Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej "Prowadzenie tutoringu edukacyjnego" do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 9 stycznia 2023 r.

Poz. 45

OBWIESZCZENIE

MINISTRA EDUKACJI I NAUKI 1)

z dnia 22 grudnia 2022 r.

w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie tutoringu edukacyjnego”

do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

Na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U.

z 2020 r. poz. 226) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia informacje o włączeniu kwalifikacji rynkowej

„Prowadzenie tutoringu edukacyjnego” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji.

Minister Edukacji i Nauki: P. Czarnek

1)

Minister Edukacji i Nauki kieruje działem administracji rządowej – oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji i Nauki

(Dz. U. z 2022 r. poz. 18 i 1842).

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– wyjaśnia pojęcia charakterystyczne dla tutoringu np. tutorial, tutor, tutorant, personalizacja, indywidualizacja oraz wyjaśnia założenia i cele tutoringu,

– omawia genezę i tradycję tutoringu,

– omawia rolę tutora w tutoringu,

Poszczególne efekty

uczenia się

Charakteryzuje tutoring

Zestaw 1. Podstawy tutoringu

Syntetyczna charakterystyka efektów uczenia się

Osoba posiadająca kwalifikację rynkową „Prowadzenie tutoringu edukacyjnego”, jako tutor, samodzielnie (w rozumieniu gotowości do podjęcia odpowiedzialności, zaplanowania prac, podejmowania decyzji) organizuje proces tutoringu, nawiązuje relacje z tutorantem i towarzyszy tutorantowi w procesie tutoringu. Prowadzi regularne spotkania z tutorantami (tutoriale). W swoich działaniach wykorzystuje wiedzę z zakresu teorii rozwoju i uczenia się oraz korzysta z elementów wiedzy z psychologii i pedagogiki. Planuje

działania z tutorantami, opierając się na rozpoznaniu potrzeb i potencjału, w tym talentów i mocnych stron tutoranta. Jest przygotowana do współpracy z innymi specjalistami.

W pracy z tutorantem wykorzystuje podejście i narzędzia umożliwiające realizację ustalonych celów i wzmacnianie motywacji tutoranta. Wzmacnia podmiotowość i autonomię

tutoranta przez stwarzanie warunków otwartości i zachęcanie do aktywności. Dba o jakość procesu tutoringu i ewaluację własnej pracy.

5. Efek ty u czen ia się wymagan e d la k walifikacji rynkowej

Monitor Polski

6 poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji

4. Poziom Polski ej Ramy Kwalifik acji przypisan y do kwalifikacji rynkowej

Bezterminowo

3. Okres ważności dok u mentu potwi erdzającego nadanie kwalifikacji rynkowej

Certyfikat

2. Nazwa doku men tu p otwierd zającego n adanie kwalifikacji rynkowej

Prowadzenie tutoringu edukacyjnego

1. Nazwa kwali fik acji ryn kowej

INFORMACJE O WŁĄCZENIU KWALIFIKACJI RYNKOWEJ „PROWADZENIE TUTORINGU EDUKACYJNEGO” DO ZINTEGROWANEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI

Załącznik do obwieszczenia Ministra Edukacji i Nauki

z dnia 22 grudnia 2022 r. (M.P. z 2023 r. poz. 45)

– wyjaśnia znaczenie długofalowej relacji tutorskiej,

– wyjaśnia prorozwojowe cele relacji tutorskiej.

– omawia uwarunkowania etyczne pracy tutora opartej na takich wartościach, jak: otwartość, wolność, powinność, odpowiedzialność, zaufanie,

uczciwość, szacunek i sprawiedliwość,

– omawia znaczenie zasad etycznych w pracy z innymi osobami (np. w uzgadnianiu kontraktu tutorskiego, w kontaktach z rodzicami tutoranta

i specjalistami).

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia ograniczenia roli tutora i wskazuje sytuacje, w których tutorantowi można doradzić formy

wsparcia inne niż tutoring (np. pomoc psychologiczno-pedagogiczną),

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia, jak można wspierać tutoranta w rozstrzyganiu dylematów etycznych,

– dokumentuje swoją współpracę z innymi tutorami, w tym udzielanie wsparcia innym tutorom w rozwiązywaniu trudnych sytuacji,

– omawia sposoby krytycznej refleksji nad swoją uważnością i swoim zaangażowaniem w relacjach z tutorantami.

Charakteryzuje znaczenie

relacji tutorskiej

Charakteryzuje zasady

etyki zawodowej tutora

Stosuje zasady etyki

zawodowej w pracy

tutorskiej

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– omawia rolę nawiązania relacji i wzajemnego poznania się w procesie tutoringu,

– wskazuje przykładowe ćwiczenia lub pytania służące wzajemnemu poznaniu się tutora i tutoranta.

– omawia rolę poczucia bezpieczeństwa w nawiązywaniu relacji tutorskiej,

– opisuje czynniki, które wpływają na poczucie bezpieczeństwa tutoranta,

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia techniki, które można zastosować w celu zbudowania poczucia bezpieczeństwa tutoranta.

– opisuje językiem przystępnym dla tutoranta, na czym polega tutoring i jakie są jego cele,

– opisuje zasady organizacji tutoriali,

– omawia zasady uzgadniania kontraktu tutorskiego,

– omawia kluczowe elementy kontraktu tutorskiego, takie jak: zasady współpracy tutorskiej, formy kontaktu tutorskiego, daty i miejsca spotkań

(tutoriali), plan realizacji celów w trakcie cyklu pracy i warunki zakończenia procesu tutoringu.

Poszczególne efekty

uczenia się

Koncentruje się na

poznaniu tutoranta

Zapewnia poczucie

bezpieczeństwa w trakcie

spotkania tutorskiego

Wyjaśnia tutorantowi,

czym jest tutoring,

i zawiera z nim kontrakt

tutorski

Monitor Polski

Zestaw 2. Budowanie relacji z tutorantem

– wymienia i opisuje założenia oraz cele etapów w procesie tutoringu: poznanie tutoranta, wyznaczanie celów, planowanie, towarzyszenie, ewaluacja,

podsumowanie etapów pracy tutorskiej i zakończenie procesu tutoringu,

– wyjaśnia różnice między „momentem tutorskim” a procesem tutoringu.

Charakteryzuje proces

tutoringu

– omawia rodzaje tutoringu edukacyjnego (np. tutoring rozwojowy, wychowawczy, naukowy, zawodowy) i sposoby organizacji tutoringu w podmiotach prowadzących działalność edukacyjną, w tym w szkołach i placówkach działających w systemie oświaty,

– omawia teorie wspomagania rozwoju i uczenia się (np. koncepcje psychologii rozwojowej Lwa Wygotskiego, H. Rudolpha Schaffera, Jeana Piageta i Lawrence’a Kohlberga, nauczania rozwijającego Jerome’a S. Brunera, koncepcję pedagogicznego rusztowania Davida Wooda, Jerome’a S.

Brunera i Gail Ross).

– wyjaśnia pojęcia: talent, mocne strony, potrzeby i deficyty, używając do tego wybranych przez siebie koncepcji psychologicznych lub pedagogicznych,

– omawia wybrane przez siebie trzy sposoby (narzędzia i metody) rozpoznawania potrzeb edukacyjnych i rozwojowych oraz potencjału rozwojowego tutoranta oraz wzmacniania jego świadomości w zakresie posiadanych talentów i mocnych stron,

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia wykorzystanie talentów i mocnych stron tutoranta w procesie tutoringu.

– wymienia dokumenty, z których można pozyskiwać informacje o tutorancie, i wskazuje kryteria doboru takich dokumentów,

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, podaje przykłady informacji pozyskanych z dokumentów i ocenia ich przydatność w pracy tutorskiej.

– omawia zasady prowadzenia rozmów tutorskich,

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia przykłady rozmów tutorskich, za pomocą których rozpoznano potrzeby edukacyjne i rozwojowe oraz potencjał rozwojowy tutoranta,

– wyjaśnia, jak można wykorzystać rozmowę tutorską do wspólnego z tutorantem rozpoznania jego potrzeb edukacyjnych i rozwojowych oraz potencjału rozwojowego.

– wymienia przykładowe źródła, z których można pozyskiwać informacje o tutorancie, w tym o jego sytuacji społecznej,

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia, jak można, za zgodą tutoranta, pozyskiwać i wykorzystywać źródła informacji o tutorancie

(np. informacje pochodzące od nauczycieli, rodziców lub innych osób dorosłych i rówieśników, a także informacje z obserwacji aktywności tutoranta i jego zachowań w różnych sytuacjach).

– wymienia rodzaje potrzeb edukacyjnych i rozwojowych, w tym specjalnych, tutoranta, określone w przepisach prawa oświatowego,

– podaje przykłady włączania tutoringu do pracy edukacyjnej z tutorantem, w tym z tutorantem o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych i rozwojowych.

Zna narzędzia i metody

rozpoznawania potrzeb

edukacyjnych

i rozwojowych oraz

potencjału rozwojowego

tutoranta

Analizuje dokumenty

w pracy tutorskiej

Prowadzi rozmowy

tutorskie w celu

rozpoznania potrzeb

edukacyjnych

i rozwojowych oraz

potencjału rozwojowego

tutoranta

Pozyskuje informacje

o otoczeniu i sytuacji

społecznej tutoranta

Uwzględnia

zróżnicowane potrzeby

edukacyjne i rozwojowe

tutoranta w pracy

tutorskiej

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia rodzaje celów wyróżnionych ze względu na: perspektywę czasową (np. krótkoterminowe,

średnioterminowe, długoterminowe), perspektywę realizatora (np. cele tutora, cele tutoranta, cele instytucji) i obszary aktywności tutoranta,

– wymienia działania, które wspierają tutoranta w wyznaczaniu celów,

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, podaje przykłady uzgodnionych celów oraz uzasadnienia ich wyboru dla rozwoju tutoranta.

Poszczególne efekty

uczenia się

Rozróżnia rodzaje celów

i wykorzystuje je

w pracy tutorskiej

Monitor Polski

Zestaw 4. Planowanie pracy tutorskiej zorientowanej na cele

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Zestaw 3. Rozpoznawanie potrzeb edukacyjnych i rozwojowych oraz potencjału rozwojowego tutoranta

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia, w jaki sposób wspólnie z tutorantem planował etapy i sposoby dochodzenia do wybranego celu,

– posługując się przykładami z własnej praktyki tutorskiej, omawia kryteria pozwalające rozpoznać wspólnie z tutorantem, że cele zostaną osiągnięte.

Planuje z tutorantem

cykl pracy zorientowanej

na cele

– wymienia podstawowe motywy społeczne, takie jak: przynależność społeczna, sprawczość, poznanie i samoocena,

– omawia różnice między motywacją wewnętrzną i zewnętrzną,

– omawia teorie motywacji (np. Richarda M. Ryana i Edwarda L. Deci, Carol Dweck, Bernarda Wienera).

– omawia sposoby wykorzystania wybranej teorii motywacji do realizacji ustalonego z tutorantem celu,

– podaje przykłady pytań stosowanych w tutoringu oraz omawia ich rolę w motywowaniu tutoranta,

– omawia zasady i sposoby prowadzenia motywującej rozmowy (np. z wykorzystaniem dialogu motywującego, pytań coachingowych, podejścia

skoncentrowanego na rozwiązaniach),

– omawia zasady i techniki udzielania informacji zwrotnej (np. opinia rozwojowa, ocena oparta na obserwacjach własnych, technika „kanapki”).

– wymienia i omawia trudne sytuacje, jakie mogą pojawiać się w trakcie pracy tutorskiej (np. opór przed zmianą, utknięcie w martwym punkcie,

regres rozwojowy, przekonania kompensacyjne),

– omawia znaczenie oporu w trakcie realizacji celów oraz podaje przykłady z własnej praktyki tutorskiej dotyczące pozytywnego i negatywnego

znaczenia oporu,

– omawia niewłaściwe zachowania związane z motywowaniem tutoranta (np. manipulacja, przejmowanie odpowiedzialności za działania tutoranta

lub wyręczanie tutoranta),

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, proponuje strategie postępowania w trudnych sytuacjach.

Charakteryzuje teorie

motywacji

Wspiera tutoranta

w realizacji celu

Wzmacnia motywację

tutoranta znajdującego

się w sytuacji trudnej

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, omawia i uzasadnia znaczenie aktywnego słuchania, zadawania pytań otwartych, parafrazowania,

klaryfikowania, udzielania informacji zwrotnej oraz innych aspektów procesu komunikacji istotnych dla budowania relacji,

– opisuje rolę komunikatu „JA” w komunikacji tutorskiej i podaje przykładowe modele wykorzystujące komunikat „JA” (np. porozumienie bez

przemocy) wraz z przykładami ich zastosowania w praktyce tutorskiej,

– omawia znaczenie budowania relacji asertywnych i poszanowania wzajemnych granic i podaje ich przykłady.

Poszczególne efekty

uczenia się

Analizuje tutoriale

z perspektywy procesów

komunikacyjnych

Monitor Polski

Zestaw 6. Towarzyszenie tutorantowi w procesie tutoringu

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Zestaw 5. Motywowanie tutoranta do realizacji wspólnie uzgodnionych celów

– omawia wybrane metody ustalania celów (np. SMART, planowanie z przyszłości, mapa marzeń, koło życia),

– na podstawie swojej wiedzy i doświadczenia opisuje proces ustalania wspólnie z tutorantem celów do realizacji.

Ustala cele z tutorantem

– omawia przykłady wykorzystania informacji pozyskanych od tutoranta do wzmacniania autonomii i planowania rozwoju tutoranta.

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, podaje przykłady elementów pracy na anegdotach i przypowieściach, metaforach, eseju, mapach

myśli, portfolio,

– wymienia przykładowe pytania problemowe, które tutor może zadać przy omawianiu eseju tutorskiego, oraz uzasadnia ich funkcję (np. pytania

sokratejskie, pytania uczące krytycznego myślenia).

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, podaje przykładowe pytania problemowe do eseju tutorskiego spełniające kryteria angażujących pytań

problemowych,

– omawia zasady tworzenia pytań problemowych do eseju tutorskiego lub innych metod problemowych takich jak np. studium przypadku,

– opisuje rolę tutora podczas omawiania eseju tutorskiego,

– omawia inne metody problemowe (np. studium przypadku, dyskusja) i korzyści płynące z ich stosowania.

– omawia znaczenie tutorialu podsumowującego,

Przygotowuje tutorial

podsumowujący proces

tutoringu

– odwołując się do własnej praktyki tutorskiej, prezentuje przykłady ewaluacji, w tym zastosowane kryteria i cel ewaluacji,

Przeprowadza ewaluację

procesu tutoringu

– 6 –

– podaje przykłady wniosków z ewaluacji i sposobów ich wykorzystania.

– omawia konsekwencje zakończenia, w tym przedwczesnego, procesu tutoringu.

Wyjaśnia konsekwencje

zakończenia procesu

tutoringu

– na wybranych przykładach, w tym z własnej praktyki tutorskiej, omawia, jak może się zmienić relacja z tutorantem po zakończeniu procesu tutoringu,

– prezentuje przykładowe scenariusze tutoriali podsumowujących, uwzględnia informacje o tym, co udało się osiągnąć w procesie tutoringu, o mocnych

stronach tutoranta, o obszarach wymagających dalszej pracy oraz o rekomendacjach na przyszłość.

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Monitor Polski

Zestaw 8. Podsumowywanie i zakończenie procesu tutoringu

Wykorzystuje esej

tutorski i inne metody

problemowe

– omawia możliwości wykorzystania eseju tutorskiego, w tym w tutoringu naukowym i rozwojowym, oraz opisuje sytuacje, w których można wykorzystać tę metodę,

Omawia metody

problemowe możliwe

do wykorzystania

w tutoringu

– omawia cechy charakterystyczne i rolę eseju tutorskiego w pracy tutorskiej,

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Zestaw 7. Wykorzystywanie eseju tutorskiego i innych metod problemowych

Stosuje w praktyce

tutorskiej metody

wzmacniające autonomię

i samoświadomość

tutoranta

Nie rzadziej niż raz na 10 lat

8. Termin d okon ywania p rzegl ądu k walifikacji

– posiadanie przygotowania pedagogicznego w rozumieniu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. z 2020 r. poz. 1289 oraz z 2022 r. poz. 1769),

– przedstawienie portfolio, o którym mowa w pkt 6.

Monitor Polski

7. Waru nk i, jak ie musi sp ełn iać osoba przystęp u jąca do walidacji

1. Metody walidacji

Efekty uczenia się są weryfikowane za pomocą następujących metod

– analizy dowodów i deklaracji,

– obserwacji w warunkach symulowanych (odgrywanie scenki),

– rozmowy z komisją walidacyjną.

2. Zasoby kadrowe

Komisja walidacyjna składa się z co najmniej 3 osób.

Przewodniczący komisji walidacyjnej posiada

– co najmniej tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera lub równorzędny,

– udokumentowane co najmniej 6-letnie doświadczenie zawodowe w zakresie prowadzenia tutoringu i co najmniej 3-letnie doświadczenie w szkoleniu lub konsultowaniu tutorów.

Członkowie komisji walidacyjnej posiadają

– co najmniej tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera lub równorzędny,

– udokumentowane co najmniej 5-letnie doświadczenie zawodowe w zakresie prowadzenia tutoringu lub co najmniej 3-letnie doświadczenie w szkoleniu lub konsultowaniu tutorów.

3. Sposób organizacji walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne

Brak specyficznych wymagań.

4. Etap identyfikowania i dokumentowania

Przed przystąpieniem do etapu weryfikacji osoba ubiegająca się o uzyskanie kwalifikacji rynkowej

– odbywa samodzielną lub wspomaganą praktykę tutorską z co najmniej 2 tutorantami przez okres co najmniej 4 miesięcy w liczbie co najmniej 8 tutoriali z każdym z tutorantów,

– przygotowuje portfolio potwierdzające doświadczenie w pracy tutorskiej.

Portfolio zawiera następujące elementy

– opis własnej praktyki tutorskiej z co najmniej 2 tutorantami prowadzonej przez okres co najmniej 4 miesięcy w liczbie co najmniej 8 tutoriali z każdym z tutorantów, w tym

opis sytuacji tutorantów, pracy z tutorantami, podjętych działań, sukcesów i krytycznych momentów w relacji tutorskiej oraz kluczowych momentów pracy z tutorantami,

– opis działań podjętych przez tutora dla rozwoju własnego warsztatu tutorskiego,

– opis współpracy z innymi specjalistami (np. nauczycielami, innymi tutorami).

6. Wymagani a d otyczące walidacji i p odmiotów p rze prowadzających walidację