawiającego się hamowaniem tempa wzrostu

PKB, wartości eksportu, również w roku kolejnym, ulegną poprawie. BIZ oddziałują na

rozmiar eksportu oraz importu, ich strukturę i dynamikę. Stopień zaangażowania

podmiotu zagranicznego zależy od motywów inwestowania, rozmiarów napływu,

miejsca lokacji kapitału oraz polityki gospodarczej kraju. Inwestycje motywowane

przyczynami zaopatrzeniowymi i kosztowymi (zasoby naturalne, siła robocza) mogą

zwiększać eksport z powodu różnic w kosztach komparatywnych. Należy zauważyć,

że w długookresowej perspektywie może wystąpić nasycenie rynku wewnętrznego,

rozwoju produkcji, co otwiera możliwości do stymulowania eksportu. Bezpośrednie

inwestycje zagraniczne oddziałują na handel zagraniczny wielotorowo, przede

wszystkim charakteryzują się większą skłonnością eksportową niż krajowe, tym samym

ich wpływ można oceniać względnie pozytywnie.

Stosowane przez Polskę instrumenty zachęty inwestycyjnej mają na celu wsparcie

przedsiębiorców w podejmowaniu nowych inwestycji. Szczególnym przykładem jest

Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata

2011‒20308. Ze względu na bezpośrednie wsparcie gotówkowe, program ten jest

niezwykle atrakcyjnym instrumentem. Umożliwia on wsparcie nowych projektów

inwestycyjnych, szczególnie istotnych dla polskiej gospodarki. Jego głównym celem jest

wzrost innowacyjności oraz konkurencyjności polskiej gospodarki. W ramach programu

jest możliwe dofinansowanie zarówno dużych inwestycji strategicznych, jak i średniej

wielkości projektów innowacyjnych. W swojej budowie zawiera odniesienie do wysokich

przychodów z eksportu, jako jednego z kryterium kwalifikującego się do uzyskania

8

„Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011–2030” został

przyjęty uchwałą nr 122/2011 Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2011 r. Aktualne brzmienie tego programu

zostało określone w załączniku do uchwały nr 91/2023 Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2023 r. (RM06111-74-23).

pomocy publicznej. Ze względu na możliwość jego oceny w okresie utrzymania

inwestycji, możliwa ocena może być dokonana dopiero w perspektywie długookresowej.

W założeniach rozwoju gospodarczego kraju, bezpośrednie inwestycje zagraniczne mają

dla gospodarki znaczenie strategiczne. Istotnym ich skutkiem jest ich wpływ na poziom

PKB oraz wielkość eksportu, prowadząc pośrednio do wzrostu liczby miejsc pracy,

ożywienia gospodarczego w skali regionalnej i lokalnej. Dodatkowo transfer nowych

technologii oraz wiedzy, dokonujący się w wyniku ich napływu, przekłada się na

korzystne zmiany w strukturze gospodarki kraju i wpływa na zmianę struktury eksportu,

w którym towary o wysokim poziomie przetworzenia mają duży udział.

Mówiąc o zagranicznych inwestycjach w Polsce, nie należy zapominać o aspektach

związanych ze zrównoważonym rozwojem. Pandemia COVID-19 wpłynęła na

przyspieszenie niektórych trendów na rynku BIZ obserwowanych już wcześniej,

ale mogących mieć wpływ na inwestycje zagraniczne w przyszłości. Jednym z takich

trendów jest inwestowanie zgodne z czynnikami zrównoważonego rozwoju ‒ ESG

(ang. Environmental, Social, and Governance, tj. czynnikami, środowiskowymi,

społecznymi i gospodarczymi), co przejawia się m.in. w dążeniu przez inwestorów do

zmniejszania śladu węglowego w ramach prowadzonych inwestycji czy ‒ szerzej ujmując ‒

przez wdrażanie praktyk z obszaru ESG.

Polski rynek jest otwarty na międzynarodową współpracę inwestycyjną w dziedzinie

rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE). Jak wynika z ostatniego rankingu Renewable

Energy Country Attractiveness Index9 (RECAI), Polska znalazła się na 15. miejscu wśród

państw atrakcyjnych dla inwestorów w obszarze rozwoju OZE, m.in. ze względu na

ogłoszenie postępowań na wydanie pozwoleń lokalizacyjnych na nowe farmy wiatrowe

offshore. Dane świadczą o tym, że Polska ma ogromny potencjał do przyciągania

zielonych inwestycji, które będą jednocześnie sprzyjać procesowi dekarbonizacji

gospodarki. Polski rynek jest także atrakcyjny dla firm z branży jądrowej. Budowa

pierwszej polskiej elektrowni jądrowej będzie realizowana przy współpracy

z amerykańskim konsorcjum. Także budową wielkoskalowych elektrowni jądrowych

w Polsce są zainteresowane podmioty zagraniczne. Ponadto w zakresie tzw. Small

modular reactors (SMR) polskie firmy nawiązują współprace z światowymi oraz

uznanymi podmiotami z branży jądrowej w celu wdrożenia tej technologii w naszym

kraju.

Co więcej, według ankiety Reuters i Maersk przeprowadzonej w 2022 r., Polska plasuje

się na 4. miejscu na świecie wśród najbardziej atrakcyjnych krajów pod kątem relokacji

produkcji lub zaopatrzenia. W rankingu wyprzedziliśmy m.in. USA, Chiny, Francję czy

Włochy.

https://www.ey.com/pl_pl/news/2023/11/recai-62edycja-2023

Polskie inwestycje za granicą

Rola wychodzących inwestycji zagranicznych w rozwoju polskich przedsiębiorstw i całej

gospodarki jest niezwykle ważna. Choć poziom inwestycji polskich firm za granicą jest –

z uwagi na różne uwarunkowania – relatywnie niski, coraz więcej firm dostrzega

możliwości, jakie otwierają przed nimi inwestycje zagraniczne i odważniej wkraczają na

nowe rynki.

Z punktu widzenia przedsiębiorstw inwestycje zagraniczne są często naturalnym

krokiem w rozwoju biznesu. Polskie firmy, przejmując zagranicznych konkurentów lub

budując własne zakłady produkcyjne od zera, mogą osiągnąć szereg korzyści.

Najczęściej wymienianą korzyścią jest uzyskanie dostępu do nowego rynku sprzedaży,

a co za tym idzie zwiększenie strumieni przychodów oraz dywersyfikacja ryzyka związana

z koncentracją na jednym rynku. Inwestycje to także szansa na pozyskanie zasobów tak

materialnych, jak i niematerialnych, np. nowych technologii, sieci dostawców czy

wykwalifikowanych kadr. Motywacją do inwestowania za granicą może być również

optymalizacja kosztowa produkcji oraz poprawa produktywności.

Z perspektywy całej gospodarki polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne skutkują

z kolei transferem technologii, przyczyniają się do rozwoju kapitału ludzkiego oraz

pomagają

tworzyć

bardziej

konkurencyjne

otoczenie.

Gospodarcza

ekspansja

międzynarodowa napędza tworzenie nowych miejsc pracy, poprawia zdolności

produkcyjne oraz przyczynia się do wzrostu PKB.

Polska gospodarka jest wciąż odbiorcą netto kapitału w postaci BIZ. W ostatnim

trzydziestoleciu wartości BIZ wychodzących z Polski były wielokrotnie niższe od wartości

BIZ napływających do Polski. Jednak nie jest to wynik zaskakujący, biorąc pod uwagę

transformację gospodarczą i etap rozwoju gospodarczego. W Polsce inwestują firmy

z całego świata, więc ich siła finansowa zdecydowanie przewyższa możliwości polskich

przedsiębiorstw do lokowania kapitału za granicą. Coraz więcej polskich firm jest jednak

świadomych swojego potencjału i interesuje się internacjonalizacją biznesu. Analizując

dane NBP, możemy zauważyć, że stopniowo Polska staje się bardziej aktywnym

inwestorem zagranicznym.

Na koniec 2023 r. należności z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich za granicą

(całkowita wartość inwestycji na koniec danego okresu) wyniosły 35 843 mln EUR,

co oznacza wzrost o 5 551 mln EUR niż rok wcześniej i aż o 11 294 mln EUR w stosunku

do 2021 r.10.

Źródło: NBP, https://nbp.pl/publikacje/cykliczne-materialy-analityczne-nbp/inwestycje-bezposredniepolskie/

Zdecydowana większość inwestycji zlokalizowana była w Europie (90 %). Na dwóch

pierwszych miejscach pod względem stanu należności znalazły się Luksemburg i Czechy.

W dalszej kolejności: Rumunia, Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Węgry, Litwa, Holandia,

Norwegia, Malta, Dania i Cypr.

Największe należności z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich za granicą dotyczą

przetwórstwa przemysłowego, handlu oraz górnictwa i wydobywania.

Dochody polskich inwestorów bezpośrednich z tytułu inwestycji bezpośrednich za

granicą w 2023 r. osiągnęły wartość 3 402 mln EUR i były niższe niż rok wcześniej o 2 908 mln

EUR, a w stosunku do 2020 r. o niecałe 41 mln EUR.

Odpowiadały za to głównie dochody z tytułu reinwestowanych zysków, co mogło być

związane z odbudową stłumionego w trakcie pandemii popytu.

Dochody polskich inwestorów w 2023 r. pochodziły przede wszystkim z Norwegii

i Czech. W dalszej kolejności z Litwy, Luksemburga, Holandii, Ukrainy, Niemiec, Słowacji

Węgier i Rumunii.

Transakcje z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich za granicą (odpływ kapitału),

w 2023 r. wyniosły 7 756 mln EUR.

W strukturze tego odpływu przeważały transakcje w formie akcji i innych form udziałów

kapitałowych. Saldo transakcji powiększał również odpływ kapitału w formie

instrumentów dłużnych oraz reinwestowane zyski.

Największe transakcje polskich rezydentów z tytułu inwestycji bezpośrednich za granicą

miały miejsce w Czechach, Norwegii, Rumunii, Szwecji oraz w Luksemburgu.

Według danych GUS, na koniec 2022 r. 1970 przedsiębiorstw z siedzibą w Polsce

wykazało zaangażowanie w jednostkach za granicą w postaci udziałów, oddziałów lub

w innej formie, co oznacza wzrost w stosunku do 2021 r. o 3,7 %11.

To zaledwie 0,3 % krajowych przedsiębiorstw. Powyższe dane pokazują, jak duży jest

potencjał do rozwoju w tym obszarze. Na tle innych państw Europy zaangażowanie

kapitałowe polskich inwestorów za granicą w stosunku do PKB jest stosunkowo niskie.

Badając wielkość inwestycji zagranicznych wychodzących jako procent PKB, Organizacja

Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) podaje, że polskie BIZ stanowiły w 2021 r.

5 % PKB. Dla porównania średni wynik w UE wyniósł 88 %, w Niemczech 51,6 %, w Belgii

113 %, a w Szwajcarii ponad 200 %12. W zestawieniu lepiej od Polski wypadają też nasi

11

12

Źródło: GUS, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wynikifinansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/dzialalnosc-przedsiebiorstw-posiadajacych-jednostkizagraniczne-w-2022-roku,27,13.html?pdf=1

Źródło: OECD, https://data.oecd.org/fdi/fdi-stocks.htm

sąsiedzi ‒ Czechy z wynikiem 20,9 % i Litwa z wynikiem 18,9 %. Poziom BIZ w stosunku

do PKB zbliżony do Polski zanotowano na Łotwie (7,5 %) oraz Słowacji (5,0 %).

Według danych UNCTAD, w 2022 r. polskie firmy ogłosiły 90 inwestycji zagranicznych

typu greenfield. Dla porównania, pierwsza w zestawieniu Wielka Brytania miała w 2023 r.

blisko 2 tys. ogłoszonych projektów. Na kolejnych miejscach znalazły się Niemcy (1,3 tys.

projektów) i Francja (1,1 tys. projektów). Polska uplasowała się na 16. pozycji w Europie,

a wyprzedziły nas jeszcze m.in. Szwajcaria, Holandia, Hiszpania, Włochy, Szwecja czy

Dania. Podobnie wypadamy w zestawieniu pod względem wartości ogłoszonych BIZ

z wynikiem 2,37 mld dolarów. Pierwsza Wielka Brytania zrealizowała projekty greenfield

o wartości 92 mld dolarów.

Oczywiście powyższe dane należy analizować w kontekście wielkości całych gospodarek

oraz historycznego rozwoju – w Polsce mamy ponad 530 tysięcy spółek oraz 2,5 mln

osób prowadzących działalność gospodarczą. Dla porównania w Niemczech

zarejestrowanych jest 5,25 mln firm, a w Wielkiej Brytanii – 5,5 mln. Co istotne firmy

z krajów rozwiniętych zaczęły inwestować kapitałowo na dużą skalę już po II wojnie

światowej, w latach 50. i 60. XX wieku. Były to głównie firmy amerykańskie, brytyjskie,

francuskie, niemieckie i holenderskie13. W krajach zachodnich dużo wcześniej powstały

też zaawansowane instrumenty wsparcia wychodzących inwestycji zagranicznych,

jak duński IFU – the Danish Development Finance Institution (założony w 1967 r.),

niemiecki Deutsche Investitions - und Entwicklunggesellschaft MBH DEG (założony

w 1962 r.) czy brytyjski British International Investment (założony w 1948 r.). Z kolei

polskie firmy rozwijają się dopiero od ok. 30‒35 lat i akumulowały kapitał niezbędny,

aby wyjść na zagraniczne rynki. W tym czasie powstał również cały ekosystem instytucji

rozwoju wspierających wychodzące inwestycje zagraniczne, w tym Fundusz Ekspansji

Zagranicznej działający od 2016 r. Nie bez znaczenia jest też wielkość rynku

macierzystego. W przypadku Polski rynek wewnętrzny jest stosunkowo duży, a więc

często decyzje o inwestowaniu za granicą mogą zachodzić później. Inaczej jest

w przypadku firm z krajów, które mają niewielkie rynki wewnętrzne, takich jak: Litwa,

Austria, Szwajcaria, Belgia. W ich przypadku firmy już od początku działalności muszą

inwestować za granicą, aby zapewnić odpowiednią skalę działania, zwiększać rynek

sprzedaży, dywersyfikować geograficznie strumień przychodów i tym samym ograniczać

ryzyko biznesowe.

Jednak, biorąc pod uwagę systematyczny wzrost aktywności zagranicznej polskich firm,

można prognozować dalszy wzrost polskich BIZ. Nowe możliwości przed polskimi

firmami w zakresie realizacji międzynarodowych przejęć otwierają trudności z sukcesją

13

Źródło: UNCTAD,

last-30-years

https://unctad.org/data-visualization/global-foreign-direct-investment-flows-over-

w firmach rodzinnych działających na rynkach rozwiniętych. Wiele z nich, szczególnie

w Europie,

posiada

odpowiednią

skalę

i

interesujące

aktywa,

które

polskie

przedsiębiorstwa mogłyby wykorzystać do dalszego rozwoju, a w wyniku braku

sukcesora są otwarte na inwestorów także z zagranicy. Ułatwieniem dla polskich firm

mogłaby być baza danych potencjalnych międzynarodowych celów akwizycyjnych.

Polska posiada duży potencjał w zakresie rozwoju przedsiębiorstw skoncentrowanych

na wybranych niszach rynkowych (hidden champions). Badania prowadzone przez

niemieckiego ekonomistę, Hermana Simona, pozwoliły wyznaczyć kilka kluczowych

strategii właściwych dla tego modelu. Opracowania naukowe wskazują, że strategia

hidden champions może być skutecznym sposobem dla firm na osiągnięcie sukcesu na

rynkach zagranicznych14. Szczególnie istotne znaczenie ma w tym przypadku

specjalizacja i koncentracja oraz strategiczne podejście do inwestycji zagranicznych.

Polskie firmy, identyfikując nisze rynkowe, w których mają konkurencyjne przewagi, mają

szansę, aby stać się światowymi liderami.

W świetle analizy PFR TFI (PFR Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., zarządzające

Funduszem Ekspansji Zagranicznej) oraz PwC (PricewaterhouseCoopers)15, które

cyklicznie opracowują raporty dotyczące polskich bezpośrednich inwestycji za granicą

obejmujące m.in. wyniki badań przedsiębiorców, analizę trendów oraz ranking

atrakcyjnych kierunków inwestycyjnych. Polskie BIZ w 2022 r. w ujęciu procentowym r/r

najdynamiczniej rosły na Łotwie (+1636 %), w Stanach Zjednoczonych (+512 %),

Słowenii (+323 %), Wielkiej Brytanii (+273 %) oraz Belgii (+234 %). Należy jednak

pamiętać o dużej zmienności w polskich inwestycjach oraz ich kierunkach ze względu na

stosunkowo niską wartość bazową. Każda większa inwestycja za granicą, nawet na

największych rynkach, istotnie wpływa na wyniki.

Badania przeprowadzone wśród firm wskazują na zmianę postrzegania kluczowych

czynników ryzyka – 90 % przedsiębiorstw identyfikuje ryzyko geopolityczne

i odpowiednio duży rynek zbytu jako kluczowe czynniki w analizie potencjalnej

lokalizacji dla inwestycji. Firmy są również bardziej ostrożne, jeśli chodzi o planowanie

zagranicznych projektów, choć wyraźnie widać, że większe zainteresowanie inwestycjami

za granicą wykazują te firmy, które już mają w tym doświadczenie. Plany dalszej ekspansji

kapitałowej w perspektywie najbliższych trzech lat deklaruje 41 % firm, które już

inwestowały za granicą, i nieco ponad 26 % wszystkich przedsiębiorców.

14

15

Hidden

Champions

of

Poland,

https://mostwiedzy.pl/en/publication/hidden-champions-ofpoland,155110-1

Źródło: Kierunek: Wschód Aktualne trendy i atrakcyjne kierunki ekspansji zagranicznej w obliczu

zawirowań geopolitycznych. Listopad 2023 r.

Wyniki badań potwierdzają, że przedsiębiorcy są świadomi korzyści, jakie pozwala

uzyskać ekspansja kapitałowa. Aż 55 % badanych firm wskazuje dywersyfikację

geograficzną i ograniczanie ryzyka jako główną korzyść z BIZ. Na drugim miejscu wśród

korzyści przedsiębiorcy wskazują możliwość zabezpieczenia łańcuchów dostaw,

co podkreśla ponad 47 % badanych.

Plany gospodarczej ekspansji zagranicznej polskich przedsiębiorstw dotyczą głównie

Europy Zachodniej (np. Niemiec, krajów skandynawskich, Włoch) i Europy Środkowo-Wschodniej (np. Czech, Bałkanów, krajów bałtyckich). Na trzecim miejscu znajduje się

Ukraina. Pozostałe kierunki Bliski Wschód, Afryka, Ameryka Północna, Ameryka

Południowa lub Środkowa, Australia i Oceania oraz Azja nie cieszą się taką

popularnością. W deklaracji planów ekspansji kapitałowej większą śmiałością wykazują

się duże przedsiębiorstwa już obecne za granicą. Pokazuje to, jak istotne są efekty

sieciowania i wymiana doświadczeń z innymi firmami w kontekście realizowania

inwestycji.

Dywersyfikacja kierunków inwestycyjnych jest jednym z bardziej skutecznych sposobów

na ograniczenie ryzyka, co także pokazuje wojna w Ukrainie.

Pomijając analizy dotyczące Rosji i Białorusi, wśród najbardziej obiecujących kierunków

dla polskich BIZ wymienia się Czechy, Rumunię i Ukrainę w Europie Środkowo-

-Wschodniej oraz Japonię, Kazachstan i Malezję w Azji, choć nie są pozbawione ryzyka

pozarynkowego.

Ważną rolę w podejmowaniu inwestycji zagranicznych przez polskie przedsiębiorstwa

odgrywają instytucje wspierające ekspansję kapitałową, m.in. PFR Towarzystwo

Funduszy Inwestycyjnych, które zarządza Funduszem Ekspansji Zagranicznej, Bank

Gospodarstwa

Krajowego

(BGK),

a

także

Korporacja

Ubezpieczeń

Kredytów

Eksportowych (KUKE). Współpraca z tymi instytucjami ułatwia i przyspiesza

międzynarodowy rozwój biznesu.

Szczególnie istotne jest zapewnienie wsparcia ekspansji kapitałowej sektora MŚP, które

mogą odgrywać istotną rolę w rozwijaniu BIZ. MŚP nazywane są gospodarczym sercem

Polski – to one generują niemal co drugą złotówkę w polskim PKB (49,6 %). Wpływają

nie tylko na wzrost gospodarczy, ale i w istotny sposób kształtują lokalne społeczności.

W MŚP pracuje niemal 6,8 mln osób, czyli blisko 68 % ogólnej liczby pracujących

w sektorze przedsiębiorstw16. Jednocześnie zaangażowanie tego sektora w inwestycje

zagraniczne utrzymuje się na relatywnie niskim poziomie, co może być efektem m.in.

niechęci do podjęcia ryzyka, braku wiedzy na temat korzyści płynących z ekspansji

16

Źródło: PARP, Raport o stanie sektora MŚP Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw

w Polsce 2023 - PARP - Centrum Rozwoju MŚP.

kapitałowej, rynków docelowych, ale też dostępu do kapitału oraz braku instrumentów

wsparcia w zakresie inwestycji zagranicznych o mniejszej skali 100 tys. – 2 mln EUR.

Wnioski z diagnozy

Mimo dobrych wyników osiąganych w ww. obszarach, w procesie umiędzynarodowienia

polskiej gospodarki rysuje się szereg wyzwań, które powinny być właściwie zdefiniowane

i dla których powinno się zaprojektować odpowiednie i spójne działania po stronie

polskiej administracji.

Całość tych działań powinna realizować cele umiędzynarodowienia polskiej gospodarki

określone w Strategii Produktywności 203017 oraz strategiach wyższego rzędu.

Kierunkowe działania powinny skupić się na

•

•

•

•

•

zwiększeniu umiędzynarodowienia polskich przedsiębiorstw (w tym zwiększenia

liczby eksporterów i inwestorów zagranicznych, w szczególności małych

i średnich przedsiębiorstw – MŚP),

zwiększeniu udziału krajów pozaunijnych w polskim eksporcie i inwestycjach, przy

dalszym umacnianiu relacji gospodarczych z krajami Unii Europejskiej,

konsekwentnym przesuwaniu się Polski na wyższe poziomy w globalnych

łańcuchach wartości dodanej, w tym w szczególnie innowacyjnych branżach i na

kluczowych etapach wytwarzania,

zwiększeniu udziału wyrobów wysoko przetworzonych i wyrobów wysokiej

techniki w polskim eksporcie,

wzroście liczby i wartości inwestycji zagranicznych realizowanych przez polskie

firmy.

Na poziomie operacyjnym należy podjąć działania mające na celu

•

•

•

17

zdefiniowanie wyzwań po stronie przedsiębiorców oraz instytucji wspierających

umiędzynarodowienie polskich przedsiębiorstw oraz zaprojektowanie

i wdrożenie działań odpowiadających na te wyzwania,

zapewnienie możliwie wczesnej internacjonalizacji młodych technologicznych

firm (startupów),

zapewnienie koordynacji i spójności działań w obszarze promocji gospodarki

i wsparcia eksportu oraz polskich inwestycji zagranicznych m.in. w celu

zwiększenia

wiedzy

wśród

firm

na

temat

korzyści

związanych

z umiędzynarodowieniem ich działalności,

Strategia została przyjęta uchwałą nr 154 Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie przyjęcia

„Strategii produktywności 2030” (M.P. poz. 926).

•

•

•

•

•

•

•

– 22 –

Poz. 193

wyznaczenie rynków perspektywicznych dla polskiego eksportu i inwestycji

w kontekście planowania nowych projektów i instrumentów wspierających rozwój

i promocję gospodarczą oraz optymalizacji rozmieszczenia Zagranicznych Biur

Handlowych (ZBH),

opracowanie i wdrożenie spójnego programu promocji Marki Polskiej

Gospodarki oraz poszczególnych sektorów,

wdrożenie systemu informacji eksportowej i dotarcia do przedsiębiorców

w zakresie oferty wsparcia eksportu i inwestycji zagranicznych oraz wiedzy

o rynkach międzynarodowych, także przez rozwój sieci Regionalnych Biur

Handlowych (RBH) PAIH,

dopasowanie i ewentualne rozszerzenie spektrum dostępnych instrumentów

wspierających eksport i inwestycje zagraniczne do potrzeb przedsiębiorców,

w tym w zakresie finansowania inwestycji zagranicznych MŚP o mniejszej skali,

opracowanie i wdrożenie instrumentów wsparcia rozwoju e-eksportu,

koordynację obsługi eksporterów i inwestorów przez jedną instytucję,

synergię handlu i nauki – koordynację działania instytutów badawczych

w obszarze internacjonalizacji oraz eksporterów, inwestorów i instytucji rozwoju

wspierających gospodarczą ekspansję zagraniczną.

Cel strategiczny oraz wyzwania

systemowe polityki wspierającej

promocję gospodarczą Polski

W niniejszej polityce zostały określone i zaadresowane działania dla administracji, które

mają być odpowiedzią na kluczowe wyzwania w zakresie wsparcia szeroko rozumianej

promocji gospodarczej Polski. Całość działań będzie skorelowana ze Strategią

Produktywności 2030. Istotnym elementem będzie koncentracja wsparcia na kluczowych

sektorach, stanowiących ważną pozycję eksportową kraju oraz tych, które mogą

w przyszłości decydować o pozycji konkurencyjnej Polski w świecie. Celem jest tu

osiągnięcie efektu wzajemnej synergii.

Z kolei biorąc pod uwagę znaczenie inwestycji zagranicznych w Polsce dla rozwoju

polskiego eksportu, uwzględniono działania kierowane również do tej grupy

przedsiębiorców. W związku z tym, że coraz więcej aktywności eksportowych polskich

przedsiębiorców rozwija się w kierunku ich zaangażowania kapitałowego na rynkach

zagranicznych, polityka obejmuje swoim zakresem także polskie inwestycje za granicą.

W ramach realizacji zakładanych działań współpracujemy z przedsiębiorcami

i samorządem gospodarczym, a także z: Ministerstwem Spraw Zagranicznych, Polską

Agencją Inwestycji i Handlu, Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, Krajowym

Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, Polską Organizacją Turystyczną, Siecią Badawczą

Łukasiewicz, Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (NCBR), Korporacją Ubezpieczeń

Kredytów Eksportowych, KUKE Finance, Bankiem Gospodarstwa Krajowego, Agencją

Rozwoju Przemysłu, PFR TFI, Polską Agencją Kosmiczną, a także samorządami na

poziomie lokalnym i regionalnym.

Cel strategiczny

Nadrzędnym celem niniejszej polityki jest zwiększenie stopnia umiędzynarodowienia

polskiej gospodarki, wzmocnienie jej konkurencyjności na rynkach światowych, budowa

pozytywnego wizerunku i atrakcyjności polskiego biznesu w skali globalnej oraz

wspieranie polskich eksporterów oraz inwestorów, w szczególności w odpowiedzi na

wyzwania stojące przed polskim eksportem i inwestycjami zagranicznymi w świecie

postcovidowym oraz w kontekście następstw wojny w Ukrainie.

Cel ten wpisuje się w realizację Strategii Produktywności 2030, w obszarze

umiędzynarodowienia polskiej gospodarki.

Realizacja tak postawionych celów ma wesprzeć osiągnięcie następujących wskaźników

w obszarze umiędzynarodowienia polskiej gospodarki, wynikających ze strategii

wyższego rzędu do 2030 r.

•

•

•

wzrost polskiego eksportu i osiągnięcie 2 % udziału w eksporcie światowym,

podwojenie liczby eksporterów w stosunku do 2015 r.,

osiągnięcie 15 % udziału eksportu towarów high-tech (HT) w eksporcie towarów

ogółem oraz zwiększenie eksportu kanałami e-commerce,

•

zwiększenie udziału eksportu poza Unię Europejską przy średniorocznym

wzroście eksportu o co najmniej 8 % i osiągnięcie wartości eksportu do krajów

pozaunijnych na poziomie co najmniej 150 mld EUR w roku 2030.

Udział polskiego eksportu towarów w eksporcie światowym [%]

Wartość liczona na podstawie sumy wartości wszystkich krajów, dla których dane w bazie były dostępne.

Źródło: World Bank, Global Economic Monitor.

Udział polskiego eksportu usług w eksporcie światowym [%]

Źródło: IMF, Balance of Payments.

Liczba firm eksportujących w Polsce

Źródło: Eurostat, TEC.

Udział eksportu high-tech w wartości eksportu towarów ogółem [%]

Źródło: GUS.

Udział polskiego eksportu poza Unię Europejską w eksporcie ogółem [%]

Źródło: GUS; Eurostat, International Trade in Services.

Działania przewidziane w niniejszej polityce mają wesprzeć realizacje powyższych

wskaźników.

Polityka definiuje wyzwania stojące przed polskim eksportem i inwestycjami zagranicznymi

w świecie postcovidowym, w tym wynikające z wojny w Ukrainie, oraz wyznacza spójne

działania po stronie całej polskiej administracji, instytucji Grupy PFR i agencji wykonawczych,

które odpowiedzą na te wyzwania.

Do najważniejszych wyzwań systemowych należy

•

konsekwentne przesuwanie się Polski na wyższe poziomy w globalnych

łańcuchach wartości dodanej, w tym w innowacyjnych lub strategicznych

branżach i na kluczowych etapach wytwarzania, a zatem

− wzrost wartości dodanej eksportu,

− wzrost udziału polskich firm w sieciach wartości produkcji, m.in. na rzecz

cyfryzacji i europejskiego Zielonego Ładu, co jest szczególnie istotne, mając

na uwadze obecne wyzwania,

− zwiększenie udziału wyrobów wysoko przetworzonych i wyrobów wysokiej

techniki w polskim eksporcie,

•

zabezpieczenie eksportowej i inwestycyjnej pozycji Polski – dzięki dywersyfikacji

przestrzennej i strukturalnej, a zatem w szczególności

− zwiększenie stopnia internacjonalizacji polskich firm, zwłaszcza MŚP –

przechodzenie z rynku krajowego na rynki zagraniczne, z coraz to nowymi

produktami,

− dalsze umacnianie relacji gospodarczych z krajami UE,

− zwiększenie udziału krajów pozaunijnych w polskim eksporcie,

− zwiększenie rozpoznawalności polskich produktów, w szczególności na

odległych rynkach zagranicznych,

•

rozwijanie bardziej zaawansowanych form współpracy z zagranicą, w tym przede

wszystkim bezpośrednich polskich inwestycji zagranicznych w formule greenfield

i brownfield (rodzaj inwestycji realizowanych przez ponowne wykorzystanie

terenów, budynków lub obiektów infrastruktury przemysłowej, którym nadaje się

nowe funkcje) realizowanych przez polskie firmy.

Konsekwentne przesuwanie się Polski na wyższe

poziomy w globalnych łańcuchach wartości

dodanej, w tym w szczególnie innowacyjnych lub

strategicznych branżach i na kluczowych etapach

wytwarzania

W dłuższej perspektywie istotnym czynnikiem negatywnie wpływającym na możliwości

polskiego eksportu będzie umiejscowienie naszego kraju w łańcuchach dostaw towarów

jako, w znacznym stopniu, poddostawcy dla dużych marek europejskich lub krajów UE

tradycyjnie nastawionych na eksport i mających uznaną markę jako kraj produkujący

dobre jakościowo i markowe produkty.

Polscy przedsiębiorcy są głównie zaangażowani w proste formy internacjonalizacji, takie

jak eksport, import czy podwykonawstwo na rzecz zagranicznych odbiorców. W zbyt

małym zakresie są natomiast zaangażowani w działania międzynarodowe o bardziej

zaawansowanym charakterze, takie jak

•

•

•

•

realizacja inwestycji zagranicznych – transgraniczne akwizycje i projekty typu

greenfield,

udział w międzynarodowych projektach z obszaru B+R+I (np. duże projekty

badawcze, projekty finansowane ze środków UE np. w ramach programu

Horyzont Europa18, programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej),

udział w realizacji projektów inwestycyjnych realizowanych przy udziale

organizacji międzynarodowych (np. Banku Światowego, Europejskiego Banku

Odbudowy i Rozwoju, Europejskiego Banku Inwestycyjnego),

udział w charakterze dostawców w zagranicznych zamówieniach publicznych,

w szczególności innowacyjnych, a także w dostawach na rzecz organizacji

międzynarodowych (system NZ, NATO).

Pewnym

wyznacznikiem

innowacyjności

gospodarki,

przekładającym

się

na

konkurencyjność firm w skali globalnej, jest eksport wyrobów wysokiej techniki (ang.

high-tech ‒ HT). Na przestrzeni ostatnich lat, eksport z Polski wyrobów HT wykazywał

wyraźny trend wzrostowy. O ile jednak wzrost eksportu wyrobów HT w ostatniej

dekadzie (2012–2021) wyniósł prawie 200 % (dla porównania eksport ogółu towarów

wzrósł w tym samym okresie o 101 %), to udział wyrobów HT w eksporcie ogółem jest

wciąż niski (8,8 %) i znajduje się poniżej średniej UE wynoszącej 17,7 %.

W ujęciu geograficznym, ok. 35 % wyrobów HT jest eksportowanych do krajów

pozaunijnych (dla ogółu towarów współczynnik ten wynosi ok. 24 %).

Konsekwencją realizacji Strategii Produktywności 2030 powinno być zwiększenie udziału

wyrobów wysoko przetworzonych i wyrobów wysokiej techniki w polskiej ofercie

eksportowej.

Konieczne są działania na rzecz poprawy pozycji Polski w łańcuchach dostaw towarów,

z uwzględnieniem wzmocnienia bazy produkcyjnej, z naciskiem na poprawę

18

Program Ramowy Unii Europejskiej Horyzont Europa jest największym w historii Unii Europejskiej

programem w zakresie badań naukowych i innowacji. Został on przewidziany na 7 lat (2021–2027).

Program promuje doskonałość naukową i zapewnia cenne wsparcie na rzecz badaczy i innowatorów,

stymulując tym samym pozytywne przemiany systemowe. Horyzont Europa oferuje wiele różnych

programów i konkursów, w których mogą uczestniczyć małe i średnie firmy. Przewidziano w nim również

działania przeznaczone dla dużych firm oraz instytucji otoczenia biznesu. Zarówno małe, jak i duże

innowacyjne firmy mogą uczestniczyć w większości konkursów Horyzontu Europa, jednak

w zdecydowanej większości z nich aplikować mogą międzynarodowe konsorcja złożone z instytucji

naukowo-badawczych, uczelni wyższych, organizacji pozarządowych (NGOs) oraz prywatnych firm.

Wyjątek stanowi tutaj EIC Accelerator – konkurs dedykowany dla MŚP i startupów, a także programy dla

startupów w EIT, w których firmy aplikują indywidualnie.

innowacyjności naszej gospodarki (towary bardziej innowacyjne i wyżej przetworzone

czy też możliwość przejęcia roli lidera w ramach mniej zaawansowanych technologicznie

gałęzi przemysłu, z których wycofują się kraje bardziej rozwinięte, a w których Polska jest

w stanie wykorzystać swoje istniejące już przewagi). A zatem będą to działania mające

na celu wzrost wartości dodanej eksportu, a także wzrost udziału polskich firm w sieciach

wartości produkcji. Tym samym naszym celem jest także zwiększenie udziału wyrobów

wysoko przetworzonych i wyrobów wysokiej techniki w polskim eksporcie.

Ważne jest też przyciąganie takich inwestycji, które będą wspierały innowacyjność

i wzrost zaawansowania technologicznego polskiej gospodarki, w szczególności w tych

branżach, w których następują skokowe zmiany technologiczne (np. elektromobilności,

branży wodorowej, OZE czy GOZ), w tym tych, które będą przekładały się na ofertę

eksportową.

Należy przy tym pamiętać o dużym i stale rosnącym znaczeniu usług i przemysłów

kreatywnych w eksporcie. Takie branże, jak szeroko rozumiana branża informatyczna,

mają nie tylko duży udział w eksporcie, ale są również nośnikiem rozwiązań

wpływających na zwiększenie efektywności i innowacyjności pozostałych branż.

Część koncernów zagranicznych ulokowała w Polsce produkcję zaawansowanych

technologicznie podzespołów.

Szansą jest więc również przejmowanie dalszych części łańcucha, nie tylko tych

wyższych, tak aby w coraz większym stopniu kluczowa część produkcji była

umiejscowiona w Polsce, co w rezultacie może doprowadzić do sytuacji, gdzie inwestor

produktu końcowego – namawiany przez poddostawców i motywowany przez

grupowanie się w huby i klastrację produkcji, przeniesie również najbardziej wartościową

część produkcji do Polski. Do tego jednakże jest niezbędna adekwatna infrastruktura

i wykształcone kadry.

Na

to

wyzwanie

będzie

także

odpowiadała

Strategia

Produktywności 2030, zakładająca szybki rozwój praktycznego kształcenia przez całe

życie, w tym przygotowanie kompetentnych kadr na potrzeby cyfrowej gospodarki.

Narzędzia wsparcia eksportu dotyczą ogółu towarów i usług, ale istotnym elementem

polityki eksportowej jest też koncentracja wsparcia na kluczowych branżach,

stanowiących ważną pozycję eksportową kraju, wspierających awans w łańcuchach

wartości oraz tych, które mogą w przyszłości decydować o pozycji konkurencyjnej Polski

w świecie.

Inwestycje zagraniczne wychodzące również mają istotny wpływ na krajową

innowacyjność. Jedną z motywacji do realizacji transgranicznych akwizycji może być

uzyskanie dostępu do zaawansowanych technologii, patentów, know-how czy

najlepszych praktyk zarządzania, które mogą następnie być wykorzystywane w kraju do

poprawy innowacyjności i pozycji konkurencyjnej. Doświadczenie zdobyte na rynkach

zagranicznych, kontakt z różnymi rynkami, kulturami i technologiami może stymulować

kreatywność. Inwestycje w zdolności techniczne i technologiczne, badawczo-rozwojowe

w wyniku działalności zagranicznej mogą przyczynić się do zwiększenia innowacyjności

i konkurencyjności w długim terminie.

Prowadzone działania

Na podstawie odrębnych analiz wyselekcjonowano 15 sektorów (obejmujących zarówno

towary, jak i usługi), które zostaną objęte, w perspektywie do 2029 r., programami

promocji w nowej perspektywie finansowej – są to sektory

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

budownictwa;

elektroniki profesjonalnej;

farmaceutyczny i wyrobów medycznych;

teleinformatyczny (ICT ‒ Information and Communications Technology);

kosmetyczny;

lotniczo-kosmiczny;

maszyn i urządzeń;

meblarski;

motoryzacyjny;

pojazdów szynowych;

przemysłu kreatywnego;

statków specjalistycznych, jachtów i łodzi;

wysokich technologii w obszarze bezpieczeństwa i towarów podwójnego

zastosowania;

14. zielonych technologii;

15. spożywczy.

Eksporterzy z tych sektorów będą mogli liczyć na wsparcie dotacyjne, szkoleniowe,

informacyjne, a także na promocję swoich branż i firm (np. przez udział w targach).

Rynki priorytetowe dla poszczególnych branż oraz kierunki eksportowe dla 15 sektorów

priorytetowych w perspektywie do 2029 r. w ramach programu Fundusze Europejskie

dla Nowoczesnej Gospodarki określono w załączniku nr 1.

Zabezpieczenie eksportowej i inwestycyjnej pozycji

Polski dzięki dywersyfikacji przestrzennej

i strukturalnej

ZWIĘKSZENIE STOPNIA INTERNACJONALIZACJI POLSKICH FIRM,

ZWŁASZCZA MŚP

Jedną z podstawowych, możliwych do uchwycenia, miar internacjonalizacji gospodarki

jest liczba przedsiębiorstw zajmujących się eksportem lub importem oraz realizujących

inwestycje zagraniczne. Niski udział podmiotów eksportujących wiąże się z naturalną

prawidłowością dominacji w tej grupie dużych podmiotów, których generalnie

w strukturze gospodarki jest niewiele. Mikroprzedsiębiorstwa rzadko podejmują

działalność międzynarodową19.

Widać wyraźną zależność między wielkością firm a ich udziałem w eksporcie. Im większa

firma, tym ten udział także jest większy.

W świetle danych GUS, MŚP (od 1 do 249 pracowników) stanowiły aż 95 % ogółu

eksporterów, ale generowały tylko 53 % wartości polskiego eksportu. Firmy duże

(powyżej 250 pracowników) generowały pozostałe 47 % polskiego eksportu,

ale stanowiły zaledwie 5 % ogółu eksporterów. Od 2015 r. zanotowano niewielką

poprawę – MŚP także stanowiły wówczas 95 % ogółu eksporterów, ale generowały 47 %

wartości eksportu (o 6 pkt proc. mniej). Firmy duże, stanowiące w tym czasie również 5 %

ogółu eksporterów – generowały eksport o 6 % większy (53 %).

Oba wyżej wymienione czynniki, tj. niski stopień umiędzynarodowienia polskich firm

w ogóle, a najniższy w firmach mikro-, przynajmniej częściowo, wynika z problemu

nadreprezentacji firm

mikro-

w populacji przedsiębiorstw.

Udział tych

firm

w zatrudnieniu jest znacznie większy niż średnia w Unii Europejskiej i średnia w innych

krajach regionu. Wiele wskazuje na to, że z różnych względów podatkowych,

regulacyjnych czy kulturowych, część przedsiębiorstw nie chce lub nie może wejść na

wyższe szczeble rozwoju. W takiej sytuacji, może to być efektem statystycznym, a nie

obrazem realnej kondycji firm w tych segmentach. Firmy małe i średnie częściej awansują

do grupy firm dużych niż firmy mikro- do grupy firm małych i średnich.

Druga zależność dotyczy pochodzenia kapitału. W świetle danych GUS, podmioty

z udziałem kapitału zagranicznego (powyżej 50 % kapitału zagranicznego), stanowiły

Źródło: Raport PARP o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Warszawa 2023.

w 2020 r. tylko 11 % ogółu eksporterów (w 2015 r. – 13 %), ale generowały aż 40 %

wartości polskiego eksportu (w 2015 r. – 44 %). Z kolei podmioty z udziałem kapitału

polskiego (powyżej 50 % kapitału polskiego), stanowiły aż 89 % ogółu eksporterów

(w 2015 r. – 84 %), ale generowały tylko 60 % wartości polskiego eksportu (w 2015 r. –

56 %).

Motorem wzrostu eksportu wciąż są zatem duże firmy, przede wszystkim z kapitałem

zagranicznym.

Mimo

stopniowego

wzrostu

eksportu

w

ostatnich

latach,

umiędzynarodowienie polskich przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, wciąż pozostaje niskie

i wciąż jest niższe niż analogicznych podmiotów w krajach europejskich. W rezultacie

udział polskich MŚP w unijnym rynku też jest dużo mniejszy niż ich realny potencjał.

Planowane działania

Prowadzona polityka aktywizacji eksportowej w segmencie małych i średnich polskich

firm wymaga zwiększenia aktywności, czemu będzie służyć projektowana ścieżka

rozwoju eksportera oraz narzędzia dotacyjne, informacyjne i wspierające wysiłki

eksportowe polskich MŚP (zob. także załącznik nr 2).

DALSZE UMACNIANIE RELACJI GOSPODARCZYCH Z KRAJAMI UE

Tradycyjnie największym odbiorcą naszego eksportu towarowego oraz inwestycji są

kraje UE. Polscy przedsiębiorcy pokazali, że znakomicie radzą sobie na Jednolitym Rynku,

a nasze towary coraz częściej są wybierane przez europejskich klientów. Dla rządu jest

to ważna wytyczna, bowiem naszym celem jest konsekwentne utrzymanie czterech

niepodzielnych swobód: wolnego przepływu towarów, usług, kapitału i ludzi, a także

wolnej i uczciwej konkurencji w Unii Europejskiej.

UE jest i pozostanie naszym największym partnerem handlowym z uwagi na bliskość

geograficzną i regulacje wspólnego rynku. Udział krajów członkowskich UE w obrotach

Polski utrzymuje się od lat na poziomie ok. 65 % obrotów ogółem.

Eksport do krajów unijnych stanowi obecnie ok. 76 % całości naszego eksportu. W UE

zlokalizowanych jest ponad 70 % polskich BIZ.

Polska umacnia swoje pozycje w eksporcie do najważniejszych partnerów handlowych,

stając się jednym z ich głównych partnerów pod względem importu. Konkretny przykład

stanowią relacje handlowe z Niemcami (czwarte miejsce po Chinach, Holandii i USA),

Czechami (trzecie miejsce po Niemczech i Chinach) i Litwą (pierwsze miejsce).

W okresie ostatnich 10 lat udział Polski w imporcie Niemiec wzrósł z 3,4 % do 5,9 %,

w imporcie Czech z 6,4 % do 8,8 %. Od lat Polska zajmuje pierwszą pozycję wśród

partnerów handlowych Litwy, z udziałem przekraczającym 10 % importu tego kraju.

Ponadto w wymianie z krajami UE, Polska osiąga nadwyżkę handlową, która w 2023 r.

wyniosła prawie 79 mld EUR i tylko od 2014 r. wzrosła prawie 3-krotnie (nie licząc już

Wielkiej Brytanii, z którą także mamy dodatni bilans handlowy). Dlatego jest konieczne

dalsze wspieranie przedsiębiorców zainteresowanych obecnością na rynkach unijnych,

w tym także w formie inwestycji kapitałowych. To działanie stworzy szansę na

konsekwentne wzmacnianie pozycji Polski w wymianie handlowej z krajami UE,

co będzie mogło mieć przełożenie na ogólne wzmocnienie pozycji gospodarczej Polski

na Jednolitym Rynku Europejskim. Co równie istotne, mimo funkcjonowania Jednolitego

Rynku, polskie firmy wciąż mierzą się z licznymi barierami i utrudnieniami (w tym

administracyjnymi) na rynkach unijnych, w tym wśród tak ważnych partnerów jak Niemcy

i Francja. Jednym ze sposobów na pokonanie tych barier może być przejęcie firmy

działającej na tych rynkach.

Dla polskiego eksportu na rozwinięte rynki europejskie, duże znaczenie może mieć

wykorzystanie potencjału innowacyjnego transformacji ekologicznej i cyfrowej.

Europejscy Klienci oczekują już nie tylko niskiej ceny produktu, ale też informacji

nt. procesu produkcji, materiałów, z których został wyprodukowany, możliwości jego

recyklingu, trwałości oraz możliwości naprawy (gospodarka o obiegu zamkniętym).

Dostosowanie polskich produktów do trendu i wymogu ekologizacji gospodarki,

dbałości o klimat oraz różnorodność biologiczną i podkreślanie tych zalet w opisie

produktu może przełożyć się na jego rozpoznawalność i wyjątkowość, a tym samym

wpływać na wzrost konkurencyjności polskich eksporterów na rynkach zagranicznych.

Eksport polskich towarów na rynki państw europejskich wzmacnia trend ekologiczny

ze względu na skróconą drogę dostaw.

W najbliższych latach szczególnie dużych szans rozwoju współpracy z partnerami

z krajów UE należy upatrywać w projektach w ramach IPCEI (Important Projects of

Common European Interest), przez współudział polskich przedsiębiorców w procesie

budowania niezależności Europy w strategicznych dla jej rozwoju łańcuchach wartości.

Motorem napędowym współpracy z krajami europejskimi jest także dobrze rozwinięta

współpraca regionalna, euroregionalna oraz wspólne działania i projekty w ramach

np. Grupy Wyszehradzkiej, Inicjatywy Trójmorza, Rady Państw Morza Bałtyckiego,

czy Trójkąta Weimarskiego.

Planowane działania

Będą kontynuowane i intensyfikowane działania

•

•

w instytucjach UE, mające na celu zapewnianie równej i uczciwej konkurencji na

Jednolitym Rynku Unii Europejskiej, w tym przez działania na rzecz eliminowania

ewentualnych istniejących barier prawnych, oraz

bilateralne, mające na celu reprezentowanie interesów polskich przedsiębiorców

i polskiej gospodarki w relacjach z innymi krajami, prowadzenie lobbingu

regulacyjnego w zakresie barier pozataryfowych, przeciwdziałanie dyskryminacji

polskiego biznesu za granicą, współpracę z partnerami przy inicjatywach

badawczych i rozwojowych, wspólnych akceleratorach, klastrach i innych

projektach, organizację seminariów i forów biznesu czy spotkań B2B.

ZWIĘKSZENIE UDZIAŁU KRAJÓW POZAUNIJNYCH W POLSKIM

EKSPORCIE I INWESTYCJACH

Mimo wzrostu eksportu do krajów pozaunijnych, wciąż obserwujemy dużą koncentrację

dostaw na rynki UE. Do 2020 r., kiedy w ramach Jednolitego Rynku UE funkcjonowała

jeszcze Wielka Brytania – współczynnik ten wynosił ok. 80 % (po wyjściu tego kraju z unii

celnej i Jednolitego Rynku – udział krajów unijnych w polskim eksporcie towarowym

sięga ok. 76 %). Podobnie jest w przypadku polskich inwestycji zagranicznych – UE

odpowiada za 70 % wartości inwestycji ogółem. Średnia odległość kraju inwestycji od

Polski wynosi ok. 1000 km, czyli mniej więcej tyle, co w przypadku Czech. W krajach

rozwiniętych zasięg geograficzny inwestycji jest dużo większy ‒ w Niemczech i Francji

wynosi 2,5 tys. km, w Wielkiej Brytanii 5 tys. km20.

Taka koncentracja staje się coraz silniejszym hamulcem dla rozwoju ekspansji

gospodarczej na odległe rynki, a jednocześnie coraz poważniejszym czynnikiem ryzyka,

zwiększającym wrażliwość eksportu i całej gospodarki na wahania koniunktury w krajach

UE lub inne nieprzewidziane czynniki ograniczające ekspansję gospodarczą na rynki UE.

Duża koncentracja na rynkach UE wiąże się także z niewykorzystywaniem szansy na

rozwój eksportu i inwestycji, jaką stwarza szybki wzrost PKB i popytu na wielu rynkach

krajów pozaunijnych.

Wspomniane już wcześniej działania w zakresie Europejskiego Zielonego Ładu, których

konsekwencją jest także redukcja zużycia paliw kopalnych w gospodarkach europejskich,

będą pociągały za sobą również zmniejszenie popytu na rynku UE na produkty i usługi

20

Źródło: Kierunek: Wschód Aktualne trendy i atrakcyjne kierunki ekspansji zagranicznej w obliczu

zawirowań geopolitycznych. Listopad 2023 r.

wytwarzane przez firmy działające w otoczeniu dotychczasowego sektora paliwowo-energetycznego. Są jednak kraje pozaunijne, które nie mają tak ambitnych celów,

a rozkładając proces w czasie, zużycie paliw kopalnych w tych krajach będzie wysokie.

Kraje te mogą być, przez pewien czas, zainteresowane ofertą tego sektora.

Należy także podkreślić, że polska branża paliwowo-energetyczna w odpowiedzi na

wyzwania związane z dekarbonizacją gospodarki dokonuje inwestycji w rozwiązania OZE

oraz w energetykę jądrową.

Planowane działania

Będą kontynuowane i intensyfikowane działania

•

•

•

w instytucjach UE, mające na celu uwzględnianie polskich interesów ofensywnych

i defensywnych w negocjacjach umów o handlu preferencyjnym i ochronie

inwestycji z krajami pozaunijnymi, eliminację barier w dostępie do pozaunijnych

rynków, ochronę rynku przed nieuczciwym importem, obniżanie kosztów importu

zaopatrzeniowego dla dalszej produkcji, także na rynki zagraniczne oraz

na rzecz pogłębiania bilateralnych relacji gospodarczych z poszczególnymi

krajami, reprezentowanie interesów polskich przedsiębiorców i polskiej

gospodarki w relacjach z innymi krajami, prowadzenie lobbingu regulacyjnego

w zakresie barier pozataryfowych, przeciwdziałanie dyskryminacji polskiego

biznesu za granicą, współpracę z partnerami przy inicjatywach badawczych

i rozwojowych, wspólnych akceleratorach, klastrach i innych projektach,

organizację seminariów i forów biznesu czy spotkań B2B,

promujące wiedzę o perspektywicznych dla polskiego eksportu i inwestycji

rynkach pozaunijnych.

Wyzwania po stronie instytucji wpierających

umiędzynarodowienie przedsiębiorców

Jak wskazano we wcześniejszej części niniejszej polityki, punktem wyjścia dla

ustrukturyzowania systemu wsparcia wychodzenia przez przedsiębiorców z ofertą na

rynki zagraniczne jest identyfikacja i analiza wyzwań po stronie wspierających ją

instytucji rozwoju oraz zaprojektowanie instrumentów na nie odpowiadających, a także

analogiczna identyfikacja i analiza wyzwań po stronie przedsiębiorców wraz

z rozwiązaniami, które na te problemy mają odpowiedzieć.

Jakie są główne wyzwania po stronie instytucji

wspierających umiędzynarodowienie

Po stronie instytucji wspierających eksport, kluczowe są trzy wyzwania dla zwiększania

gospodarczej ekspansji zagranicznej

•

•

•

lepsza koordynacja i spójność działań,

dopasowanie instrumentów wsparcia do rzeczywistych potrzeb przedsiębiorców,

efektywniejsza promocja polskiej gospodarki na arenie międzynarodowej.

Poza tym, obecnie głównymi ograniczeniami polityki wspierającej eksport i inwestycje

zagraniczne są

•

•

•

Niedostatecznie dobre dotarcie do przedsiębiorców z informacją na temat

potencjalnych korzyści związanych z działalnością eksportową i inwestycyjną na

międzynarodowych rynkach, ustrukturyzowaną wiedzą ekspercką na temat

poszczególnych rynków, a także struktury instytucjonalnej oraz oferowanych

programów i instrumentów wspierania aktywności na rynkach zagranicznych.

Brak sprawnej nawigacji przedsiębiorcy przez ofertę wsparcia realizowaną przez

liczne instytucje, co powoduje, że od przedsiębiorcy wymagana jest duża

aktywność i wiedza, aby właściwie dobrać i skorzystać z oferowanych

instrumentów wsparcia.

Niedostatecznie wypromowany wizerunek kraju i polskiej gospodarki.

Polska wciąż nie wypracowała dostatecznie silnego wizerunku oraz spójnej

tożsamości prezentowanych w skali globalnej. Silna marka narodowa jest

kluczowym narzędziem kreowania przekazu „o Polsce” prezentowanego

podmiotom zagranicznym, ale też promowanego w polskim biznesie. Nie jest to

jednak jedyne narzędzie, gdyż w szerszym ujęciu kluczowe jest wypracowanie

całościowego przekazu, który komunikowałby podstawowe cechy Polski i polskiej

gospodarki, a tym samym budowałyby jej atrakcyjność i w efekcie atrakcyjność

polskich przedsiębiorców w oczach partnerów i konsumentów zagranicznych.

Brak spójności w tym zakresie (w tym w zakresie samej marki narodowej)

przekłada się m.in. na trudności w budowaniu przez przedsiębiorców relacji

handlowych na szczeblu międzynarodowym. Polscy eksporterzy, jako

poddostawcy i usługodawcy działający na rzecz globalnych koncernów, również

stosunkowo rzadko wypracowują rozpoznawalne marki produktowe, mogące

wspierać markę polskiej gospodarki.

JAK CHCEMY ODPOWIEDZ IEĆ NA GŁÓWNE WYZWANIA PO STRONIE

INSTYTUCJI WSPIERAJĄ CYCH UMIĘDZYNARODOWIENIE

Odpowiedzią na potrzebę lepszej koordynacji i spójność działań po stronie instytucji

wspierających gospodarczą ekspansję zagraniczną będzie powołanie Zespołu

międzyresortowego, który będzie nadzorował wdrażanie rozwiązań przyjętych

w niniejszej polityce i na bieżąco ustalał kierunki działań.

Odpowiedzią na niedostateczną wiedzę wśród przedsiębiorców na temat struktury

instytucjonalnej oraz oferowanych programów i instrumentów wspierania aktywności na

rynkach zagranicznych, rozproszenie informacji oferowanych przez liczne instytucje ma

być ścieżka rozwoju eksportera. Zakłada ona docieranie do poszczególnych kręgów

przedsiębiorców z ofertą wsparcia na różnym poziomie internacjonalizacji firm, w tym

przez sieć RBH PAIH oraz portal trade.gov.pl. Portal ten ma umożliwić, w sposób

intuicyjny, nawigowanie i wyszukanie informacji na temat dostosowanych do potrzeb

konkretnego przedsiębiorcy instrumentów wsparcia eksportu (przedsiębiorca przez

podanie kilku kluczowych informacji na swój temat np. wielkość firmy, branża,

doświadczenie w eksporcie itp. może uzyskać informację z systemu na temat form

wsparcia oferowanych przez poszczególne instytucje).

Na bieżąco prowadzone będą działania mające na celu dopasowanie instrumentów

wsparcia do rzeczywistych potrzeb przedsiębiorców. Zaangażowanie poszczególnych

instytucji we wsparcie i promocję gospodarczej ekspansji zagranicznej oraz planowane

działania zostały także wskazane w załączniku nr 2. Będą także nadal monitorowane

procedury pod kątem ewentualnego dalszego ich upraszczania.

W kontekście marki polskiej gospodarki oraz efektywniejszej promocji polskiej

gospodarki na arenie międzynarodowej, skupimy się na budowie silnej sieci ZBH oraz na

promocji sektorów o najwyższym potencjale eksportowym, aby przez uzyskanie efektu

skali podejmowanych działań, umacniać wizerunek Polski na arenie międzynarodowej.

Jednocześnie całość działań promocyjnych będzie realizowana z wykorzystaniem

nowoczesnych i ujednoliconych znaków wyróżniających (logotypów) umożliwiających

wytworzenie wśród zagranicznych odbiorców pozytywnych skojarzeń w odniesieniu do

polskiej gospodarki.

Jakie są główne wyzwania po stronie

przedsiębiorców

Po stronie przedsiębiorców głównymi problemami są

•

Brak długofalowego planowania. Wiele firm, zwłaszcza z sektora MŚP, nie

opracowuje długofalowych strategii biznesowych uwzględniających konkretne

•

•

•

•

•

•

•

– 37 –

Poz. 193

działania, inwestycje i kierunki rozwoju strategicznego firmy, w tym wychodzenia

na rynki zagraniczne. Analiza rynkowa pozwala przewidzieć i określić wiele

czynników mających wpływ na sytuację firm na zagranicznych rynkach.

Opracowanie długofalowego planu rozwoju przedsiębiorstwa wpłynie

pozytywnie na wcześniej zdefiniowane etapy realizacji zaplanowanych

konkretnych działań.

Brak znajomości warunków dostępu do rynku, w tym regulacji związanych

z prowadzeniem działalności na rynkach zagranicznych, języka obcego, a także

etykiety biznesowej i kultury prowadzenia działalności gospodarczej w danym

kraju, do którego firmy planują eksportować swoje produkty bądź usługi.

Bariery eksportowe i inwestycyjne wynikające z przyczyn zewnętrznych,

np. skomplikowanych formalności celnych, licznej wymaganej dokumentacji,

wymaganych standardów i norm, procedur screeningu przychodzących inwestycji

zagranicznych, niepewności politycznej za granicą, silnej konkurencji zagranicznej

itp.

Konieczność dostosowania produktu czy usługi do wymogów zagranicznego

rynku. Poza obowiązkowymi certyfikatami i licencjami, które należy uzyskać na

docelowym rynku, trudności sprawia dostosowanie produktów lub usług do

wymagań zagranicznych konsumentów i odbiorców: nazwa produktu, materiały

wizerunkowe i koncepcja promocji, strona internetowa, kanały mediów

społecznościowych, brak informacji o produktach w językach obcych na stronach

internetowych, źle skonstruowane strony internetowe. Ponadto istotną barierę

stanowią koszty zapewnienia serwisu produktów i obsługi klienta za granicą.

Bariery związane z marketingiem, np. trudności związane z oszacowaniem

wolumenu sprzedaży, identyfikacją najlepszych kanałów marketingowych,

adaptacją produktu, zapewnieniem usług posprzedażowych, problemy

z komunikacją, pośrednikiem handlowym czy logistyką sprzedaży.

Obawa przed ryzykiem. Zwłaszcza mikro- i małe przedsiębiorstwa są narażone na

wahania koniunktury oraz inne czynniki rynków zagranicznych wpływające na ich

działalność. Przedsiębiorcy obawiają się, że działalność eksportowa i inwestycyjna

jest obarczona dużo większym ryzykiem niż działalność w kraju. Wśród czynników

ryzyka można wskazać sytuację polityczno-gospodarczą w danym kraju, zmiany

kursów walutowych, utratę płynności finansowej firmy, relatywnie wysokie koszty

prowadzenia działalności zagranicznej i obawę o niską moralność płatniczą

zagranicznych odbiorców, powiązaną z wysokimi kosztami odzyskiwania

należności.

Bariery psychologiczne. Przekonanie o słabej konkurencyjności własnej oferty

eksportowej w konfrontacji z przedsiębiorcami zagranicznymi.

Niedostateczny dostęp wielu polskich firm do zasobów pozwalających podjąć

gospodarczą działalność międzynarodową, nie tylko kapitału, ale też kontaktów

biznesowych oraz odpowiedniego know-how.

JAK CHCEMY ODPOWIEDZ IEĆ NA WYZWANIA ORAZ PROBLEMY

PO STRONIE PRZEDSIĘBIORCÓW

Główną odpowiedzią na bariery psychologiczne, brak znajomości warunków dostępu do

rynku, obawę przed ryzykiem, brak długofalowego planowania, konieczność

dostosowania produktu czy usługi, bariery związane z marketingiem, brak znajomości

barier eksportowych czy niedostateczny dostępu wielu polskich firm do zasobów

pozwalających podjąć gospodarczą działalność międzynarodową ma być wspomniana

wcześniej ścieżka rozwoju eksportera, zakładająca docieranie do poszczególnych

kręgów przedsiębiorców z ofertą wsparcia na różnym poziomie internacjonalizacji firm,

ale również informacją o rynkach, warunkach eksportu oraz dokonywania inwestycji

i całym pakietem usług doradczych, szkoleniowych, dotacyjnych, finansowych,

ubezpieczeniowych (w tym mających na celu ograniczenie ryzyka), informacyjnych itp.

Na brak znajomości warunków dostępu do rynku i barier eksportowych, a także

pozyskania wiedzy o rynkach perspektywicznych dla eksportu konkretnych towarów czy

usług odpowiedzią jest także platforma Export Intelligence, wspomniany już wcześniej

portal trade.gov.pl, jak również unijny portal Access2Markets (zob. przypis 30).

Zasady realizacji polityki

wspierającej promocję gospodarczą

Polski

Koordynacja i spójność działań instytucji

państwowych i przez państwo nadzorowanych

wspierających internacjonalizację

Minister właściwy do spraw gospodarki pełni centralną rolę w zakresie gospodarczych

relacji z zagranicą, w tym konkurencyjności gospodarki, współpracy gospodarczej

z zagranicą i promocji gospodarki poza granicami kraju.

Jego rolę określa ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej

(Dz. U. z 2024 r. poz. 1370 i 1907), zgodnie z którą jest odpowiedzialny m.in. za

•

•

•

•

•

formułowanie założeń współpracy gospodarczej z zagranicą,

współpracę z organizacjami międzynarodowymi o charakterze gospodarczym,

prowadzenie działań w zakresie kształtowania i realizacji zasad wymiany

handlowej Unii Europejskiej z krajami trzecimi, w tym w szczególności w ramach

wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej,

promocję gospodarki, w tym wspieranie rozwoju eksportu i inwestycji polskich za

granicą oraz wspierania napływu BIZ,

kontrolę obrotu z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu

strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania

międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa w związku z porozumieniami

i zobowiązaniami międzynarodowymi.

Realizując ww. zadania, minister właściwy do spraw gospodarki ściśle współpracuje

w szczególności z ministrem właściwym do spraw zagranicznych i ministrami

odpowiedzialnymi za poszczególne sektory gospodarki. Zadania realizowane są przez

agendy rządowe, ze szczególną rolą tych wchodzących w skład Grupy PFR, w tym we

współpracy z samorządem terytorialnym.

Planowane działania

System wdrażania i monitorowania realizacji zadań będzie koordynowany przez Zespół

międzyresortowy, pod przewodnictwem sekretarza stanu albo podsekretarza stanu

w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw gospodarki, nadzorującego

merytorycznie sprawy związane z promocją gospodarki, w tym wspierania rozwoju

eksportu i inwestycji polskich za granicą.

Zespół będzie mógł realizować np. następujące zadania

•

•

•

•

•

•

•

•

•

ustalanie priorytetów i celów w obszarze eksportu i inwestycji za granicą, w tym

sektorów priorytetowych, perspektywicznych i działań do realizacji na dany rok,

koordynację działań między szczeblami centralnym oraz regionalnym,

zapewnienie kanału konsultacji z organizacjami przedsiębiorców, np. przez

powołanie dedykowanej grupy roboczej w ramach Zespołu,

koordynację alokacji dostępnych funduszy i instrumentów wsparcia

i dopasowanie ich do potrzeb przedsiębiorców,

monitorowanie i ocena efektywności realizacji celów polityki w perspektywie

długofalowej,

monitorowanie realizacji zadań określonych na dany rok,

ocenę dokumentów przedkładanych przez członków Zespołu, dotyczących

realizacji celów szczegółowych polityki, a także trendów w handlu światowym,

rozwoju potencjału eksportowego rynków i branż itp.,

podejmowanie decyzji dot. kierunków gospodarczej ekspansji zagranicznej,

w tym priorytetowych oraz perspektywicznych branż,

przygotowanie corocznego sprawozdawania dla Rady Ministrów z postępów

w realizacji działań określonych w niniejszej polityce.

Skład Zespołu, jego szczegółowe zadania i procedurę działania określi zarządzenie

o jego powołaniu.

Ponadto przewiduje się opracowywanie planów działań Ministerstwa Rozwoju

i Technologii w obszarze promocji polskiej gospodarki. Plany te będą sporządzane na

okres kilku lat i będą miały charakter operacyjny w stosunku do kierunków przyjętych

w niniejszej polityce. Plany te będą także wykorzystywane do koordynacji działań

z innymi instytucjami, w tym zwłaszcza z PAIH S.A.

Rolą administracji publicznej zarówno na szczeblu centralnym, jak i regionalnym, jest

tworzenie warunków i narzędzi sprzyjających rozwojowi przedsiębiorstw, prowadzących

do zwiększenia ich konkurencyjności na rynkach zagranicznych.

Spójny system promocji gospodarki powinien być silnie osadzony w systemie

instytucjonalnym, stabilnym i dostosowującym się do zmieniających się uwarunkowań.

W obszarze promocji i wsparcia eksportu oraz inwestycji zagranicznych funkcjonują na

poziomie centralnym instytucje wspierające polskich eksporterów i inwestorów. Proces

koordynacji działań w zakresie promocji polskiej gospodarki jest realizowany na trzech

poziomach

•

•

•

międzypaństwowych relacji politycznych,

międzypaństwowych relacji gospodarczych,

relacji z przedsiębiorcami.

Działania podmiotów zaangażowanych w promocję i wsparcie eksportu oraz inwestycji

zagranicznych na poziomie centralnym skupiają się na

•

•

•

•

•

•

•

zapewnieniu dostępu do informacji i edukacji w zakresie umiędzynarodowienia

przedsiębiorstw,

zapewnieniu dostępu do usług doradczych wspierających procesy gospodarczej

ekspansji zagranicznej,

wsparciu przedsiębiorców w budowaniu relacji biznesowych zagranicą,

wsparciu przedsiębiorców w dostępie do rynków zagranicznych,

finansowaniu działań z zakresu internacjonalizacji,

promocji potencjału eksportowego i inwestycyjnego polskich przedsiębiorców,

implementowaniu narzędzi i instrumentów finansowych wspierających procesy

umiędzynarodowienia.

W proces mający na celu wsparcie internacjonalizacji polskich firm mocniej zostanie

włączony samorząd terytorialny i gospodarczy.

Kluczowe znaczenie będzie mieć zaangażowanie PAIH, w tym przez działanie sieci RBH,

we współpracę z samorządami województw w zakresie regionalnego wsparcia

przedsiębiorców w działalności eksportowej i inwestycyjnej, w tym również przez

współpracę ze specjalnymi strefami ekonomicznymi, przy uwzględnieniu potencjału

województw opierający się na zidentyfikowanych specjalizacjach danego regionu.

Docelowy model systemu instytucjonalnego wsparcia eksportu

POZIOM CENTRALNY

Grupy ds. kontraktów

branżowych

Ministerstwo Spraw

Ministerstwo Rozwoju

i Technologii

Zagranicznych i

placówki zagraniczne

Koordynacja

międzypaństwowych

relacji gospodarczych

Koordynacja

międzypaństwowych

relacji politycznych

Informacja

Edukacja

Promocja

Relacje biznesowe

Dostęp do rynku

Informacja

Promocja

Relacje biznesowe

Dostęp do rynku

Polska Agencja Inwestycji i Handlu S.A. wraz z siecią Regionalnych Biur Handlowych oraz Zagranicznych Biur Handlowych

Promocja polskiej gospodarki i wsparcie dla firm – ścieżka rozwoju eksportera

Edukacja

Doradztwo

Promocja

Relacje

biznesowe

PARP

ARP

KOWR

POT

NCBR

Centrum

Łukasiewicz

Informacja

Instrumenty

finansowe

Relacje biznesowe

Promocja

Promocja

Relacje biznesowe

Nauka i biznes

Nauka i biznes

Informacja

Koordynacja

przez Zespół

międzyresortowy

Dostęp do rynku

Informacja

Edukacja

Doradztwo

Promocja

Relacje biznesowe

Dostęp do rynku

Dostęp do rynku

Instrumenty

finansowe

Nauka i biznes

BGK

KUKE

Finance

KUKE

POLSA

PFR TFI

Relacje

Instrumenty

Instrumenty

Informacja

Promocja

Instrumenty

biznesowe

Instrumenty

Finansowe

Finansowe

Finansowe

finansowe

POZIOM REGIONALNY

Urzędy

Marszałkowskie

Agencje Rozwoju

Regionalnego

Informacja

Edukacja

Wsparcie rozwoju

eksportu

Specjalne Strefy

Instytucje Otoczenia Biznesu

Ekonomiczne

Izby

Stowarzyszenia

Informacja

Edukacja

Relacje biznesowe

Relacje biznesowe

Kierunki interwencji

Cel strategiczny polityki będzie realizowany przez następujące kierunki interwencji

• zapewnienie koordynacji i spójności działań po stronie instytucji wspierających

promocję gospodarczą Polski i umiędzynarodowienie przedsiębiorstw, w tym

koncentracji na rynkach perspektywicznych, oraz dostosowanie obsługi ZBH do

tych rynków,

• spójną i całościową promocję Polski, Marki Polskiej Gospodarki oraz

poszczególnych sektorów i polskich firm, w tym wsparcie w promocji produktów

i usług innowacyjnych MŚP,

• zaprojektowanie narzędzi i instrumentów wsparcia eksporterów i inwestorów

oraz ich dostosowywanie do bieżących potrzeb, zapewniające m.in.

− asekurację ryzyk – firmy potrzebują asekuracji w penetracji rynków, zwłaszcza

spoza UE, oraz wsparcia finansowego, ubezpieczeniowego, szkoleniowego,

informacyjnego, skrojonego pod ich potrzeby,

− wsparcie w rozwoju e-eksportu,

− systemy informacji i dotarcia do przedsiębiorców w zakresie oferty wsparcia

eksportu i inwestycji oraz wiedzy o rynkach eksportowych,

− koordynację obsługi eksporterów przez jedną instytucję,

• zapewnienie synergii handlu i nauki – koordynację działania instytutów

badawczych w obszarze internacjonalizacji oraz eksporterów, inwestorów

i instytucji rozwoju wspierających gospodarczą ekspansję zagraniczną.

Zidentyfikowane powyżej kierunki interwencji wynikają z potrzeby minimalizowania ryzyk

i wykorzystania szans, które otwierają się przed polską gospodarką w świecie

postcovidowym, w tym i minimalizowania ryzyk wynikających z wojny w Ukrainie oraz

działań mających na celu odpowiedzenie zarówno na wyzwania po stronie instytucji

wspierających promocję gospodarczą Polski i umiędzynarodowienie przedsiębiorstw,

jak i wyzwania po stronie przedsiębiorców. W tym ostatnim przypadku, dokonano

ustrukturyzowania systemu wsparcia eksportu i inwestycji zagranicznych, mającego na

celu jego dostosowanie do potrzeb przedsiębiorców, na kolejnych etapach rozwoju ich

międzynarodowych doświadczeń i kompetencji.

System wsparcia umiędzynarodowienia polskiej

gospodarki i polskich firm

System ma opierać się na dwóch filarach

•

wsparciu skierowanym do firm (dotacyjnym, finansowym, ubezpieczeniowym,

szkoleniowym, informacyjnym, doradczym itp.)

oraz

•

Poz. 193

promocji za granicą, w tym

− promocji Polski – Marka Polskiej Gospodarki,

− promocji firm i sektorów (w tym ujęciu ten element także stanowi część

wsparcia kierowanego do firm).

System wsparcia eksportu i inwestycji zagranicznych zostanie jednak przemodelowany,

głównie pod kątem

•

•

•

dostosowania do potrzeb przedsiębiorców – ścieżka rozwoju eksportera,

wsparcia kluczowych sektorów, stanowiących ważną pozycję eksportową kraju

oraz tych, które mogą w przyszłości decydować o pozycji konkurencyjnej Polski

w świecie, oraz

ciągłej analizy dynamicznie zmieniającej się sytuacji rynkowej i koncentracji

obsługi ZBH PAIH na rynkach perspektywicznych dla polskiego eksportu,

uwzględniających także kierunkami polityki gospodarczej i relacje bilateralne.

Odpowiedzią na zdefiniowane bariery i czynniki decydujące o uczestniczeniu w procesie

internacjonalizacji polskich przedsiębiorców są projektowane instrumenty i narzędzia

dostosowane do potrzeb określonych grup przedsiębiorców, adekwatne do etapu ich

umiędzynarodowienia.

Należy także mieć na uwadze szeroki wachlarz instrumentów wsparcia oferowanych na

poziomie regionalnym, w zakresie działań związanych z umiędzynarodowieniem,

promocją gospodarki krajowej i regionalnej, rozwojem eksportu i ekspansji kapitałowej

zagranicznej polskich MŚP. W tym zakresie dużą rolę odgrywa samorząd terytorialny na

szczeblu

wojewódzkim.

Marszałkowie

województw

dysponują

analogicznymi

instrumentami wsparcia jak instytucje szczebla rządowego (ministerstwa oraz agencje

rządowe), jednak realizują je na poziomie województwa. Działania marszałków

województw skupiają się z jednej strony na wzmocnieniu potencjału eksportowego

przedsiębiorstw z sektora MŚP na rynkach międzynarodowych (europejskich

i światowych)

przez

finansowanie

ich

udziału

w

wydarzeniach

targowych

i wystawienniczych oraz wyjazdowych misjach gospodarczych, z drugiej – na

dofinansowaniu działań związanych z wypromowaniem na rynkach zagranicznych

produktów wnioskodawcy wytworzonych w ramach projektów badawczo-rozwojowych

i innowacyjnych. Oferowane wsparcie może być przeznaczone na doradztwo związane

z

budowaniem

kompetencji

i

strategii

gospodarczej

ekspansji

zagranicznej,

dopasowaniem produktów i usług do konkretnych zagranicznych rynków docelowych,

wizytami studyjnymi. Ponadto są promowane rynki, usługi i produkty lokalne (promocja

gospodarcza regionu). Te instrumenty wsparcia są kontynuowane w ramach programów

regionalnych na lata 2021‒2027. Działania na szczeblu samorządowym w tym zakresie

są przez samorząd terytorialny na szczeblu wojewódzkim kształtowane w sposób

autonomiczny i samodzielny, z uwzględnieniem specyfiki danego regionu.

Analogiczne instrumenty wsparcia, jak te wskazane w dalszej części, mogą być

realizowane także przez samorząd województwa.

Planowane działania

Wsparcie skierowane do firm – koordynacja przez PAIH

Centralną osią w odniesieniu do przedsiębiorców ma być ścieżka rozwoju eksportera

z rolą PAIH21, jako integratora działań, wraz z określeniem charakterystyki podmiotowej

i przedmiotowej działań przewidzianych w każdym z etapów. Zdefiniowana zostanie

oferta dotacyjna, informacyjna, szkoleniowa itp., uzależniona od branży, specyfiki firm,

ich wielkości i stopnia umiędzynarodowienia (firma nieeksportująca, początkujący

eksporter, eksporter i firma zainteresowana ekspansją inwestycyjną za granicą).

W ścieżce rozwoju eksportera zintegrowane zostaną wszystkie oferty instytucji wsparcia

eksportu i inwestycji zagranicznych kierowane do firm.

Na każdym z tych etapów przedsiębiorca otrzyma proponowany zestaw narzędzi,

instrumentów wsparcia i zestaw informacji. Nowy model obsługi eksportera i inwestora

definiuje zakres działań podejmowanych przez poszczególne instytucje wobec

przedsiębiorców w każdej z tych faz rozwoju.

Działania PAIH wewnątrz kraju prowadzone przez pracowników Centrali w Warszawie

oraz sieć RBH będą skorelowane z działalnością poza granicami, za pośrednictwem ZBH.

PAIH, przy wsparciu sieci ZBH, stale obserwuje i dostosowuje swoje działania na rynkach

zagranicznych, z uwzględnieniem rzeczywistości postcovidowej i wojny w Ukrainie,

tak aby rozmieszczenie sieci ZBH było jak najbardziej efektywne. Rozmieszczenie sieci

ZBH będzie korelować ze zidentyfikowanymi rynkami perspektywicznymi dla polskiego

eksportu, a także kierunkami polityki gospodarczej i relacjami bilateralnymi.

21

Analizie zostanie przy tym poddana forma prawna funkcjonowania agencji w celu zapewnienia jak

najsprawniejszego wsparcia kierowanego do firm zarówno w kraju, jak i na rynkach zagranicznych oraz

ZBH.

Istotnym elementem wsparcia promocji polskiej gospodarki i przedsiębiorców na

rynkach zagranicznych jest również dyplomacja ekonomiczna i działania MSZ w tym

obszarze22.

Promocja Polski ‒ Marka Polskiej Gospodarki

Budowanie wizerunku kraju jest działaniem długofalowym, wymagającym nie tylko

zaangażowania zasobów ludzkich i finansowych, ale również wymagającym zmiany

percepcji społecznej i postrzegania Polski jako marki narodowej. Stąd też, realizując

sektorowe programy promocji, Marka Polskiej Gospodarki, jako całości, będzie

promowana w sposób ciągły i spójny.

Zdefiniowane cele promocji Marki Polskiej Gospodarki na rynkach zagranicznych to

•

•

•

•

•

•

lepsza rozpoznawalność Marki Polskiej Gospodarki,

wzrost międzynarodowej konkurencyjności polskiej gospodarki przyczyni się do

wsparcia zagranicznej ekspansji gospodarczej polskich przedsiębiorstw,

umocnienia pozycji Polski w gospodarce światowej, a także stymulowanie

wzrostu eksportu przy jednoczesnej poprawie poziomu jego innowacyjności,

realny wzrost zysków ze sprzedaży produktów i usług eksportowanych z Polski

przez zbudowanie silnego i pozytywnego efektu marki kraju pochodzenia,

wzmocnienie budowania świadomości narodowej marki Polska,

wzmocnienie ekspansji gospodarczej polskich przedsiębiorstw na rynki

perspektywiczne, wsparcie dywersyfikacji struktury geograficznej polskiego

eksportu i inwestycji – w szczególności na kraje pozaeuropejskie, w tym także te,

które jednocześnie charakteryzuje wyższy poziom ryzyka politycznego

i handlowego,

korzystne postrzeganie polskich inwestorów na rynkach zagranicznych.

Do końca 2030 r. (m.in. w ramach projektu systemowego MRiT w ramach Programu

Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027 zostaną podjęte

działania zmierzające do osiągnięcia ww. celów przez dalsze umacnianie świadomości

Marki Polskiej Gospodarki na arenie międzynarodowej. Działania budujące świadomość

Marki Polskiej Gospodarki będą skorelowane z programami promocji wybranych

sektorów, jak również z działaniami realizowanymi przez PAIH w tym obszarze.

Niezależnie od tego, wsparcie internacjonalizacji w ramach poszczególnych programów

22

Porozumienie z dn. 8.10.2020 r. między Ministerstwem Spraw Zagranicznych a Polską Agencją Inwestycji

i Handlu S.A. ws. współpracy w realizacji zadań z zakresu promocji polskiej gospodarki za granicą.

Porozumienie z dn. 9.12.2020 r. z MRPiT ws. współpracy polskich placówek zagranicznych przy realizacji

zadań ministra właściwego do spraw gospodarki w obszarze promocji polskiej gospodarki za granicą.

regionalnych (Fundusze Europejskie 2021‒2027) będzie dostępne na poziomie

województw.

Z uwagi na zmieniające się otoczenie społeczno-gospodarcze, nowe trendy budowania

przekazów i komunikacji, planuje się aktualizację działań i narzędzi komunikacji

podejmowanych w obszarze kreowania pozytywnego wizerunku Polski jako partnera

gospodarczego. Zakłada się, że koncepcja Marki Polskiej Gospodarki może ewaluować

czy też być rozwijana w ramach innych inicjatyw czy projektów/programów.

Podejmowanie długotrwałych działań w tym obszarze przyniesie wymierne rezultaty,

a inwestycja w Markę Polskiej Gospodarki stanie się narzędziem napędowym do wzrostu

inwestycji zagranicznych i eksportu polskich towarów.

Promocja firm i sektorów

Opracowano nowy model sektorowych programów promocji. Model ten będzie

obejmował

sześcioletni

okres

ich

realizacji

uwzględniający

coroczny

udział

w najważniejszych wydarzeniach targowych o znaczeniu globalnym dla danego sektora

oraz inne inicjatywy promujące sektory na rynkach docelowych. Nowym wyzwaniem

będzie zwiększenie zakresu działań promocyjnych w świecie cyfrowym, w tym na

platformach handlu elektronicznego oraz innych mediach świata cyfrowego.

Szczegółowy

zakres

działań

każdego

z przedstawicielami poszczególnych sektorów.

programu

został

skonsultowany

Sektory, dla których przygotowano programy promocji, w dużej mierze korelują

z branżami promowanymi w ramach dotychczasowego projektu realizowanego przez

MRiT Promocja gospodarki w oparciu o polskie marki produktowe – Marka Polskiej

Gospodarki – Brand, finansowanego w ramach Programu Inteligentny Rozwój.

Ostatecznie jednak dokonano rewizji branż o wysokim potencjale eksportowym

i innowacyjnym, w wyniku czego wybrano wspomniane wcześniej 15 sektorów, na

których skupione zostaną systemowe działania promocyjne realizowane w najbliższych

latach.

Sektorowe programy promocji stanowią główny element projektu systemowego,

na którego dofinansowanie MRiT uzyskało w ramach Programu Fundusze Europejskie

dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027. Realizacja programów rozpoczęła się

w II połowie 2023 r. Projekt będzie realizowany do końca 2030 r.

W ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki działaniem

komplementarnym, z tym że oferującym już bezpośrednie wsparcie dla przedsiębiorców

na udział w sektorowych programach promocji, są konkursy organizowane przez Polską

Agencję

Rozwoju

internacjonalizacji

Przedsiębiorczości

obejmujące

m.in.

na

Poz. 193

realizację

dofinansowanie

w wydarzeniach targowych czy też misjach gospodarczych.

projektów

udziału

w

obszarze

przedsiębiorców

Zakłada się również opracowanie i realizację przez PAIH oraz inne podmioty

zaangażowane w realizację sektorowych programów promocji, kampanii promocyjno-informacyjnych na wybranych rynkach zagranicznych, z uwzględnieniem charakteru

komunikacji dla zdefiniowanych grup odbiorców. Elementem uzupełniającym będzie

realizacja wydarzeń gospodarczych mających na celu umacnianie świadomości Marki

Polskiej Gospodarki.

Komunikacja do przedsiębiorców

Przeprowadzona zostanie kampania informacyjna skierowana do przedsiębiorców na

temat nowego modelu i narzędzi wsparcia oraz promocji eksportu i inwestycji

zagranicznych, w tym także z zakresu możliwości

•

•

•

•

•

•

obniżenia kosztów importu zaopatrzeniowego,

ochrony rynku przed nieuczciwym importem,

korzystania z umów o wolnym handlu i ochronie inwestycji,

udziału w zamówieniach publicznych organizacji międzynarodowych,

eliminacji barier w handlu i inwestycjach na rynkach zagranicznych,

udziału w projektach edukacyjnych zwiększających wiedzę i kompetencję

w zakresie internacjonalizacji firm.

Wyznaczenie rynków perspektywicznych dla

eksportu i inwestycji

Stan światowego handlu w okresie postpandemicznym okazał się lepszy niż

przewidywano.

Spadki obrotów handlowych okazały się znacznie mniejsze od prognoz. Po pierwszych

silnych spadkach nastąpiło wyraźne odbicie. Tak więc najczarniejsze scenariusze dla

polskiego eksportu można uznać za dużo mniej prawdopodobne, niż wydawało się na

wiosnę 2020 r.

Polski eksport i inwestycje są uzależnione od wielu czynników, w tym dynamicznie

zmieniającej się sytuacji gospodarczej na świecie. Widoczny na świecie trend

gospodarczy powoduje zwiększenie ryzyka przedsiębiorców, zmianę popytu, wzrost

kosztów, a także obserwuje się przenoszenie dostaw z regionów, z którymi relacje

handlowe są utrudnione, czy też przez wzmożony outsourcing.

Obecnie polscy eksporterzy i inwestorzy skupiają się w dużej mierze na rynkach UE,

niemniej jednak kierunki te powinny być dywersyfikowane, zwłaszcza na rynki

pozaeuropejskie.

Z

jednej

strony

dywersyfikacja

kierunków

eksportowych

i inwestycyjnych może zwiększać ryzyko poszczególnych transakcji, ale z drugiej ‒

stwarza warunki do budowania nowych przewag konkurencyjnych i wykorzystywania

potencjału nowych rynków.

Planowane działania

Wyznaczenie rynków perspektywicznych dla polskiego eksportu będzie elementem

wspierającym procesy

•

•

planowania nowych projektów i instrumentów wspierających rozwój i promocję

eksportu i inwestycji zagranicznych,

optymalizacji rozmieszczenia Zagranicznych Biur Handlowych.

Wstępne zestawienie rynków priorytetowych określono w załączniku nr 1.

Przeprowadzone

w

poprzednich

latach

analizy

umożliwiły

zdefiniowanie

perspektywicznych rynków priorytetowych, co przełożyło się na implementację

instrumentów skupiających się na pobudzeniu aktywności przedsiębiorców do

penetracji rynków pozaeuropejskich i budowaniu przewag konkurencyjnych. Niemniej

potencjał rynków pozaeuropejskich nadal nie jest w pełni wykorzystany przez polskich

przedsiębiorców. Tymczasem obszary te charakteryzują się stabilnym wzrostem

gospodarczym, któremu towarzyszy wysoka średnioroczna dynamika importu.

Stąd też, istotne jest zapewnienie polskim przedsiębiorcom dostępu do wiedzy

nt. rynków perspektywicznych, a także podniesienie kompetencji w zakresie warunków

prowadzenia działalności eksportowej i inwestycyjnych na poszczególnych rynkach

celem pobudzenia przedsiębiorców do zmiany modelu biznesowego firmy w kierunku

podjęcia aktywności inwestycyjnej i eksportowej na rynkach perspektywicznych zarówno

w formach tradycyjnych, jak i wykorzystujących potencjał cyfrowego eksportu.

Należy pamiętać o ciągłym potencjale rynków UE, jak również możliwości wykorzystania

przez polskich przedsiębiorców, tych jeszcze nieeksportujących lub początkujących

eksporterów, kanałów internetowych do rozwoju cyfrowego eksportu.

Obsługa ZBH na najważniejszych rynkach

zagranicznych

W oparciu o analizę rynków perspektywicznych dla polskiego eksportu, potencjał

ekonomiczny poszczególnych rynków, efektywność biznesową i kosztową – prowadzony

będzie przegląd funkcjonowania ZBH. Rozmieszczenie sieci ZBH będzie w pierwszej

kolejności korelować ze zidentyfikowanymi rynkami perspektywicznymi dla polskiego

eksportu, a także kierunkami polityki gospodarczej i relacjami bilateralnymi, jak również

światowymi ekosystemami innowacji.

Obsługa ze strony ZBH zostanie skoncentrowana na kierunkach najważniejszych dla

polskiego eksportu. Sieć ZBH będzie umożliwiać elastyczność ich rozmieszczenia

i funkcjonowania, a także form oferowanych usług dla przedsiębiorców (usługi

świadczone stacjonarne i online).

Wykorzystanie potencjału sieci ZBH może stanowić istotne wsparcie dla polskich

przedsiębiorców zarówno tych, którzy już są obecni na rynkach zagranicznych i chcą

rozwijać swoją działalność, ale również tych, którzy dopiero rozpoczynają działalność

eksportową.

Rolą sieci ZBH jest więc

•

•

•

•

•

wsparcie w budowaniu sieci kontaktów, w tym organizacja wydarzeń

przyczyniających się do nawiązania relacji biznesowych i prezentacji polskiej

oferty produktowej/usługowej,

zapewnienie dostępu do aktualnych informacji o rynkach zagranicznych,

definiowanie potencjalnych nisz rynkowych,

świadczenie specjalistycznych usług dotyczących prowadzenia działalności na

temat danego rynku,

organizacja i uczestnictwo w działaniach promocyjnych budujących świadomość

konsumentów w kraju docelowym, a także budujących pozytywny wizerunek

Polski za granicą,

zaangażowanie przedstawicieli ZBH w wydarzenia promocyjne (np. targi,

wystawy, relacje bilateralne) inicjowane przez administrację publiczną.

Mając na względzie optymalizację procesów, określone zostaną szczegółowe zadania

ZBH na poszczególnych rynkach. Zakres realizowanych zadań znajdzie odzwierciedlenie

w planach funkcjonowania poszczególnych ZBH.

Planowane działania zakładają

•

elastyczność rozmieszczenia sieci ZBH,

•

•

•

•

•

– 51 –

Poz. 193

zaangażowanie ZBH w podnoszenie kompetencji przedsiębiorców w zakresie

eksportu na poszczególne rynki zagraniczne,

zwiększenie zaangażowania ZBH w promocję Polski i polskiej gospodarki przez

spójne działania hybrydowe (stacjonarne i elektroniczne),

koncentrację działalności poszczególnych ZBH na najbardziej perspektywicznych

branżach na danym rynku docelowym,

wzmocnienie osobowe i finansowe ZBH działających na najbardziej

perspektywicznych rynkach docelowych,

optymalizację ponoszonych nakładów na utrzymanie ZBH w stosunku do

uzyskanych korzyści.

Zakładane efekty

•

•

•

•

•

zwiększenie odsetka przedsiębiorców korzystających z usług ZBH,

zaznajomienie przedsiębiorstw z informacjami nt. korzyści płynących ze

współpracy z rynkami perspektywicznymi,

zaznajomienie przedsiębiorstw z ewentualnymi barierami i przeszkodami

w wejściu na takie rynki i sposobami, jak sobie z nimi radzić,

zwiększenie kompetencji przedsiębiorców w zakresie eksportu,

wzmocnienie efektów promocji Polski i polskiej gospodarki.

Promocja polskiej gospodarki za granicą

Budowanie wizerunku państwa na arenie międzynarodowej przynosi wymierne korzyści

w różnych obszarach, np. gospodarce przez wpływ na PKB i rozwój eksportu i inwestycji

zagranicznych polskich przedsiębiorców, czy Polsce, jako atrakcyjnym miejscu

turystycznym, w aspekcie inwestycyjnym miejsca lokowania BIZ, a także w wymiarze

społecznym ‒ przez szeroko rozumiany dobrobyt.

Pozytywny wizerunek naszego kraju w oczach międzynarodowej opinii publicznej ma

szczególne znaczenie dla realizacji celów międzynarodowych w wielu dziedzinach, w tym

celów gospodarczej ekspansji zagranicznej polskich przedsiębiorstw. Wpływa on na

zwiększenie znaczenia oraz wiarygodności Polski na arenie międzynarodowej, a także

podnosi wiarygodność jej przedstawicieli i rodzimych marek.

Wymiernym aspektem oceny wizerunku kraju, rozumianym jako „wartość marki kraju”,

jest ranking np. Future Brand Country Index, gdzie Polska uplasowała się na 55. pozycji23.

Inwestycja w wizerunek kraju przynosi wiele korzyści m.in. wpływa na atrakcyjność kraju

jako kierunku destynacji turystycznej, miejsca do lokowania inwestycji zagranicznych czy

Źródło: Future Brand Country Index z 2020 r.

też skojarzenia produktu z krajem pochodzenia. Jednocześnie przeprowadzone badania

wskazują, że wśród konsumentów rośnie znaczenie „kraju pochodzenia”, a państwa,

które nie wykorzystują tego potencjału są wyraźnie gorzej postrzegane.

Rozwój

gospodarczy,

w

szczególności

w

aspekcie

zwiększenia

stopnia

umiędzynarodowienia polskiej gospodarki i umocnienia pozycji Polski w gospodarce

światowej, jest jednym z głównych celów wspieranych w ramach promocji Polski za

granicą. Stąd, ważne jest kompleksowe podejście obejmujące promocję kraju przez

przyciąganie inwestorów i turystów zagranicznych, a także przy pomocy promocji

polskiej gospodarki za granicą.

Należy

zaznaczyć,

że

budowanie

wizerunku

jest

działaniem

długofalowym,

wymagającym nie tylko zaangażowania zasobów ludzkich i finansowych, ale również

zmiany percepcji społecznej i postrzegania Polski jako marki narodowej.

MRiT wdraża koncepcję Marki Polskiej Gospodarki już ponad 10 lat. Zdefiniowane cele

promocji polskiej gospodarki na rynkach zagranicznych nadal pozostają aktualne

•

•

•

•

•

wzrost międzynarodowej konkurencyjności polskiej gospodarki, która wspiera

zagraniczną ekspansję gospodarczą polskich przedsiębiorstw, umocnienie

pozycji Polski w gospodarce światowej, a także stymulowanie wzrostu inwestycji

zagranicznych i eksportu przy jednoczesnej poprawie poziomu jego

innowacyjności,

realny wzrost zysków ze sprzedaży produktów i usług eksportowanych z Polski,

przez zbudowanie silnego i pozytywnego efektu marki kraju pochodzenia,

wzmocnienie budowania świadomości narodowej marki Polska,

wzmocnienie ekspansji gospodarczej polskich przedsiębiorstw na rynki

perspektywiczne, wsparcie dywersyfikacji struktury geograficznej polskiego

eksportu i inwestycji, w szczególności na kraje pozaeuropejskie, które

jednocześnie charakteryzuje wyższy poziom ryzyka politycznego i handlowego,

korzystne postrzeganie polskiego biznesu i polskich inwestorów na rynkach

zagranicznych.

Instrumenty finansowe skierowane bezpośrednio do przedsiębiorców, uzupełnione

działaniami systemowymi MRiT, skupiają się na promocji całości branży i polegają na

organizacji

narodowych

stoisk

informacyjno-promocyjnych

na

największych

i najbardziej prestiżowych wydarzeniach targowych w danej branży, jak również

organizacji misji wyjazdowych polskich przedsiębiorców oraz misji przyjazdowych typu

study tour dla zagranicznych dziennikarzy i kontrahentów. W działaniach promocyjnych

w perspektywie do 2029 r. skupiamy się na promocji 15 sektorów, które zostały

zidentyfikowane jako perspektywiczne w eksporcie oraz mające największy potencjał do

budowania pozytywnego wizerunku polskiej gospodarki.

Planowane działania

Promocja polskiej gospodarki ma interdyscyplinarny oraz wielosektorowy wymiar.

Stworzenie spójnej, systemowej koncepcji promocji będzie rolą PAIH. System promocji,

dzięki swojej otwartej konstrukcji, będzie spełniał rolę parasola merytorycznego

i ideowego nad wszystkimi innymi inicjatywami branżowymi czy kategorialnymi.

PAIH opracuje Program Rozwoju Marki Polskiej Gospodarki.

Przyjęta strategia PAIH oraz jej operacjonalizacja, kompetencje oraz unikatowe

możliwości działania na kilkudziesięciu rynkach predestynują PAIH do roli instytucji

koordynującej i spajającej działania promocyjne związane z pozycjonowaniem Polski

jako

marki

wspierającej

napływ

inwestycji

w umiędzynarodowieniu ich działalności.

oraz

wspieraniem

polskich

firm

Dotychczasowa identyfikacja wizualna Marki Polskiej Gospodarki opracowana w ramach

projektu systemowego „Promocja polskiej gospodarki na rynkach międzynarodowych”

6.5.1 Programu Innowacyjna Gospodarka 2007‒2013 spełniła swoje zadanie, akcentując

ważne dla pozycjonowania Polski aspekty związane z kompetencjami naszego kraju

w rozwoju gospodarczym opartym o pracę zespołową oraz kapitał ludzki. Została ona

obecnie zastąpiona nową wizualizacją opracowaną przez PAIH. Proces budowania

świadomości Marki Polskiej Gospodarki jest działaniem ewolucyjnym i jako taki podlega

zmianom wynikającym z dostosowywania się do transformacji rynkowych.

Jednym z działań promocyjnych jest udział w Wystawach Światowych EXPO. Powinno

być to stałym narzędziem do promocji Polski i Marki Polskiej Gospodarki przez

prezentacje największych polskich osiągnięć w dziedzinach biznesu, technologii i kultury,

ze szczególnym uwzględnieniem branż strategicznych i komponentu gospodarczego.

Udział Polski w Wystawie Światowej EXPO 2025 w Osace zakłada kompleksowe działania

promocyjne i oprócz budowy Pawilonu Polski, program promocji gospodarczej stanowi

priorytet projektu. W ramach programu promocji gospodarczej zrealizowanych zostanie

szereg zadań, do których zaliczają się między innymi: udział w targach poprzedzających

EXPO, wizyty studyjne przedsiębiorców japońskich do Polski, organizacja dwóch forów ‒

Polsko-Japońskiego

Inwestycyjnego.

Forum

Gospodarczego

oraz

Polsko-Japońskiego

Forum

Już na etapie realizacji projektu EXPO 2025 powinny powstać założenia udziału w EXPO

2030, który odbędzie się w Rijadzie w Królestwie Arabii Saudyjskiej. Udział Polski w tym

wydarzeniu pozwoli na konsekwentną realizację celów związanych z ekspansją

gospodarczą na rynki krajów Bliskiego Wschodu i utrwali efekty, które zostały

wypracowane podczas dotychczasowych wystaw.

Jak wskazano wcześniej, opracowano także kolejny projekt promujący markę polskiej

gospodarki oraz wybrane sektory w perspektywie do 2029 r. Są to sektory wskazane

w pkt: Konsekwentne przesuwanie się Polski na wyższe poziomy w globalnych

łańcuchach wartości, jednakże PAIH może poszerzyć ten katalog o dodatkowe branże,

jeżeli w trakcie realizacji projektu pojawią się kolejne nisze rynkowe z dużym

potencjałem dla polskiego eksportu i inwestycji zagranicznych.

Celem projektu będzie podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorców na

rynkach międzynarodowych m.in. przez wzrost rozpoznawalności marki polskiej

gospodarki, jako nowoczesnej i innowacyjnej.

Działania promocyjne w nowej perspektywie finansowej skupią się na długofalowej

promocji wybranych sektorów gospodarki, przeniesieniu dużej części działań

promocyjnych do przestrzeni internetowej oraz wykorzystaniu potencjału kanałów

internetowych do podnoszenia kompetencji przedsiębiorców w celu zwiększenia udziału

polskich eksporterów w światowym, dynamicznie rosnącym rynku e-commerce.

Z jednej strony będzie to kontynuacja obecności Marki Polskiej Gospodarki

w międzynarodowej przestrzeni targowej, jednak w przeciwieństwie do poprzedniej

perspektywy, będzie to mniejsza liczba wydarzeń, ale o większym zasięgu. Jednocześnie

projektowane instrumenty i narzędzia bezpośredniego wsparcia przedsiębiorców będą

uwzględniały procesy cyfrowe i wykorzystanie potencjału Internetu.

Promocja polskiej gospodarki będzie odbywać się na kilku poziomach

•

•

•

•

•

•

promocji całej gospodarki, jej historii transformacji, innowacyjności, zdolności

adaptacyjnych m.in. przez promowanie marki kraju i kluczowych wartości, których

będzie ona nośnikiem,

promocji najbardziej innowacyjnych i perspektywicznych branż, stanowiących

wizytówkę Polski (promocja sektorowa),

promocji marek poszczególnych przedsiębiorców, mogących stanowić wizytówkę

polskiej gospodarki, w szczególności wytwarzających produkty i usługi

o światowym i europejskim poziomie innowacyjności oraz wysokiej jakości,

promocji inwestycyjnej Polski jako doskonałego miejsca dla BIZ, sprzyjającego

realizacji zrównoważonego rozwoju,

promocji turystycznej (realizowanej przez Polską Organizację Turystyczną),

promocji osiągnięć nauki i techniki.

Odbiorcami działań promocyjnych będą następujące grupy docelowe

•

opinia publiczna najważniejszych i najbardziej perspektywicznych partnerów

gospodarczych Polski,

•

•

•

•

•

– 55 –

Poz. 193

przedstawiciele władz i organizacji przedsiębiorców (samorządu gospodarczego)

z tych krajów,

osoby kształtujące opinię o polskiej gospodarce (dziennikarze, komentatorzy,

analitycy),

zagraniczni przedsiębiorcy, w tym liderzy biznesu, w szczególności obecni

i potencjalni inwestorzy, duże firmy technologiczne oraz zagraniczne startupy,

konsumenci zagraniczni,

potencjalni turyści zagraniczni.

Zakładanymi efektami jest dalsze

•

•

•

•

•

•

•

•

zwiększenie potencjału rozwojowego oraz wolumenu eksportu przedsiębiorstw

reprezentujących sektory/branże o najwyższym potencjale eksportowym,

zwiększenie liczby przedsiębiorstw prowadzących działalność eksportową

i inwestycyjną na pozaeuropejskich rynkach perspektywicznych,

zwiększenie świadomości zagranicznych środowisk biznesowych nt. potencjału

polskiej gospodarki, w tym potencjału inwestycyjnego,

poprawa warunków sprzyjających ekspansji gospodarczej przedsiębiorstw na

rynkach międzynarodowych,

umocnienie pozytywnego wizerunku polskiej jako innowacyjnej gospodarki z Unii

Europejskiej (z wykorzystaniem logo Marki Polskiej Gospodarki),

zwiększenie rozpoznawalności polskich produktów za granicą,

poprawa wizerunku Polski na rynku dóbr konsumpcyjnych,

zwiększenie zakresu promocji i obecności polskich marek produktowych

w kanałach elektronicznych.

Ścieżka rozwoju eksportera

Rozpoczęcie procesu internacjonalizacji jest z punktu widzenia przedsiębiorstwa decyzją

strategiczną. Jest także obarczone ryzykiem, które jest szczególnie trudne do

zaakceptowania dla MŚP.

Według raportu Polityka Insight24 wskaźnik uciążliwości barier wewnętrznych w handlu

międzynarodowym pozostaje w Polsce na niskim poziomie, nawet biorąc pod uwagę

wyłącznie przedsiębiorstwa, które już sprzedają część produktów za granicę.

Również koszty eksportu są zbliżone do średniej unijnej, a skala biurokracji związanej ze

sprzedażą zagraniczną jest na niskim poziomie.

24

Źródło: „Małe i średnie firmy w Polsce. Bariery i rozwój”, Polityka Insight, Warszawa 2016, oraz Koordynacja

polityki eksportowej jest realna! PwC marzec 2016.

Jednak z innych dostępnych raportów i badań wynika, że bariery w prowadzeniu

działalności eksportowej małych i średnich przedsiębiorców istnieją i są bardzo istotne.

Ponadto dla dużej części firm MŚP chłonność polskiego rynku jest wystarczająco duża,

co powoduje brak potrzeby wychodzenia na rynki zagraniczne. Działalność wielu firm

zamyka się na obszarze regionalnym, co zapewnia właścicielom wystarczający poziom

dochodów. W ostatnich latach popyt na rynku wewnętrznym wykazuje dużą dynamikę

wzrostu, co tworzy dodatkowe bodźce do rozwoju na bezpiecznym i dobrze znanym

rynku krajowym.

Nie bez znaczenia dla poziomu internacjonalizacji polskiej gospodarki jest także rola

startupów. Są one bowiem nie tylko „motorem napędowym” innowacji, ale bywają

często także zalążkiem przedsiębiorstw o globalnym znaczeniu. Wiele z nich, szczególnie

tych działających w obszarze wysoko rozwiniętych technologii, ma szansę „urodzić się

na globalnym rynku” (ang. born global). Przedsiębiorstwa tej kategorii świadomie

pomijają proces rozwoju na rynku lokalnym przewidziany przez tzw. uppsalski model

internacjonalizacji przedsiębiorstwa. Szybko identyfikują swoje kompetencje, które

mogą pozwolić im na sprawne zdobycie globalnej niszy. Osiągnięcie statusu pioniera

danej dyscypliny sprzyja pozyskaniu i utrzymaniu reputacji gracza o znaczeniu

międzynarodowym. Strategia ta wydaje się racjonalna, zwłaszcza w sytuacji, gdy lokalny

rynek jest nieduży, a dostęp do rynku światowego jest ułatwiony za pomocą

sprzyjających

globalizacji

rozwiązań

technologicznych.

Szczególną

rolę

w internacjonalizacji startupów odgrywają akceleratory oraz platformy startowe,

wyspecjalizowane instytucje, które są wspierane m.in. przez PARP w ramach programów

Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej, oraz Fundusze Europejskie dla

Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027.

W centrum działania mającego na celu zwiększenie umiędzynarodowienia MŚP

powinien być przedsiębiorca i jego potrzeby.

Oferta

wsparcia

powinna

być

dostosowana

do

poziomu

zaawansowania

przedsiębiorstwa w działalność eksportową, jego wielkości, kierunków ekspansji

handlowej. Powinna rozpoczynać się od informacji i szkoleń dotyczących przygotowania

przedsiębiorcy do działalności na rynkach międzynarodowych: od doradztwa w zakresie

sporządzania kontraktów, po doradztwo w sprawie zabezpieczenia płatności.

Punktem wyjścia modelu obsługi przedsiębiorcy chcącego prowadzić działalność na

rynkach światowych jest perspektywa jego rozwoju, cele, jakie sobie stawia, etap

działalności eksportowej, na którym się znajduje, oraz wynikające z tego potrzeby

i możliwości

wykorzystania

Narzędzia i odpowiedzialność

wsparcia

administracji

poszczególnych

rządowej

instytucji

w

tym

wspierających

zakresie.

eksport

i inwestycje zagraniczne będą zorientowane na to, aby polski przedsiębiorca mógł

zrealizować swoje cele w zakresie działalności na rynkach międzynarodowych,

przyczyniając się do wzrostu produkcji, zatrudnienia i dochodów.

Analiza doświadczeń krajów, które odnoszą największe sukcesy w gospodarczej

ekspansji zagranicznej (np. Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Korea

Południowa, Australia), wskazuje, że kluczową częścią modeli obsługi i wsparcia

eksporterów i inwestorów jest wzmocnienie ich działalności na rynku wewnętrznym,

wśród małych i średnich przedsiębiorstw. Wszystkie wyżej wymienione państwa

posiadają

rozbudowane

struktury

wewnętrzne,

odpowiedzialne

za

kontakt

z przedsiębiorcą i jego skuteczność eksportową czy inwestycyjną. Uwzględniając

sprawdzone działania i struktury, w niniejszym modelu znacznej rozbudowie ulegną

działania podejmowane w kraju, skierowane bezpośrednio do przedsiębiorców.

W tym celu PAIH będzie kontynuować działania w kraju przez sieć RBH. W oparciu

o analizę rynków lokalnych, perspektywicznych dla polskiego eksportu oraz potencjał

ekonomiczny poszczególnych regionów wybrane zostały lokalizacje, w których PAIH

otworzył swoje biura regionalne. W najbliższych latach PAIH kontynuować będzie rozwój

sieci biur regionalnych przez uruchomienie kolejnych lokalizacji oraz optymalizację już

działającej sieci RBH. Przewiduje się bieżącą aktualizację i weryfikację lokalizacji po

dokonaniu oceny potencjału rynku lokalnego i skuteczności działania RBH. Obsługa ze

strony RBH PAIH

zostanie skoncentrowana

głównie

na

wsparciu

lokalnych

przedsiębiorców z kluczowych branż, stanowiących ważną pozycję eksportową kraju,

oraz tych, które mogą w przyszłości decydować o pozycji konkurencyjnej Polski

w świecie.

Wykorzystanie potencjału sieci RBH będzie stanowić istotne wsparcie dla lokalnych,

polskich przedsiębiorców zarówno tych, którzy już są obecni na rynkach zagranicznych

i chcą rozwijać swoją działalność, ale również tych, którzy dopiero rozpoczynają

działalność eksportową. Lokalizacja bliżej klienta umożliwi skuteczniejsze dotarcie do

przedsiębiorców z ofertą PAIH. Eksperci PAIH w regionach będą lepiej identyfikować

potrzeby lokalnych eksporterów i rekomendować instrumenty wsparcia konkretnych

przedsięwzięć eksportowych, jak i przyjęcie odpowiedniej ścieżki w zakresie edukacji

eksportowej. Ze szczebla lokalnego łatwiej będzie również określić podmioty

z niewykorzystanym potencjałem eksportowym oraz współpracować z regionalnymi

organizacjami gospodarczymi.

Rolą sieci RBH jest

•

budowanie sieci kontaktów z lokalnymi przedsiębiorcami, w tym organizacja

wydarzeń przyczyniających się do nawiązania relacji biznesowych i prezentacji

oferty Grupy PFR,

•

•

•

•

– 58 –

Poz. 193

zapewnienie lokalnym przedsiębiorcom dostępu do aktualnych informacji

o rynkach zagranicznych,

organizacja i uczestnictwo w działaniach promocyjnych budujących świadomość

konsumentów na rynkach lokalnych,

podnoszenie kompetencji przedsiębiorców w zakresie eksportu na

poszczególnych rynkach zagranicznych,

zaangażowanie przedstawicieli RBH w wydarzenia promocyjne (np. targi,

wystawy, relacje bilateralne) inicjowane przez administrację publiczną.

Zakładane efekty

•

•

•

•

zwiększenie odsetka przedsiębiorców lokalnych korzystających z usług PAIH,

zaznajomienie przedsiębiorstw lokalnych z informacjami nt. korzyści płynących ze

współpracy z rynkami perspektywicznymi,

zaznajomienie przedsiębiorstw lokalnych z barierami wejścia na potencjalne rynki

zagraniczne oraz ze sposobami rozwiązywania problemów z tego wynikających

i zwiększenie kompetencji przedsiębiorców lokalnych w zakresie eksportu,

wzmocnienie efektów promocji Polski i polskiej gospodarki.

Zadania realizowane przez Polską Agencję Inwestycji i Handlu S.A. wspiera ogólnopolska

sieć Centrów Obsługi Inwestora i Eksportera ‒ Certyfikowanych Partnerów PAIH S.A.

COIE powstały z inicjatywy Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A.

(obecnie PAIH), w ścisłej współpracy z marszałkami wszystkich 16 województw.

Funkcjonują głównie w strukturach urzędów marszałkowskich i agencjach rozwoju

regionalnego.

Takie podejście jest szczególnie potrzebne w Polsce, z uwagi na niski wskaźnik

internacjonalizacji, szczególnie wśród przedsiębiorstw z kapitałem polskim.

Rozwój i umiędzynarodowienie działalności polskich przedsiębiorstw zależy od trzech

czynników

•

•

•

liczby polskich przedsiębiorstw przygotowanych do eksportu, ich zdolności

wytwórczych oraz konkurencyjności oferty eksportowej,

liczby zagranicznych odbiorców polskich towarów i usług oraz aktualnego

i potencjalnego ich zainteresowania importem z Polski,

jakości i sprawności procesu łączenia podaży z popytem.

Zdolności podażowe polskiego eksportu w szerokim rozumieniu są definiowane jako

zdolności polskich przedsiębiorstw do konkurowania na rynkach światowych.

Zasoby finansowe

Produkt

i zasoby

produkcyjne

PRZEDSIĘBIORCA

Kompetencje

i doświadczenie

Organizacja

i zarządzanie

Na zdolności podażowe wpływa oferowanie konkurencyjnych produktów, zdolności

produkcyjne (w tym wymóg uzyskania odpowiedniej skali produkcji), kompetencje

przedsiębiorców (umiejętność długoterminowego planowania, informacje o rynkach,

znajomość języków obcych, doświadczenie, odpowiednie kadry itd.), organizacja

(procesy produkcji, zarządzanie jakością, logistyka), zdolności finansowe (niezbędne

inwestycje, kapitał obrotowy), umiejętność zarządzania ryzykiem oraz przygotowanie

marketingowe (strona internetowa, budżet promocyjny, dostosowanie produktu).

Przy czym najistotniejszą rolę w podjęciu działań w zakresie działalności eksportowej

odgrywa sam przedsiębiorca i jego decyzja (motywacja) do wyjścia z własną ofertą poza

granice Polski.

Zdolności podażowe mogą być kształtowane również przez aspekt zrównoważonego

rozwoju, który w biznesie wysuwa się na czoło wyzwań. Ze względu na rosnącą

wrażliwość społeczeństwa na kwestie zrównoważonego rozwoju, a także ze względu na

wymagania regulatorów i inwestorów, przed wspomnianymi wyzwaniami stają dziś

przedsiębiorcy na całym świecie. Celem na najbliższe lata jest zatem osiągnięcie bardziej

zrównoważonej działalności. Dzisiaj to ochrona środowiska nadal stanowi wiodący

aspekt idei zrównoważonego rozwoju. Najwięcej mówi się bowiem o ryzyku

klimatycznym zarówno w odniesieniu do aspektów fizycznych (wskutek nagłych zjawisk

atmosferycznych)oraz samego procesu transformacji do gospodarki niskoemisyjnej.

W Polsce obserwujemy coraz większe zainteresowanie ze strony biznesu bezemisyjnymi

inwestycjami – nie tylko w energetyce, ale i tradycyjnych gałęziach przemysłu.

Dostosowanie do kryteriów zrównoważonego rozwoju jest nie tylko korzystne dla

zainteresowanych stron i ogólnie dla społeczeństwa, ale może również być korzystne dla

ogólnych wyników instytucji finansowych. W oparciu o dane, inwestorzy będą

podejmować kluczowe decyzje – wiedząc o pochodzeniu produktu i półproduktów oraz

środowiskowych kosztach ich wytworzenia. W efekcie rośnie świadomość i dokonywanie

lepszych wyborów, jeśli chodzi o inwestowanie w towary i ich zakup na rynkach

krajowych i globalnych.

Wiele z obszarów zdefiniowanych powyżej wymaga interwencji dającej szanse ich

poprawy. Szczególnie dotyczy to firm mikro- i małych, ale też, choć w mniejszym stopniu ‒

średnich. W przedsiębiorstwach z kapitałem zagranicznym bariery podaży eksportu są

dużo niższe albo nie ma ich wcale.

Odpowiedzią na zdefiniowane bariery i czynniki decydujące o uczestniczeniu w procesie

internacjonalizacji polskich przedsiębiorców są i powinny być projektowane obecnie

i w przyszłości instrumenty i narzędzia dostosowane do potrzeb określonych grup

przedsiębiorców, adekwatne do etapu ich umiędzynarodowienia.

W CELU PODNIESIENIA EFEKTYWNOŚCI PROMOCJI I WSPARCIA EKSPORTU ORAZ

INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH, DZIAŁANIA POWINNY BYĆ REALIZOWANE

W SPOSÓB STAŁY I SYSTEMATYCZNY ORAZ KOORDYNOWANE PRZEZ JEDEN,

DOBRZE PRZYGOTOWANY PODMIOT. POZA DZIAŁANIAMI NASTĘPCZYMI (WSPARCIE

MERYTORYCZNE I FINANSOWE ZWIĄZANE Z ROZPOCZĘCIEM I PROWADZENIEM

DZIAŁALNOŚCI ZAGRANICZNEJ) POWINNO UWZGLĘDNIAĆ SIĘ TAKŻE DZIAŁANIA MAJĄCE

NA CELU PODNIESIENIE WIEDZY I WIADOMOŚCI PRZEDSIĘBIORCÓW W ZAKRESIE

KORZYŚCI WYNIKAJĄCYCH Z PROWADZENIA I ROZWIJANIA DZIAŁALNOŚCI

GOSPODARCZEJ ZA GRANICĄ.

[Źródło] 25

Dlatego też zdefiniowano „ścieżkę rozwoju eksportera” z koordynacyjną rolą PAIH wraz

z określeniem charakterystyki podmiotowej i przedmiotowej działań przewidzianych

w każdym z etapów. Narzędzie to ma zapewnić

•

•

•

obsługę przedsiębiorców od potencjalnego eksportera, przez pierwszy kontrakt

eksportowy, dalsze rozszerzenie dzienności eksportowej, aż po ekspansję

inwestycyjną za granicą,

docieranie do poszczególnych kręgów przedsiębiorców z ofertą wsparcia na

różnym poziomie internacjonalizacji firm (informacja o rynkach warunkach

eksportu oraz inwestycji i oferta całego pakietu usług doradczych, szkoleniowych,

dotacyjnych, finansowych, ubezpieczeniowych, informacyjnych itp. w jednym

miejscu),

zintegrowanie wszystkich ofert instytucji wsparcia eksportu i inwestycji

zagranicznych kierowanych do firm.

Etap I - nieeksportujący

ma produkt lub usługę

która może mieć

potencjał eksportowy

25

Etap II - początkujący eksporter

niewielkie doświadczenie w

eksporcie, ma produkt lub

usługę, która ma potencjał

eksportowy, jest

zainteresowany rynkami

zagranicznymi

Etap III - eksporter

Etap IV - ekspansja

ma już doświadczenie

kapitałowa

eksportowe, poszukuje

kolejnych odbiorców i

nowych rynków zbytu

ma już doświadczenie w

eksporcie i planuje np.

budowę zagranicznej sieci

dystrybucji, otwarcie

przedstawicielstwa, budowę

zakładu za granicą i in.

Badanie ewaluacyjne mid-term, wykonane na zlecenie MRiT pt. „Ocena efektów realizacji branżowych

programów promocji oraz dużych przedsięwzięć promocyjnych realizowanych w ramach projektu

pozakonkursowego pn. Promocja gospodarki w oparciu o polskie marki produktowe – Marka Polskiej

Gospodarki – Brand, poddziałanie 3.3.2 Programu Inteligentny Rozwój, w latach 2015-2019”.

Na każdym z tych etapów przedsiębiorca oczekuje i potrzebuje innego zestawu narzędzi,

instrumentów wsparcia, innego zestawu informacji. Nowy model obsługi eksportera

i inwestora definiuje zakres działań podejmowanych wobec przedsiębiorców w każdej

z tych faz rozwoju.

Etap I

Etap II

Etap III

Etap IV

Informacja

Informacja

Informacja

Informacja

Edukacja

Edukacja

Edukacja

Edukacja

Promocja

Promocja

Promocja

Promocja

Doradztwo

Doradztwo

Doradztwo

Relacje biznesowe

Relacje biznesowe

Relacje biznesowe

Dostęp do rynku

Dostęp do rynku

Dostęp do rynku

Instrumenty

finansowe

Nauka i biznes

Nauka i biznes

Instrumenty

finansowe

Instrumenty

finansowe

Promocja

Powyższy

model

Promocja

wsparcia

eksportera

i

inwestora

definiuje

zakres

działań

podejmowanych wobec przedsiębiorców w poszczególnych etapach rozwoju. Należy

zaznaczyć, że wśród dostępnych form wsparcia są instrumenty dostępne dla wszystkich

eksporterów, jak i te, które są dedykowane danemu etapowi ścieżki rozwoju eksportera.

Polskie

przedsiębiorstwa,

nawet

te,

które

prowadzą

działalność

eksportową

i inwestycyjną, w umiarkowanym stopniu korzystają z pomocy sfery publicznej

wspierającej gospodarczą ekspansję zagraniczną. Istnieją dwie podstawowe bariery ze

strony przedsiębiorstw niekorzystających dotychczas ze wsparcia publicznego

w procesie internacjonalizacji: niedostateczna wiedza na temat możliwości uzyskania

wsparcia oraz generalna nieufność, co do jakości i skuteczności możliwego do uzyskania

wsparcia.

Stąd też informacje o zakresie i formie wsparcia, jakie może uzyskać przedsiębiorca na

poziomie centralnym i regionalnym, będą aktualizowane na portalu www.trade.gov.pl,

który będzie umożliwiał dotarcie do oferowanych instrumentów wspierających

umiędzynarodowienie, dostosowanych do potrzeb przedsiębiorcy.

IDENTYFIKACJA

I KREOWANIE

POTENCJALNEGO

EKSPORTERA

I INWESTORAA A

•

•

•

•

•

•

PIERWSZY

KONTRAKT

EKSPORTOWY

•

•

•

•

•

ROZSZERZENIE

EKSPORTU

•

•

•

•

•

REALIZACJA

INWESTYCJI

ZAGRANICZNYCH

•

Poz. 193

Grupą docelową są przedsiębiorcy, którzy nie eksportują ani

nie planują działalności eksportowej, ale oferują lub mogą

oferować produkty lub usługi, które mają potencjał

eksportowy.

We współpracy z urzędami marszałkowskimi powstanie baza

aktualnych i potencjalnych eksporterów i polskich

inwestorów zagranicznych, zawierająca dane polskich firm,

dużych i MŚP (bazą eksporterów i inwestorów będzie

zarządzał PAIH).

PAIH (wraz ze swoimi RBH) oraz COIE wypracują zasady

współpracy i przepływu informacji w tym zakresie.

Opiekę nad jakością danych w bazie sprawują eksperci

branżowi, odpowiedzialni za rozwój działalności eksportowej

w poszczególnych branżach.

Celem jest regularna identyfikacja wszystkich polskich firm

z potencjałem eksportowym oraz aktywne zainteresowanie

ich eksportem.

PAIH nawiąże współpracę z NCBR i Siecią Badawczą

Łukasiewicz w celu zacieśnienia operacyjnej współpracy

w zakresie wsparcia umiędzynarodowienia produktów

innowacyjnych.

Grupą docelową są firmy, które nie eksportują, ale są

zainteresowane rynkami zagranicznymi.

PAIH opracuje nowy pakiet usług doradczych dla

potencjalnych eksporterów pn. „Pierwszy kontrakt

eksportowy”, m.in. we współpracy z PARP, KUKE, KUKE

Finance, BGK itd.

Powstanie oferta finansowania i ubezpieczania „pierwszego

kontraktu eksportowego”, adresowana w szczególności do

MŚP oraz model jej dystrybucji.

Celem jest wprowadzanie na rynki zagraniczne nowych

polskich firm, w szczególności MŚP i z branż

perspektywicznych.

Grupą docelową są firmy, które mają doświadczenie

eksportowe, ale poszukują kolejnych odbiorców i nowych

rynków dla swoich produktów, w szczególności poza UE.

Kluczową rolę pełnią eksperci branżowi PAIH.

Zadania ZBH będą w większym stopniu adresować

bezpośrednie wsparcie polskich przedsiębiorców (warunki

eksportu, weryfikacja kontrahentów, analiza potencjału rynku,

kontakty, wsparcie na miejscu itd.).

o PARP udziela tego typu firmom wsparcia finansowego na

prowadzenie działań promocyjnych za granicą.

Celem jest zwiększenie eksportu na nowe rynki,

w szczególności na rynki priorytetowe.

Celem jest też wsparcie rozwoju kompetencji przedsiębiorców

w zakresie umiędzynarodowienia – zmiany modelu

biznesowego, w tym budowania i implementacji strategii

ekspansji na rynki zagraniczne oraz strategii rozwoju

e-eksportu, w ramach projektu Polskie Mosty Technologiczne.

Grupą docelową są firmy, które mają duże doświadczenie

w eksporcie, a planują np. budowę zagranicznej sieci

dystrybucji, przejęcie lokalnej firmy, budowę zakładu,

otwarcie przedstawicielstwa, wejścia w przedsięwzięcie typu

joint venture itp.

Celem jest zwiększenie liczby firm obecnych kapitałowo za

granicą oraz poprawa pozycji inwestycyjnej Polski.

Kluczowe jest to, że PAIH będzie odpowiedzialny za budowę sieci pro-aktywnego

kontaktu z przedsiębiorcami z danej branży i działania aktywizacyjne. W tym celu PAIH

opracuje i wdroży odpowiedni proces obsługi przedsiębiorcy eksportowego, który

pozwoli na zapewnienie efektywnej i usystematyzowanej ścieżki obsługi polskich

przedsiębiorców w zakresie ich zagranicznej ekspansji handlowej oraz wzmocnienie

potencjału eksportowego Polski, a także identyfikację potencjalnych eksporterów

i nawiązanie z nimi kontaktów oraz prowadzenie działań promocyjno-informacyjnych

mających na celu zachęcenie do rozpoczęcia eksportu.

Instytucje wspierające na wcześniejszych etapach rozwój firm będą odpowiednio

kierowały je na drogę proeksportową – nawigując je do PAIH.

Korzystając z dostępnych danych, PAIH będzie monitorował liczbę firm w każdej fazie

„ścieżki rozwoju eksportera”, w każdej z branż. Ponadto będzie możliwe monitorowanie

aktywności zagranicznej w poszczególnych krajach oraz podejmowanie aktywnych

działań w celu zachęcenia przedsiębiorcy do wejścia na kolejne najlepsze dla niego rynki.

Wiedza o przedsiębiorcach pozwoli też na lepsze budowanie strategii działań na

przyszłość. W oparciu o dane rynkowe oraz analizy własne, PAIH będzie opracowywać

propozycje perspektywicznych oraz innowacyjnych branż o istotnym potencjale,

nieujętych w katalogu branż kluczowych.

OBECNE INSTRUMENTY I NARZĘDZIA WSPARCIA ORAZ PROMOCJI

EKSPORTU I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH

Instytucje wspierające eksport i inwestycje zagraniczne oferują przedsiębiorcom szereg

instrumentów i narzędzi wsparcia i promocji, na przykład

•

program rządowy Finansowe Wspieranie Eksportu, realizowany przez BGK

wspólnie z KUKE, którego celem jest wsparcie polskich przedsiębiorstw w zakresie

finansowania eksportu towarów i usług (w tym i dóbr inwestycyjnych oraz

konsumpcyjnych) oraz mechanizmem stabilizacji oprocentowania kredytów

eksportowych, realizowanym w ramach rządowego programu Finansowe

Wspieranie Eksportu26,

26

Na mocy ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa

ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1859) dotychczasowy Program

Dopłat do Oprocentowania Kredytów Eksportowych, tzw. Program DOKE, został od 1 stycznia 2024 r.

zastąpiony mechanizmem stabilizacji oprocentowania kredytów eksportowych, realizowanym w ramach

rządowego programu Finansowe Wspieranie Eksportu. Umowy DOKE podpisane na podstawie przyrzeczeń

zawarcia umowy DOKE wydanych do 31 grudnia 2023 r. będą rozliczane na dotychczasowych zasadach.

Program DOKE został uruchomiony w 2001 r. na podstawie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o dopłatach do

oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 208).

•

Poz. 193

średnio i długoterminowe ubezpieczenia należności w handlu międzynarodowym

i ubezpieczenia inwestycji bezpośrednich za granicą (KUKE),

•

ubezpieczenia należności krótkoterminowych w handlu międzynarodowym

(KUKE),

•

gwarancje ubezpieczeniowe, potwierdzające zdolność firmy do realizacji

kontraktu, dzięki którym wykonawca nie musi angażować własnych środków

finansowych i może starać się o pozyskanie kolejnych zamówień (KUKE),

•

gwarancje

spłaty

kredytu

inwestycyjnego

produkcyjnego eksporterów (KUKE),

•

na

rozbudowę

potencjału

kredyty udzielane m.in. przez BGK i gwarantowane przez KUKE dot. finansowania

inwestycji generujących produkcję eksportową z Polski,

•

Fundusz Ekspansji Zagranicznej, który współfinansuje inwestycje polskich firm na

międzynarodowych rynkach (PFR TFI),

•

wsparcie internacjonalizacji w ramach Programu Fundusze Europejskie dla

Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027, w tym Programu BRAND HUB, wsparcie

internacjonalizacji przez wyspecjalizowane podmioty (akceleratory, klastry), które

otrzymują wsparcie ze środków tego

poszczególnych programów regionalnych,

•

Programu, a także w ramach

wsparcie internacjonalizacji innowacyjnych produktów w ramach programu

Ścieżka SMART wdrażanego przez PARP i NCBIR,

•

•

•

•

•

program umiędzynarodowienia klastrów kluczowych, realizowany przez PARP,

działania z zakresu ochrony własności przemysłowej, realizowane przez PARP,

wsparcie na utworzenie partnerstwa – Travel Grants (PARP),

Polskie Mosty Technologiczne (realizowane przez PAIH),

organizacja uczestnictwa Polski w wielkich wydarzeniach promocyjnych takich jak

wystawy EXPO (Osaka EXPO 2025),

•

grupa instrumentów, zakładających wsparcie informacyjne – Mapa rynków

zagranicznych, oferowane przez PAIH,

•

grupa instrumentów koncentrujących się na wsparciu szkoleniowym i doradczym

czy też na wsparciu w nawiązywaniu relacji biznesowych oferowanych przez PAIH

i PARP,

•

program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na

lata 2011‒2030, realizowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, którego

celem jest wzrost innowacyjności oraz konkurencyjności polskiej gospodarki

przez wspieranie nowych inwestycji realizowanych przez polskie i zagraniczne

firmy z sektora MŚP i dużych przedsiębiorstw.

Są to tylko przykłady, ale pokazują szeroki zakres wsparcia. Poniżej przyporządkowanie

poszczególnych instrumentów i narzędzi wsparcia oraz promocji przypisanych do

poszczególnych etapów ścieżki rozwoju eksportera oraz do właściwych instytucji.

Tabela zawiera przyporządkowanie obecnych instrumentów i narzędzi wpisanych

w ścieżkę rozwoju eksportera, natomiast plany i nowe narzędzia, które uzupełnią tę

ścieżkę, wskazano w pkt Zestawienie planów dla poszczególnych instytucji wspierających

lub promujących eksport i polskie inwestycje zagraniczne.

Etapy ścieżki rozwoju eksportera

Kategoria

wsparcia

Instytucja

MRiT/PAIH

MRiT

PAIH

MRiT

MRiT

INFORMACJA

PAIH

PAIH

PAIH

PAIH

PARP

MSZ

PAIH

POLSA

MF

ARP

PARP

PARP

EDUKACJA

PARP

PAIH

MRiT/PARP

PARP

MRiT

Instrument wsparcia

Portal Promocji Eksportu –

www.trade.gov.pl

Platforma EXPORT INTELLIGENCE

Webinaria

Unijna platforma Access2Markets

Platforma ePing na poziomie WTO

Mapa Rynków Zagranicznych

Aktualne informacje z rynku

Baza rekomendowanych wydarzeń

branżowych w kraju i na świecie

ABC Eksportu

Enterprise Europe Network

Wsparcie informacyjne (aktualna sytuacja

gospodarcza, przepisy prawne, lokalne

uwarunkowania działalności gospodarczej)

Przygotowywanie Pakietów Informacyjnych

‒ Informacja dla Eksportera

Platforma internetowa pn. „Interaktywna

mapa infrastruktury w Polsce”

Centrum Obsługi Podatkowej Inwestora –

wsparcie informacyjne dla inwestorów oraz

obsługa porozumienia inwestycyjnego

International Desk

Erasmus dla młodych przedsiębiorców

Centrum Rozwoju MŚP – Akademia PARP

Centrum Rozwoju MŚP –szkolenia

ABC Eksportu

Wydarzenia szkoleniowe z zakresu

międzynarodowych zamówień publicznych.

Zamówienia publiczne dla MŚP

Wydarzenia szkoleniowe z zakresu

obniżenia kosztów importu

zaopatrzeniowego, eliminacji barier w

dostępie do rynków zagranicznych,

ochrony przed nieuczciwym importem,

korzyści z umów o wolnym, handlu.

Etap I

Etap II Etap III Etap IV

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

Etapy ścieżki rozwoju eksportera

DORADZTWO

Kategoria

wsparcia

Instytucja

Etap I

Etap II Etap III Etap IV

PARP

Program Startup Booster Poland

✓

PAIH

PMT – Polskie Mosty Technologiczne

✓

✓

✓

PARP

Rozwój oferty klastrów dla firm

✓

✓

✓

✓

Weryfikacja Partnerów Biznesowych

✓

✓

✓

✓

✓

✓

PAIH

PAIH

MRiT/PAIH/PARP/KOWR/

Analiza Potencjału Eksportowego

POLSA

Umiędzynarodowienie MŚP-Brand HUB

✓

✓

✓

MRiT

Branżowe projekty promocyjne

✓

✓

✓

MRiT

Przedsięwzięcia promocyjne

✓

✓

✓

MRiT

Wydawnictwa i materiały promocyjne

✓

✓

✓

PARP

Internacjonalizacja MŚP

✓

✓

✓

Startups Are Us

✓

PARP

PARP

PROMOCJA

Instrument wsparcia

Promocja Marki Innowacyjnych MŚP

w ramach projektu Brand HUB

✓

POT

Podróże studyjne

✓

✓

✓

✓

POT

Targi turystyczne

✓

✓

✓

✓

POT

Targi przemysłu spotkań

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

wysoko technologicznych

✓

✓

Targi i wystawy – EXPO

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

KOWR

PARP

10 Funduszy Promocji Produktów Rolno-

-Spożywczych

Konkurs Polski Produkt Przyszłości

Nadzorowanie i rozliczanie realizacji

branżowych i/lub międzybranżowych

KOWR

programów prostych w ramach

mechanizmu WPR „Wsparcie działań

promocyjnych i informacyjnych na rynkach

wybranych produktów rolnych".

Wspieranie promocji polskiej oferty

MSZ

PAIH/PARP/MRiT

PAIH

PAIH

POLSA

eksportowej, zwłaszcza w obszarze

zaawansowanych technologii w obszarach

Organizacja Forum Exportowego podczas

EXPO 2025

Koordynacja Programu Partnerskiego w

związku z EXPO 2025

Katalog polskich podmiotów (j. angielski,

hiszpański oraz polski)

✓

Etapy ścieżki rozwoju eksportera

Kategoria

wsparcia

Instytucja

RELACJE BIZNESOWE

Etap II Etap III Etap IV

POLSA

✓

✓

BGK

Przedstawicielstwa BGK za granicą

✓

✓

PARP

Program norweski działania bilateralne

Organizacja spotkań B2B w ramach

programu Enterprise Europe Network

Udział organizacji zrzeszających

przedsiębiorców w pracach

międzynarodowych grup lub organizacji

branżowych

Warsztaty turystyczne, webinaria i

roadshows

Opracowanie Listy Partnerów Biznesowych

Organizacja Spotkań B2B – Wyszukiwanie

Poddostawców

Udostępnianie powierzchni biurowej za

granicą

Organizacja spotkań B2B

Organizacja misji biznesowych

Wsparcie w kontaktach z Administracją

Pomoc w nawiązywaniu kontaktów z

administracją rządową/lokalną

Interwencje dyplomatyczne w przypadkach

dyskryminacji/naruszania praw

eksporterów/inwestorów

Wspieranie transakcji

handlowych/projektów inwestycyjnych

Mechanizm „Wspieranie rozwoju

współpracy handlowej sektora rolno-spożywczego z zagranicą”

Certyfikaty wyrobów eksportowych

Eliminacja barier w dostępie do rynków

zagranicznych

Systemy jakości produktów rolnych i

środków spożywczych w ramach PROW

2014-2020

Ochrona własności przemysłowej

Zagraniczne Biura Handlowe

Kredyt dla banku nabywcy

Akredytywy eksportowe, w tym

postfinansowanie, dyskonto i

potwierdzenie

Gwarancje w obrocie zagranicznym

Dopłaty do Oprocentowania Kredytów

Eksportowych

Program Akredytyw Eksportowych

Kredyt na prefinansowanie/finansowanie

eksportu

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

MRiT

POT

PAIH

PAIH

PAIH

PAIH

PAIH

PAIH

MSZ

MSZ

MSZ

KOWR

DOSTĘP

DO RYNKU

Etap I

Udział podmiotów na stoiskach

promocyjno-informacyjnych POLSA

podczas najważniejszych wydarzeń

targowo-wystawienniczych w branży

kosmicznej na świecie

PARP

INSTRUMENTY

FINANSOWE

Instrument wsparcia

MRiT

MRiT

KOWR

PARP

PAIH

BGK

BGK

BGK

BGK

BGK

BGK

✓

✓

Etapy ścieżki rozwoju eksportera

Kategoria

wsparcia

Instytucja

Instrument wsparcia

BGK

Kredyt inwestycyjny dedykowany

instytucjom generującym eksport z Polski

zabezpieczony gwarancją KUKE

BGK

BGK

BGK

BGK

KUKE

KUKE

KUKE

KUKE

KUKE Finance

KUKE Finance

KUKE Finance

PFR TFI – Fundusz

Ekspansji Zagranicznej

NAUKA I BIZNES

PARP

Kredyt dla nabywcy

Wykup wierzytelności z kontraktu

eksportowego (refinansowanie kredytu

dostawcy)

Kredyt inwestycyjny dedykowany

inwestycjom zagranicznym polskich

przedsiębiorstw

Pakiet finansowania obejmujący: kredyt

inwestycyjny, kredyt obrotowy VAT, kredyt

obrotowy

Pakiet – ubezpieczenie krótkoterminowych

należności krajowych i eksportowych

Europolisa – ubezpieczenie

krótkoterminowych należności krajowych

i eksportowych

Etap I

Etap II Etap III Etap IV

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

Ubezpieczenie inwestycji zagranicznych

Shop in Poland

Faktoring pełny eksportowy

✓

✓

Faktoring niepełny eksportowy

Faktoring niepełny z gwarancjami

płatniczymi KUKE

Współfinansowanie inwestycji

✓

✓

✓

✓

TAFTIE ePitch

✓

✓

✓

zagranicznych polskich firm

✓

PARP

Granty na Eurogranty

✓

✓

✓

ARP

Pożyczka inwestycyjna z gwarancją KIKE

✓

✓

✓

NCBR

Działania akceleracyjne NCBR-Nevada

Acceleration Program (NCBR-NAP)

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

NCBR

NCBR

NCBR

PARP

CŁ

CŁ

Inicjatywy dwustronne i wielostronne

Program Ramowy UE na rzecz Badań

i Innowacji Horyzont Europa

Program Fundusze Europejskie dla

Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027–

Ścieżka SMART

Granty na Eurogranty

Wyzwania Łukasiewicza

Akcelerator Łukasiewicza

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

ZESTAWIENIE PLANÓW D LA POSZCZEGÓLNYCH IN STYTUCJI

WSPIERAJĄCYCH LUB PR OMUJĄCYCH EKSPORT I POLSKIE INWESTYCJE

ZAGRANICZNE

Odpowiedzią na zdefiniowane bariery i czynniki decydujące o uczestniczeniu w procesie

internacjonalizacji polskich przedsiębiorców, a także cele określone w niniejszej polityce, są

i powinny być projektowane obecnie i w przyszłości instrumenty i narzędzia dostosowane

do

potrzeb

określonych

umiędzynarodowienia.

przedsiębiorców,

Instytucja Obszar

działania

Plany

PAIH

Doradztwo,

szkolenia,

informacje,

wsparcie dotacyjne

−

−

−

−

ZBH PAIH

Działania na

rynkach

zagranicznych

Finansowe wsparcie

eksportu

−

BGK

Wsparcie eksportu skierowane do firm

grup

−

−

−

−

−

−

KUKE

Ubezpieczenia

i gwarancje

w eksporcie

−

−

−

adekwatne

do

etapu

ich

Zbudowanie i obsługa ścieżki rozwoju eksportera.

Kontynuacja dotychczasowych działań.

Nowe Polskie Mosty Technologiczne.

Wsparcie polskich przedsiębiorstw w procesie

odbudowy Ukrainy.

Działania będą kontynuowane, natomiast nastąpi

optymalizacja sieci ZBH oraz działań na

poszczególnych rynkach.

Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

Kontynuacja dotychczasowych działań, w tym z

wykorzystaniem nowych instrumentów

ubezpieczeniowych i gwarancyjnych KUKE.

Finansowanie inwestycji w Polsce generujących

produkcję eksportową (zabezpieczone gwarancję

KUKE).

Dalszy rozwój współpracy z ZBH PAIH.

Rozwijanie współpracy krajowych instytucji

wspierających eksport z zagranicznymi

Przedstawicielstwami BGK.

Rozwijanie relacji z międzynarodowymi

instytucjami finansowymi w celu wymiany wiedzy,

realizacji wspólnych projektów oraz w celu

wsparcia polskich inwestorów na rynkach

zagranicznych.

Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

Kontynuacja dotychczasowych działań

i upowszechnianie wykorzystania wdrożonego w

2021 r. systemu wsparcia eksportu przez bliską

współpracę z systemem bankowym, w tym

gwarantowanie finansowania inwestycji w Polsce

oraz na świecie, oraz ubezpieczanie eksportu.

Rozwijanie nowych narzędzi oraz instrumentów

finansowych, m.in.

− wprowadzenie kompleksowej ochrony

polskich eksporterów, również w zakresie

zakupu towarów,

− objęcie ochroną ubezpieczeniową polskich

oddziałów przedsiębiorców zagranicznych.

Instytucja Obszar

działania

Plany

KUKE

Finance

Finansowe wsparcie

eksportu

PARP

Doradztwo,

szkolenia,

informacje,

zaangażowanie na

rzecz startupów,

wsparcie dotacyjne

NCBR

Finasowanie

innowacyjnych

projektów

badawczorozwojowych, w

tym startupów

doradztwo,

szkolenia, akcje

informacyjne,

wsparcie w Brukseli

Rozwiazywanie

problemów

technologicznych

oraz oferowanie

dostępnych

w Łukasiewiczu

produktów lub

usług

Finasowanie i

Informacje

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Kontynuacja dotychczasowych działań.

− Wprowadzenie produktu umożliwiającego

finansowanie kontraktów eksportowych

z terminem spłaty do 2 lat.

− Zaangażowanie w prace legislacyjne dot. zakazu

cesji wierzytelności.

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Kontynuacja dotychczasowych działań.

− Zaangażowanie w działalność sieci Enterprise

Europe Network (EEN).

− Uruchomienie kolejnych działań nakierowanych

na umiędzynarodowienie środowiska polskiego

systemu startupowego.

− Dedykowany projekt systemowy

(pozakonkursowy) pn. „Wsparcie powstawania i

rozwoju innowacyjnych spółek START-UPS ARE

US”.

− Realizacja programu wspierającego

internacjonalizację polskich przedsiębiorców w

ramach Programu Fundusze Europejskie dla

Nowoczesnej Gospodarki (FENG) w perspektywie

finansowej 2021-2027.

− Działania wspierające umiędzynarodowienie

klastrów, w ramach Programu Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 20212027 (Krajowe Klastry Kluczowych oraz Klastry

wzrostowe o ponadregionalnym zakresie

działania).

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Kontynuacja dotychczasowych działań.

Sieć

Badawcza

Łukasiewicz

ARP

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Kontynuacja dotychczasowego instrumentu pn.

Wyzwania Łukasiewicza.

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Proces informacyjny w ramach International Desk.

− Pożyczka z gwarancją KUKE

Instytucja Obszar

działania

MRiT

MRiT

Promocja

MRiT

Identyfikacja

i eliminacja barier

w dostępie do

rynków

zagranicznych

Udział

w zamówieniach

publicznych

organizacji

międzynarodowych

Ochrona przed

nieuczciwym

importem

MRiT

Obniżenie kosztów

importu

zaopatrzeniowego

MRiT

Umowy o wolnym

handlu

MSZ

Wsparcie promocji

gospodarczej

MRiT

Promocja

PAIH

Promocja

Poz. 193

Plany

− Bieżące dostosowywanie oferty finansowania do

potrzeb polskich przedsiębiorców

zainteresowanych gospodarczą ekspansją

zagraniczną i internacjonalizacją swojej

działalność.

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Dystrybucja informacji w ramach ścieżki

o działaniach MRiT i PARP w tym obszarze.

− Szkolenia dla przedsiębiorców.

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Dystrybucja informacji w ramach ścieżki

o działaniach MRiT, MSZ i PARP w tym obszarze.

− Szkolenia dla przedsiębiorców.

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Dystrybucja informacji w ramach ścieżki

o działaniach MRiT w tym obszarze.

− Szkolenia dla przedsiębiorców.

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Dystrybucja informacji w ramach ścieżki

o działaniach MRiT w tym obszarze.

− Szkolenia dla przedsiębiorców.

− Wpisanie się w ścieżkę rozwoju eksportera.

− Dystrybucja informacji w ramach ścieżki

o działaniach MRiT i PARP w tym obszarze.

− Szkolenia dla przedsiębiorców.

− Działania w obszarze dyplomacji ekonomicznej

wpisujące się w Promocję Marki Polskiej

Gospodarki, w szczególności w sektory określone

Polityce Promocji Gospodarczej Polski.

− realizacja projektu „Rozwój potencjału

innowacyjnego i eksportowego polskich MŚP –

BRAND HUB” będącego kontynuacją

systemowych działań MRiT promujących Polskę i

polską gospodarkę za granicą (kontynuacja

projektu Brand), w tym dalsze umacnianie

rozpoznawalności Marki Polskiej Gospodarki.

− Działania wpisujące się w Promocję Marki Polskiej

Gospodarki, w szczególności w sektory określone

w Polityce Promocji Gospodarczej Polski.

− Opracowanie, w ramach nowego programu

promocji marki Polski, działań promocyjnych

podejmowanych w sposób uporządkowany przez

poszczególne instytucje. Stworzenie

dedykowanych kampanii promujących polskie

branże na konkretnych rynkach zagranicznych.

− Stworzenie nowoczesnej, „szytej na miarę”

kampanii promocyjno-informacyjnej

dostosowanej do odbiorców z poszczególnych

Instytucja Obszar

działania

Plany

−

−

PARP

Promocja

−

−

KOWR

Promocja

−

POT

BGK

Promocja

Promocja

−

−

POLSA

Promocja

−

−

Inwestycje w Polsce

Sieć

Badawcza

Łukasiewicz

MRiT

PAIH

Poz. 193

rynków i branż m.in. wzrost rozpoznawalności

PAIH jako „door openera” dla zagranicznych

przedsiębiorców zainteresowanych rynkiem

polskim.

Opracowanie i realizacja kampanii promocyjnoinformacyjnych na dane rynki z uwzględnieniem

zarówno specyfiki branż, jak i charakteru

komunikacji dla zdefiniowanych grup odbiorców.

Opracowanie koncepcji udziału Polski w

kolejnych edycjach Wystawy Światowej EXPO.

Działania finansowane z Programu Fundusze

Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒

2027 – alokacja PARP.

Działania realizowane w ramach nowej

perspektywy – koniec 2029 r.

Promocja artykułów rolno-spożywczych (zob.

załącznik nr 3.

Elektroniczne narzędzie prognostyczne dla firm –

wyznaczanie rynków perspektywicznych dla

towarów, usług i branż

88,9 % PRZEDSIĘBIORCÓW – UCZESTNIKÓW SPOTKAŃ B2B W RAMACH MISJI

PRZYJAZDOWYCH

SKORZYSTANIA

KONTRAHENTÓW

Z

I

NIEODPŁATNEGO

DZIENNIKARZY

NARZĘDZIA

– ZADEKLAROWAŁO CHĘĆ

INFORMATYCZNEGO,

KTÓRE

POZWOLIŁOBY NA SAMODZIELNE WYZNACZANIE PERSPEKTYWICZNYCH RYNKÓW ZBYTU,

GENEROWANIA PROGNOZ EKSPORTU, OTRZYMANIE INFORMACJI O POTENCJALE POPYTU

WEWNĘTRZNEGO

DZIAŁALNOŚCI

POSZCZEGÓLNYCH

GOSPODARCZEJ

I

RYNKÓW,

KULTURZE

W DOSTĘPIE DO POSZCZEGÓLNYCH RYNKÓW.

WARUNKACH

BIZNESOWEJ

ORAZ

PROWADZENIA

O

BARIERACH

[Źródło] 27

PROWADZONE DZIAŁANIA

W celu usprawnienia procesów analitycznych uruchomiliśmy platformę Export

Intelligence – jest to narzędzie, które w oparciu o zebrane i aktualizowane dane

statystyczne z ponad 40 krajowych i zagranicznych źródeł, przetwarza je i w oparciu

o zaprojektowane modele ekonometryczne umożliwia generowanie rozbudowanych

raportów w obszarze m.in. eksportu, importu, inwestycji zagranicznych, a także

umożliwia dostarczanie szczegółowych informacji o potencjale popytu wewnętrznego

poszczególnych rynków, ewentualnych barierach w dostępie do nich, warunkach

prowadzenia działalności gospodarczej czy kulturze biznesowej. Dzięki wdrożonym

modelom prognostycznym istnieje możliwość wygenerowania z systemu raportów dot.

prognoz

potencjału

eksportowego

i

importowego

poszczególnych

rynków

w perspektywie 5-letniej. Raporty wygenerowane z systemu Export Intelligence mają

wspierać przedsiębiorców w podejmowaniu decyzji biznesowych. Wybrane raporty są

zamieszczane na portalu Trade.gov.pl.

Zob. przypis 25.

Dostęp przedsiębiorców do wiedzy nt. wsparcia

eksportu i polskich inwestycji zagranicznych

•

91,6 % ANKIETOWANYCH PRZEDSIĘBIORCÓW, KTÓRZY SKŁADALI WNIOSKI

W RAMACH BRANŻOWYCH PROGRAMÓW PROMOCJI I KTÓRYCH WNIOSKI ZOSTAŁY

ODRZUCONE LUB WYCOFANE, A WIĘC PRZEDSIĘBIORCÓW EKSPORTUJĄCYCH LUB

ZAINTERESOWANYCH EKSPORTEM, NIE ZNA OBECNEGO SYSTEMU WSPARCIA

EKSPORTERÓW.

•

72,2 % ANKIETOWANYCH PRZEDSIĘBIORCÓW – UCZESTNIKÓW SPOTKAŃ B2B

W RAMACH MISJI PRZYJAZDOWYCH KONTRAHENTÓW I DZIENNIKARZY NIE ZNA

OBECNEGO SYSTEMU WSPARCIA EKSPORTERÓW.

[Źródło] 28

Portal promocji eksportu www.trade.gov.pl jest narzędziem integrującym oraz

promującym działania i projekty instytucji administracji rządowej i samorządowej oraz

opcjonalnie innych partnerów w zakresie wsparcia internacjonalizacji polskich firm. Tym

samym odpowiada na wyzwania związane z rozproszeniem informacji między

instytucjami realizującymi działania w obszarze umiędzynarodowienia polskich

przedsiębiorców. Portal ma promować publiczny system wsparcia internacjonalizacji

polskich firm (eksport i inwestowanie za granicą). Przedsiębiorca na portalu ma

możliwość pozyskania wiedzy o tematyce eksportowej, narzędzi i instrumentów

wsparcia w zakresie umiędzynarodowienia działalności gospodarczej, działań i wydarzeń

dostosowanych do swojego profilu.

NIEMAL WSZYSCY PRZEDSIĘBIORCY (94,4 %), KTÓRZY UCZESTNICZYLI W SPOTKANIACH

B2 B

W

RAMACH

MISJI

PRZYJAZDOWYCH

KONTRAHENTÓW

I DZIENNIKARZY,

DEKLAROWALI CHĘĆ SKORZYSTANIA Z BEZPŁATNEGO PORTALU POZWALAJĄCEGO

PRZEDSIĘBIORCOM NA DOTARCIE DO WIEDZY O KONKRETNYCH INSTRUMENTÓW

WSPARCIA. CO WIĘCEJ, ŻADEN Z RESPONDENTÓW NIE WSKAZAŁ NA ODPOWIEDŹ

PRZECZĄCĄ.

[Źródło] 29

28

29

Zob. przypis 25.

Zob. przypis 25.

Portal w odsłonie dla odbiorców zagranicznych umożliwia umieszczenie wizytówek

polskich producentów i usługodawców (nazwa, dane kontaktowe, oferta, zdjęcia itd.).

Umożliwia to odbiorcom zagranicznym wyszukanie produktów czy złożenie zapytania

ofertowego. Baza polskich eksporterów spełnia rolę matchmakingową.

Portal umożliwia dostęp do raportów z platformy Export Intelligence generującej dane

i prognozy handlu poszczególnych branż z poszczególnymi obszarami geograficznymi.

Portal trade.gov.pl, pełniąc funkcję informacyjną, odsyła również do informacji

zawartych na innych portalach, prowadzonych przez instytucje wspierające polskich

przedsiębiorców, np. do strony internetowej PARP, PAIH czy też do unijnej bazy

Access2Markets dotyczącej warunków handlu w zakresie eksportu i importu w dostępie

do ponad 130 rynków zagranicznych30.

Rozwój e-eksportu

Planowane działania

W obliczu szybko zmieniającego się świata, transformacja cyfrowa stała się nie tylko

możliwością,

ale

koniecznością

konkurencyjnymi i innowacyjnymi.

dla

polskich

przedsiębiorców

chcących

być

Podnoszenie kompetencji eksportowych polskich przedsiębiorców, w szczególności

w zakresie

cyfrowego

eksportu,

zyskało

nowe

znaczenie,

w rzeczywistości

postcovidowej, a rozwój transgranicznego cyfrowego eksportu powinien stanowić jedną

z przewag konkurencyjnych polskich przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych.

Stąd też konieczne jest podejmowanie działań przygotowujących przedsiębiorców do

wykorzystania potencjału Internetu i kanałów cyfrowych w gospodarczej ekspansji

zagranicznej.

W

tym

celu

portal

trade.gov.pl

będzie

rozwijany

o

nowe

narzędzia

edukacyjno-informacyjne dla przedsiębiorców w obszarze cyfrowego eksportu, w tym

30

Unijna internetowa baza danych A2M zawiera praktyczne informacje dot. m.in. taryf i procedur celnych,

podatków; reguł pochodzenia – narzędzie ROSA dla potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru,

wymagań dotyczących formalności, procedur importowych, produktu, preferencyjnych umów handlowych

UE-kraje trzecie, barier w handlu, inwestycjach, usługach, zamówień publicznych (Access2Procurement),

dostępu do usług i inwestycji, możliwości składania skarg do Komisji Europejskiej w zakresie barier (Single

Entry Point) oraz statystyk handlowych. Ułatwia oszacowania możliwości eksportowych i szans wejścia na

zagraniczne rynki zbytu. Szczególnie przydatna w ekspansji eksportowej dla MŚP, w tym tych

rozpoczynających dopiero działalność eksportową.

•

Poz. 193

instrumenty szkoleniowe w formie kursów online z zakresu przygotowania

przedsiębiorstwa do międzynarodowego handlu elektronicznego, diagnozy

mocnych i słabych stron oraz oceny potencjału przedsiębiorstwa do

gospodarczej ekspansji zagranicznej;

•

przewodniki, raporty, jak również webinaria, seminaria, spotkania informacyjne

w formie wirtualnej z udziałem ekspertów i praktyków

wytypowanym sektorom, rynkom i kanałom sprzedaży.

poświęcone

Poszerzenie portalu trade.gov.pl o tematykę e-commerce ma na celu budowanie

świadomości proeksportowych i pro e-eksportowych wśród polskich firm, dostarczenie

wiedzy nt. nowych możliwości rozwoju działalności eksportowej, rozwoju kompetencji

w zakresie e-eksportu, nowych technologii, globalnych platform marketplace oraz

zmniejszenie barier psychologicznych wykorzystania potencjału e-eksportowego jako

narzędzia internacjonalizacji.

Również inne instytucje działające na rzecz rozwoju polskich przedsiębiorców mają

w ofercie narzędzia, z których mogą korzystać przedsiębiorcy w celu podnoszenia

swoich kompetencji, takich jak np.: Akademia PARP czy wsparcie planowane przez PAIH

w ramach Polskich Mostów Technologicznych.

Zakładane efekty

•

•

•

•

zwiększenie potencjału rozwojowego oraz wolumenu eksportu przedsiębiorstw,

zwiększenie liczby przedsiębiorstw prowadzących działalność eksportową,

poprawa warunków sprzyjających gospodarczej ekspansji przedsiębiorstw na

rynkach międzynarodowych,

zwiększenie zakresu promocji i obecności polskich marek produktowych

w kanałach elektronicznych.

Synergia handlu i nauki

W obszarze internacjonalizacji polskich przedsiębiorstw, w szczególności w zakresie

branż

perspektywicznych,

wyrobów

innowacyjnych

lub

zaawansowanych

technologicznie, ważne jest zapewnienie koordynacji działań polskich uczelni i instytutów

badawczych, w tym nadzorowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oraz

ekspertów i instytucji wsparcia eksportu.

Zarówno NCBR, jak i Sieć Badawcza Łukasiewicz zostaną włączone w Ścieżkę rozwoju

eksportera, co ma wesprzeć zwiększenie skali komercjalizacji na rynkach światowych

wyników badań naukowych lub prac rozwojowych polskich firm albo rozwiązywać

problemy technologiczne na drodze realizacji projektów badawczo-rozwojowych.

Przedstawiciele uczelni i instytutów badawczych, w tym instytutów nadzorowanych przez

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powinni także wspierać eksporterów i inwestorów

zagranicznych podczas wydarzeń międzynarodowych, na których są prezentowane

produkty czy usługi wytworzone z ich udziałem – np. promowanie polskich rozwiązań

naukowo-technologicznych przez udział w targach czy wystawach.

Z drugiej strony administracja będzie podejmowała działania na rzecz wsparcia

•

współpracy technologicznej polskich instytucji badawczo-naukowych z ich

odpowiednikami za granicą,

•

umiędzynarodowienia polskich badań naukowych, wspierania udziału rodzimych

naukowców w międzynarodowej współpracy naukowej,

•

rozpoznawalności środowiska naukowego i wzrostu atrakcyjności środowiska

naukowo-technologicznego jako partnera do współpracy,

•

rodzimych ekspertów i lobbowanie za ich obecnością w międzynarodowych

gremiach.

Ważnym działaniem w tym zakresie jest promocja polskich szkół wyższych i współpraca

z Narodową Agencją Wymiany Akademickiej (NAWA), przyciąganie studentów,

doktorantów, naukowców przez odpowiednią politykę wizową i stypendialną.

Tacy studenci mogą być naturalnymi „Ambasadorami” Polski i polskiej gospodarki

w rodzimych krajach.

Istotnym narzędziem stymulującym udział polskich przedsiębiorców oraz organizacji

badawczych we wspólnych projektach z obszaru B+R finansowanych ze środków UE

zarządzanych centralnie jest działanie pn. „Granty na Eurogranty” w ramach działania

2.12 programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021‒2027.

Załącznik nr 3. Tabelaryczne zestawienie obecnych instrumentów i środków wsparcia

internacjonalizacji

Załącznik nr 1

Rynki priorytetowe dla poszczególnych branż oraz

kierunki eksportowe dla 15 sektorów

priorytetowych w perspektywie do 2029 r.

w ramach programu Fundusze Europejskie dla

Nowoczesnej Gospodarki

W niniejszym dokumencie zaprezentowano dwa zestawienia: pierwsze dotyczy kierunków

eksportowych dla 15 sektorów priorytetowych, pod kątem promocji gospodarczej

w perspektywie do 2029 r. w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej

Gospodarki1. Drugie zestawienie to wstępne określenie rynków priorytetowych dla całego

zakresu wyłącznie towarowego polskiego eksportu, w podziale na poszczególne branże.

W obu zestawieniach ujęcie geograficzne może się od siebie różnić. Sektory priorytetowe

wyselekcjonowane na potrzeby programów finansowanych z Funduszy Europejskich dla

Nowoczesnej Gospodarki mogą zawierać tylko niektóre towary czy grupy towarowe oraz – co

szczególnie istotne – dodatkowo także usługi.

1

•

Kierunki eksportowe dla 15 sektorów priorytetowych w perspektywie do 2029 r.

w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki ................ 2

•

Rynki priorytetowe dla 54 branż (pokrycie towarowe całego zakresu taryfy celnej).... 4

Opracowane na podstawie uzgodnionych z samorządem gospodarczym koncepcji 15 sektorowych

programów promocji ‒ poddziałanie 2.26 ‒ Umiędzynarodowienie MŚP ‒ BRAND HUB ‒ FENG.

Kierunki eksportowe dla 15 sektorów

priorytetowych w perspektywie do 2029 r.

w ramach programu Fundusze Europejskie dla

Nowoczesnej Gospodarki

^ĞŬƚŽƌ

ZĞŐŝŽŶ

^ĞŬƚŽƌĨĂƌŵĂĐĞƵƚLJĐnjŶLJi wyrobów

ŵĞĚLJĐnjŶLJĐŚ







njũĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

^ĞŬƚŽƌďƵĚŽǁŶŝĐƚǁĂ









^ĞŬƚŽƌĞůĞŬƚƌŽŶŝŬŝƉƌŽĨĞƐũŽŶĂůŶĞũ





^ĞŬƚŽƌnjŝĞůŽŶLJĐŚƚĞĐŚŶŽůŽŐŝŝ





^ĞŬƚŽƌƚĞůĞŝŶĨŽƌŵĂƚLJĐnjŶLJ;/d–

/ŶĨŽƌŵĂƚŝŽŶĂŶĚŽŵŵƵŶŝĐĂƚŝŽŶƐ

dĞĐŚŶŽůŽŐLJͿ







Sektor przemysłu kreatywnego





ƵƌŽƉĂĂĐŚŽĚŶŝĂ

Afryka Południowa

Bliski Wschód

Europa Zachodnia i Północna

Ameryka Północna

njũĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

Bliski Wschód

Afryka Północna

ƵƌŽƉĂĂĐŚŽĚŶŝĂ

njũĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

Ameryka Północna

ƵƌŽƉĂĂĐŚŽĚŶŝĂ

njũĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

Bliski Wschód 

njũĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

Ameryka Północna

ƵƌŽƉĂĂĐŚŽĚŶŝĂ

Bliski Wschód

ƵƌŽƉĂĂĐŚŽĚŶŝĂ

Ameryka Północna

njũĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

^ĞŬƚŽƌŬŽƐŵĞƚLJĐnjŶLJ



Bliski Wschód

Sektor maszyn i urządzeń







Bliski Wschód

Azja PołudniowoͲtƐĐŚŽĚŶŝĂ

ĨƌLJŬĂ

Azja Środkowa

^ĞŬƚŽƌ

Poz. 193

ZĞŐŝŽŶ

Ameryka Południowa

^ĞŬƚŽƌŵĞďůĂƌƐŬŝ





Ameryka Północna

njũĂ

ƵƌŽƉĂĂĐŚŽĚŶŝĂ

^ĞŬƚŽƌŵŽƚŽƌLJnjĂĐLJũŶLJ











Azja Środkowa

ĨƌLJŬĂ

Bliski Wschód 

Ameryka Północna

Ameryka Południowa

ƵƌŽƉĂĂĐŚŽĚŶŝĂ

Sektor pojazdów szynowych











Azja Środkowa

ĨƌLJŬĂ

Bliski Wschód

njũĂPołudniowoͲtƐĐŚŽĚŶŝĂ

Ameryka Północna 

Sektor statków specjalistycznych,

jachtów i łodzi



Ameryka Północna

^ĞŬƚŽƌǁLJƐŽŬŝĐŚƚĞĐŚŶŽůŽŐŝŝǁ

obszarze bezpieczeństwa i towarów

podwójnego zastosowania









Azja PołudniowoͲtƐĐŚŽĚŶŝĂŝtƐĐŚŽĚŶŝĂ

^ĞŬƚŽƌůŽƚŶŝĐnjŽͲŬŽƐŵŝĐnjŶLJ







Bliski Wschód

Bliski Wschód 

Ameryka Łacińska 

Kraje członkowskie NATO

ƵƌŽƉĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

ƵƌŽƉĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

njũĂ

Ameryka Południowa

Azja Środkowa

^ĞŬƚŽƌspożywczy









ƵƌŽƉĂtƐĐŚŽĚŶŝĂ

Ameryka Północna 

njũĂ͕ǁƚLJŵszczególnie państwa ASEAN 

Bliski Wschód

Kraje Afryki Północnej, Środkowej i Wschodniej

Rynki priorytetowe dla 54 branż (pokrycie

towarowe całego zakresu taryfy celnej)



Opracowane w oparciu o dostępne dane i modele. Mogą ulec modyfikacji w zależności od napływu

bieżących danych.

Definicja i zakres towarowy poszczególnych branż –

ŚƚƚƉƐ͗ͬͬǁǁǁ͘ƚƌĂĚĞ͘ŐŽǀ͘ƉůͬďƌĂŶnjĞͬ



Niepewność sankcyjna (Rosja, Białoruś)



<ŽĚ

branży

Branża

<ƌĂũ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięsowołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

,ŽůĂŶĚŝĂ

Włochy

ŚŝůĞ

&ƌĂŶĐũĂ

<ĂŶĂĚĂ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

ĞůŐŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

ŚŝŶLJ

/njƌĂĞů

Korea Południowa

DĂůĞnjũĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

^njǁĞĐũĂ

dƵƌĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

Bośnia i

,ĞƌĐĞŐŽǁŝŶĂ

ŚŽƌǁĂĐũĂ

njĞĐŚLJ

ŐŝƉƚ

&ŝůŝƉŝŶLJ

'ƌĞĐũĂ

Waga kraju dla danej branży

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

– 84 –

Branża

<ƌĂũ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘Ϭϭ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Mięso wołowe i bydło żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

tŝĞƉƌnjŽǁŝŶĂŝświnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

tŝĞƉƌnjŽǁŝŶĂi świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

tŝĞƉƌnjŽǁŝŶĂi świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘ϬϮ

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

Wieprzowina i świnie żywe

tŝĞƉƌnjŽǁŝŶĂi świnie żywe

Ϭϭ͘ϬϮ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Wieprzowina i świnie żywe

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

ZŽƐũĂ

njĞĐŚLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

Słowacja

DĞŬƐLJŬ

Włochy

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

&ŝůŝƉŝŶLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Łotwa

EŝĞŵĐLJ

Mołdawia

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵłŐĂƌŝĂ

ŚŽƌǁĂĐũĂ

ĂŶŝĂ

ĞŵŽŬƌĂƚLJĐnjŶĂ

ZĞƉƵďůŝŬĂ<ŽŶŐĂ

ƐƚŽŶŝĂ

'ĂďŽŶ

'ƌĞĐũĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

Wybrzeże Kości

Słoniowej

,ŽůĂŶĚŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

njĞĐŚLJ

&ŝůŝƉŝŶLJ

&ƌĂŶĐũĂ

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

<ŽĚ

branży

– 85 –

Branża

<ƌĂũ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i dróbżywy

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϯ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Mięso drobiowe i drób żywy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Włochy

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

ĞŵŽŬƌĂƚLJĐnjŶĂ

ZĞƉƵďůŝŬĂ<ŽŶŐĂ

'ŚĂŶĂ

<ĂŶĂĚĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

tŝĞƚŶĂŵ

ĞŶŝŶ

ĂŶŝĂ

'ƌĞĐũĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂƚĂƌ

Korea Południowa

>ŝďĞƌŝĂ

Łotwa

EŝĞŵĐLJ

Słowacja

^njǁĞĐũĂ

hnjďĞŬŝƐƚĂŶ

Węgry

ZƵŵƵŶŝĂ

Słowacja

ĞůŐŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

Włochy

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

njĞĐŚLJ

ĂŶŝĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

^njǁĞĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 86 –

Branża

<ƌĂũ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϰ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Przetwory z mięsa, kiełbasy

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

ƌĂďŝĂ^ĂƵĚLJũƐŬĂ

ŚŽƌǁĂĐũĂ

'ƌƵnjũĂ

/ƐůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

Łotwa

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

DĞŬƐLJŬ

Włochy

ĞůŐŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

ŚŝŶLJ

ĞŵŽŬƌĂƚLJĐnjŶĂ

ZĞƉƵďůŝŬĂ<ŽŶŐĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

<ĂƚĂƌ

Korea Południowa

DĂƌŽŬŽ

EŝĞŵĐLJ

ZŽƐũĂ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Ϭϭ͘Ϭϱ

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

Pozostałe mięso i zwierzęta żywe

ZƵŵƵŶŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Wybrzeże Kości

Słoniowej

njĞĐŚLJ

ŐŝƉƚ

'ŚĂŶĂ

>ŝƚǁĂ

Słowacja

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Węgry

tŝĞƚŶĂŵ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

Branża

<ƌĂũ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

Nabiał

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

EŝĞŵĐLJ

ZƵŵƵŶŝĂ

Włochy

ŚŝŶLJ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

Korea Południowa

ůŐŝĞƌŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

>ŝƚǁĂ

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

hŬƌĂŝŶĂ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

ƌĂďŝĂ^ĂƵĚLJũƐŬĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

ĞůŐŝĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

ŚŽƌǁĂĐũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

'ƌĞĐũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

Nabiał

:ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

<ĂŶĂĚĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

Łotwa

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Nabiał

^njǁĞĐũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϲ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Nabiał

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

Węgry

Włochy

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

EŝĞŵĐLJ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

&ƌĂŶĐũĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ĞůŐŝĂ

/ŶĚŝĞ

<ĂŶĂĚĂ

ϭ

Waga kraju dla danej branży

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 88 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

Korea Południowa

DĞŬƐLJŬ

Słowacja

hŬƌĂŝŶĂ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

ƵƐƚƌŝĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

Bułgaria

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

ŚŝŶLJ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

njĞĐŚLJ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

'ƌĞĐũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

/ƌůĂŶĚŝĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

:ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

>ŝƚǁĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

DĂůĞnjũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

^ĞƌďŝĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

^njǁĞĐũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

dƵƌĐũĂ

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

Węgry

ϭ

Ϭϭ͘Ϭϳ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

KǁŽĐĞ͕ǁĂƌnjLJǁĂ͕ŐƌnjLJďLJŝŝĐŚƉƌnjĞƚǁŽƌLJ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ϭ

ϲ

ϲ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

Włochy

EŝĞŵĐLJ

^njǁĞĐũĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĞůŐŝĂ

ĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝŶLJ

njĞĐŚLJ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

Korea Południowa

DĂůĞnjũĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 89 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϴ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

ZLJďLJŝŽǁŽĐĞŵŽƌnjĂ

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i ǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i ǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘Ϭϵ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i ǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Zboża, mąki i wyroby z nich

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

WŝĞĐnjLJǁŽ͕ǁLJƌŽďLJĐƵŬŝĞƌŶŝĐnjĞ͕słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

/njƌĂĞů

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

dƵƌĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Włochy

ƌĂnjLJůŝĂ

DĂůĞnjũĂ

EŝŐĞƌŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ƌŐĞŶƚLJŶĂ

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

ŐŝƉƚ

&ƌĂŶĐũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŵĞƌƵŶ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

DĂƌŽŬŽ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

Południowa Afryka

Ϯ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ŶŐŽůĂ

njĞĐŚLJ

ĂŶŝĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

<ŽůƵŵďŝĂ

>ŝƚǁĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

Włochy

<ĂŶĂĚĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ĞůŐŝĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

<ŽĚ

branży

– 90 –

Branża

<ƌĂũ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

WŝĞĐnjLJǁŽ͕ǁLJƌŽďLJcukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϬ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

WŝĞĐnjLJǁŽ͕wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

Pieczywo, wyroby cukiernicze, słodycze

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

EŝĞŵĐLJ

Węgry

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ĂŶŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

ZƵŵƵŶŝĂ

ũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ŵŝƌĂƚLJƌĂďƐŬŝĞ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Bułgaria

ŚŝŶLJ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

EŝŐĞƌŝĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

^ĞŶĞŐĂů

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

dƵƌĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

EŝĞŵĐLJ

EŽƌǁĞŐŝĂ

dƵƌĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

Włochy

'ƌĞĐũĂ

>ƵŬƐĞŵďƵƌŐ

ůŐŝĞƌŝĂ

ƌĂďŝĂ^ĂƵĚLJũƐŬĂ

ĞůŐŝĂ

Bułgaria

ŚŝŶLJ

ŚŽƌǁĂĐũĂ

njĞĐŚLJ

<ĂŶĂĚĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 91 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

Ϭϭ͘ϭϭ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

tLJƌŽďLJƚLJƚŽŶŝŽǁĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

Korea Południowa

ZƵŵƵŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

'ǁŝŶĞĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

^ĞƌďŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ŵŝƌĂƚLJƌĂďƐŬŝĞ

ĞůŐŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Włochy

&ƌĂŶĐũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

njĞĐŚLJ

/ƌůĂŶĚŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

EŝĞŵĐLJ

ZŽƐũĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

^njǁĞĐũĂ

dƵƌĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

Białoruś

ŚŝŶLJ

ĂŶŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/njƌĂĞů

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 92 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϮ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

EĂƉŽũĞ͕ŬĂǁLJ͕ŚĞƌďĂƚLJŝĂůŬŽŚŽůĞ

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

DĞŬƐLJŬ

EŽƌǁĞŐŝĂ

njĞĐŚLJ

Włochy

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

,ŽůĂŶĚŝĂ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϯ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Żywność dla zwierząt

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

ZƵŵƵŶŝĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

ĞůŐŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

EŝĞŵĐLJ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

dƵƌĐũĂ

Węgry

ŚŝŶLJ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

Pozostała żywność

ƵƐƚƌĂůŝĂ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

^ĞƌďŝĂ

Słowacja

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

hŬƌĂŝŶĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

EŝĞŵĐLJ

Włochy

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ŚŝŶLJ

ĂŶŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 93 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Ϭϭ͘ϭϰ

Pozostała żywność

&ƌĂŶĐũĂ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Pozostała żywność

Pozostała żywność

,ŽůĂŶĚŝĂ

Ϯ

Ϯ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

Ϭϭ͘ϭϰ

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

>ŝƚǁĂ

Pozostała żywność

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Pozostała żywność

dƵƌĐũĂ

Pozostała żywność

ƌĂďŝĂ^ĂƵĚLJũƐŬĂ

Pozostała żywność

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Pozostała żywność

ĞůŐŝĂ

Pozostała żywność

ƌĂnjLJůŝĂ

Pozostała żywność

Bułgaria

Pozostała żywność

njĞĐŚLJ

Pozostała żywność

ŐŝƉƚ

Pozostała żywność

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

Pozostała żywność

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

Pozostała żywność

/ƌůĂŶĚŝĂ

Pozostała żywność

/njƌĂĞů

Pozostała żywność

:ĂƉŽŶŝĂ

Pozostała żywność

ZƵŵƵŶŝĂ

Pozostała żywność

^ĞƌďŝĂ

Pozostała żywność

^ŝŶŐĂƉƵƌ

Pozostała żywność

Słowacja

Pozostała żywność

^njǁĞĐũĂ

Pozostała żywność

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne Włochy

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ,ŽůĂŶĚŝĂ

Urządzenia medyczne i artykuły ŚŝŐŝĞŶŝĐnjŶĞ tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne /ƌůĂŶĚŝĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne DĞŬƐLJŬ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ƌĂnjLJůŝĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne /ŶĚŝĞ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne <ĂŶĂĚĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne EŝĞŵĐLJ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ƵƐƚƌĂůŝĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ƵƐƚƌŝĂ

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ŚŝŶLJ

Urządzenia medyczne iartykuły higieniczne Korea Południowa

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne dƵƌĐũĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ĞůŐŝĂ

ϬϮ͘

Korea Południowa

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

<ŽĚ

branży

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

ϬϮ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

– 94 –

Branża

<ƌĂũ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne njĞĐŚLJ

Urządzenia medyczne i artykuły ŚŝŐŝĞŶŝĐnjŶĞ ĂŶŝĂ

ϭ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne &ƌĂŶĐũĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne :ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne DĂůĞnjũĂ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ZƵŵƵŶŝĂ

ϭ

Urządzenia medyczne i artykuły higieniczne ^ŝŶŐĂƉƵƌ

,ŽůĂŶĚŝĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

njĞĐŚLJ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

&ƌĂŶĐũĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

EŝĞŵĐLJ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

Włochy

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ĂŶĂĚĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

DĞŬƐLJŬ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

ŚŝŶLJ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

Korea Południowa

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

DĂŬĂƵ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

ZƵŵƵŶŝĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

^njǁĞĐũĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

dƵƌĐũĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

hŬƌĂŝŶĂ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

ϭ

ĞůŐŝĂ

ĂŶŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/ƌůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

>ŝƚǁĂ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

EŝĞŵĐLJ

dƵƌĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

^njǁĞĐũĂ

njĞĐŚLJ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

<ŽƐŵĞƚLJŬŝ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 95 –

Branża

<ƌĂũ

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

<ĂŶĂĚĂ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Włochy

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞůŐŝĂ

Białoruś

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

Ϭϯ͘

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ĞƚĞƌŐĞŶƚLJ

ŚŝŶLJ

Ϭϰ͘ϭ͘

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

Maszyny rolnicze i ich części

&ƌĂŶĐũĂ

Korea Południowa

DĞŬƐLJŬ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

Słowacja

ƌŐĞŶƚLJŶĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝůĞ

&ŝůŝƉŝŶLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

/ŶĚŝĞ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

/njƌĂĞů

:ĂƉŽŶŝĂ

>ŝƚǁĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Węgry

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Maszyny rolnicze i ich części

njĞĐŚLJ

ϱ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

,ŽůĂŶĚŝĂ

ϱ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

Włochy

ϱ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

ZƵŵƵŶŝĂ

ϰ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

ĞůŐŝĂ

ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

&ƌĂŶĐũĂ

ϯ

DĂƐnjLJŶLJƌŽůŶŝĐnjĞŝich części

DĞŬƐLJŬ

ϯ

Maszyny rolnicze i ich części

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

dƵƌĐũĂ

ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

Białoruś

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

ƌĂnjLJůŝĂ

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

ŚŝŶLJ

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Ϭϰ͘ϭ͘

Ϭϰ͘ϭ͘

ϱ

<ŽĚ

branży

– 96 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Maszyny rolnicze i ich części

/ŶĚŝĞ

Ϯ

Maszyny rolnicze i ich części

<ĂŶĂĚĂ

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

EŝĞŵĐLJ

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Ϯ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

ƵƐƚƌŝĂ

ϭ

Maszyny rolnicze i ich części

Bułgaria

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

ĂŶŝĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

DĂƐnjLJŶLJrolnicze i ich części

/ƌůĂŶĚŝĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

<ŝƌŐŝƐƚĂŶ

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

>ŝƚǁĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

^łŽǁĂĐũĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

Maszyny rolnicze i ich części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłoweŝŝĐŚ

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

^njǁĞĐũĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϭ͘

Ϭϰ͘ϭ͘

Ϭϰ͘ϭ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

dƵƌĐũĂ

njĞĐŚLJ

DĞŬƐLJŬ

&ƌĂŶĐũĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Włochy

ĞůŐŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ŚŝŶLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 97 –

Branża

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe ŝŝĐŚ

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Maszyny, urządzenia przemysłowe i ich

części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

Ϭϰ͘Ϯ͘

<ƌĂũ

/ŶĚŝĞ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

EŝĞŵĐLJ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ĂŶŝĂ

ϭ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

ϭ

:ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

ϭ

>ŝƚǁĂ

ϭ

DĂůĞnjũĂ

ϭ

Słowacja

ϭ

^njǁĞĐũĂ

ϭ

Węgry

ϭ

njĞĐŚLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

EŝĞŵĐLJ

dƵƌĐũĂ

Włochy

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

/ŶĚŝĞ

^njǁĞĐũĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

ϲ

ϲ

ϱ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

DĞŬƐLJŬ

ZƵŵƵŶŝĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϯ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

– 98 –

Branża

<ƌĂũ

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia elektrotechniczne i ich części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Słowacja

Węgry

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ŚŝŶLJ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

DĂůĞnjũĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

dƵƌĐũĂ

njĞĐŚLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Włochy

ƌĂnjLJůŝĂ

/ŶĚŝĞ

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ŚŝŶLJ

ĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 99 –

Branża

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Urządzenia, przyrządy pomiarowe i ich

części

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałeprzyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

Ϭϰ͘ϰ͘

<ƌĂũ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

EŝĞŵĐLJ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ƵƐƚƌŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

hŬƌĂŝŶĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

EŝĞŵĐLJ

ϭ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

^ŝŶŐĂƉƵƌ

Słowacja

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Węgry

ƵƐƚƌŝĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

ĞůŐŝĂ

ϭ

njĞĐŚLJ

Włochy

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

DĞŬƐLJŬ

dƵƌĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ƌĂďŝĂ^ĂƵĚLJũƐŬĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

/ŶĚŝĞ

Korea Południowa

<ŽĚ

branży

– 100 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Białoruś

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

ŚŝŶLJ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

:ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

>ŝƚǁĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

EŽƌǁĞŐŝĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

ZƵŵƵŶŝĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Pozostałe przyrządy i narzędzia

^njǁĞĐũĂ

ϭ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϰ͘ϱ

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Pozostałe przyrządy i narzędzia

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i ƚĞůĞŬŽŵƵŶŝŬĂĐLJũŶLJ

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

hŬƌĂŝŶĂ

ϭ

ϭ

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Ϭϱ͘

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt /dŝƚĞůĞŬŽŵƵŶŝŬĂĐLJũŶLJ

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

njĞĐŚLJ

DĞŬƐLJŬ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

DĂůĞnjũĂ

EŝĞŵĐLJ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

^njǁĞĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Włochy

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝŶLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

ZƵŵƵŶŝĂ

Słowacja

dƵƌĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

Węgry

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĞůŐŝĂ

ĂŶŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/ƌůĂŶĚŝĂ

>ŝƚǁĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

– 101 –

Branża

<ƌĂũ

Ϭϱ͘

Sprzęt IT i telekomunikacyjny

Ϭϱ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Sprzęt IT i ƚĞůĞŬŽŵƵŶŝŬĂĐLJũŶLJ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϲ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

&ĂƌŵĂĐũĂŝďŝŽƚĞĐŚŶŽůŽŐŝĂ

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i ĚŽĚĂƚŬŝŵŽĚŽǁĞ

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ŵŝƌĂƚLJƌĂďƐŬŝĞ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Włochy

ƌĂnjLJůŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

/ƌůĂŶĚŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Słowenia

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

EŝĞŵĐLJ

ZƵŵƵŶŝĂ

Węgry

ƵƐƚƌŝĂ

DĞŬƐLJŬ

^njǁĞĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Włochy

ĞůŐŝĂ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

ƵƐƚƌŝĂ

ŚŝŶLJ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 102 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Odzież gotowa i dodatki ŵŽĚŽǁĞ

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘ϭ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘Ϯ͘

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki ŵŽĚŽǁĞ

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Odzież gotowa i dodatki modowe

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

KďƵǁŝĞ͕wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

KďƵǁŝĞ͕ǁLJƌŽďLJskórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Ϭϳ͘Ϯ͘

KďƵǁŝĞ͕ǁLJƌŽďLJskórzane i skóry

EŽƌǁĞŐŝĂ

^njǁĞĐũĂ

dƵƌĐũĂ

Białoruś

Bośnia i

,ĞƌĐĞŐŽǁŝŶĂ

Bułgaria

njĞĐŚLJ

ĂŶŝĂ

,ŽŶŐŬŽŶŐ

/ƌůĂŶĚŝĂ

/njƌĂĞů

DĂůĞnjũĂ

^ĞƌďŝĂ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Włochy

DĞŬƐLJŬ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Bułgaria

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

EŝĞŵĐLJ

EŽƌǁĞŐŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

dƵƌĐũĂ

ŚŝŶLJ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

ŚŽƌǁĂĐũĂ

ϭ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

'ƌĞĐũĂ

ϭ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

<ĂŶĂĚĂ

ϭ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

Łotwa

ϭ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

^ĞƌďŝĂ

ϭ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

^ŝŶŐĂƉƵƌ

ϭ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

^njǁĞĐũĂ

ϭ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

hŬƌĂŝŶĂ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

<ŽĚ

branży

– 103 –

Branża

<ƌĂũ

Ϭϳ͘Ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Obuwie, wyroby skórzane i skóry

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

Włochy

ŚŝŶLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

dƵƌĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ĞůŐŝĂ

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϳ͘ϯ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dŬĂŶŝŶLJ͕ĚnjŝĂŶŝŶLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Budowa i wykończenie budowli

ƵĚŽǁĂŝwykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Białoruś

ŐŝƉƚ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

EŝĞŵĐLJ

WĂŬŝƐƚĂŶ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

DũĂŶŵĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

hŬƌĂŝŶĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

Włochy

dƵƌĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

DĞŬƐLJŬ

ĞůŐŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Białoruś

ŚŝŶLJ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϲ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 104 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

/ŶĚŝĞ

<ŽƌĞĂPołudniowa

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

EŝĞŵĐLJ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

ƵƐƚƌŝĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

ƌĂnjLJůŝĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

ĂŶŝĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

&ŝůŝƉŝŶLJ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

/ƌůĂŶĚŝĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

/njƌĂĞů

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

:ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

<ĂŶĂĚĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

ϭ

>ŝƚǁĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie ďƵĚŽǁůŝ

DĂůĞnjũĂ

ϭ

Ϭϴ͘

Ϭϴ͘

Budowa i wykończenie budowli

Budowa i wykończenie budowli

ZƵŵƵŶŝĂ

ϭ

Węgry

ϭ

Ϭϴ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Budowa i wykończenie budowli

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

:ĂĐŚƚLJ͕statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

hŬƌĂŝŶĂ

LJƉƌ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

dƵƌĐũĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

EŝĞŵĐLJ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

DĂůƚĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ŚŽƌǁĂĐũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

^njǁĞĐũĂ

ĂŚĂŵLJ

'ƵũĂŶĂ

ϭ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϱ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

Ϭϵ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘ϭ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

– 105 –

Branża

<ƌĂũ

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Jachty, statki i łodzie

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

DĞďůĞŐŽƚŽǁĞŝŝĐŚczęści

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

DĞďůĞŐŽƚŽǁĞŝŝĐŚczęści

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Meble gotowe i ich części

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty,ƐŬůĞũŬŝ͕ŽƉƌĂǁLJnjĚƌĞǁŶĂ

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

<ĂũŵĂŶLJ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

DũĂŶŵĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Włochy

tLJƐƉLJKǁĐnjĞ

njĞĐŚLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

DĞŬƐLJŬ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

EŝĞŵĐLJ

Włochy

ĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ĞůŐŝĂ

Korea Południowa

Słowacja

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ŚŝŶLJ

DĂůĞnjũĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^njǁĞĐũĂ

dƵƌĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

Włochy

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

<ĂŶĂĚĂ

>ŝƚǁĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

<ŽĚ

branży

– 106 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

ϭϬ͘Ϯ͘

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

ϭϬ͘Ϯ͘

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ϯ

Ϯ

ϭϬ͘Ϯ͘

Płyty, ƐŬůĞũŬŝ͕ŽƉƌĂǁLJnjĚƌĞǁŶĂ

ĞůŐŝĂ

Ϯ

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϬ͘Ϯ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy zĚƌĞǁŶĂ

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Płyty, sklejki, oprawy z drewna

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

ŚŝŶLJ

Ϯ

Łotwa

DĞŬƐLJŬ

ZƵŵƵŶŝĂ

dƵƌĐũĂ

Węgry

ƵƐƚƌŝĂ

njĞĐŚLJ

ŐŝƉƚ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

DĂůĞnjũĂ

EŝĞŵĐLJ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

^ĞƌďŝĂ

hŬƌĂŝŶĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

EŝĞŵĐLJ

DĞŬƐLJŬ

Słowacja

dƵƌĐũĂ

njĞĐŚLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

^ŝůŶŝŬŝspalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

^ŝůŶŝŬŝspalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

^ŝůŶŝŬŝƐƉĂůŝŶŽǁĞĚŽpojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

ƵƐƚƌŝĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

DĂƌŽŬŽ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Węgry

ƵƐƚƌŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝŶLJ

&ƌĂŶĐũĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘ϭ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘Ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

– 107 –

Branża

<ƌĂũ

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

^ŝůŶŝŬŝƐƉĂůŝŶŽǁĞĚŽpojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

Silniki spalinowe do pojazdów i ich części

^ŝůŶŝŬŝƐƉĂůŝŶŽǁĞĚŽpojazdów i ich części

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

Części do pojazdów (bez silników)

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

Korea Południowa

DĂƌŽŬŽ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

dĂũůĂŶĚŝĂ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Włochy

njĞĐŚLJ

EŝĞŵĐLJ

Słowacja

dƵƌĐũĂ

Włochy

DĞŬƐLJŬ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ĞůŐŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

/ŶĚŝĞ

Korea Południowa

ZƵŵƵŶŝĂ

Węgry

ƌĂnjLJůŝĂ

ƌŐĞŶƚLJŶĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ŚŝŶLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

DĂůĞnjũĂ

Południowa Afryka

^njǁĞĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

dƵƌĐũĂ

Włochy

,ŽůĂŶĚŝĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϱ

ϱ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϰ

<ŽĚ

branży

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϯ͘

– 108 –

Branża

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

<ƌĂũ

<ĂŶĂĚĂ

DĞŬƐLJŬ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĞůŐŝĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

EŝĞŵĐLJ

ƵƐƚƌŝĂ

Białoruś

Korea Południowa

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

ůŐŝĞƌŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝŶLJ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/njƌĂĞů

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

ϭϭ͘ϯ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϰ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

– 109 –

Branża

WŽũĂnjĚLJƐŝůŶŝŬŽǁĞ͕ƉŽĚǁŽnjŝĂ͕ŶĂĚǁŽnjŝĂ͕

ƉƌnjLJĐnjĞƉLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

^ŝůŶŝŬŝĞůĞŬƚƌLJĐnjŶĞŝĂŬƵŵƵůĂƚŽƌLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

<ƌĂũ

EŽƌǁĞŐŝĂ

njĞĐŚLJ

EŝĞŵĐLJ

ĞůŐŝĂ

dƵƌĐũĂ

<ĂŶĂĚĂ

DĞŬƐLJŬ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Włochy

:ĂƉŽŶŝĂ

Węgry

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

Korea Południowa

^njǁĞĐũĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝůĞ

ŚŝŶLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Słowacja

hŬƌĂŝŶĂ

DĞŬƐLJŬ

njĞĐŚLJ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Słowacja

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

dƵƌĐũĂ

Włochy

ĞůŐŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Białoruś

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

Branża

<ƌĂũ

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

&ƌĂŶĐũĂ

Korea Południowa

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

ϭϭ͘ϱ͘

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

KƉŽŶLJ

ϭϭ͘ϱ͘

KƉŽŶLJ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

WŽũĂnjĚLJƐnjLJŶŽǁĞ͕ƐƉĞĐũĂůŝƐƚLJĐnjŶĞŝczęści

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

WŽũĂnjĚLJƐnjLJŶŽǁĞ͕specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

>ŝƚǁĂ

ƌŐĞŶƚLJŶĂ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

DĂƌŽŬŽ

EŝĞŵĐLJ

EŽƌǁĞŐŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

hŬƌĂŝŶĂ

Węgry

ũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ŵŝƌĂƚLJƌĂďƐŬŝĞ

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

DĞŬƐLJŬ

dƵƌĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Włochy

ƌĂnjLJůŝĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

<ĂŶĂĚĂ

Słowacja

^njǁĞĐũĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 111 –

Branża

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

WŽũĂnjĚLJƐnjLJŶŽǁĞ͕specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy szynowe, specjalistyczne i części

ĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

WŽũĂnjĚLJůŽƚŶŝĐnjĞ͕silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i częściĚŽŶŝĐŚ

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

ϭϭ͘ϲ͘

<ƌĂũ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

DĂƌŽŬŽ

EŝĞŵĐLJ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ƵƐƚƌŝĂ

ĞůŐŝĂ

ŚŝůĞ

ŚŝŶLJ

ZƵŵƵŶŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

dƵƌĐũĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

/ŶĚŝĞ

/ƌůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

ŚŝŶLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

Korea Południowa

DĂůĞnjũĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

hŬƌĂŝŶĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

EŽǁĂĞůĂŶĚŝĂ

Węgry

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

– 112 –

Branża

<ƌĂũ

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϭ͘ϳ͘

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

ϭϭ͘ϳ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘ϭ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

Pojazdy lotnicze, silniki i części do nich

Sprzęt AGD i jego części

SprzętAGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD ijego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD ijego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt AGD i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jegoczęści

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

tŝĞƚŶĂŵ

Włochy

ũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ŵŝƌĂƚLJƌĂďƐŬŝĞ

,ŽůĂŶĚŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

njĞĐŚLJ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

dƵƌĐũĂ

Włochy

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

Słowacja

^njǁĞĐũĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĞůŐŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

/ŶĚŝĞ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƌĂďŝĂ^ĂƵĚLJũƐŬĂ

Białoruś

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝŶLJ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

EŽƌǁĞŐŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Włochy

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

<ĂŶĂĚĂ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

^njǁĞĐũĂ

ĞůŐŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

<ŽĚ

branży

– 113 –

Branża

<ƌĂũ

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϮ͘Ϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jego części

Sprzęt RTV i jegoczęści

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

ϭϯ͘

ϭϯ͘

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

Słowacja

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

Białoruś

ŚŝŶLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

Korea Południowa

dƵƌĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

njĞĐŚLJ

/njƌĂĞů

Łotwa

EŽƌǁĞŐŝĂ

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

dƵƌĐũĂ

Włochy

/ƌůĂŶĚŝĂ

Korea Południowa

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

Białoruś

ƌĂnjLJůŝĂ

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

ŚŝŶLJ

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

EŝĞŵĐLJ

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƌŐĞŶƚLJŶĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĞůŐŝĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

<ĂŶĂĚĂ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

Słowacja

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

– 114 –

Branża

<ƌĂũ

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϯ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

ϭϰ͘

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

tLJƌŽďLJĐŚĞŵŝĐnjŶĞ

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

SprzętƐƉŽƌƚŽǁLJŝƌĞŬƌĞĂĐLJũŶLJ

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i ƌĞŬƌĞĂĐLJũŶLJ

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i ƌĞŬƌĞĂĐLJũŶLJ

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

ϭϰ͘

Sprzęt sportowy i rekreacyjny

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

>ŝƚǁĂ

Łotwa

WŽƌƚƵŐĂůŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ĞƌďŝĂ

Słowenia

^njǁĞĐũĂ

Węgry

,ŽůĂŶĚŝĂ

Włochy

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ŚŝŶLJ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

^njǁĞĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

ĞůŐŝĂ

Białoruś

ƌĂnjLJůŝĂ

ĂŶŝĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

Słowacja

dƵƌĐũĂ

Węgry

ũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ŵŝƌĂƚLJƌĂďƐŬŝĞ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

– 115 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘ϭ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ŽƉĂůŝŶLJ͕ƌƵĚLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, ƐƚĂůŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

ĞůŐŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ŚŝŶLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

DĂůĞnjũĂ

&ƌĂŶĐũĂ

/ŶĚŝĞ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

Słowacja

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

dƵƌĐũĂ

hŬƌĂŝŶĂ

Włochy

Białoruś

njĞĐŚLJ

ŐŝƉƚ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

WĂŬŝƐƚĂŶ

^ĞƌďŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

^njǁĞĐũĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

DĞŬƐLJŬ

dƵƌĐũĂ

ŚŝŶLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

<ŽĚ

branży

– 116 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

Waga kraju dla danej branży

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

Żeliwo, stalŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

DĂůĞnjũĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

Włochy

ĞůŐŝĂ

njĞĐŚLJ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

EŝĞŵĐLJ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘Ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z ŶŝĐŚ

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Żeliwo, stal i wyroby z nich

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

MiedźŝǁLJƌŽďLJnjŵŝĞĚnjŝ

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Słowacja

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

hŬƌĂŝŶĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĂŶŝĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

Łotwa

^ĞƌďŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ĞůŐŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝŶLJ

:ĂƉŽŶŝĂ

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

Włochy

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

dƵƌĐũĂ

/ŶĚŝĞ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i ǁLJƌŽďLJnjŵŝĞĚnjŝ

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

EŝĞŵĐLJ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ŐŝƉƚ

>ŝƚǁĂ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϯ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϰ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

– 117 –

Branża

<ƌĂũ

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby njŵŝĞĚnjŝ

Miedź i wyroby z miedzi

Miedź i wyroby z miedzi

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

DĞƚĂůĞƐnjůĂĐŚĞƚŶĞ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

Słowacja

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

dĂũůĂŶĚŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

EŝĞŵĐLJ

dƵƌĐũĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĞůŐŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

Włochy

ŚŝŶLJ

ƐƚŽŶŝĂ

/ŶĚŝĞ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

^njǁĞĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Bułgaria

njĞĐŚLJ

Korea Południowa

ZƵŵƵŶŝĂ

Węgry

dƵƌĐũĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

DĂůĞnjũĂ

Włochy

<ĂŶĂĚĂ

DĞŬƐLJŬ

Słowacja

^njǁĞĐũĂ

Węgry

ŚŝŶLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

Korea Południowa

ZƵŵƵŶŝĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϱ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 118 –

Branża

<ƌĂũ

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϱ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

ůƵŵŝŶŝƵŵŝǁLJƌŽďLJnjĂůƵŵŝŶŝƵŵ

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Słowenia

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

hŬƌĂŝŶĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĞůŐŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

ĂŶŝĂ

>ŝƚǁĂ

EŝĞŵĐLJ

EŽƌǁĞŐŝĂ

^ĞƌďŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Włochy

ƌĂnjLJůŝĂ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

^njǁĞĐũĂ

dƵƌĐũĂ

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϱ͘ϲ͘

ϭϲ͘ϭ͘

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

Pozostałe metale i wyroby z nich

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

<ŽůƵŵďŝĂ

Korea Południowa

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

EŽƌǁĞŐŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

njĞĐŚLJ

DĂůĞnjũĂ

^ĞƌďŝĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

njĞĐŚLJ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

<ŽĚ

branży

– 119 –

Poz. 193

Branża

<ƌĂũ

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

DĂůĞnjũĂ

Włochy

ƵƐƚƌĂůŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

DĞŬƐLJŬ

ZƵŵƵŶŝĂ

ŚŝŶLJ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

/ŶĚŝĞ

Korea Południowa

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

EŝĞŵĐLJ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

ĞůŐŝĂ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

ĂŶŝĂ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

&ŝůŝƉŝŶLJ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

ϭ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

>ŝƚǁĂ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ϭ

ϭϲ͘ϭ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

WĂƉŝĞƌ͕ƚĞŬƚƵƌĂ͕ĐĞůƵůŽnjĂ

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

hŬƌĂŝŶĂ

njĞĐŚLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

Włochy

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

&ƌĂŶĐũĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

DĞŬƐLJŬ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

EŝĞŵĐLJ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

ϭ

Słowacja

dƵƌĐũĂ

Węgry

Waga kraju dla danej branży

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϲ

ϲ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

<ŽĚ

branży

– 120 –

Branża

<ƌĂũ

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

<ĂŶĂĚĂ

Południowa Afryka

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϲ͘Ϯ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘ϭ͘

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Artykuły drukowane

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z ŶŝĐŚ

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Polimery, żywice i wyroby z nich

Węgry

Mołdawia

^ĞƌďŝĂ

^njǁĞĐũĂ

Włochy

ƌĂnjLJůŝĂ

njĞĐŚLJ

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

dƵƌĐũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

Węgry

Białoruś

,ŽůĂŶĚŝĂ

/ŶĚŝĞ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

DĂůĞnjũĂ

DĞŬƐLJŬ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

hŬƌĂŝŶĂ

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

ŐŝƉƚ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

<ĂnjĂĐŚƐƚĂŶ

>ŝƚǁĂ

DĂůĞnjũĂ

EŝĞŵĐLJ

^ĞƌďŝĂ

Słowacja

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

<ŽĚ

branży

– 121 –

Branża

<ƌĂũ

ϭϳ͘ϭ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

Polimery, żywice i wyroby zŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

^njǁĞĐũĂ

njĞĐŚLJ

,ŽůĂŶĚŝĂ

Włochy

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

DĞŬƐLJŬ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

dƵƌĐũĂ

Słowacja

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

ŚŝŶLJ

/ŶĚŝĞ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘Ϯ͘

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

dǁŽƌnjLJǁĂƐnjƚƵĐnjŶĞŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

EŝĞŵĐLJ

ZƵŵƵŶŝĂ

Węgry

ƵƐƚƌĂůŝĂ

ƵƐƚƌŝĂ

ĞůŐŝĂ

ƌĂnjLJůŝĂ

njĞĐŚLJ

&ŝůŝƉŝŶLJ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

/ƌůĂŶĚŝĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

DĂůĞnjũĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

njĞĐŚLJ

Włochy

DĞŬƐLJŬ

ZƵŵƵŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

ƵƐƚƌĂůŝĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

/ŶĚŝĞ

:ĂƉŽŶŝĂ

^ƚĂŶLJũĞĚŶŽĐnjŽŶĞ

dƵƌĐũĂ

ĞůŐŝĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϲ

ϱ

ϱ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

<ŽĚ

branży

– 122 –

Branża

<ƌĂũ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϳ͘ϯ

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

<ĂƵĐnjƵŬ͕ŐƵŵLJŝǁLJƌŽďLJnjŶŝĐŚ

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

ƌĂnjLJůŝĂ

ŚŝŶLJ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

^ĞƌďŝĂ

Słowacja

hŬƌĂŝŶĂ

/ŶĚŽŶĞnjũĂ

EŝĞŵĐLJ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

^njǁĞĐũĂ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

dƵƌĐũĂ

ĞůŐŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

Włochy

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

njĞĐŚLJ

/ŶĚŝĞ

DĞŬƐLJŬ

EŝĞŵĐLJ

ƌĂnjLJůŝĂ

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Szkło i ĐĞƌĂŵŝŬĂ

ϭϴ͘

ϭϴ͘

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

ŚŝŶLJ

<ĂŶĂĚĂ

Korea Południowa

>ŝƚǁĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

^ŝŶŐĂƉƵƌ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

hŬƌĂŝŶĂ

Węgry

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϴ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ

ϲ

ϱ

ϱ

ϱ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

/ƌůĂŶĚŝĂ

ϭ

Szkło i ceramika

:ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

Szkło i ceramika

Szkło i ceramika

Pozostałe towary

Pozostałe towary

DĂůĞnjũĂ

ϭ

^njǁĞĐũĂ

^njǁĞĐũĂ

:ĂƉŽŶŝĂ

ϭ

ϲ

ϰ

<ŽĚ

branży

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

ϭϵ͘

– 123 –

Branża

<ƌĂũ

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

Pozostałe towary

<ĂŶĂĚĂ

EŝĞŵĐLJ

^njǁĂũĐĂƌŝĂ

Włochy

&ƌĂŶĐũĂ

,ŝƐnjƉĂŶŝĂ

,ŽůĂŶĚŝĂ

hŬƌĂŝŶĂ

tŝĞůŬĂƌLJƚĂŶŝĂ

njĞĐŚLJ

>ŝƚǁĂ

DĞŬƐLJŬ

EŝŐĞƌŝĂ

^ĞƌďŝĂ

Słowacja

dƵƌĐũĂ

Węgry

ĞůŐŝĂ

ŚŝŶLJ

&ŝŶůĂŶĚŝĂ

ZƵŵƵŶŝĂ

Poz. 193

Waga kraju dla danej branży

ϰ

ϰ

ϰ

ϰ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

Ϯ

ϭ

ϭ

ϭ

ϭ