Uchwała nr 108 Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2023 r. w sprawie programu wieloletniego pod nazwą "Program modernizacji badawczego reaktora jądrowego "MARIA" umożliwiający jego eksploatację po 2027 r."

§ 1. Przyjmuje się „Program modernizacji badawczego reaktora jądrowego „MARIA” umożliwiający jego eksploatację

po 2027 r.”, zwany dalej „Programem”, stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. Okres realizacji Programu ustala się na lata 2023–2027.

Załącznik

do uchwały nr2023

108 Rady

z dnia

20 czerwca

r. Ministrów

z dnia 20 czerwca 2023 r. (M.P. poz. 710)

(M.P. poz. )

Program

modernizacji badawczego reaktora jądrowego

„MARIA” umożliwiający jego eksploatację po 2027 r.

SPIS TREŚCI

1. CEL ....................................................................................................................................................... 3

2. UZASADNIENIE..................................................................................................................................... 3

3. PLANOWANE ZADANIA W ZAKRESIE MODERNIZACJI ......................................................................... 4

4. SPOSÓB FINANSOWANIA .................................................................................................................... 7

5. HARMONOGRAM WYDATKÓW ........................................................................................................... 8

1. CEL

Celem Programu jest dokonanie modernizacji badawczego reaktora jądrowego „MARIA”, zwanego dalej

„reaktorem MARIA”, tak aby zapewnić wzmocnienie jego bezpiecznej eksploatacji po roku 2027 w perspektywie

co najmniej do 2050 r.

2. UZASADNIENIE

Reaktor MARIA jest obecnie jedynym w Polsce działającym reaktorem jądrowym i unikatowym w kraju i na

świecie urządzeniem badawczym o istotnym znaczeniu dla zdrowia publicznego, gospodarki i nauki. Znajduje się

w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Otwocku-Świerku.

Po ponad 40-letniej pracy modernizacji wymagają niemal wszystkie układy technologiczne reaktora MARIA. Jest

to powszechna praktyka w odniesieniu do reaktorów badawczych na całym świecie. Głęboka modernizacja

umożliwia eksploatację na kolejne kilka dekad. Alternatywnym rozwiązaniem byłaby budowa nowego reaktora

badawczego jądrowego, jednakże jej szacunkowy koszt wyniósłby ok. 2 mld zł. Ponadto budowa nowego reaktora

jako nowego obiektu jądrowego wiązałaby się również z koniecznością przeprowadzenia badań lokalizacyjnych,

uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zezwoleń na budowę, rozruch i eksploatację

wydawanych przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, przez co proces ten byłby długotrwały.

Brak modernizacji reaktora MARIA doprowadzi w pierwszej kolejności do utrudnienia lub wręcz uniemożliwienia

uzyskania zezwolenia na jego eksploatację, a następnie do bezpowrotnej utraty korzyści, jakie Polska czerpie

z eksploatacji dobrze funkcjonującego badawczego reaktora jądrowego zarówno w obszarze zdrowia

publicznego, badań naukowych, jak i działalności gospodarczej. Spowoduje to też konieczność wcześniejszej jego

likwidacji, której koszty przy uwzględnieniu wydatków na postępowanie z odpadami promieniotwórczymi

przekroczą wielokrotnie koszty modernizacji reaktora MARIA.

2.1. Zdrowie publiczne

Kontynuacja pracy reaktora MARIA ma fundamentalne znaczenie przede wszystkim dla zdrowia i życia polskich

pacjentów. Z produktów opartych na radioizotopach produkowanych w reaktorze MARIA korzysta ok. 17 mln

ludzi na całym świecie. Według szacunków konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny nuklearnej w Polsce

rocznie jest przeprowadzanych 380 tys. procedur medycyny nuklearnej.

Dzięki reaktorowi MARIA radiofarmaceutyki pozyskiwane w Ośrodku Radioizotopów NCBJ-POLATOM zapewniają

Polakom dostęp do obrazowania guzów nowotworowych i do ich leczenia po cenach niższych niż alternatywne

rozwiązania zagraniczne. Radioizotopy produkowane w reaktorze wykorzystuje się do ukierunkowanej terapii

alfa, brachyterapii, sterylizacji krwi i obrazowania krwotoków wewnętrznych, terapii zapalenia i bólu stawów,

diagnostyki i terapii raka wątroby, brachyterapii prostaty i mózgu, terapii raka tarczycy, czerniaka, raka piersi

i jajników, guzów endokrynnych, scyntygrafii, badań pulmonologicznych i badań płynu mózgowo-rdzeniowego

oraz innych. Szczególnie należy podkreślić znaczenie dwóch radiofarmaceutyków powstających przy użyciu

reaktora MARIA: jod-131 oraz technet-99m (produkowany z molibdenu-99) – reaktor MARIA obecnie

odpowiada za około 30% światowego zapotrzebowania na jod-131 oraz pokrywa około 10% światowego

zapotrzebowania na technet-99m. Dzięki pracy reaktora MARIA jest możliwe także wdrażanie innowacji

medycznych, np. do diagnostyki raka prostaty.

Brak modernizacji reaktora MARIA spowoduje niedostępność radiofarmaceutyków produkcji polskiej. Preparaty

te będzie można pozyskać od dostawców z zagranicy, ale po znacznie wyższych cenach – szacunki wskazują, że

w takiej sytuacji dojdzie do drastycznego wzrostu kosztów o ok. 50%, co przełoży się na spadek dostępności

diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych, a w konsekwencji do znaczącego wzrostu wskaźnika śmiertelności

w Polsce i na świecie wśród pacjentów onkologicznych.

Zachwianie stabilności pracy reaktora MARIA przełoży się również na utratę przez Polskę pozycji na

międzynarodowym rynku radiofarmaceutyków, co oznacza, że nawet chwilowe przerwanie dostaw może mieć

długofalowe finansowe konsekwencje.

2.2. Gospodarka i państwo

Dzięki reaktorowi MARIA Polska jest w światowej czołówce sektora radiofarmaceutycznego, pokrywając

w znacznej większości zapotrzebowanie medycyny nuklearnej w Polsce, a także eksportując swoje produkty na

cały świat.

Ponadto reaktor MARIA, jako jedyne źródło neutronów w kraju, służy pracom badawczo-rozwojowym, które są

dedykowane badaniom nowej generacji materiałów oraz badaniom w zakresie uszkodzeń radiacyjnych i na

potrzeby rozwoju energetyki jądrowej w Polsce (badania próbek-świadków, program starzenia materiałów

w reaktorze). Nowe materiały i zmiana ich właściwości pod wpływem promieniowania ma kluczowe znaczenie

dla rozwoju przemysłu lotniczego, obronnego i kosmicznego (satelity, elektronika, materiały kompozytowe,

uszczelki silników itp.) i dla innowacyjnej gospodarki. Reaktor MARIA jest wykorzystywany do testowania nowych

technologii reaktorowych w zakresie nowych materiałów konstrukcyjnych, nowych typów źródeł energii (małe

baterie jądrowe, reaktory modułowe i wysokotemperaturowe) i nowego typu paliwa jądrowego.

Reaktor MARIA jest też cennym zapleczem dla rozwoju i wdrażania energetyki jądrowej w Polsce zarówno

w zakresie przygotowania kadr na potrzeby Programu polskiej energetyki jądrowej, jak i wsparciem

techniczno-eksperckim dla administracji publicznej i inwestora.

2.3. Nauka

Reaktor MARIA pełni wiodącą rolę w krajowych i międzynarodowych programach badawczych w dziedzinie

badań materiałowych i technologii jądrowych. Zakres badawczy reaktora MARIA to dwie podstawowe metody

badawcze: badania z wykorzystaniem kanałów poziomych (źródła neutronów w postaci wiązek zewnętrznych

używanych do eksperymentów fizyki jądrowej, diagnostyki materiałów i badania nowych struktur w biologii,

chemii, medycynie) oraz napromienianie w rdzeniu reaktora. Eksperymenty prowadzone w rdzeniu reaktora to

przede wszystkim badania technik jądrowych, konwersja materiałów tarczowych dla celów medycznych

i przemysłowych oraz badania materiałowe.

Dzięki reaktorowi MARIA w Narodowym Centrum Badań Jądrowych są prowadzone prace badawczo-rozwojowe

na potrzeby przemysłu jądrowego, lotniczego, geochemii, metalurgii m.in. w obszarze syntezy jądrowej,

elektroniki, elektromobilności, testowania paliwa jądrowego, testowania komponentów jądrowych,

defektoskopii i sterylizacji.

Ponadto dzięki reaktorowi MARIA polscy naukowcy mają możliwość współpracy z największymi ośrodkami

naukowymi na świecie w dziedzinie fizyki jądrowej i wysokich energii wyposażonymi w wielkoskalową aparaturę

badawczą, tj. wielkie akceleratory, reaktory jądrowe, źródła światła itp. Mogą też współuczestniczyć w globalnych

przedsięwzięciach i programach naukowych, w tym w programie energetyki przyszłości: eksperymentalnym

reaktorze termojądrowym ITER. Natomiast Narodowe Centrum Badań Jądrowych może prowadzić, wspólnie

z Instytutem Chemii i Techniki Jądrowej, Szkołę Doktorską, która ma uprawnienia do nadawania tytułu doktora

w naukach fizycznych i chemicznych, a także dwa kierunki elitarnych interdyscyplinarnych studiów doktoranckich

w zakresie reaktorów jądrowych nowych generacji i projektowania radiofarmaceutyków.

Dodatkowo dzięki reaktorowi MARIA Narodowe Centrum Badań Jądrowych realizuje zadanie upowszechniania

wiedzy o promieniotwórczości, jej charakterystyce i zastosowaniach w nauce, technice, ekologii, medycynie, jak

również pokojowym wykorzystaniu energii jądrowej. Dodatkowo współpracuje z uczelniami wyższymi i szkołami

ponadpodstawowymi, oferując szeroką gamę zajęć edukacyjnych, kursów, szkoleń oraz zajęcia laboratoryjne dla

uczniów, nauczycieli i studentów oraz dla gospodarki, służb publicznych i samorządowych. Ponadto kilka tysięcy

odwiedzających rocznie ma szansę zobaczyć reaktor MARIA, a także wykonać eksperymenty w Laboratorium

Fizyki Atomowej i Jądrowej, przeprowadzać doświadczenia dotyczące m.in. detekcji promieniowania, pomiaru

czasu połowicznego zaniku, przechodzenia promieniowania jądrowego przez materię.

3. PLANOWANE ZADANIA W ZAKRESIE MODERNIZACJI

3.1. Wprowadzenie

W ramach długofalowego planowania zidentyfikowano szereg działań pozwalających osiągnąć perspektywę

pracy reaktora MARIA 2050+. Przewidywany obecnie koszt modernizacji wynosi 91 744,00 tys. zł (kwota jest

rozłożona na lata 2023–2027 zgodnie z przedstawionym harmonogramem wydatków na modernizację reaktora

MARIA określonym w załączniku 2).

Uzyskanie zezwolenia w 2025 r. wymaga przeprowadzenia prac mających na celu dostosowanie reaktora MARIA

do wymagań krajowych i międzynarodowych. Modernizacje te zostały zaplanowane na okres 5 lat, obejmując

okres przed i po uzyskaniu zezwolenia. Postęp wdrażania planu modernizacji będzie elementem rozpatrywanym

w procesie wydawania zezwolenia na dalszą eksploatację reaktora MARIA.

Modernizacje można podzielić na 5 głównych obszarów tematycznych podzielonych ze względu na ich zakres

•

modernizacja układów zasilania energią elektryczną,

•

•

•

•

–6–

Poz. 710

modernizacja układów sterowania i zabezpieczeń,

modernizacja układu wentylacji,

modernizacja układów dozymetrycznych,

pozostałe modernizacje obejmujące m.in. obiekty technologiczne takie jak zbiorniki, układ awaryjnego

ostrzegania czy chłodnia wentylatorowa.

3.2. Układ zasilania

Układ zasilania energią elektryczną jest jednym z kluczowych systemów pozwalających na bezpieczną pracę

reaktora MARIA. Eksploatowany obecnie układ z lat 70. XX wieku nie pozwala na zapewnienie odpowiedniego

serwisu urządzeń z powodu m.in. trudnego dostępu do części zamiennych. Wiele z jego elementów nie spełnia

obecnych standardów.

Etap I modernizacji polegający na modernizacji rozdzielni głównych pozwoli na zwiększenie bezpieczeństwa pracy

reaktora MARIA i jego dyspozycyjności. Planowany termin zakończenia realizacji etapu I to pierwsze półrocze

2023 roku. Koszty modernizacji I etapu wynoszą 16 989,50 tys. zł.

Etap II modernizacji, który uwzględnia wymianę rozdzielnic lokalnych w kompleksie budynków reaktora MARIA,

zaplanowano na lata 2024–2026. Szacowane koszty modernizacji układu zasilania w II etapie wynoszą

2 720,00 tys. zł.

3.3. Zbiorniki technologiczne

Zbiorniki technologiczne są przeznaczone do gromadzenia ciekłych odpadów niskoaktywnych przed ich

przekazaniem do Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych. Ze względu na konieczność

dostosowania zbiorników do wymagań ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2021 r.

poz. 1941, z późn. zm.), zwanej dalej „Prawem atomowym”, do końca pierwszego półrocza 2023 r. zaplanowana

została ich modernizacja. Kwota potrzebna na zrealizowanie prac modernizacyjnych to 2 700,00 tys. zł.

3.4. Układy sterowania i zabezpieczeń

Zaplanowana modernizacja układu sterowania i zabezpieczeń składającego się z wielu podsystemów jest nie tylko

czasochłonna, ale wymagająca rozwiązań technicznych dopasowanych do reaktora MARIA oraz ciągłości prac

modernizacyjnych i z tego względu została podzielona na następujące części

•

Pomiarowe tablice synoptyczne oraz pulpity sterownicze

Sterownia reaktora MARIA jest głównym punktem, z którego prowadzony jest nadzór nad pracą reaktora,

monitoring jego kluczowych parametrów oraz kontrola nastaw bezpieczeństwa. Sterownia, w oryginalnej formie,

funkcjonuje od uruchomienia reaktora, tj. od 1974 r. Pozostałe zaplanowane modernizacje wymuszają wymianę

wiekowych tablic synoptycznych i paneli sterujących pracą reaktora wraz z okablowaniem. Modernizacja

umożliwi również wykonanie cyfrowego Systemu Prezentacji i Rejestracji Informacji Technologicznych służącego

wizualizacji parametrów pracy reaktora.

Drugą fazą modernizacji będzie zaplanowana na 2025 r. modernizacja systemu SAREMA.

Zadaniem systemu SAREMA jest przetwarzanie analogowych sygnałów pomiarowych na sygnały cyfrowe, ich

wizualizacja, kontrola oraz archiwizacja. SAREMA umożliwia również porównanie i synchronizację czasową

pomiarów oraz pozostałych układów reaktora. System ten zaprojektowany został na początku XXI wieku, odbiega

od współczesnych standardów i wymaga opracowania nowego algorytmu wraz z osprzętem.

Ze względu na powiązania modernizacji sterowni i rozdzielni głównych jest konieczne zrealizowanie prac do

końca pierwszego półrocza 2023 r. Koszt: 772,50 tys. zł. Drugą fazę modernizacji przewidziano na rok 2025, a jej

koszt jest szacowany na 700,00 tys. zł.

•

Układy pomiarów technologicznych

Bezpieczna eksploatacja reaktora jest uwarunkowana ponad setką pomiarów technologicznych. Konieczność

wymiany układów pomiarowych jest podyktowana wiekiem ich elementów składowych, który utrudnia prace

konserwacyjne i zmniejsza niezawodność systemów. Dodatkowo rozwój techniczny pozwala na stałe zwiększanie

bezpieczeństwa, wprowadzając nowe, bardziej zaawansowane układy. Obecnie wykorzystywane układy nie są

już wspierane przez producentów, skutkując brakiem części zamiennych i serwisu. Szacowany koszt to

1 500,00 tys. zł.

•

Poz. 710

Linie pomiarowe układu automatyki neutronowej (UAN) oraz linie pomiarowe N16

Układ automatyki neutronowej jest podstawowym systemem kontroli mocy reaktora oraz źródłem sygnałów do

układu zabezpieczeń. Ze względu na znaczny wiek układu oraz konieczność zapewnienia bezpiecznej i wydajnej

pracy reaktora MARIA jest niezbędne przeprowadzenie wymiany tych systemów.

W celu ograniczenia przestojów oraz uwzględnienia niezbędnych okresów testów zaplanowano 4 etapy wymiany

linii pomiarowych UAN oraz N16 w latach 2023–2027. Pozwoli to na staranne przeprowadzenie modernizacji,

kładąc szczególny nacisk na możliwość testowania zaproponowanych przez dostawców systemów oraz

minimalizując wpływ modernizacji na dyspozycyjność reaktora MARIA. Szacunkowa wycena modernizacji to

26 012,00 tys. zł.

•

Układ automatyki zabezpieczeń (UAZ) wraz z układem sygnalizacji SAIA

Układ automatyki zabezpieczeń jest systemem pozwalającym na bezpieczne wyłączenie reaktora w przypadku

wystąpienia niesprawności lub sytuacji awaryjnych. Obecnie działający system UAZ funkcjonuje od początku

eksploatacji reaktora bez znaczących zmian i modernizacji.

Współpracujący z UAZ układ sygnalizacji SAIA odpowiada za sterowanie panelami synoptycznymi sterowni

reaktora. Cyfrowy system SAIA pochodzący z przełomu XX i XXI wieku jest pozbawiony wsparcia przez

producenta. Szacunkowy koszt modernizacji to 8 000,00 tys. zł w dwóch etapach w latach 2024 i 2026.

•

Napędy i automatyka sterowania prętów bezpieczeństwa, kompensacji i automatycznej regulacji

System sterowania prętami umożliwia kontrolę mocy reaktora MARIA. Podobnie do systemu UAZ, funkcjonuje

on nieprzerwanie od początku eksploatacji bez znaczących zmian i modernizacji.

Ścisłe powiązanie układu automatyki neutronowej, układu automatyki zabezpieczeń oraz układu sterowania

prętami pochłaniającymi wymaga częściowo równoległego procesu projektowania i instalacji. Rozpoczęcie fazy

projektowej musi wiązać się z zapewnieniem ciągłości realizacji modernizacji. Podejście to umożliwi uniknięcie

możliwych niekompatybilności systemów.

Proponowany podział prac (na prefabrykację, dostawę, testy oraz pełne wdrożenie) pozwoli na zachowanie

wysokiej dyspozycyjności reaktora MARIA mimo planowanych modernizacji. Szacunkowy koszt modernizacji to

6 000,00 tys. zł.

3.5. Układ wentylacji

Układ wentylacji pełni niezwykle ważną rolę w zapewnieniu ochrony radiologicznej w pomieszczeniach

technologicznych oraz w minimalizacji uwolnień do atmosfery w sytuacjach awaryjnych. Poza pojedynczymi

urządzeniami układ ten nie był modernizowany od początku eksploatacji reaktora MARIA.

Dążąc do spełnienia wymagań Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, jest planowana między innymi

rozbudowa filtrów powietrza w latach 2023–2026. Szacunkowy koszt modernizacji wynosi 2 950,00 tys. zł.

3.6. Układy dozymetryczne

Układy dozymetryczne pozwalają nadzorować wpływ reaktora MARIA na pracowników, osoby z ogółu ludności

i środowisko. Planowane modernizacje umożliwią zwiększenie ochrony radiologicznej, a szacowany ich koszt

w latach 2023–2027 wynosi 6 000,00 tys. zł.

System kontroli powietrza zapewnia kontrolę procesów technologicznych reaktora, w tym monitoring jakości

radiacyjnej powietrza w pomieszczeniach technologicznych oraz kominie reaktora.

Rozpoczęta w 2021 r. modernizacja pozwoliła na częściowe ulepszenie systemu, a jej kontynuacja

w budynkach C i D (rok 2023), w kominie wentylacyjnym (rok 2024) oraz w zakresie linii próbkowania

(systematycznie w latach 2025–2027) umożliwi prowadzenie monitoringu radiacyjnego z wykorzystaniem

nowoczesnych rozwiązań technicznych.

3.7. Układ awaryjnego ostrzegania

Układy wspomagające to systemy, których głównym zadaniem jest informowanie pracowników o zagrożeniach

w obiekcie.

Dozymetryczny system ostrzegania to zespół urządzeń dźwiękowych i świetlnych rozmieszczonych

w pomieszczeniach technologicznych mających na celu ostrzegać personel eksploatacyjny w razie zagrożenia

radiologicznego.

System rozgłaszania stanowi system przekazywania komunikatów dźwiękowych wspomagających ewakuację

personelu. Pierwszy etap wymiany systemu rozgłaszania został zrealizowany w roku 2020, obejmując swoim

zasięgiem jedynie budynek laboratoryjno-biurowy. Konieczne jest ukończenie modernizacji przez rozbudowę

systemu głośników nowej instalacji w pozostałych budynkach kompleksu reaktora MARIA zgodnie z przyjętym

projektem.

Realizacja powyższych modernizacji znacząco wpłynie na bezpieczeństwo personelu eksploatacyjnego.

Sumaryczny koszt powyższych modernizacji szacowany jest na 400,00 tys. zł w dwóch etapach w roku 2023 oraz

2025.

3.8. Układ chłodzenia

•

Układ chłodzenia basenu reaktora i układ recyrkulacji

Układ chłodzenia basenu reaktora pozwala na odprowadzanie ciepła generowanego w elementach

konstrukcyjnych rdzenia oraz materiałach tarczowych napromienianych w reaktorze.

W perspektywie planowanej wieloletniej eksploatacji reaktora MARIA jest konieczna wymiana niemal 50-letnich

zestawów pompowych. Modernizacja powinna objąć również układ recyrkulacji pozwalający na chłodzenie

reaktora MARIA w warunkach awaryjnych. Aktualny stan urządzeń pozwala na kilkuletnią ich pracę, pozwalając

zaplanować ich modernizację w latach 2024–2026. Koszt modernizacji został oszacowany na 5 000,00 tys. zł.

•

Wtórny układ chłodzenia

Wtórny układ chłodzenia zapewnia jednocześnie odprowadzenie ciepła do otoczenia oraz separację wody

obiegów pierwotnych (skażonej) od środowiska zewnętrznego.

Modernizacji wymaga szereg elementów wtórnego układu chłodzenia, tj. chłodnia, przepompownia i rurociągi,

wentylatory chłodni kominowej. Przeprowadzenie prac modernizacyjnych zaplanowano w etapach w roku 2023,

2025 i 2026. Szacunkowy koszt modernizacji to 12 000,00 tys. zł.

Zadania do wykonania w poszczególnych latach oraz system monitorowania i mierniki realizacji Programu określa

§ 3. Program będzie finansowany z budżetu państwa, z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw

energii, oraz z rezerw celowych, w wysokości ogółem 91 744,00 tys. zł, w okresie 5 lat odpowiednio w

1)

2023 r. – 25 452,00 tys. zł;

2)

2024 r. – 17 402,00 tys. zł;

3)

2025 r. – 17 582,00 tys. zł;

4)

2026 r. – 26 152,00 tys. zł;

5)

2027 r. – 5 156,00 tys. zł.

załącznik 1.

4. SPOSÓB FINANSOWANIA

Program ma status programu wieloletniego w rozumieniu art. 136 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm.).

Program koordynuje, nadzoruje i rozlicza minister właściwy do spraw energii.

Program będzie finansowany z budżetu państwa, z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw

energii, oraz z rezerw celowych.

Program będzie finansowany

1) w roku 2023 ze środków części 47 – Energia oraz części 83 – Rezerwy celowe, poz. 56 „Rezerwa na zmiany

systemowe i niektóre zmiany organizacyjne, w tym nowe zadania” i poz. 68 „Środki na zadania w obszarze

zdrowia”;

2) w latach 2024–2027 ze środków części 47 – Energia oraz części 83 – Rezerwy celowe, planowanych na

zadania w obszarze zdrowia.

Środki planowane przez ministra właściwego do spraw zdrowia będą ujmowane w rezerwie celowej planowanej

na zadania w obszarze zdrowia i uruchamiane na wniosek ministra właściwego do spraw energii składany do

ministra właściwego do spraw finansów publicznych w Informatycznym Systemie Obsługi Budżetu Państwa

TREZOR. Wniosek ten każdorazowo będzie podlegać współakceptacji ministra właściwego do spraw zdrowia.

W zakresie środków przekazywanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia Program będzie finansowany

w ramach wysokości środków określonych w art. 131c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki

zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm.) bez konieczności ich

zwiększania.

W 2023 r. środki ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki zostały ujęte w rezerwie celowej

poz. 56 „Rezerwa na zmiany systemowe i niektóre zmiany organizacyjne, w tym nowe zadania”, natomiast

w latach 2024−2027, na etapie prac nad projektem ustawy budżetowej, środki zostaną przeniesione z części

28 – Szkolnictwo wyższe i nauka do części 47 − Energia.

Udział ministra właściwego do spraw energii w finansowaniu Programu nie będzie miał negatywnego wpływu na

realizację dotychczasowych zadań i tym samym nie spowoduje konieczności dodatkowego zwiększenia limitu

wydatków z budżetu państwa na dotychczasowe zadania.

Przekazywanie środków Narodowemu Centrum Badań Jądrowych przez ministra właściwego do spraw energii

nastąpi w ramach dotacji, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 8 Prawa atomowego.

Źródła, z których w poszczególnych latach będą pochodzić środki na realizację Programu modernizacji

badawczego reaktora jądrowego „MARIA” umożliwiającego jego eksploatację po 2027 r. [w tys. zł]

Wyszczególnienie

1)

2)

3)

2023

2024

2025

2026

2027

Razem

1

2

3

4

5

6

7

1.

Minister właściwy

do spraw szkolnictwa

wyższego i nauki1)

7.969

3.038

4.861

6.784

617

23.269

2.

Minister właściwy

do spraw zdrowia2)

4.500

3.024

4.861

9.584

617

22.586

3.

Minister właściwy

do spraw energii3)

12.983

11.340

7.860

9.784

3.922

45.889

w tym dodatkowe

środki

7.983

6.340

2.860

4.784

617

22.584

RAZEM

25.452

17.402

17.582

26.152

5.156

91.744

W 2023 r. środki ujęte w rezerwie celowej poz. 56 „Rezerwa na zmiany systemowe i niektóre zmiany organizacyjne, w tym nowe

zadania”, w latach 2024−2027, na etapie prac nad projektem ustawy budżetowej, środki zostaną przeniesione z części 28 – Szkolnictwo

wyższe i nauka do części 47 – Energia.

W 2023 r. środki ujęte w rezerwie celowej poz. 68 „Środki na zadania w obszarze zdrowia”, natomiast w latach 2024−2027 w rezerwie

celowej na zadania w obszarze zdrowia.

W 2023 r. środki ujęte w rezerwie celowej poz. 56 „Rezerwa na zmiany systemowe i niektóre zmiany organizacyjne, w tym nowe

zadania”, w latach 2024−2027, na etapie prac nad projektem ustawy budżetowej, budżet części 47 – Energia zostanie odpowiednio

zwiększony.

5. HARMONOGRAM WYDATKÓW

Harmonogram wydatków do roku 2027 określa załącznik 2.

Finansowanie Programu modernizacji badawczego reaktora jądrowego „MARIA” umożliwiającego jego

eksploatację po 2027 r. określa załącznik 3.

§ 4. Program będzie finansowany

1)

w roku 2023 ze środków części 47 – Energia oraz części 83 – Rezerwy celowe, poz. 56 „Rezerwa na zmiany systemowe i niektóre zmiany organizacyjne, w tym nowe zadania” i poz. 68 „Środki na zadania w obszarze zdrowia”;

2)

w latach 2024–2027 ze środków części 47 – Energia oraz części 83 – Rezerwy celowe, planowanych na zadania w obszarze zdrowia.

Załączniki

do Programu

modernizacji

badawczego

§ 5. Koordynację, nadzór i rozliczenie realizacji Programu powierza się ministrowi właściwemu do spraw energii.

Załączniki do Programu

modernizacji

badawczego

reaktora jądrowego

reaktora jądrowego

„MARIA”po

umożliwiającego

„MARIA” umożliwiającego

jego eksploatację

2027 r.

jego eksploatację po 2027 r.

§ 6. Wykonawcą Programu jest Narodowe Centrum Badań Jądrowych.

Załącznik 1

Załącznik 1

Układ do

modernizacji

1.

2.

3.

Obiekty

technologiczne

Układ zasilania

Układ

sterowania

i zabezpieczeń

Zadania do wykonania w poszczególnych latach

2023

2024

Z1. Modernizacja

zbiorników na ciekłe

odpady niskoaktywne

Z1. Modernizacja rozdzielni

głównych RGI i RGII

Z2. Modernizacja

instalacji oświetleniowej

na hali reaktora

Z1. Modernizacja tablic

synoptycznych oraz

pulpitów sterowniczych

Z2. Wykonanie projektu

modernizacji układów

progowych kanałów

paliwowych

Z3. Wykonanie projektu

modernizacji UAN

Z4. Instalacja

i uruchomienie układów

progowych kanałów

paliwowych

Z5. Wykonanie projektu

modernizacji układów

pomiarów cieplno-przepływowych

Z6. Wymiana torów

UAN – część I

Z7. Projekt modernizacji

układu zabezpieczeń

reaktora

Z1. Modernizacja wentylacji

komór izotopowych

Z2. Modernizacja wentylacji

pomieszczenia filtrów

Z3. Opracowanie projektu

modernizacji wentylacji

budynku reaktora wraz

z rozbudową filtrów

Vokes’a

Z1. Wykonanie projektu

systemu pomiaru aerozoli

oraz gazów szlachetnych

Z2. Modernizacja systemu

kontroli szczelności

elementów paliwowych

podczas pracy na mocy

reaktora

2025

Z3. Modernizacja tablic

elektrycznych

w budynku reaktora

Z4. Projekt modernizacji

rozdzielni obiegu

wtórnego RPI, RPII, RPIII

oraz podrozdzielni

lokalnych

Z8. Rozbudowa systemu

wizualizacji pomiarów

technologicznych

reaktora MARIA

Z9. Modernizacja

układów pomiarowych

parametrów cieplno-przepływowych

poszczególnych kanałów

paliwowych

Z10. Wymiana torów

UAN – część II

Z11. Wykonanie

projektu układu

sterowania prętami

Z12. Wykonanie

projektu napędu prętów

2026

Z5. Modernizacja

rozdzielni obiegu

wtórnego RPI, RPII,

RPIII oraz podrozdzielni

lokalnych

Z13. Modernizacja

torów globalnych

przepływów oraz

ciśnień reaktora MARIA

Z14. Wymiana torów

UAN – część III

Z15. Modernizacja

układu zabezpieczeń

reaktora oraz systemu

alarmowania

i archiwizacji alarmów

Z16. Wykonanie prac

instalacyjnych – szafy

oraz okablowanie

strukturalne układu

sterowania prętami

Z4. Modernizacja

wentylacji budynku

reaktora

Z5. Rozbudowa układów

filtrów Vokes’a

Z6. Modernizacja

wentylacji budynków

technologicznych

Z3. Przygotowanie

pomieszczenia stacji

pomiaru aerozoli

Z4. Modernizacja

centrali dozymetrycznej

Z5. Instalacja linii

próbkowania systemu

aerozoli

Z6. Zaprojektowanie

i zakup komponentów

stacji dozymetrycznych

pomiarów

ilościowo-jakościowych

4.

Układ

wentylacji

5.

Układy

dozymetryczne

6.

Układ

awaryjnego

ostrzegania

Z1. Modernizacja systemu

rozgłaszania

7.

Układ

chłodzenia

Z1. Modernizacja

wentylatorów chłodni

Z2. Wymiana podpór płyt

zraszalnika

Z3. Wymiana eliminatorów

chłodni i ich utylizacja

Z4. Zabezpieczenie płyty

stropowej chłodni

wentylatorowej

Z5. Wykonanie projektu

modernizacji układu

chłodzenia basenu

reaktora oraz układu

recyrkulacji

Z6. Instalacja rurociągu

układu recyrkulacji

Z7. Zabezpieczenie

konstrukcji budynku

chłodni wtórnego

obiegu

8.

liczba zadań

15

9

12

2027

Z17. Wymiana torów

UAN – część IV

Z18. Wykonanie

i montaż napędów

prętów, uruchomienie

automatyki sterowania

prętami

Z7. Instalacja stacji

pomiarów

dozymetrycznych

pomiarów

ilościowo-jakościowych

Z2. Modernizacja

dozymetrycznego

systemu

ostrzegawczego

Z8. Modernizacja

układu chłodzenia

basenu reaktora

Z9. Modernizacja

rurociągów obiegu

wtórnego

Program będzie monitorowany na poziomie celu, zadań i działań oraz kierunków interwencji. Monitoringiem

będzie objęty również miernik stopnia realizacji zadania: relacja zadań wykonanych w porównaniu do

zaplanowanych w Programie w danym roku (w %). Minister właściwy do spraw energii koordynuje, nadzoruje

i rozlicza realizację Programu.

System monitorowania i mierniki realizacji Programu

Miernik

2023

2024

2025

2026

1.

Obiekty technologiczne

100%

2.

Układ zasilania

85%

88%

92%

100%

3.

Układ sterowania

i zabezpieczeń

7%

26%

52%

80%

4.

Układ wentylacji

12%

48%

76%

100%

5.

Układy dozymetryczne

19%

73%

84%

92%

6.

Układ awaryjnego

ostrzegania

50%

7.

Układ chłodzenia

7%

100%

8%

34%

100%

100%

100%

linie pomiarowe układu automatyki neutronowej

oraz linie pomiarowe N16

układ automatyki zabezpieczeń wraz z układem

sygnalizacji SAIA

napędy i automatyka sterowania prętów bezpieczeństwa,

kompensacji i automatycznej regulacji

Układ sterowania i zabezpieczeń

Układ sterowania i zabezpieczeń

Układ sterowania i zabezpieczeń

wtórny układ chłodzenia, w tym chłodnia wentylatorowa

Układ chłodzenia

Suma w poszczególnych latach

układ chłodzenia basenu reaktora i układ recyrkulacji

uzupełnienie systemu rozgłaszania

stacjonarny system dozymetryczny oraz system pomiaru

aerozoli i gazów szlachetnych

Układ chłodzenia

Układ awaryjnego ostrzegania

Układy dozymetryczne

wentylacja budynków technologicznych reaktora

oraz rozbudowa układu filtrów

układy pomiarów technologicznych reaktora

Układ sterowania i zabezpieczeń

25 452,00

1 200,00

200,00

1 150,00

350,00

2 000,00

17 402,00

100,00

3 250,00

1 070,00

2 000,00

9 752,00

17 582,00

4 000,00

400,00

200,00

600,00

830,00

1 500,00

8 252,00

600,00

90,00

500,00

2025

700,00

510,00

720,00

2024

772,50

16 989,50

2 700,00

2023

26 152,00

6 800,00

4 500,00

500,00

700,00

2 100,00

6 000,00

3 752,00

300,00

1 500,00

2026

5 156,00

500,00

2 400,00

2 256,00

2027

91 744,00

12 000,00

5 000,00

400,00

6 000,00

2 950,00

6 000,00

8 000,00

26 012,00

1 500,00

1 472,50

19 709,50

2 700,00

Całkowity koszt

modernizacji

§ 7. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

Załącznik 2

Monitor Polski

Układ wentylacji

pomiarowe tablice synoptyczne, pulpity sterownicze

w sterowni reaktora oraz system SAREMA

rozdzielnie główne, podrozdzielnie, okablowanie

oraz instalacja oświetleniowa

zbiorniki technologiczne reaktora

System

Harmonogram wydatków na modernizację reaktora MARIA [tys. zł]

Układ sterowania i zabezpieczeń

Układ zasilania

Obiekty technologiczne

Układ

Załacznik 2

20.452

4.500

25.452

cz. 83 – Rezerwy celowe

w tym z rezerwy

na zadania w obszarze

zdrowia

RAZEM

2.

5.000

cz. 47 – Energia

2023

2

1.

1

Wyszczególnienie

17.402

3.024

3.024

14.378

2024

3

17.582

4.861

4.861

12.721

2025

4

26.152

9.584

9.584

16.568

2026

5

5.156

617

617

4.539

2027

6

91.744

22.586

38.538

53.206

Razem

7

Finansowanie

Programu modernizacji badawczego reaktora jądrowego „MARIA”

umożliwiającego jego eksploatację po 2027 r. [w tys. zł]

Załącznik

3 3

Załącznik

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 17 lipca 2023 r.

Poz. 710

UCHWAŁA NR 108

RADY MINISTRÓW

z dnia 20 czerwca 2023 r.

w sprawie programu wieloletniego pod nazwą „Program modernizacji badawczego reaktora jądrowego „MARIA”

umożliwiający jego eksploatację po 2027 r.”

Na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 i 1273)

Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik

do uchwały nr 108

Poz. 710

Rady Ministrów