Uchwała nr 38 Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2024 r. w sprawie Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2024-2027

§ 1. Uchwala się Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2024–2027, stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

1)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r. poz. 1273, 1407, 1429, 1641, 1693 i 1872.

Załącznik

do uchwały

nr 38 Rady Ministrów

z dnia 30

kwietnia

r. (M.P. poz.

334)r.

z dnia

302024

kwietnia

2024

(M.P. poz. )

RZECZPOSPOLITA POLSKA

WIELOLETNI PLAN FINANSOWY

PAŃSTWA NA LATA 2024–2027

Warszawa, kwiecień 2024 roku

Wstęp

„Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2024-2027” (WPFP) został opracowany na podstawie

ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.).

Zgodnie z nią WPFP przedstawia wstępną prognozę podstawowych wielkości makroekonomicznych

i stanowi podstawę przygotowania projektu ustawy budżetowej na kolejny rok budżetowy. Ponadto

WPFP m.in. określa cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji.

WPFP nie zawiera już aktualizacji Programu konwergencji, ponieważ odpowiednie przepisy UE

stanowiące podstawę do jego opracowania przestały obowiązywać w kwietniu br.

CZĘŚĆ I

Część I

Spis treści

Strona

Podsumowanie

4

I.

Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

5

II.

Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

8

II.1.

Zmiany zarządzania gospodarczego w UE

8

II.2.

Wynik nominalny sektora instytucji rządowych i samorządowych

10

II.3.

Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

13

III.

Krajowe ramy budżetowe – planowane zmiany

15

Aneks tabelaryczny

18

Spis wykresów

Strona

Wykres 1. Luka VAT (w %) oraz tzw. compliance effect (w mld zł)

13

Spis tabel

Strona

Tabela 1. Wzrost gospodarczy – kluczowe elementy prognozy

7

Tabela 2. Rządowe wsparcie osłonowe w związku ze wzrostem cen energii (według metodyki unijnej)

11

Tabela 3. Sektor instytucji rządowych i samorządowych – kluczowe elementy prognozy

12

Tabela 4. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (koniec roku)

13

Tabela 5. Wzrost gospodarczy

18

Tabela 6. Procesy inflacyjne

18

Tabela 7. Rynek pracy

19

Tabela 8. Sektor instytucji rządowych i samorządowych

19

Tabela 9. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

20

Spis ramek

Strona

Ramka 1. Zarządzanie gospodarcze w UE – postanowienia kluczowe dla Polski

8

Część I

Podsumowanie

Część pierwsza WPFP przedstawia średniookresową prognozę sytuacji gospodarczej Polski i jej

finansów publicznych do 2027 r. Scenariusz makrofiskalny na lata 2024-2027 wykorzystuje dane

dostępne do dnia 22 kwietnia br.

Z końcem kwietnia br. zaczęły obowiązywać przepisy UE uchylające obowiązek opracowywania

programów stabilności lub konwergencji. Wszystkie państwa członkowskie zostały natomiast

zobowiązane do opracowania jeszcze w tym roku średniookresowych planów budżetowych

i strukturalnych, które będą mieć zasadnicze znaczenie dla koordynacji polityk gospodarczych państw

UE.

W 2024 r. oczekiwane jest przyspieszenie wzrostu realnego PKB do 3,1 % (wobec 0,2 % rok wcześniej).

W kolejnych latach, m.in. dzięki stale malejącej inflacji oraz inwestycjom podejmowanym w ramach

Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, wzrost gospodarczy w Polsce utrzyma się na

poziomie średnio ponad 3 %.

Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł w 2023 r. do 5,1 % PKB. Przyczyniły się

do tego zwiększone wydatki obronne, środki zastosowane w celu złagodzenia skutków wysokich cen

energii oraz pomoc dla osób uciekających z Ukrainy po inwazji Rosji. W roku bieżącym oczekuje się

utrzymania się deficytu powyżej 3 % PKB. Od 2025 r. zakładane jest jego stopniowe zmniejszanie,

średnio o 0,5 % PKB w ujęciu strukturalnym rocznie. Mimo to, z powodu wydatków militarnych, bez

dodatkowych działań konsolidacyjnych dług sektora przekroczyłby w 2026 r. 60 % PKB. Aby zapobiec

tej sytuacji, rząd przedstawi na jesieni tego roku strategię konsolidacji w ramach planu budżetowo-strukturalnego wymaganego nowymi zasadami zarządzania gospodarczego UE. W efekcie jej realizacji

dług sektora nie przekroczy 60 % PKB.

Część I

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

Otoczenie zewnętrzne

Po wyraźnym pogorszeniu dynamiki aktywności gospodarczej na polskich głównych rynkach

eksportowych przewidywana jest jej stopniowa poprawa w 2024 r. Według prognozy Komisji

Europejskiej z lutego br. (European Economic Forecast, Winter 2024), wzrost PKB w Unii Europejskiej

(UE) w 2024 r. przyspieszy do 0,9 % wobec 0,5 % w roku ubiegłym. Spodziewane ożywienie

aktywności w UE to w dużej mierze efekt prognozowanej wyższej dynamiki konsumpcji prywatnej,

w warunkach dobrej sytuacji na rynku pracy i wyraźnie niższej inflacji.

Produkt Krajowy Brutto

W 2023 r. tempo wzrostu realnego PKB wyniosło 0,2 %. Główną przyczyną spowolnienia

gospodarczego było znaczne osłabienie dynamiki spożycia prywatnego wywołane inflacją i związanymi

z nią konsekwencjami, czyli czasowym spadkiem płac realnych i zaostrzeniem polityki pieniężnej.

Drugim czynnikiem był wyraźnie ujemny wkład zmiany zapasów do PKB. Natomiast w 2024 r.

przewidujemy, że nastąpi ożywienie gospodarcze – wzrost PKB przyspieszy do 3,1 %. Wpływ na to

będzie miała spadająca inflacja (w ujęciu całorocznym), powrót do wyraźnie dodatniej dynamiki płac

realnych wspieranej przez podwyżki płacy minimalnej oraz wynagrodzeń w sektorze publicznym.

Czynnikami dodatkowo pobudzającymi wzrost PKB będą rozpoczęte realizacje inwestycji w ramach

Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Inwestycje te będą znacząco

stymulować gospodarkę również w 2025 r. Oczekuje się, że PKB zwiększy się wtedy o 3,7 % i będzie

to rok najszybszego tempa wzrostu w horyzoncie prognozy.

Analiza podstawowych składników zagregowanego popytu

Po spadku konsumpcji prywatnej w 2023 r. o 1 % w bieżącym roku spodziewamy się wyraźnego

wzrostu jej dynamiki. W efekcie przewiduje się, że spożycie prywatne wzrośnie w 2024 r. o 3,5 %,

natomiast spożycie ogółem, uwzględniające także wzrost spożycia publicznego, zwiększy się o 3,9 %.

Planowany wyraźny wzrost wydatków na obronność oraz rozpoczęcie realizacji projektów z KPO

wpłyną na wzrost inwestycji w najbliższych latach. Inwestycjom sprzyjać będzie również mniejszy

koszt kapitału i korzystniejsze niż w roku ubiegłym warunki finansowania. Prognozuje się, że

inwestycje ogółem zwiększą się o 2,9 % w 2024 r., głównie za sprawą inwestycji publicznych, gdyż

tempo wzrostu inwestycji prywatnych znacząco osłabnie w stosunku do wysokich wzrostów

odnotowanych w zeszłym roku. Natomiast od 2025 r. spodziewamy się wysokich wzrostów zarówno

inwestycji prywatnych, które będą stymulowane poprzez spadający koszt kapitału, utrzymywanie się

korzystnej sytuacji gospodarczej i kumulację środków z KPO oraz publicznych, łącznie przekładających

się na spodziewany wzrost inwestycji ogółem o 10,2 %. W scenariuszu założono także, że wkład zmiany

zapasów we wzrost PKB w br., jak również w kolejnych latach, będzie neutralny.

2023 r. charakteryzował się słabą koniunkturą zarówno w Polsce, jak i u jej głównych partnerów

handlowych, co przełożyło się na niski wzrost eksportu i spadek importu (odpowiednio o 3,4 % i -2,0 %).

Jednak w bieżącym roku spodziewane jest odbicie w handlu zagranicznym. Prognozowany wzrost

eksportu wyniesie w 2024 r. 3,7 %, a importu 4,8 %. Ujemny wkład eksportu netto we wzrost PKB

będzie wynikał przede wszystkim z wysokiej dynamiki popytu krajowego w Polsce przy

umiarkowanym odbiciu dynamiki PKB w strefie euro, której poprawa w kolejnym roku powinna

przełożyć się na wzrost eksportu do 5,6 %. Wzrost importu w 2025 r. będzie jednak jeszcze wyraźniejszy

(o 7,5 %), co przełoży się na ujemny wkład eksportu netto we wzrost PKB, wynoszący - 0,6 pkt. proc.

Rynek pracy

W 2023 r. zharmonizowana stopa bezrobocia BAEL w Polsce utrzymywała się na niskim poziomie 2,8 %.

W wyniku procesów demograficznych oraz ujemnego salda migracji podaż pracy spadnie o 0,3 %

w 2024 r. oraz o 0,1 % w 2025 r. Liczba pracujących ogółem spadnie natomiast o 0,2 % w 2024 r. oraz

wzrośnie o 0,1 % w 2025 r. W efekcie stopa bezrobocia BAEL wyniesie średnio w 2024 r. nieznacznie

więcej niż w roku ubiegłym, tj. 2,9 %, a w 2025 r. obniży się do 2,7 %.

Część I

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

Oczekuje się, że, podobnie jak w roku ubiegłym, przeciętne zatrudnienie w gospodarce narodowej

w 2024 r. wzrośnie o 0,5 % oraz o 0,7 % w 2025 r. W br. oczekiwany jest spadek stopy bezrobocia

rejestrowanego do 5,0 % na koniec roku, a w 2025 r. do 4,9 %.

Wynagrodzenia

Zgodnie z prognozą, wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2024 r. wyniesie

11,9 %. W ujęciu realnym przeciętne wynagrodzenia wzrosną o 6,4 %, w porównaniu do 0,9 % wzrostu

w roku ubiegłym. Wpływ na tak znaczący wzrost mają przede wszystkim podwyżki płacy minimalnej

oraz wzrost wynagrodzeń w sektorze publicznym. W 2025 r. wynagrodzenia wzrosną o 7,1 % czyli

o 3 pkt. proc. powyżej prognozowanej inflacji.

Inflacja

Według prezentowanego scenariusza, w 2024 r. inflacja konsumencka wyniesie 5,2 %, a w 2025 r. 4,1 %.

W pierwszej połowie bieżącego roku inflacja pozostanie na niskim poziomie, a następnie spodziewany

jest jej wzrost wynikający z odmrożenia cen prądu i gazu dla gospodarstw domowych.

W przedstawionej prognozie założono odmrożenie cen, bez uwzględnienia ewentualnych działań

osłonowych w tym zakresie.

Stopy procentowe i kurs walutowy

W odniesieniu do stóp procentowych NBP prezentowany scenariusz opiera się na oczekiwaniach

rynkowych dostępnych w momencie przygotowania prognozy. Według nich na koniec 2024 r. główna

stopa procentowa NBP (stopa referencyjna) wyniesie 5,25 %, a na koniec 2027 r. 4,0 %

Na potrzeby prognozy przyjęto założenie techniczne o zamrożeniu kursów walutowych w horyzoncie

prognozy – kurs euro w złotych (EUR/PLN) na poziomie 4,34, a kurs dolara amerykańskiego w złotych

(USD/PLN) na poziomie 4,02.

Lata 2026-2027

W latach 2026-2027 przewidywane tempo wzrostu PKB wyniesie odpowiednio 3,4 % i 3,0 %. Wpływ

na to będzie miał popyt krajowy, wspierany przez dalsze wykorzystywanie środków z KPO i wysoką

dynamikę inwestycji oraz prognozowane stopniowe wycofywanie się z restrykcyjnej polityki pieniężnej

przy wyraźnie niższej inflacji. W horyzoncie prognozy przewiduje się utrzymanie stopniowego spadku

inflacji w kierunku celu inflacyjnego NBP. W 2026 r. średnioroczna inflacja wyniesie 3,3 %, a w 2027 r.

2,5 %. Popyt krajowy będzie wspierany przez dalsze wykorzystywanie środków z KPO i wysoką

dynamikę inwestycji. Zgodnie z prezentowanym scenariuszem, dynamika PKB pozostanie powyżej

dynamiki PKB potencjalnego, co, na końcu horyzontu prognozy, pozwoli na zmniejszenie ujemnej luki

PKB. W kontekście rynku pracy lata 2026-2027 powinny przynieść dalszą stabilizację stopy bezrobocia

rejestrowanego poniżej 5,0 % i kontynuacji wzrostu przeciętnego zatrudnienia na poziomie 0,7 % i 0,5 %

w skali roku.

Czynniki ryzyka dla przyjętego scenariusza makroekonomicznego

Głównym czynnikiem ryzyka dla przyjętego scenariusza makroekonomicznego jest koniunktura

w otoczeniu zewnętrznym polskiej gospodarki. Prezentowana prognoza zakłada, że wzrost gospodarczy

w UE, która jest największym partnerem handlowym Polski, będzie zgodny ze scenariuszem

makroekonomicznym opublikowanym przez Komisję Europejską w lutym 2024 r. Komisja Europejska

podkreśla jednak, że przedłużające się napięcia geopolityczne przechylają bilans czynników ryzyka

w kierunku bardziej niekorzystnych wyników, a utrzymywanie się restrykcyjnych warunków

monetarnych może jeszcze bardziej opóźnić ożywienie aktywności gospodarczej, ograniczając inflację.

Kolejnym czynnikiem ryzyka dla prognozy jest dalszy przebieg wojny w Ukrainie oraz rozwój sytuacji

na Bliskim Wschodzie i ich wpływ na krajową i światową gospodarkę. Pomimo że sytuacja na rynkach

surowcowych ustabilizowała się w 2023 r., nadal istnieje ryzyko, że w przypadku intensyfikacji

konfliktów wpłynie ona ponownie na wzrost cen krajowych. Dodatkowo, w sytuacji nagłego

zakończenia wojny część uchodźców i migrantów przedwojennych z Ukrainy pracujących w Polsce

i łagodzących spadek podaży pracy wynikający z przyczyn demograficznych może w krótkim czasie

zdecydować się na powrót do kraju pochodzenia. Nie pozostałoby to bez wpływu na polski rynek pracy.

Część I

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

Czynnikiem ryzyka dla scenariusza bazowego jest też termin i stopień realizacji projektów z KPO, który

przewiduje wykorzystanie środków z unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania

Odporności w wysokości 59,8 mld euro.

Wpływ Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności

Prezentowany scenariusz makroekonomiczny uwzględnia realizację projektów z KPO, który przewiduje

wykorzystanie środków z części grantowej oraz pożyczkowej unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy

i Zwiększania Odporności. Beneficjentami środków będą sektor rządowy i prywatny, a środki te zostaną

wykorzystane na wydatki bieżące i majątkowe. W zależności od typu sektora oraz wydatków zakładamy

wpływ środków z KPO na inwestycje publiczne oraz prywatne, zużycie pośrednie sektora instytucji

rządowych i samorządowych oraz dochód mieszany.

W 2026 r., czyli ostatnim planowym roku wydatkowania środków z KPO, PKB Polski będzie wyższy

o 1,6 % (szacunki Komisji Europejskiej, porównanie do scenariusza bez KPO). W hipotetycznej sytuacji

braku realizacji KPO dynamika PKB w kolejnych latach stopniowo rosłaby (m.in. dzięki poprawie

nastrojów konsumenckich i dochodu do dyspozycji gospodarstw domowych, spadającemu kosztowi

kapitału), jednak w wyraźnie niższym tempie niż w przypadku wzrostu wspieranego przez realizację

inwestycji z KPO.

Tabela 1. Wzrost gospodarczy – kluczowe elementy prognozy

2023

2024

2025

2026

2027

PKB w ujęciu realnym, wzrost w %

0,2

3,1

3,7

3,4

3,0

Nakłady brutto na środki trwałe, wzrost w %

13,1

2,9

10,2

6,7

4,6

Stopa bezrobocia, w %

5,1

5,0

4,9

4,9

4,9

Średnioroczny wzrost cen towarów i usług

konsumpcyjnych, w %

11,4

5,2

4,1

3,3

2,5

Źródło: Ministerstwo Finansów.

Część I

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

II.1.

Zmiany zarządzania gospodarczego w UE

Od 2024 r., po kilkuletniej przerwie wywołanej pandemią i przedłużonej wskutek ataku Rosji na

Ukrainę, ponownie obowiązują unijne reguły budżetowe. Z końcem kwietnia weszła jednak w życie

reforma zarządzania gospodarczego (tj. nadzoru finansów publicznych państw członkowskich

i koordynacji ich polityk gospodarczych). Ma ona wesprzeć państwa członkowskie we wzmocnieniu

stabilności finansów publicznych, tworzeniu warunków sprzyjających wysokiemu i zrównoważonemu

wzrostowi gospodarczemu i zwiększeniu odporności gospodarki UE.

Najbardziej znane z reguł (próg 3 % PKB dla deficytu oraz 60 % PKB dla długu) pozostały bez zmian,

lecz prawo UE nie przewiduje już np. przygotowania przez państwa członkowskie programów

stabilności i konwergencji. W efekcie w Polsce konieczna będzie zmiana przepisów dotyczących

Wieloletniego Planu Finansowego Państwa (nowelizacja ustawy o finansach publicznych), usuwająca

odwołania do Programu konwergencji.

Wszystkie państwa członkowskie zostały natomiast zobowiązane opracować na jesieni tego roku

średniookresowe plany budżetowo-strukturalne. Najważniejszy element planów stanowić będą ścieżki

wydatków, wiążące na okres co najmniej 4 lat (por. ramka 1). Niektóre elementy reformy nie zostały

doprecyzowane w przepisach UE i będą w najbliższych tygodniach podlegać dalszym pracom państw

UE i Komisji Europejskiej.

Ramka 1. Zarządzanie gospodarcze w UE – postanowienia kluczowe dla Polski

1) Do 20 września br. kraje UE prześlą do instytucji UE nowe średniookresowe plany budżetowo-strukturalne. Przepisy przejściowe UE dopuszczają przesunięcie tego terminu o „rozsądny okres”

i Polska planuje przekazać swój plan w uzgodnionym z Komisją Europejską terminie, który pozwoli

zapewnić spójność między planem a projektem ustawy budżetowej na rok 2025. Plany zastąpią

programy stabilności i konwergencji oraz Krajowe Programy Reform.

2) Komisja Europejska do 21 czerwca br. przekaże państwom członkowskim z deficytem lub

długiem powyżej wartości referencyjnych trajektorie wydatków sektora instytucji rządowych

i samorządowych na 4 (i 7) następne lata. Zostaną one oszacowane z wykorzystaniem analizy

stabilności zadłużenia w średnim okresie (Debt Sustainability Analysis, DSA) 1, co ma zagwarantować

różnicowanie wymogów wobec poszczególnych krajów. Referencyjne trajektorie spełnią następujące

warunki

- prognozowany przez Komisję Europejską dług pozostanie, dzięki przestrzeganiu tej trajektorii, poniżej

60 % PKB albo znajdzie się w tendencji spadkowej w horyzoncie 10 lat po okresie dostosowania

- prognozowany przez Komisję Europejską deficyt nominalny na koniec okresu dostosowania będzie,

dzięki przestrzeganiu tej trajektorii i bez zmian polityki budżetowej, niższy niż 3 % PKB i utrzyma się

poniżej tego progu w horyzoncie 10 lat po tym okresie

- wysiłek fiskalny w całym planie będzie proporcjonalny

- coroczny średni spadek długu w okresie planu wyniesie minimum 1 % PKB w państwach z długiem

ponad 90 % PKB albo 0,5 % PKB w krajach z długiem ponad 60 % PKB, lecz nieprzekraczającym 90 %

PKB (w przypadku krajów w procedurze nadmiernego deficytu – warunek stosuje się po wyjściu

z procedury)

1

DSA dotychczas pełniła rolę pomocniczą dla oceny ryzyka dla stabilności finansów publicznych państw UE,

prezentowanej w raportach publikowanych przez Komisję Europejską (raz na 3 lata w „Fiscal Sustainability

Report”, a w pozostałych latach w „Debt Sustainability Monitor”). W nowych regułach UE ta sama metodyka

będzie służyć do wyliczania minimalnego wysiłku fiskalnego potrzebnego, aby zapewnić stabilność finansów

publicznych (według określonych warunków). DSA składa się z części deterministycznej, obejmującej bazową

ścieżkę relacji długu do PKB i testy warunków skrajnych („stress tests”), oraz z symulacji stochastycznych

obejmujących typowe wstrząsy, które odzwierciedlają szeroką niepewność makroekonomiczną.

Część I

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

- minimalny wysiłek strukturalny wyniesie 0,5 % PKB do momentu zakończenia procedury

nadmiernego deficytu

3) Państwa członkowskie zaprezentują w nowych planach swoje szacunki wydatków – jeśli będą

odbiegać od trajektorii referencyjnych Komisji Europejskiej, należy to uzasadnić. Rada Ecofin po

ocenie planów dokonanej przez Komisję Europejskiej zarekomenduje państwom członkowskim

ścieżki wydatków wiążące dla co najmniej 4 kolejnych ustaw budżetowych.

4) Rekomendowane przez Radę Ecofin ścieżki wydatków netto będą obejmować wszystkie

wydatki sektora z wyłączeniem takich samych kategorii jak dotychczas (tj. bez kosztów obsługi

długu, skutku działań dyskrecjonalnych po stronie dochodowej, części cyklicznej zasiłków dla

bezrobotnych, działań jednorazowych i tymczasowych, wydatków na programy UE całkowicie

równoważonych dochodami z funduszy UE) oraz krajowego współfinansowania funduszy UE.

5) Nadzór finansów publicznych państw UE bazować będzie wyłącznie na ocenie przestrzegania ścieżki

wydatków. Ścieżka korygująca deficyt zalecana przez Radę podczas procedury nadmiernego deficytu

nie powinna być mniej ambitna niż ścieżka wydatków rekomendowana przez nią po ocenie planów

średniookresowych. W konsekwencji redukcja nadmiernego deficytu będzie mogła być rozłożona

na co najmniej 4 lata. Wysiłek fiskalny nie powinien być jednak odkładany na koniec planu, chyba że

dany kraj realizuje projekty Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności finansowane

pożyczkami lub ponosi ciężar współfinansowania funduszy UE w okresie 2025-26.

6) Wzrost inwestycji w obronność będzie jednym z istotnych czynników w procedurze nadmiernego

deficytu, czyli będzie uwzględniany w ocenie sytuacji budżetowej danego państwa. Oznacza to, że

przy inicjowaniu procedury nadmiernego deficytu Komisja Europejska będzie analizować wpływ

wzrostu inwestycji publicznych w obronę narodową w danym kraju na przekroczenie przez deficyt

sektora instytucji rządowych i samorządowych progu 3 % PKB. Jeśli przekroczenie tego progu

wynikałoby tylko ze wzrostu inwestycji w obronność, dane państwo nie musiałoby korygować deficytu

do poniżej 3 % PKB. Przepisy UE dotyczące roli wydatków obronnych w procedurze nadmiernego

deficytu mówią o wzroście inwestycji publicznych powyżej „średniej UE” oraz „trendów

średniookresowych”. Ponieważ jest to nowe rozwiązanie, nie ma interpretacji tych pojęć ze strony

Komisji Europejskiej.

7) Zarówno dotychczasowe, jak i nowe przepisy UE dopuszczają specjalne traktowanie wszystkich

wydatków na obronę w procedurze nadmiernego deficytu. Wymagają one bowiem zwrócenia przez

UE „szczególnej uwagi" na „wkład finansowy we wspieranie solidarności międzynarodowej

i osiąganie celów polityki UE". W ocenie Polski wydatki obronne w krajach członkowskich to przejaw

odpowiedzialności tych państw za bezpieczeństwo całej UE, czyli właśnie „wkład finansowy we

wspieranie solidarności międzynarodowej i osiąganie celów polityki UE”.

8) Państwo członkowskie może zaproponować w planie średniookresowym wydłużenie okresu

dostosowawczego (tj. okresu redukcji deficytu lub długu) z 4 do 7 lat pod warunkiem zobowiązania

się do realizacji reform i inwestycji wspierających zrównoważony wzrost, stabilność długu

i realizację priorytetów UE. Opis reform i inwestycji musi zawierać wskaźniki umożliwiające ocenę

ich realizacji. Reformy muszą zostać zakończone w ciągu 4 lat obowiązywania planu, a znaczny postęp

w realizacji inwestycji musi zostać osiągnięty w wydłużonym (maksymalnie 7-letnim) okresie

dostosowawczym. Pakiet reform i inwestycji powinien być spójny ze zobowiązaniami zawartymi

w KPO oraz w Umowie Partnerstwa na podstawie Wieloletnich Ram Finansowych. Jednocześnie

działania podjęte w związku z KPO powinny być kontynuowane w okresie obowiązywania planu.

Wydłużenie okresu dostosowawczego wiąże się też z obowiązkiem realizacji wszystkich istotnych

zaleceń UE wydanych wobec danego kraju.

9) Rada Ecofin może się zgodzić na nieprzestrzeganie przez dany kraj zaleconej ścieżki wydatków, jeśli

wskaże on wyjątkowe i niezależne od niego okoliczności pogarszające stan finansów publicznych.

10) Po zakończeniu procedury nadmiernego deficytu państwa powinny co roku redukować deficyt

strukturalny w tempie 0,25-0,4 % PKB rocznie, aż osiągnie on 1,5 % PKB. Dane państwo może przed

opracowaniem średniookresowego planu uzyskać od Komisji Europejskiej informacje techniczne

dotyczące strukturalnego wyniku pierwotnego, który jest niezbędny do utrzymania deficytu

Część I

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

nominalnego poniżej 3 % PKB, jak również spójne ze wspomnianym wymogiem obniżania deficytu

strukturalnego. Ścieżka wydatków w planie średniookresowym będzie oceniana pod kątem zgodności

z informacją techniczną tylko pod warunkiem zwrócenia się o nią do Komisji.

11) Państwa członkowskie będą co roku do 30 kwietnia przedkładać Komisji Europejskiej

sprawozdania z wdrażania planów średniookresowych. Obejmą one realizację ścieżki wydatków

netto, reform i inwestycji oraz, w stosownych przypadkach, zestawu reform i inwestycji stanowiących

podstawę wydłużenia okresu dostosowawczego. Jeżeli państwo korzystało z wydłużenia okresu

dostosowawczego, ale nie wywiązało się w zadowalający sposób ze zobowiązań do reform i inwestycji,

Rada Ecofin będzie mogła zalecić skorygowaną ścieżkę wydatków netto z krótszym okresem

dostosowawczym.

12) Wszystkie państwa członkowskie powinny ustanowić niezależną radę fiskalną do końca 2025 r.

Jej główne zadania to przygotowanie, opiniowanie lub akceptowanie prognoz makroekonomicznych

oraz analiza przestrzegania krajowych reguł budżetowych spójnych z regułami UE. Polska jest jedynym

krajem UE bez takiej instytucji, obecnie we współpracy z Bankiem Światowym przygotowuje się do jej

utworzenia (por. rozdział III).

Źródło: Ministerstwo Finansów na podstawie projektu rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie skutecznej

koordynacji polityk gospodarczych i wielostronnego nadzoru budżetowego (wersja kompromisowa z 20 lutego br.,

opublikowana w Bazie aktów prawnych UE, projektu rozporządzenia Rady nowelizującego rozporządzenie 1467/97 (wersja

z 20 grudnia ub.r., opublikowana na stronie Rady UE i projektu dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2011/85/UE

o wymogach dla ram budżetowych państw członkowskich (wersja z 20 grudnia ub.r., opublikowana na stronie Rady UE.

II.2.

Wynik nominalny sektora instytucji rządowych i samorządowych

Komisja Europejska zapowiedziała publikację 19 czerwca raportów otwierających procedurę

nadmiernego deficytu wobec państw członkowskich w oparciu o dane o deficycie w 2023 r. Komisja

zaprezentuje prognozy, dane historyczne i oceni charakter przekroczenia przez deficyt nominalny progu

3 % PKB - czy było ono wyjątkowe i tymczasowe (a jeśli w obu przypadkach tak, czy deficyt pozostał

bliski 3 % PKB). Oceni też, czy przekroczenie wartości referencyjnej wynikało z innych istotnych

czynników.

Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (zgodnie z metodyką unijną ESA2010) wyniósł

w 2023 r. 5,1 % PKB, co oznacza pogorszenie wyniku sektora o 1,7 pkt. proc. PKB r/r (w 2022 r. deficyt

ukształtował się na poziomie 3,4 % PKB). Zwiększenie deficytu w 2023 r. w porównaniu do 2022 r.

było skutkiem m.in. znaczącego zwiększenia nakładów na modernizację sił zbrojnych (ustawa o obronie

Ojczyzny) oraz działań osłonowych łagodzących skutki wzrostu cen energii, wspierających

gospodarstwa domowe, podmioty wrażliwe i przedsiębiorstwa w ramach Tarcz: antyinflacyjnej,

energetycznej i solidarnościowej.

W ubiegłym roku kontynuowane były działania nakierowane na pomoc i wsparcie obywatelom Ukrainy,

finansowane przede wszystkim przez Fundusz Pomocy utworzony na mocy ustawy z dnia 12 marca

2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Ze środków Funduszu finansowane były przede wszystkim zadania realizowane i koordynowane przez

ministra właściwego do spraw wewnętrznych, świadczenia społeczne przyznane obywatelom Ukrainy

przebywającym legalnie na terenie RP czy środki na sfinansowanie świadczeń opieki zdrowotnej (do

Narodowego Funduszu Zdrowia) oraz środki wspierające jednostki samorządu terytorialnego w sferze

wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz dowożenia uczniów.

W 2023 r. przekroczenie przez deficyt progu 3 % PKB miało więc w Polsce charakter wyjątkowy

przyczyniły się do niego wysokie wydatki obronne, środki zastosowane w celu złagodzenia

gospodarczych i społecznych skutków wysokich cen energii oraz zapewnienia pomocy humanitarnej

dla osób uciekających z Ukrainy po inwazji Rosji.

Równocześnie w 2023 r. nastąpiło znaczne przyspieszenie dynamiki inwestycji publicznych (wzrost

nominalny o 45,6 % r/r), które w relacji do PKB osiągnęły poziom 5,0 %. Na wzrost inwestycji główny

wpływ miał znaczący wzrost wydatków militarnych, efekt realizacji programów nakierowanych na

Część I

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

modernizację sił zbrojnych oraz dwucyfrowy wzrost inwestycji w podsektorze samorządowym

(nominalnie o ok. 42 % r/r), wynikający m.in. z cyklu wyborczego.

Lata 2024-2027

W roku bieżącym oczekuje się utrzymania się deficytu nominalnego na poziomie z roku ubiegłego.

Istotnym czynnikiem, który będzie oddziaływać na deficyt, będą działania osłonowe ograniczające

skutki wzrostu cen nośników energii dla gospodarstw domowych i firm wprowadzone w latach 2022

i 2023, a zgodnie z ustawą z dnia 7 grudnia 2023 r. o zmianie ustawy o wsparciu odbiorców energii

elektrycznej, paliw gazowych i ciepła przedłużone do końca czerwca 2024 r. (por. tabela 2).

W kolejnych latach oczekiwane jest wygaszanie działań osłonowych.

Tabela 2. Rządowe wsparcie osłonowe w związku ze wzrostem cen energii (według metodyki unijnej)

2023

% PKB

2024

% PKB

Dochody

0,9

0,4

1.

Wpływy z odpisu gazowego i elektrycznego

0,9

0,0

2.

Składka solidarnościowa

0,0

0,0

3.

Składka gazowa

0,0

0,4

Wydatki związane z działaniami osłonowymi

1,5

0,8

Wsparcie osłonowe łącznie (efekt netto)

-0,6

-0,4

Działanie

Źródło: Ministerstwo Finansów na podstawie informacji pozyskanych z BGK i Zarządcy Rozliczeń SA.

W prognozie uwzględniono kontynuowanie polityki prorodzinnej, senioralnej, a także zwiększenie

środków na finansowanie tych programów socjalnych, np. podwyższenie wysokości świadczenia

wychowawczego wynikającego z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (program

Rodzina 500 plus) z kwoty 500 zł na 800 zł, wypłatę 14. emerytury (od 2023 r. świadczenie to ma

charakter stały, w stosunku do 2023 r. przewidziano standardową wysokość świadczenia w porównaniu

do przedwyborczej, jednorazowo wyższej). Prognoza uwzględnia również wydatki przewidziane

w ustawie budżetowej na 2024 r. m.in. na podwyżki wynagrodzeń dla nauczycieli (30 %) i wzrost

wynagrodzeń dla pozostałej sfery budżetowej (20 %), finansowanie programu „Aktywny rodzic”, tj.

finansowego wsparcia rodziców wracających na rynek pracy po urodzeniu dziecka, a także procedury

in vitro.

Ponadto zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

wskaźnik minimalnych nakładów na finansowanie ochrony zdrowia (% PKB) będzie stopniowo ulegał

podwyższeniu z 6,0 % w 2023 r. do 6,2 % w 2024 r. 6,5 % w 2025 r., 6,8 % w 2026 r., aż do osiągnięcia

poziomu 7 % PKB w 2027 r.

Bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na ścieżkę fiskalną będą wydatki na obronność.

Utrzymująca się napięta sytuacja geopolityczna związana z wojną na Ukrainie powoduje, że

w kolejnych latach zakładane jest utrzymanie się wysokiego poziomu tych wydatków,. Przewiduje się,

że w 2024 r. i latach kolejnych kontynuowany będzie wzrost inwestycji sektora instytucji rządowych

i samorządowych , które w 2027 r. osiągną poziom ok. 5,6 % PKB. Poziom inwestycji sektora będzie

kształtowany nie tylko przez programy mające na celu modernizację sił zbrojnych, ale i wieloletnie

programy rządowe z obszaru infrastruktury finansowane m.in. z unijnych wieloletnich ram finansowych

na lata 2021-2027 oraz unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.

W odniesieniu do dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych założono utrzymanie

aktualnych przepisów determinujących kształt systemu podatkowego oraz obciążeń wynikających

z systemu ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Prognoza deficytu nominalnego od 2025 r. (por. tabela 3) została opracowana przy założeniu redukcji

deficytu strukturalnego średnio o 0,5 % PKB rocznie.

Część I

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Tabela 3. Sektor instytucji rządowych i samorządowych – kluczowe elementy prognozy

% PKB

2023

2024

2025

2026

2027

Wynik nominalny

-5,1

-5,1

-4,4

-3,8

-3,3

- dochody

41,6

43,7

43,3

43,0

42,7

- wydatki

46,7

48,9

47,7

46,8

46,0

Dług brutto

49,6

53,4

57,3

60,5

61,3

Źródło: GUS, Ministerstwo Finansów.

Poziom dochodów i wydatków sektora w 2023 r. oraz prognoza na lata 2024-2027 według głównych

transakcji (w relacji do PKB) zostały zaprezentowane w aneksie tabelarycznym.

Luka VAT

Najnowsze szacunki dotyczące luki VAT w Polsce wskazują na jej powiększenie w latach 2022-2023.

Dla oszacowania luki zastosowano metodę odgórną (ang. top down), która wykorzystuje dane

makroekonomiczne na temat bazy podatku VAT (konsumpcję prywatną, zużycie pośrednie, inwestycje

sektora instytucji rządowych i samorządowych). Według wstępnych szacunków Ministerstwa

Finansów 2 luka VAT uległa w 2023 r. zwiększeniu (o 8,5 pkt. proc.) i wynosiła około 15,8 %

potencjalnych wpływów (por. wykres 1).

Dotychczasowe szacunki luki VAT w krajach UE (ostatnie dostępne za 2021 r.) wskazywały, że luka

VAT w Polsce była znacznie poniżej średniej unijnej. Jednak wstępny szacunek luki VAT za 2023 r.

wskazuje na wyraźny wzrost luki VAT w Polsce.

Przy ocenie zmian szacunków luki VAT dla lat 2022–2023 należy uwzględnić szereg czynników, które

mogły w sposób negatywny wpłynąć na sam szacunek luki i jego dokładność. Szacunek luki VAT

uwzględnia wprowadzenie Tarczy antyinflacyjnej, tj. czasowego obniżenia stawek VAT oraz akcyzy na

wybrane towary i jej wpływ na wielkość teoretycznych wpływów z VAT (VTTL). Jednak wydarzenia

z lat 2020-2022, tj. pandemia, wojna w Ukrainie i związany z nią napływ ludności, a także sama Tarcza

antyinflacyjna mogły spowodować zmiany w strukturze spożycia prywatnego. Na kształt

prognozowanej na lata 2022-2023 bazy VAT może w istotny sposób wpływać wykorzystanie danych

GUS o strukturze spożycia sprzed 2022 r.

Wskazane wyżej czynniki mogą spowodować potencjalnie istotne różnice w szacunkach luki VAT dla

okresu 2021-2023, które będą dokonywane w latach następnych, z wykorzystaniem ciągle

aktualizowanych danych GUS.

2

Dla lat 2021–2023 dane mają charakter wstępny ze względu na brak danych statystycznych w takiej szczegółowości, która

umożliwiłaby przeprowadzenie pełnego szacunku.

Część I

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Wykres 1. Luka VAT (w %) oraz tzw. compliance effect (w mld zł)

Źródło: oszacowania Ministerstwa Finansów (luka VAT i compliance effect). Dane nt. średniej luki w UE - raport CASE dla

Komisji Europejskiej VAT Gap in the EU. Report 2023.

W związku z pojawieniem się nowszych danych makroekonomicznych zaktualizowano szacunki luki

VAT dotyczące lat 2020-2022. Obecny szacunek luki VAT w 2022 r. jest wyższy niż przedstawiony

w roku ubiegłym w Programie konwergencji. Jest to głównie spowodowane aktualizacją danych na

podstawie szczegółowych danych GUS dotyczących bazy VAT za rok 2020. W ubiegłorocznych

szacunkach najnowsze dostępne GUS dane dotyczyły 2019 r.

II.3.

Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB wyniósł w 2023 r. 49,6 % wobec

49,2 % w 2022 r., tj. wzrósł o 0,4 pkt. proc. Wzrost relacji wynikał głównie z przyrostu długu Skarbu

Państwa i funduszy umiejscowionych w BGK oraz kształtowania się PKB.

Zarządzanie długiem w kolejnych latach będzie ukierunkowane na realizację celu określonego

w Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych, tj. na minimalizację kosztów obsługi

długu w długim horyzoncie przy przyjętych ograniczeniach dotyczących ryzyka. Zarządzanie długiem

będzie odbywało się w warunkach występowania deficytu pierwotnego sektora instytucji rządowych

i samorządowych oraz przy założeniu redukcji od 2025 r. deficytu strukturalnego średnio o 0,5 % PKB

rocznie.

Zmiany relacji długu do PKB będą przede wszystkim konsekwencją kształtowania się potrzeb

pożyczkowych budżetu państwa i funduszy powołanych w Banku Gospodarstwa Krajowego, przede

wszystkim Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, oraz tempa wzrostu nominalnego PKB.

Przewiduje się, że w przypadku niepodjęcia dodatkowych działań konsolidacyjnych relacja długu

publicznego do PKB według definicji UE wzrośnie - głównie za sprawą skokowo zwiększonych

nakładów na obronność - do 53,4 % w 2024 r., a następnie dalej będzie rosnąć, osiągając poziom 61,3 %

na koniec 2027 r. Wartość referencyjna długu na poziomie 60 % PKB określona w Traktacie

o funkcjonowaniu UE zostanie przekroczona w 2026 r. Aby zapobiec tej sytuacji, rząd przedstawi na

jesieni tego roku strategię konsolidacji w ramach planu budżetowo-strukturalnego wymaganego

nowymi zasadami zarządzania gospodarczego UE. W efekcie jej realizacji dług sektora nie przekroczy

60 % PKB.

Część I

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Tabela 4. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (koniec roku)

% PKB

Kod

ESA

2023

2024

2025

2026

2027

1.

Dług brutto

49,6

53,4

57,3

60,5

61,3

2.

Zmiana relacji długu brutto

0,4

3,8

3,9

3,2

0,8

Składniki wzrostu długu

3,0

2,9

2,0

1,3

0,9

3.

Wynik pierwotny*

4.

Odsetki

5.

Dostosowania stanów

i przepływów

EDP

D.41

2,1

2,2

2,4

2,4

2,5

-4,7

-1,3

-0,5

-0,5

-2,6

Źródło: Ministerstwo Finansów.

* Wpływ wyniku pierwotnego na dług: (-) oznacza nadwyżkę pierwotną.

Część I

III. Krajowe ramy budżetowe – planowane zmiany

III.

Krajowe ramy budżetowe – planowane zmiany

Krajowe ramy budżetowe przechodzą proces dostosowywania do zobowiązań zawartych w KPO, a tym

samym zwiększania transparentności i efektywności zarządzania finansami publicznymi. W związku

z KPO Polska realizuje dwa kamienie milowe dotyczące Stabilizującej Reguły Wydatkowej (SRW).

Kamień milowy A3G - Wejście w życie nowelizacji ustawy o finansach publicznych rozszerzającej

zakres stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) o państwowe fundusze celowe – został zrealizowany

ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r., która rozszerzyła zakres jednostek objętych SRW o pozostałe

państwowe fundusze celowe3. Nowelizacja ta miała charakter uniwersalny, tzn. reguła zaczęła wpływać

na większą liczbę jednostek o określonej formie organizacyjno-prawnej (a nie imiennie wskazane

jednostki). Jednocześnie nowe przepisy zapewniły automatyczne objęcie SRW nowo powstałych

państwowych funduszy celowych w przyszłości. Rozszerzony o pozostałe państwowe fundusze celowe

zakres SRW miał zastosowanie po raz pierwszy do projektu ustawy budżetowej na rok 2022.

W 2024 r. trwa realizacja kamienia milowego A4G - Przegląd funkcjonowania stabilizującej reguły

wydatkowej w latach 2019-2023. Analizy są prowadzone we współpracy z Międzynarodowym

Funduszem Walutowym. Prace stanowią cykliczny przegląd stosowania SRW (przeglądy dokonywane

są w cyklach 5-letnich, ostatni w 2018 r.). Realizowany przegląd uwzględnia w szczególności analizę

zakresu SRW oraz stosowania klauzuli wyjścia, a następnie klauzuli powrotu oraz wpływu zmian

unijnych reguł budżetowych na jej formułę. Planuje się, że wnioski i rekomendacje z przeglądu zostaną

opublikowane w II kwartale br., tj. przed terminem wymaganym w KPO.

Równocześnie, w II kwartale br. planowane jest przedstawienie propozycji dostosowania SRW do

zmian w unijnych regułach fiskalnych, uwzględniającego również wnioski z przeglądu reguły. Zmiany

te wpłyną w pewnym zakresie na kwotę wydatków SRW, której poziom zgodnie z obecnie

obowiązującymi regulacjami (art. 112aa oraz art. 112d ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

publicznych) szacuje się na 1 775 872 722 tys. zł w 2025 r., 1 875 912 101 tys. zł w 2026 r. i 1 964 935 300 tys. zł

w 2027 r.

Jednym z następstw reformy zarządzania gospodarczego jest zwiększenie znaczenia niezależnych

instytucji fiskalnych (ang. IFI) w systemie finansów publicznych wszystkich państw UE. Zgodnie ze

znowelizowaną dyrektywą Rady UE dotyczącą minimalnych wymogów dla ram budżetowych państw

członkowskich, IFI mają pełnić rolę doradczą w kwestiach dotyczących finansów publicznych. Zarazem

Polska pozostaje jedynym krajem UE nieposiadającym IFI4.

W Ministerstwie Finansów trwają w związku z tym prace nad przepisami ustanawiającymi Radę

Fiskalną. Projekt ten jest realizowany we współpracy z ekspertami Banku Światowego, a jego

zakończenie planowane jest w pierwszej połowie br. Zgodnie z wymogami dyrektywy UE, Rada będzie

organem doradczym, niezależnym od Ministerstwa Finansów. Będzie się skupiać na wydawaniu opinii

dotyczących zagadnień budżetowych, do których Ministerstwo Finansów będzie musiało się odnieść,

zgodnie ze stosowaną w unijnym zarządzaniu gospodarczym zasadą „zastosuj się lub wytłumacz” (ang.

„comply or explain”).

Mandat Rady Fiskalnej musi być zgodny z zapisami znowelizowanej dyrektywy UE dotyczącej

minimalnych wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich, konkretnie z jej art. 8 pkt 4.

Oznacza to, że do przyszłych obowiązków Rady Fiskalnej należeć będą

•

opiniowanie prognoz i założeń makroekonomicznych;

•

monitorowanie przestrzegania krajowych reguł fiskalnych;

3

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

poz. 1535, z późn. zm.).

Por. np.”2023 Country Report Poland” wydany przez Komisję Europejską i opublikowany na https://economyfinance.ec.europa.eu/document/download/6d7df1e4-b718-416d-b5c4-05d3777f86ac_pl: „Polska nie posiada

w pełni niezależnej instytucji fiskalnej, a działalność związana z monitorowaniem reguł fiskalnych jest

rozproszona między różnymi organami” (s. 11).

Część I

III. Krajowe ramy budżetowe – planowane zmiany

•

opiniowanie efektywności krajowych ram budżetowych;

•

na stosowne zaproszenie, udział w regularnych wysłuchaniach i dyskusjach w parlamencie.

Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie skutecznej

koordynacji polityk gospodarczych i wielostronnego nadzoru budżetowego, które uchyla

rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97, a także rozporządzeniem zmieniającym rozporządzenie Rady

(WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu, Rada na

prośbę rządu będzie mogła przedstawiać opinię dotyczącą

•

wyników budżetu przedstawionych w rocznym sprawozdaniu z postępów we wdrażaniu

średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego;

•

UE;

czynników leżących u podstaw odchylenia od ścieżki wydatków rekomendowanej przez Radę

•

działań podjętych w związku z zaleceniami Rady UE w ramach procedury nadmiernego deficytu

oraz uczestniczyć w dialogu z Komisją Europejską mającym na celu ocenę sytuacji ekonomicznej

danego państwa.

Rozwiązania krajowe mogą wychodzić poza minimum określone w dyrektywie. Dlatego też zakłada się

powierzenie Radzie dodatkowych zadań dotyczących stosowania stabilizującej reguły wydatkowej,

takich jak opiniowanie przez Radę wpływu zastosowania tzw. klauzuli wyjścia na długookresową

stabilność finansów publicznych oraz sytuację makroekonomiczną. Rada będzie mogła też samodzielnie

podjąć decyzję o poszerzeniu zakresu swoich analiz. Początkowy zakres jej kompetencji będzie

rezultatem wyważenia kwestii związanych z zapewnieniem Radzie wpływu na kluczowe zagadnienia

budżetowe i jednoczesnym zagwarantowaniem jej wystarczającej autonomii do budowania

wiarygodności i efektywności działania. Można oczekiwać, że tak jak w innych krajach zakres zadań

Rady będzie w przyszłości podlegał ewolucji.

Wspomniana dyrektywa określa również rolę, jaką Rada Fiskalna powinna pełnić w kreowaniu opinii

publicznej. Zgodnie z jej zapisami, Rada musi posiadać wszystkie niezbędne zasoby do tego, aby

informować społeczeństwo o swoich ocenach oraz opiniach, zapewniając obywatelom ekspercki,

niezależny głos w kwestiach związanych z finansami publicznymi. W krajach UE posiadających Rady

Fiskalne powszechnymi są wystąpienia członków IFI w mediach lub organizacja różnego rodzaju

wydarzeń. Powszechną praktyką jest publikowanie przez Rady Fiskalne swoich raportów oraz analiz na

własnej stronie internetowej.

Ze względu na opisane zadania i rolę Rady Fiskalnej w dyrektywie został zawarty wymóg, aby

członkowie Rady byli ekspertami posiadającymi wiedzę oraz doświadczenie w zakresie finansów

publicznych, makroekonomii lub zarządzania budżetem. Sama zaś Rada powinna mieć charakter

niezależny. Oznacza to, że jej członkowie nie mogą przyjmować instrukcji od żadnej innej instytucji

publicznej lub prywatnej.

Zakłada się, że Rada będzie składać się z osób nominowanych przez instytucje reprezentujące szerokie

grono interesariuszy. Kandydaci na członków Rady będą wyłaniani w otwartym konkursie, który

potwierdzić spełnianie przez kandydatów wymogów dot. kompetencji oraz niezależności. Minimalne

kompetencje kandydatów zawierają wykształcenie wyższe drugiego stopnia oraz przynajmniej 10 letnie

doświadczenie w co najmniej dwóch dziedzinach: finanse publiczne, makroekonomia lub zarządzanie

budżetem. Wybierani będą oni co do zasady na 6-letnią kadencję, tak aby rotacja członków Rady

następowała stopniowo. Rozwiązanie to zapewni ciągłość pracy Rady poprzez sprawne wdrażanie

nowych członków w jej zadania. Projektując ustawę ustanawiającą Radę fiskalną, szczególna uwaga

będzie poświęcona wymogom dot. niezależności Rady oraz apolityczności jej członków, tak aby

zapewnić jej bezstronny i ekspercki charakter.

Ponadto, do realizacji zadań Rady niezbędne jest zapewnienie jej dostępu do danych. Przepisy o Radzie

Fiskalnej będą zawierać zapisy gwarantujące jej dostęp do potrzebnych informacji. Znacząca będzie

tutaj rola Ministerstwa Finansów, które będzie zaopatrywać Radę w najbardziej potrzebne dane.

Część I

III. Krajowe ramy budżetowe – planowane zmiany

Transparentność Rady, w szczególności publikacja jej raportów i ocen oraz sprawozdań z podjętych

działań będzie bardzo ważna w budowaniu jej pozycji i wizerunku. Dlatego też planuje się, że raz

w roku Rada będzie składać Sejmowi raport z jej czynności w danym roku kalendarzowym, razem ze

sprawozdaniem finansowym. Na stronie internetowej Rady powinny również znaleźć się informacje

dotyczące jej wewnętrznych reguł funkcjonowania, informacji o osobach będących członkami Rady,

metodologiach stosowanych przez Radę oraz protokoły z jej posiedzeń.

Wsparciem Rady będzie jej biuro, powołane w celu przygotowywania analiz oraz wsparcia

technicznego. Osoby wchodzące w skład biura powinny być poddawane procedurze rekrutacyjnej

opartej na zasadzie konkurencji. Liczba pracowników biura zostanie zawarta w przepisach o Radzie

Fiskalnej i zgodnie z założeniami nie powinna wynosić więcej niż 15 osób. Jednocześnie to Rada, jako

niezależna instytucja, będzie odpowiedzialna za zatrudnienie członków biura. Siedzibą Rady będzie

Warszawa. Rozwiązania prawne zapewnią odpowiednie środki na funkcjonowanie Rady i Biura

w sposób niezależny.

Część I

Aneks tabelaryczny

Aneks tabelaryczny

Tabela 5. Wzrost gospodarczy

Kod

ESA

2023

2023

2024

2025

2026

2027

Poziom

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

1. Realny PKB (mld PLN)

B1*g

3 079,7

0,2

3,1

3,7

3,4

3,0

2. Nominalny PKB (mld PLN)

B1*g

3 410,1

10,9

8,3

7,9

6,7

5,6

3. Spożycie prywatne

P.3

1951,5

-1,0

3,5

3,6

3,3

3,2

4. Spożycie publiczne

P.3

635,1

2,8

5,1

2,1

2,0

2,0

5. Nakłady brutto na środki trwałe

P.51

605,7

13,1

2,9

10,2

6,7

4,6

6. Przyrost rzeczowych środków

obrotowych oraz nabycie netto

aktywów wyjątkowej wartości

(% PKB)

P.52

+

P.53

-

0,3

0,3

0,4

0,4

0,5

7. Eksport towarów i usług

P.6

1971,5

3,4

3,7

5,6

5,5

5,5

8. Import towarów i usług

P.7

1763,8

-2,0

4,8

7,5

6,4

6,3

-

-

-3,1

3,5

4,4

3,6

3,2

10. Przyrost rzeczowych środków

obrotowych oraz nabycie netto

aktywów wyjątkowej wartości

P.52

+

P.53

-

-5,3

0

0

0

0

11. Saldo handlu zagranicznego

B.11

-

3,3

-0,3

-0,6

-0,2

-0,2

Składowe realnego PKB

Wkład we wzrost PKB

9. Finalny popyt krajowy

Uwaga: poziomy realnych wolumenów wyrażone są w cenach stałych z 2022 r.

Źródło: Ministerstwo Finansów.

Tabela 6. Procesy inflacyjne

2023

2023

2024

2025

2026

2027

Poziom

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

1. Deflator PKB

-

10,7

5,0

4,0

3,2

2,5

2. Deflator spożycia

prywatnego

-

10,6

5,1

4,1

3,3

2,5

3. HICP

-

3a. CPI

-

10,9

11,4

5,0

5,2

4,1

4,1

3,3

3,3

2,5

2,5

4. Deflator eksportu towarów

i usług

-

-1,3

3,0

2,9

2,9

2,5

5. Deflator importu towarów

i usług

-

-4,2

3,0

2,9

2,9

2,5

Kod

ESA

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, Ministerstwo Finansów.

Część I

Aneks tabelaryczny

Tabela 7. Rynek pracy

Kod

ESA

1. Pracujący (tys. osób)*

2. Stopa bezrobocia (poziom,

%)**

3. Wydajność pracy (tys.

PLN)***

4. Koszty pracy (mld PLN)

D.1

5. Koszty pracy na jednego

zatrudnionego (tys. PLN)

2023

2023

2024

2025

2026

2027

Poziom

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

17 307

0,3

-0,2

0,1

-0,1

-0,2

-

2,8

2,9

2,7

2,6

2,6

183,3

-0,4

3,5

3,7

3,4

3,3

1 329,4

13,0

7,4

6,7

6,5

5,1

99,0

12,8

7,8

6,7

6,5

5,4

2025

% PKB

2026

% PKB

2027

% PKB

* Dane średnioroczne według BAEL (15-89 lat).

*** Zharmonizowana stopa bezrobocia, zgodna z definicją Eurostatu, poziomy.

*** Realny PKB na jednego pracującego.

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, Ministerstwo Finansów.

Tabela 8. Sektor instytucji rządowych i samorządowych

Kod

ESA

2023

mln PLN

2023

% PKB

2024

% PKB

Sektor instytucji rządowych i samorządowych

Dochody ogółem

Wydatki ogółem

TR

1 420 301

41,6

43,7

43,3

43,0

42,7

TE

1 594 133

46,7

48,9

47,7

46,8

46,0

Wynik

EDPB.

9

-173 832

-5,1

-5,1

-4,4

-3,8

-3,3

Odsetki

EDPD.

41

71 355

2,1

2,2

2,4

2,4

2,5

-102 477

-3,0

-2,9

-2,0

-1,3

-0,9

Wynik pierwotny

Wybrane kategorie dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych

1. Podatki ogółem

2. Składki na

ubezpieczenie społeczne

D.61

735 756

21,6

23,4

22,8

23,0

23,1

485 795

14,2

14,7

14,7

14,8

14,8

Wybrane kategorie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych

3. Transfery socjalne

D.62_

D.63

601 999

17,7

19,2

19,3

19,2

19,2

4. Odsetki

EDP

D.41

71 355

2,1

2,2

2,4

2,4

2,5

5. Nakłady brutto na

środki trwałe

P.51

169 579

5,0

5,0

5,3

5,4

5,6

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, Ministerstwo Finansów.

Część I

Aneks tabelaryczny

Tabela 9. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

Wydatki finansowane dotacjami (% PKB)

2020 2021 2022

2023

Wydatki bieżące

Wydatki kapitałowe

Wydatki ogółem

2024

2025

2026

0,1

0,0

0,4

0,6

0,6

0,7

0,2

0,3

Wydatki finansowane pożyczkami (% PKB)

2020 2021 2022

2023

2024

2025

2026

0,8

1,2

1,7

-

-

-

-

-

0,0

Źródło: obliczenia Ministerstwo Finansów na podstawie danych pozyskanych z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.

Część I

CZĘŚĆ II. Cele głównych funkcji państwa

wraz z miernikami stopnia ich realizacji

Zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Wieloletni

Plan Finansowy Państwa na lata 2024-2027 (dalej jako „WPFP 2024-2027”) określa cele wraz

z miernikami stopnia ich realizacji, w układzie obejmującym główne funkcje państwa5.

Funkcje państwa obejmują podstawowe obszary działań właściwych dla poszczególnych polityk

państwa. Wyznaczone dla poszczególnych funkcji cele dotyczą perspektywy przewidzianej dla WPFP,

tj. lat 2024-2027 i wpisują się w sposób spójny w priorytety rozwojowe oraz kluczowe kierunki polityki

społeczno-gospodarczej, które zostały zdefiniowane w najważniejszych krajowych oraz unijnych

dokumentach strategiczno-programowych. Cele wraz z miernikami dla poszczególnych funkcji zostały

określone przez ministrów wiodących w ich realizacji6.

Odniesienie dla celów WPFP 2024-2027 stanowi przede wszystkim główna strategia rozwoju,

określająca podstawowe ramy programowe dla polityki rozwoju, tj. uwarunkowania, cele i kierunki

rozwoju kraju w wymiarze społecznym, gospodarczym, regionalnym oraz przestrzennym, którą jest

Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.)7 (dalej jako

„Strategia”)8.

Aktualnie finalizowane są prace nad Koncepcją Rozwoju Kraju 2050 (dalej jako „KRK”), która będzie

stanowiła punkt wyjścia do prac nad innymi dokumentami strategicznymi. KRK ma przede wszystkim

identyfikować trendy i wyzwania rozwojowe, z jakimi będzie zmagało się państwo w perspektywie

najbliższych 30 lat w wymiarze społecznym, gospodarczym, technologicznym, środowiskowym

i przestrzennym. Rozpoczynają się również prace związane z przygotowaniem założeń

średniookresowej strategii rozwoju kraju, która będzie bazować na zidentyfikowanych w KRK trendach

i wyzwaniach, a także uwzględniać m.in. nowe kierunki rozwoju wynikające z dokumentów

strategicznych Unii Europejskiej.

Transformację gospodarki polskiej realizowaną w ramach Strategii wspiera, przyjęty przez Radę UE

w dniu 17 czerwca 2022 r., a także zmieniony decyzją Rady UE w dniu 8 grudnia 2023 r., Krajowy

Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej jako „KPO”). Stanowi on kompleksowy program

określający cele do osiągnięcia w latach 2021-2026 związane z odbudową i tworzeniem odporności

społeczno-gospodarczej Polski po kryzysie wywołanym pandemią COVID-19 oraz realizuje służące

temu reformy i inwestycje. Realizacja KPO posłuży promowaniu spójności gospodarczej, społecznej

i terytorialnej poprzez zwiększenie odporności, gotowości na wypadek sytuacji kryzysowych, zdolności

dostosowawczych i potencjału wzrostu gospodarczego, łagodzeniu społecznych i gospodarczych

Niniejsza część dokumentu stanowi aktualizację (wynikającą z przedłużenia perspektywy WPFP o kolejny rok,

zgodnie z ustawowo określoną długością horyzontu tego Planu) dokumentu Wieloletni Plan Finansowy Państwa

na lata 2023-2026 (przyjętego przez Radę Ministrów w kwietniu 2023 r.).

5

6

Dysponenci właściwi dla definiowania celów i mierników na poziomie funkcji państwa zostali wskazani

w katalogu opublikowanym na stronie https://www.gov.pl/web/finanse/2024-rok-bz.

Przyjęta uchwałą nr 8 Rady Ministrów z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie przyjęcia Strategii na rzecz

Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) (M.P. poz. 260).

7

System planowania strategicznego uzupełnia m.in. 8 zintegrowanych strategii rozwoju, które uszczegóławiają

Strategię i służą realizacji założeń w obszarach priorytetowych: Strategia Rozwoju Kapitału

Ludzkiego 2030; Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego (współdziałanie, kultura, kreatywność) 2030; Krajowa

Strategia Rozwoju Regionalnego 2030; Strategia Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030;

Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku; Polityka Energetyczna Polski do 2040;

Polityka Ekologiczna Państwa 2030 - Strategia rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej;

Strategia Produktywności 2030.

Część II

skutków kryzysu, wspieraniu zielonej transformacji, przyczynianiu się do realizacji unijnych celów

w zakresie klimatu oraz transformacji cyfrowej. Obecnie prowadzone są prace nad kolejną rewizją KPO.

Cele poszczególnych funkcji państwa oraz towarzyszące im mierniki stopnia ich realizacji

zaprezentowano w odniesieniu do struktury celów szczegółowych i przyporządkowanych im obszarów

Strategii.

Głównym celem Strategii jest: Tworzenie warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców Polski przy

jednoczesnym wzroście spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym, środowiskowym

i terytorialnym, natomiast celami szczegółowymi i przyporządkowanymi im obszarami są

Cel szczegółowy I: Trwały wzrost gospodarczy oparty coraz silniej o wiedzę, dane i doskonałość

organizacyjną

(obszary: Reindustrializacja, Rozwój innowacyjnych firm, Małe i średnie przedsiębiorstwa, Kapitał dla

rozwoju, Ekspansja zagraniczna)

Cel szczegółowy II: Rozwój społecznie wrażliwy i terytorialnie zrównoważony

(obszary: Spójność społeczna, Rozwój zrównoważony terytorialnie)

Cel szczegółowy III: Skuteczne państwo i instytucje służące wzrostowi oraz włączeniu społecznemu

i gospodarczemu

(obszary: Prawo w służbie obywatelom i gospodarce, Instytucje prorozwojowe i strategiczne

zarządzanie rozwojem, E-państwo, Finanse publiczne, Efektywność wykorzystania środków UE).

Strategia wyszczególnia ponadto 6 obszarów wpływających na osiągnięcie celów określonych w jej

ramach, którymi są: Kapitał ludzki i społeczny, Cyfryzacja, Transport, Energia, Środowisko,

Bezpieczeństwo narodowe.

Zawarta w Strategii wizja rozwojowa proponuje model oparty na rozwoju zrównoważonym. Wskazuje,

iż polska gospodarka potrzebuje nowych impulsów rozwojowych, które zapewnią stabilny wzrost

konkurencyjności w oparciu o inne niż dotychczas czynniki rozwojowe. Niezbędne jest m.in.

zwiększenie roli wiedzy i technologii wytwarzanej w kraju, rozwój i dalsza ekspansja polskich

podmiotów gospodarczych, budowa systemu oszczędności oraz podwyższenie jakości funkcjonowania

instytucji i ich interakcji ze społeczeństwem9.

Funkcja 6. Polityka gospodarcza kraju obejmuje zadania, których realizacja zapewnia osiągnięcie

celów: stabilny i zrównoważony rozwój polskiej gospodarki oraz zwiększenie stopnia zaawansowania

technologicznego polskiej gospodarki. Zadania państwa w tym obszarze są zorientowane przede

wszystkim na wsparcie wzrostu konkurencyjności, wydajności i innowacyjności gospodarki – dąży się

do tworzenia optymalnych warunków prawnych i organizacyjnych dla jej rozwoju, w tym dla

funkcjonowania przedsiębiorstw (m.in. MSP). Wdrażane są inicjatywy, których celem jest m.in.

zwiększenie dostępu przedsiębiorców do kapitału, pobudzanie innowacyjności, konkurencyjności

i przedsiębiorczości, jak też zapewnienie warunków do tworzenia nowych miejsc pracy. W ramach

funkcji podejmowane są również czynności mające na celu wzmocnienie pozytywnego wizerunku

Polski za granicą oraz polskich interesów gospodarczych, zrównoważenie wymiany oraz wzrost

polskiego eksportu.

Dla pomiaru stopnia osiągania pierwszego z ww. celów funkcji 6. przyjęto miernik: PKB per capita

(w relacji do UE-27) (w %), dla którego w latach 2024-2027 przewiduje się wzrost z poziomu nie mniej

niż 80 % w 2024 r. do poziomu nie mniej niż 83 % w 2027 r. (w 2025 r. i 2026 r. odpowiednio – nie

mniej niż 81 % i nie mniej niż 82 %). Miernik określony dla drugiego celu funkcji: udział eksportu

wyrobów wysokiej techniki w eksporcie ogółem (w %) powinien kształtować się na poziomie nie mniej

niż 9 % w 2024 r. oraz na poziomie nie mniejszym niż 10 % w latach 2025-2027.

Wzmacnianiu konkurencyjności polskiej gospodarki, między innymi w kontekście jej potencjału

innowacyjnego, ma służyć także realizacja zadań ujętych w funkcji 10. Szkolnictwo wyższe i nauka,

9

Strategia, str. 6.

Część II

w ramach której realizowane są przedsięwzięcia z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej oraz

innowacyjnej państwa. Celem określonym dla funkcji jest podniesienie poziomu wyników badań

naukowych. W ramach tej funkcji wspierane są działania mające na celu utrzymanie potencjału

naukowego polskich jednostek naukowych oraz efektywne prowadzenie badań naukowych i prac

rozwojowych. Finansowane są projekty mające na celu unowocześnienie infrastruktury badawczej

nauki polskiej, w tym inwestycje związane z utrzymaniem i rozwojem infrastruktury informacyjnej

i informatycznej nauki polskiej oraz inwestycje budowlane i zakupy aparatury naukowo-badawczej.

Funkcja obejmuje swym zakresem działania badawczo-rozwojowe (B+R) oraz stwarzanie warunków

dla lepszej współpracy nauki z biznesem, sprzyjającej rozwojowi innowacyjnych firm i komercjalizacji

badań naukowych.

Ważny element wsparcia stanowią także inicjatywy mające za przedmiot współpracę naukową

z zagranicą. Realizowane są działania służące efektywności i jakości kształcenia oraz dostępności

międzynarodowych programów kształcenia, rozwijania kompetencji naukowych w dziedzinach

kluczowych dla gospodarki przyszłości.

Stopień osiągnięcia celu zostanie zmierzony miernikami

⎯

liczba publikacji z Polski w czasopismach objętych bazą SCOPUS (w szt.). Na rok 2024

przewiduje się osiągnięcie wartości tego miernika na poziomie 54 500 szt. i jego stopniowy wzrost aż

do 57 500 szt. w roku 2027 (w 2025 r. i 2026 r. uzyskane zostaną odpowiednio wartości: 55 500 szt.

oraz 56 500 szt.),

⎯

liczba patentów międzynarodowych uzyskanych przez polskich rezydentów w Europejskim

Urzędzie Patentowym (EPO) i w Urzędzie Patentów i Znaków Towarowych Stanów Zjednoczonych

(USPTO) oraz liczba patentów krajowych uzyskanych przez polskich rezydentów w Urzędzie

Patentowym RP (w szt.) przewiduje się zwiększanie wartości tego miernika w latach 2024-2027 (w roku

2024: 220 EPO i 400 USPTO oraz 2 300 UPRP, w roku 2025: 240 EPO i 420 USPTO oraz 2 400 UPRP,

w roku 2026: 260 EPO i 440 USPTO oraz 2 500 UPRP, a w roku 2027: 280 EPO, 460 USPTO, 2 600

UPRP).

Dla funkcji 15. Polityka zagraniczna określono dwa cele: wzmocnienie wizerunku Polski na arenie

międzynarodowej w obszarach priorytetowych między innymi z zakresu dyplomacji publicznej

i kulturalnej oraz dyplomacja w służbie RP10. Głównym zadaniem tej funkcji są działania związane

z prowadzeniem skutecznej polityki zagranicznej w wymiarze dwustronnym i wielostronnym

realizujące i zabezpieczające interesy Polski w sferze międzynarodowej, zadania z zakresu polityki

bezpieczeństwa, w tym realizowane na forum organizacji międzynarodowych, tworzących system

bezpieczeństwa europejskiego, euroatlantyckiego i globalnego, zadania związane z aktywnością

wspomagającą rozwój gospodarki, innowacji i technologii, współpracą rozwojową i wspieraniem

demokracji i praw człowieka, a także działania ukierunkowane na właściwe reprezentowanie i ochronę

interesów Polski i Polaków za granicą oraz obsługę cudzoziemców przez urzędy konsularne, a także

reprezentowanie i ochronę interesów Polski przed sądami i trybunałami międzynarodowymi. W ramach

funkcji realizowane są również działania na rzecz wspierania Polonii i Polaków oraz osób prawnych za

granicą. Działania dyplomacji służą również kreowaniu pozytywnego wizerunku i wzmocnieniu

konkurencyjności Polski na arenie międzynarodowej. W tym obszarze realizowane są przedsięwzięcia

o charakterze promocyjnym i informacyjnym, w tym - wspieranie promocji polskiej gospodarki,

promocja kultury i dziedzictwa narodowego, promocja polskich kandydatów na ważne stanowiska

w międzynarodowych instytucjach, rozwój współpracy z partnerami zagranicznymi w zakresie

kształcenia dyplomatów, a także działania nakierowane na budowę wizerunku Polski jako atrakcyjnego,

bezpiecznego i otwartego kierunku turystycznego oraz jako skutecznego kraju – donatora pomocy

rozwojowej i humanitarnej. Podejmowane są starania na rzecz zagwarantowania istotnej roli i wpływu

Polski na funkcjonowanie i plany działania Unii Europejskiej i organizacji międzynarodowych –

związane w szczególności z rolą Polski jako kraju sprawującego prezydencję w Radzie UE w I poł.

Starania te wpisują się w zasady „Polska aktywnym graczem o kształt UE” oraz „Polska silna współpracą”,

(Strategia, str. 31), a jednocześnie w cel dotyczący obszaru Bezpieczeństwo narodowe (Strategia, str. 272).

Część II

2025 r.

Stopień osiągnięcia celu funkcji 15. zostanie zmierzony miernikami

⎯

ocena wizerunku Polski w mediach zagranicznych (ocena w skali: zdecydowanie negatywny,

raczej negatywny, neutralny, raczej pozytywny, zdecydowanie pozytywny), która w latach 2024-2027

ukształtuje się na poziomie „neutralny”,

⎯

ocena realizacji Założeń Polskiej Polityki Zagranicznej (ZPPZ) (ocena w skali: 5 – bardzo

dobra, 4 – dobra, 3 – dostateczna, 2 – niedostateczna). Przewiduje się, iż wynik w latach 2024-2027

ukształtuje się na poziomie oceny 4 – dobra.

Konkurencyjność kraju oparta na stabilnych i trwałych podstawach wymaga włączenia w procesy

rozwojowe wszystkich grup społecznych i wszystkich terytoriów 11 . Obszar dotyczący poprawy

spójności społecznej i terytorialnej kraju, w zakresie funkcji 17. Kształtowanie rozwoju regionalnego

kraju, obejmuje tworzenie odpowiednich warunków wspierających procesy rozwojowe,

ukierunkowane na efektywne wykorzystanie specyficznych regionalnych i innych terytorialnych

potencjałów rozwojowych dla osiągania celów rozwoju kraju w horyzoncie długookresowym

(przy jednoczesnym włączaniu w te procesy również podmiotów o słabszych potencjałach oraz

niwelowaniu rozwarstwienia towarzyszącego tym procesom, będącego wynikiem zidentyfikowanych

barier rozwojowych). Celem określonym dla funkcji jest efektywne wykorzystanie przez Polskę

środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej w ramach programów zarządzanych lub koordynowanych

przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Stopień realizacji tego celu zostanie

odzwierciedlony w postaci pomiaru

⎯

wartości środków certyfikowanych w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 do wartości

alokacji wkładu pomocy zagranicznej na program (w %), która powinna wynieść 99,6 % w 2024 r.12,

⎯

wartości środków zakontraktowanych w ramach perspektywy finansowej 2021-2027 do

wartości alokacji wkładu pomocy zagranicznej na program (w %), która w 2024 r. powinna wynieść

26 % i wzrastać w latach kolejnych do wartości: 43 % (w 2025 r.), 59 % (w 2026 r.) oraz 68 %

(w 2027 r.).

Działania służące wzmacnianiu konkurencyjności gospodarczej i zrównoważonego terytorialnie

rozwoju realizowane są również w ramach funkcji 21. Polityka rolna i rybacka, której celem jest

poprawa warunków ekonomicznych rolnictwa, rozwój obszarów wiejskich, zwiększenie

konkurencyjności gospodarki rolno-żywnościowej oraz poprawa stanu środowiska naturalnego.

W ramach funkcji realizowane są zadania dotyczące: wspierania gospodarstw rolnych za pomocą

odpowiednio zaprojektowanych instrumentów w ramach systemu płatności bezpośrednich oraz postępu

biologicznego w produkcji roślinnej i zwierzęcej, ochrony roślin uprawnych, nasiennictwa, kontroli

upraw na obecność roślin genetycznie zmodyfikowanych, agrochemicznej obsługi rolnictwa, hodowli

i produkcji zwierzęcej, ochrony zdrowia zwierząt, weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego,

nadzoru nad jakością handlową artykułów rolno-spożywczych, stabilizacji rynków rolnych

i żywnościowych oraz rozwoju obszarów wiejskich. Ponadto wspierane są: działania z zakresu

kształtowania ustroju rolnego i gospodarki żywnościowej oraz infrastruktura wsi w kierunku rozwoju

gospodarstw rodzinnych.

Monitorowanie tego obszaru dokonywać się będzie w oparciu o obserwację stopnia wykorzystania

limitów środków na WPR w ramach perspektywy 2014-2020 i 2021-2027 (narastająco) (w %), który

w 2024 r. wyniesie 94,0 %, a w następnych latach będzie kształtował się na poziomie 97,7 % (w 2025 r.)

do 100 % (w 2026 r. i 2027 r.). Stopień realizacji celu będzie ponadto mierzony liczbą projektów

realizowanych z udziałem środków PROW 2014-2020 i PS WPR 2023-2027 w danym roku (w szt.),

która w poszczególnych latach 2024-2027 wyniesie odpowiednio: 276 000 szt., 315 000 szt., 85 000 szt.

Strategia, str. 6.

Po 2024 r. nie wykazuje się planowanych wartości miernika dotyczących certyfikacji dla programów

z perspektywy finansowej 2014-2020 ze względu na zakończenie ich realizacji.

11

Część II

oraz 122 000 szt.

W ramach funkcji realizowane są także zadania dotyczące rybactwa związane z tworzeniem

odpowiednich warunków dla rozwoju rybactwa śródlądowego, rybołówstwa morskiego (w tym także

racjonalne gospodarowanie żywymi zasobami), przetwórstwa rybnego, ochrony środowiska,

przestrzegania przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej. Celem funkcji jest tworzenie i utrzymanie

konkurencyjnego, nowoczesnego i dynamicznego sektora rybackiego. Dla monitorowania tego celu

działalności państwa określono wskaźnik wielkość produkcji akwakultury (w tonach), który w latach

2024-2027 będzie wzrastać z 44 500 ton w 2024 r. do 50 000 ton w 2027 r. (w latach 2025 i 2026

osiągnie wartość odpowiednio: 46 000 ton i 48 000 ton).

W tworzenie warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców Polski przy jednoczesnym wzroście

spójności w wymiarze społecznym wpisują się także odpowiednie działania przeciwdziałające ubóstwu

i wykluczeniu społecznemu Polaków oraz wyrównujące szanse różnych grup społecznych.

Zadania władz publicznych podejmowane na rzecz umacniania kapitału ludzkiego dotyczą realizacji

działań w ramach polityki prorodzinnej oraz ochrony m.in. macierzyństwa i rodzicielstwa – w zakresie

funkcji 13. Zabezpieczenie społeczne i wspieranie rodziny, której celami są m.in. systemowe

wsparcie rodzin oraz osób będących w trudnej sytuacji życiowej, a także systemowe wsparcie rodzin

w realizacji funkcji wychowawczej i edukacyjnej. W tym zakresie – wychodząc naprzeciw wyzwaniom

wynikającym z trendów demograficznych – szczególne wsparcie i opieka państwa będzie zapewniona

osobom i rodzinom wychowującym dzieci. Podstawowym i najważniejszym narzędziem polityki

rodzinnej jest Program Rodzina 800+ 13 , którego celem jest częściowe pokrycie wydatków rodzin

związanych z wychowywaniem dzieci poprzez wypłatę miesięcznego świadczenia wychowawczego

w kwocie 800 zł na każde dziecko. Świadczenie w takiej samej wysokości przysługuje również na dzieci

umieszczone w rodzinnych formach pieczy zastępczej oraz w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Programem objętych zostało w 2023 r. 6,9 mln dzieci co wynika m.in. z napływu

dzieci z terenów objętych konfliktem zbrojnym na Ukrainie, jak też pełniejszym korzystaniem ze

świadczenia przez dzieci obywateli polskich.

Obok działań realizowanych w ramach Programu Rodzina 800+ funkcjonuje również system świadczeń

rodzinnych. Kwoty świadczeń rodzinnych (z wyłączeniem kwoty świadczenia pielęgnacyjnego) oraz

wysokości kryteriów dochodowych uprawniających do tych świadczeń podlegają weryfikacji co 3 lata.

Ostatnia weryfikacja miała miejsce w 2021 r. Kolejna weryfikacja planowana jest na 2024 r. Kwota

świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji o wskaźnik wzrostu minimalnego

wynagrodzenia za pracę (w 2024 r. kwota świadczenia wynosi 2 988 zł). 1 stycznia 2024 r. weszła

w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła istotne zmiany

w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów poprzez wprowadzenie

nowego świadczenia – świadczenia wspierającego. Jest to rozwiązanie skierowane bezpośrednio do

osób z niepełnosprawnościami w wieku od ukończenia 18. roku życia, przysługuje bez względu na

dochody osiągane przez osobę z niepełnosprawnościami lub członków jej rodziny (brak kryterium

dochodowego) i niezależne od innych form wsparcia otrzymywanych przez osoby niepełnosprawne jak

również przez ich opiekunów. Od 2018 r. funkcjonuje rządowy program „Dobry Start”, który

przewiduje wsparcie w formie jednorazowego świadczenia pieniężnego w wysokości 300 zł na uczące

się dziecko i ma wspomóc rodziny w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku

szkolnego.

Pomoc dla rodzin wykraczająca poza wskazany wyżej wymiar finansowy – zakłada również rozwój

usług opieki nad małymi dziećmi, sprzyjających godzeniu życia zawodowego i rodzinnego.

Podejmowane działania służą wzrostowi dostępności miejsc opieki nad dziećmi w wieku do 3 lat

poprzez tworzenie nowych miejsc opieki lub obniżenie kosztów funkcjonowania miejsc już

istniejących, przekładających się na obniżenie opłat ponoszonych przez rodziców (Resortowy program

13

Od maja 2022 r. obsługę świadczeń przejął Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Część II

rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 „MALUCH+”) 14 . Od kwietnia 2022 r.

obowiązuje dofinansowanie do opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego

opiekuna w wysokości maksymalnie 400 zł miesięcznie na dziecko, które nie jest objęte rodzinnym

kapitałem opiekuńczym. Ponadto, od 2022 r. wprowadzono nowe świadczenie (rodzinny kapitał

opiekuńczy) dla rodziców, drugich i kolejnych dzieci w wieku 12-36 miesięcy wynoszące łącznie 12 tys.

zł wypłacane w kwotach po 1 000 lub 500 zł miesięcznie. W 2024 r. rząd przyjął program „Aktywny

Rodzic”, który z jednaj strony zastępuje RKO, ale jednocześnie wprowadza 1 500 zł miesięcznie dla

rodziców dzieci w wieku 12-36 miesięcy, którzy są aktywni zawodowo. Możliwe jest również wybranie

świadczenia w wysokości 1 500 zł miesięcznie na pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub na

opiekuna dziennego. Dla osób, które nie korzystają z dwóch poprzednich świadczeń wprowadza się

możliwość pobierania 500 zł miesięcznie na wszystkie dzieci w wieku 12-36 miesięcy. Inną formą

wsparcia rodzin z dziećmi na utrzymaniu, adresowaną wyłącznie do rodzin wielodzietnych, jest Karta

Dużej Rodziny. Jest to dokument uprawniający rodziny wielodzietne do zniżek (ulg) w dostępie do dóbr

i usług oferowanych przez podmioty, które przystąpiły do uczestnictwa w tym programie.

Stopień osiągnięcia poszczególnych celów funkcji będzie monitorowany za pomocą mierników

(odpowiednio dla pierwszego i drugiego celu funkcji)

⎯ wysokość wydatków budżetu państwa na dziecko w wieku do ukończenia 24. roku życia (w zł),

która w latach 2024-2027 wyniesie odpowiednio: 1 673 zł (w 2024 r.), 1 623 zł (w 2025 r.), 1 532 zł

(w 2026 r.) oraz 1 354 zł (w 2027 r.),

⎯ wysokość wydatków budżetu państwa na świadczenie wychowawcze, świadczenie "Dobry Start",

dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego

opiekuna oraz rodzinny kapitał opiekuńczy w przeliczeniu na dziecko w wieku do 18. roku życia

(w zł), który w latach 2024-2025 kształtować się będzie na poziomie: 9 906 zł, a następnie 9 911 zł

w 2026 r. oraz 9 912 zł w 2027 r.

Ważny wymiar polityki publicznej w zakresie tej funkcji dotyczy wspierania osób potrzebujących,

w tym osób niepełnosprawnych i ich integracji społecznej, a także kobiet w ciąży i rodzin w zakresie

dostępu do instrumentów polityki na rzecz rodziny, które realizowane jest poprzez Program

kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”.

W ramach ww. działań realizowany będzie także rządowy program wspierania rodziny „Asystent

rodziny w 2024 r.”, na który w roku 2024 przewidziano kwotę nieprzekraczającą 70 mln zł. Państwo

będzie również kontynuować zadania w sferze inwestycji w kapitał ludzki i społeczny oraz aktywnych

form integracji społecznej, w szczególności poprzez wspieranie działalności podmiotów ekonomii

społecznej w zakresie reintegracji społecznej i zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem

społecznym oraz zwiększenie udziału podmiotów ekonomii społecznej w świadczeniu usług

użyteczności publicznej i rozwoju lokalnym.

Dodatkowo w ramach wzmocnienia systemu pieczy zastępczej, w roku 2024 ogłoszony został rządowy

program wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej.

Na finansowanie tego programu przeznacza się kwotę nieprzekraczającą 40 mln zł.

Ponadto, w ramach funkcji państwa 13., państwo będzie podejmowało działania w celu ochrony

aktywnych zawodowo obywateli przed skutkami różnego rodzaju ryzyka związanego z aktywnością

zawodową. Skalę tej ochrony będzie odzwierciedlał miernik – stosunek liczby osób objętych

ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym w systemie powszechnym do liczby osób w wieku

produkcyjnym, który ukształtuje się w latach 2024-2025 odpowiednio na poziomie 0,74, natomiast

w latach 2026-2027 na poziomie 0,75.

Działalność państwa w zakresie wspierania mieszkalnictwa ujęta została w funkcji 7. Gospodarka

przestrzenna, budownictwo i mieszkalnictwo. Polityka państwa w ramach funkcji obejmuje realizację

rządowych programów polityki mieszkaniowej umożliwiających wsparcie nowych inwestycji

Od 2023 r. program „MALUCH+” realizowany jest ze środków Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju

Społecznego 2021-2027 (FERS) wraz ze współfinansowaniem krajowym oraz ze środków KPO.

Część II

w budownictwie mieszkaniowym oraz inwestycji zapobiegających degradacji fizycznej istniejącego

zasobu, jak również innych ustawowo określonych zobowiązań w zakresie finansowania

mieszkalnictwa. Realizowane są również działania zmierzające do poprawy stanu technicznego

istniejących zasobów, ze szczególnym uwzględnieniem przedsięwzięć mających na celu poprawę

efektywności energetycznej. W zakres funkcji wchodzą ponadto zadania związane

z zagospodarowaniem przestrzennym, geodezją i kartografią, systemem informacji przestrzennej,

polityką miejską i rewitalizacją, gospodarką nieruchomościami oraz nadzorem architektoniczno-budowlanym. Celem określonym dla tej funkcji jest poprawa stanu zaspokojenia potrzeb

mieszkaniowych15, natomiast pomiar jego realizacji odbywa się za pomocą miernika: liczba mieszkań

przypadająca na 1 000 mieszkańców (w szt.). Planuje się, że wartość miernika będzie wzrastać

i wyniesie w latach 2024-2027 odpowiednio: 423,9 szt., 429,3 szt., 434,1 szt. i 438,6 szt.

Dążenie do osiągnięcia najlepszych światowych poziomów w zakresie konkurencyjności gospodarki

w oparciu o wydajność i innowacyjność wymaga odpowiedniego rozwoju kapitału ludzkiego

i społecznego na rzecz zwiększenia zatrudnienia i zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy. Działania

służące poprawie sytuacji na rynku pracy (a tym samym warunków bytowych Polaków), również

poprzez pełniejsze wykorzystanie potencjału zasobów ludzkich prowadzone są w ramach funkcji 14.

Rynek pracy, której pierwszym z celów jest: zwiększanie zatrudnienia. Miernikiem określonym dla

tego obszaru jest wskaźnik zatrudnienia w wieku 20–64 lata (w %), dla którego założono wielkość 77,6 %

w 2024 r., 77,8 % w 2025 r., 78,0 % w 2026 r. oraz 78,1 % w 2027 r.

Władze publiczne będą ponadto podejmować działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa i warunków

pracy, zmierzające do rozwoju kultury bezpieczeństwa i związanego z tym podniesienia poziomu

bezpieczeństwa i higieny pracy oraz do znaczącego ograniczenia liczby osób zatrudnionych

w warunkach narażenia na czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe. Działania te mają

przyczyniać się do systematycznego obniżenia liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz

wynikających z tego strat ekonomicznych i społecznych. Zdefiniowano dla tego celu miernik: wskaźnik

wypadkowości (liczba niemianowana), który będzie się sukcesywnie obniżać z wartości 5,41

w 2024 r.16, do 5,03 w latach 2025-2027.

Jednym z kluczowych czynników konkurencyjności, a jednocześnie podstawowym wyznacznikiem

możliwości korzystania w pełni ze swobód demokratycznych i praw obywatelskich, jest jakość

funkcjonowania państwa17. Istotnym wymogiem dla zapewnienia nowoczesnego państwa jest sprawnie

działająca administracja, rozumiana jako sieć instytucji powiązanych systemem informacyjnym

państwa, realizująca ideę otwartej administracji publicznej, wspierająca obywateli (w tym

przedsiębiorców) i świadcząca wysokiej jakości usługi, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii

informacyjnych18.

Sprawy z zakresu administracji publicznej i informatyzacji objęte są funkcją 16. Sprawy obywatelskie,

której celem m.in. jest: zapewnienie przysługujących praw obywatelskich przez organy administracji

publicznej oraz poprawa obsługi administracyjnej obywatela.

W zakresie realizacji ww. celu dla funkcji przewiduje się – wpisujący się w budowę społeczeństwa

informacyjnego – stopniowy wzrost odsetka osób korzystających ze stron internetowych lub aplikacji

jednostek administracji publicznej w ciągu ostatnich 12 miesięcy (w %) z 59,5 % w roku 2024 do 62,5 %

w roku 2027 (w 2025 r. i 2026 r. będzie to wartość odpowiednio 60,5 % i 61,5 %).

W Strategii zaprezentowano projekt strategiczny Narodowy Program Mieszkaniowy z horyzontem czasowym

do 2030 roku, którego jednym z najważniejszych celów jest zwiększenie dostępu do mieszkań dla osób

o dochodach uniemożliwiających nabycie lub wynajęcie mieszkania na zasadach komercyjnych. Ponadto działania

zmierzające do wsparcia mieszkalnictwa zarówno w aspekcie dostępnego budownictwa mieszkaniowego jak

i w ramach poprawy efektywności energetycznej budynków mieszkalnych są zawarte w KPO.

15

W 2022 r. wskaźnik wypadkowości osiągnął wartość 4,76 (wg raportu Głównego Urzędu Statystycznego

„Wypadki przy pracy w 2022 r.”). Rzeczywista wartość wskaźnika za 2024 r. będzie znana 30.11.2025 r.

17

Strategia, str. 164.

18

Strategia, str. 182.

Część II

W ramach funkcji prowadzone są działania służące: stałemu podnoszeniu poziomu dostępności

informacji i e-usług w ramach Portalu RP jako bramy do informacji i e-usług publicznych, aplikacji

mObywatel i platformy mobywatel.gov.pl, jak też powstawaniu nowych e-usług i podnoszeniu poziomu

dojrzałości obecnie dostępnych, a ponadto – rozwijaniu systemów i możliwości logowania się obywateli

do e-usług publicznych. Rozwój publicznych usług cyfrowych administracji publicznej umożliwia

dalsze zwiększanie wydajności działania administracji publicznej i podnoszenie poziomu satysfakcji

obywateli.

Cel funkcji w odniesieniu do spraw administracji publicznej ma być osiągany w szczególności poprzez

działania ukierunkowane na rzecz współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego oraz

przedsięwzięcia stanowiące o jakości usług świadczonych przez administrację na rzecz obywateli.

W tym obszarze będą podejmowane inicjatywy na rzecz uproszczenia prawa zapewniającego lepsze

warunki dla działalności gospodarczej i realizacji potrzeb obywateli oraz skutecznych instytucji

publicznych, dostępnych dla obywateli oraz przedsiębiorców. Podejmowane będą działania służące

wzmacnianiu zdolności instytucjonalnych, poprawie skuteczności administracji publicznej oraz

poprawie jakości usług publicznych, np. dzięki wprowadzeniu powszechnego systemu monitorowania

wykonywania usług publicznych i wdrożeniu rozwiązań poprawiających efektywność zarządzania

usługami dziedzinowymi w obszarach istotnych dla prowadzenia działalności gospodarczej

w jednostkach samorządu terytorialnego. Realizację celu w tym obszarze będzie monitorował miernik

liczba skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowań prowadzonych przez organy administracji

publicznej, które są skierowane do sądów administracyjnych (w szt.). Planowana wartość miernika

w poszczególnych latach w okresie 2024-2027 określona została na poziomie 8 500 szt.

Najważniejszym celem w obszarze sądownictwa powszechnego, a zarazem głównym celem funkcji 18.

Sprawiedliwość, jest zagwarantowanie obywatelom konstytucyjnego prawa do sądu i rozpatrzenia

spraw w rozsądnym terminie przez właściwe, niezależne, bezstronne i niezawisłe sądy. Powyższy cel

jest równoważny z dążeniem do jak najpełniejszej realizacji postulatu zapewnienia powszechnego

dostępu do sądu rozumianego zarówno jako „fizyczna” dostępność sądu, osiągana m.in. poprzez

działania organizacyjne zmierzające do zapewnienia zrównoważonej i wydajnej struktury jednostek

organizacyjnych sądownictwa na obszarze całego kraju, jak również dostępność w aspekcie

finansowym, tj. poziom opłat sądowych, który nie będzie stanowił bariery dochodzenia własnych praw

przed sądem z uwagi na sytuację materialną obywateli. Jednocześnie zapewnienie prawa do sądu wiąże

się nierozerwalnie z aspektem czasowym, tj. możliwością rozstrzygania sporów przed sądem

w możliwie krótkich terminach oraz wysoką jakością orzecznictwa. Do monitorowania stopnia

realizacji powyższego celu na poziomie funkcji służyć mają mierniki

⎯ odsetek obywateli pozytywnie oceniających funkcjonowanie sądów (w %), który w roku 2024

wyniesie 30 %, natomiast w okresie 2025-2027 będzie się zwiększał i wyniesie: 31 % (w 2025 r.),

32 % (w 2026 r.) i 33 % (w 2027 r.),

⎯ odsetek spraw, w których uwzględniono skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (w relacji do liczby spraw

rozpatrywanych przez sądy) (w %) – wskaźnik ten będzie kształtować się w latach 2024-2027

na poziomie 0,040 %.

System finansów publicznych jest podstawowym instrumentem zaspokajania ważnych potrzeb

społecznych oraz tworzenia fundamentów trwałego i zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Warunkiem koniecznym dla sprawnego funkcjonowania państwa jest zapewnienie

stabilności systemu finansów publicznych19.

Celem funkcji 4. Zarządzanie finansami państwa i mieniem państwowym jest w związku z tym

zapewnienie stabilności finansów publicznych, przy wspieraniu inkluzywnego wzrostu gospodarczego.

Oznacza to konieczność przestrzegania krajowych i unijnych przepisów zapewniających zachowanie

stabilności finansów publicznych. Przewidują one ograniczenia polityki budżetowej wynikające m.in.

ze stabilizującej reguły wydatkowej, która określa limit większości wydatków sektora instytucji

19

Strategia, str. 184.

Część II

rządowych i samorządowych. Stopień realizacji celu będzie monitorowany poprzez wskaźnik relacji

kwoty wydatków stabilizującej reguły wydatkowej, od 2024 r. powiększonej o wartość klauzuli

obronnej (dalej – wko20) w relacji do PKB (w %)21. Wartość miernika (tj. relacji kwoty wydatków

implikowanej przez stabilizującą regułę wydatkową powiększonej o wartość klauzuli obronnej do PKB

(w %)) w roku 2024 wyniesie (45,2 + 1,3) % PKB (w odniesieniu do kwoty wydatków na kolejne lata –

por. Część I., rozdz. III).

Kapitał ludzki jako krytyczny czynnik rozwoju społeczno-gospodarczego kraju, wraz z postępującymi

procesami demograficznymi oraz wyzwaniami o charakterze globalnym, nabierać będzie jeszcze

większego znaczenia dla uzyskania przewag konkurencyjnych w globalnej gospodarce.

Lepiej wykształcone społeczeństwo to większe szanse na znalezienie dobrej pracy, a także

wszechstronny rozwój 22 . Poprawie jakości kapitału ludzkiego i społecznego sprzyjać zatem będą

działania państwa realizowane w ramach funkcji 3. Edukacja, wychowanie i opieka, której celem jest

podnoszenie jakości i efektywności kształcenia i wychowania. Funkcja ta obejmuje zadania państwa

w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, które dotyczą: wychowania przedszkolnego, kształcenia

ogólnokształcącego i zawodowego, w tym specjalnego we wszystkich typach szkół, jak również

określania programów, podręczników i środków dydaktycznych nauczania, systemu egzaminów

zewnętrznych, organizowania pomocy stypendialnej dla uczniów, zatrudniania nauczycieli, ich awansu

zawodowego i wynagradzania. W obszarze tym ujęte są także działania dotyczące spraw młodzieży, jak

również związane z koordynacją polityki uczenia się przez całe życie oraz Zintegrowanego Systemu

Kwalifikacji.

Realizowane zadania służą zwiększeniu dostępności wysokiej jakości wychowania przedszkolnego,

zapewnieniu powszechnego dostępu do nauki, podwyższeniu jakości wykształcenia i kwalifikacji

zawodowych społeczeństwa, jak również wspieraniu funkcji wychowawczej, opiekuńczej

i profilaktycznej realizowanej przez szkoły i inne placówki oraz wyrównywaniu szans edukacyjnych

dzieci i młodzieży.

Do monitorowania ww. celu funkcji zastosowano następujące mierniki

⎯ liczba osób, które zdały egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie lub egzamin zawodowy

w stosunku do liczby osób, które przystąpiły do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje

w zawodzie lub egzaminu zawodowego (w %), wielkość ta powinna w poszczególnych latach

planowania (2024-2027) utrzymać się na poziomie 72 %,

⎯ liczba absolwentów poszczególnych typów szkół ponadpodstawowych, którzy zdali egzamin

maturalny w stosunku do liczby absolwentów szkół ponadpodstawowych, którzy przystąpili

do egzaminu maturalnego (w %) – wartość miernika w okresie poszczególnych lat planowania

(2024-2027) powinna wynieść 82 %,

⎯ odsetek dzieci w wieku 3–5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym (w %) wyniesie 91 % w 2024 r.,

a następnie 92 % w latach 2025-2027.

Obszar wpływający na jakość kapitału ludzkiego ujęty w funkcji 10. Szkolnictwo wyższe i nauka

to rozwój szkolnictwa wyższego, którego dotyczy kolejny z celów funkcji – podniesienie poziomu

jakości kształcenia. W ramach tego obszaru finansowane są inicjatywy związane z polityką szkolnictwa

wyższego państwa, w tym – działania mające na celu usprawnienie funkcjonowania systemu

szkolnictwa wyższego oraz zwiększenie stopnia jego umiędzynarodowienia w Polsce. Realizowane są

projekty mające na celu unowocześnienie infrastruktury szkolnictwa wyższego, w tym inwestycje

związane z utrzymaniem i rozwojem infrastruktury w zakresie działalności dydaktycznej oraz

infrastruktury socjalnej dla studentów. Wspierane są również działania służące wzmacnianiu

20

Wartość klauzuli obronnej (wko) – określana jest w ustawie budżetowej tylko na dany rok budżetowy.

Na podstawie kwoty wydatków stabilizującej reguły wydatkowej wylicza się coroczny nieprzekraczalny limit

wydatkowy, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Kwota wydatków na rok 2024 zapisana w ustawie

wynosi 1 703 995 918 tys. zł, a wartość klauzuli obronnej 49 070 760 tys. zł.

21

22

Strategia, str. 206.

Część II

i rozwojowi potencjału dydaktycznego szkolnictwa wyższego oraz promocji szkolnictwa wyższego.

Stopień osiągnięcia ww. celu funkcji 10. – wyznaczonego w zakresie szkolnictwa wyższego – zostanie

zmierzony liczbą aktywnych zawodowo pracujących z wyższym wykształceniem w liczbie zawodowo

pracujących ogółem (w %). W latach 2024-2027 przewiduje się zwiększenie wartości tego miernika

z poziomu 37,9 % w 2024 r., do poziomu 38,8 % w 2027 r. (w latach 2025 i 2026 wyniesie ona

odpowiednio 38,2 % oraz 38,5 %).

Jednym z istotnych wymiarów rozwoju kapitału ludzkiego jest stan zdrowia i dostęp do usług z zakresu

opieki zdrowotnej. Dobry stan zdrowia obywateli i całego społeczeństwa jest istotną determinantą

wzrostu gospodarczego, a interwencje w dziedzinie zdrowia są kluczowe w ograniczaniu ryzyka

ubóstwa z powodu dezaktywacji zawodowej wynikającej z przyczyn zdrowotnych 23 . Działalności

państwa ujętej w obszarze funkcji 20. Zdrowie został przypisany cel: zwiększenie bezpieczeństwa

zdrowotnego społeczeństwa poprzez zapewnienie trwałego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej,

ze szczególnym uwzględnieniem świadczeń ratujących życie.

Ponadto finansowane będą wieloletnie programy związane z rozwojem medycyny transplantacyjnej,

zwalczaniem chorób nowotworowych czy chorób układu krążenia oraz program wsparcia oddziałów

psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży, a także inne programy polityki zdrowotnej. Od 1 czerwca

2024 r. rząd wprowadził program medycznego wsparcia zapłodnienia pozaustrojowego i leczenia

niepłodności metodą in vitro. Natomiast ocena celowości inwestycji dokonywana przez Ministra

Zdrowia pozwoli na rozwój infrastruktury w ochronie zdrowia zgodny z mapami potrzeb zdrowotnych

oraz priorytetami dla regionalnej polityki zdrowotnej.

Realizowane będą również działania w zakresie kształtowania zdrowego stylu życia poprzez

profilaktykę oraz promocję zdrowia, a także edukację zdrowotną.

Stopień osiągnięcia celu funkcji będzie monitorowany za pomocą trzech mierników

⎯ liczba świadczeniobiorców objętych koordynowaną opieką onkologiczną (w osobach), która

w okresie planowania WPFP 2024-2027 wyniesie odpowiednio: 42 000 (w 2024 r.), 44 000

(w 2025 r.), 46 000 (w 2026 r.), 48 000 (w 2027 r.),

⎯ liczba jednostek KKCz (Koncentratu Krwinek Czerwonych) wydanych do lecznictwa (w szt.)

w latach 2024-2027 będzie wynosiła ok. 1 100 000 szt. w każdym roku,

⎯ liczba przeprowadzonych postępowań rejestracyjnych w zakresie produktów leczniczych,

wyrobów medycznych i produktów biobójczych (w szt.), których przewiduje się zrealizować

62 980 szt. w roku 2024, a w kolejnych latach: 60 690 szt. (w 2025 r.), 60 400 szt. (w 2026 r.) oraz

59 810 szt. (w 2027 r.).

Działania państwa realizowane w obszarze sportu w ramach funkcji 8. Kultura fizyczna należy

traktować przede wszystkim jako szeroko rozumianą profilaktykę zdrowia oraz sprzyjanie postawom

prospołecznym. Działania prowadzone w ramach funkcji mają służyć zwiększeniu poziomu aktywności

fizycznej społeczeństwa, bezpośrednio wpływają na liczbę osób podejmujących aktywność fizyczną,

jak również na poziom ich sprawności fizycznej, co ma istotne znaczenie w odniesieniu do ogólnego

stanu zdrowia społeczeństwa. Wskazuje się przy tym na istotną rolę zwiększania poziomu aktywności

fizycznej społeczeństwa w umacnianiu kapitału społecznego oraz w profilaktyce zdrowotnej. Sport

pełni ponadto funkcję wychowawczą, szczególnie w odniesieniu do dzieci i młodzieży szkolnej. Cel dla

funkcji będzie monitorowany za pomocą miernika: stosunek liczby uczestników działań związanych

z aktywnością fizyczną, realizowanych przez ministra właściwego do spraw kultury fizycznej,

do ogólnej liczby ludności w Polsce (w %). Planowana wartość miernika w 2024 wyniesie 19 %,

w latach 2025 i 2026 r. – 9,75 %, natomiast w 2027 r. – 10 %.

Dla zadań prowadzonych w ramach funkcji 9. Kultura i dziedzictwo narodowe określono cele: rozwój

i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego oraz utrzymanie i pielęgnacja

materialnej substancji sfery kultury.

23

Strategia, str. 202.

Część II

Inwestowanie w ochronę dziedzictwa, rozwój i modernizację infrastruktury kultury oraz edukację

kulturalną – kształcenie odbiorcy i jego kulturowych kompetencji służyć ma budowaniu tożsamości,

szacunku do tradycji, poczuciu przynależności do wspólnoty i jej historii, kreatywności,

innowacyjności, otwartości i tolerancyjności. Istotne jest również wspieranie instytucji kultury, których

wieloletnia działalność i tradycja mają szczególne znaczenie dla celów polityki państwa w obszarze

kultury, i których dorobek jest ważnym elementem budowania tożsamości kulturowej Polaków oraz

narzędziem promocji Polski w świecie. Kluczowe znaczenie ma również wypracowanie systemu

wspierania rozwoju sektorów kreatywnych w Polsce – stworzenie warunków dla rozwoju tych sektorów,

które wpłynie na rozwój całego ekosystemu wspierania kultury. Ważne jest także kontynuowanie

zwiększania dostępu do instytucji i dzieł kultury, w tym likwidacja „białych plam” w dostępie do

kultury.

Pomiar celów funkcji będzie oparty na dwóch miernikach (odpowiednio dla poszczególnych celów)

⎯ widzowie i słuchacze w teatrach i instytucjach muzycznych, otrzymujących dotację podmiotową

na 1 000 osób w danym roku – planowana wartość miernika w latach 2024-2027 wyniesie

odpowiednio 91 osób (w 2024 r.), 92 osoby (w 2025 r.), 93 osoby (w 2026 r.), 94 osoby (w 2027 r.),

⎯ liczba nowo wybudowanych, modernizowanych, pozyskanych i wyposażonych obiektów służących

kulturze w danym roku w jednostkach podległych i nadzorowanych przez Ministerstwo Kultury

i Dziedzictwa Narodowego (w szt.) – przewiduje się, iż wartość ta wyniesie 155 szt. zarówno

w 2024 r. jak i w 2025 r., a następnie 142 szt. w 2026 r., a także w 2027 r.

Na konkurencyjność Polski i jej regionów mają wpływ działania służące spójności terytorialnej kraju,

a zarazem tworzeniu warunków dla pełnego wykorzystania potencjału gospodarczego, realizowane

w ramach funkcji 19. Transport i infrastruktura transportowa, w zakresie głównych rodzajów

transportu, w tym przede wszystkim transportu drogowego, kolejowego, morskiego, śródlądowego, jak

też lotniczego, a także – intermodalnego. Działania realizowane w obszarze transportu wzmacniają

spójność terytorialną kraju (tworząc zarazem warunki dla pełnego wykorzystania potencjału

gospodarczego) oraz zrównoważony międzygałęziowo rozwój transportu, przy jednoczesnej poprawie

stanu bezpieczeństwa w transporcie. W zakresie transportu morskiego funkcja obejmuje

przedsięwzięcia na rzecz wzmocnienia pozycji polskich portów morskich, stanowiących połączenie

transportu lądowego z morskim.

Celami funkcji (i ich miernikami) są

⎯ zapewnienie stabilnego finansowania dla utrzymania spójnej, nowoczesnej i bezpiecznej sieci

dróg krajowych (miernik: długość przebudowanych dróg krajowych (w km), dla którego

planowane wartości w poszczególnych latach 2024-2027 wyniosą odpowiednio: 116 km

(w 2024 r.), 157 km (w 2025 r.), 165 km (w 2026 r.) oraz 179 km (w 2027 r.),

⎯ wzmocnienie roli transportu kolejowego w transporcie ogółem (miernik: udział długości

eksploatowanych linii kolejowych spełniających standardy do ogólnej długości eksploatowanych

linii kolejowych (w %), dla którego planowane wartości – w podziale na poszczególne jednostki

objęte pomiarem (tj.: 1) PKP PLK SA, 2) SKM w Trójmieście, 3) Dolnośląska Służba Dróg i Kolei,

4) Euroterminal Sławków) – wynoszą odpowiednio

a)

b)

c)

d)

na 2024 r.: 1) ≥89,0, 2) 100, 3) ≥90,0, 4) 100,

na 2025 r.: 1) ≥89,0, 2) 100, 3) ≥90,0, 4) 100,

na 2026 r.: 1) ≥89,5, 2) 100, 3) ≥90,0, 4) 100,

na 2027 r.: 1) ≥90,0, 2) 100, 3) ≥95,0, 4) 100,

⎯ poprawa konkurencyjności polskich portów (miernik: poziom zmian wielkości przeładunków

towarów w portach o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej (w %) wyniesie 105 %

w latach 2024-2027.

Dążenie do osiągnięcia powyższych celów wpisuje się w realizację Strategii w obszarze pn. Transport24.

24

Strategia, str. 233.

Część II

Efektem ww. działań ma być zbudowanie wielogałęziowej, zintegrowanej i uzupełniającej się sieci

transportowej (kolej, drogi, sieci aglomeracyjne, sieci żeglugi śródlądowej i morskiej, porty lotnicze).

Środowisko przyrodnicze jest kapitałem naturalnym, którego zasoby warunkują rozwój gospodarczy

(możliwości inwestycyjne) i społeczny (zaspokojenie elementarnych potrzeb bytowych). Działania

państwa w tym obszarze dotyczą zarządzania środowiskiem na rzecz zachowania podstawowych

zasobów, takich jak: potencjał energetyczny, zasoby wody, powietrze atmosferyczne, warunki

klimatyczne, zasoby przestrzeni i krajobrazów oraz związana z nimi różnorodność biologiczna (zasoby

siedlisk, gatunków i genów), gleby i zasoby geologiczne oraz użytki pozaekonomiczne środowiska25.

Realizacja tych działań została ujęta w zakresie funkcji 12. Środowisko, dla której jednym z celów jest

ochrona środowiska poprzez utrzymanie bądź poprawę stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz

gatunków fauny i flory. Działania w omawianym zakresie zmierzają do zrównoważonego

gospodarowania zasobami środowiska oraz adaptacji do zmian klimatu. Zrównoważone

gospodarowanie zasobami środowiska to m.in. utrzymanie bądź poprawa stanu ochrony siedlisk

przyrodniczych oraz gatunków flory i fauny. Zadania te realizują parki narodowe będące

najważniejszymi formami ochrony przyrody w Polsce. Ich działania są realizowane na podstawie zadań

ochronnych (dokument krótkookresowy) oraz planów ochrony (dokument długookresowy).

Pomiar celu będzie się odbywał w związku z tym przy pomocy miernika odsetek parków narodowych

posiadających plany ochrony albo zadania ochronne (w %). Wartość tego miernika w latach 20242027 będzie wynosić 100 %.

W ramach funkcji realizowane są działania, których celem jest również zmniejszenie liczby stref,

w których występują przekroczenia standardów jakości powietrza. Realizacja zadania polega

na dążeniu do redukcji liczby stref, w których występują przekroczenia standardów jakości powietrza

dla pyłu zawieszonego PM10, w tym m.in. poprzez przygotowanie na poziomie krajowym

odpowiednich narzędzi o charakterze legislacyjnym, strategicznym, finansowym oraz edukacyjno-promocyjnym, które pozwolą na efektywną realizację działań naprawczych, określonych

w programach ochrony powietrza oraz uchwałach antysmogowych. Do pomiaru stopnia realizacji

powyższego celu wykorzystany zostanie miernik: odsetek stref z przekroczeniami poziomów substancji

w powietrzu w Polsce (w %), który w poszczególnych latach 2024-2027 wyniesie odpowiednio 42 %

(w 2024 r.), 39 % (w 2025 r.), 37 % (w 2026 r.) oraz 35 % (w 2027 r.).

Ponadto ważną rolę dla funkcji 12. będą pełnić (realizowane w sferze gospodarki wodnej) działania

państwa mające na celu: zaspokojenie potrzeb wodnych ludności i gospodarki narodowej oraz

ograniczenie negatywnych skutków powodzi i suszy, w połączeniu z utrzymaniem dobrego stanu wód

i związanych z nim ekosystemów. Podstawą do realizacji tych działań będą przyjmowane lub

zatwierdzane przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej dokumenty planistyczne oraz

programy kluczowe dla procesu zarządzania zasobami wodnymi, takie jak: wstępna ocena ryzyka

powodziowego, mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego, przegląd i aktualizacja

programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze

źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu, aktualizacja krajowego programu

ochrony wód morskich, oraz plan przeciwdziałania skutkom suszy.

Realizację celu w tym obszarze będzie monitorował miernik: liczba przyjętych/uzgodnionych/

zatwierdzonych dokumentów planistycznych (w szt.). Planowana wartość miernika wynosi: po 2 szt.

w 2024 r. i w 2025 r., 3 szt. w 2026 r. oraz 15 szt. w 2027 r.

W Strategii wskazuje się, iż podwyższenie konkurencyjności polskiego przemysłu oraz zapewnienie

bezpieczeństwa energetycznego wymaga dywersyfikacji źródeł energii, modernizacji i rozbudowy sieci

przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, gazu i ciepła sieciowego26. Jednym z podstawowych wyzwań

rozwojowych Polski jest zapewnienie gospodarce, instytucjom i obywatelom stabilnych i optymalnie

25

26

Strategia, str. 252.

Strategia, str. 246.

Część II

dostosowanych do potrzeb dostaw energii, po akceptowalnej ekonomicznie cenie27.

W obszar ten wpisują się działania ujęte w ramach funkcji 6. Polityka gospodarcza kraju

korespondujące z kierunkami polityki energetycznej w zakresie zapewnienia rozbudowy infrastruktury

wytwórczej i sieciowej energii elektrycznej. Dla pokrycia rosnącego popytu, w sytuacji planowanych

znaczących wycofań jednostek wytwórczych z systemu elektroenergetycznego oraz konieczności

zbilansowania przyrostu mocy zależnych od warunków atmosferycznych, Polska wprowadziła

mechanizm zdolności wytwórczych – rynek mocy28.

Rynek mocy ma na celu zapewnienie stabilności dostaw energii elektrycznej i elastyczności pracy

systemu elektroenergetycznego i jest głównym narzędziem służącym pokryciu zapotrzebowania na moc

własnymi zasobami. Stanowi on także impuls inwestycyjny dla budowy i modernizacji jednostek

wytwórczych, magazynów energii i DSR29 w celu zapewnienia stabilności dostaw energii elektrycznej.

Dla monitorowania – dotyczącego tych działań – celu funkcji: zapewnienie odpowiedniego wolumenu

mocy pozwalającego na bezpieczne funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego przyjęty został

miernik: liczba przeprowadzonych aukcji głównych i aukcji dodatkowych rynku mocy w danym roku

(w szt.), który w latach 2024-2027 powinien osiągnąć wartość 5 szt. w każdym roku.

Jednym z zasadniczych warunków niezakłóconego, stabilnego oraz zrównoważonego społecznego

i ekonomicznego rozwoju kraju jest gwarancja trwałego bezpieczeństwa zewnętrznego

i nienaruszalność granic. Rozpoznawanie, monitorowanie i zapobieganie zagrożeniom, a także

zapewnienie skutecznych mechanizmów reagowania oraz podnoszenie skuteczności służb

państwowych to warunki konieczne do prawidłowego funkcjonowania państwa oraz realizacji jego

celów rozwojowych30. Wskazane wyżej zadania realizowane są w ramach funkcji 11. Bezpieczeństwo

zewnętrzne i nienaruszalność granic, dla której określony został cel: zapewnienie niepodległości

i nienaruszalności terytorialnej RP. Cel funkcji oznaczający również ochronę suwerenności,

niezależności oraz stabilności wewnętrznej państwa realizowany będzie poprzez szereg działań

konsolidujących, integrujących i rozwijających oraz modernizujących system zewnętrznego

bezpieczeństwa państwa. Miernikiem określonym dla celu funkcji jest m.in. relacja wskaźnika

potencjału bojowego do jego poziomu z roku poprzedniego (wartość niemianowana), określająca

możliwości bojowe Sił Zbrojnych RP na podstawie potencjału bojowego sprzętu wojskowego zdolnego

do wykonywania uderzeń. Prognozuje się, że w latach 2024–2027 relacja ta wyniesie: 1,2 w 2024 r., 1,3

w 2025 r., 1,2 w 2026 r. oraz 1,1 w 2027 r. Wraz z modernizacją armii budowany będzie innowacyjny

potencjał polskiego przemysłu obronnego31.

Zmianie jakościowej w zakresie modernizacji technicznej towarzyszyć będzie sukcesywne zwiększanie

poziomu stanu osobowego Sił Zbrojnych RP. Zakłada się, że w prognozowanej perspektywie wskaźnik

wykorzystania limitu stanu średniorocznego żołnierzy zawodowych Sił Zbrojnych RP (stan

średnioroczny żołnierzy zawodowych do limitu stanu średniorocznego żołnierzy zawodowych

określonego na dany rok) (w %), określonego w „Programie rozwoju Sił Zbrojnych RP na lata 20212035", wynosić będzie co najmniej 90 % w latach 2024-2027. Powyższe zmiany odbywać się będą przy

założeniu równoczesnego podnoszenia poziomu wyszkolenia wojsk oraz rozwoju ich struktur

organizacyjnych, m.in. systemów kierowania oraz dowodzenia, a także przy realizacji współpracy

obronnej i wypełniania zobowiązań sojuszniczych naszego kraju wynikających z udziału Polski w UE

i w NATO. Istotnym elementem wpływającym na umacnianie bezpieczeństwa narodowego jest

Strategia, str. 242.

Rynek mocy jest projektem strategicznym w ramach Polityki Energetycznej Polski. Wprowadzenie rynku mocy,

jako rozwiązania pozwalającego na zapewnienie wystarczalności mocy wytwórczych w perspektywie średnio

i długoterminowej jest również działaniem w wymiarze bezpieczeństwa energetycznego Krajowego Planu

na rzecz Energii i Klimatu na lata 2021-2030.

29

DSR (ang. Demand Side Response) jest mechanizmem dobrowolnego i czasowego obniżenia przez odbiorców

zużycia energii elektrycznej lub przesunięcie w czasie jej poboru, w zamian za oczekiwane wynagrodzenie.

Rozwiązanie stosuje się, by zabezpieczyć bilans mocy w krajowym systemie elektroenergetycznym.

30

Strategia, str. 268.

31

Strategia, str. 272.

27

Część II

także udział Sił Zbrojnych RP w międzynarodowych misjach wojskowych, w których średnioroczna

liczba żołnierzy i pracowników skierowanych do Polskich Kontyngentów Wojskowych (w os.)

planowana jest w latach 2024-2027 odpowiednio na poziomie: 1 738 os. w 2024 r., 1 721 os. w 2025 r.,

1 725 os. w 2026 r. oraz 1 670 os. w 2027 r.

Ważnym warunkiem dla zapewnienia zewnętrznego bezpieczeństwa narodowego jest kształtowanie

stabilnego międzynarodowego środowiska bezpieczeństwa 32 . Działania w ramach tego kierunku

zmierzać będą do zwiększenia efektywności polskiej polityki zagranicznej w ramach NATO,

UE i innych organizacji międzynarodowych, a także budowy silnej pozycji międzynarodowej Polski33.

Wewnętrzne aspekty bezpieczeństwa Polski, a w szczególności przeciwdziałanie zagrożeniu

przestępczością, w tym przestępczością zorganizowaną i gospodarczą, a także zabezpieczenie państwa

w kontekście występowania zagrożeń naturalnych oraz awarii technicznych, jak też innych zdarzeń

związanych z rozwojem cywilizacji, objęte są funkcją 2. Bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek

publiczny, której celem jest dalsza poprawa funkcjonowania służb bezpieczeństwa powszechnego

i porządku publicznego. Realizacja zadań w ramach funkcji ma służyć przede wszystkim zapewnieniu

wysokiego poziomu szeroko rozumianego bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz zwiększeniu

sprawności zabezpieczenia terytorium RP i zewnętrznej granicy Unii Europejskiej34.

W ramach funkcji kontynuowane będą działania Policji polegające na m.in.: inicjowaniu

i organizowaniu działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw, wykroczeń oraz

zjawisk kryminogennych, rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz

ściganie ich sprawców, ochronę życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami

naruszającymi te dobra, zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego, rozpoznawanie

i zwalczanie przestępczości zorganizowanej w kraju oraz o charakterze międzynarodowym,

przeciwdziałanie i zwalczanie przestępczości gospodarczej oraz wzmocnienie systemu

antyterrorystycznego państwa. Zwalczane będą zorganizowane grupy przestępcze zajmujące się

nielegalną produkcją i przemytem wyrobów tytoniowych. Ponadto, Policja będzie pełniła nadzór nad

szeroko rozumianym bezpieczeństwem w ruchu drogowym. Prowadzona będzie współpraca z policjami

innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi, a także z organami i instytucjami Unii

Europejskiej. Wspierane będą działania ratownicze w sytuacjach zagrożeń kryzysowych, wystąpienia

klęsk żywiołowych lub awarii technicznych oraz w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia ludzi,

w szczególności: ratownictwie z powietrza, ratownictwie na obszarze wód.

Istotnym obszarem działalności w ramach funkcji będzie ochrona granicy państwowej, będącej

jednocześnie zewnętrzną granicą Unii Europejskiej, przy jednoczesnym sprawnym wykonywaniu

odprawy granicznej. Zwalczane będą przestępstwa i wykroczenia, których ściganie ustalono jako

właściwość Straży Granicznej. Jednym z zadań będzie rozbudowa systemu ochrony granicy państwowej

przy wykorzystywaniu stacjonarnych i mobilnych urządzeń nadzoru oraz utrzymanie sprawności

sprzętu wykorzystywanego do kontroli granicznej.

Realizowana będzie polityka migracyjna i azylowa oraz prowadzone sprawy cudzoziemców

(m.in. koordynacja działań dotyczących migracji, ocena legalności pobytu i zatrudnienia

cudzoziemców, pomoc socjalna udzielana cudzoziemcom, jak też prowadzenie postępowań w sprawach

cudzoziemców).

Ważnym obszarem działalności w ramach funkcji pozostaje zapewnienie skutecznego ratownictwa

poprzez rozwój potencjału sił i środków krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KSRG) oraz

wdrażanie programu modernizacji służb i rozbudowę sieci KSRG, poprzez włączanie jednostek ochrony

przeciwpożarowej do systemu.

Cel funkcji będzie monitorowany poprzez następujące mierniki

⎯ średniookresowy wskaźnik zagrożenia (średnia – w danym okresie – liczba przestępstw na 100 tys.

Jest to kierunek interwencji nr 3 w zakresie obszaru Bezpieczeństwo narodowe. Strategia, str. 272.

Strategia, str. 272.

34

Strategia, str. 270.

32

Część II

ludności), który w latach 2024-2027 nie powinien być wyższy niż 204,69 %,

⎯ wskaźnik sprawności funkcjonowania systemu zintegrowanego zarządzania granicą i migracjami

(w %), którego wartość w latach 2024-2027 nie będzie niższa niż 88 %,

⎯ średni czas oczekiwania na podjęcie interwencji podmiotów ratowniczych Krajowego Systemu

Ratowniczo-Gaśniczego od momentu przyjęcia zgłoszenia (w minutach i sekundach),

który w latach 2024-2027 powinien wynieść nie dłużej niż 10 minut.

Natomiast w zakresie funkcji 18. Sprawiedliwość, poza zapewnieniem obywatelom konstytucyjnego

prawa do sądu, celem państwa jest również zapewnienie bezpieczeństwa społecznego poprzez izolację

osób tymczasowo aresztowanych i skazanych na karę pozbawienia wolności oraz resocjalizację

osadzonych. Do monitorowania stopnia realizacji tego celu będzie wykorzystywany miernik

powrotność do przestępstwa osób prawomocnie skazanych (w %), który w poszczególnych latach

wyniesie: 24,2 % (w 2024 r.), 24,0 % (w 2025 r.), a następnie 23,7 % (w 2026 r. i 2027 r.). Miernik

odnosi się do skuteczności polityki karnej państwa rozumianej jako całokształt zagadnień związanych

z przeciwdziałaniem zjawisku przestępczości, tj. szeroko rozumianej polityki karnej, kreowanej

i realizowanej na wielu poziomach funkcjonowania państwa, począwszy od ustawodawcy, poprzez

Ministerstwo Sprawiedliwości i nadzorowane przez nie instytucje, organy ścigania, sądy powszechne

jako niezależne organy państwa powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości aż po służby

wykonawcze (Służba Więzienna, kuratela sądowa).

Część II

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 2 maja 2024 r.

Poz. 334

UCHWAŁA NR 38

RADY MINISTRÓW

z dnia 30 kwietnia 2024 r.

w sprawie Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2024–2027

Na podstawie art. 106 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270,

z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik

Poz. 334

do uchwały nr 38

Rady

Ministrów