Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie włączenia kwalifikacji wolnorynkowej "Prowadzenie promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uniwersalnej w zakresie używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych" do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 29 lipca 2024 r.

Poz. 693

OBWIESZCZENIE

MINISTRA ZDROWIA 1)

z dnia 12 lipca 2024 r.

w sprawie włączenia kwalifikacji wolnorynkowej „Prowadzenie promocji zdrowia psychicznego,

profilaktyki uniwersalnej w zakresie używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych”

do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

Na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U.

z 2020 r. poz. 226 oraz z 2023 r. poz. 2005) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia informacje o włączeniu

kwalifikacji wolnorynkowej „Prowadzenie promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uniwersalnej w zakresie używania

substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji.

Minister Zdrowia: wz. W. Konieczny

1)

Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej – zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 2704).

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

omawia pojęcie profilaktyki opartej na podstawach naukowych;

omawia koncepcje promocji zdrowia psychicznego;

charakteryzuje profilaktykę uniwersalną;

charakteryzuje profilaktykę selektywną;

charakteryzuje profilaktykę wskazującą;

wskazuje różnice pomiędzy różnymi rodzajami profilaktyki.

wskazuje źródła pozyskiwania danych do planowania i realizacji działań z zakresu promocji zdrowia psychicznego i profilaktyki uniwersalnej;

omawia sposoby wykorzystania danych do planowania i realizacji działań z zakresu promocji zdrowia psychicznego i profilaktyki uniwersalnej.

1)

2)

3)

4)

5)

6)

1)

2)

Poszczególne efekty

uczenia się

Charakteryzuje

klasyfikację profilaktyki

i promocję zdrowia

psychicznego

Omawia źródła danych

i ich zastosowanie

do planowania działań

z zakresu profilaktyki

uniwersalnej i promocji

zdrowia psychicznego

Zestaw 1. Wiedza o profilaktyce

Monitor Polski

Syntetyczna charakterystyka efektów uczenia się

Osoba posiadająca kwalifikację jest przygotowana do samodzielnego prowadzenia programów profilaktyki uniwersalnej, opartych na naukowych podstawach, zapobiegających

rozwojowi zachowań ryzykownych ze szczególnym uwzględnieniem tych związanych z używaniem substancji psychoaktywnych i zaburzeniami behawioralnymi. W swojej

pracy wykorzystuje wiedzę o standardach jakości obowiązujących w profilaktyce i ewaluacji programów profilaktycznych, stosuje różnorodne techniki oraz metody prowadzenia

zajęć, a także potrafi przeprowadzić ewaluację procesu realizacji programu. Adekwatnie do wieku rozwojowego odbiorców programu dobiera i przeprowadza działania profilaktyczne, przyjmując za nie odpowiedzialność i kierując się zasadami etycznymi. W trakcie wykonywania swoich zadań zawodowych przestrzega obowiązujących regulacji prawnych.

3. Efek ty u czen ia się wymagan e d la k walifikacji wolnorynkowej

6 poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji

2. Poziom Polski ej Ramy Kwalifik acji przypisan y do kwalifikacji wolnorynkowej

Prowadzenie promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uniwersalnej w zakresie używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych

1. Nazwa k walifik acji wolnorynk owej

INFORMACJE O WŁĄCZENIU KWALIFIKACJI WOLNORYNKOWEJ „PROWADZENIE PROMOCJI ZDROWIA PSYCHICZNEGO, PROFILAKTYKI UNIWERSALNEJ

W ZAKRESIE UŻYWANIA SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH I ZABURZEŃ BEHAWIORALNYCH” DO ZINTEGROWANEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI

Załącznik do obwieszczenia Ministra Zdrowia

z dnia 12 lipca 2024 r. (M.P. poz. 693)

Charakteryzuje znaczenie

klimatu społecznego

miejsca, w którym

realizowane są działania

profilaktyczne oraz

promocji zdrowia

psychicznego

omawia czynniki mające wpływ na klimat społeczny miejsca, w którym są realizowane działania profilaktyczne;

omawia wpływ klimatu społecznego na zachowania;

omawia sposoby kształtowania pozytywnego klimatu społecznego w środowisku pracy profilaktycznej.

1)

2)

3)

omawia czynniki chroniące w poszczególnych okresach rozwojowych.

omawia strategie lub działania o niepotwierdzonej skuteczności w profilaktyce.

5)

2)

uzasadnia dobór treści, metod, środków działań profilaktycznych ze względu na etap rozwoju człowieka, w szczególności: okres prenatalny,

niemowlęcy, przedszkolny, wczesnoszkolny, adolescencji, młodzi dorośli;

4)

omawia czynniki ryzyka w poszczególnych okresach rozwojowych;

omawia strategie dotyczące działań w społeczności lokalnej, w szczególności: modyfikacji systemu organizacji życia społeczności, angażowania

osób w życie społeczności, dbania o bezpieczeństwo i możliwość uzyskania pomocy i wsparcia w społeczności lokalnej;

3)

1)

omawia strategie kształtowania norm społecznych, w szczególności: modyfikacji postaw i standardów obyczajowych, ograniczania dostępności

substancji psychoaktywnych, ograniczania dostępności gier hazardowych;

2)

Monitor Polski

Charakteryzuje czynniki

ryzyka i czynniki

chroniące związane

z występowaniem

zachowań ryzykownych

omawia strategie mające zastosowanie w szkole lub w rodzinie, w szczególności: rozwijania umiejętności życiowych, edukacji normatywnej,

rozwijania umiejętności wychowawczych rodziców albo opiekunów prawnych (w tym edukacji dziecka w zakresie bezpiecznego posługiwania się technologiami informacyjno-komunikacyjnymi (TIK), mentoringu, budowania więzi ze szkołą);

1)

3)

Charakteryzuje strategie

promocji zdrowia

psychicznego oraz

strategie profilaktyczne

zgodnie z aktualną

wiedzą naukową

wymienia przepisy regulujące ochronę szczególnej kategorii danych osobowych dotyczących zdrowia, zawarte w rozporządzeniu Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych

osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach

pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581).

2)

omawia teorie, koncepcje, modele zweryfikowane w badaniach skuteczności programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego,

w szczególności: społecznego uczenia się A. Bandury, zachowań problemowych lub ryzykownych S. Jessor i R. Jessora, planowanego działania

I. Ajzena i M. Fishbeina, przywiązania J. Bowlby’ego, rozwoju psychospołecznego E. Eriksona, resilience – Garmezy N., Rutter M., Werner E.,

Masten A., Luthar S., transteoretyczny model zmiany J. Prochaski i C. DiClemente.

wymienia podstawy prawne mające zastosowanie w planowaniu i realizacji działań profilaktyki uniwersalnej;

omawia odpowiedzialność karną i cywilną związaną z naruszaniem przepisów odnoszących się w szczególności do: alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych, nowych substancji psychoaktywnych oraz zaburzeń behawioralnych;

1)

Charakteryzuje teorie,

koncepcje i modele,

których przydatność

w profilaktyce została

zweryfikowana

empirycznie

Omawia przepisy prawa

mające zastosowanie

w planowaniu i realizacji

działań profilaktycznych

wskazuje rozwiązania pojawiających się dylematów etycznych podczas planowania, realizacji i ewaluacji działań profilaktycznych.

omawia ewaluację formatywną;

omawia ewaluację procesu;

omawia ewaluację wyników;

omawia znaczenie ewaluacji dla podnoszenia jakości działań profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego.

3)

1)

2)

3)

4)

Omawia rodzaje

i znaczenie ewaluacji

omawia fazy procesu grupowego i ich konsekwencje dla prowadzenia zajęć;

omawia sposoby reagowania i prowadzenia zajęć w sytuacjach trudnych, w szczególności: opór grupy, milczenie, odmowa udziału przez

uczestnika, agresja, niestosowanie się do zasad uzgodnionych w kontrakcie grupowym.

omawia zrealizowany program profilaktyczny, w tym: grupę docelową, cele programu, strategie profilaktyczne, program działań profilaktycznych,

techniki i metody prowadzenia zajęć, zasoby rzeczowe i osobowe, scenariusze zrealizowanych zajęć, materiały edukacyjne, warunki organizacyjne oraz zastosowane sposoby ochrony danych osobowych;

omawia przeprowadzoną ewaluację procesu zrealizowanego programu profilaktycznego, w tym: metody zbierania danych, narzędzia, napotkane

trudności i sposoby ich pokonania, zastosowane sposoby analizy danych, wyniki i wnioski z ewaluacji.

1)

2)

1)

2)

Charakteryzuje

dynamikę pracy z grupą

w profilaktyce

uniwersalnej

Przygotowuje

sprawozdanie z realizacji

programu zgodnego

z aktualną wiedzą

naukową na temat

profilaktyki

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Monitor Polski

Zestaw 2. Realizowanie działań profilaktycznych

omawia standardy etyczne mające zastosowanie podczas planowania, realizacji i ewaluacji działań profilaktycznych;

2)

wskazuje źródła wiedzy na temat programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego rekomendowanych w ramach Systemu Rekomendacji Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego.

3)

omawia działania potencjalnie niekorzystne lub szkodliwe;

omawia model logiczny programu profilaktycznego lub promocji zdrowia psychicznego;

2)

1)

omawia standardy jakości programów profilaktycznych stosowane w szczególności przez: United Nations Office on Drugs and Crime,

European Drug Prevention Quality Standards, System Rekomendacji Programów Profilaktyki i Promocji Zdrowia Psychicznego;

omawia konsekwencje zdrowotne i społeczne związane z zaburzeniami behawioralnymi.

2)

1)

omawia konsekwencje zdrowotne i społeczne związane z używaniem alkoholu i środków odurzających, substancji psychotropowych, środków

zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych;

1)

Omawia zagadnienia

etyczne prowadzenia

działań profilaktycznych

i promocji zdrowia

psychicznego

Charakteryzuje standardy

jakości w profilaktyce

zachowań ryzykownych

Charakteryzuje

konsekwencje wynikające

z używania substancji

psychoaktywnych

oraz zaburzeń

behawioralnych

rozmowa indywidualna z komisją;

analiza dowodów i deklaracji;

prezentacja.

2)

3)

4)

posiadać udokumentowane przynajmniej pięcioletnie doświadczenie w upowszechnianiu i realizacji programów profilaktycznych opartych na naukowych podstawach lub

niniejszą kwalifikację i udokumentowane trzyletnie doświadczenie w upowszechnianiu i realizacji programów profilaktycznych opartych na naukowych podstawach;

posiadać udokumentowane przynajmniej trzyletnie doświadczenie w zakresie pracy w obszarze zaburzeń behawioralnych z osobami z grup ryzyka lub trzyletnie doświadczenie w pracy szkoleniowej przygotowującej do pracy z ww. osobami;

autorstwo, współautorstwo lub udokumentowany udział w opracowaniu, adaptacji lub ewaluacji programu profilaktycznego, który uzyskał rekomendację w ramach Systemu

Rekomendacji Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego.

2)

3)

4)

publikacji naukowych lub popularyzujących wiedzę z zakresu profilaktyki opartej na podstawach naukowych, nie starszych niż 10 lat;

autorstwa lub współautorstwa co najmniej jednego programu rekomendowanego w ramach Systemu Rekomendacji Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego lub udziału w adaptacji takiego programu;

1)

2)

Komisja może potwierdzić wybrane efekty uczenia się zawarte w zestawie 1 „Wiedza o profilaktyce” na podstawie np.

Kandydat przedstawia sprawozdanie z realizowanego przez siebie programu, pozwalające na potwierdzenie efektu uczenia się „Przygotowuje sprawozdanie z realizacji programu zgodnego z aktualną wiedzą naukową na temat profilaktyki” z zestawu 2 „Realizowanie działań profilaktycznych”.

Pozostałe efekty uczenia się potwierdzane są za pomocą metod analizy dowodów i deklaracji, prezentacji oraz rozmowy z komisją.

Za pomocą testu wiedzy oraz rozmowy indywidualnej z komisją jest potwierdzane posiadanie efektów uczenia się zawartych w zestawie 1 „Wiedza o profilaktyce” oraz efektu

uczenia się „Charakteryzuje dynamikę pracy z grupą w profilaktyce uniwersalnej” z zestawu 2 „Realizowanie działań profilaktycznych”.

Monitor Polski

1.3. Sposób przeprowadzenia walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne

posiadać udokumentowany dorobek naukowy w dziedzinie profilaktyki uzależnień lub innych zachowań ryzykownych;

1)

Każdy z członków komisji dodatkowo musi spełnić przynajmniej jeden z poniższych warunków, a komisja łącznie musi spełniać wszystkie warunki

Przynajmniej jeden z członków komisji posiada stopień naukowy doktora w dziedzinie nauk społecznych, humanistycznych, medycznych lub nauk o zdrowiu, a pozostali tytuł

zawodowy magistra na kierunkach psychologia, pedagogika, socjologia, zdrowie publiczne lub pokrewnych.

Komisja składa się co najmniej z 3 osób.

1.2. Zasoby kadrowe

test teoretyczny;

1)

W czasie walidacji wymagane jest stosowanie co najmniej następujących metod

1.1. Metody

1. Weryfikacja

4. Ramowe wymagan ia dotyczące metod przep rowadzania walidacji, osób przeprowadz aj ąc yc h walidac j ę or az w ar unków or ganiz ac yj n ych i materialn ych n iezbędn ych do prawidłowego i bezpiecznego przeprowadzania walidac j i

dokumentów poświadczających prowadzenie zajęć w ramach szkolnictwa wyższego, z zakresu promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uniwersalnej w obszarze używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych (np. w postaci sylabusów lub dokumentów równoważnych), zawierających treści zawarte w zestawie 1

„Wiedza o profilaktyce”.

4)

dokumentów (wydanych nie później niż 3 lata od osiągnięcia przez kwalifikację statusu funkcjonującej) poświadczających efekty uczenia się wyżej wymienionego zestawu,

wydanych przez jednostkę podległą Ministerstwu Zdrowia właściwą w sprawie uzależnień.

2)

warunki umożliwiające przeprowadzenie prezentacji oraz rozmowy z komisją.

2)

– 6 –

Bezterminowo

7. Okres ważności certyfikatu k wal ifikacji woln orynkowej, bezterminowy lub określony, or az war unki pr z e dłuż e nia w aż nośc i, j e ż e li

ok res ważnoś ci certyfi katu został określon y

Nie określa się

6. In ne, poza p ozytywnym wyn ik iem walidacji, warunki uzyskania kwalifikacji wolnorynkowe j

Kwalifikacja pełna na poziomie 6 Polskiej Ramy Kwalifikacji.

Przedstawienie dokumentów poświadczających

1) posiadanie kwalifikacji pełnej na poziomie 6 Polskiej Ramy Kwalifikacji i co najmniej dwuletniego stażu pracy z dziećmi i młodzieżą, np. wolontariat, różne formy zatrudnienia;

2) zrealizowanie minimum 50 godzin zajęć profilaktycznych lub ukończenie szkolenia przygotowującego do prowadzenia przynajmniej jednego programu znajdującego się

w polskim Systemie Rekomendacji Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego;

3) zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego (podstawą niedopuszczenia do walidacji jest skazanie za przestępstwa z rozdziału XXV ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. ‒

Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17), popełnione na szkodę małoletniego poniżej 15 r.ż.), wydane nie wcześniej niż 6 miesięcy przed datą przystąpienia do walidacji.

Monitor Polski

5. Waru nk i, jaki e musi sp eł ni ać osoba p rzystęp ująca do walidacji

Nie określa się wymagań dla tego etapu.

2. Identyfikacja i dokumentacja

warunki umożliwiające przeprowadzenie testu wiedzy;

1)

Instytucja certyfikująca musi zapewnić

dokumentów poświadczających realizację programów rekomendowanych w ramach Systemu Rekomendacji Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego

w wymiarze co najmniej 30 godzin w ciągu ostatnich 3 lat lub

1)

Komisja może potwierdzić wybrane efekty uczenia się zawarte w zestawie 2 „Realizowanie działań profilaktycznych” na podstawie np.

dokumentów poświadczających: projektowanie badań ewaluacyjnych lub wykonaną analizę danych z ewaluacji programów profilaktycznych, lub przeprowadzenie ewaluacji formatywnej lub ewaluacji wyników programu profilaktycznego, zgodnie z metodologią badań naukowych;

3)

Nie rzadziej niż raz na 10 lat

10. Termin dokon ywani a p rzegląd u k walifik acji, z u względnieniem terminu, o którym m owa w ar t . 27 ust . 1 ust aw y z dnia 22 gr udnia

2015 r. o Z integrowanym S ystemie Kwalifikacji

Nie określa się

9. Dod atkowe warun ki, które muszą spełniać p odmio ty ubiegające się o uprawnienie do c e r t yf ikowania na podst aw ie ar t . 41 ust . 1 ust aw y

z d n ia 22 gru dn ia 2015 r. o Z integrowanym S ystem ie Kwalifikacji

Nie określa się

3) zakresu i częstotliwości składania sprawozdań z działalności, o których mowa w art. 76 ust. 1–3 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji.

2) zakresu i częstotliwości sporządzania raportów z zewnętrznego zapewniania jakości, o których mowa w art. 68 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym

Systemie Kwalifikacji;

1) zakresu i częstotliwości ewaluacji wewnętrznej, o której mowa w art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2020 r.

poz. 226 oraz z 2023 r. poz. 2005);

8. Dod atk owe wymagan ia wyn ikające ze specyfiki k walifikacji wolnorynkowej, dotycząc e