Uchwała nr 24 Rady Ministrów z dnia 21 lutego 2023 r. w sprawie ustanowienia programu rządowego pod nazwą "Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych"

§ 1. Ustanawia się program rządowy pod nazwą „Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych”, zwany dalej „Programem”,

stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. Program jest realizowany do dnia 31 grudnia 2030 r.

§ 3. 1. Łączne wydatki z budżetu państwa na realizację Programu wyniosą 234 mln zł.

2. W poszczególnych latach limit wynosi

1)

2022 r. – 9 mln zł;

2)

2023 r. – 33 mln zł;

3)

2024 r. – 32 mln zł;

4)

2025 r. – 32 mln zł;

5)

2026 r. – 24 mln zł;

6)

2027 r. – 26 mln zł;

7)

2028 r. – 27 mln zł;

8)

2029 r. – 26 mln zł;

9)

2030 r. – 25 mln zł.

§ 4. Wykonawcami Programu są członkowie Rady Ministrów oraz określone przez nich organy i jednostki organizacyjne

im podległe lub przez nich nadzorowane.

§ 5. Realizację Programu koordynuje i monitoruje minister właściwy do spraw informatyzacji.

§ 6. Wykonując Program, członkowie Rady Ministrów współpracują z ministrem właściwym do spraw informatyzacji.

§ 7. Minister właściwy do spraw informatyzacji przedstawia Radzie Ministrów, w terminie do dnia 30 listopada danego

roku, informację o realizacji Programu.

§ 8. Pierwszą informację o realizacji Programu minister właściwy do spraw informatyzacji przedstawi Radzie Ministrów

w terminie do dnia 30 listopada 2023 r.

§ 9. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

Rady Ministrów

z dnia 21 lutego 2023 r.

(M.P. poz. …)

Monitor Polski

–2–

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 30 marca 2023 r.

Poz. 318

UCHWAŁA NR 24

RADY MINISTRÓW

z dnia 21 lutego 2023 r.

w sprawie ustanowienia programu rządowego pod nazwą „Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych”

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2023 r.

poz. 225 i 412) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik

Poz. 318

do uchwały nr 24

Załącznik

uchwały nr 24 Rady Ministrów

RadydoMinistrów

z dnia 21 lutego 2023 r. (M.P. poz. 318)

z dnia 21 lutego 2023 r.

(M.P. poz. …)

PROGRAM ROZWOJU KOMPETENCJI

CYFROWYCH

PROGRAM ROZWOJU KOMPETENCJI

CYFROWYCH

PROJEKT – LUTY 2023

PROJEKT – LUTY 2023

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Spis treści

1. Wykaz skrótów i użytych pojęć ........................................................................................................... 4

2. Wstęp ................................................................................................................................................. 10

3. Opis Programu ................................................................................................................................... 11

4. Rola i znaczenie kompetencji cyfrowych w kontekście rozwoju społeczeństwa i gospodarki

cyfrowej.................................................................................................................................................. 12

4.1. Wpływ kompetencji cyfrowych na wartość indeksu DESI......................................................... 12

4.2. Kompetencje cyfrowe jako kompetencje elementarne w przyszłości...................................... 14

4.3. Edukacja informatyczna a rozwój kompetencji cyfrowych ....................................................... 15

4.4. Kompetencje cyfrowe w kontekście rozwoju gospodarki ......................................................... 16

4.5. Kompetencje cyfrowe w kontekście zmian na rynku pracy ...................................................... 17

4.6. Kompetencje cyfrowe w kontekście korzystania z dóbr i usług ............................................... 19

5. Diagnoza kompetencji cyfrowych według grup społecznych i województw .................................. 20

5.1. Użytkownicy technologii cyfrowych........................................................................................... 20

a)

Stan kompetencji cyfrowych w Polsce poniżej średniej unijnej ........................................... 20

b) Infrastrukturalne uwarunkowania rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce .................... 21

c)

Luka w wykorzystywaniu internetu między mieszkańcami Polski a UE ............................... 22

5.2. Osoby stawiające pierwsze kroki w świecie cyfrowym, w tym seniorzy .................................. 23

a)

Skala pierwotnego wykluczenia cyfrowego w Polsce – niekorzystanie z internetu ............ 23

b) Skala wtórnego wykluczenia cyfrowego – brak umiejętności .............................................. 25

c)

Likwidacja barier dla osób z niepełnosprawnościami w przestrzeni cyfrowej ..................... 26

5.3. Dzieci w wieku przedszkolnym ................................................................................................... 27

5.4. Uczniowie .................................................................................................................................... 28

a)

Kompetencje cyfrowe dzieci do 16. roku życia ...................................................................... 28

b) Kompetencje cyfrowe młodzieży w wieku 16-19 lat ............................................................. 30

5.5. Studenci ....................................................................................................................................... 31

5.6. Osoby pracujące .......................................................................................................................... 32

5.7. Nauczyciele i edukatorzy ............................................................................................................ 35

a)

Kompetencje cyfrowe nauczycieli akademickich .................................................................. 38

5.8. Specjaliści ICT .............................................................................................................................. 38

a)

Potrzeba wzrostu sektora ICT i liczby specjalistów ICT w Polsce .......................................... 39

Strona 1 z 134

b) Niedobór kobiet wśród specjalistów ICT................................................................................ 40

c)

Kompetencje cyfrowe specjalistów ICT.................................................................................. 41

5.9. Przedsiębiorcy i osoby zarządzające .......................................................................................... 43

5.10. Pracownicy sektora publicznego .............................................................................................. 45

a)

Wpływ kompetencji cyfrowych na rozwój cyfrowych usług publicznych............................. 45

5.11. Kompetencje cyfrowe w kontekście regionalnym................................................................... 46

a)

Pierwotne i wtórne wykluczenie cyfrowe w regionach Polski .............................................. 46

b) Dokumenty strategiczne uwzględniające rozwój kompetencji cyfrowych w regionach ..... 47

c)

Działania na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych w regionach ......................................... 47

d) Bariery rozwoju kompetencji cyfrowych zdiagnozowane przez regiony .............................. 48

6. Dotychczasowe osiągnięcia Polski w obszarze kompetencji cyfrowych ......................................... 50

6.1. Ogólnopolska Sieć Edukacyjna ................................................................................................... 50

6.2. Lekcja: Enter ................................................................................................................................ 51

6.3. Centrum Mistrzostwa Informatycznego (CMI) .......................................................................... 51

6.4. Otwarte dane .............................................................................................................................. 51

6.5. Sukces europejskiej inicjatywy CodeWeek w Polsce................................................................. 52

6.6. Akademia Innowacyjnych Zastosowań Technologii Cyfrowych (AI Tech) ................................ 53

6.7. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019-2029 ............................................ 53

6.8. Polskie Centrum Programu Safer Internet ................................................................................. 54

6.9. NAVOICA ..................................................................................................................................... 54

7. Powiązanie PRKC z krajowymi i europejskimi dokumentami strategicznymi ................................. 55

8. Wizja rozwoju kompetencji cyfrowych ............................................................................................. 59

9. Główne cele Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych na 2030 rok .......................................... 60

10. Priorytety, cele szczegółowe i działania PRKC ................................................................................ 61

PRIORYTET I. Rozwój edukacji cyfrowej ............................................................................................ 62

I.1. Dzieci w wieku przedszkolnym ................................................................................................ 62

I.2. Uczniowie ................................................................................................................................. 65

I.3. Studenci .................................................................................................................................... 70

I.4. Nauczyciele i edukatorzy ......................................................................................................... 71

PRIORYTET II: Zapewnienie każdemu możliwości rozwoju kompetencji cyfrowych ...................... 78

II.1. Użytkownicy technologii cyfrowych ....................................................................................... 78

II.2. Osoby stawiające pierwsze kroki w świecie cyfrowym, w tym seniorzy .............................. 83

Strona 2 z 134

PRIORYTET III: Wsparcie kompetencji cyfrowych osób pracujących ............................................... 87

III.1. Osoby pracujące ..................................................................................................................... 87

III.2. Przedsiębiorcy i osoby zarządzające ...................................................................................... 92

III.3. Pracownicy sektora publicznego ........................................................................................... 94

PRIORYTET IV: Rozwój zaawansowanych kompetencji cyfrowych ................................................ 103

IV.1. Specjaliści ICT ....................................................................................................................... 103

PRIORYTET V: Wzmocnienie zarządzania rozwojem kompetencji cyfrowych ............................... 109

11. Zarządzanie Programem Rozwoju Kompetencji Cyfrowych ........................................................ 112

11.1. Podział zadań .......................................................................................................................... 112

12. Finansowanie ................................................................................................................................. 119

13. Monitorowanie i ewaluacja .......................................................................................................... 124

14. PRKC w ujęciu terytorialnym ......................................................................................................... 134

Strona 3 z 134

1. Wykaz skrótów i użytych pojęć

Skrót/pojęcie

Algorytmika

Big data

Objaśnienie

Obszar wiedzy i doświadczeń dotyczących algorytmów, będący jednym z

obszarów tematycznych informatyki. Algorytm to ciąg jasno zdefiniowanych

czynności koniecznych do wykonania zadania, uporządkowany sposób

postępowania prowadzący do rozwiązania problemu. Obejmuje kroki od

sformułowania zadania, określenia danych wyjściowych i celu, czyli wyniku, przez

opracowanie metody rozwiązania, przedstawienie algorytmu po analizę

poprawności rozwiązania i jego przetestowanie.

Przetwarzanie oraz analiza dużych, zmiennych i różnorodnych zbiorów danych w

celu pozyskania nowych informacji lub nowej wiedzy.

CPPC

Centrum Projektów Polska Cyfrowa

CRKC

Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych opisane w rozdziale 11.

Datafikacja

Pozyskiwanie danych przez tworzenie cyfrowych reprezentacji świata

rzeczywistego w wyniku digitalizacji; integracja (przetwarzanie i łączenie zbiorów

danych) i analiza danych z wykorzystaniem algorytmów; czerpanie wartości

ekonomicznej, społecznej lub politycznej z pozyskanych w ten sposób informacji.

Technologie służące gromadzeniu, integracji i analizie danych określamy mianem

technologii datafikacji.

Ang. Digital Economy and Society Index – Indeks Cyfrowej Gospodarki i

Społeczeństwa Cyfrowego, wprowadzony przez Komisję Europejską w celu

mierzenia i porównywania poziomu rozwoju cyfrowego w państwach Unii

Europejskiej (https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/desi).

Proces polegający na przekształceniu analogowych procesów i obiektów

fizycznych w ich cyfrowe odpowiedniki.

DESI

Digitalizacja

Edukacja

cyfrowa

Edukacja

medialna

ERF

Eurostat

FERS

FERC

GOK

GUS

Strona 4 z 134

Kształtowanie kompetencji cyfrowych oraz poprawne metodycznie

wykorzystanie ICT w procesie kształcenia i szkolenia.

Proces nabywania umiejętności, wiedzy i postaw umożliwiających skuteczne i

bezpieczne korzystanie z mediów, w tym umiejętności krytycznego myślenia,

niezbędnej do dokonywania ocen, analizowania złożonych realiów i odróżniania

opinii od faktów.

Ang. European Reference Framework – Europejskie Ramy Odniesienia

Europejski Urząd Statystyczny – urząd Komisji Europejskiej z siedzibą w

Luksemburgu

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego na lata 2021-2027

Program Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027

Gminny ośrodek kultury

Główny Urząd Statystyczny

Skrót/pojęcie

Higiena cyfrowa

(inaczej

cyberhigiena)

IBE

ICT

JST

Kobotyzacja

KPO

KPRM

KRC

Strona 5 z 134

–7–

Poz. 318

Objaśnienie

Zestaw kompetencji obejmujący procedury postępowania, które sprawiają, że

korzystanie z narzędzi cyfrowych jest jednocześnie efektywne, komfortowe i

bezpieczne. Składają się na nie

• umiejętność krytycznej oceny informacji i wiarygodności jej źródła,

• zrozumienie logiki funkcjonowania platform bazujących na wysokim

emocjonalnym zaangażowaniu użytkowników oraz zrozumienie konsekwencji

wynikających z komercyjnego charakteru tych platform,

• świadomość pozostawiania własnego śladu działalności i wizerunku w sieci

oraz zrozumienie konsekwencji umieszczania prywatnych informacji w sieci,

• wiedza na temat tego, jakie dane są udostępniane przez działania w sieci, kto

nimi dysponuje, oraz umiejętność zarządzania własnymi danymi,

• umiejętność ochrony własnej tożsamości przed kradzieżą,

• umiejętność okazywania empatii i znajomość zasad etyki w komunikacji

sieciowej,

• świadomość konsekwencji komunikacji online zawierającej przesłanki

dyskryminacyjne,

• wiedza o otwartych danych i możliwościach wglądu do nich oraz kontroli

społecznej nad procesem ich przetwarzania,

• umiejętność rozpoznania zagrożenia uzależnienia od technologii cyfrowych

oraz wiedza, gdzie zwrócić się o pomoc w przypadku popadnięcia w

uzależnienie,

• umiejętność zabezpieczania wykorzystywanych urządzeń (w podstawowym

zakresie) przed włamaniem, manipulacją lub kradzieżą danych i informacji, a

w przypadku ataku – posiadanie wiedzy, do kogo się zwrócić o pomoc,

• umiejętności stosowania ograniczeń czasowych, szczególnie przez dzieci i

młodzież znajdującą się w intensywnej fazie rozwoju fizycznego,

emocjonalnego, poznawczego i wolitywnego.

Instytut Badań Edukacyjnych

Ang. Information and Communication Technology – ICT – technologie

informacyjne i komunikacyjne, które zamiennie nazywamy technologiami

informacyjno-komunikacyjnymi (TIK) lub teleinformatycznymi, lub cyfrowymi.

Pojęcie odnosi się do rodziny technologii, które są wykorzystywane do

przetwarzania, gromadzenia i przesyłania informacji w postaci elektronicznej.

Jednostka samorządu terytorialnego

Współpraca człowieka ze sztuczną inteligencją w celu ułatwienia funkcjonowania

i działania. Przykładem takiej współpracy może być np. znany Asystent Google’a.

Krajowy Plan Odbudowy

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – urząd obsługujący ministra właściwego do

spraw informatyzacji

Klub Rozwoju Cyfrowego

Skrót/pojęcie

KRRiT

Kompetencje

cyfrowe

Kompetencje

przyszłości

MOOC

MŚP / MMŚP

Myślenie

komputacyjne

NASK

Strona 6 z 134

–8–

Poz. 318

Objaśnienie

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Harmonijna kompozycja wiedzy, umiejętności i postaw umożliwiających życie,

uczenie się i pracę w społeczeństwie cyfrowym, tj. społeczeństwie

wykorzystującym w życiu codziennym i pracy technologie cyfrowe.

W skład kompetencji cyfrowych wchodzą

• kompetencje informatyczne obejmujące posługiwanie się komputerem i

innymi urządzeniami elektronicznymi, bezpieczne korzystanie z internetu,

aplikacji i oprogramowania, nowych inteligentnych technologii cyfrowych

oraz umiejętność stosowania metod pochodzących z informatyki przy

programowaniu i tworzeniu rozwiązań informatycznych dla problemów z

różnych dziedzin (myślenie komputacyjne),

• kompetencje informacyjno-komunikacyjne, polegające na umiejętności

wyszukiwania informacji, rozumienia jej, a także selekcji i oceny krytycznej,

jak również komunikowania się na odległość za pomocą technologii

cyfrowych,

• kompetencje funkcjonalne, czyli realne wykorzystanie powyższych

kompetencji w różnych sferach codziennego życia, takich jak: finanse, praca i

rozwój zawodowy, utrzymywanie relacji, zdrowie, hobby, zaangażowanie

obywatelskie, życie duchowe itd., zgodnie z zasadami bezpiecznego

korzystania z technologii cyfrowych.

Kompetencje cyfrowe przynależą do szerokiego wachlarza kompetencji

przyszłości.

Do tej grupy zalicza się kompetencje techniczne, poznawcze i społeczne

(zwłaszcza krytyczne myślenie, kreatywność, komunikację i kooperację) oraz

postawy ułatwiające funkcjonowanie w warunkach przyśpieszonej zmiany

społecznej i gospodarczej (w tym elastyczność, wytrzymałość oraz nastawienie na

uczenie się przez całe życie).

Ang. Massive Open Online Course – masowy otwarty kurs online dostępny

bezpłatnie i bez ograniczeń dla wszystkich zainteresowanych.

Sektor małych i średnich przedsiębiorstw obejmujący firmy mikro, małe i średnie,

zatrudniające odpowiednio do 9, 10-49, 50-249 osób.

Kilkustopniowy proces myślowy polegający na znajdowaniu rozwiązań dla

złożonych problemów z różnych dziedzin, na który składają się

• sformułowanie problemu i rozłożenie go na części składowe,

• analiza, czyli rozpoznanie prawidłowości,

• eliminowanie nieistotnych elementów przez uogólnianie,

• stworzenie procedury (algorytmu) rozwiązania problemu.

Myślenie komputacyjne jest jednym z podstawowych elementów edukacji

informatycznej.

Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy

Skrót/pojęcie

NGO

OSE

ORE

PARP

Platformizacja

Podcast

Polska

POPC

POWER

PRKC

PRTI

Przemysł 4.0

Strona 7 z 134

–9–

Poz. 318

Objaśnienie

Organizacja pozarządowa (ang. non-government organization) – organizacja

niebędąca jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia

27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych lub przedsiębiorstwem, instytutem

badawczym, bankiem i spółką prawa handlowego będącą państwową lub

samorządową osobą prawną, a także osoba prawna lub jednostka organizacyjna

nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność

prawną, w tym fundacja i stowarzyszenie, z zastrzeżeniem zawartym w art. 4

ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o

wolontariacie, niedziałające w celu osiągnięcia zysku.

Ogólnopolska Sieć Edukacyjna – program publicznej sieci telekomunikacyjnej,

realizowany zgodnie z ustawą z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej

Sieci Edukacyjnej, dający szkołom w całej Polsce możliwość podłączenia

szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego internetu. Program został zaprojektowany

jeszcze przez Ministerstwo Cyfryzacji, a jego założenia realizuje Naukowa i

Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy – operator OSE.

Ośrodek Rozwoju Edukacji

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Przenikanie infrastruktur, procesów ekonomicznych i ram zarządzania

charakterystycznych dla platform do różnych sektorów i obszarów życia, gdzie

platformę definiuje się jako (re)programowalne infrastruktury cyfrowe, które

ułatwiają i kształtują spersonalizowane interakcje między użytkownikami

końcowymi i firmami sprzedającymi produkty i usługi uzupełniające; interakcje te

są zorganizowane za pośrednictwem systematycznego gromadzenia,

przetwarzania algorytmicznego, monetyzacji i krążenia danych.

Internetowa publikacja dźwiękowa lub filmowa w formie audycji internetowej

emitowana najczęściej w regularnych odcinkach.

Rzeczpospolita Polska

Program Operacyjny Polska Cyfrowa

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020

Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych

Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019-2029

Termin używany dla określenia zmiany w gospodarce, rozwijanej w wyniku tzw.

czwartej rewolucji przemysłowej, której efektem jest usieciowienie biznesu,

produkcji, społeczeństwa przez wykorzystanie technologii cyfrowych i łączności.

Koncepcja Przemysłu 4.0 określa złożony proces transformacji technologicznej i

organizacyjnej przedsiębiorstw, związany ze zmianą modelu biznesowego firmy i

integracją danych w łańcuchu wartości w całościowym cyklu życia produktu.

Warunkiem tej transformacji jest skuteczne wykorzystanie technologii cyfrowych

oraz zasobów danych, w celu osiągania przewagi konkurencyjnej na rynku.

Zastosowanie technologii cyfrowych oraz zmiana strategii firmy zakłada

możliwość opłacalnej spersonalizowanej produkcji oraz spersonalizowanie oferty

Skrót/pojęcie

Poz. 318

UKE

Objaśnienie

usług w odpowiedzi na zindywidualizowane potrzeby klientów. W efekcie

wdrażania koncepcji Przemysłu 4.0 firmy mogą zaoferować inteligentne cyfrowe

produkty wraz z powiązanymi z nimi cyfrowymi usługami.

Oprogramowanie szantażujące, wymuszające okup, które blokuje dostęp do

systemu komputerowego lub uniemożliwia odczyt zapisanych w nim danych

(często przez techniki szyfrujące), a następnie żąda od ofiary okupu za

przywrócenie stanu pierwotnego.

Sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych lub sektor teleinformatyczny –

wg definicji OECD do sektora ICT zalicza się przedsiębiorstwa, których głównym

rodzajem działalności jest produkcja dóbr i usług pozwalających na elektroniczne

rejestrowanie, przetwarzanie, transmitowanie, odtwarzanie lub wyświetlanie

informacji – zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności do sektora ICT należą

przedsiębiorstwa z działów 61 i 62 oraz grup 26.1, 26.2, 26.3, 26.4, 26.8, 46.5,

58.2, 63.1 i 95.1. Ogólnie sektor ICT dzielimy na Produkcję ICT, Handel ICT i Usługi

ICT.

Ang. Science, Technology, Engineering, Mathematics – nauki przyrodnicze,

technologie, inżynieria i matematyka

Technologie wykorzystujące technikę cyfrową i systemy informatyczne,

obejmujące tzw. technologie założycielskie (internet, komputer, technologie

mobilne) oraz wciąż rozwijające się technologie intensyfikujące, tj. internet

rzeczy, przetwarzanie w chmurze, algorytmy sztucznej inteligencji, wirtualna i

rozszerzona rzeczywistość, big data, druk 3D, technologia blockchain (inaczej

łańcuch bloków służący do przechowywania oraz przesyłania informacji o

transakcjach zawartych w internecie), technologie cyberbezpieczeństwa,

technologie symulacji, systemy integracji danych i inne.

Transformacja cyfrowa to całościowa zmiana funkcjonowania organizacji

(w tym przedsiębiorstw i instytucji publicznych), możliwa dzięki wdrożeniu

technologii cyfrowych, której rezultatem jest upowszechnienie się modeli

operacyjnych i biznesowych opartych na datafikacji i platformizacji. W szerszym

sensie transformacje cyfrowe w poszczególnych organizacjach składają się na

całościową transformację cyfrową gospodarki i społeczeństwa, definiowaną jako

paradygmatyczną zmianę reguł rządzących aktywnością społeczną i gospodarczą.

Urząd Komunikacji Elektronicznej

Umiejętności

cyfrowe

podstawowe i

ponadpodstawowe według

metodologii

Eurostatu,

Bazując na danych z badania wspólnotowego w obszarze społeczeństwa

informacyjnego, w zależności od liczby wykonywanych czynności online w

okresie ostatnich 3 miesięcy, określa się dwa poziomy umiejętności –

„podstawowy” i „ponadpodstawowy” dla każdego z pięciu następujących

obszarów

• umiejętności informacyjne i korzystania z danych,

• umiejętności komunikacji i współpracy,

Ransomware

Sektor ICT

STEM

Technologie

cyfrowe

Transformacja

cyfrowa

Strona 8 z 134

Skrót/pojęcie

używane

do

obliczania

indeksu DESI

Strona 9 z 134

– 11 –

Poz. 318

Objaśnienie

• umiejętności tworzenia treści cyfrowych,

• umiejętności w obszarze bezpieczeństwa,

• umiejętności rozwiązywania problemów.

Następnie oblicza się sumaryczny Wskaźnik umiejętności cyfrowych, który może

przyjmować następujące poziomy

1. Podstawowe umiejętności cyfrowe, gdy osoba osiągnęła co najmniej

podstawowy poziom we wszystkich 5 obszarach, jednak nie posiada poziomu

ponadpodstawowego we wszystkich 5 obszarach.

2. Ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe, gdy osoba posiada poziom

ponadpodstawowy we wszystkich 5 obszarach.

3. Co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, gdy osoba zalicza się do

grupy posiadających podstawowe lub ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe.

2. Wstęp

Kompetencje cyfrowe obywateli są nieodzownym warunkiem wzrostu jakości życia, spójności i

dobrobytu społecznego, poprawy konkurencyjności i innowacyjności podmiotów gospodarczych oraz

sukcesu polskiej gospodarki. Stanowią element szeroko rozumianych kompetencji przyszłości,

ułatwiających takie funkcjonowanie w cyfryzującym się społeczeństwie, które jest satysfakcjonujące

dla jednostki i korzystne dla wspólnoty. Brak kompetencji cyfrowych lub ich niedostateczny poziom

uniemożliwia obywatelom korzystanie z szans i możliwości, jakie dają zmiany technologiczne,

wystawia ich na ryzyka i zagrożenia związane z niewłaściwym wykorzystaniem nowych technologii,

a nawet staje się źródłem nierówności społecznych, ekonomicznych, edukacyjnych i kulturowych,

wzmacniając wykluczenie społeczno-cyfrowe.

PRKC jest odpowiedzią na liczne postulaty na szczeblu krajowym i europejskim, wyrażające potrzebę

opracowania dokumentu programowego i intensywniejszej realizacji działań w zakresie rozwoju

kompetencji cyfrowych. Mimo szeregu inicjatyw rozwojowych prowadzonych w ostatnich latach,

kompetencje cyfrowe mieszkańców Polski lokują się poniżej średniej unijnej. Pod względem kapitału

ludzkiego, w DESI 2021 Polska zajęła 24. miejsce wśród krajów Unii Europejskiej.

Obserwując praktyki krajów przodujących w rozwijaniu kompetencji cyfrowych, można dostrzec, że

sukces w tej dziedzinie wymaga przede wszystkim koordynacji działań podmiotów uczestniczących

w podnoszeniu kompetencji cyfrowych społeczeństwa i stanowczego przywództwa we wprowadzaniu

zmian.1 Dlatego minister właściwy do spraw informatyzacji, za pomocą obsługującego go urzędu –

Kancelarii Prezesa Rady Ministrów przyjmuje na siebie rolę organu wiodącego w przygotowywaniu

PRKC i koordynowaniu jego realizacji. Program zakłada stworzenie stabilnego i elastycznego systemu

edukacji i szkoleń, dzięki któremu obywatele będą mogli rozwijać kompetencje cyfrowe, stosownie do

ich potrzeb i oczekiwań oraz zmieniających się uwarunkowań technologicznych, społecznych

i gospodarczych. W procesie jego realizacji i monitorowania będą uczestniczyć liczni interesariusze

sektora publicznego, prywatnego i pozarządowego. PRKC jest dokumentem systematyzującym

i kierunkującym szereg rozwiązań systemowych, postulowanych w dokumentach strategicznych na

poziomie krajowym i unijnym.

Realizacja PRKC wraz z działaniami mającymi na celu wyposażenie wybranych grup docelowych

w sprzęt przyniesie wymierne efekty w postaci poprawy jakości życia obywateli, wzrostu spójności

społecznej i dobrobytu oraz zmniejszenia wykluczenia społecznego, jak również poprawy

produktywności gospodarki i jej konkurencyjności na rynkach regionalnych i globalnych. Powszechne

i kompetentne wykorzystanie technologii cyfrowych przez mieszkańców Polski ułatwi również

zrównoważony rozwój krajowej gospodarki.

1

„Analiza strategii i działań mających na celu rozwój kompetencji cyfrowych w państwach Unii Europejskiej”,

opracowana przez Centrum Cyfrowe wykazała, że „systemowe podejście jest najważniejszym czynnikiem

przesądzającym o skuteczności działań na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych”. Najbardziej istotnymi cechami

takiego podejścia według autorów są: potrzeba przywództwa, konieczność przyjęcia strategii rozwoju kompetencji

cyfrowych w Polsce, wymóg współpracy różnych ministerstw i innych instytucji publicznych, oparcie się na

partnerstwie i współpracy z biznesem i organizacjami społecznymi, istnienie wyspecjalizowanych instytucji

odpowiedzialnych za rozwój kompetencji cyfrowych.

Strona 10 z 134

3. Opis Programu

Podstawą do formułowania priorytetów, celów i działań w ramach PRKC są kluczowe krajowe

i europejskie dokumenty strategiczne oraz wnioski z przeprowadzonej diagnozy kompetencji

cyfrowych w Polsce. Założenia Programu biorą pod uwagę również rysujące się trendy rozwoju

technologii oraz potrzeby kompetencyjne obywateli w zależności od pełnionych przez nich ról

społecznych od momentu rozpoczęcia edukacji, przez rozwój kariery zawodowej aż po status seniora.

Przypisanie celów i działań rozwoju kompetencji cyfrowych w takim układzie odpowiada założeniom

interwencji publicznych, stawiających człowieka i jego potrzeby w centrum działań oraz jest zgodne

z ideą uczenia się przez całe życie. Główną przesłanką definiowania celów jest rozwijanie

społeczeństwa informacyjnego, które świadomie, skutecznie i bezpiecznie wykorzystuje technologie

cyfrowe w swoim życiu prywatnym i zawodowym.

W związku z długą perspektywą wdrażania Programu – do roku 2030, obecna jego wersja została

opracowana ze świadomością, że w pewnych uzasadnionych okolicznościach może zajść konieczność

realizacji dodatkowych działań lub dopasowania zaplanowanych działań do zmieniających się

warunków i wniosków z analizy efektywności interwencji, jak również do trendów i standardów

globalnych.

Przedstawione w PRKC cele i działania Polska powinna wdrożyć do 2030 r.

Strona 11 z 134

4. Rola i znaczenie kompetencji cyfrowych w kontekście rozwoju

społeczeństwa i gospodarki cyfrowej

Korzystanie z urządzeń, aplikacji i technologii cyfrowych przestało być kwestią wyboru – stało się

niezbędnym warunkiem funkcjonowania w cyfryzującym się społeczeństwie i gospodarce.

Kompetencje cyfrowe, definiowane jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw wobec technologii

cyfrowych, mają decydujący wpływ na dobrobyt i dobrostan jednostek i społeczeństw. Istotnym

elementem kompetencji cyfrowych są praktyczne umiejętności wprawnego, refleksyjnego

(świadomego) i odpowiedzialnego korzystania z mediów cyfrowych, urządzeń i technologii cyfrowych

podczas nauki, w pracy i w czasie wolnym, w sferze prywatnej i publicznej. Zgodnie z wytycznymi

DigComp22, kompetencje cyfrowe opierają się na umiejętnościach w obszarach: posługiwania się

informacjami i danymi, komunikacji i współpracy, tworzenia treści cyfrowych, bezpieczeństwa i

rozwiązywania problemów3. Kompetencje cyfrowe nie tylko umożliwiają zdobywanie i rozwój innych

kompetencji, ale wręcz są warunkiem koniecznym do ich nabywania, co szczególnie uwidoczniło się

w czasie pandemii COVID-19 wraz z potrzebą zastosowania nauki zdalnej.

W coraz większym stopniu komunikujemy się i kontaktujemy się z innymi ludźmi, wchodzimy

w relacje społeczne i je podtrzymujemy, współpracujemy, pracujemy i uczymy się za pośrednictwem

cyfrowych urządzeń i aplikacji podłączonych stale do sieci4. Dlatego posiadanie kompetencji

cyfrowych staje się kluczowe w utrzymaniu się na rynku pracy oraz swobodnym korzystaniu z różnych

usług i udogodnień w życiu społecznym i prywatnym. Tylko świadome wykorzystywanie narzędzi

i usług cyfrowych daje możliwość pełnego wykorzystania potencjału gospodarki cyfrowej, dlatego

w kształtowaniu kompetencji cyfrowych istotną kwestią jest zwrócenie uwagi na umiejętność

krytycznego i świadomego korzystania z cyfrowych mediów, urządzeń i technologii, analizy danych

i informacji oraz kształtowania postaw funkcjonowania w sieci, co pozwala uniknąć negatywnych

efektów dezinformacji i innych cyberzagrożeń.

Odpowiedzialne i świadome korzystanie z technologii informacyjno-komunikacyjnych nabiera

szczególnego znaczenia w sytuacji trwających konfliktów zbrojnych, w kontekście zachowania

bezpieczeństwa narodowego. Z jednej strony należy zwrócić szczególną uwagę na budowanie

odporności społeczeństwa na dezinformację, a z drugiej przygotować specjalistów do ochrony

cyberprzestrzeni.

4.1. Wpływ kompetencji cyfrowych na wartość indeksu DESI

Ogromna rola i znaczenie kompetencji cyfrowych w kontekście rozwoju społeczeństwa cyfrowego

i gospodarki cyfrowej znajduje potwierdzenie w danych statystycznych. W 2014 r. Komisja Europejska

wprowadziła miernik poziomu rozwoju cyfrowego państw członkowskich Unii Europejskiej – Indeks

2

3

4

https://ec.europa.eu/jrc/en/digcomp/digital-competence-framework. Dostęp 11 lutego 2022.

Carretero, S.; Vuorikari, R. and Punie, Y. (2017). DigComp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with

eight proficiency levels and examples of use, EUR 28558 EN, doi:10.2760/38842.

UNESCO. Digital skills critical for jobs and social inclusion. 2018. Online. Dostęp 21 grudnia 2021 r.

https://en.unesco.org/news/digital-skills-critical-jobs-and-social-inclusion .

Strona 12 z 134

Cyfrowej Gospodarki i Społeczeństwa Cyfrowego (DESI)5, który syntetyzuje osiągnięcia

poszczególnych krajów w czterech wymiarach: kapitał ludzki, łączność (dostęp do internetu),

integracja technologii cyfrowych w przedsiębiorstwach, cyfrowe usługi publiczne. Do każdego

komponentu przyporządkowane są wskaźniki cząstkowe z przypisaną im wagą.

Na pozór kompetencje cyfrowe mają wpływ jedynie na wymiar „Kapitał ludzki”, jednak w istocie

zakres ich oddziaływania jest znacznie szerszy. Uznając, że kompetencje są wypadkową wiedzy,

umiejętności i postaw, przejawem ich posiadania jest korzystanie z różnorakich technologii i usług

cyfrowych, jak internet szerokopasmowy stacjonarny lub mobilny (wpływający na wartość parametru

„Łączność”). Poziom kompetencji cyfrowych ma również istotne znaczenie dla wskaźnika „Integracja

technologii cyfrowych w przedsiębiorstwach”, który obejmuje wykorzystanie w działalności

gospodarczej mediów społecznościowych, sztucznej inteligencji, rozwiązań chmurowych, dużych

zbiorów danych oraz prowadzenie handlu elektronicznego. Korzystanie z usług publicznych online

również wymaga określonych umiejętności. Z kolei dostępność i jakość świadczonych usług online

oraz informacji udostępnianych przez administrację publiczną w sposób oczywisty jest pochodną

poziomu kompetencji jej pracowników.

Wartość indeksu DESI dla Polski wskazuje na konieczność intensyfikacji działań w zakresie

transformacji cyfrowej. W 2021 r. Polska zajęła 24. miejsce na 27 państw członkowskich. Za Polską

znalazły się tylko Grecja, Bułgaria i Rumunia. KE zauważyła, że w 2020 r. Polska poczyniła postępy

w zakresie wielu wskaźników, ale biorąc pod uwagę równie dynamiczne i pozytywne zmiany w innych

krajach, nie przełożyło się to na zmianę jej ogólnej pozycji.

Wykres 1. Indeks Gospodarki Cyfrowej i Społeczeństwa Cyfrowego DESI w krajach UE w 2021 r.

Źródło: Komisja Europejska

Obszarem, w którym Polska zajmuje najdalsze miejsca, są wskaźniki Kapitał ludzki i Integracja

technologii cyfrowych w przedsiębiorstwach. W 2021 r. w zakresie Integracji technologii cyfrowej

5

European Commission, The Digital Economy and Society Index [online]. Dostępny w www: https://digital-agendadata.eu/charts/desi-components#chart={%22indicator%22:%22desi%22,%22breakdowngroup%22:%22desi%22,%22unit-measure%22:%22pc_desi%22,%22time-period%22:%222018%22}

(dostęp 27.01.2022 r.).

Strona 13 z 134

w przedsiębiorstwach znaleźliśmy się na poziomie 69% w odniesieniu do średniej UE, podczas gdy

w pozostałych obszarach wynik Polski mieścił się w zakresie 80-90% średniej unijnej.

Biorąc pod uwagę fakt, że kompetencje cyfrowe szeroko oddziałują na wiele obszarów rozwoju

gospodarki cyfrowej i społeczeństwa, należy przyjąć założenie, że rozwój kompetencji cyfrowych

dzięki realizacji PRKC przyczyni się do wzrostu gospodarczego przez rozwój kapitału ludzkiego

w Polsce oraz pozycji Polski wśród krajów Unii Europejskiej, co uzasadnia potrzebę sformułowania

niniejszego Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych.

4.2. Kompetencje cyfrowe jako kompetencje elementarne w przyszłości

Ranga kompetencji cyfrowych wraz z transformacją cyfrową systematycznie wzrasta, w związku

z czym już dziś zalicza się je do kompetencji elementarnych, wchodzących w skład kompetencji

XXI wieku6 oraz do kompetencji przyszłości.

Kompetencje XXI wieku obejmują sześć umiejętności bazowych (umiejętność czytania i pisania,

umiejętności matematyczne, przyrodnicze, ICT7, finansowe, kulturowe i obywatelskie), cztery główne

kompetencje (w zakresie krytycznego myślenia/rozwiązywania problemów, kreatywności,

komunikowania się i współpracy) oraz sześć cech charakteru (ciekawość, zdolność do podejmowania

inicjatywy, wytrwałość, elastyczność, zdolności przywódcze, świadomość społeczna i kulturowa).

Kompetencje przyszłości definiowane są w rozmaity sposób, jednak zawsze pojawiają się w nich

kompetencje cyfrowe lub inaczej nazwane kompetencje związane z posługiwaniem się technologiami

cyfrowymi. Przykładowo do kompetencji przyszłości zaliczane są kompetencje techniczne, poznawcze

i społeczne (zwłaszcza krytyczne myślenie, kreatywność, komunikacja i kooperacja) oraz postawy

ułatwiające funkcjonowanie w warunkach przyśpieszonej zmiany społecznej i gospodarczej (w tym

elastyczność, wytrzymałość oraz nastawienie na uczenie się przez całe życie).

Dla opanowania niektórych kompetencji cyfrowych niezbędna jest biegłość w podstawowych

kompetencjach językowych, umożliwiająca dostęp do treści, darmowych zasobów i szkoleń

udostępnianych w internecie. Szczególnie dotyczy to zaawansowanych szkoleń zawodowych. Nauka

języka obcego wykracza poza ramy niniejszego Programu, nie można jej jednak pominąć, wskazując

na obszary powiązane i warunkujące osiągnięcie sukcesu w rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce.

Najistotniejszym uwarunkowaniem powodzenia działań w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych

jest powszechne nastawienie na uczenie się przez całe życie (lifelong learning). Wymaga to

ukształtowania postaw przyszłych dorosłych na etapie edukacji formalnej, działań adresowanych do

dorosłych, uświadamiania pracodawców, seniorów, jak również aktywizacji osób zagrożonych

wielowymiarowym wykluczeniem. Brak kompetencji cyfrowych w dzisiejszym świecie wiąże się

z ryzykiem wykluczenia cyfrowego, a z czasem nawet wykluczenia społecznego.

6

7

Raport World Economic Forum pt. New Vision for Education: Unlocking the Potential of Technology (2015). Za: New

Vision for Education: Unlocking the Potential of Technology. World Economic Forum. 2015. Online. Dostęp 21

grudnia 2021 r. https://www3.weforum.org/docs/WEFUSA_NewVisionforEducation_Report2015.pdf.

Umiejętności ICT definiowane jako umiejętności korzystania i tworzenia treści opartych na technologii, w tym

znajdowania i udostępniania informacji, odpowiadania na pytania, interakcji z innymi ludźmi i programowania

komputerowego.

Strona 14 z 134

4.3. Edukacja informatyczna a rozwój kompetencji cyfrowych

Kreatywne rozwiązywanie problemów z różnych dziedzin ze świadomym wykorzystaniem metod

i narzędzi wywodzących się z informatyki, w tym programowania, jest jedną z najważniejszych

umiejętności rozwijanych w ramach kształcenia ogólnego.

Wraz z wprowadzeniem nowej podstawy programowej do szkół podstawowych (2017 r.)

i ponadpodstawowych (2018 r.) unowocześniono kształcenie informatyczne w Polsce i objęto nim

wszystkich uczniów. Jego głównym założeniem jest kształtowanie myślenia komputacyjnego

prowadzącego do efektywnego i bezpiecznego wykorzystania metod i technik wypływających

z informatyki przy rozwiązywaniu problemów z różnych dziedzin życia. Począwszy od pierwszej klasy

szkoły podstawowej, przez wszystkie lata edukacji szkolnej na przedmiotach informatycznych

(edukacja informatyczna, informatyka) realizowanych jest w sposób spiralny pięć celów głównych

1. Rozumienie, analizowanie i rozwiązywanie problemów na bazie logicznego i abstrakcyjnego

myślenia, myślenia algorytmicznego i sposobów reprezentowania informacji.

2. Programowanie i rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem komputera oraz innych

urządzeń cyfrowych: układanie i programowanie algorytmów, organizowanie, wyszukiwanie i

udostępnianie informacji, posługiwanie się aplikacjami komputerowymi.

3. Posługiwanie się komputerem, urządzeniami cyfrowymi i sieciami komputerowymi, w tym

znajomość zasad działania urządzeń cyfrowych i sieci komputerowych oraz wykonywanie

obliczeń i programów.

4. Rozwijanie kompetencji społecznych, takich jak: komunikacja i współpraca w grupie, w tym

w środowiskach wirtualnych, udział w projektach zespołowych oraz organizacja i zarządzanie

projektami.

5. Przestrzeganie prawa i zasad bezpieczeństwa. Respektowanie prywatności informacji i

ochrony danych, praw własności intelektualnej, etykiety w komunikacji i norm współżycia

społecznego; ocena zagrożeń związanych z technologią i ich uwzględnienie dla

bezpieczeństwa swojego i innych.

Polska jest pierwszym krajem w Europie, który wprowadził tak powszechne kształcenie

informatyczne. Wiedza i umiejętności w zakresie kompetencji cyfrowych pozyskane na etapie

edukacji formalnej stanowią podstawę do dalszego rozwijania umiejętności informatycznych,

informacyjno-komunikacyjnych oraz nabywania kompetencji funkcjonalnych, czyli kompetencji

cyfrowych potrzebnych np. w Przemyśle 4.0. Pierwsi absolwenci szkół ponadpodstawowych po

zmianach w podstawie programowej trafią na uczelnie oraz rynek pracy w roku 2023. Dlatego PRKC

wspomaga swoimi działaniami również informatyczną edukację formalną w obszarach wymagających

współpracy międzyresortowej. Do tych obszarów należą: cyfryzacja szkół, organizacja pracy cyfrowej

szkoły, pozyskiwanie kadr z kompetencjami cyfrowymi, przygotowanie uczelni na przyjęcie

absolwentów z wiedzą i umiejętnościami cyfrowymi.

Strona 15 z 134

4.4. Kompetencje cyfrowe w kontekście rozwoju gospodarki

Kompetencje cyfrowe mają podstawowe znaczenie dla rozwoju całej gospodarki, która ulega

procesom cyfryzacji, składającym się na systemową transformację cyfrową. W wyniku transformacji

cyfrowej zmienia się charakter konsumpcji, przekształcają się procesy produkcji dóbr i usług,

przeobraża się struktura i mechanizmy funkcjonowania rynków, w tym rynku pracy, oraz ulega

modyfikacji funkcjonowanie przedsiębiorstw, instytucji publicznych oraz innych organizacji.

Warunkiem koniecznym transformacji cyfrowej jest dostęp do internetu i podłączonych do niego

urządzeń. Natomiast jej motorem jest rozwój i wdrażanie technologii cyfrowych, możliwy dzięki

zaawansowanym kompetencjom cyfrowym użytkowników.

W dyskursie publicystycznym i naukowym upowszechnia się przeświadczenie, że weszliśmy w etap

czwartej rewolucji przemysłowej, która redefiniuje podstawy funkcjonowania gospodarki, niekiedy

określanej mianem Przemysłu 4.0. O ile wcześniejsze rewolucje przemysłowe wprowadzały radykalne

zmiany w przemyśle, tak obecnie z perspektywy gospodarczej, społecznej i politycznej równie wielkie

znaczenie mają zmiany zachodzące w sektorach nieprzemysłowych, w usługach i w obszarze produkcji

niematerialnej (w tym produkcji wiedzy), w których znajduje zatrudnienie zdecydowana większość

współczesnych pracowników. Dlatego trwająca rewolucja technologiczna, której podstawą są

technologie datafikacji, ze sztuczną inteligencją na czele, wpłynie na sposób wykonywania pracy we

wszystkich typach zawodów, zarówno fizycznych, jak i umysłowych8. Wdrażanie rozwiązań opartych o

algorytmy sztucznej inteligencji służy dwóm podstawowym celom: analizie dużych zbiorów danych,

co umożliwia dokonywanie predykcji i wspiera procesy decyzyjne, oraz inteligentnej automatyzacji

procesów i zadań9. Efektywne wykorzystanie danych sprzyja też innowacjom produktowym,

organizacyjnym i procesowym, zwiększającym konkurencyjność przedsiębiorstw i całej gospodarki.

W przypadku przedsiębiorstw informacje pozyskiwane z dużych zbiorów danych przyczyniają się do

tworzenia spersonalizowanych produktów (dóbr i usług), optymalizacji procesów oraz powstawania

nowych modeli biznesowych opartych na rozrastających się sieciach komunikacji i współpracy,

łączących ludzi, organizacje i maszyny, co przekłada się na przewagę konkurencyjną na rynkach

regionalnych i globalnych.

Zmiana modeli operacyjnych i biznesowych podmiotów gospodarczych zachodzi nie tylko w sektorze

IT, lecz również w sektorach dotąd uważanych za tradycyjne10. Zarządzanie procesami biznesowymi

z wykorzystaniem systemów informatycznych jest już podstawą zarządzania w zasadzie we wszystkich

działach gospodarki. W przemyśle i rolnictwie zastosowanie stosunkowo prostych algorytmów do

efektywnego przetwarzania danych pozwala na wdrażanie „inteligentnej automatyzacji”. W

fabrykach i halach logistycznych rośnie liczba wyposażonych w sensory robotów, które są w stanie

reagować na zmiany w otoczeniu, dzięki czemu mogą one bezpiecznie i wydajnie współpracować z

8

9

10

Śledziewska K., Włoch R. Gospodarka cyfrowa. Jak nowe technologie zmieniają świat. Wydawnictwa Uniwersytetu

Warszawskiego. 2020 r.

Agrawal A. et al. Prediction Machines: The Simple Economics of Artificial Intelligence. Harvard Business Review

Press. 2018 r.

Iansiti M., Lakhani K. Competing in the Age of AI: Strategy and Leadership When Algorithms and Networks Run the

World. Harvard Business Review Press. 2020 r.

Strona 16 z 134

ludźmi lub przejmować od nich zadania. Oznacza to, że zmianie musi ulec również profil kompetencji

wykazywanych przez pracowników11.

Za szczególnie istotne należy uznać kompetencje pracowników w zakresie cyberbezpieczeństwa,

bowiem ich brak może narazić przedsiębiorstwa na straty ponoszone w wyniku cyberataków.

W 2021 r. 77% średnich i dużych firm w Polsce doświadczyło ataków ransomware (w 2020 r. tylko

13%), a połowa z nich zapłaciła przestępcom haracz (w wysokości średnio 670 tys. zł) za odzyskanie

zaszyfrowanych danych12.

Jednym z większych wyzwań, jakie stoją przed całą ludzkością, jest zahamowanie i odwrócenie

negatywnych zmian w środowisku przyrodniczym. Technologie cyfrowe mogą wspomagać procesy

monitorowania zmian środowiska oraz jego ochrony (internet rzeczy), analizy danych w tym zakresie

(big data) oraz poszukiwania optymalnych metod rozwiązywania zidentyfikowanych problemów

(sztuczna inteligencja). Konieczność sprostania wyzwaniom związanym z ochroną środowiska

naturalnego jest ważnym zadaniem dla sektora ICT, które dzięki zaawansowanym kompetencjom

cyfrowym będzie tworzyć nowe rozwiązania w tej dziedzinie.

Na potrzeby zielonej i błękitnej gospodarki istotne jest wykorzystanie potencjału otwartych danych

przestrzennych i środowiskowych z systemów satelitarnej obserwacji Ziemi, które będzie możliwe

dzięki upowszechnianiu i pogłębianiu umiejętności wykorzystania, analizy i operacjonalizacji danych.

4.5. Kompetencje cyfrowe w kontekście zmian na rynku pracy

Coraz częściej zadania zawodowe będą miały charakter hybrydowy, łączący i uzupełniający

kompetencje ludzi i maszyn. W przypadku niektórych czynności to ludzie będą wspierali i uzupełniali

maszyny, na przykład dotyczy to ich trenowania (np. trenowania sieci neuronowych), objaśniania i

interpretowania efektów ich pracy oraz ich konserwacji. W przypadku innych czynności to maszyny

będą potęgowały potencjał ludzi, zwiększając ich możliwości poznawcze, komunikacyjne i fizyczne13.

Liczne badania pokazują jednak, że inteligentne maszyny i systemy będą uzupełniać pracę ludzi o

wyższych kompetencjach, a zastępować pracę ludzi o kompetencjach niskich i średnich14. W zasadzie

niemal wszystkie zadania zawodowe będą wykonywane w środowisku pracy przesyconym nowymi

technologiami. Dlatego tak ważne jest uzupełnianie i rozwijanie kompetencji, przede wszystkim, choć

nie wyłącznie, kompetencji cyfrowych, które pozwolą uniknąć problemu bezrobocia

technologicznego.

11

PwC. Curriculum Guidelines 4.0 Future-proof education and training for manufacturing in Europe. 2020. Online. Dostęp

21 grudnia 2021 r. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/845051d4-4ed8-11ea-aece-01aa75ed71a1.

12

https://itreseller.com.pl/3-na-4-polskie-firmy-padly-ofiara-ataku-ransomware-w-2021-roku-raport-sophos/

13

Daugherty P., Wilson H., Human + Machine: Reimagining Work in the Age of AI. Harvard Business Review Press. 2018 r.

14

Green A. What is happening to middle skill workers? OECD Social, Employment and Migration Working Papers. No.

230. 2019; Acemoglu D., Restrepo P. Unpacking Skill Bias: Automation and New Tasks. AEA Papers and Proceedings.

Vol.

110.

s.

356–361.

2020.

Online.

Dostęp

22

czerwca

2021

r.

https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/pandp.20201063; Card D., DiNardo J. Skill-Biased Technological Change

and Rising Wage Inequality: Some Problems and Puzzles. Journal of Labor Economics. Vol. 20. No. 4. 2002. s.733–783;

Galor O., Moav O. Ability-Biased Technological Transition, Wage Inequality, and Economic Growth. The Quarterly

Journal of Economics. Vol. 115. No. 2. 2000. s. 469–497; Author D. et al. The Work of the Future: Building Better Jobs in

an Age of Intelligent Machines. MIT Task Force on the Work of the Future. 2020. Online. Dostęp 21 grudnia 2021 r.

https://workofthefuture.mit.edu/research-post/the-work-of-the-future-building-better-jobs-in-an-age-of-intelligentmachines/.

Strona 17 z 134

Realnym zagrożeniem dla całej gospodarki jest spadek konkurencyjności i produktywności wynikający

z trudności przeprowadzenia transformacji cyfrowej przez menedżerów i pracowników wykazujących

niedostateczne kompetencje cyfrowe. Już obecnie w Unii Europejskiej 9 na 10 pozycji zawodowych

wymaga posiadania przynajmniej podstawowych kompetencji cyfrowych. Przyśpieszająca

transformacja cyfrowa, skutkująca zmianą modeli operacyjnych i biznesowych firm, sprawia, że profil

umiejętności wymaganych przez pracodawców ulega szybkim zmianom, a trajektoria kariery

zawodowej staje się nieciągła i nielinearna15. Rodzi to potrzebę ustawicznego, i w głównej mierze

samodzielnego, aktualizowania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji przez pracowników16. Pojawiające

się nowe typy zawodów wymagają elastycznego i szybkiego dostosowania się pracowników do

wymogów rynku pracy. Konieczne jest zatem budowanie postaw społeczeństwa nastawionych na

uczenie się przez całe życie i podnoszenie kompetencji cyfrowych niezbędnych, aby korzystać z

możliwości oferowanych przez otwarte internetowe kursy edukacyjne17.

Przewidywana w badaniach luka kompetencyjna na rynku pracy dotyczyć będzie wielu obszarów

specjalizacji w zakresie cyfryzacji, dlatego konieczne jest prognozowanie zapotrzebowania na

określone kompetencje oraz ich skuteczne i szybkie uzupełnianie przez obecnych i przyszłych

pracowników.

Transformacja cyfrowa w przedsiębiorstwach lub sektorze publicznym nigdy nie jest celem samym w

sobie. Pozwala zwiększyć wydajność pracy, zracjonalizować procesy i przeobrazić kulturę

organizacyjną, ma więc kolosalny wpływ na konkurencyjność gospodarki i użyteczność instytucji

publicznych, lecz w Polsce nie nastąpi przejście do nowoczesnej gospodarki ery cyfrowej bez

radykalnego podniesienia kompetencji cyfrowych przedsiębiorców, menadżerów i pracowników oraz

zwiększenia poziomu absorpcji innowacyjnych technologii przez polskie przedsiębiorstwa. Już teraz

kompetencje cyfrowe są często kluczową składową dla wielu przedsiębiorstw podczas procesów

rekrutacyjnych. Kompetencje są wymagane już na etapie zatrudnienia absolwentów uczelni, stąd też

powinny one stanowić ważny element w programach studiów wszystkich uczelni, niezależnie od

kierunku.

Indeks DESI wskazuje, że najmniej rozwiniętym obszarem cyfryzacji w Polsce jest „Integracja

technologii cyfrowych” w przedsiębiorstwach – w tym zakresie w 2021 r. Polska zajęła 24. pozycję w

UE, wyprzedzając jedynie Węgry, Rumunię i Bułgarię. We wszystkich wymiarach zastosowań ICT w

działalności biznesowej wypadamy poniżej średniej unijnej, szczególnie w zakresie wykorzystania

różnych rozwiązań cyfrowych w polskich firmach. Ciągle aktualna jest zatem diagnoza przedstawiona

w raporcie DESI 2018 dotyczącym Polski: „główne wyzwania w procesie digitalizacji przedsiębiorstw w

Polsce stanowią brak wiedzy o istniejących możliwościach, ograniczona dostępność pracowników z

umiejętnościami cyfrowymi oraz brak finansowania. Ponadto polskie przedsiębiorstwa niechętnie

inwestują w podnoszenie kwalifikacji swoich pracowników w zakresie umiejętności cyfrowych lub

nowoczesnych technologii”.

15

16

17

World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2020. Online. Dostęp 21 grudnia 2021 r.

https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2020/in-full/executive-summary.

Batra P. Jobs lost, jobs gained: What the future of work will mean for jobs, skills, and wages. McKinsey Global

Institute. 2017 r. Online. Dostęp 21 grudnia 2021 r. https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/jobslost-jobsgained-what-the-future-of-work-will-mean-for-jobs-skills-and-wages.

OECD. The Future of Education and Skills. Education 2030. 2018. Online. Dostęp 22 lipca 2021 r.

https://www.oecd.org/education/2030/E2030%20Position%20Paper%20(05.04.2018).pdf.

Strona 18 z 134

4.6. Kompetencje cyfrowe w kontekście korzystania z dóbr i usług

Rozwinięte kompetencje cyfrowe umożliwiają bardziej świadome i satysfakcjonujące korzystanie z

szerokiej oferty konsumpcyjnej, kulturalnej i rozrywkowej. Kompetentni cyfrowo konsumenci są w

stanie intensywniej korzystać z możliwości oferowanych przez produkty cyfrowe, co zwrotnie

zwiększa popyt na innowacyjne i spersonalizowane rozwiązania technologiczne.

Kompetencje cyfrowe stają się również niezbędnym warunkiem korzystania z usług publicznych

dostarczanych przez państwo, które systematycznie rozwija e-administrację i oferuje nowe e-usługi,

wykorzystując możliwości komunikacji z obywatelami za pomocą technologii cyfrowych. Kluczowe

znaczenie w procesie transformacji cyfrowej sektora publicznego mają również kompetencje cyfrowe

jego pracowników, dzięki którym będą oni w stanie modyfikować działanie systemów, zapobiegać

nieuzasadnionej dyskryminacji i projektować cyfrowe usługi publiczne w sposób włączający i odporny

na cyberataki oraz współtworzyć nowy model organizacyjny administracji publicznej.

Pandemia COVID-19 pokazała, że kompetencje cyfrowe są nieodzowne przy korzystaniu z usług

edukacyjnych i usług w zakresie opieki zdrowotnej. Edukacja formalna, zwłaszcza na poziomie szkół

podstawowych i ponadpodstawowych, nadal będzie prowadzona głównie w formie bezpośredniego

kontaktu z nauczycielem, ale z coraz intensywniejszym wykorzystaniem nowych technologii w

procesie nauczania. Skuteczne kształcenie kompetencji cyfrowych uczniów i studentów zależy wprost

od wysokich kompetencji cyfrowych nauczycieli18. Coraz większą rolę będą odgrywać formy edukacji

zdalnej lub hybrydowej, umożliwiające korzystanie z bogatych zasobów edukacyjnych dostarczanych

za pośrednictwem internetu. Umiejętność korzystania z takich zasobów będzie niezbędnym

warunkiem uczenia się przez całe życie, służącego rozwojowi osobistemu oraz podnoszeniu

kwalifikacji zawodowych.

Rozwój systemów pozwalających na integrację danych dotyczących zdrowia oraz rozwój e-zdrowia, w

tym telemedycyny, oraz wykorzystanie sztucznej inteligencji w rozwiązaniach zdrowotnych

umożliwiają sprawniejszą diagnozę, monitorowanie parametrów życiowych pacjenta i proces leczenia

na odległość. Pozwoli to na uzupełnienie oferty usług zdrowotnych i lepsze zaspokojenie potrzeb

obywateli w tym zakresie. Prawidłowe działanie całego systemu ochrony zdrowia jest uwarunkowane

posiadaniem odpowiednich kompetencji cyfrowych, zarówno przez pracowników sektora ochrony

zdrowia, jak i przez pacjentów i innych interesariuszy systemu.

Kompetencje cyfrowe stanowią niezbędny warunek świadomego i odpowiedzialnego uczestnictwa w

życiu publicznym. Ważne są zwłaszcza takie umiejętności i postawy wchodzące w skład kompetencji

cyfrowych, które umożliwiają świadome i krytyczne korzystanie z różnych źródeł informacji, w tym

mediów społecznościowych, czyli edukacja medialna.

W kontekście korzystania z wszelkiego rodzaju usług cyfrowych należy mieć na uwadze zagrożenia

związane z nasileniem się takich zjawisk jak dyskryminacja lub wykluczenie cyfrowe obywateli, którzy

ze względu na niskie kompetencje cyfrowe lub ich brak nie będą mogli korzystać z oferty e-usług

oferowanych przez biznes lub sektor publiczny. Dotyczy to zwłaszcza osób zagrożonych wykluczeniem

wielowymiarowym (osób z niepełnosprawnościami, w kryzysie bezdomności, ubóstwa, zagrożonych

trwałym bezrobociem oraz osób starszych).

Selwyn N. Should Robots Replace Teachers? Polity Press. 2019 r.

Strona 19 z 134

5. Diagnoza kompetencji cyfrowych według grup społecznych i

województw

Potrzeby kompetencyjne obywateli są różne w zależności od etapu ich życia, pełnionych ról

społecznych, a nawet miejsca zamieszkania. W związku z tym, specyficzne grupy społeczne wymagają

innego rodzaju wsparcia przy projektowaniu interwencji w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych,

co zostało uwzględnione w niniejszym Programie.

5.1. Użytkownicy technologii cyfrowych

Do grupy użytkowników technologii cyfrowych zaliczamy wszystkich obywateli, którzy w codziennym

życiu spotykają się z usługami i rozwiązaniami wymagającymi przynajmniej podstawowych

kompetencji cyfrowych. Mogą oni przynależeć jednocześnie do różnych grup wyróżnionych ze

względu na wiek lub rolę społeczną, które zostaną omówione w dalszej części diagnozy.

a) Stan kompetencji cyfrowych w Polsce poniżej średniej unijnej

W 2021 r. odsetek osób posiadających co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe w Polsce

wyniósł 43%, 11 p.p. poniżej średniej unijnej kształtującej na poziomie 54%.

Wykres 2. Odsetek osób posiadających co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe w krajach UE

w 2021 r.

79 79

70 69 67

64 64 63 63 62 61

60

56 55 55 54 54

52 51 50 50 49 49 49

46 43

Rumunia

Bułgaria

Polska

Włochy

Litwa

Niemcy

Węgry

Cypr

Słowenia

Łotwa

Grecja

Belgia

UE 27

Portugalia

Słowacja

Estonia

Czechy

Malta

Francja

Austria

Chorwacja

Hiszpania

Luksemburg

Szwecja

Dania

Irlandia

Finlandia

Holandia

31 28

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Pandemia COVID-19 pokazała, jak cennym zasobem są rozwinięte usługi cyfrowe oraz jak istotne są

umiejętności cyfrowe, które umożliwiają działanie na odległość za pomocą mediów elektronicznych, a

zatem podtrzymanie działalności społeczeństwa, gospodarki i państwa. Na początku pandemii tylko

nieco więcej niż połowa mieszkańców Polski w wieku aktywności zawodowej (25-64 lata) posiadała co

najmniej podstawowe kompetencje cyfrowe. W 2021 r. niemal 16 milionów (57%) mieszkańców

Polski w wieku 16-74 lata nie posiadało choćby podstawowych kompetencji cyfrowych, podczas gdy

Strona 20 z 134

wśród seniorów (65-74 lata) aż dziewięć osób na dziesięć, a przecież usługi elektroniczne, jak

chociażby Internetowe Konto Pacjenta, które zawiera niezbędne informacje o naszym zdrowiu, są

także dla nich.

Wykres 3. Odsetek osób nieposiadających co najmniej podstawowych umiejętności cyfrowych według

wieku w Polsce. w odniesieniu do średniej w 27 krajach UE w 2021 r.

90

77

61

57

45

29

ogółem

31

16-24

31

37

25-34

35

43

58

45

35-44

UE 27

75

45-54

55-64

65-74

Polska

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Co piąty mieszkaniec Polski w wieku 16-74 posiadał ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe w

2021 r., podczas gdy średnio miał je co czwarty Europejczyk, częściej niż co drugi mieszkaniec Holandii

i niemal co drugi obywatel Finlandii oraz Irlandii

b) Infrastrukturalne uwarunkowania rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce

Przy diagnozie kompetencji cyfrowych należy również podkreślić, że jednym z kluczowych warunków

rozwoju kompetencji cyfrowych jest dostęp do łączności internetowej oraz sprzętu, za

pośrednictwem którego można się podłączyć do internetu. Jak wskazują dane Eurostatu, w 2021 r.

92% gospodarstw domowych w Polsce miało dostęp do internetu, co lokowało Polskę na 12. miejscu

wśród 26 krajów europejskich (brak wyników dla Włoch). Czołówkę rankingu otwierają Holandia i

Luksemburg, w których 99% gospodarstw domowych ma dostęp do internetu. Bardzo istotny dla

integracji cyfrowej jest fakt, że 92% wiejskich gospodarstw domowych dysponowało internetem.

Najrzadziej dostęp do sieci posiadały gospodarstwa domowe o najniższych dochodach (79%) i

zlokalizowane w województwie świętokrzyskim (86%).

92% gospodarstw domowych korzysta z połączenia szerokopasmowego z internetem, 69% bazuje na

łączach stacjonarnych, a 72% na łączach mobilnych. Dostęp do szerokopasmowego internetu przez

łącze stacjonarne w Polsce na tle innych krajów UE jest niższy o 8 p.p. Warto podkreślić ogromny

postęp w zakresie dostępu do infrastruktury, jaki dokonał się na przestrzeni ostatniej dekady: w 2010

r. dostępu do internetu nie miało więcej niż co trzecie gospodarstwo domowe (37%).

W 2021 r. ¾ polskich gospodarstw domowych było wyposażonych w komputer osobisty, 99% w

telefon komórkowy, a 86% w urządzenie z dostępem do internetu. Problemy w dostępie do sprzętu

spotęgowała jednak pandemia, która wymusiła przejście na zdalną pracę i edukację oraz konieczność

Strona 21 z 134

współdzielenia sprzętu między członkami rodziny. Co czwarty uczeń musiał współdzielić sprzęt z

rodzeństwem lub rodzicami19.

c) Luka w wykorzystywaniu internetu między mieszkańcami Polski a UE

Mieszkańcy Polski korzystający z technologii cyfrowych wykorzystują sieć mniej intensywnie i nie tak

wszechstronnie jak statystyczny obywatel UE. Na 15 celów korzystania z internetu, obserwowanych w

ramach badań wspólnotowych, tylko w dwóch przypadkach – udział w sieciach społecznościowych i

wyszukiwanie informacji o produktach – mieszkańcy Polski prezentują średni poziom państw UE,

a w przypadku czytania serwisów informacyjnych lub gazet online przewyższają poziom unijny.

Wykres 4. Odsetek korzystających z internetu według celów – Polska a średnia unijna w 2021 r.

UE 27

czytanie serwisów

informacyjnych/gazet

online

zamieszczanie

własnych utworów

(2020 r.)

wyszukiwanie

informacji o

produktach

wymiana e-maili

partycypacja społeczna

lub polityczna w sieci

69

korzystanie z

przetwarzania w

chmurze (2020 r.)

64

66

66

76

PL

34

18

68

korzystanie z usług

bankowych

35

17

13

11

11

21

umawianie wizyt

lekarskich (2020 r.)

57

19

57

udział w sieciach

społecznościowych

52

24

48

6 11

13

57

18

47

56

uczestniczenie w

kursie online

telefonowanie lub

połączenia wideo

58

55

kupowanie

sprzedawanie

produktów

szukanie informacji o

zdrowiu

65

szukanie pracy

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

19

Centrum

Cyfrowe.

Lekcja

Enter.

2020.

Online.

Dostęp

21

grudnia

2021

https://www.isp.org.pl/uploads/drive/aktualnosci/RAPORT_Dyrektorzy_do_zadan_specjalnych_08.06.pdf.

Strona 22 z 134

r.

Przeciętnie w 2021 r. wykorzystanie internetu kształtowało się poziomie 78% średniej unijnej, 2 p.p.

więcej niż rok wcześniej. Warto zauważyć, że wyniki te rzutują na ocenę poziomu umiejętności

cyfrowych, które szacuje się w oparciu o deklaracje respondentów dotyczące wykonywania

określonych czynności w internecie, zakładając, że wykonywanie danej czynności świadczy o

posiadaniu konkretnej umiejętności.

Pandemia COVID-19 pokazała, jak cennym zasobem są dojrzałe usługi cyfrowe oraz jak istotne są

podstawowe i zaawansowane umiejętności cyfrowe, które umożliwiają podtrzymanie działania

społeczeństwa i gospodarki.

Niski poziom kompetencji cyfrowych polskiego społeczeństwa może odbić się negatywnie na skali i

tempie transformacji cyfrowej i wzroście gospodarczym, jak również mniejszym komforcie życia

obywateli. Konieczne jest zapewnienie każdemu mieszkańcowi Polski warunków do rozwoju

kompetencji cyfrowych. Spójna polityka rozwoju kompetencji cyfrowych społeczeństwa, kształtująca

świadomych i aktywnie korzystających z technologii cyfrowych obywateli, jest podstawą do rozwoju

nowoczesnej gospodarki i przemysłu przyszłości.

5.2. Osoby stawiające pierwsze kroki w świecie cyfrowym, w tym seniorzy

Grupa osób stawiających pierwsze kroki w świecie cyfrowym obejmuje wszystkich, którzy z różnych

przyczyn nie korzystają z technologii cyfrowych, ze szczególnym akcentem na grupę niekorzystających

z powodu braku umiejętności. Ponad ¾ tej grupy stanowią seniorzy (osoby w wieku 60 lat i więcej).

Obecnie wykluczenie cyfrowe, rozumiane jako niekorzystanie z internetu, rzadko kiedy ma podstawy

w braku technicznych możliwości podłączenia do sieci (wskazane przez mniej niż 0,5% gospodarstw

domowych bez dostępu do internetu w 2019 r.)20, natomiast bardzo często wiąże się poziomem

szeroko pojętych kompetencji, będących kombinacją postaw, umiejętności oraz wiedzy. W 2021 r. aż

63% osób niekorzystających z sieci w wieku 16-74 lata nie korzystało z niej z powodu braku potrzeby,

a 50% na skutek braku umiejętności21.

W związku z powyższym można mówić o wykluczeniu cyfrowym pierwotnym polegającym na

niekorzystaniu z internetu (z różnych powodów dostępowych) oraz wtórnym, polegającym na

niekorzystaniu z internetu ze względu na brak umiejętności.

a) Skala pierwotnego wykluczenia cyfrowego w Polsce – niekorzystanie z internetu

Skala pierwotnego wykluczenia cyfrowego w Polsce w 2021 r. ukształtowała się na poziomie 11%,

o 3 p.p. większym niż średnio wśród 26 krajów UE (brak danych z Włoch). Wyższe odsetki osób nigdy

niekorzystających z internetu niż w Polsce odnotowano w sześciu państwach Unii.

O ile w 2021 r. grupa osób pierwotnie wykluczonych cyfrowo stanowiła 3,1 mln niekorzystających z

internetu, o tyle wtórne wykluczenie cyfrowe – polegające na braku umiejętności cyfrowych –

20

21

Wg badania Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w gospodarstwach domowych, GUS 2019 r.

Wyliczenia własne na podstawie danych GUS badania Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w

gospodarstwach domowych, GUS 2021 r.

Strona 23 z 134

dotyczyło już niemal 16 mln populacji w wieku 16-74 lata22. Wynika z tego, że blisko 13 mln obywateli

korzysta z internetu, nie posiadając nawet podstawowych kompetencji cyfrowych, co może

prowadzić do większych strat niż korzyści dla nich samych, przez narażenie się na różnego rodzaju

cyberzagrożenia. Niezależnie od rodzaju wykluczenia cyfrowego widać, jak duża grupa mieszkańców

Polski jest poza zasięgiem gospodarki cyfrowej, która jest przez to pozbawiona całej rzeszy

konsumentów, zaś sami obywatele nie uczestniczą w korzyściach związanych z ucyfrowieniem, mając

przez to mniejsze szanse na rynku pracy i obniżoną jakość życia.

Wykres 5. Odsetek osób nigdy niekorzystających z internetu w krajach UE w 2021 r.

20

1

1

0

Irlandia

1

Szwecja

2

Luksemburg

3

Finlandia

5

Holandia

5

Francja

5

Hiszpania

6

Belgia

6

Austria

6

Łotwa

7

Niemcy

7

Słowenia

Czechy

7

Estonia

8

Słowacja

8

UE 27

9

Cypr

10

Węgry

11 11 11

Rumunia

Malta

Chorwacja

Portugalia

Bułgaria

Grecja

12

Dania

15

Polska

16

Litwa

17

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

W 2021 r. aż 78% pierwotnie wykluczonych cyfrowo stanowili seniorzy, czyli osoby w wieku

60-74 lata.

Wykres 6. Struktura wiekowa grupy osób, które nigdy nie korzystały z internetu według wieku w 2021 r.

Niekorzystający z internetu wg wieku

22%

78%

Seniorzy (osoby w wieku 60-74 lata)

Osoby w wieku 16-59 lat

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Skala tego rodzaju wykluczenia była największa w grupie osób w wieku 65-74 lata z niskim

wykształceniem, wśród których 78% nigdy nie korzystało z internetu, i z wykształceniem średnim w

tym samym wieku – odpowiednio 45%. Ogółem wśród seniorów 42% było wykluczonych cyfrowo,

Wg badania Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w gospodarstwach domowych w 2020 r., GUS.

Strona 24 z 134

podczas gdy rok wcześniej wskaźnik ten wynosił 48%, co świadczy o sporych zmianach zachodzących

w tym obszarze.

Kolejną grupę stanowią osoby niepełnosprawne, korzystające z pomocy społecznej (tj. pobierające

świadczenia pieniężne, takie jak zasiłek stały, okresowy, lub niepieniężne, jak na przykład pomoc

rzeczowa, mieszkanie chronione), wśród których wskaźnik niekorzystających z sieci wyniósł 43%

(w 2020 r. 47%). Ten sam odsetek wśród niepełnosprawnych wyniósł 27%. Warto zwrócić uwagę na

fakt, że korzystanie z technologii cyfrowych mogłoby znacząco poprawić jakość życia zarówno

seniorów, jak i osób z niepełnosprawnościami, równocześnie stymulując rozwój tzw. „srebrnej

gospodarki”23.

Inne grupy społeczno-demograficzne, nie zawsze rozłączne z wymienionymi powyżej, z wyraźnie

wyższym od średniej krajowej (11%) udziałem niekorzystających z internetu stanowią emeryci i

renciści (31% wobec 36% w 2020 r.), osoby z niższym wykształceniem (25%), gdzie pierwotne

wykluczenie cyfrowe na poziomie 57%-78% obserwujemy we wszystkich grupach wiekowych od 55.

roku życia wzwyż.

Istotną zmianę odnotowano w populacji rolników, gdzie jeszcze w 2020 r. 26% nie korzystało z

internetu, podczas gdy rok później było to już tylko 15%. Także wśród mieszkańców wsi odnotowano

15% osób pierwotnie wykluczonych (przy 11% średniej krajowej). Można jednak oczekiwać dalszego

postępu w integracji cyfrowej zarówno rolników, jak i mieszkańców wsi, biorąc pod uwagę, że 92%

gospodarstw domowych na wsi posiada już dostęp do sieci – tyle samo, ile wynosi średnia krajowa.

Mniej spektakularna, acz warta odnotowania, poprawa sytuacji nastąpiła wśród osób z gospodarstw

domowych o najniższych miesięcznych dochodach netto (poniżej 3240 zł w 2021 r., a poniżej 2900 zł

w 2020 r.), gdzie grupa niekorzystających z internetu stanowiła w 2021 r. 19%, a rok wcześniej o 5

p.p. więcej.

b) Skala wtórnego wykluczenia cyfrowego – brak umiejętności

W 2021 r. 57% osób w wieku 16-74 lata nie dysponowało nawet podstawowymi umiejętnościami

cyfrowymi.

Poziom wykształcenia i wiek determinują poziom kompetencji cyfrowych. Najbardziej niepokojące

wyniki dotyczą grupy osób z wykształceniem niższym lub średnim w przedziale wiekowym od 45. do

74. roku życia, wśród których od 91% (dla osób z wykształceniem niższym w wieku 45-54 lata) do

blisko 100% (osoby z wykształceniem niższym w wieku 65-74 lata) nie posiada choćby podstawowych

umiejętności cyfrowych.

Nieco lepsze, ale nadal alarmujące wyniki, obejmują grupy rolników, niepełnosprawnych, emerytów

i rencistów, niepełnosprawnych korzystających z pomocy społecznej, dla których wskaźnik wynosi

od 80% do 84%.

23

Srebrna gospodarka, inaczej gospodarka senioralna, to szeroko pojęty system ekonomiczny ukierunkowany na

wykorzystanie potencjału osób starszych i uwzględniający ich potrzeby [w:] M. Rudnicka, A. Surdej, Gospodarka

Senioralna. Nowy sektor gospodarki narodowej w Polsce, Warszawa 2013 r.

Strona 25 z 134

Brak umiejętności cyfrowych jest również skorelowany z poziomem zamożności, bowiem dotyczy 68%

osób o najniższych dochodach (z dochodem miesięcznym netto poniżej 2900 zł) oraz rodzajem

wykonywanej pracy, ponieważ obejmuje ponad 2/3 pracujących na stanowiskach robotniczych.

c) Likwidacja barier dla osób z niepełnosprawnościami w przestrzeni cyfrowej

Obok rozwoju odpowiednich kompetencji, kluczową rolę w integracji cyfrowej osób z

niepełnosprawnościami ma zapewnienie dostępności cyfrowej (ang. accessibility) usług i treści,

uwzględniającej potrzeby osób z różnorakimi ograniczeniami. Dostępność cyfrowa przyczynia się nie

tylko do poprawy jakości ich życia, ale także do zwiększenia popytu na dostępne e-usługi,

a w konsekwencji do wzrostu jakości i zwiększenia podaży takich usług, co ma pozytywny wpływ na

rozwój branży ICT, e-zdrowia, telemedycyny i całej gospodarki.

Przyjęta w 2019 r. ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron i aplikacji mobilnych

podmiotów publicznych24 wymusza zwrócenie uwagi na ten aspekt w podmiotach publicznych, jak też

w organizacjach pozarządowych, zajmujących się osobami niepełnosprawnymi, seniorami i ochroną

zdrowia. Docelowo wszystkie strony internetowe i aplikacje mobilne tych podmiotów powinny być

dostępne dla osób z niepełnosprawnościami. Wymaga to jednak przeszkolenia pracowników ww.

podmiotów w obszarze tworzenia dostępnych cyfrowo treści, usług i stron internetowych, gdyż

obecny stan wiedzy na ten temat jest zdecydowanie niezadowalający, podobnie jak liczba

specjalistów w tym zakresie. Przykładowo tylko 31%25 badanych pracowników odpowiedzialnych za

publikowanie treści na stronach internetowych podmiotów publicznych ukończyło szkolenia w

zakresie zapewnienia dostępności cyfrowej treści, natomiast 21% posiadało doświadczenie w

dostosowaniu treści do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

W grupach społecznych, które są najbardziej narażone na wykluczenie cyfrowe, konieczne jest

podjęcie działań ograniczających skalę zjawiska.

E-integrację należy postrzegać nie tylko jako zachęcanie do korzystania z internetu, nabywania

kompetencji cyfrowych i likwidacji barier cyfrowych dla osób z niepełnosprawnościami – ale szerzej,

jako formę aktywizacji, zmierzającą do usunięcia różnych form wykluczenia, gdyż doszliśmy do etapu

rozwoju społeczeństwa informacyjnego, w którym różne postaci wykluczenia, także cyfrowego,

nakładają się na siebie. Należy również zwrócić uwagę na likwidację barier w samym pozyskiwaniu

kompetencji cyfrowych, aby proces ubiegania się o wsparcie w tym zakresie przez osoby z

niepełnosprawnościami był spójny i dostępny na wszystkich etapach i, w idealnym przypadku, nie

wymagał pomocy osoby w pełni sprawnej.

24

25

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów

publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 82).

Diagnoza potrzeb podmiotów publicznych w obszarze dostępności cyfrowej - Raport końcowy, Biostat na zlecenie

KPRM, 2021 r.

Strona 26 z 134

5.3. Dzieci w wieku przedszkolnym

Dzieci w wieku przedszkolnym znajdują się na pierwszym etapie sformalizowanych działań

edukacyjnych. W tym okresie mogą być kształtowane podstawowe nawyki i umiejętności

funkcjonowania w społeczności, tworzące bazę do dalszego rozwoju kompetencji cyfrowych.

Kompetencje cyfrowe dzieci rozwijają się w bardzo wczesnym wieku, głównie w środowisku

domowym w wyniku obserwacji i naśladowania rodziców oraz starszego rodzeństwa. Dzieci uczą się

nowych umiejętności korzystania z urządzeń cyfrowych bardzo szybko, nawet jeżeli nie są one

dostosowane do ich potrzeb26.

Okres przedszkolny to czas, w którym dzieci najczęściej rozpoczynają swoje kontakty z technologią.

Już w 2016 r. z urządzeń mobilnych korzystało aż 84% dzieci w wieku 5-6 lat i 43% w wieku roku lub

dwóch lat27. Badania UKE28 z końca 2020 r. pokazują, że 27% polskich dzieci zaczyna korzystać z

internetu przed ukończeniem 6. roku życia. Niestety małe dzieci są w niewielkim stopniu świadome

zagrożeń związanych z korzystaniem z nowych technologii. To rodzice przyjmują różne strategie w

odniesieniu do użytkowania technologii cyfrowych przez dzieci, od otwartych, przez permisywne,

wspierające, po restrykcyjne. Strategie te zależą od szeregu czynników, wśród których dużą rolę

odgrywają kompetencje cyfrowe rodziców i ich sytuacja społeczno-ekonomiczna. Rodzice, którzy nie

wspierają wykorzystania technologii cyfrowych w procesie kształcenia dzieci, najczęściej sami nie

mają wysokich kompetencji cyfrowych, mniej sprawnie posługują się nowymi technologiami, bardziej

przejmują się negatywnymi skutkami nadmiernego korzystania z tych technologii i na ogół mają niższy

status społeczno-ekonomiczny. Sporo rodziców postrzega urządzenia elektroniczne jako uzależniające

dzieci, ale jednocześnie dostrzega ich użyteczność jako rodzaj wsparcia w opiece nad dziećmi29.

Mając powyższe na uwadze, działania na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych wśród małych dzieci

powinny być skierowane przede wszystkim do rodziców i opiekunów prawnych. Kompetentny

cyfrowo rodzic umie wspierać rozwój kompetencji cyfrowych dziecka we współpracy z instytucjami

edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej.

Potencjalni rodzice, czyli osoby w wieku 25-44 lata, w Polsce rzadziej dysponują umiejętnościami

cyfrowymi niż średnio ich odpowiednicy w państwach UE – różnica sięgała 10 p.p. w 2019 r.

Podstawowych umiejętności cyfrowych nie ma co najmniej co trzecia osoba w tej grupie wiekowej.

26

27

28

29

S. Chaudron, R. Di Gioia, M. Gemo (2018). Young Children (0-8) and Digital Technology. A qualitative study across

Europe, 2018. EUR 29070; doi:10.2760/294383.

Badania ilościowe „Korzystanie z urządzeń mobilnych przez małe dzieci w Polsce” na zlecenie Fundacji Dzieci

Niczyje, https://fdds.pl/wp-content/uploads/2016/05/Bak_Korzystanie_z_urzadzen_mobilnych_raport.pdf

Urząd Komunikacji Elektronicznej. Badanie konsumenckie dzieci i rodziców oraz nauczycieli 2020. 2021,

https://uke.gov.pl/akt/badanie-konsumenckie-dzieci-i-rodzicow-oraz-nauczycieli-2020,372.html.

Małgorzata Sikorska (2020): ‘Addictive’ for children and ‘helpful’ to parents: electronic devices as a non human actor

in family relations, Journal of Family Studies, DOI:10.1080/13229400.2020.1759446.

Strona 27 z 134

Wykresy 7 i 8. Odsetek osób w dwóch grupach wiekowych posiadających co najmniej podstawowe

umiejętności cyfrowe w Polsce na tle średniej unijnej w 2019 r.

Osoby w wieku 35-44 lata

Osoby w wieku 25-34 lata

73

74

75

75

72

69

66

2015

63

64

65

67

47

50

53

57

2015

2016

2017

2019

66

2016

Średnia UE28

2017

2019

Polska

Średnia UE28

Polska

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Skoro kluczowe znaczenie w procesie kształtowania kompetencji cyfrowych u małych dzieci mają

kompetencje ich rodziców i nie są one na wystarczającym poziomie, należy po pierwsze wspierać u

rodziców rozwój kompetencji cyfrowych, jak również pogłębianie wiedzy na temat bezpiecznego

wykorzystania ICT w procesie wychowawczym, a po drugie uzupełniać oddziaływanie rodziców i

nauczycieli przez prowadzenie w przedszkolach, szkołach i innych formach wychowania

przedszkolnego zajęć edukacyjnych w obszarze cyfrowym dla najmłodszych.

5.4. Uczniowie

Uczniowie to grupa obejmująca dzieci i młodzież na etapie szkoły podstawowej i ponadpodstawowej,

kiedy kształtowane są zarówno podstawowe, jak i bardziej zaawansowane kompetencje cyfrowe.

a) Kompetencje cyfrowe dzieci do 16. roku życia

Z badania Urzędu Komunikacji Elektronicznej w 2020 r. wynika, że prawie wszystkie dzieci w wieku

szkolnym (97%) korzystają z internetu. Podobnie jak w przypadku telefonu komórkowego, korzystanie

z internetu rozpoczyna się najczęściej w wieku 7-8 lat.30

Kompetencje cyfrowe dzieci rosną, gdy są wspierane przez szkołę. Dodatkowo fakt, że szkoła wymaga

używania technologii cyfrowych, sprzyja większemu zaangażowaniu rodziców w proces kształtowania

kompetencji dzieci oraz bardziej pozytywny odbiór nowych technologii. Rodzice na ogół wierzą, że

opanowanie technologii cyfrowych i rozwój umiejętności posługiwania się nimi ma kluczowe

znaczenie w procesie edukacji, i oczekują, że szkoła będzie odgrywała ważną rolę w procesie rozwoju

kompetencji cyfrowych.

Co drugie dziecko w wieku 13-15 lat ma swobodę w korzystaniu z internetu, bez kontroli rodziców31.

Kompetencje cyfrowe polskich dzieci w wieku 9-16 lat można szacować dzięki badaniu EU Kids

Urząd Komunikacji Elektronicznej. op. cit.

Strona 28 z 134

Online32, z którego wynika, że ośmioro na dziesięcioro dzieci w Polsce korzystało z internetu

codziennie, głównie z użyciem smartfonu (83%)33, przy czym ponad połowa zadeklarowała

korzystanie ze smartfonu średnio przez 164 minuty. Starsze nastolatki (15-16 lat) spędzały ze

smartfonem blisko cztery godziny dziennie.

Polskie dzieci nieco częściej niż przeciętnie ich rówieśnicy z badanych krajów wykorzystywały internet

w celu oglądania materiałów wideo (70%) i komunikacji z rodziną i znajomymi (63%), jak też

poszukiwania w sieci rzeczy do kupienia lub sprawdzenia cen (25%). Z kolei rzadziej niż przeciętnie

odwiedzały serwisy społecznościowe (48%), grały w gry online (36%) i używały internetu do

odrabiania pracy domowej: codziennie robiło to 16% dzieci (przy średniej wynoszącej 31%). W 2019 r.

55% dzieci nigdy nie wykorzystywało internetu w celach związanych ze szkołą. Wdrożenie pracy

zdalnej w związku z pandemią z pewnością zmieniły sytuację w tym względzie.

Zatem kompetencje cyfrowe polskich nastolatków są zbliżone do kompetencji ich rówieśników z

innych europejskich krajów (w 5 na 11 przypadków przewyższają średnią, w 2 przypadkach są na

poziomie średniej, a w 4 – poniżej).

Należy również podkreślić, że badania te zostały przeprowadzone przed pandemią, która wymusiła

przejście na zdalną edukację, zdalne kontakty z rówieśnikami i większe korzystanie z cyfrowej

rozrywki. W trakcie pandemii COVID-19 czas spędzany przez dzieci przed ekranem urządzeń

elektronicznych wzrósł34. Niewątpliwie wskazane wyżej czynniki przyczyniły się do wzrostu

kompetencji cyfrowych dzieci i młodzieży.

Polskie dzieci stykają się z szeregiem zagrożeń związanych z korzystaniem z nowych technologii.

W 2018 r. co czwarte polskie dziecko miało jakieś negatywne doświadczenie online. Niemal połowa

nastolatków (48%) w wieku 12-16 lat zetknęła się z mową nienawiści pod adresem określonych grup

lub jednostek. Połowa miała dostęp do informacji instruujących, jak wyrządzić sobie krzywdę. Polskie

nastolatki najczęściej wśród nastolatków z badanych krajów spotkały się z nienawistnymi

wiadomościami; dotyczyło to 59% dzieci w wieku 12-16 lat w Polsce, w porównaniu do 26% ich

rówieśników w Niemczech. Co dziesiąty nastolatek bez powodzenia próbował ograniczyć czas

spędzony w internecie. Wreszcie 15% nastolatków w wieku 12-16 lat dostawało wiadomości o treści

seksualnej, a 5% przyznało się do ich wysyłania.

Badania NASK przedstawione w raporcie Nastolatki 3.035 pokazują, że w przypadku młodzieży

szczególną uwagę w kształtowaniu kompetencji cyfrowych należy zwracać na kwestie cyfrowej

higieny. Co trzeci nastolatek (33,6%) doświadczał „wysokiego natężenia wskaźników

problematycznego użytkowania internetu”, przejawiającego się m.in. niemożnością ograniczenia

31

32

33

34

35

Urząd Komunikacji Elektronicznej. op. cit.

Abramczuk K. et al. Polskie badanie EU Kids Online 2018. Wydawnictwo naukowe UAM. 2019. W Polsce badanie

zostało przeprowadzone wiosną 2018 r. w 90 szkołach na reprezentatywnej próbie uczniów w wieku 9-17 lat liczącej

1249 osób, z których chłopcy stanowili 47,3%. W badaniu wzięło udział 19 krajach europejskich.

Dedkova L. et al. EU Kids Online 2020: Survey results from 19 countries. EU Kids Online. 2020 r. Dostęp 13 grudnia

2021 r. https://www.lse.ac.uk/media-and-communications/assets/documents/research/eu-kids-online/reports/EU-KidsOnline-2020-March2020.pdf.

Ptaszek, G., Stunża, G.D., Pyżalski J., Dębski M., Bigaj M. (2020), Edukacja zdalna: co stało się z uczniami, ich rodzicami

i nauczycielami? Dostęp 11 lutego 2022 r. https://zdalnenauczanie.org/wp-content/uploads/2020/10/edukacja-zdalna.pdf.

Lange R. red. (2021) Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. Dostęp 11 lutego 2022 r.

https://www.nask.pl/pl/raporty/raporty/4295,RAPORT-Z-BADAN-NASTOLATKI-30-2021.html.

Strona 29 z 134

czasu korzystania z urządzeń cyfrowych i negatywnymi objawami somatycznymi. Badania wykazały

również swoistą bezradność rodziców w odniesieniu do problemu uzależnienia dzieci od smartfonów.

Badania te wykazały również, że rozwój kompetencji cyfrowych nastolatków jest ważny w kontekście

ich planów zawodowych: prawie co trzeci (31%) chciałby pracować w zawodzie związanym z nowymi

technologiami.

b) Kompetencje cyfrowe młodzieży w wieku 16-19 lat

Dane Eurostatu z 2019 r.36 wskazują, że w Polsce odsetek młodzieży w wieku 16-19 lat, posiadającej

co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, wynoszący 84%, jest nieznacznie wyższy od średniej

unijnej (83%), jednak w omawianej grupie ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe ma już tylko

połowa młodych Polaków (51%) w stosunku do 60% dla UE.

Analizując poziom umiejętności cyfrowych, warto skupić się na umiejętnościach

ponadpodstawowych, przyjmując założenie, że w kontekście przyśpieszających procesów cyfryzacji

społeczeństwa i gospodarki podstawowe umiejętności stają się coraz częściej niewystarczające.

Wykresy 9 i 10. Odsetek osób w wieku 16-19 posiadających co najmniej podstawowe i

ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe w Polsce na tle średniej unijnej.

Co najmniej podstawowe umiejętności

cyfrowe osób 16-19 lat

Ponadpodstawowe umiejętności

cyforwe osób 16-19 lat

86

83

81

2015

84

82

2016

Średnia UE28

84

83

53

83

32

2017

2019

Polska

2015

51

39

2016

Średnia UE28

57

60

51

44

2017

2019

Polska

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Zwłaszcza w odniesieniu do osób w wieku przedprodukcyjnym i produkcyjnym poziom podstawowy

nie jest fundamentem, na którym można będzie budować prężną i konkurencyjną gospodarkę

cyfrową. Obawy w przypadku umiejętności ponadpodstawowych może budzić dystans do średniej

unijnej, wynoszący niemal 10 p.p.

Praktycznym testem dla poziomu kompetencji cyfrowych uczniów był okres pandemii. Nauczyciele

wypowiadający się na potrzeby badania przeprowadzonego przez Centrum Cyfrowe37 byli zaskoczeni

„rażąco niskimi kompetencjami cyfrowymi uczennic i uczniów”. Podkreślali, że „dzieci i młodzież

biegła w obsłudze mediów społecznościowych oraz komunikatorów nie potrafi odebrać maila, wejść

36

37

2019 r. jest ostatnim rokiem, w którym badano kompetencje cyfrowe według spójnej metodologii z 2015 r.

Buchner A. Edukacja zdalna w czasie pandemii Edycja 1. 2020. Online. Dostęp 21 grudnia 2021 r.

https://centrumcyfrowe.pl/edukacja-zdalna/.

Strona 30 z 134

na wskazany link, wysłać załącznik, ani skorzystać z pakietu Office”, choć „większość z powyższych

umiejętności uczennice i uczniowie powinni wynieść z lekcji informatyki.”.

W przypadku nastolatków w wieku 12-17 lat wyższe kompetencje cyfrowe mają pozytywny wpływ na

ich funkcjonowanie społeczne, przede wszystkim w obszarze informacyjnym (lepiej potrafią

wyszukiwać informacje i oceniać ich wiarygodność). Jednocześnie im większe kompetencje cyfrowe,

zwłaszcza umiejętności techniczne, tym większa ekspozycja na zagrożenia związane z korzystaniem z

zasobów sieciowych38.

Z uwagi na zagrożenie ekspozycji na szereg negatywnych zjawisk związanych z aktywnością w świecie

cyfrowym należy wyposażyć dzieci i młodzież w odpowiednie umiejętności radzenia sobie z

problemami. Ponadto istnieje potrzeba rozwijania przez szkołę zaawansowanych kompetencji

cyfrowych, tak aby dać szansę młodym do konkurowania z rówieśnikami z innych krajów i

wykorzystania swoich mocnych stron w przyszłej karierze zawodowej.

5.5. Studenci

Studenci, niezależnie od kierunku studiów, są grupą, w której rozwój kompetencji cyfrowych

powinien być podporządkowany przyszłej specjalizacji i wybranej ścieżce kariery zawodowej.

Wykresy 11 i 12. Odsetek mieszkańców Polski w wieku 20-24 oraz studentów posiadających co

najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe na tle średniej unijnej.

Osoby w wieku 20-24 lata

80

80

2015

Studenci

81

79

83

78

2016

Średnia UE28

81

88

86

76

2017

2019

Polska

2015

88

89

87

87

87

2017

2019

87

2016

Średnia UE28

Polska

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

W 2019 r. studenci nieco częściej posiadali co najmniej podstawowe kompetencje cyfrowe niż średnio

osoby w wieku 20-24 lata, natomiast utrzymywali się na poziomie średniej unijnej. Jeżeli chodzi o

poziom umiejętności zaawansowanych, studenci z Polski lokowali się na poziomie 85% średniej

unijnej. Nieco ponad połowa polskich żaków prezentowała ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe,

podczas gdy średnio w UE miało je dwóch na trzech studentów.

38

Livingstone S. The outcomes of gaining digital skills for young people’s lives and wellbeing: A systematic evidence review. New

Media & Society. 2021. Online. Dostęp 21 grudnia 2021 r. https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/14614448211043189

Badania przeprowadzone metodą systematycznego przeglądu literatury dotyczącej wpływu kompetencji cyfrowych na dzieci

w wieku 12-17 lat.

Strona 31 z 134

Wykres 13. Odsetek studentów posiadających ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe – Polska na tle

średniej unijnej.

Studenci

62

42

2015

62

64

50

54

56

2016

2017

2019

Średnia UE28

66

Polska

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Mocną stroną polskich studentów są ponadpodstawowe umiejętności komunikacyjne, które posiada

95% studentów przy średniej unijnej 91%. W pozostałych rodzajach ponadpodstawowych

umiejętności składających się na umiejętności cyfrowe studenci z Polski wypadają poniżej średniej dla

28 państw UE w 2019 r. W przypadku umiejętności obsługi oprogramowania i rozwiązywania

problemów od średniej dzieli ich tylko 5 p.p.

Wykres 14. Studenci posiadający ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe – Polska na tle średniej

unijnej w 2019 r.

86

85

Informacyjne

91

95

Studenci

Komunikacyjne

80

75

Obsługi

oprogramowania

Średnia UE28

82

77

Rozwiązywania

problemów

Polska

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Należy podjąć środki zaradcze w celu podniesienia jakości kształcenia w zakresie zarówno

podstawowych, jak i zaawansowanych kompetencji cyfrowych studentów, biorąc pod uwagę przede

wszystkim nowe trendy technologiczne i biznesowe, co umożliwi studentom szybkie wejście na rynek

pracy oraz rozwijanie kariery zawodowej w realiach gospodarki cyfrowej.

5.6. Osoby pracujące

Osoby pracujące, do których zalicza się osoby pracujące najemnie , na własny rachunek oraz rolników,

agentów, stanowią grupę, w której uzupełnianie i aktualizacja kompetencji cyfrowych są kluczowe w

Strona 32 z 134

umacnianiu ich własnej pozycji na rynku pracy oraz w rozwoju podmiotów, dla których świadczą

pracę. To oni bezpośrednio realizują zadania w ramach transformacji cyfrowej przedsiębiorstw,

gospodarstw rolnych, administracji i innych podmiotów.

Pod względem ponadpodstawowych umiejętności cyfrowych polscy pracujący lokują się na trzecim

miejscu od końca wśród państw unijnych: posiada je co czwarty pracujący, podczas gdy w takich

krajach jak Holandia, Finlandia, Szwecja czy Dania może się nimi wykazać ponad połowa siły roboczej.

Dane te pokazują dystans między Polską a europejską czołówką.

W Polsce bardzo niskie umiejętności cyfrowe wykazują rolnicy – znacznie poniżej średniej unijnej,

krajowej, jak również poniżej umiejętności osób bezrobotnych w Polsce.

W 2021 r. liczba osób w wieku 16-74 lata pracujących w Polsce wyniosła nieco ponad 17 mln, z czego

niemal 10,7 mln stanowili pracujący na stanowiskach nierobotniczych, a 6,4 mln na robotniczych39.

Zaledwie 37% pracujących w zawodach nierobotniczych w Polsce ma ponadpodstawowe

umiejętności cyfrowe, o 13 p.p. mniej niż średnia UE28. W obszarze umiejętności informacyjnych

różnica między pracującymi w zawodach nierobotniczych w Polsce a średnią UE 28 wynosi 2 p.p.

Przykładowo wykorzystanie przez polskich pracujących nowych technologii, takich jak

przechowywanie plików w chmurze, plasuje ich o 12 p.p. poniżej średniej UE. Niewielki dystans do

liderów zanotowano w obszarze umiejętności przenoszenia plików lub zmieniania ustawień

oprogramowania, w czym Polska przewyższyła średnią UE 28.

Tabela 1. Ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe pracujących w zawodach nierobotniczych – 2019r.

Umiejętności

Polska

Średnia UE

Cyfrowe ogólne

37%

47% jeśli UE27 lub 50% jeśli UE28

Informacyjne

85%

87% dla UE27 i UE28

Komunikacyjne

79%

79% jeśli UE27 lub 81% jeśli UE28

Rozwiązywania problemów

71%

76% jeśli UE 27 lub 78% jeśli UE28

Obsługi oprogramowania

44%

58% jeśli UE27 lub 60 jeśli UE28

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Z drugiej strony jedynie co czwarty pracujący umysłowo deklaruje pracę z danymi z wykorzystaniem

zaawansowanych funkcji arkusza kalkulacyjnego, podczas gdy w krajach-liderach czynności te

podejmuje blisko połowa pracujących umysłowo. Umiejętności związane z analizą danych, takich jak

wykorzystanie zaawansowanych funkcji arkuszy kalkulacyjnych, są niezbędne w czasach, gdy powoli

umiejętność pracy z danymi staje się umiejętnością kluczową. Niedobór w tym obszarze może w

przyszłości stanowić wyraźną przeszkodę w cyfryzacji kraju.

W 2019 r. wśród osób pracujących w zawodach robotniczych zaledwie co dziesiąta wykazywała

ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe. We wszystkich rodzajach ponadpodstawowych

umiejętności cyfrowych osoby pracujące fizycznie z Polski rzadziej niż przeciętnie z UE posiadały owe

39

Główny Urząd Statystyczny, badanie Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w gospodarstwach

domowych w 2021 roku.

Strona 33 z 134

kompetencje – różnice wahały się od 6-12 p.p. (w zależności od tego, czy bierzemy pod uwagę

średnią dla 27 czy dla 28 państw UE, czyli wliczając Wielką Brytanię).

Tabela 2. Ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe polskich wśród pracujących fizycznie w 2019 r.

Umiejętności

Polska

Średnia UE

Cyfrowe ogólne

9%

15% jeśli UE27 lub 16% jeśli UE28

Informacyjne

54%

60% jeśli UE 27 lub 62% jeśli UE28

Komunikacyjne

52%

60% jeśli UE 27 lub 62% jeśli UE28

Rozwiązywania problemów

38%

47% jeśli UE27 lub 50% jeśli UE28

Obsługi oprogramowania

11%

20% jeśli UE27 lub 21% jeśli UE28

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Pracujący w zawodach robotniczych w Polsce także rzadziej wykazywali się umiejętnościami, które są

istotne z perspektywy rozwoju Przemysłu 4.0. Dystans do państw z czołówki rankingu w przypadku

instalowania programowania lub aplikacji wyniósł 27 p.p., a w obszarze przechowywania plików w

chmurze 25 p.p.

W 2019 r. 17,1 mln pracujących w zawodach niezwiązanych z ICT miało niższe o 11 p.p. umiejętności

cyfrowe niż średnio ich odpowiednicy z innych krajów unijnych (z UE27, a o 14 p.p. z UE28). Jest to

niepokojące, jeżeli wziąć pod uwagę zmieniające się środowisko pracy i nowe czynniki konkurencyjne

na rynkach światowych.

Tabela 3. Umiejętności cyfrowe pracujących w zawodach niezwiązanych z ICT w 2019 r.

Umiejętności

Polska

Średnia UE

Ogólne

25%

36% jeśli UE27 lub 39% jeśli UE28

Informacyjne

72%

78% jeśli UE27 lub 80% jeśli UE28

Komunikacyjne

68%

73% jeśli UE27 lub 75% jeśli UE28

Rozwiązywania problemów

58%

67% jeśli UE27 lub 70% jeśli UE28

Obsługi oprogramowania

30%

45% jeśli UE27 lub 48% jeśli UE28

Opracowanie własne na podstawie ostatnich dostępnych danych Eurostatu.

Analiza poszczególnych składowych umiejętności cyfrowych pozwala stwierdzić, że w niemal

wszystkich obszarach polskich pracujących w zawodach niezwiązanych z ICT dzieli dystans od średniej

unijnej. W obszarze umiejętności informacyjnych polscy pracujący rzadziej deklarują przechowywanie

plików w chmurze (12 p.p. dystansu do średniej unijnej). Rzadziej udostępniają samodzielnie

przygotowane treści (odpowiednio 11 p.p. dystansu). W obszarze rozwiązywania problemów znacznie

rzadziej instalują oprogramowanie lub aplikacje czy korzystają z bankowości internetowej. Natomiast

w obszarze obsługi oprogramowania, czyli umiejętności kluczowych z perspektywy zmian na rynku

pracy, pojawiania się zawodów hybrydowych i technicyzacji środowiska pracy, osoby pracujące w

Polsce od średniej UE27 dzieli 15 p.p.

Strona 34 z 134

Według badań osoby pracujące wykazują niedostateczne kompetencje w niemal wszystkich typach

umiejętności cyfrowych, co może w przyszłości znacząco obniżyć efektywność działania wszystkich

sektorów polskiej gospodarki. Stan ten wskazuje na konieczność podjęcia działań w zakresie edukacji

cyfrowej na poziomie średnim i wyższym oraz wsparcia pracodawców w celu podniesienia

kompetencji pracowników (w tym przekwalifikowywania).

5.7. Nauczyciele i edukatorzy

Nauczyciele i edukatorzy to grupa, w skład której wchodzą nauczyciele wszystkich przedmiotów, na

wszystkich etapach kształcenia we wszystkich rodzajach szkół i instytucjach edukacyjnych, nauczyciele

akademiccy, a także edukatorzy szkolący osoby dorosłe, w tym wykluczone cyfrowo, oraz

pracowników.

Przed pandemią kompetencje cyfrowe nauczycieli w niewielkim stopniu były przedmiotem

systematycznych badań empirycznych. Badanie EU Kids Online z 2018 r. wykazało, że polscy

uczniowie nie uzyskują od nauczycieli wystarczającego wsparcia w uzyskiwaniu kompetencji

cyfrowych, polegających np. na umiejętności weryfikacji wiarygodności informacji znalezionej w

internecie (45,5% uczniów odpowiedziało, że nauczyciel nie wyjaśniał, dlaczego niektóre treści

internetowe są dobre, a inne złe) czy reagowania na zagrożenia w sieci (63,3% uczniów nie uzyskało w

przeszłości pomocy nauczyciela, w sytuacji kiedy coś w internecie ucznia zaniepokoiło). Ponadto

44,5% badanych uczniów stwierdziło, że nauczyciel nigdy lub prawie nigdy nie zachęcał do korzystania

i uczenia się rzeczy z internetu40.

Podobnie jak w przypadku uczniów, sprawdzianem umiejętności cyfrowych nauczycieli okazała się

konieczność przejścia do nauczania zdalnego. Wyniki badania przeprowadzonego wiosną 2020 r. na

niereprezentatywnej próbie blisko 3 tys. polskich nauczycieli pokazały, że jedynie 5% z nich czuło się

bardzo dobrze przygotowanych do prowadzenia zajęć online; podobnego zdania byli uczniowie, z

których tylko 8% uznało umiejętności nauczycieli za wysokie, a co piąty uznał je za złe41.

Z drugiej strony w badaniach przeprowadzonych w grudniu 2020 r. na zlecenie Urzędu Komunikacji

Elektronicznej jedynie 15% nauczycieli zadeklarowało, że przeszkodą w prowadzeniu zdalnych lekcji

był brak umiejętności cyfrowych; wcześniejsze (sprzed pandemii) doświadczenie w prowadzeniu lekcji

zdalnych miał co czwarty badany. W 2021 r. odsetek nauczycieli deklarujących niewystarczające

umiejętności cyfrowe zmniejszył się do 12%42.

Opublikowane w marcu 2021 r. wyniki kolejnego (niereprezentatywnego) badania ilościowego na

grupie 2398 nauczycieli i dyrektorów polskich szkół wykazały, że odsetek nauczycieli prowadzących

40

41

42

Abramczuk K. et al. Polskie badanie EU Kids Online 2018. Wydawnictwo naukowe UAM. 2019 r. s. 48. Analizy w

raporcie oparte są na próbie 1249 uczniów w wieku od 9 do 17 lat z 90 polskich szkół.

Plebańska, M. et al. Edukacja zdalna w czasach COVID-19. Raport z badania. Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu

Warszawskiego.

2020.

Online.

Dostęp

17

października

2020

r.

https://files.librus.pl/articles/00pic/20/07/09/librus/a_nauczanie_zdalne_oczami_nauczycieli_i_uczniow_RAPORT.pdf.

Urząd Komunikacji Elektronicznej. Badanie konsumenckie dzieci i rodziców oraz nauczycieli 2020. 2021. Online.

Dostęp 11 lutego 2022 r. https://cik.uke.gov.pl/aktualnosci-cik/badanie-konsumenckie-dzieci-i-rodzicow-oraznauczycieli-2021,21.html.

Strona 35 z 134

zajęcia w formie zdalnej wzrósł do 64% (o 32 p.p. w stosunku do roku poprzedniego)43. Blisko 80%

nauczycieli odnotowało wzrost umiejętności w zakresie prowadzenia zdalnego nauczania.

Zgodnie z wynikami badań NASK przedstawionymi w raporcie Nastolatki 3.0 co trzeci zbadany uczeń

negatywnie oceniał umiejętności nauczycieli w zakresie rozwiązywania problemów technicznych (np.

radzenia sobie z problemami z połączeniem w trakcie zdalnych lekcji) (33,5%) oraz przygotowania do

obsługi urządzeń elektronicznych (31,7%). 27% uczniów zadeklarowało, że brakowało im ze strony

nauczycieli pomocy technicznej np. w zakresie instalowania oprogramowania do nauki zdalnej, a co

czwarty uczeń (24,1%) uważał, że nauczycielom brak odpowiedniego przygotowania do obsługi

oprogramowania do łączenia zdalnego44.

Wykres 15. Rozkład odpowiedzi nauczycieli na pytanie „Co umie Pan/Pani zrobić na komputerze lub

urządzeniach mobilnych (np. smartfonie, tablecie)?

Źródło: Sobiesiak-Penszko P. op. cit.; N = 29 259 nauczycieli biorących udział w projekcie Lekcja: Enter, wyniki z sierpnia

2021 r.

W czasie pandemii potrzeba rozwijania kompetencji cyfrowych uwidoczniła się nie tylko w

odniesieniu do dydaktyki, techniki czy komunikacji. Istotna okazała się też umiejętność budowania

relacji i zachowania higieny cyfrowej. Nauczyciele zwracali uwagę na trudności w tym zakresie,

ponieważ wielokrotnie czuli się przytłoczeni łączeniem pracy z życiem domowym i

odpowiedzialnością za uczniów.

43

44

Plebańska M. et al. Co zmieniło się w edukacji zdalnej podczas trwania pandemii? Raport z badania. Wydział

Pedagogiczny

Uniwersytetu

Warszawskiego.

2021.

Online.

Dostęp

21

grudnia

2021

r.

https://files.librus.pl/art/21/04/4/a_nauczanie_zdalne_oczami_nauczycieli_i_uczniow_RAPORT_II.pdf

Lange R. (red.), op.cit.

Strona 36 z 134

Kompetencje cyfrowe blisko 30 tys. nauczycieli po kilkunastu miesiącach trwania pandemii oceniono

w ramach projektu „Lekcja: Enter”, prowadzonego przez Fundację Orange, Fundację Rozwoju

Społeczeństwa Informacyjnego oraz Instytut Spraw Publicznych45. Nauczyciele deklarowali wysoki

poziom umiejętności w zakresie wykorzystania narzędzi cyfrowych. Zdecydowana ich większość nie

stosowała jednak możliwości przechowywania danych w chmurze, platform internetowych oraz

narzędzi do współpracy z wykorzystaniem wspólnych zasobów.

Wykres 16. Częstotliwość używania różnorakich narzędzi w nauczaniu w ciągu ostatnich 12 miesięcy

w 2021 r.

Źródło: Sobiesiak-Penszko P. op. cit.; N = 29 259 nauczycieli biorących udział w projekcie Lekcja:Enter.

Odpowiedzi dotyczące wykorzystania konkretnych funkcji, programów i aplikacji świadczą o

niewystarczającym poziomie korzystania z technologii ułatwiających tworzenie własnych treści lub

pracę z danymi wizualnymi, dźwiękowymi, tekstowymi czy liczbowymi. Ponad połowa nauczycieli

biorących udział w badaniu zadeklarowała potrzebę wykorzystywania technologii cyfrowych podczas

45

Sobiesiak-Penszko P. Edukacja cyfrowa w szkołach. Umiejętności. Metodyka. Postawy nauczycielek i nauczycieli.

Wyniki badań i ewaluacji w projekcie Lekcja:Enter. Instytut Spraw Publicznych 2021 r. Online. Dostęp 27 października

2021 r. https://admin.lekcjaenter.pl/app/uploads/2021/10/Edukacja-cyfrowa-w-szkolach_27.10.2021-1.pdf.

Strona 37 z 134

zajęć prowadzonych w klasie, ale co piąty badany oświadczył, że nie odczuwa takiej potrzeby46. Może

to wskazywać na wciąż jeszcze niski stopień oswojenia narzędzi cyfrowych, co przekłada się na ich

włączenie w praktykę dydaktyczną. Doświadczenia nauki hybrydowej uwidoczniły potrzebę

intensywniejszego włączenia narzędzi cyfrowych w proces kształcenia oraz długoterminowych

inwestycji w kompetencje cyfrowe nauczycieli47.

W badaniu przeprowadzonym przez Urząd Komunikacji Elektronicznej potrzebę podnoszenia

kompetencji cyfrowych potwierdziło 82% nauczycieli (w tym 45% „zdecydowanie tak” i 37% „raczej

tak”)48.

a) Kompetencje cyfrowe nauczycieli akademickich

Pośrednim źródłem informacji na temat kompetencji cyfrowych nauczycieli akademickich sprzed

pandemii są opinie studentów i absolwentów przebadanych na przełomie lat 2018 i 2019 przez DELab

UW we współpracy z PFR i Google (niereprezentatywne badanie ilościowe na grupie). Tylko 14%

badanych uznało, że ich uczelnia świetnie uczy wykorzystywania nowych programów i narzędzi

cyfrowych. Blisko połowa (45%) uznała, że umiejętności te są przekazywane na poziomie

podstawowym, a niemal co trzecia badania osoba stwierdziła, że nie są one przekazywane w ogóle.

Ponad połowa (54%) badanych stwierdziła, że na studiach brakuje zajęć z programowania; 44%

brakowało zajęć z wizualizacji, a co trzeciemu studentowi brakowało zajęć z wyszukiwania i analizy

danych oraz uczących obsługi programów komputerowych49. Może to oznaczać, między innymi, że

niedobór tego typu zajęć wynikał z braku nauczycieli akademickich o odpowiednich kompetencjach

cyfrowych, którzy potrafiliby je poprowadzić.

W społeczeństwie cyfrowym, bez względu na formę nauczania, pożądane jest efektywne

wykorzystywanie narzędzi cyfrowych w procesie nauczania, tak aby zarówno nauczyciele, jak i

uczniowie mogli swobodnie i w pełni korzystać z ułatwień i korzyści, jakie wnosi stosowanie nowych

rozwiązań cyfrowych. Zapewni to również gotowość do przejścia, w razie potrzeby, na zdalny tryb

nauki, dlatego zachodzi konieczność inwestowania w kompetencje cyfrowe nauczycieli. Jest to

niezbędny element budowania odporności kraju.

5.8. Specjaliści ICT

Specjalista ICT to osoba, która posiada umiejętność tworzenia, obsługi i utrzymania systemów

teleinformatycznych i dla której praca w obszarze ICT jest głównym zajęciem (definicja Eurostatu).

To na specjalistach ICT opiera się rozwój technologii cyfrowych oraz cyfryzacja we wszystkich

dziedzinach gospodarki i sektora publicznego.

46

47

48

49

Tamże.

Bigaj M. et al. Zdalna edukacja - gdzie byliśmy, dokąd idziemy? Wstępne wyniki badania naukowego „Zdalne

nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa”. 2020. Dostęp 21 grudnia 2021 r.

https://zdalnenauczanie.org/wp-content/uploads/2020/06/Badanie-zdalnenauczanie_org_prezentacja.pdf .

Gajderowicz, T., Jakubowski, M. op. cit.

Śledziewska K., Włoch R. Kompetencje przyszłości. Jak je kształtować w elastycznym systemie edukacyjnym. 2020 r.

Dostęp 21 grudnia 2021 r. https://www.delab.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2020/07/Kompetencje_przyszlosci_Raport.pdf

Badania ilościowe na grupie 1128 uczestników warsztatów Design Thinking z 7 polskich miast, studentów i świeżych

absolwentów.

Strona 38 z 134

W programie polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. Komisja Europejska sformułowała cel,

którym jest osiągnięcie liczby co najmniej 20 milionów zatrudnionych specjalistów w dziedzinie ICT w

UE, przy zachowaniu równowagi między liczbą kobiet i mężczyzn. To bardzo ambitny cel, zważywszy,

że w 2020 r. liczba specjalistów ICT w UE wyniosła nieco ponad 8,4 mln. Wkład Polski wyniósł blisko

554 tysiące specjalistów ICT, co dało nam piąte miejsce w UE. Najliczniejszą grupą w tym obszarze

dysponowali Niemcy (1,9 mln), następnie Francja (1,2mln), Włochy (828 tys.) i Hiszpania (727 tys.).

a) Potrzeba wzrostu sektora ICT i liczby specjalistów ICT w Polsce

Na coraz większe zapotrzebowanie na specjalistów ICT wskazuje m.in. McKinsey Global Institute50,

według którego największym zainteresowaniem rynku będą cieszyć się specjaliści IT, big data,

programiści, inżynierowie, projektanci i badacze. Zapotrzebowanie na tych pracowników będzie

rosło, tym bardziej, im bardziej postępować będzie automatyzacja i cyfryzacja poszczególnych

sektorów gospodarki. Duży popyt na specjalistów ICT, szczególnie w firmach dużych, o liczbie

pracujących 250 osób i więcej, kształtuje oferty zatrudnienia i zarobki. Specjaliści ICT są jedną z

najlepiej opłacanych grup zawodowych w Polsce z przeciętnym wynagrodzeniem brutto w

październiku 2020 r. wynoszącym 10 210 zł, przy średniej krajowej 5748 zł51.

W 2021 r. pod względem nasycenia gospodarki umiejętnościami specjalistów ICT Polska ulokowała się

na 24. pozycji, z odsetkiem wynoszącym 3,5% w ogólnej liczbie pracujących przy średniej unijnej

wynoszącej 4,5 %52. Duże nasycenie specjalistami ICT w gospodarce występuje m.in. w Szwecji (8%) i

Finlandii (7,4%).

W 2020 r. struktura zatrudnienia specjalistów ICT w Polsce była zróżnicowana. Przedsiębiorstwa,

oprócz deklarowanego zatrudniania w firmach specjalistów ICT (19% dla małych firm; 46% dla

średnich; 83% dla dużych), w dużym stopniu (średnio 81% firm bez względu na wielkość)53 zlecały

prace ICT firmom zewnętrznym54. Prawdopodobnie z racji wykorzystywania outsourcingu w obszarze

cyfryzacji, wbrew obiegowej opinii, polskie przedsiębiorstwa w niewielkim stopniu doświadczają

braku specjalistów ICT.

50

51

52

53

54

Polska jako cyfrowy Challenger

https://www.mckinsey.com/pl/~/media/McKinsey/Locations/Europe%20and%20Middle%20East/Polska/Raporty/Polsk

a%20jako%20cyfrowy%20challenger/Raport-McKinsey_Polska-jako-Cyfrowy-Challenger.pdf.

GUS Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2021, Tabela 8 str. 280.

https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/zatrudnienie-iwynagrodzenia-w-gospodarce-narodowej-w-2020-roku,1,41.html.

European Commission, Digital Scoreboard, 2022. https://digital-agenda-data.eu/charts/desi-see-the-evolution-of-anindicator-and-compare-breakdowns#chart={"indicator":"desi_2b2_fictspec","breakdown-group":"total","unitmeasure":"pc_ind_fem_emp","ref-area":"PL"} (dostęp 18.08.2022 r.).

Badanie wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach w 2020, GUS.

Sektor ICT definiuje się w badaniach statystycznych UE jako zbiór przedsiębiorstw, których działalność

zaklasyfikowana została w PKD do działów 61 i 62 oraz grup 26.1, 26.2, 26.3, 26.4, 26.8, 46.5, 58.2, 63.1 i 95.1.

Strona 39 z 134

Wykres 17. Przedsiębiorstwa zatrudniające specjalistów ICT w 2020 r. oraz rekrutujące specjalistów ICT

i mające z tym problemy w 2019 r. według klas wielkości.

Przedsiębiorstwa zatrudniające specjalistów ICT

19

Przedsiębiorstwa, które prowadziły rekrutację specjalistów ICT

2,3

4,4

Przedsiębiorstwa mające trudne do obsadzenia stanowiska dla

specjalistów ICT z powodu wygórowanych oczekiwań

finansowych kandydatów

2,8

0,8

1,5

Przedsiębiorstwa mające trudne do obsadzenia stanowiska dla

specjalistów ICT z powodu braku u kandydatów odpowiedniego

doświadczenia zawodowego

2,8

0,8

1,5

Przedsiębiorstwa mające trudne do obsadzenia stanowiska dla

specjalistów ICT z powodu braku u kandydatów formalnego

wykształcenia lub certyfikatów z obszaru ICT/IT

1,3

0,5

0,8

25

33,8

9,2

12,4

12

7,6

0

Duże (250 i więcej pracujących)

83

46

Średnie (50-249 pracujących)

20

40

60

80

Małe (10-49 pracujących)

ogółem

Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

W 2019 r. rekrutację na stanowiska specjalistów ICT prowadziło co trzecie duże przedsiębiorstwo, co

dziesiąte średnie i zaledwie co pięćdziesiąte małe. Najczęściej trudności z obsadzaniem stanowisk dla

specjalistów ICT były związane z wygórowanym oczekiwaniami finansowymi kandydatów i brakiem u

kandydatów odpowiedniego doświadczenia zawodowego (w obu przypadkach po 34% firm

prowadzących rekrutację). Brak u kandydatów formalnego wykształcenia lub certyfikatów z obszaru

ICT/IT stanowił problem jedynie dla 18% przedsiębiorstw starających się zatrudnić specjalistów ICT.

Polsce potrzebny jest silny sektor ICT wobec tak dużej skali wykorzystania outsourcingu, między

innymi do utrzymywania infrastruktury, wsparcia użytkowników, projektowania przygotowania

rozwiązań webowych i systemów informatycznych, zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony danych.

Udział sektora ICT55 w polskim PKB wyniósł w 2019 r. 3,63%, a udział pracujących w tym obszarze

wśród ogólnej liczby pracujących w polskiej gospodarce ukształtował się na poziomie 2,7%. Najwyższe

wyniki, jeżeli chodzi o udział sektora ICT, odnotowała Malta (7,65%), Bułgaria (6,62%) i Szwecja

(6,48%), a pod względem udziału pracujących w sektorze – Szwecja (4,87%), następnie Estonia

(4,75%) i Malta (4,71% w 2018 r.).

b) Niedobór kobiet wśród specjalistów ICT

Poważnym wyzwaniem, które dotyczy całej Europy, jest niski udział kobiet w wśród specjalistów ICT.

Z danych Eurostatu56 z 2021 r. wynika, że w Polsce wśród prawie 554 tysięcy specjalistów ICT tylko

90 700 to kobiety, które stanowią zaledwie 15,5% całej grupy zawodowej, co plasuje Polskę na

24. pozycji w UE (średnia UE wyniosła 19,1%).

Wśród pracujących w Polsce kobiet tylko 0,92% stanowią specjalistki z obszaru technologii

informacyjno-komunikacyjnych, co plasuje nas na 21. pozycji w UE (średnia UE wyniosła 1,39%

55

56

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_bde15ag/default/table?lang=en.

https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_sks_itsps/default/table?lang=en.

Strona 40 z 134

w 2020 r.). Niski odsetek kobiet na kierunkach STEM oraz wśród specjalistów ICT to nie tylko

zmarnowany potencjał dla gospodarki, ale też utrata szansy na dobre zarobki i możliwość lepszego

godzenia ról zawodowych z życiem prywatnym. Dlatego istotne jest właściwe zidentyfikowanie

czynników (kulturowych, społecznych) wpływających na niedobór kobiet w zawodach związanych z

ICT i skuteczne ich niwelowanie.

c) Kompetencje cyfrowe specjalistów ICT

Specjaliści ICT z definicji mają wyższe umiejętności cyfrowe niż pozostałe grupy pracowników.

Wykresy 18, 19 i 20. Specjaliści ICT posiadający ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe – Polska na

tle średniej unijnej w 2019 r.

Ponadpodstawowe

umiejętności cyfrowe

Rumunia

Bułgaria

UE 28

Słowenia

Francja

Polska

Włochy 2015

Malta 2017

Łotwa

Cypr

Węgry

Niemcy

Dania

Belgia

Holandia

Estonia

Czechy

Luksemburg

Hiszpania

Litwa

Słowacja

Austria

Wlk. Brytania

Portugalia

Finlandia

Chorwacja

Szwecja

Grecja

24

54

61

66

68

69

69

70

75

75

76

78

81

82

83

83

83

84

84

85

86

87

88

89

91

91

94

94

Ponadpodstawowe

umiejętności obsługi

oprogramowania

Rumunia

Malta 2017

UE 28

Polska

Bułgaria

Cypr

Łotwa

Węgry

Słowenia

Francja

Dania

Czechy

Belgia

Słowacja

Włochy 2015

Holandia

Estonia

Niemcy

Wlk. Brytania

Portugalia

Luksemburg

Litwa

Hiszpania

Szwecja

Finlandia

Austria

Chorwacja

Grecja

31

70

71

78

78

79

81

82

86

86

87

89

89

90

90

91

92

92

93

94

94

94

96

97

97

98

100

100

Ponadpodstawowe

umiejętności

rozwiązywania

problemów

Rumunia

Bułgaria

UE 28

Malta 2017

Włochy 2015

Dania

Portugalia

Polska

Cypr

Węgry

Grecja

Luksemburg

Łotwa

Francja

Hiszpania

Estonia

Belgia

Słowenia

Finlandia

Holandia

Chorwacja

Wlk. Brytania

Austria

Niemcy

Czechy

Szwecja

Słowacja

Litwa

59

66

84

87

88

90

92

92

92

94

94

96

96

96

96

96

96

97

98

98

98

99

99

99

99

100

100

100

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Polscy specjaliści ICT dobrze wypadają w odniesieniu do średniej unijnej, przewyższając ją w 2019 r.

we wszystkich głównych kategoriach umiejętności, jednak plasują się dopiero w trzeciej dziesiątce

europejskiego rankingu.

Szczególnie istotne dla tej grupy zawodowej umiejętności obsługi oprogramowania i rozwiązywania

problemów są mniej powszechne wśród specjalistów ICT w Polsce niż w większości państw UE.

W zakresie umiejętności programowania, o której świadczyć może kodowanie w języku

programowania wykonywane w perspektywie ostatnich 3 miesięcy (badanie wykonane w 2021 r.), to

polscy specjaliści ICT przewyższają średnią UE27, jednak od liderów w krajach takich jak Czechy,

Grecja, Austria i Węgry dzieli ich więcej niż 10 p.p.

Strona 41 z 134

Mając w pamięci międzynarodowe sukcesy polskich informatyków w konkursach rangi światowej,

przeciętny poziom kompetencji cyfrowych polskich specjalistów ICT w porównaniu do innych państw

UE trzeba uznać za niesatysfakcjonujący. Może to w przyszłości utrudnić działanie i harmonijny

rozwój firm, a tym samym hamować podaż i obniżać jakość produktów cyfrowych, wytwarzanych

przez wszystkie sektory gospodarki.

Wykres 21. Specjaliści ICT kodujący w języku programowania w ciągu 3 ostatnich miesięcy – Polska na

tle średniej unijnej w 2021 r.

75

Specjaliści ICT, którzy kodowali w języku programowania

68 65 65

62 62 60

57 57 56 55 54 54

53 53 52

48 45

43 41 40 40 40

33 30

Rumunia

Dania

UE (27 krajów)

Słowenia

Słowacja

Chorwacja

Cypr

Bułgaria

Niemcy

Belgia

Malta

Polska

Łotwa

Luksemburg

Estonia

Francja

Szwecja

Hiszpania

Portugalia

Finlandia

Holandia

Litwa

Austria

Węgry

Grecja

Czechy

2

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Przyspieszenie transformacji cyfrowej w Polsce wymaga wzmocnienia sektora ICT, ponieważ branża

ta świadczy usługi dla ponad 80% polskich przedsiębiorstw. Przy niewystarczających kompetencjach

specjalistów ICT w porównaniu z innymi krajami UE sektor może tracić swoją pozycję konkurencyjną.

Kolejną poważną barierą w rozwoju sektora ICT w Polsce stanowią niskie kompetencje cyfrowe

samych użytkowników, które ograniczają popyt na produkty cyfrowe.

Strona 42 z 134

5.9. Przedsiębiorcy i osoby zarządzające

Do grupy „Przedsiębiorcy i osoby zarządzające” zaliczamy właścicieli przedsiębiorstw, w tym osoby

fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, jak również menedżerów średniego i wysokiego

szczebla we wszystkich sektorach gospodarki, administracji publicznej, organizacjach pozarządowych,

sektorze nauki i kultury oraz rolnictwa, ponieważ od ich decyzji i kompetencji zależy postęp w

transformacji cyfrowej przedsiębiorstw, organizacji, instytucji i innych podmiotów.

Cyfryzacja jest istotnym elementem utrzymania się firmy na rynku, pozwala usprawnić procesy

wewnętrzne w firmie, ułatwia dostęp do danych i przyspiesza wymianę informacji, co przekłada się na

wzrost efektywności pracy oraz oszczędność czasu. W Polsce najszybciej digitalizują się

przedsiębiorstwa w branżach o dużej konkurencyjności. Natomiast, przyglądając się wykorzystaniu

technologii cyfrowych w polskich mikro- i małych przedsiębiorstwach, można stwierdzić, że polski

biznes nie wykorzystuje w pełni potencjału tkwiącego w cyfrowych technologiach. Mimo faktu, że

ponad 90% przedsiębiorstw ma dostęp do internetu, to w sektorze MŚP tylko 40% stanowią firmy

ucyfrowione w stopniu co najmniej podstawowym57.

Ponad połowa przedsiębiorstw deklaruje, że transformacja cyfrowa jest dla nich istotnym procesem,

a ¾ z nich inwestuje w technologie cyfrowe dla poprawienia pozycji konkurencyjnej w stopniu co

najmniej umiarkowanym. Znakomita większość przedsiębiorstw widzi potencjał i korzyści

transformacji cyfrowej – w tym zwiększenie efektywności, odpowiedź na potrzeby klientów, redukcję

kosztów, możliwość rozwoju firmy. Polscy przedsiębiorcy są świadomi, że rozwój nowych technologii

cyfrowych może mieć ogromny wpływ na konieczność zmiany modelu biznesowego firm w ciągu

następnych pięciu lat58.

Firmy różnie rozumieją podejście do transformacji cyfrowej – głównie jest to inwestowanie w

technologie, rzadziej kompleksowy proces zmian w firmie, choć przedsiębiorcy zdają sobie sprawę, że

przeprowadzenie transformacji cyfrowej w firmie wymaga przede wszystkim zmiany sposobu

myślenia. Niemniej tylko w połowie firm wyznaczono przynajmniej jednego pracownika do realizacji

zadań związanych z transformacją cyfrową. Managerowie do spraw cyfryzacji w firmach mają też

przekonanie, że pracownicy nie są gotowi na zmiany cyfrowe. Kwestia zarządzania zmianą jest

kluczowa, obok kompetencji pracowników, do realizacji transformacji, nie tylko cyfrowej. Gotowość

organizacji do zmiany i zdolność do adaptacji hamowana jest jednak często przez obawy, niechęć do

wyjścia ze strefy komfortu wśród kadry zarządzającej i pracowników59.

Jest to problem istotnie wpływający na kondycję polskiej gospodarki, ponieważ przedsiębiorstwa

korzystające z technologii teleinformatycznych są zdecydowanie bardziej nastawione na rozwój niż

firmy nieucyfrowione60, a bez przeprowadzenia skutecznej transformacji cyfrowej większość firm nie

będzie w stanie konkurować na rynku.

Głównymi barierami w obszarze transformacji cyfrowej są wg przedsiębiorców

57

58

59

60

https://digital-agenda-data.eu/charts/desicomponents#chart={%22indicator%22:%22desi_idt_smedi%22,%22breakdowngroup%22:%22byentsize%22,%22unit-measure%22:%22pc_ent%22,%22time-period%22:%222022%22},

dostęp 7.09.2022 r.

Digital IQ. Cyfrowy wyścig firm 2022 r.

Monitor transformacji cyfrowej biznesu, KPMG, 2022 r.

How IT transformation maturity drives IT agility, innovation, and improved business outcomes.

Strona 43 z 134



brak kompetencji i konieczność zmiany mentalności kadry zarządzającej – przedsiębiorstwa

istniejące dłużej na rynku oczekują czerpania korzyści z wypracowanej pozycji, a zmuszone są do

zmian, oczekiwanych przez rynek i klientów. Innym problemem jest konfrontacja tradycyjnych

kompetencji zarządczych z kompetencjami wymaganymi w przedsiębiorstwie opartym mocno na

aktywności cyfrowej, zwłaszcza że błędy w tradycyjnym modelu mało istotne, w modelu

cyfrowym potęgują się,

brak kompetencji i konieczność zmiany mentalności pracowników – choć w zakresie rekrutacji

kompetencje cyfrowe są wymagane przez firmy od kandydatów do pracy, bardzo słabo są

oceniane kompetencje programistyczne. Małe firmy oczekują od kandydatów posiadania

umiejętności, firmy większe chętniej inwestują w szkolenia pracowników,

wysokie koszty wdrożenia narzędzi cyfrowych – znaczna część firm nie ma wystarczającego

budżetu na inwestycje w technologie, ale chce je realizować stopniowo. Istotne jest, że firmy wolą

korzystać z własnej infrastruktury, co oznacza zamrożenie kapitału w obszarze, który z dnia na

dzień traci na wartości. Przykładowo na rozwiązania chmurowe decyduje się jedynie 13% firm,

brak czasu na wdrażanie rozwiązań cyfrowych,



trudność w oszacowaniu i zmierzeniu efektów cyfryzacji procesów61.







Niedostateczne umiejętności cyfrowe właścicieli firm, gospodarstw rolnych i menedżerów będą miały

negatywne przełożenie na tworzenie strategii transformacji cyfrowej w tych podmiotach, jak również

na proces jej realizacji.

Wśród dostępnych badań nie znaleziono danych pozwalających bezpośrednio oszacować

kompetencje cyfrowe przedsiębiorców, niemniej pośrednio można (z wieloma zastrzeżeniami)

wnioskować o umiejętnościach cyfrowych osób zarządzających na podstawie umiejętności cyfrowych

osób z gospodarstw domowych należących do najwyższego kwartyla dochodowego (przeciętny

miesięczny dochód netto wynoszący 5500 zł i więcej w 2019 r.).

Dane pokazują, że ponadpodstawowe umiejętności Polaków z najwyższymi dochodami odbiegają od

średniej unijnej średnio o 12 p.p. Dotychczasowa dynamika wzrostu tych kompetencji od 2015 r. nie

pozwala na wyrównanie do średniej unijnej. Przykładowo w Polsce zaawansowane funkcje arkuszy

kalkulacyjnych wykorzystuje co piąta osoba z tej grupy dochodowej, a w krajach liderów – co druga.

Pandemia COVID-19 wymusiła zmiany organizacyjne i technologiczne w firmach, przyspieszając w

części przedsiębiorstw transformację cyfrową. Nie wszyscy jednak dostrzegają postęp cyfryzacji.

Znaczna grupa przedsiębiorców (ok. 30%) nie zgadza się ze stwierdzeniem, że pandemia zwiększa

znaczenie nowoczesnych technologii w prowadzeniu firmy, a ponad 40% uważa, że konieczność

szybkiej cyfryzacji to moda, która przeminie62. Dane te mogą wskazywać na braki kompetencyjne po

stronie przedsiębiorców.

Wobec niesatysfakcjonującego poziomu kompetencji cyfrowych osób zarządzających oraz

niedostatecznej świadomości co do znaczenia transformacji cyfrowych dla rozwoju wszystkich

podmiotów gospodarki istnieje potrzeba podjęcia wzmożonych działań informacyjno-edukacyjnych w

tym obszarze.

61

62

Na podstawie m.in. raportów „eSkills for Jobs Index”, „Dojrzałość technologiczna polskich firm”.

Leśniewicz, F., (2021), KPO da kopa cyfryzacji?, Tygodnik Gospodarczy PIE 25 lutego 2021 r.

Strona 44 z 134

Tabela 4. Główne indeksy ponadpodstawowych umiejętności z czwartego kwartyla dochodowego

w 2019 r. – Polska i średnia UE

Umiejętności

Polska

Średnia UE

Informacyjne

Komunikacyjne

Rozwiązywania problemów

Obsługi oprogramowania

72%

68%

58%

37%

85%

77%

74%

55%

Dystans do średniej Dystans do liderów

UE (w p.p.)

(w p.p.)

-13

-23

-9

-21

-16

-27

-18

-31

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Istnieje obawa, że nieprzekonani do cyfryzacji i niedostrzegający korzyści z zastosowania nowych

technologii menedżerowie nie będą przyczyniać się do wzmacniania kompetencji ich pracowników.

Dlatego też objęcie wsparciem rozwoju kompetencji i działań edukacyjnych menedżerów jest istotne

dla synergicznego wdrażania instrumentów wsparcia dedykowanych dla wszystkich pracowników.

5.10. Pracownicy sektora publicznego

Pracownicy sektora publicznego – grupa obejmująca pracowników administracji publicznej,

obronności, edukacji, ochrony zdrowia i opieki społecznej, których kompetencje powinny stanowić

swoistą „wizytówkę” praktycznych możliwości wykorzystania cyfryzacji w służbie społeczeństwu.

Z uwagi na wyjątkowe znaczenie dla rozwoju kompetencji cyfrowych, pracownikom sektora edukacji

poświęcono osobny rozdział 5.7. Nauczyciele i edukatorzy.

a) Wpływ kompetencji cyfrowych na rozwój cyfrowych usług publicznych

Pod względem cyfrowych usług publicznych, będących jednym z komponentów indeksu DESI, Polska

plasuje się poniżej średniej unijnej zajmując 23. miejsce w UE. Mimo rosnącej liczby użytkowników,

zarówno internetu, jak i usług elektronicznej administracji, poziom 49% użytkowników internetu

podejmowało kontakt online z organami publicznymi w 2020 r. Dla porównania wskaźnik ten wynosi

średnio 64% w UE. Z przeprowadzonej diagnozy można wnioskować, że częściowo wynika to z

niskiego poziomu kompetencji cyfrowych polskiego społeczeństwa. Przeszkodą może być również

nieodpowiednia dojrzałość usług, której podłożem bywa niesprzyjający stan przepisów prawnych,

których zmiana i horyzontalne oddziaływanie wymaga dłuższego czasu.

Rozwój i aktualizacja kompetencji cyfrowych pracowników urzędów są kluczowe dla wysokiej jakości

obsługi i coraz bardziej powszechnych e-usług w administracji publicznej.

Podobnie jak niemal wszystkie analizowane grupy społeczne, także pracownicy sektora publicznego

wykazują niższe umiejętności cyfrowe w relacji do średniej unijnej. Najmniejszy dystans dzieli

pracowników z Polski w zakresie kompetencji informacyjnych, a największy w przypadku obsługi

oprogramowania, jednak w żadnym przypadku nie przekracza 10 p.p.

Strona 45 z 134

Wykres 22. Pracownicy sektora publicznego posiadający ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe –

Polska na tle średniej unijnej w 2019 r.

Pracownicy administracji publicznej, obronności, edukacji,

ochrony zdrowia i opieki społecznej

88

86

78

75

73

56

45

36

Cyfrowe ogółem

Informacyjne

Komunikacyjne

Średnia UE28

69

47

Obsługi

Rozwiązywania

oprogramowania problemów

Polska

Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Aby państwo wypełniało swoje funkcje skutecznie w rzeczywistości gospodarki cyfrowej, niezbędne

jest rozwijanie kompetencji cyfrowych na wysokim poziomie – zarówno wśród pracowników

administracji publicznej, którzy odpowiadają za dostarczanie usług i wprowadzanie w życie regulacji,

jak i wśród obywateli, aby mogli oni efektywnie korzystać z udostępnianych im przez państwo

narzędzi.

5.11. Kompetencje cyfrowe w kontekście regionalnym

a) Pierwotne i wtórne wykluczenie cyfrowe w regionach Polski

Poziom kompetencji cyfrowych mieszkańców Polski jest różny w zależności od województwa.

Pierwotne wykluczenie cyfrowe w ujęciu przestrzennym rysuje się następująco: województwami z

najwyższymi wskaźnikami osób w wieku 16-74 lata niekorzystających z internetu w 2021 r. były

województwo opolskie (19%), świętokrzyskie (17%), podlaskie (16%) i lubuskie (15%) przy średniej

krajowej wynoszącej 11%. Najmniejszą skalą wykluczenia cyfrowego charakteryzują się województwa

mazowieckie (7%), z regionem stołecznym warszawskim (3%) oraz dolnośląskie (7%).

Z kolei największą skalę wtórnego wykluczenia cyfrowego, polegającego na braku podstawowych

umiejętności cyfrowych, w 2020 r. odnotowaliśmy w województwie świętokrzyskim (61%),

warmińsko-mazurskim (59%), opolskim i lubelskim (po 57%) przy średniej krajowej wynoszącej 50%.

Zdecydowanie lepsza sytuacja panuje w województwie mazowieckim, gdzie odsetek osób bez

podstawowych umiejętności cyfrowych wyniósł 37%, a najlepsza – w warszawskim regionie

stołecznym, gdzie tylko co czwarty mieszkaniec nie posiada takich kompetencji.

Strona 46 z 134

Wykres 23. Skala pierwotnego i wtórnego wykluczenia cyfrowego w Polsce w latach 2020 i 2021

według województw (w %)

Osoby nigdy niekorzystające z Internetu 2021

49

49

50

14

11

11

Polska

48

Mazowiecki

regionalny

47

Małopolskie

Osoby nieposiadające podstwowych umiejętności cyfrowych 2020

50

51

52

52

52

14

12

53

53

54

57

57

59

61

37

Warmińskomazurskie

13

17

Świętokrzyskie

19

Opolskie

14

Lubelskie

8

Pomorskie

12

Wielkopolskie

15

Lubuskie

Podkarpackie

Łódzkie

9

Zachodniopomorskie

10

16

Podlaskie

10

Śląskie

7

Kujawskopomorskie

7

Dolnośląskie

Warszawski

stołeczny

3

Mazowieckie

25

Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

b) Dokumenty strategiczne

w regionach

uwzględniające

rozwój

kompetencji

cyfrowych

Żadne z województw nie posiada regionalnego odpowiednika Programu Rozwoju Kompetencji

Cyfrowych. Kompetencje cyfrowe w województwach realizowane są na podstawie zapisów w innych

dokumentach strategicznych. Dwa województwa (mazowieckie i śląskie) posiadają osobne strategie

rozwoju społeczeństwa informacyjnego, a pozostałe regiony, doceniając wagę rozwoju kompetencji

cyfrowych, umieściły odpowiedni komponent w dokumentach o charakterze strategicznym, takich jak

strategie rozwoju, strategie innowacji lub polityki gospodarcze województw.

c) Działania na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych w regionach

Wszystkie regiony oświadczyły, że prowadzą działania mające służyć realizacji celów UE do 2030 r.,

określonych w dokumencie decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiająca program polityki

„Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.

Dla celu zakładającego, że do 2030 r. przynajmniej 80% osób w wieku 16-74 lata będzie posiadać co

najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, realizowane działania to m.in. projekty szkoleniowe

zakończone uzyskaniem certyfikatów (np. w województwie zachodniopomorskim „Certyfikowane

kursy komputerowe dla osób w wieku 50+” współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu

Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego

na lata 2014-2020), działania skierowane do seniorów (np. w województwie lubuskim

„Technologiczny Senior. 55+ aktywni w świecie cyfrowym” realizowany ze środków własnych

województwa) czy przedsięwzięcia skierowane do szkół (np. w województwie podlaskim

„Podniesienie kompetencji cyfrowych wśród uczniów i nauczycieli województwa podlaskiego”

współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego

Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020).

Strona 47 z 134

Jednocześnie w regionach realizowane są przedsięwzięcia będące przykładami dobrych praktyk w

obszarze kompetencji cyfrowych czy społeczeństwa informacyjnego, np. w zachodniopomorskim

„CyberGryf” współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju

Regionalnego

w

ramach

Regionalnego

Programu

Operacyjnego

Województwa

Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013, w małopolskim „Małopolska Chmura Edukacyjna”

realizowana w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata

2014-2020, w śląskim „SMART urzędnik” finansowany ze środków budżetu województwa czy w

opolskim „Projekt edukacyjny Opolskie Szkolnictwo Zawodowe bliżej rynku pracy 2”

współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego

Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020.

W zakresie realizacji celu zakładającego do 2030 r. co najmniej 20 milionów zatrudnionych

specjalistów w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w UE, przy zachowaniu

równowagi między liczbą kobiet i mężczyzn, województwa są mniej aktywne. W czterech regionach

nie prowadzi się działań, które mogłyby przyczynić się do wzrostu liczby specjalistów ICT. Są jednak

województwa, które w perspektywie finansowej 2014-2020 prowadziły takie działania i planują

podobne w nowej perspektywie finansowej. Przykładowo w niektórych regionach zapewnienia się

wsparcie rozwoju uczniom szczególnie uzdolnionym, w innych realizuje się projekty, które mogą

przyczynić się do zatrudnienia specjalistów w dziedzinie ICT. Na regionalnych uczelniach kształci się

przyszłych specjalistów na kierunkach informatycznych i pokrewnych, a w szkołach

ponadpodstawowych działają klasy o profilu informatycznym. Tworzy się centra innowacji i

technologii, szkoły, wspierając edukację, jak również modernizację technologiczną JST. Realizowane

projekty umożliwiają szkolenia i certyfikację specjalistyczną z uznanych na rynku certyfikatów

czołowych międzynarodowych firm ICT.

Realizacja rozwiązań przyczyniających się do równowagi między liczbą kobiet i mężczyzn wśród

specjalistów ICT najczęściej prowadzona jest przez zachowanie zasad równości szans i zapobiegania

dyskryminacji ze względu na płeć oraz zapewnienia równego dostępu kobiet i mężczyzn do

produktów i rezultatów projektów.

d) Bariery rozwoju kompetencji cyfrowych zdiagnozowane przez regiony

W przeprowadzonej przez urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji ankiecie

regiony zgłosiły następujące czynniki ograniczające wdrażanie projektów z przedmiotowego zakresu

 niedostateczna wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację tego celu,

 asymetryczny rozkład sieci osadniczej, w której dostęp do ośrodków edukacyjnych koncentruje się

w skrajnie usytuowanych miastach, a osoby mieszkające między nimi mają utrudniony dostęp do

rozwoju kompetencji,

 nierówna dystrybucja różnego rodzaju zasobów: zarówno zasoby materialne, takie jak posiadanie

sprzętu czy zdolność finansowania łącza internetowego, czas potrzebny na korzystanie z nowych

mediów, zasoby ludzkie – motywacja i odpowiednia wiedza techniczna kadr; zasoby społeczne relacje i sieci wsparcia pomagające uzyskać dostęp i umiejętności korzystania, zasoby kulturowe

ułatwiające korzystanie z infrastruktury i usług dostępnych w sieci,

Strona 48 z 134







– 51 –

Poz. 318

bariery „twarde” i bariery „miękkie” (te pierwsze to ograniczenia infrastrukturalne, np. brak

technicznych możliwości podłączenia się do internetu, czy finansowe, natomiast bariery „miękkie”

to brak wiedzy, motywacji, inne bariery psychologiczne, autowykluczenie, a także brak

odpowiednich umiejętności korzystania),

samorząd województwa ma znacznie ograniczone możliwości ubiegania się o środki na

realizację/koordynowanie dużych projektów tego typu (wykluczenie z grup potencjalnych

beneficjentów),

ryzyko niskiego zainteresowania potencjalnych uczestników oraz ograniczenia w realizacji ze

względu na czas pandemii, a szczególnie niechęć uczestników do udziału w szkoleniu w formie

zdalnej oraz częsta rezygnacja ze szkoleń w takiej formie (przede wszystkim w grupach 50+).

Jako główne czynniki hamujące działania w celu podniesienia kompetencji cyfrowych na rynku pracy

w województwach regiony wskazują m.in. brak wystarczającej kadry dydaktycznej oraz fakt, że

wiedza na temat potrzeb po stronie podaży na rynku pracy jest mocno rozproszona, co utrudnia

strukturyzację i przygotowanie celowanej oferty szkoleniowej. Narzędzia Obserwatorium Rynku Pracy

w zakresie badania potrzeb przedsiębiorców na konkretne stanowiska i towarzyszące im kompetencje

mają spore ograniczenia, co utrudnia projektowanie interwencji uwzględniającej oczekiwane w

przyszłości kompetencje cyfrowe i czas niezbędny na przygotowanie i przeprowadzenie

dedykowanych szkoleń.

Natomiast jako ważne problemy/przeszkody, które hamują wzrost liczby specjalistów ICT, w

szczególności kobiet, regiony wskazują na

 brak skoordynowanych działań między instytucjami kształcącymi specjalistów ICT,

 ograniczony rynek staży dla studentów i juniorów,

 występujące w niektórych częściach kraju problemy z przyciąganiem inwestorów zewnętrznych i

niskimi inwestycjami przedsiębiorstw,

 strukturę demograficzną niektórych regionów, w których zaczyna być widoczny trend starzenia się

społeczeństwa,

 dostępność do infrastruktury teleinformatycznej w niektórych częściach kraju wymaga wciąż

poprawy, szczególnie w obszarach słabo zurbanizowanych,

 ograniczenia wynikające z potencjału niektórych regionów w zakresie „produkcji” dóbr i usług ICT,

zbyt niskie zarobki, co motywuje mieszkańców do podejmowania pracy w ościennych

województwach.

W celu wyrównania szans w kontekście regionalnym niezbędna jest lepsza współpraca między

regionami oraz elastyczna koordynacja działań na szczeblu centralnym, prowadząca do usprawnienia

przepływu informacji, dzielenia się dobrymi praktykami, skuteczna diagnoza potrzeb regionów w celu

dostosowania instrumentów wsparcia. Stworzenie swoistego ekosystemu interesariuszy

podejmujących działania w różnych regionach kraju pozwoli osiągnąć efekt synergii i większą

skuteczność i efektywność działań w skali kraju.

Strona 49 z 134

6. Dotychczasowe osiągnięcia Polski w obszarze kompetencji cyfrowych

Wspieranie rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce jest celem szeregu programów rozwojowych

realizowanych od wielu lat.

Warto także wymienić projekty finansowane w ramach III osi priorytetowej Programu Operacyjnego

Polska Cyfrowa, która jest dedykowana podnoszeniu umiejętności cyfrowych, oraz Programu

Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój i Regionalnych Programów Operacyjnych. Również programy

regionalne nakierowane są na wyposażenie szkół w sprzęt, szkolenie nauczycieli, rozwijanie oferty

zajęć dodatkowych oraz szkolenia w zakresie ICT dla osób dorosłych.

Efekty tych działań znajdują swoje odzwierciedlenie w zewnętrznych zestawieniach i rankingach,

takich jak przywoływany powyżej indeks DESI dla państw członkowskich UE. Wśród pozytywnych

przykładów inicjatyw w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych w skali kraju można wymienić

6.1. Ogólnopolska Sieć Edukacyjna

Ogólnopolska Sieć Edukacyjna jest programem Ministra Cyfryzacji, realizowanym zgodnie z ustawą z

dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej, mającym na celu dostarczenie do

szkół szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego internetu. Operatorem programu OSE, dofinansowanego

w ramach POPC na kwotę ok. 538 mln zł, jest Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa –

Państwowy Instytut Badawczy (NASK), który umożliwia szkołom dostęp do internetu o symetrycznej

przepustowości co najmniej 100 Mb/s wraz z zaawansowanymi usługami z zakresu

cyberbezpieczeństwa. OSE to nie tylko infrastruktura, ale także zasoby edukacyjne na

ogólnodostępnej platformie e-learningowej „OSE IT Szkołą” dla uczniów, nauczycieli i rodziców.

Każda szkoła w Polsce może korzystać z bezpłatnych usług OSE. Do czerwca 2022 r. umowy o

świadczenie usług OSE podpisało 20,8 tys. szkół, a usługi uruchomiono w 20,45 tys. szkół.

Program zyskał uznanie na arenie międzynarodowej. W 2018 r. podczas finału międzynarodowego

konkursu World Information Summit on the Information Society (WSIS) OSE uzyskało prestiżową

nagrodę WSIS Prizes 201863.

Oprócz tego w ramach programu realizowane są liczne działania edukacyjno-informacyjne mające na

celu propagowanie bezpiecznego korzystania z internetu. Przykładem może być np. projekt OSEhero

mający na celu wspieranie nauczycieli w zdobywaniu wiedzy z zakresu bezpiecznego korzystania

z nowych technologii, rozwijania kompetencji cyfrowych w procesie nauczania i wspierania

pozytywnych zachowań online. Innym przykładem jest konkurs „OSE Wyzwanie”, adresowany do

wszystkich szkół w Polsce z miejscowości do 50 tys. mieszkańców, polegający na dostarczeniu,

instalacji i skonfigurowaniu pracowni mobilnych. W 2020 r. do szkół trafiło ok. 764 Mobilnych

Pracowni Komputerowych. Aby wesprzeć nauczanie zdalne w czasie pandemii, w ramach OSE,

zakupiono i udostępniono szkołom łącznie 60 tys. tabletów wraz z aktywną usługą bezprzewodowego

dostępu do internetu, za ok. 50 mln zł.

https://www.nask.pl/pl/dzialalnosc/cyfryzacja-polski/ose-ogolnopolska-siec-e/3311,Ogolnopolska-Siec-Edukacyjna.html.

Strona 50 z 134

6.2. Lekcja: Enter

Kolejny projekt finansowany w ramach POPC, skierowany do nauczycielek i nauczycieli oraz kadry

kierowniczej szkół podstawowych i ponadpodstawowych, w ramach którego prowadzone jest

doskonalenie kompetencji cyfrowych i metodycznych wykorzystywanych podczas codziennej pracy w

szkole oraz włączania technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz aktywizujących metod

nauczania w procesie kształcenia, jak również tworzenia własnych zasobów cyfrowych Ważnym

aspektem projektu jest przygotowanie nauczycieli do korzystania z różnego rodzaju e-zasobów i

aplikacji, które mogą być wykorzystywane podczas prowadzonych zajęć.

Łączna wartość projektu wynosi 48 955 499 zł. Planuje się, aby do czerwca 2023 r. w szkoleniach

wzięło udział po 15% nauczycieli z każdego województwa, w sumie ponad 75 tysięcy nauczycieli.

Szkolenia są przeznaczone dla nauczycieli wszystkich typów szkół odpowiedzialnych za nauczanie

wczesnoszkolne, przedmioty matematyczno-przyrodnicze, humanistyczne, artystyczne i

informatyczne.

6.3. Centrum Mistrzostwa Informatycznego (CMI)

CMI jest projektem finansowanym z POPC, który jest skierowany do młodzieży szkolnej (uczniowie

powyżej 4. klasy szkoły podstawowej), posiadającej ponadprzeciętne uzdolnienia informatyczne, oraz

nauczycieli. Jego celem jest podniesienie kompetencji kadry dydaktycznej, tj. osób prowadzących

zajęcia pozalekcyjne, rozwijające zainteresowania informatyczne, a także aktywizacja młodzieży

uzdolnionej informatycznie, pobudzanie kreatywności oraz promowanie współpracy zespołowej w

ramach kół informatycznych. Wypracowany system wsparcia uczniów i nauczycieli oraz materiały

edukacyjne będą mogły być wykorzystane, jeżeli projekt po ewaluacji zostanie zakwalifikowany do

kontynuacji. Oczekuje się, że CMI przyczyni się do zwiększenia liczby uczestników olimpiad w obszarze

informatyki oraz zwiększenia liczby specjalistów ICT w Polsce. Projekt, którego wartość wynosi

50 239 096,15 zł, został zapoczątkowany w 2018 r. i potrwa do końca 2023 r. W ramach projektu

planuje się przeszkolić 1500 nauczycieli, 75 innych osób dorosłych oraz 12 000 uczniów.

6.4. Otwarte dane

Zasoby danych, które posiadają państwowe archiwa, instytucje publiczne lub szeroko rozumiana

administracja, tworzą ogromny potencjał dla rozwoju gospodarki, badań naukowych i usług czy też

wsparcia działalności organizacji społecznych. Udostępnianie otwartych danych wymaga świadomości

co do potencjalnych korzyści płynących z rozwiązań bazujących na tych zasobach oraz umiejętności

zapewnienia odpowiedniej jakości danych, aby były one użyteczne dla użytkowników. Z drugiej strony

wykorzystywanie tych danych wymaga gotowości i kompetencji do budowania funkcjonalnych

rozwiązań na miarę potrzeb użytkowników. Stąd też pośrednio skala udostępniania, a następnie

wykorzystania, i jakość otwartych danych wskazują na kluczowe znaczenie cyfrowych kompetencji

społeczeństwa.

Już dziś widzimy, że Polska pod tym kątem stoi na wysokim poziomie. Jeżeli chodzi o otwarte dane we

wskaźniku DESI, polska administracja w 2021 r. zanotowała wynik 90% wobec 78% wartości

Strona 51 z 134

wskaźnika średniej unijnej64. W związku z czym w kategorii otwierania danych wg wskaźnika DESI

2021 Polska zajęła 6. miejsce – w 2019 r. Polska zajmowała 13. miejsce, co wskazuje na znaczący

postęp65. Według stanu na maj 2022 r., w portalu Dane.gov.pl posiadamy ponad 26 tysięcy otwartych

zasobów danych i 195 dostawców danych66.

W obszarze otwartych danych publicznych, wg rankingu European Commission's Open Data Maturity

z 2021 r., Polska zajmuje 4. miejsce w Europie (w 2020 r. było to miejsce 6.) i jest sytuowana w gronie

państw wyznaczających trendy (trend setters). To bardzo duży postęp, gdyż w 2018 r. Polska była na

14. miejscu, a w 2017 r. na 22. miejscu67.

Od 2012 r. Polska jest członkiem Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i wraz z nią realizuje program

obserwacji Ziemi Copernicus, flagowy europejski program kosmiczny służący pozyskiwaniu i

przetwarzania globalnych danych o stanie środowiska Ziemi. W celu podnoszenia jakości życia

obywateli UE program Copernicus dostarcza bezpłatnych i ogólnodostępnych danych oraz wspiera

użytkowników ekosystemem usług sieciowych (w tym punkty otwartego dostępu do danych

satelitarnych, kursy typu MOOC, narzędzia wizualizacji danych). Polska Agencja Kosmiczna (POLSA)

rozwija Narodowy System Informacji Satelitarnej68, gromadzący i udostępniający dane i produkty

obserwacji Ziemi z programu Copernicus. POLSA uruchomiła ogólnodostępną platformę elearningową do nauki wykorzystania danych satelitarnych za pomocą szkoleń stacjonarnych, zdalnych

oraz e-learningowych, jak również materiałów edukacyjnych.

Z systemu Copernicus korzystają liczne przedsiębiorstwa i instytucje ekosystemu innowacyjności

gospodarki morskiej oraz morskie instytucje naukowe. W tym obszarze czołowym projektem jest

platforma SATBAŁTYK służąca działalności badawczej oraz bieżącemu monitoringowi Morza

Bałtyckiego. Zauważalny jest wzrost zainteresowania środowisk naukowych dostępem do danych

systemu Copernicus oraz aktywności instytucji naukowych na rzecz promocji narzędzi otwartego

dostępu.

6.5. Sukces europejskiej inicjatywy CodeWeek w Polsce

Europejski Tydzień Kodowania jest oddolną inicjatywą krajów UE promującą w ciekawy i interesujący

sposób programowanie i umiejętności cyfrowe wśród uczestników. To szereg aktywności mających na

celu naukę i promowanie kodowania, robotyki, majsterkowania przy sprzęcie, drukowania 3D itp.

Stwarza ona młodym ludziom na poziomie szkoły ponadpodstawowej, podstawowej, a nawet

przedszkola, szansę na rozpoczęcie przygody z programowaniem przez udział w dziesiątkach

wydarzeń organizowanych przez wolontariuszy, nauczycieli i koordynatorów edukacyjnych, jak

również sprawdzenia się w licznych konkursach, hackathonach i warsztatach, dla tych, którzy

pierwsze kroki w kodowaniu mają już za sobą. W ramach programów Mistrzowie Kodowania, Klub

Młodego Programisty i innych powstają scenariusze zajęć i zasoby do nauki programowania, które są

szeroko wykorzystywane w czasie Tygodnia Kodowania. W 2014 r. Polacy zorganizowali 283

inicjatywy podczas Europejskiego Tygodnia Kodowania, a w 2021 r. aż 15 229 wydarzeń, co pozwoliło

64

65

66

67

68

https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/scoreboard/poland.

https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/desi.

https://dane.gov.pl.

https://data.europa.eu/en/dashboard/2021#intro.

Budowa Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej jest Priorytetem III Krajowego Programu Kosmicznego link.

Strona 52 z 134

Polsce uzyskać trzecie miejsce w Europie69. Dotychczas rekordowy był rok 2020, w którym Polacy

zgłosili 20 505 wydarzeń dotyczących programowania, dzięki czemu uzyskaliśmy pierwsze miejsce w

Europie70. W Polsce inicjatywę koordynuje biuro CodeWeek, w ramach którego współpracują

przedstawiciele NASK i KPRM: https://www.gov.pl/koduj/codeweek.

6.6. Akademia Innowacyjnych Zastosowań Technologii Cyfrowych (AI Tech)

W ramach rozwoju zaawansowanych kompetencji cyfrowych w 2020 r. został zainicjowany projekt

Akademia Innowacyjnych Zastosowań Technologii Cyfrowych, finansowany z POPC. Jego celem jest

stworzenie modelu systemowego kształcenia wysokiej klasy specjalistów w zakresie sztucznej

inteligencji, uczenia maszynowego oraz cyberbezpieczeństwa. Cel zostanie osiągnięty dzięki ścisłej

współpracy uczelni, administracji centralnej oraz wiodących firm działających w obszarze technologii

cyfrowych. Wypracowane rozwiązanie będzie wdrożone na szeroką skalę w latach 2021-27 przez

różne ośrodki akademickie, również te mające mniejsze doświadczenie w zakresie dydaktyki w ww.

obszarach. Trwają pierwsze edycje studiów realizowanych w tym projekcie, które cieszą się dużym

zainteresowaniem studentów. Projekt potrwa do 2023 r. i po jego ewaluacji zapadnie decyzja w

sprawie kontynuacji programu w kolejnych latach i ewentualnych usprawnieniach.

6.7. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019-2029

Wieloletni rządowy „Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019-2029” ma na celu

dokonanie horyzontalnych i stałych zmian w kształceniu młodzieży, a w szczególności najbardziej

utalentowanych młodych uczniów i studentów z zakresu algorytmiki, programowania i projektowania

gier komputerowych. Głównym celem PRTI jest zaktywizowanie młodzieży ze szkół

ponadpodstawowych oraz uczelni pod kątem rozwoju najbardziej zaawansowanych umiejętności

informatycznych, jakimi są algorytmiczne rozwiązywanie problemów i programowanie, w tym

dotyczące umiejętności ICT w obszarach: chmura obliczeniowa, sztuczna inteligencja, big data,

algorytmy uczenia maszynowego oraz projektowanie gier komputerowych, przez zapewnienie

wsparcia metodycznego i merytorycznego. Dzięki realizacji komplementarnych działań edukacyjnych

w ciągu zaledwie dekady polski rynek pracy zostanie wzbogacony o pięciocyfrową liczbę młodych

specjalistów ICT. Pilotaż w latach 2019 i 2020 w postaci organizacji kół informatycznych, wykładów,

webinariów, obozów edukacyjnych, sparingów i „Mistrzostw w Algorytmice i Programowaniu” objął

swoimi działaniami 596 uczniów oraz 28 nauczycieli, którzy uczestniczyli w szkoleniach i seminariach

wymiany doświadczeń oraz podnoszenia ich kompetencji w zakresie prowadzenia zajęć

szkoleniowych z wybitnie utalentowaną grupą uczniów. W zakresie projektowania gier

komputerowych odbyły się „Mistrzostwa w Projektowaniu Gier Komputerowych”, w których udział

wzięło 145 uczniów oraz 18 nauczycieli, którzy uczestniczyli również w konsultacjach online,

warsztatach, także na platformie VRchat, i rozwiązywaniu zadań w aplikacjach Badgecraft i

Badgewallet.

69

70

https://www.nask.pl/pl/aktualnosci/4324,CodeWeek2021-zakonczony-Polska-znow-na-podium.html.

https://www.nask.pl/pl/aktualnosci/3968,Polska-zwyciezca-CodeWeek2020.html.

Strona 53 z 134

Obecnie prowadzone są działania mające na celu uruchomienie kolejnych edycji na bazie

doświadczeń z pilotażu. PRTI jest finansowany ze środków budżetu państwa w kwocie 367,48 mln zł

do 2029 r.

6.8. Polskie Centrum Programu Safer Internet

Polskie Centrum Programu Safer Internet (PCPSI) powołane zostało w 2005 r. w ramach programu

Komisji Europejskiej Safer Internet, a obecnie funkcjonuje w ramach programu Digital Europe. Tworzą

je państwowy instytut badawczy NASK (koordynator PCPSI) oraz Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.

Centrum podejmuje szereg kompleksowych działań na rzecz bezpieczeństwa dzieci i młodzieży

korzystających z internetu i nowych technologii (m.in. kampanie społeczne, konferencje, szkolenia,

publikacja materiałów edukacyjnych). W ramach PCPSI w NASK funkcjonuje zespół Dyżurnet.pl,

którego podstawowym zadaniem jest analiza i reagowanie na zgłoszenia dotyczące potencjalnie

nielegalnych treści dostępnych w internecie, z których najważniejszymi są materiały przedstawiające

seksualne wykorzystywanie dzieci (ang. CSAM - child sexual abuse materials). W ramach Centrum

udzielana jest także pomoc psychologiczna młodym internautom, rodzicom i profesjonalistom,

w przypadkach zagrożeń związanych z korzystaniem z internetu oraz telefonów komórkowych

przez dzieci i młodzież (prowadzone przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę telefony zaufania: 116 111,

800 100 100).

6.9. NAVOICA

NAVOICA to ogólnopolska platforma edukacyjna oferująca bezpłatne kursy online typu MOOC (ang.

Massive Open Online Courses) realizowane przez uczelnie i instytucje edukacyjne. Jest ona dostępna

na stronie https://navoica.pl/. Platforma powstała na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa

Wyższego (obecnie MEiN) w ramach projektu „Polski MOOC”. Ośrodek Przetwarzania Informacji –

Państwowy Instytut Badawczy stworzył i stale rozwija platformę pod względem technologicznym.

Platforma jest skierowana do wszystkich, którzy chcą rozwijać i poszerzać swoją wiedzę. Materiały

dostępne w serwisie mogą być szczególnie przydatne dla uczniów i nauczycieli podczas kształcenia na

odległość. Wszystkie kursy na platformie NAVOICA są całkowicie bezpłatne. MEiN nie pobiera

żadnych opłat za rejestrację, zapisanie się na kurs, uczestnictwo w nim czy uzyskanie zaświadczenia.

Oferta edukacyjna platformy jest stale poszerzana i rozbudowywana. Obecnie oferuje ona niemal

200 kursów MOOC, z których wiele dotyczy obszaru szeroko pojętych kompetencji cyfrowych.

Strona 54 z 134

7. Powiązanie

strategicznymi

– 57 –

PRKC

z

krajowymi i

Poz. 318

europejskimi

dokumentami

Rozwój kompetencji cyfrowych jest jednym z kluczowych działań warunkujących realizację celów

rozwojowych Polski, wskazanych w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020

(z perspektywą do 2030), w kierunku modelu gospodarki opartej na wiedzy. Jak podkreślono w

zapisach SOR „nie będzie to jednak możliwe bez wykorzystania kompetencji cyfrowych. Stanowić

będą one o przewadze konkurencyjnej Polski w XXI wieku.”

PRKC jest realizacją działania wskazanego w Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego jako działanie

uzupełniające w obszarze Kapitał Ludzki, w celu szczegółowym (Podniesienie poziomu kompetencji

oraz kwalifikacji obywateli, w tym cyfrowych).

Podobnie wysoką rangę mają kompetencje cyfrowe w Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030

(ZSU), gdzie umiejętności cyfrowe wskazane są jako grupa umiejętności przekrojowych, a działania

przewidziane w niniejszym Programie wpisują się w koncepcję ZSU – stanowiąc uszczegółowienie

zawartych tam działań i celów.

Rysunek 1. Kluczowe dokumenty strategiczne na poziomie krajowym i unijnym uwzględnione w PRKC .

W Polityce Przemysłowej Polski rozwój społeczeństwa wysokich kompetencji jest, wraz z priorytetem

cyfryzacji gospodarki, jedną z pięciu kluczowych osi rozwoju. W osi „Cyfryzacja” wskazano trzy główne

wymiary, gdzie obok gromadzenia, usieciowienia i wykorzystania danych, nowych modeli

biznesowych i koncepcji Przemysłu 4.0 pojawia się rozwój kadr dla przemysłu przyszłości przez

wzmacnianie ich kompetencji cyfrowych, które są „kluczem do skutecznej transformacji cyfrowej

Strona 55 z 134

przedsiębiorstw i rozwoju kapitału ludzkiego w gospodarce cyfrowej”. W osi „Społeczeństwo

wysokich kompetencji” wskazano wprost, że rozwój kompetencji cyfrowych jest zasadniczym

elementem warunkującym wzrost produktywności pracy.

Podobnie w Polityce dla rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce od roku 2020 rozwój kompetencji

cyfrowych stanowi jeden z głównych elementów skuteczności jej realizacji. W celu pierwszym

,,AI i społeczeństwo” podkreślono, że działania, które mają uczynić z Polski jednego z większych

beneficjentów gospodarki opartej na danych, powinny opierać się na społeczeństwie świadomym

konieczności ciągłego podnoszenia wiedzy i umiejętności, w tym kompetencji cyfrowych. Polityka

podkreśla istotność inwestycji w kapitał ludzki, zarówno jeżeli chodzi o kompetencje kadry

zarządzającej, specjalistów, jak i pozostałych pracowników mających kontakt z nowymi

technologiami. Wymagać to będzie zwiększenia świadomości zachodzących procesów transformacji

cyfrowej, robotyzacji i automatyzacji. W dokumencie wskazano, że należy włączyć całe społeczeństwo

w tworzenie nowych zawodów gospodarki opartej na danych, a osobom zagrożonym utratą pracy

stworzyć odpowiednie warunki do podnoszenia kompetencji, zgodnie z trendami rynkowymi.

Istotnym elementem jest także wsparcie rozwoju najzdolniejszych uczniów i studentów przez cyfrową

edukację uwzględniającą zastosowanie rozwiązań cyfrowych w procesie nauczania, a także

opracowanie mechanizmów wspierania nauczycieli i pracowników systemu oświaty w podnoszeniu

kwalifikacji i rozwijaniu umiejętności cyfrowych w obszarze sztucznej inteligencji i nowych

technologii.

Strategia Produktywności 2030 przewiduje wprost konieczność opracowania i realizacji

kompleksowego Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych.

Strategia Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030 akcentuje zarówno niski

poziom transferu wiedzy i tempo przejmowania nowych technologii, jak i niski poziom wykształcenia,

kwalifikacji zawodowych i innowacyjności rolników oraz niski poziom umiejętności cyfrowych wśród

rolników – wskazując na konieczność działań skierowanych do tej grupy społecznej.

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego określa działania, które będą zachęcały do rozwijania

kompetencji cyfrowych, przez rozwój dostępnych treści i usług świadczonych drogą elektroniczną.

Jednocześnie realizacja celów tej strategii jest ściśle powiązana z realizacją niniejszego Programu,

gdyż bez wzmocnienia kompetencji cyfrowych trudno będzie osiągnąć znaczący wzrost wykorzystania

technologii cyfrowych oraz rozwój sektorów kreatywnych w polskiej gospodarce.

Konkretne działania dotyczące kompetencji cyfrowych, w ramach podejścia opartego na uczeniu się

przez całe życie, przewidziane są też w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030.

Przyjęta w 2021 r. Strategia na rzecz osób z niepełnosprawnościami 2021-2030 w części II.3 Dostęp

do usług, informacji oraz wiedzy i komunikacji, wskazuje na konieczność zapewnienia dostępu do

treści zamieszczanych w internecie oraz tworzonych usług dla wszystkich, co wiąże się zarówno z

umiejętnością pracowników sektora publicznego do tworzenia dostępnych cyfrowo treści i usług, jak i

kompetencjami cyfrowymi odbiorców, aby mogli swobodnie korzystać z udostępnianych im treści.

Ponadto powstają dokumenty strategiczne pozostające we właściwości poszczególnych ministerstw,

np. Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowuje dokument pn. Polityka cyfryzacji obszaru edukacji,

który obejmie cele rozwoju cyfrowego w systemie oświaty do 2030 r.

Strona 56 z 134

Program otwierania danych na lata 2021-2027 wskazuje na konieczność realizacji działań

nakierowanych na podnoszenie wiedzy i umiejętności pracowników administracji publicznej w

zakresie otwierania i zarządzania danymi oraz zwiększanie świadomości społecznej na temat

potencjału otwartych danych.

PRKC jest również komplementarny ze Strategią Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej na

Lata 2019-2024, a działania określone w ramach priorytetu III PRKC służą także realizacji celu

szczegółowego 4 Strategii cyberbezpieczeństwa – Budowanie świadomości i kompetencji społecznych

w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Działania służące podnoszeniu kompetencji cyfrowych w Polsce są już realizowane ze środków

Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa (POPC), Regionalnych Programów Operacyjnych 20142020 oraz Programu Operacyjnego Wiedza, Edukacja, Rozwój (POWER). Jednym z celów POPC jest

„Zwiększenie stopnia oraz poprawa umiejętności korzystania z internetu, w tym e-usług publicznych”.

Cel ten jest realizowany m.in. przez szkolenia dla osób dorosłych, ze szczególnym uwzględnieniem

osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym, naukę programowania dla dzieci, podnoszenie

kompetencji cyfrowych i dydaktycznych nauczycieli oraz pracowników instytucji kultury. Wspierane

są również umiejętności zaawansowane osób będących specjalistami ICT lub mających w przyszłości

zasilić sektor ICT. Realizowane są również projekty rozwijające uzdolnienia informatyczne wśród

młodzieży szkolnej oraz kształcące młodzież w zawodzie technik programista. Natomiast promowanie

zmiany postaw osób, które nie widzą potrzeby korzystania z narzędzi cyfrowych, realizowane jest

przez kampanie edukacyjno-informacyjne.

Programy regionalne nakierowane są przede wszystkim na wyposażenie szkół w sprzęt, szkolenie

nauczycieli oraz rozwijanie oferty zajęć dodatkowych, natomiast zgodnie z założeniami EFS+, ze

środków programów regionalnych na lata 2021-2027 będzie możliwa realizacja szkoleń w obszarze

kompetencji cyfrowych dla pracodawców i ich pracowników (szczególnie MŚP) w ramach celu

szczegółowego D oraz dla osób dorosłych, które chcą rozwijać swoje kwalifikacje i kompetencje z

własnej inicjatywy (cel szczegółowy G).

Z kolei program POWER skupiał się na przygotowaniu kadr szkolących nauczycieli, opracowaniu

systemu doskonalenia nauczycieli, szkoleń dla kadry kierowniczej systemu oświaty, rozwijaniu

e-zasobów i e-materiałów edukacyjnych oraz organizacji konkursów mających na celu

przekwalifikowanie pracowników na specjalistów ICT (w tym programistów).

Systematyzując i koordynując rozwój kompetencji cyfrowych w Polsce, PRKC będzie realizowany ze

środków finansowych pochodzących z budżetu państwa oraz z budżetu Unii Europejskiej, dostępnych

zarówno z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Recovery and Resilience

Facility - RRF), jak i z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu

Społecznego, korzystając z faktu, że w UE dostrzega się i podkreśla wagę rozwoju edukacji cyfrowej.

Działania zaplanowane w Programie będą realizowane ze środków Krajowego Planu Odbudowy oraz

przygotowywanych obecnie nowych programów, odpowiadających zakresem POPC (Fundusze

Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027) i POWER (Fundusze Europejskie dla Rozwoju

Społecznego).

Strona 57 z 134

Na poziomie europejskim, wśród sześciu filarów Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania

Odporności, znalazły się następujące elementy związane z podnoszeniem kompetencji cyfrowych



transformacja cyfrowa,



inteligentny, trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, w tym spójność

gospodarcza, miejsca pracy, wydajność, konkurencyjność, badania naukowe, rozwój i innowacje,

a także dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny z silnymi MŚP,



polityka na rzecz następnego pokolenia, dzieci i młodzieży, w tym edukacja i umiejętności.

Kluczowym dokumentem strategicznym UE, do którego odnosi się PRKC, z horyzontem czasowym

pokrywającym się z okresem realizacji PRKC, jest ogłoszony 15 września 2021 r. Program Polityki

2030 „Droga ku cyfrowej dekadzie”. Jednym z czterech obszarów działań określonych w ramach tego

programu jest „społeczeństwo posiadające kompetencje cyfrowe i wysoko wykwalifikowanych

specjalistów cyfrowych”.

PRKC jest też spójny z dokumentami programowymi określającymi priorytety i cele na okres 20212027 (kolejna perspektywa finansowa – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego

2021-2027). W Umowie Partnerstwa w ramach Celu 1 „Bardziej Inteligentna Europa” oraz Celu 4

„Europa o silniejszym wymiarze społecznym” wskazane są cele, do których realizacji przyczynią się

działania określone w niniejszym Programie.

Program uwzględnia również zalecenia Rady UE przyjęte w ramach Semestru Europejskiego w 2020 r.71

oraz horyzontalne programy i dokumenty: Program Cyfrowa Europa72, Nowy Europejski Program na

Rzecz Umiejętności, Zalecenie Rady w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez

całe życie z 22 maja 2018 r., Plan Działań na rzecz Europejskiego Filaru Praw Socjalnych73, Cele

Cyfrowej Dekady74, Plan Działań na rzecz Edukacji Cyfrowej (2021-2027).

Reasumując, PRKC jest zgodny z kierunkowymi działaniami Unii Europejskiej, a także zapisami

dokumentów strategicznych innych organizacji międzynarodowych, których Polska jest członkiem, jak

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). PRKC zakłada nadanie spójności

prowadzonym działaniom, ich monitorowanie, kontrolę i ewaluację.

71

72

73

74

Zalecenie Rady Unii Europejskiej w sprawie krajowego programu reform Polski na 2020 r. oraz zawierające opinię

Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r. COM(2020) 521 final z 20.05.2020.

https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/2020-european-semester-csr-comm-recommendation-poland_pl.pdf (dostęp 06.04.2020 r.).

COM(2021) 118 final Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European

Economic and Social Committee and the Committee of the Regions 2030 Digital Compass: the European way for the

Digital Decade.

COM(2021) 102 final { HYPERLINK "https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=COM%3A2021%3A102%

3AFIN&qid=1614928358298" } [dostęp 06.04.2021 r.].

COM(2021) 118 final.

Strona 58 z 134

8. Wizja rozwoju kompetencji cyfrowych

Wszyscy mieszkańcy Polski mają zapewnioną możliwość rozwoju kompetencji cyfrowych. Do roku

2030 większość społeczeństwa posiada kompetencje cyfrowe, pozwalające na czerpanie korzyści z

technologii cyfrowych w życiu prywatnym, zawodowym i publicznym oraz satysfakcjonujące

funkcjonowanie w społeczeństwie. Poziom kompetencji cyfrowych polskich obywateli nie odbiega od

średniej unijnej, a Polska w tym zakresie dynamicznie przesuwa się do grona państw-liderów UE.

Skuteczne korzystanie z kompetencji cyfrowych wzmocnione jest postawami jednostek,

warunkującymi pozytywne nastawienie do technologii oraz chęć do rozwoju kompetencji cyfrowych

przez całe życie. Znajomość korzyści i zagrożeń płynących z wykorzystania technologii cyfrowych jest

podstawą do budowania świadomego społeczeństwa cyfrowego.

Strona 59 z 134

9. Główne cele Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych na 2030 rok

1. 80% mieszkańców Polski będzie posiadać co najmniej podstawowe kompetencje cyfrowe.

2. 40% mieszkańców Polski będzie posiadać ponadpodstawowe kompetencje cyfrowe.

3. 6% pracujących będą stanowić specjaliści ICT.

4. 29% specjalistów ICT będą stanowić kobiety.

5. Na szczeblu administracji rządowej funkcjonować będzie ugruntowany i sprawdzony

mechanizm koordynacji i monitorowania działań wspierających rozwój kompetencji

cyfrowych, który bazuje na cyklicznie aktualizowanej diagnozie potrzeb społeczeństwa,

biorący pod uwagę najnowsze trendy technologiczne i gospodarcze.

Strona 60 z 134

10. Priorytety, cele szczegółowe i działania PRKC

Interwencja podejmowana w ramach PRKC wynika z celów głównych i szczegółowych, wytyczonych

na podstawie diagnozy w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych w poszczególnych grupach

docelowych. Przewidziano realizację działań w ramach pięciu następujących priorytetów rozwoju

kompetencji cyfrowych

I.

Rozwój edukacji cyfrowej.

II.

Zapewnienie każdemu możliwości rozwoju kompetencji cyfrowych.

III.

Wsparcie kompetencji cyfrowych osób pracujących.

IV.

Rozwój zaawansowanych kompetencji cyfrowych.

V.

Wzmocnienie zarządzania rozwojem kompetencji cyfrowych.

Ze względu na długi horyzont czasowy PRKC (do 2030 roku) zakłada się możliwość aktualizacji działań,

wynikającą ze zmian warunków, trendów technologicznych i gospodarczych.

W PRKC niektóre działania są przyporządkowane do kilku grup docelowych, jednak są opisane tylko w

ramach jednej grupy.

Tabela 5. Przyporządkowanie grup docelowych do priorytetów PRKC

Priorytet

Grupy docelowe

Rozwój edukacji cyfrowej

Dzieci w wieku przedszkolnym

Uczniowie

Studenci

Nauczyciele i edukatorzy

Zapewnienie każdemu

kompetencji cyfrowych

Wsparcie

kompetencji

pracujących

możliwości

rozwoju Użytkownicy technologii cyfrowych

Osoby stawiające pierwsze kroki w świecie cyfrowym,

w tym seniorzy

cyfrowych

osób Osoby pracujące

Przedsiębiorcy i osoby zarządzające

Pracownicy sektora publicznego

Rozwój

cyfrowych

zaawansowanych

Wzmocnienie

zarządzania

kompetencji cyfrowych

kompetencji

Specjaliści ICT

rozwojem Nie dotyczy

Jeżeli w poniższych charakterystykach działań w kategorii „podmioty współpracujące” znalazły się

podmioty takie jak JST, NGO, wojewódzkie biblioteki publiczne, regionalne ośrodki pomocy

społecznej, GOK, uczelnie, rady itp., należy przyjąć, że współpraca odbywa się wyłącznie na zasadzie

dobrowolności udziału tych jednostek w realizacji działań.

Strona 61 z 134

PRIORYTET I. Rozwój edukacji cyfrowej

I.1. Dzieci w wieku przedszkolnym

Dzieci od najmłodszych lat mają kontakt z technologiami cyfrowymi, dlatego ważne jest, aby już na

etapie wychowania przedszkolnego tworzyć im bezpieczne środowisko i kształtować nawyki, na bazie

których będą mogły rozwijać kompetencje cyfrowe na późniejszych etapach edukacji. Elementem

edukacji cyfrowej na tym etapie życia jest rozwijanie myślenia komputacyjnego, dzięki któremu dzieci

uczą się przewidywania następstw swoich działań, logicznego myślenia, budują podstawy dla rozwoju

kompetencji matematycznych, a przy odpowiednio prowadzonych zajęciach także zdobywają

kompetencje społeczne, umiejętność współpracy oraz efektywnego rozwiązywania problemów.

Należy zwrócić uwagę na edukację medialną jako całość, uwzględniającą zarówno media

elektroniczne, jak również media tradycyjne – książki, telewizję, prasę czy radio. Sojusz tych mediów

wpływa na rozbudzenie ciekawości, kreatywności oraz podstaw krytycznego myślenia dzieci.

Do prowadzenia elementów edukacji cyfrowej w przedszkolach niezbędne jest odpowiednie

przygotowanie nauczycieli wychowania przedszkolnego, zarówno na etapie studiów, jak i pracy

zawodowej.

Kluczowe jest wypracowanie i wdrożenie modelowego programu wychowania przedszkolnego

obejmującego elementy edukacji cyfrowej oraz zapewnienia wartościowych materiałów

metodycznych, scenariuszy zajęć i narzędzi dydaktycznych, dostosowanych do wieku przedszkolnego.

Równolegle z wprowadzeniem elementów edukacji cyfrowej do wychowania przedszkolnego

niezbędne jest zapewnienie rodzicom wsparcia w zakresie higieny cyfrowej i bezpiecznego

korzystania z technologii cyfrowych.

Cele szczegółowe

1. Objęcie dzieci w wieku przedszkolnym przygotowaniem do bezpiecznego, świadomego i

twórczego funkcjonowania w społeczeństwie informacyjnym.

2. Opracowanie ramowego programu szkoleń, scenariuszy zajęć i innych materiałów edukacyjnych

dla nauczycieli wychowania przedszkolnego, przygotowujących ich do pracy z dziećmi i ich

rodzicami.

Działania

I.1.1. Rozwijanie kompetencji cyfrowych w wychowaniu przedszkolnym.

I.1.2. Monitorowanie funkcjonowania w praktyce przedszkolnej podstawy programowej wychowania

przedszkolnego .

Charakterystyka działań

Działanie I.1.1. Rozwijanie kompetencji cyfrowych w wychowaniu przedszkolnym

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 62 z 134

Opis

Kształtowanie u dzieci w wieku przedszkolnym podstaw kompetencji cyfrowych.

Ze względu na obecność technologii cyfrowych w życiu dzieci w wieku

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 65 –

Poz. 318

Opis

przedszkolnym należy wyposażyć je w kompetencje cyfrowe, aby zadbać o ich

intelektualny rozwój w stymulującym środowisku edukacyjnym oraz stworzyć bazę

do dalszego kształcenia świadomych i kompetentnych cyfrowo obywateli.

Działanie obejmie opracowanie modelowego programu wychowania przedszkolnego

wraz przygotowaniem scenariuszy zajęć i innych materiałów edukacyjnych,

udostępnionych do wykorzystania przez nauczycieli w pracy z dziećmi oraz ich

rodzicami. Powstaną również materiały edukacyjno-informacyjne dedykowane

rodzicom dzieci w wieku przedszkolnym, ponieważ to rodzice jako pierwsi

wprowadzają dzieci w świat cyfrowy i potrzebują często wskazówek, jak to robić.

Opracowany zostanie program szkoleń dla nauczycieli wychowania przedszkolnego,

obejmujący

• metodykę rozwijania kompetencji cyfrowych u dzieci w wieku przedszkolnym, z

uwzględnieniem myślenia komputacyjnego, elementów programowania oraz

edukacji medialnej i higieny cyfrowej,

• podniesienie własnych kompetencji cyfrowych nauczycieli, tak aby mogli

swobodnie korzystać z ICT (także do komunikacji zdalnej z rodzicami) oraz

dobierać aplikacje i materiały edukacyjne stosowne do wieku przedszkolnego,

jak również tworzyć własne scenariusze zajęć i materiały,

• metody współpracy z rodzicami w zakresie bezpiecznego i zrównoważonego

korzystania z mediów cyfrowych oraz wychowania dzieci w erze technologii

cyfrowej.

W ramach działania planuje się przeszkolenie 45 000 nauczycieli wychowania

przedszkolnego. Przeszkoleni nauczyciele przeprowadzą spotkania informacyjne dla

rodziców, w celu zaznajomienia ich z programem edukacji cyfrowej ich dzieci oraz

zasadami higieny cyfrowej.

Ponadto możliwe będzie doposażenie placówek w niezbędny sprzęt do

kształtowania kompetencji cyfrowych dzieci.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, CPPC,

NASK, ORE, NGO, JST, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju

regionalnego, UKE

KPO

Do realizacji w latach 2022-2026.

Działanie I.1.2. Monitorowanie funkcjonowania w praktyce przedszkolnej podstawy programowej

wychowania przedszkolnego

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 63 z 134

Opis

Przygotowanie dzieci do bezpiecznego, świadomego i twórczego funkcjonowania w

społeczeństwie informacyjnym.

Aktualnie obowiązująca podstawa programowa wychowania przedszkolnego została

określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia

14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym

dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub

znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego

dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły

policealnej.

Zgodnie z załącznikiem „celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie

całościowego rozwoju dziecka” i w efekcie takiego wsparcia „osiągnięcie przez

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 64 z 134

– 66 –

Poz. 318

Opis

dziecko dojrzałości do podjęcia nauki na pierwszym etapie edukacji”, natomiast

jednym z zadań przedszkola jest „Tworzenie warunków umożliwiających bezpieczną,

samodzielną eksplorację elementów techniki w otoczeniu, konstruowania,

majsterkowania, planowania i podejmowania intencjonalnego działania,

prezentowania wytworów swojej pracy.”. Wśród osiągnięć dziecka na koniec

wychowania przedszkolnego określono m.in. „podejmowanie samodzielnej

aktywności poznawczej np. oglądanie książek, zagospodarowywanie przestrzeni

własnymi pomysłami konstrukcyjnymi, korzystanie z nowoczesnej technologii”.

Na podstawie tych bardzo ogólnych zapisów w dziedzinie rozwoju kompetencji

cyfrowych, można stwarzać dzieciom, stosownie do ich możliwości percepcyjnych,

warunki do nabywania wiedzy i umiejętności w zakresie edukacji medialnej, higieny

cyfrowej, korzystania z nowoczesnych technologii oraz rozwiązywania problemów z

wykorzystaniem metod i technik wywodzących się z informatyki, w tym logicznego i

komputacyjnego myślenia.

Aby poznać funkcjonowanie podstawy programowej w praktyce przedszkolnej pod

kątem potrzeby zmian, uzupełnień lub aktualizacji, należy monitorować obecność i

sposoby realizacji wsparcia rozwoju dzieci w obszarze kompetencji cyfrowych w

przedszkolach.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, ministra

właściwego do spraw rodziny, NGO, NASK, ORE, IBE, KRRiT

Budżet państwa

Do realizacji w latach 2023 i 2024.

I.2. Uczniowie

Odpowiednio przygotowani nauczyciele, środowisko i podstawa programowa, a w ślad za nią

programy nauczania w szkołach, są czynnikami, które stanowić będą bazę do kształtowania

kompetencji cyfrowych uczniów, a następnie w życiu dorosłym.

W szybko zmieniających się warunkach, wobec mnogości dostępnych narzędzi technologicznych,

nowych sposobów nauczania i konieczności aktualizacji wiedzy nauczycieli, bardzo ważne jest ciągłe

doskonalenie wszystkich elementów systemu, aby młodzi ludzie byli jak najlepiej przygotowani do

życia w społeczeństwie cyfrowym. Podstawa programowa, system organizacji procesu kształcenia,

metodyka nauczania, kompetencje nauczycieli, zasoby sprzętowe i edukacyjne oraz infrastruktura

sieciowa szkół wymaga cyklicznych przeglądów, ewaluacji i dostosowywania do aktualnych potrzeb w

zakresie edukacji cyfrowej. Zarówno rząd, jak i samorządy realizują działania mające na celu

doposażanie szkół i placówek oświatowych w sprzęt niezbędny do realizacji procesu kształcenia.

Nie ulega wątpliwości, że rozwijanie kompetencji cyfrowych powinno być prowadzone równolegle w

ramach różnych przedmiotów i w połączeniu z kształtowaniem innych umiejętności przekrojowych

(np. umiejętności osobiste, społeczne, obywatelskie i w zakresie uczenia się, przedsiębiorczości,

myślenia krytycznego, rozwiązywania problemów oraz pracy zespołowej). Istotne jest również

kształtowanie umiejętności związanych z edukacją medialną, w tym z szeroko pojętą higieną cyfrową,

etyką cyfrową oraz bezpiecznym korzystaniem z rozwiązań cyfrowych.

W celu zwiększenia udziału kobiet wśród specjalistów ICT zachodzi konieczność analizy przyczyn

niskiego odsetka dziewcząt i kobiet w kształceniu w zakresie ICT i na kierunkach ścisłych, a następnie

podjęcie działań naprawczych w tym obszarze już na najniższym poziomie kształcenia.

Cele szczegółowe

1. Przygotowanie dzieci i młodzieży do bezpiecznego, świadomego i twórczego funkcjonowania w

społeczeństwie informacyjnym.

2. Tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi zaawansowanych kompetencji cyfrowych oraz

talentów informatycznych, z uwzględnieniem potrzeby zwiększenia partycypacji dziewcząt w

obszarach związanych z technologiami cyfrowymi.

Działania

I.2.1. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029.

I.2.2. Monitorowanie funkcjonowania w praktyce szkolnej podstawy programowej kształcenia

ogólnego w obszarze rozwijania umiejętności cyfrowych dzieci i młodzieży.

I.2.3. Działania wspierające nauczanie o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie

(Cyberlekcje).

I.2.4. Centrum Mistrzostwa Informatycznego.

I.2.5. Projekt edukacyjny dla nauczycieli i uczniów klas 7-8 szkół podstawowych i ponadpodstawowych

w zakresie świadomego użytkowania nowych technologii (Bezpieczni w Sieci).

I.2.6. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT.

Strona 65 z 134

Charakterystyka działań

Działanie I.2.1. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029

Opisano w fiszce IV.1.5.

Działanie I.2.2. Monitorowanie funkcjonowania w praktyce szkolnej podstawy programowej

kształcenia ogólnego w obszarze rozwijania umiejętności cyfrowych dzieci i młodzieży

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Przygotowanie dzieci do bezpiecznego, świadomego i twórczego funkcjonowania w

społeczeństwie informacyjnym.

Zgodnie z aktualnymi zapisami podstawy programowej kształcenia ogólnego szkoła

ma stwarzać uczniom warunki do nabywania wiedzy i umiejętności potrzebnych do

rozwiązywania problemów z wykorzystaniem metod i technik wywodzących się

z informatyki, w tym logicznego i algorytmicznego myślenia, programowania,

posługiwania się aplikacjami komputerowymi, wyszukiwania i wykorzystywania

informacji z różnych źródeł, posługiwania się komputerem i podstawowymi

urządzeniami cyfrowymi oraz stosowania tych umiejętności na zajęciach z różnych

przedmiotów, m.in. do pracy nad tekstem, wykonywania obliczeń, przetwarzania

informacji i jej prezentacji w różnych postaciach. Celem podstawy programowej w

zakresie umiejętności cyfrowych jest przygotowanie nie tylko świadomego odbiorcy i

użytkownika, lecz przede wszystkim twórcy treści i narzędzi cyfrowych.

Ponieważ podstawa programowa z lat 2017-2018 jest jeszcze w toku wdrażania, w

latach 2023-2024 (będą to dwa ostatnie lata procesu wdrożenia) przewidziane jest

przeprowadzenie monitorowania jej funkcjonowania w praktyce szkolnej pod kątem

potrzeby zmian, uzupełnień lub aktualizacji, w tym jeżeli chodzi o szeroko rozumiane

umiejętności cyfrowe, w tym świadome i krytyczne korzystanie z mediów, zasady

umieszczania treści na platformach społecznościowych i krytyczną analizę tych

treści, budowanie odporności na fałszywe informacje, rozpoznawanie

manipulowania obrazem i dźwiękiem, higienę cyfrowa itp.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, ministra

właściwego do spraw rodziny, NGO, NASK, ORE, IBE, KRRiT

Budżet państwa

Do realizacji w latach 2023 i 2024.

Działanie I.2.3. Działania wspierające nauczanie o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i

cyberbezpieczeństwie (Cyberlekcje)

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Strona 66 z 134

Opis

Podniesienie kwalifikacji nauczycieli w zakresie wiedzy o bezpieczeństwie online

dzieci, zapewnienie dostępu do materiałów, które mogą być wykorzystywane

podczas nauczania zdalnego, jak i stacjonarnego, oraz podniesienie poziomu wiedzy

uczniów w zakresie bezpieczeństwa online, rozumianego nie tylko jako

cyberbezpieczeństwo, ale też wiedza i umiejętności dotyczące weryfikowania

dezinformacji i budowania odporności na to zjawisko.

W ramach działania opracowane zostaną scenariusze lekcji o cyberbezpieczeństwie

dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych, przeprowadzone zostaną szkolenia

dla nauczycieli oraz działania promujące projekt.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

NASK, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rodziny

Kategoria

Finansowanie

Stan realizacji

– 69 –

Poz. 318

Opis

Budżet państwa

W realizacji w latach 2021-2024.

Działanie I.2.4. Centrum Mistrzostwa Informatycznego

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Podniesienie kompetencji kadry dydaktycznej, tj. osób prowadzących zajęcia

pozalekcyjne rozwijające zainteresowania informatyczne, a także aktywizacja

młodzieży uzdolnionej informatycznie, pobudzanie kreatywności oraz promowanie

współpracy zespołowej w ramach kół informatycznych.

Projekt stanowi kompleksową koncepcję wzmocnienia polskiej edukacji

informatycznej ukierunkowanej na kształcenie uzdolnionych uczniów przy

zaangażowaniu najlepszych uczelni technicznych w kraju. Dzięki realizacji

wskazanych celów projekt wzmocni u uczniów chęć rozwoju zainteresowań z

zakresu algorytmiki i programowania, posłuży także upowszechnieniu idei

konkursów informatycznych oraz wyłoni zespoły zdolne do podjęcia rywalizacji w

zawodach informatycznych na poziomie krajowym oraz ogólnoświatowym.

Projekt skierowany jest do nauczycieli szkół podstawowych, ponadpodstawowych,

nauczycieli akademickich oraz innych osób dorosłych wykazujących predyspozycje

do pracy oraz zainteresowania pracą z wybitnie uzdolnioną młodzieżą – uczniów z

klas IV-VI szkół podstawowych, uczniów klas VII-VIII szkół podstawowych, uczniów

szkół ponadpodstawowych, w tym liceów ogólnokształcących i techników oraz

branżowych szkół I i II stopnia.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

CPPC, Politechnika Łódzka, AGH w Krakowie, Politechniki: Gdańska, Warszawska i

Wrocławska, Stowarzyszenia I love math i Cyfrowy Dialog, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

POPC

W realizacji w latach 2018-2023.

Działanie I.2.5. Projekt edukacyjny dla nauczycieli i uczniów klas 7 i 8 szkół podstawowych i

ponadpodstawowych w zakresie świadomego użytkowania nowych technologii (Bezpieczni w Sieci)

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 67 z 134

Opis

Przekazanie nauczycielom i uczniom wiedzy z zakresu cyberbezpieczeństwa,

kształtowanie postawy świadomego i krytycznego podejścia do treści

zamieszczonych w internecie oraz promowanie pozytywnych i bezpiecznych

zachowań online, w tym weryfikowania informacji i korzystania z doświadczenia

organizacji fact-checkingowych.

Realizacja projektu obejmuje

• udostępnienie strony i platformy e-learningowej (kursy online oraz panel

nauczyciela, za pomocą którego nauczyciele będą mogli kontrolować postęp

realizacji kursów, tworzyć klasy, zarządzać kursami uczniów oraz śledzić ich

postępy),

• realizację kursów e-learningowych przez uczniów i nauczycieli (18 kursów

e-learningowych obejmujących 6 modułów tematycznych: cyberprzemoc,

prywatność, cyberzagrożenia, nielegalne i szkodliwe treści, cyfrowe ślady i

wizerunek w sieci, fałszywe informacje),

• przygotowanie poradników dla nauczycieli zawierających 12 scenariuszy zajęć

powiązanych tematycznie z kursami e-learningowymi,

Kategoria

Opis

•

•

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Poz. 318

organizację konferencji szkoleniowej dla nauczycieli,

opracowanie nowego modułu szkoleniowego (3 kursy dla nauczyciela, starszych i

młodszych uczniów).

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

NASK

Budżet państwa

W realizacji w latach 2021-2024.

Działanie I.2.6. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 68 z 134

Opis

Wypracowanie modelu pracowni jako innowacyjnego rozwiązania na rzecz

aktywizacji cyfrowej oraz podnoszenia kompetencji cyfrowych nauczycieli, osób

dorosłych, dzieci i młodzieży oraz dotarcie z zaawansowanymi technologiami do

obszarów, gdzie mieszkańcy mają ograniczone możliwości korzystania z nich.

Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii (PAKT) to nowatorska koncepcja

pracowni /małego laboratorium / miniaturowej fabryki, dostępnej dla każdego, bez

ograniczeń wiekowych, w której możliwe stanie się wykonanie własnych projektów,

realizacji pomysłów za pomocą dostępnych w pracowni nowoczesnych urządzeń,

zastosowania zaawansowanych technologii oraz dzięki skorzystaniu z oferty szkoleń.

Nastawienie zajęć na poznawanie nowych możliwości technicznych, wspólne

szukanie i wypracowywanie rozwiązań będzie sprzyjało rozwojowi kompetencji

cyfrowych i społecznych. Kontakt z nowymi, zaawansowanymi technologiami już od

najmłodszych lat będzie mógł stanowić dobry impuls do wyboru w przyszłości branży

ICT jako ścieżki kariery, a dla osób dorosłych do podniesienia swoich kwalifikacji czy

nawet przekwalifikowania się. Misją projektu jest stworzenie sieci takich miejsc na

mapie Polski, które wesprą zwiększenie sprawczości wśród młodych ludzi,

wyrównywanie szans, a także zwiększenie konkurencyjności na rynku pracy w Polsce

i Europie. Projekt przyczyni się do stworzenia sieci edukatorów i wyspecjalizowanych

pracowni z wypracowaną ścieżką dydaktyczną – schematem możliwym do

przeskalowania i zastosowania w wielu kolejnych miejscach w Polsce. Oferta

podstawowa obejmować będzie pakiet wspólnych dla każdej pracowni scenariuszy

zajęć dydaktycznych, spójnych z podstawą programową różnych przedmiotów i

opartych na podejściu interdyscyplinarnym pod nazwą STEM/STEAM, tj. praca

projektowa i problemowa łącząca nauki ścisłe, technologię, inżynierię, matematykę i

opcjonalnie sztukę, a także zajęcia z zakresu robotyki, programowania i

multimediów. Oferowane będą również warsztaty mobilne dla szkół – każda z

organizacji przygotuje koncepcję własnego modelu działania mobiPAKTu w

zależności od typu mobilności (skrzynia, kontener, pojazd). Oferta warsztatów

mobilnych obejmować będzie zakres podstawowy (STEM/STEAM, robotyka,

multimedia), a także rozszerzona o np. AI lub VR (rzeczywistość wirtualna). Model

mobilnych działań ma na celu dotarcie do większej liczby beneficjentów projektu, do

mniejszych środowisk i miejscowości, w których nie ma możliwości korzystania z tak

zaawansowanej technologii. Ponadto oferta zajęć może być również przygotowana

dla dzieci w wieku przedszkolnym, a także studentów i rodziców, w zależności od

domeny funkcjonowania PAKTów. Prace warsztatowe realizowane będą w procesie

charakterystycznym dla pracy projektowej – od wymyślania, projektowania,

tworzenia po prezentowanie własnej pracy. Ten podział stref znajdzie

odzwierciedlenie w przestrzeni PAKT.

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 69 z 134

– 71 –

Poz. 318

Opis

Pracownie zostaną stworzone przez poszczególnych partnerów projektu

w 4 lokalizacjach w Polsce. Dzięki doświadczeniu poszczególnych partnerów w

realizacji projektów edukacyjnych skierowanych do różnych grup odbiorców lub

tworzenia zbliżonych do PAKT pracowni wypracowany zostanie wspólnie model

takiej wzorcowej pracowni, który najlepiej będzie spełniał swoją funkcję i realizował

zakładane cele.

Działania projektu kierowane są głównie do dwóch grup odbiorców, tj. do uczniów

oraz nauczycieli. Obejmują one ofertę podstawową oraz zaawansowaną. Ponadto

oferta zajęć może być również przygotowana dla dzieci w wieku przedszkolnym,

studentów, rodziców, ludzi młodych, dorosłych i seniorów, hobbystów,

majsterkowiczów, modelarzy, architektów, artystów i inżynierów w zależności od

domeny funkcjonowania PAKTów.

CPPC

Politechnika Łódzka, Stowarzyszenie ROBISZ TO, Stowarzyszenie „Miasta w

Internecie”, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

POPC

Do realizacji w latach 2022 i 2023.

I.3. Studenci

Studia, w tym studia o profilu pedagogicznym, to przeważnie ostatni etap formalnej edukacji młodych

ludzi. W tej fazie kształcenia powinny być rozwijane zaawansowane umiejętności, odpowiednie do

przyszłej ścieżki zawodowej absolwenta, którym towarzyszy dalsze kształtowanie postaw

świadomego użytkownika technologii cyfrowych.

Z punktu widzenia kompetencji przyszłości kluczowe dla wszystkich studentów stają się kompetencje

analizy danych z wykorzystaniem technologii cyfrowych i nowych narzędzi bazujących na

rozwiązaniach inteligentnych, które powinny być szczególnie wzmacniane w ramach kształcenia na

różnych specjalizacjach.

Tempo zmian zachodzących w obszarze technologii i zapotrzebowania gospodarki powinny być

uwzględnione w systemie edukacji na poziomie wyższym, tak aby dawać możliwość upraktycznienia

kształcenia (np. przez współpracę z przedsiębiorstwami, instytucjami publicznymi, staże,

zaangażowanie ekspertów w proces edukacyjny, realizację wspólnych projektów, gościnne warsztaty,

wykłady itp.).

Szybko zmieniające się oczekiwania rynków wymagają ciągłego przeglądu i systematycznej

aktualizacji standardów kształcenia i programów studiów.

Aby wspierać przyszłych liderów i najwyższej klasy specjalistów, odrębne działania powinny być

skierowane do studentów o najwyższych zdolnościach i kwalifikacjach. Realizować należy te działania

dwutorowo, zarówno przez rozwój kompetencji kadry akademickiej, pracującej z najzdolniejszymi

studentami i wspieranie nie tylko rozwoju ich wiedzy, ale również postaw mentorskich, jak i przez

stworzenie odpowiednich warunków i odpowiedniego systemu motywacyjnego (np. indywidualne

tryby studiów, wymiana międzynarodowa, współpraca z pracodawcami, konkursy i stypendia).

Cel szczegółowy

1. Wsparcie rozwoju zaawansowanych kompetencji cyfrowych w szkołach wyższych.

Działania

I.3.1. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029.

I.3.2. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT.

Charakterystyka działań

Działanie I.3.1. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029

Opisano w fiszce IV.1.6.

Działanie I.3.2. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT

Opisano w fiszce I.2.6.

Strona 70 z 134

I.4. Nauczyciele i edukatorzy

Kształtowanie kompetencji cyfrowych społeczeństwa zależy nie tylko od dostępności technologii

cyfrowych, ale przede wszystkim od umiejętności i kompetencji kadr szkoleniowych, zarówno

nauczycieli w szkołach, jak i edukatorów realizujących misję kształcenia na rynku szkoleniowym i w

przedsiębiorstwach. Poziom ich wiedzy oraz doświadczenia jest podstawą skutecznej edukacji

cyfrowej, dlatego ciągłe doskonalenie zawodowe tej grupy jest kluczem do rozwoju kompetencji

cyfrowych społeczeństwa. Działania wzmacniające umiejętności metodyczne w zakresie rozwoju

kompetencji cyfrowych dzieci w wieku przedszkolnym oraz uczniów będą nakierowane na dotarcie do

jak największej grupy nauczycieli. Z kolei w kształtowaniu kompetencji cyfrowych osób dorosłych

kluczową rolę odgrywa odpowiednie przygotowanie edukatorów, którzy będą mogli włączyć się w

działania opisane w PRKC, nakierowane zarówno na rozwijanie umiejętności użytkowników

technologii cyfrowych, jak i osób wykluczonych cyfrowo, wymagających wprowadzenia w świat

cyfrowy.

W gospodarce, w szczególności w firmach ICT, gwałtownie rośnie popyt na specjalistów baz danych,

statystyki czy uczenia maszynowego, które stanowią grunt dla rozwoju sztucznej inteligencji.

Nowoczesny system kształcenia powinien uwzględniać potrzeby edukacyjne w tym zakresie.

Nauczyciele powinni być wyposażeni w odpowiednie kompetencje, aby przygotować uczniów do

aktywnego, umiejętnego i świadomego funkcjonowania w świecie danych.

Zmiana trybu kształcenia w uczelniach wywołana przez epidemię COVID-19 i nieustanny rozwój

edukacji cyfrowej powoduje potrzebę zapewnienia nauczycielom akademickim wsparcia rozwoju

kompetencji cyfrowych, w tym w zakresie edukacji medialnej, koniecznych do kształcenia w formie

zdalnej i hybrydowej.

Cele szczegółowe

1. Wzmacnianie umiejętności metodycznych nauczycieli w zakresie rozwijania podstawowych i

zaawansowanych umiejętności cyfrowych uczniów z uwzględnieniem zasad cyberbezpieczeństwa.

2. Przygotowanie nauczycieli do pełnienia na terenie szkoły roli koordynatorów wspierających

innych nauczycieli w zakresie rozwijania umiejętności cyfrowych uczniów, w tym umiejętności

świadomego i krytycznego odbioru mediów.

3. Przygotowanie nauczycieli do umiejętnego kształtowania u dzieci w wieku przedszkolnym

podstaw umiejętności cyfrowych, z uwzględnieniem szeroko pojętej higieny.

4. Przygotowanie nauczycieli do przekazywania rodzicom wiedzy na temat

o programu edukacji cyfrowej ich dzieci,

o zasad higieny cyfrowej, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony dzieci przed treściami

nieodpowiednimi dla wieku, w tym pornograficznymi i patostreamingowymi,

o narzędzi dla rodziców wspomagających ochronę dzieci.

5. Stworzenie możliwości rozwoju kształcenia zdalnego w podmiotach systemu szkolnictwa

wyższego i nauki, opierającego się na kompetencjach cyfrowych.

Strona 71 z 134

6. Przygotowanie edukatorów do rozwijania kompetencji cyfrowych wśród osób dorosłych,

będących użytkownikami ICT oraz osób wykluczonych cyfrowo.

7. Zapewnienie rozwoju nowoczesnej dydaktyki cyfrowej oraz wysokiej jakości treści edukacyjnych.

Działania

I.4.1. Doskonalenie i rozwijanie metodycznych umiejętności nauczycieli w zakresie edukacji cyfrowej.

I.4.2. Rozwijanie kompetencji cyfrowych w wychowaniu przedszkolnym.

I.4.3. Rozwój e-kompetencji nauczycieli szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych.

I.4.4. Doskonalenie i rozwijanie umiejętności cyfrowych nauczycieli w zakresie sztucznej inteligencji.

I.4.5. Cyfrowy latarnik.

I.4.6. Rozwój kompetencji cyfrowych niezbędnych do prowadzenia nowoczesnego i wysokiej jakości

kształcenia w uczelniach oraz innych podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki.

I.4.7. Rozwój rozwiązań w zakresie dydaktyki cyfrowej.

I.4.8. Lekcja: Enter.

I.4.9. Działania wspierające nauczanie o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie

(Cyberlekcje).

I.4.10. Projekt edukacyjny dla nauczycieli i uczniów klas 7 i 8 szkół podstawowych i

ponadpodstawowych w zakresie świadomego użytkowania nowych technologii (Bezpieczni w Sieci).

I.4.11. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT.

I.4.12. Przygotowanie edukatorów do pracy w Klubach Rozwoju Cyfrowego.

I.4.13. System studiów podyplomowych nadających uprawnienia do nauczania informatyki osobom

niebędącym nauczycielami.

I.4.14. System studiów podyplomowych kwalifikacyjnych i doskonalących dla nauczycieli w zakresie

informatyki.

Charakterystyka działań

Działanie I.4.1. Doskonalenie i rozwijanie metodycznych umiejętności cyfrowych nauczycieli w

zakresie edukacji cyfrowej

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 72 z 134

Opis

Wzmacnianie umiejętności metodycznych nauczycieli w zakresie rozwijania

umiejętności cyfrowych uczniów.

1. Wypracowanie koncepcji i programów szkoleń oraz materiałów do przeszkolenia

pracowników placówek doskonalenia i nauczycieli w obszarach

• umiejętności cyfrowych i metodycznych – adekwatnych do poszczególnych

etapów kształcenia,

• umiejętności stosowania różnych metod i narzędzi oceniania i sprawdzania

osiągnięć uczniów,

• umiejętności wspierania uczniów w uczeniu się i motywowania uczniów do nauki,

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 75 –

Poz. 318

Opis

• umiejętności stosowania innowacyjnych metod kształcenia i innowacyjnych

rozwiązań w organizacji pracy szkoły,

• umiejętności wychowawczych i psychologicznych, w tym w zakresie relacji z

uczniami i rodzicami.

2. Przeprowadzenie szkoleń dla głównych adresatów (szkolenia hybrydowe).

3. Doposażenie placówek doskonalenia nauczycieli (publicznych i niepublicznych).

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

ORE, beneficjenci konkursowi, uczelnie, NGO, urząd obsługujący ministra właściwego

do spraw rozwoju regionalnego

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2023-2028.

Działanie I.4.2. Rozwijanie kompetencji cyfrowych w wychowaniu przedszkolnym

Opisano w fiszce I.1.1.

Działanie I.4.3. Rozwój e-kompetencji nauczycieli szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Przygotowanie nauczycieli do pracy z nowoczesnymi technologiami i materiałami

cyfrowymi w nauczaniu swojego przedmiotu podczas zajęć zdalnych i stacjonarnych.

Nauczyciele powinni posiadać umiejętność organizowania lekcji z uwzględnieniem

poziomu nauczania, metodyki przedmiotowej oraz różnych form prowadzania zajęć

dydaktycznych, wykorzystując urządzenia, programy, usługi sieciowe, a także cyfrowe

materiały edukacyjne. Oprócz tego kompetencje cyfrowe powinny umożliwiać

nauczycielom tworzenie własnych materiałów edukacyjnych do wykorzystania w pracy z

uczniami.

W celu zapewnienia uczniom bezpieczeństwa w intrenecie konieczne jest także nabycie

wiedzy dotyczącej świadomego i krytycznego korzystania z treści, odporności na

dezinformację, cyberprzemocy i higieny cyfrowej.

W ramach działania zostaną przygotowane i przeprowadzone szkolenia dla nauczycieli

dedykowane realizacji ww. potrzeb.

CPPC

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, IBE, ORE, urząd

obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, NGO

KPO

Do realizacji w latach 2022-2026.

Działanie I.4.4. Doskonalenie i rozwijanie umiejętności cyfrowych nauczycieli w zakresie sztucznej

inteligencji

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 73 z 134

Opis

Przygotowanie nauczycieli do rozwijania w procesie kształcenia umiejętności uczniów w

zakresie sztucznej inteligencji oraz poszerzenie umiejętności młodzieży w zakresie

sztucznej inteligencji.

Działanie zakłada

• wypracowanie koncepcji i programów szkoleń oraz materiałów do przeszkolenia

nauczycieli w zakresie sztucznej inteligencji,

• przeprowadzenie szkoleń dla głównych adresatów (szkolenia stacjonarne lub online

– w zależności od sytuacji epidemicznej),

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 76 –

Poz. 318

Opis

• doposażenie szkół w zakresie niezbędnym do realizacji projektu,

• uruchomienie systemów wsparcia dla nauczycieli (online).

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

Beneficjenci konkursowi, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju

regionalnego

Program

Fundusze

Europejskie

dla

Rozwoju

Społecznego

2021-2027

KPO

Do realizacji w latach 2023-2025.

Działanie I.4.5. Cyfrowy latarnik

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Przygotowanie nauczycieli do pełnienia na terenie szkoły roli koordynatorów

wspierających innych nauczycieli w zakresie rozwijania umiejętności cyfrowych

uczniów.

Przygotowanie nauczycieli do pełnienia roli koordynatorów wspierających innych

nauczycieli w zakresie rozwijania umiejętności cyfrowych uczniów. Przygotowanie

obejmie podnoszenie zarówno umiejętności cyfrowych, jak i kompetencji

metodycznych nauczycieli. Nauczyciele będą przekazywali swoją wiedzę innym

nauczycielom, a także uczniom w zakresie zgodnym z zapisami podstawy programowej.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

ORE, beneficjenci konkursowi, uczelnie, NGO, urząd obsługujący ministra właściwego

do spraw rozwoju regionalnego.

Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027,

budżet państwa

Do realizacji w latach 2023-2026.

Działanie I.4.6. Rozwój kompetencji cyfrowych niezbędnych do prowadzenia nowoczesnego i wysokiej

jakości kształcenia w uczelniach oraz innych podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 74 z 134

Opis

Stworzenie możliwości rozwoju nowoczesnych metod kształcenia, w tym kształcenia

zdalnego, w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, opierającego się na

kompetencjach cyfrowych i ich świadomym wykorzystaniu.

Biorąc pod uwagę ryzyko występowania sytuacji wymuszających zmianę trybu i form

kształcenia (m.in. epidemia COVID-19) oraz nieustanny rozwój narzędzi cyfrowych, a

także oczekiwań studentów i doktorantów, konieczne jest zapewnienie wsparcia dla

nauczycieli akademickich, które wpłynie na rozwój kształcenia m.in. w formie zdalnej.

Niezbędne jest również podnoszenie świadomości o wysokiej wartości dobrze

przygotowanych i przeprowadzonych zajęć w formie zdalnej oraz z użyciem technologii

informacyjno-komunikacyjnych (TIK). Wymaga to przeprowadzenia serii szkoleń z

technologicznych rozwiązań umożliwiających pracę zdalną, nauczanie na odległość oraz

rozwiązań, które mogą wspomóc nowoczesne kształcenie stacjonarne. Najistotniejszymi

zagadnieniami objętymi szkoleniami będą

• przygotowanie zajęć do przeprowadzenia w formie zdalnej,

• e-learning synchroniczny i asynchroniczny (rodzaje platform szkoleniowych, w tym

do prowadzenia zajęć na żywo),

• możliwości wykorzystania poszczególnych rozwiązań na różnego typu urządzeniach,

• wykorzystanie nowoczesnych narzędzi oraz TIK w czasie kształcenia stacjonarnego.

Beneficjentami działania będą mogły być uczelnie oraz inne podmioty systemu

szkolnictwa wyższego i nauki prowadzące kształcenie.

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 77 –

Poz. 318

Opis

Dla uczestników szkolenia będą bezpłatne.

Dofinansowanie będzie obejmowało wynagrodzenia dla prowadzących oraz koszty

organizacyjne.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2023-2027.

Działanie I.4.7. Rozwój rozwiązań w zakresie dydaktyki cyfrowej

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Zapewnienie rozwoju nowoczesnej dydaktyki cyfrowej oraz jej zastosowanie w

nauczaniu.

W związku z tym, że dydaktyka cyfrowa jest równoprawną formą kształcenia, celem

działania jest wsparcie aktywności związanej z tworzeniem zasobów oraz narzędzi

cyfrowych, służących do przygotowywania i realizacji zajęć z wykorzystaniem narzędzi

cyfrowych (w tym umieszczania treści na platformach typu MOOC).

Podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki otrzymają wsparcie na rzecz rozwoju

dydaktyki cyfrowej, tworzenia narzędzi cyfrowych, takich jak m.in. e-podręczniki,

e-materiały, materiały audiowizualne, multimedia, audiobooki, aplikacje i

oprogramowanie. Tworzone zasoby edukacyjne powinny być dostosowane do

indywidualnych potrzeb podmiotu w celu propagowania i stosowania tych rozwiązań w

prowadzonych zajęciach dydaktycznych.

W procesie projektowania ww. narzędzi beneficjenci powinni wziąć pod uwagę

wykorzystanie specjalistycznych baz publikacji naukowych i zasobów repozytoriów

cyfrowych dla poszczególnych dziedzin i dyscyplin oraz menedżery bibliograficzne.

Wsparcie będzie skierowane do pojedynczych osób oraz do grup prowadzących

dydaktykę w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, podmioty systemu szkolnictwa

wyższego i nauki prowadzące kształcenie

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2022-2027.

Działanie I.4.8. Lekcja: Enter

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Strona 75 z 134

Opis

Rozwój kompetencji nauczycieli w kierunku lepszego wykorzystania technologii

informacyjno-komunikacyjnych do swojej codziennej pracy.

Przygotowanie nauczycieli do korzystania z różnego rodzaju e-zasobów, które mogą być

wykorzystywane podczas prowadzonych zajęć, oraz do tworzenia własnych e-zasobów.

W szkoleniach weźmie udział 15% nauczycieli z każdego województwa.

Każdy nauczyciel odbędzie 40 godzin szkolenia, w tym 32 godziny szkoleń stacjonarnych

oraz 8 godzin szkoleń online. Nauczyciele będą mieli dostęp do specjalnej platformy

edukacyjnej do wymiany wiedzy; skorzystają z webinariów, podcastów, innych narzędzi

edukacyjnych.

Szkolenia są przeznaczone dla nauczycieli wszystkich typów szkół odpowiedzialnych za

nauczanie wczesnoszkolne, przedmioty matematyczno-przyrodnicze, humanistyczne,

artystyczne i informatyczne. Przewidziana jest także oferta zajęć dla dyrektorów szkół.

CPPC

Kategoria

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 78 –

Poz. 318

Opis

Konsorcjum: Fundacja Orange, Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego oraz

Instytut Spraw Publicznych, urzędy obsługujące ministrów do spraw oświaty i

wychowania oraz do spraw informatyzacji, urząd obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego

POPC

W realizacji w latach 2019-2023.

Działanie I.4.9. Działania wspierające nauczanie o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i

cyberbezpieczeństwie (Cyberlekcje)

Opisano w fiszce I.2.3.

Działanie I.4.10. Projekt edukacyjny dla nauczycieli i uczniów klas 7 i 8 szkół podstawowych i

ponadpodstawowych w zakresie świadomego użytkowania nowych technologii (Bezpieczni w Sieci)

Opisano w fiszce I.2.5.

Działanie I.4.11. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT

Opisano w fiszce I.2.6.

Działanie I.4.12. Przygotowanie edukatorów do pracy w Klubach Rozwoju Cyfrowego

Opisano w fiszce II.1.1.

Działanie I.4.13. System studiów podyplomowych nadających uprawnienia do nauczania informatyki

osobom niebędącym nauczycielami

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 76 z 134

Opis

Aktywizacja sektora pozaedukacyjnego do włączenia się w proces zaspokajania

potrzeb kadrowych szkoły dotyczący nauczycieli informatyki.

Wraz z wprowadzeniem nowej podstawy programowej informatyki zwiększyła się

liczba godzin dydaktycznych oraz wymagania w stosunku do nauczycieli tego

przedmiotu. Odpowiedzią MEiN na tę sytuację było powołanie na kilku uczelniach w

Polsce studiów podyplomowych kwalifikacyjnych i doskonalących w zakresie

informatyki i dla odpowiedniego przygotowania nauczycieli działanie to powinno być

przez MEiN kontynuowane. Nie ma jednak, poza studiami, możliwości nabywania

uprawnień do nauczania informatyki przez osoby niebędące nauczycielami.

Pozyskanie dla szkół kadr na część etatu z sektora prywatnego i przedsiębiorstw

znacząco poprawi sytuację kadrową, poziom nauczania informatyki i jednocześnie

zapewni synergię szkół z sektorem pozaedukacyjnym.

Edukacja formalna jest ważnym etapem w kształceniu kadr dla przyszłości, które

zasilają przedsiębiorstwa i cały sektor prywatny. Wzajemne zrozumienie potrzeby

współpracy i wsparcia dla edukacji jest ważne dla skuteczności procesu kształcenia w

obszarach: rozwoju sztucznej inteligencji, analizy dużych zbiorów danych itp.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

Urzędy obsługujące ministrów właściwych do spraw szkolnictwa wyższego i nauki

oraz do spraw informatyzacji, CPPC, uniwersytety z kierunkami informatycznymi, w

tym zaangażowane w realizację studiów podyplomowych dla nauczycieli w zakresie

informatyki, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

FERC, budżet państwa

Do realizacji w latach 2023-2030 – kilka edycji.

Działanie I.4.14. System studiów podyplomowych kwalifikacyjnych i doskonalących dla nauczycieli w

zakresie informatyki

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 77 z 134

Opis

Zwiększenie liczby nauczycieli przedmiotów informatycznych.

Celem jest zbudowanie stałego systemu finansowanych przez państwo studiów

podyplomowych kwalifikacyjnych i dokształcających dla nauczycieli w zakresie

informatyki, prowadzonych przez uniwersytety posiadające w swoich strukturach

wydziały matematyki i informatyki. Powołane i finansowane do tej pory przez MEiN

studia podyplomowe zaistniały tylko na kilku uniwersytetach. Zainteresowanie

nauczycieli zarówno studiami kwalifikacyjnymi, jak i doskonalącymi, jest bardzo

duże, tworzą się grupy rezerwowe oczekujące na kolejne edycje. Studia pokazały, że

nauczyciele potrzebują profesjonalnego wsparcia w zakresie nauczania informatyki.

Dotychczasowa podstawa programowa nie wymagała od nich znajomości

algorytmiki i programowania, nie poruszała zagadnień współczesnych, jak na

przykład myślenie komputacyjne, robotyka czy projektowanie i druk 3D. Oferta

obejmuje nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Pierwsza edycja

spowodowała utworzenie dobrze przygotowanych zespołów metodycznych w

zakresie metodyki nauczania informatyki na uczelniach. Stały system studiów

korzystnie wpłynie na rozwój naukowy tych ośrodków oraz zbudowanie synergii

szkoły – uczelnie wyższe. System kształcenia będzie koordynowany i rozwijany w

skali kraju.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki,

uniwersytety z kierunkami informatycznymi, w tym zaangażowane w realizację

studiów podyplomowych dla nauczycieli w zakresie informatyki

Budżet państwa

Do realizacji w latach 2023-2030 – kilka edycji.

PRIORYTET II: Zapewnienie każdemu możliwości rozwoju kompetencji

cyfrowych

II.1. Użytkownicy technologii cyfrowych

Użytkownik ICT to potencjalnie każdy obywatel Polski. Nawet osoby niekorzystające z internetu i

nieposiadające telefonu, w obliczu wszechobecnych technologii cyfrowych, mając styczność z

administracją publiczną, ochroną zdrowia, bankowością lub innymi usługami, coraz częściej są

zmuszane do załatwiania spraw za pomocą narzędzi elektronicznych i sieci. Dlatego niezwykle istotne

jest podnoszenie świadomości nieuchronności stałego rozwoju technologii cyfrowej oraz jej wpływu

na państwo, gospodarkę i ludzi oraz kształtowanie kompetencji cyfrowych i przeciwdziałanie

wykluczeniu cyfrowemu obywateli w celu zapewnienia im równego dostępu do usług i wyrównania

szans czerpania korzyści z transformacji cyfrowej.

Kolejnym obszarem ważnym z punktu widzenia użytkowników ICT jest permanentne podnoszenie

świadomości społecznej oraz kompetencji cyfrowych dotyczących działania rozwiązań bazujących na

algorytmach sztucznej inteligencji, podsuwających nam konkretne treści, które wpływają na

podejmowane przez nas decyzje. Równie istotną kwestią wymagającą wsparcia w ramach uczenia się

dorosłych jest cyberbezpieczeństwo, higiena cyfrowa oraz budowanie postaw zgodnych z zasadami

etyki cyfrowej.

Aby w wymienionych wyżej aspektach rozwoju kompetencji cyfrowych osiągnąć pożądane efekty,

potrzebne są systemowe, metodyczne i długotrwałe działania.

Cele szczegółowe

1. Stworzenie mechanizmu umożliwiającego stałe podnoszenie kompetencji cyfrowych osób

dorosłych.

2. Aktywizowanie lokalnych społeczności w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych.

3. Upowszechnienie wiedzy

cyberbezpieczeństwa.

z

zakresu

edukacji

medialnej,

higieny,

etyki

cyfrowej

i

4. Promowanie w społeczeństwie postawy uczenia się przez całe życie, z akcentem na rozwój

kompetencji cyfrowych.

Działania

II.1.1. Systemowe wsparcie edukacji cyfrowej dorosłych użytkowników ICT – Kluby Rozwoju

Cyfrowego.

II.1.2. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego, w tym

kompetencji cyfrowych.

II.1.3. Działania wspierające rodziców dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym w zakresie

bezpiecznego korzystania z nowych technologii (CyberRodzice).

II.1.4. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT.

II.1.5. Szkolenia dla obywateli z kompetencji cyfrowych.

Strona 78 z 134

II.1.6. Utworzenie sieci liderów kompetencji cyfrowych.

Charakterystyka działań

Działanie II.1.1. Systemowe wsparcie edukacji cyfrowej dorosłych użytkowników ICT – Kluby Rozwoju

Cyfrowego

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 79 z 134

Opis

Stworzenie mechanizmu umożliwiającego trwałe podnoszenie umiejętności cyfrowych

przez obywateli.

Działanie zakłada uruchomienie lokalnych centrów rozwoju kompetencji cyfrowych

(Kluby Rozwoju Cyfrowego) na bazie działających lokalnie instytucji, takich jak

mediateki, biblioteki, Lokalne Ośrodki Wiedzy i Edukacji, domy kultury, Centra Usług

Społecznych, Uniwersytety Trzeciego Wieku, kluby seniora, koła gospodyń wiejskich itp.

Kluby Rozwoju Cyfrowego nie będą stanowić nowych instytucji. Będzie to dodatkowo

uruchomiona funkcja w ww. instytucjach, które będą stanowiły rodzaj punktu

szkoleniowego i informacyjnego w zakresie podnoszenia kompetencji cyfrowych dla

ogółu społeczeństwa, a w szczególności dla grup osób wykluczonych lub osób o

specjalnych potrzebach, w tym seniorów. Projekt przysłuży się wyrównywaniu szans

osób zamieszkujących obszary o mniejszej dostępności do podstawowych usług

publicznych i szkoleniowych oraz sprzyja osiągnięciu spójności terytorialnej i budowaniu

więzi społecznych. Będzie także przeciwdziałać zjawiskom wykluczenia i bezrobocia.

Podmioty zainteresowane prowadzeniem Klubu Rozwoju Cyfrowego otrzymają

wsparcie szkoleniowe i finansowe, konieczne do jego uruchomienia oraz

funkcjonowania.

Usługi KRC będą dostępne dla wszystkich obywateli. W każdej zainteresowanej gminie

pojawi się miejsce, w którym

• mieszkańcy będą mogli skorzystać z bezpośredniej pomocy w pokonaniu bariery

mentalnej, utrudniającej „wejście” w świat cyfrowy i w uzyskaniu podstawowych

umiejętności cyfrowych,

• oferowane będą szkolenia cyfrowe odpowiadające potrzebom mieszkańców, w

szczególności szkolenia dedykowane osobom starszym,

• można będzie uzyskać informacje o dostępnej na rynku ofercie szkoleniowej w

zakresie specjalistycznych umiejętności cyfrowych,

• dostępna będzie informacja o wymaganiach rynku pracy w zakresie umiejętności

cyfrowych,

• możliwa będzie nauka korzystania z usług e-administracji,

• możliwe będzie użycie infrastruktury dla działań związanych z rozwojem

kompetencji cyfrowych podejmowanych w ramach różnorodnych inicjatyw,

• dla osób wykluczonych cyfrowo będzie istniała oferta szkoleń umożliwiających

nabywanie tzw. funkcjonalnych kompetencji cyfrowych, ukierunkowanych na

praktyczne wykorzystanie internetu, m.in. naukę korzystania z profilu zaufanego,

Indywidualnego Konta Pacjenta, rozliczania PIT-ów i korzystania z innych usług

online, oraz kompetencji w zakresie rozpoznawania fake newsów i oceny źródeł

informacji w internecie.

Planowana interwencja obejmuje w szczególności

• szkolenia dla edukatorów podejmujących zadanie podnoszenia umiejętności

cyfrowych i organizowania prac Klubu Rozwoju Cyfrowego,

• utworzenie planów działania Klubów Rozwoju Cyfrowego w oparciu o analizę

potencjału i potrzeb lokalnych,

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 82 –

Poz. 318

Opis

• doposażenie sprzętowe, zgodnie z planem działania Klubu Rozwoju Cyfrowego,

• zapewnienie koordynacji i standaryzacji działań KRC w zakresie organizacyjnym,

metodycznym, promocyjnym, oferty szkoleń i wydarzeń,

• łączenie zasobów i promowanie dobrych praktyk.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

CPPC, JST, NGO, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju

regionalnego, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rolnictwa i rozwoju wsi,

przedsiębiorstwa

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2022-2030.

Działanie II.1.2. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego,

w tym kompetencji cyfrowych

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 80 z 134

Opis

Zwiększenie wykorzystania technologii cyfrowych oraz zachęcanie do rozwijania

kompetencji cyfrowych.

Działanie składa się z parasolowej, wielowątkowej kampanii edukacyjno-informacyjnej,

skoncentrowanej na realizacji ww. celu oraz skorelowanej z innymi działaniami PRKC.

Do roku 2023 działanie realizowane jest w ramach projektu „Kampanie

edukacyjno-informacyjne na rzecz upowszechniania korzyści z wykorzystywania

technologii cyfrowych” [KEI] (działanie 3.4. POPC na lata 2014-2020). Projekt ten

przewidywał przeprowadzenie 5 ogólnopolskich kampanii edukacyjno-informacyjnych

w różnych obszarach tematycznych

• jakość życia – komunikacja skierowana do osób niekorzystających lub

niedostatecznie korzystających z rozwiązań cyfrowych, w szczególności osób

starszych. Celem kampanii jest zachęcenie tych osób do intensywniejszego

korzystania z ICT,

• e-usługi publiczne – komunikacja jest skierowana do wszystkich dorosłych

obywateli. Celem kampanii jest poinformowanie o dostępnych e-usługach

publicznych oraz zachęcenie do korzystania z nich,

• bezpieczeństwo w sieci – komunikacja jest skierowana do dorosłych obywateli, w

szczególności do rodziców i opiekunów dzieci i młodzieży. Celem kampanii jest

informowanie o zasadach higieny cyfrowej, zagrożeniach w sieci, w tym

dezinformacji oraz sposobach radzenia sobie z nimi i zaleceniu weryfikacji

informacji przed dalszym udostępnieniem,

• programowanie – komunikacja jest skierowana do rodziców i opiekunów dzieci w

wieku szkolnym. Celem kampanii jest odczarowanie słowa „programowanie” i

zachęcenie do edukacji dzieci w obszarze logicznego myślenia, kodowania i

programowania,

• cyfrowa przyszłość – kampania mająca na celu promocję „technologii przyszłości”,

które już są tworzone i niedługo staną się częścią naszego życia.

Dalsze działania edukacyjno-informacyjne są zaplanowane na lata 2023-2030, w ramach

planowanego do realizacji projektu dofinansowanego z FERC. Będą obejmowały w

szczególności komunikację dotyczącą promowania podnoszenia kompetencji

cyfrowych, e-usług publicznych, bezpieczeństwa w sieci, w tym edukacji medialnej i

higieny cyfrowej. Pozostałe obszary zostaną zidentyfikowane i uzupełnione na etapie

przygotowania projektu na dofinansowanie oraz w miarę rodzących się nowych

potrzeb.

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 83 –

Poz. 318

Opis

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

NASK, Centrum Nauki Kopernik oraz inne podmioty określone na kolejnych etapach

realizacji działania, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju

regionalnego, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rolnictwa i rozwoju wsi,

KRRiT, UKE

POPC (do 2023)

Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027 (do 2030)

W realizacji w latach 2017-2030.

Działanie II.1.3. Działania wspierające rodziców dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym w zakresie

bezpiecznego korzystania z nowych technologii (CyberRodzice)

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Wsparcie rodziców w zakresie edukacji o cyberbezpieczeństwie i wyposażenie ich

w narzędzia, które pomogą skuteczniej zadbać o cyberbezpieczeństwo dzieci.

Projekt kierowany jest do rodziców i opiekunów dzieci w wieku przedszkolnym i

szkolnym w zakresie bezpiecznego korzystania z mediów i nowych technologii.

W ramach projektu przygotowane zostaną poradniki, webinaria oraz działania

promujące projekt.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

NASK

Budżet państwa

Do realizacji w latach 2022-2025.

Działanie II.1.4. Pracownie Aktywnego Korzystania z Technologii – PAKT

Opisano w fiszce I.2.6.

Działanie II.1.5. Szkolenia dla obywateli z kompetencji cyfrowych

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 81 z 134

Opis

Podniesienie kompetencji cyfrowych umożliwiających obywatelom funkcjonowanie we

współczesnym świecie.

Analiza aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej Polski i widoczny deficyt umiejętności

cyfrowych wśród obywateli zmuszonych do załatwiania przez internet wielu spraw,

które dotychczas załatwiali bezpośrednio w placówkach, wyraźnie dowodzi, jak duża

jest potrzeba posiadania niezbędnych kompetencji cyfrowych.

Szkolenia i wsparcie w zakresie kompetencji cyfrowych zostaną skierowane do

obywateli, tak aby mieli możliwość korzystania z usług cyfrowych, mogli skutecznie

wspomóc naukę zdalną swoich dzieci, oraz szczególnie do grupy osób, których praca czy

sprawowanie opieki obejmuje osoby wykluczone. W zależności od potrzeb zostaną oni

wyposażeni w takie umiejętności i kompetencje cyfrowe jak: korzystanie z e-usług,

załatwianie spraw administracyjnych, obsługa komputera, komunikacja online,

wykorzystanie użytecznych narzędzi cyfrowych, w tym programów ułatwiających

funkcjonowanie osób niepełnosprawnych, umożliwiających nauczanie i uczenie się

online, pracę zdalną, korzystanie ze środków identyfikacji elektronicznej, bezpieczne,

świadome i krytyczne korzystanie z mediów i technologii cyfrowych. Przy wyborze

ostatecznych grup docelowych oraz zakresu wsparcia wykorzystane zostaną informacje

przekazane przez lokalnych liderów kompetencji cyfrowych (działanie II.1.6.).

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 84 –

Poz. 318

Opis

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

CPPC, NGO/NGO w partnerstwie z gminami, JST, urząd obsługujący ministra właściwego

do spraw rozwoju regionalnego, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw

rolnictwa i rozwoju wsi, UKE

KPO

Do realizacji w latach 2022-2026.

Działanie II.1.6. Utworzenie sieci liderów kompetencji cyfrowych

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 82 z 134

Opis

Wsparcie diagnostyczne, promocyjne i organizacyjne lokalnych społeczności w zakresie

rozwoju kompetencji cyfrowych.

Ideą planowanych działań jest stworzenie sieci liderów rozwoju cyfrowego, którzy,

znając charakterystykę regionu i specyficzne potrzeby danej społeczności lokalnej,

pomogą zaprojektować, właściwie ukierunkować i dotrzeć z interwencją podniesienia

kompetencji cyfrowych do mieszkańców gmin w całej Polsce.

W wyniku realizacji działań wyłonionych i przeszkolonych zostanie 2477 lokalnych

liderów kompetencji cyfrowych (w niemal każdej gminie w Polsce). Rozmieszczenie

liderów będzie uwarunkowane m.in. wielkością gminy, liczbą mieszkańców, poziomem

kompetencji cyfrowych. Dzięki ich działaniom możliwe będzie dotarcie do właściwych

grup odbiorców ostatecznych przez określenie zakresu, tematyki i form szkoleń

dedykowanych tym grupom odbiorców. Lider cyfrowy posiadający kompetencje

cyfrowe, społeczne, organizatorskie, przez bliski, bezpośredni kontakt ze społecznością

lokalną i różnymi instytucjami zaangażowanymi w rozwój regionu oraz dzięki

znajomości sytuacji regionu i lokalnych potrzeb w zakresie podnoszenia kompetencji

cyfrowych, będzie najlepszym źródłem informacji i wsparciem w projektowaniu

interwencji, które pozwolą lepiej ukierunkować dalsze działania założone w ramach

KPO.

W związku z powyższym zaplanowano wybór 73 beneficjentów, którzy wyłonią

lokalnych liderów rozwoju cyfrowego, tworząc w ten sposób sieć liderów w

poszczególnych regionach, a tym samym w całej Polsce. Liderzy dokonają diagnozy

potrzeb wśród lokalnych społeczności określając grupy osób potrzebujących wsparcia i

szkoleń z kompetencji cyfrowych (liczba osób, sposoby dotarcia do grup, rodzaj i zakres

szkoleń). Lokalni liderzy zostaną przeszkoleni, tak aby stanowili wsparcie dla

społeczności lokalnej, w szczególności osób wykluczonych cyfrowo. Liderzy będą w

transparentny sposób wyłaniani przez wybrane Organizacje Pozarządowe

(beneficjentów), które będą dodatkowo wspierały działania i kontakty liderów z

instytucjami społecznymi oraz samorządami. Liderzy będą wybierani spośród osób już

zaangażowanych w różne działania na rzecz regionu czy mieszkańców, ale też spośród

osób o szczególnych predyspozycjach do pełnienia tej roli. Będą oni pomagali w

organizacji szkoleń na terenie gminy, a także w miarę możliwości sami będą angażować

się w działania szkoleniowe oraz działania Klubów Rozwoju Cyfrowego (działanie II.1.1.).

CPPC

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, JST, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rolnictwa i rozwoju wsi, NGO

KPO

Do realizacji w latach 2022-2025.

II.2. Osoby stawiające pierwsze kroki w świecie cyfrowym, w tym seniorzy

Szybko zmieniające się technologie tworzą bariery rozwoju kompetencji cyfrowych i uwypuklają

różnice międzypokoleniowe w wykorzystywaniu ich potencjału w codziennym funkcjonowaniu. W

większości przypadków uświadomiony brak potrzeby i brak umiejętności stanowią największe

przeszkody w ucyfrowieniu osób niekorzystających z internetu.

Projektując działania ukierunkowane na walkę z wykluczeniem cyfrowym, warto pamiętać, że w

grupie osób niekorzystających z internetu możemy znaleźć osoby z różnego typu problemami i

dysfunkcjami zdrowotnymi, które mogą utrudniać korzystanie z narzędzi cyfrowych (np. problemy ze

wzrokiem), czy też z bardzo różnymi motywacjami, dotyczącymi tego, dlaczego chcą korzystać z

narzędzi cyfrowych (kontakt z bliskimi, rozwijanie pasji, kontakt ze społecznością).

Zjawiskiem, które również będzie miało fundamentalne znaczenie w tym obszarze, jest starzenie się

społeczeństwa. Duża część osób, które dzisiaj mają ponad 55 lat, nie została objęta transformacją

cyfrową w ich miejscach pracy, a już za chwilę wejdzie do kategorii seniora. Ich autonomia w obsłudze

narzędzi cyfrowych może nie tylko przysłużyć się tzw. srebrnej gospodarce, ale również pozytywnie

wpłynąć na programy opieki społecznej, funkcjonowanie ochrony zdrowia, czy relacje rodzinne i

społeczne.

Cele szczegółowe

1. Podejmowanie działań na rzecz przełamywania barier powodujących niekorzystanie z internetu.

2. Wsparcie osób wkraczających w świat cyfrowy w rozwiązywaniu problemów związanych z

korzystaniem z technologii cyfrowych.

3. Rozwijanie kompetencji cyfrowych osób nieposiadających żadnych lub podstawowych

kompetencji cyfrowych.

Działania

II.2.1. Rozwój kompetencji cyfrowych osób wykluczonych, z niepełnosprawnościami lub z niskim

poziomem kompetencji cyfrowych.

II.2.2. Systemowe wsparcie edukacji cyfrowej dorosłych użytkowników ICT – Kluby Rozwoju

Cyfrowego.

II.2.3. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego, w tym

kompetencji cyfrowych.

II.2.4. Zapobieganie wykluczeniu cyfrowemu osób odbywających karę pozbawienia wolności.

II.2.5. Szkolenia dla obywateli z kompetencji cyfrowych.

II.2.6. Utworzenie sieci liderów kompetencji cyfrowych.

II.2.7. Włączenie cyfrowe w ramach Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni+” na

lata 2021–2025.

Strona 83 z 134

Charakterystyka działań

Działanie II.2.1. Rozwój kompetencji cyfrowych osób wykluczonych, z niepełnosprawnościami lub z

niskim poziomem kompetencji cyfrowych

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Przygotowanie osób wykluczonych, z niepełnosprawnościami lub posiadających niski

poziom kompetencji cyfrowych do funkcjonowania w świecie cyfrowym.

Pandemia koronawirusa sprawiła, że korzystanie z kompetencji cyfrowych stało się

powszechne prawie we wszystkich dziedzinach życia zawodowego i społecznego, a

świadome i odpowiedzialne wykorzystywanie technologii cyfrowych stało się

gwarantem zachowania ciągłości funkcjonowania państwa, jak również umożliwiło

naukę i pracę zdalną. Niestety uwidoczniła także deficyt umiejętności cyfrowych,

sprawiając, że osoby nieposiadające tych kompetencji zostały zepchnięte na margines

prawie w każdym aspekcie życia – od zawodowego po towarzyskie. Grupami, które

zostaną objęte niniejszym działaniem, są przede wszystkim osoby starsze, w trudnej

sytuacji życiowej i społecznej, wykluczone, także cyfrowo, samotnie wychowujące

dzieci, kobiety w ciąży, w tym zamieszkujące domy opieki dla matek z małoletnimi

dziećmi i kobiet w ciąży, osoby bezrobotne lub bierne zawodowo, opiekunowie i

wychowankowie z rodzinnych domów pomocy, uchodźcy, osoby niepełnosprawne i ich

opiekunowie, osoby objęte opieką społeczną oraz pracownicy domów pomocy

społecznej, jak również osoby posiadające niskie kompetencje cyfrowe. Ich

samodzielność w obsłudze urządzeń i aplikacji cyfrowych spowoduje rozwój ich

autonomii oraz może zabezpieczyć wiele potrzeb życiowych i społecznych.

Do podnoszenia kompetencji cyfrowych wykorzystane zostaną głównie formy

kształcenia nieformalnego, zachęcające do aktywności w obszarze samodoskonalenia

oraz pokazujące, że zdobyte umiejętności mogą poprawić sytuację życiową i zawodową

oraz podnieść jakość życia.

Rozwój kompetencji cyfrowych będzie opierał się m.in. na rezultatach projektu „Szansa

– nowe możliwości dla dorosłych”, z wykorzystaniem przetestowanych modeli wsparcia

osób dorosłych o niskich umiejętnościach podstawowych (ze szczególnym

uwzględnieniem umiejętności cyfrowych). Działania szkoleniowe będą dostosowane do

potrzeb i umiejętności poszczególnych grup odbiorców.

Jednocześnie podjęte zostaną działania zmierzające do doposażenia osób wykluczonych

w niezbędny sprzęt, który umożliwi korzystanie z nabytych umiejętności cyfrowych.

W działaniu zostanie wykorzystany element zwiększający zainteresowanie osób

dorosłych edukacją w postaci zaangażowania lokalnych liderów kompetencji cyfrowych

(działanie II.1.6.) – osób, które są dobrze znane w danej społeczności i na swoim

przykładzie pokazują, jak zdobyta wiedza pomaga im w codziennym życiu: osobistym,

zawodowym czy społecznym.

CPPC

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, Fundacja Rozwoju

Systemu Edukacji, IBE, NGO, JST i partnerstwa pomiędzy NGO i JST, przedsiębiorstwa, w

tym dostawcy usług internetowych, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rolnictwa i

rozwoju wsi, UKE

KPO

Do realizacji w latach 2022-2026.

Działanie II.2.2. Systemowe wsparcie edukacji cyfrowej dorosłych użytkowników ICT – Kluby Rozwoju

Cyfrowego

Opisano w fiszce II.1.1.

Strona 84 z 134

Działanie II.2.3. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego,

w tym kompetencji cyfrowych

Opisano w fiszce II.1.2.

Działanie II.2.4. Zapobieganie wykluczeniu cyfrowemu osób odbywających karę pozbawienia wolności

Kategoria

Opis

Cel działania

Przygotowanie osób odbywających karę pozbawienia wolności do funkcjonowania w

społeczeństwie informacyjnym po wyjściu na wolność.

Nabycie umiejętności z zakresu użytkowania komputerów osobistych wraz z

powszechnie wykorzystywanymi narzędziami w postaci edytorów tekstu, arkuszy

kalkulacyjnych; korzystania z zasobów internetu w zakresie właściwym do

przeprowadzenia w warunkach izolacji więziennej, ze szczególnym uwzględnieniem

tematyki związanej z rynkiem pracy, poszukiwaniem i podjęciem zatrudnienia,

niwelowania deficytów w zakresie korzystania z e-usług.

W ramach projektu zakłada się dokonanie zakupu sprzętu komputerowego wraz z

materiałami eksploatacyjnymi oraz organizację szkoleń kierowanych do osób

odbywających karę pozbawienia wolności.

Realizacja projektu planowana jest w 45 wybranych jednostkach podległych

11 okręgowym inspektoratom Służby Więziennej (po 4 jednostki w 10 inspektoratach

oraz 5 jednostek w 1 inspektoracie).

Planowana jest organizacja 270 szkoleń, każde dla grupy 10-osobowej, co pozwoli na

przeszkolenie po 60 osób w każdej jednostce penitencjarnej.

Przyjęta formuła organizacji szkoleń uwzględnia zakup sprzętu komputerowego, co

implikuje zachowanie trwałości projektu, dając możliwość kontynuacji analogicznych

szkoleń w ramach prowadzonych programów readaptacyjnych związanych z

przygotowaniem osób pozbawionych wolności do powrotu na rynek pracy, jak również

ich readaptacji społecznej.

Realizacja zaplanowanych działań wymaga bezpośredniej koordynacji oraz nadzoru

Centralnego Zarządu Służby Więziennej z uwagi na konieczność zapewnienia unifikacji

przekazywanych treści szkolenia oraz zapewnienia ich efektywności. Projekt stanowi

moduł projektu: „Kompleksowe działania szkoleniowo-aktywizacyjne mające na celu

przygotowanie osób odbywających karę pozbawienia wolności do skutecznego powrotu

na rynek pracy i do społeczeństwa po zakończeniu odbywania kary pozbawienia

wolności”.

Centralny Zarząd Służby Więziennej

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw sprawiedliwości, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2022-2026.

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Działanie II.2.5. Szkolenia dla obywateli z kompetencji cyfrowych

Opisano w fiszce II.1.5.

Działanie II.2.6. Utworzenie sieci liderów kompetencji cyfrowych

Opisano w fiszce II.1.6.

Strona 85 z 134

Działanie II.2.7. Włączenie cyfrowe w ramach Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych

„Aktywni+” na lata 2021–2025

Kategoria

Opis

Cel działania

Zwiększanie umiejętności posługiwania się nowoczesnymi technologiami i

bezpiecznego, świadomego i krytycznego korzystania z nowych mediów przez osoby

starsze, a także upowszechnianie i wdrażanie rozwiązań technologicznych sprzyjających

włączaniu społecznemu oraz bezpiecznemu funkcjonowaniu osób starszych, w tym

wiedza o zagrożeniach związanych z dezinformacją i narzędziach do weryfikowania

informacji.

W ramach działania wspierana jest aktywność organizacji pozarządowych działających

na rzecz uczestnictwa osób starszych we wszystkich dziedzinach życia społecznego.

Program ma za zadanie przyczynić się do wzrostu zaangażowania osób starszych w

kontakty społeczne przez wzbogacenie oferty zagospodarowania ich czasu wolnego,

zwiększanie zaangażowania osób starszych w procesy partycypacyjne zachodzące

w życiu publicznym, podnoszenie kompetencji cyfrowych seniorów i kształtowanie

postaw sprzyjających wykorzystywaniu nowych technologii w życiu codziennym oraz

budowanie pozytywnego wizerunku starości i starzenia się, a także rozwijanie

kompetencji społecznych (wiedzy, umiejętności, postaw) wobec starości u osób w

każdym wieku.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego

NGO, wojewódzkie biblioteki publiczne, regionalne ośrodki pomocy społecznej, GOK

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 86 z 134

Budżet państwa

W realizacji w latach 2021-2025.

PRIORYTET III: Wsparcie kompetencji cyfrowych osób pracujących

III.1. Osoby pracujące

Transformacja cyfrowa polskiej gospodarki nie nastąpi bez podniesienia kompetencji cyfrowych osób

pracujących, a z drugiej strony pracujący nieposiadający odpowiedniego poziomu kompetencji nie

będą w stanie utrzymać swoich miejsc pracy, rozwijać swoich biznesów lub gospodarstw rolnych. Z

punktu widzenia interesu osoby pracującej, chcącej się rozwijać, budować swoją karierę lub utrzymać

miejsce pracy, niezbędna jest gotowość do uczenia się przez całe życie.

Istotnym instrumentem polityki na rzecz uczenia się przez całe życie jest Zintegrowany System

Kwalifikacji (ZSK), którego elementami są Polska Rama Kwalifikacji (PRK), Zintegrowany Rejestr

Kwalifikacji, ogólne zasady dotyczące zapewniania jakości nadawania kwalifikacji, walidacji oraz

przenoszenia i akumulowania osiągnięć (zgodnie z europejskimi zaleceniami w tym zakresie).

Rozwijanie elementów ZSK w odniesieniu do kompetencji cyfrowych powinno pomóc obywatelom w

planowaniu własnej kariery zawodowej, ułatwić im podnoszenie kwalifikacji, zdobywanie nowych

zawodów, wybór szkoły, uczelni oraz odpowiednich szkoleń, wliczając te prowadzone w ramach

PRKC. Z kolei pracodawcom umożliwi lepszą identyfikację kwalifikacji ważnych z punktu widzenia

prowadzonej działalności, właściwy dobór kadr oraz ułatwi wspieranie rozwoju zawodowego

pracowników, jak również zwiększy szanse zdobywania zamówień na europejskim rynku przez

możliwość wykazania kwalifikacji posiadanych kadr. Inicjowanie i prowadzenie działań na rzecz

włączania w Zintegrowany System Kwalifikacji nowych kwalifikacji rynkowych w obszarze

kompetencji cyfrowych należy do zadań Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych (Działanie V.1.1.).

Wiele zawodów będzie doświadczało zmian związanych z cyfryzacją, szczególnie tych ze środka

drabiny zarobków/kompetencji, a prace niewymagające znajomości narzędzi cyfrowych będą

stopniowo znikały. Aby nie wystąpiło w Polsce bezrobocie technologiczne, osoby pracujące we

wszystkich dziedzinach gospodarki będą musiały uzyskać określone kompetencje cyfrowe.

Kwestia ta ma duże znacznie we wszystkich grupach wiekowych, ale jest szczególnie ważna w

przypadku osób młodych, wchodzących na rynek pracy i mających przed sobą perspektywę wielu lat

aktywności zawodowej, podczas której będą musieli stale rozwijać umiejętności, a nierzadko zmieniać

zawód. Teza ta znajduje swoje odzwierciedlenie w zaleceniu Rady z dnia 30 października 2020 r. w

sprawie pomostu do zatrudnienia – wzmocnienia Gwarancji dla młodzieży (GdM), w którym postuluje

się szczególną rolę rozwoju kompetencji cyfrowych we wsparciu osób młodych na rynku pracy, w tym

ocenę tych kompetencji u wszystkich uczestników programu GdM. Nowa edycja Planu Gwarancji dla

młodzieży w Polsce uwzględnia ten postulat, będąc jednocześnie komponentem szerszego programu

aktywizacyjnego dla osób młodych pn. Godna praca dla młodych, w którym przewidziano, że do

2030 r. 1,5 mln osób do 30. roku życia zostanie objętych wsparciem w zakresie podnoszenia

kompetencji cyfrowych.

Obok typowych kompetencji cyfrowych należy podkreślić wagę praktycznych umiejętności

rozwiązywania problemów, przy wykorzystaniu narzędzi cyfrowych i nowoczesnych technologii.

Pracownik wyposażony w takie umiejętności będzie mógł utrzymać się na rynku pracy mimo

postępującej automatyzacji (także procesów biznesowych), robotyzacji oraz kobotyzacji, a osoba

Strona 87 z 134

prowadząca własną działalność gospodarczą lub gospodarstwo rolne będzie w stanie wykorzystywać

wymienione zjawiska i procesy na swoją korzyść.

Cele szczegółowe

1. Promowanie proaktywnej postawy nakierowanej na podnoszenie kompetencji cyfrowych w

reakcji na zmiany na rynku pracy spowodowane cyfryzacją, automatyzacją oraz kobotyzacją

(współpracą między sztuczną inteligencją a człowiekiem).

2. Stały monitoring podaży i popytu na kompetencje cyfrowe.

3. Wsparcie dla programów rozwoju kompetencji cyfrowych osób pracujących.

4. Zwiększenie kompetencji osób pracujących w obszarze cyberbezpieczeństwa w realiach

gospodarki cyfrowej.

Działania

III.1.1. Kolegia Kompetencji Cyfrowych.

III.1.2. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego, w tym

kompetencji cyfrowych.

III.1.3. e-Kompetencje w obszarze cyberbezpieczeństwa.

III.1.4. Rozwój zastosowań technologii cyfrowych w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i

nauki.

III.1.5. Kompetencje przyszłości w Przemyśle 4.0.

Charakterystyka działań

Działanie III.1.1. Kolegia Kompetencji Cyfrowych

Opisano w fiszce IV.1.3.

Działanie III.1.2. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego,

w tym kompetencji cyfrowych

Opisano w fiszce II.1.2.

Działanie III.1.3. e-Kompetencje w obszarze cyberbezpieczeństwa

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 88 z 134

Opis

Rozwój kompetencji z obszaru cyberbezpieczeństwa pracowników instytucji sektora

publicznego, mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw oraz rolników.

W ramach projektu realizowane będą działania wspierające rozwój zaawansowanych

kompetencji specjalistycznych z zakresu cyberbezpieczeństwa dla pracowników

instytucji sektora publicznego oraz mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, jak

również rolników. W ramach projektu realizowane będą zarówno szkolenia

specjalistyczne dopasowane do potrzeb urzędów, przedsiębiorców oraz rolników, jak i

kampanie informacyjne.

Prowadzenie działań dla kadr podmiotów publicznych oraz przedsiębiorców będzie

spójne z działaniem 2.2. FERC „Wzmocnienie krajowego systemu cyberbezpieczeństwa”

w ramach współpracy m.in. z centrami wymiany i analizy informacji (ISAC), uczelniami

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 91 –

Poz. 318

Opis

oraz organizacjami pozarządowymi kompetentnymi w obszarze cyberbezpieczeństwa.

Wiedza i umiejętności uzyskane w projekcie pozwolą uczestnikom na zdobywanie

uznawanych rynkowo certyfikatów.

Dodatkowo, kontynuowana będzie kampania informacyjno-edukacyjna na rzecz

bezpiecznego korzystania z internetu, narzędzi oraz aplikacji, skierowana do

społeczeństwa, przedsiębiorców i rolników.

CPPC

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rolnictwa i rozwoju wsi

Program Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027

Do realizacji w latach 2022-2029.

Działanie III.1.4. Rozwój zastosowań technologii cyfrowych w podmiotach systemu szkolnictwa

wyższego i nauki

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Rozwijanie u pracowników podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, innych

niż nauczyciele akademiccy, kompetencji cyfrowych niezbędnych do obsługi procesów

w ww. jednostkach.

W związku ze specyfiką pracy w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki

konieczne jest specjalistyczne przygotowanie pracowników administracyjnych oraz

technicznych ww. podmiotów do obsługi inteligentnych systemów zarządzania

procesami, a tym samym podnoszenie ich kompetencji cyfrowych.

W szczególności wsparcie będzie dotyczyło podnoszenia umiejętności w zakresie

obsługi systemów do elektronicznego obiegu dokumentów, systemów do obsługi

studentów, systemów do składania wniosków projektowych oraz oprogramowania

niezbędnego do wydajnego funkcjonowania podmiotów.

Beneficjentami działania mogą być wszystkie podmioty systemu szkolnictwa wyższego i

nauki kształcące studentów.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, podmioty systemu szkolnictwa

wyższego i nauki prowadzące kształcenie

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2022-2027.

Działanie III.1.5. Kompetencje przyszłości w Przemyśle 4.0

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 89 z 134

Opis

Celem działania jest podniesienie kompetencji przyszłości, niezbędnych do

transformacji cyfrowej do Przemysłu 4.0, wszystkich uczestników środowiska

biznesowego, przy wykorzystaniu różnorodnych narzędzi.

Planowane są różnorodne działania skierowane do różnych grup pracowników.

W celu rozwoju kompetencji cyfrowych wśród pracowników organizacji planuje się

wykorzystanie modułu Transformacje, dostępnego w Platformie Cyfrowej Przemysłu

Przyszłości. Organizacje będą mogły skorzystać z następujących kategorii transformacji

cyfrowy model biznesowy, cyfryzacja procesów inżynierskich, cyfryzacja procesów

organizacyjnych i biznesowych, GOZ i zrównoważona produkcja, inteligentne

rozwiązania produkcyjne, kompetencje poznawcze i społeczne, kompetencje

Kategoria

Poz. 318

Opis

techniczne, odnawialne źródła energii, zaawansowane technologie, zarządzanie i

optymalizacja produkcji.

Rozwijana

jest

platforma

szkoleń

E-learning

Przemysłu

Przyszłości

(https://elearning.przemyslprzyszlosci.gov.pl/ ) będąca zbiorem bezpłatnych szkoleń,

wiedzy i pojęć związanych z przemysłem przyszłości. Baza wiedzy o przemyśle

przyszłości ma być pasywnym centrum rozwijania świadomości o technologiach w

Gospodarce 4.0 i składa się z

• szkoleń e-learningowych – poświęconych technologiom, modelom biznesowym,

cyberbezpieczeństwu oraz procesom transformacji cyfrowej,

• artykułów – krótkich, eksperckich artykułów branżowych o objętości do 20 tys.

znaków,

• opracowań – pogłębionych i obszernych opracowań oraz raportów do 80 tys.

znaków,

• słownika pojęć – zbioru haseł słownikowych dotyczących różnych zagadnień i pojęć

w obszarach związanych z Gospodarką 4.0 i przemysłem przyszłości.

W ramach Szkoły Lidera Przemysłu Przyszłości realizowane będą szkolenia managerów i

dyrektorów wyższego szczebla w celu zwiększenia ich wiedzy oraz kompetencji w

zakresie dojrzałości cyfrowej (a także procesu transformacji). Uczestnictwo w Szkole

Lidera odbywa się na zasadach pomocy de minimis o poziomie intencyjności

wynoszącym 100%. W każdej edycji udział weźmie do 20 uczestników (razem około 100

osób). Kurs trwa około 5 miesięcy (120 godzin szkoleniowych) i składa się z

następujących, powiązanych ze sobą elementów

• skanu dojrzałości cyfrowej – (w metodologii ADMA) realizowanego

w przedsiębiorstwach uczestników Szkoły Lidera,

• realizacji programu szkoleniowego – m.in. projektowanie nowoczesnych modeli

biznesowych, kreowanie wartości w gospodarce cyfrowej, smart product, smart

factory, service design, przegląd głównych technologii Przemysłu 4.0, kultura

organizacyjna przedsiębiorstw gospodarki cyfrowej, zarządzanie procesowe,

zarządzanie zmianą, zwinne metodyki zarządzania projektami, finansowanie

transformacji cyfrowej,

• opracowania założeń do strategii cyfrowych przedsiębiorstw.

Ponadto planowane jest uruchomienie w wybranych branżach (np. budowalna,

motoryzacyjna, meblarska, obróbka metali, przetwórstwo tworzyw sztucznych) tzw.

programów branżowych, polegających na

• przeprowadzeniu badania typu desk research najlepszych praktyk w krajach

będących liderami światowych rankingów innowacyjności w zakresie rozwoju

systemów wspierających rozwój kompetencji cyfrowych,

• przeprowadzeniu badań typu desk research w celu identyfikacji kluczowych

elementów krajowych łańcuchów wartości,

• dotarciu do przedsiębiorstw stanowiących kluczowe elementy zidentyfikowanego

łańcucha,

• zaoferowaniu usług analityczno-doradczych opracowanych na podstawie

najlepszych praktyk ukierunkowanych na podniesienie poziomu kompetencji

cyfrowych pracowników przedsiębiorstw, jak i całego łańcucha przy zachowaniu

optyki jego efektywności zgodnie z zasadami Europejskiego Zielonego Ładu,

Strona 90 z 134

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 91 z 134

– 93 –

Poz. 318

Opis

• przeprowadzeniu badania efektywności wdrożonych rozwiązań za pomocą

opracowanej metodyki.

Planuje się realizację pięciu 4-letnich programów branżowych realizowanych na terenie

całego kraju, w czasie których przeszkolonych zostanie łącznie 1000 osób.

Fundacja Platforma Przemysłu Przyszłości

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw gospodarki, Polska Sieć Hubów

Innowacji Cyfrowych, koordynatorzy klastrów, izby przemysłowo-handlowe, związki

pracodawców, parki technologiczne, spółki zarządzające specjalnymi strefami

ekonomicznymi, Sektorowa Rada ds. Kompetencji – Informatyka, Sektorowa Rada ds.

Kompetencji Cyberbezpieczeństwo i Telekomunikacja

Budżet państwa

W realizacji w latach 2020–2030.

III.2. Przedsiębiorcy i osoby zarządzające

Wraz ze wzrostem świadomości pracodawców i liderów organizacji tempo transformacji cyfrowej

przyspieszy, a w konsekwencji zwiększy się tempo zmian na rynku pracy i zapotrzebowanie na osoby

posiadające nowoczesny zestaw kompetencji.

Kompetencje cyfrowe są niezbędne osobom na stanowiskach kierowniczych, które muszą kierować

wdrażaniem cyfrowej transformacji. Wielu firmom pandemia uświadomiła, jak ważne jest zarządzanie

procesowe, w tym modelowanie procesów i oparta na nim cyfryzacja procesów wewnętrznych, ale i

rozwój zdalnych kanałów komunikacji i sprzedaży. Niektóre przedsiębiorstwa całkowicie zmieniły

profil działalności, wdrażając cyfrowe rozwiązania. Tym samym kompetencje cyfrowe menedżerów są

również istotne dla utrzymywania pozycji polskich przedsiębiorstw w globalnych łańcuchach dostaw.

Działania w obszarze kompetencji cyfrowych przedsiębiorców i kadr zarządzających powinny przede

wszystkim mieć na celu uświadamianie korzyści płynących z cyfryzacji oraz kształtowanie

umiejętności skutecznego wdrażania innowacji cyfrowych w firmach i gospodarstwach rolnych. Kadry

zarządzające, ale też pracownicy niższych szczebli, powinny widzieć cyfryzację i automatyzację jako

inwestycję długoterminową, a nie koszt lub zagrożenie dla miejsc pracy. Wiąże się to również ze

zwiększaniem kompetencji zarządzania zmianą oraz umiejętności kalkulacji i uzasadniania efektów

tych zmian.

Innym ważnym wymiarem jest pobudzanie świadomości zagrożeń cyfrowych w działalności

organizacji oraz korzyści płynących z budowania kultury cyberbezpieczeństwa. Nie bez znaczenia dla

menedżerów jest również znajomość i aktualizacja wiedzy na temat obowiązków wynikających z

regulacji i zasad ochrony danych oraz ochrony własności intelektualnej. Kolejną istotną kompetencją

menadżerów przyszłości jest umiejętność wykorzystywania wniosków z analizy danych do

podejmowania decyzji zarządczych i umiejętność stosowania modeli biznesowych wykorzystujących

nowe technologie do tworzenia przewagi konkurencyjnej podmiotów, którymi zarządzają.

Cele szczegółowe

1. Rozpowszechnienie wśród przedsiębiorców i kadry zarządzającej wiedzy na temat korzyści i

sposobów wdrożenia zarządzania procesowego oraz transformacji cyfrowej opartej na

wypracowanych modelach procesów.

2. Zwiększenie świadomości przedsiębiorców i kadry menadżerskiej co do konieczności podnoszenia

umiejętności cyfrowych własnych i pracowników.

3. Rozbudowa systemu szkoleń dla MŚP, NGO i innych organizacji, opartego o diagnozę potrzeb i

mentoring dla przedsiębiorców i kadry zarządzającej.

4. Zwiększenie świadomości cyberzagrożeń wynikających z funkcjonowania w realiach gospodarki

cyfrowej.

Działania

III.2.1. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego, w tym

kompetencji cyfrowych.

III.2.2. e-Kompetencje w obszarze cyberbezpieczeństwa.

Strona 92 z 134

III.2.3. Akademia Menadżera MMŚP – kompetencje w zakresie cyfryzacji.

III.2.4. Kompetencje przyszłości w Przemyśle 4.0.

Charakterystyka działań

Działanie III.2.1. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego,

w tym kompetencji cyfrowych

Opisano w fiszce II.1.2.

Działanie III.2.2. e-Kompetencje w obszarze cyberbezpieczeństwa

Opisano w fiszce III.1.3.

Działanie III.2.3. Akademia Menadżera MMŚP – kompetencje w zakresie cyfryzacji

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Wsparcie przedsiębiorstw w procesie transformacji cyfrowej.

Działanie zakłada objęcie wsparciem szkoleniowo-doradczym 3200 pracowników

przedsiębiorców z sektora MMŚP, które charakteryzują się niskim stopniem dojrzałości

cyfrowej. Dzięki wsparciu możliwa będzie zmiana dotychczasowych modeli biznesowych

w związku z implementacją narzędzi cyfrowych w ramach prowadzonej działalności

gospodarczej. Wsparcie szkoleniowo-doradcze doprowadzić ma do zdobycia co

najmniej jednej z następujących kompetencji: zarządzanie zmianą/transformacją

cyfrową; opracowanie modelu biznesowego; zarządzanie produktem; przywództwo i

zarządzanie zespołami w wirtualnym środowisku; marketing w gospodarce cyfrowej;

sprzedaż w gospodarce cyfrowej; przedsiębiorczość technologiczna, bezpieczeństwo

cyfrowe; zarządzanie cyfryzacją w inteligentnej fabryce; zarządzanie procesami w

transformacji cyfrowej; zarządzanie zintegrowanymi danymi.

Warunkiem skorzystania ze wsparcia jest przeprowadzenie analizy potrzeb

rozwojowych przedsiębiorstwa opartej o analizę strategiczną przedsiębiorstwa, ocenę

jego dojrzałości cyfrowej oraz analizę kompetencji kadry zarządzającej lub osób

przewidzianych do objęcia stanowiska kierowniczego. Wsparcie udzielane jest w

formule popytowej przy wykorzystaniu funkcjonalności Bazy Usług Rozwojowych.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Podmioty realizujące projekty na podstawie umowy o dofinansowanie zawartej z PARP,

urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, Sektorowa

Rada ds. Kompetencji – Informatyka, Sektorowa Rada ds. Kompetencji

Cyberbezpieczeństwo i Telekomunikacja

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020

Do realizacji w latach 2022 – III kwartał 2023.

Działanie III.2.4. Kompetencje przyszłości w Przemyśle 4.0

Opisano w fiszce III.1.5.

Strona 93 z 134

III.3. Pracownicy sektora publicznego

Sektor publiczny jest kluczowym elementem cyfrowej transformacji kraju, ponieważ ma bezpośredni

wpływ na jakość życia Polaków. Dobrej jakości bezpieczne rozwiązania tworzone przez administrację

budują zaufanie zarówno do usług cyfrowych, jak i do państwa.

Skuteczne wdrożenia innowacji cyfrowych zależą nie tylko od doświadczenia ich projektantów oraz

wykonawców, ale także od ich efektywnego wykorzystania, co wymaga zrozumienia specyfiki tych

rozwiązań i stałego podnoszenia kompetencji cyfrowych po stronie pracowników sektora

publicznego. Zrozumienie zasad funkcjonowania przedsiębiorstw i społeczeństwa w realiach

gospodarki cyfrowej jest kluczowe do skutecznego projektowania instrumentów wsparcia,

monitorowania i zarządzania nimi przez kadry sektora publicznego.

Dobrze przygotowani pracownicy sektora publicznego mają wpływ zarówno na jakość pojedynczych

usług i komfort obsługi obywatela, jak i na zmianę postaw przez zachęcanie obywateli do korzystania

z nowoczesnych narzędzi. Stąd też istotnymi kompetencjami, które powinni posiadać, są umiejętności

techniczne i komunikacyjne, pozwalające na kontakt wspierający korzystanie z e-usług. Bardzo

ważnym aspektem jest świadomość pracowników sektora publicznego dotycząca dostępności

cyfrowej treści i usług dla osób z niepełnosprawnościami oraz cyberzagrożeń pojawiających się wraz z

dostępem do cyfrowych narzędzi, takich jak elektroniczne przetwarzanie dokumentów czy

przechowywanie danych w chmurze.

Należy również zwrócić uwagę, że w ramach rozwoju cyfryzacji sektor publiczny mierzy się również z

wyzwaniem skutecznego zarządzania dużymi zbiorami danych. Zarówno zarządzający, jak i

pracownicy, powinni być świadomi potencjału, jaki drzemie w szerokim udostępnianiu danych

sektora publicznego do ich wykorzystania przez obywateli i podmioty gospodarcze.

Cele szczegółowe

1. Promocja rozwoju kompetencji cyfrowych wśród pracowników sektora publicznego.

2. Upowszechnienie kursów rozwoju kompetencji cyfrowych, cyberbezpieczeństwa i etyki cyfrowej

w sektorze publicznym.

3. Opracowanie systemu szkoleń online dla sektora publicznego w zakresie rozwoju kompetencji

cyfrowych i cyberbezpieczeństwa.

4. Wspieranie rozwoju kompetencji cyfrowych wśród pracowników sektora publicznego.

Działania

III.3.1. Szkolenia kompetencji cyfrowych pracowników administracji publicznej „Urząd online”.

III.3.2. Szkolenie pracowników JST z otwierania danych publicznych.

III.3.3. Szkolenia dla pracowników administracji publicznej w zakresie zarządzania i koordynowania

dostępności cyfrowej w projektach.

III.3.4. Cyfrowy rozwój oświaty w JST.

III.3.5. e-Kompetencje w obszarze cyberbezpieczeństwa.

Strona 94 z 134

III.3.6. #CyberbezpiecznySamorząd.

III.3.7. Edukacja DC – Systemowe kształcenie specjalistów do spraw dostępności cyfrowej.

III.3.8. Przyjazny urząd – szkolenia z zakresu dostępności cyfrowej.

III.3.9. Dostępność cyfrowa stron JST – zasoby, szkolenia, walidatory.

III.3.10. Poprawa dojrzałości cyfrowej placówek medycznych i instytucji ochrony zdrowia przez

wzmocnienie kompetencji cyfrowych.

III.3.11. Rozwój kompetencji cyfrowych pracowników kultury.

III.3.12. Cyfryzacja GOK-ów.

III.3.13. Rozwój zastosowań technologii cyfrowych w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i

nauki.

III.3.14. Rozwój kompetencji z obszaru cyberbezpieczeństwa pracowników wymiaru sprawiedliwości.

Charakterystyka działań

Działanie III.3.1. Szkolenia kompetencji cyfrowych pracowników administracji publicznej „Urząd

online”

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 95 z 134

Opis

Zwiększenie jakości świadczenia usług e-administracji oraz ich wykorzystania przez

wzrost kompetencji cyfrowych pracowników administracji publicznej na szczeblu

samorządowym.

Szkolenia z kompetencji cyfrowych dla kadry administracji publicznej na szczeblu

samorządowym nakierowane będą na zwiększenie poziomu umiejętności

projektowania i realizacji e-usług z pomocą platformy ePUAP, chmury krajowej, profilu

zaufanego itp. Działanie zagwarantuje sprawne, elastyczne i bezpieczne działanie

państwa w sytuacjach kryzysowych.

Jednocześnie przeprowadzone zostaną szkolenia pracowników administracji publicznej,

zajmujących się obsługą obywateli, aby mogli oni udzielać im wskazówek, w jaki sposób

mają załatwiać sprawy urzędowe online. W efekcie realizacji działania nastąpi wzrost

wykorzystania e-usług, umożliwiających załatwianie spraw urzędowych w trybie

zdalnym, bez wychodzenia z domu.

Szkolenia personelu placówek administracji będą dostosowane do ich potrzeb i

poziomu kompetencji cyfrowych.

Projekt zakłada również zakup laptopów, które będą służyły trenerom prowadzącym

szkolenia oraz urzędnikom pracującym z klientami. Na koniec projektu zostaną one

przekazane dla tych placówek, które wykażą największe zapotrzebowanie poparte

przeprowadzoną inwentaryzacją. Doposażenie jednostek administracji publicznej w

laptopy jest niezmiernie ważne dla zachowania ciągłości pracy administracji w

przypadku przejścia na pracę zdalną.

CPPC

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, JST, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

KPO

Do realizacji w latach 2022-2026.

Działanie III.3.2. Szkolenie pracowników JST z otwierania danych75

Kategoria

Opis

Cel działania

Opis działania

Zapoznanie pracowników JST z otwieraniem danych.

Pilotażowe dwudniowe szkolenia dla pracowników JST z zakresu otwierania danych w

urzędzie.

Szkolenia mają na celu dostarczenie uczestnikom wiedzy na temat otwierania danych

oraz popularyzację tematyki otwierania danych.

Każde szkolenie będzie obejmowało zagadnienia prawne i techniczne. Uczestnicy

zapoznają się z następującymi tematami

• wyjaśnienie podstawowych pojęć z zakresu otwartości danych,

• ramy prawne: w szczególności omówienie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o

otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego i

wynikających z niej obowiązków dla samorządów,

• inwentaryzacja zasobów posiadanych przez daną jednostkę,

• analiza możliwości prawnych i technicznych,

• korzyści z otwierania danych,

• przygotowanie danych do udostępnienia w portalu Dane.gov.pl,

• publikowanie danych w portalu Dane.gov.pl,

• korzyści z publikacji danych w portalu.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

JST

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Budżet państwa

W realizacji do końca 2022 r.

Działania III.3.3. Szkolenia dla pracowników administracji publicznej w zakresie zarządzania i

koordynowania dostępności cyfrowej w projektach

Kategoria

Cel działania

Opis działania

75

Opis

Zwiększenie poziomu wiedzy z zakresu zarządzania i koordynowania działań

niezbędnych do zapewnienia dostępności cyfrowej wśród pracowników administracji

publicznej.

Badanie „Diagnoza potrzeb podmiotów publicznych w obszarze dostępności cyfrowej”

przeprowadzone w latach 2020 i 2021 (głównie w podmiotach „mikro” o liczbie

pracujących nieprzekraczającej 10 osób) potwierdziło problem niskiego poziomu wiedzy

pracowników podmiotów publicznych na temat dostępności oraz błędnego

utożsamiana jej wyłącznie z działaniami technicznymi, w efekcie czego większość zadań

związanych z dostępnością cyfrową powierzana jest zewnętrznym specjalistom do

spraw dostępności cyfrowej. Przy niedoborze na rynku takich zewnętrznych

specjalistów wiele podmiotów publicznych ogranicza swoje działania do

nieefektywnych audytów na koniec realizacji projektu.

Realizacja tej inicjatywy umożliwi podmiotom publicznym podejmowanie adekwatnych

działań związanych z dostępnością cyfrową, dopasowanych do poszczególnych etapów

projektów i środków, jakimi dysponuje podmiot. W dłuższej perspektywie wpłynie

pozytywnie na stan dostępności cyfrowej projektów administracji publicznej.

W ramach działania zakłada się

• przygotowanie materiałów szkoleniowych i narzędzi edukacyjnych oraz

udostępnienie ich na stronie gov.pl,

Jedno z działań realizowanych w ramach Programu otwierania danych na lata 2021-2027, celu szóstego – Podnoszenie

wiedzy i umiejętności pracowników administracji publicznej w zakresie otwierania i zarządzania danymi oraz

zwiększanie świadomości społecznej na temat potencjału otwartych danych.

Strona 96 z 134

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 99 –

Poz. 318

Opis

•

przeszkolenie co najmniej 350 pracowników podmiotów publicznych, tak aby

umożliwić im samodzielne prowadzenie działań z zakresu zarządzania i

koordynowania dostępności cyfrowej w projektach,

• doradztwo dla pracowników instytucji koordynujących projekty z zakresu cyfryzacji

(CPPC oraz Centralny Ośrodek Informatyki) w zakresie tworzenia nowych oraz

modyfikacji dotychczasowych materiałów informacyjno-edukacyjnych dla

beneficjentów projektów oraz bieżącego wspierania podmiotów realizujących

projekty w celu zapewnienia dostępności cyfrowej.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

CPPC, COI, JST, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

POPC

Do realizacji w latach 2022 i 2023.

Działanie III.3.4. Cyfrowy rozwój oświaty w jednostkach samorządu terytorialnego

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 97 z 134

Opis

Szkolenie i doradztwo dla kadry zarządzającej JST – przygotowanie kadr JST do

strategicznego planowania i wdrażania rozwiązań w zakresie cyfryzacji edukacji na

swoim terenie.

• Wypracowanie koncepcji i programu szkoleń dla pracowników JST oraz

przygotowanie materiałów szkoleniowych adresowanych do pracowników JST.

• Przeszkolenie pracowników JST z zakresu wykorzystania infrastruktury, środowiska

sieciowego oraz zasobów informatycznych do poprawy jakości i innowacyjności

kształcenia w podległych szkołach/placówkach. W ramach szkoleń warsztatowych –

wypracowanie z pracownikami JST strategicznych rozwiązań dotyczących rozwoju

cyfrowego oświaty na ich terenie (z wykorzystaniem doświadczeń nauczania

zdalnego).

• Doradztwo dla JST w procesie wdrażania wypracowanych strategicznych rozwiązań

z zakresu cyfryzacji.

• Monitorowanie procesu wdrożenia w JST przygotowanych rozwiązań rozwojowych

oraz ocena efektów końcowych wdrożenia.

• Wymiana doświadczeń między pracownikami JST, identyfikowanie najciekawszych

rozwiązań i upowszechnienie ich w formie opisów dobrych praktyk samorządowych

w zakresie cyfrowego rozwoju oświaty.

• Opracowanie narzędzi i diagnoza sytuacji uczniów wykluczonych cyfrowo na terenie

JST. W ramach przygotowywanych rozwiązań strategicznych, diagnoza uczniów

wykluczonych cyfrowo i uruchomienie działań wspierających uczniów wykluczonych

cyfrowo.

W projektach konkursowych przeprowadzone zostaną szkolenia i wypracowane

rozwiązania strategiczne dotyczące rozwoju cyfrowego oświaty na terenie

uczestniczących w konkursach JST. Szkoleniami objętych zostanie z każdego

województwa 25 JST.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

ORE, JST, beneficjenci konkursowi, NGO, urząd obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2023-2028.

Działanie III.3.5. e-Kompetencje w obszarze cyberbezpieczeństwa

Opisano w fiszce III.1.3.

Działanie III.3.6. #CyberbezpiecznySamorząd

Kategoria

Cel

Opis

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Wzrost kompetencji cyfrowych z obszaru cyberbezpieczeństwa pracowników

podmiotów publicznych i budowanie świadomości oraz kultury cyberbezpieczeństwa

jako integralnego elementu funkcjonowania w cyfrowej rzeczywistości. Głównym celem

projektu jest podniesienie poziomu odporności systemów informacyjnych administracji

publicznej oraz kompetencji w projektowaniu procesów zwiększających

cyberbezpieczeństwo.

Projekt adresowany jest do pracowników administracji publicznej, ze szczególnym

uwzględnianiem pracowników JST, o różnym poziomie zaawansowania wiedzy z zakresu

cyberbezpieczeństwa.

Na realizację projektu składają się następujące działania

• organizacja szkoleń – szkolenia są bezpłatne, prowadzone stacjonarnie lub online.

Szkolenia podzielono na trzy typy zaawansowania

 cyberhigiena dla każdego,

 dla kadry zarządzającej, pracowników działów IT,

 warsztaty dla specjalistów IT, programistów, osób zarządzających

cyberbezpieczeństwem w podmiotach publicznych,

• uruchomienie

i

rozwijanie

szkoleń

e-learningowych

na

platformie

szkolenia.obywatel.gov.pl. Docelowo planowane jest uruchomienie 3 ścieżek

szkoleniowych z zakresu podstawy cyberhigieny oraz cyberbezpieczeństwa dla

kadry zarządzającej oraz specjalistów IT,

• rozbudowa bazy wiedzy cyberbezpieczeństwa na portalu gov.pl, gdzie publikowane

są informacje o bieżących aktywnościach w obszarze cyberbezpieczeństwa oraz

dobre praktyki,

• rozbudowa funkcjonalności punktu subskrypcje_CYBER@mc.gov.pl, w tym

narzędzia do subskrybowania informacji z obszaru cyberbezpieczeństwa.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

Partnerzy Programu Współpracy w Cyberbezpieczeństwie (PWCyber), JST

Budżet państwa

W realizacji w latach 2020-2030.

Działanie III.3.7. Edukacja DC - Systemowe kształcenie specjalistów do spraw dostępności cyfrowej

Opisano w fiszce IV.1.4.

Działanie III.3.8. Przyjazny urząd – szkolenia z zakresu dostępności cyfrowej

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 98 z 134

Opis

Podniesienie poziomu kompetencji członków korpusu służby cywilnej w zakresie

dostępności cyfrowej.

Projekt wpisuje się w działania zaplanowane w rządowym Programie Dostępność Plus.

Zgodnie z Programem, warunkiem poprawy dostępności podmiotów realizujących

zadania publiczne jest wyposażenie pracowników tych podmiotów w kompetencje z

zakresu dostępności cyfrowej. Dzięki zaplanowanym szkoleniom pracownicy administracji

publicznej znacząco pogłębią swoją wiedzę i zwiększą umiejętności w tym zakresie.

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 101 –

Poz. 318

Opis

Realizacja projektu

• wzmocni kompetencje osób odpowiedzialnych za tworzenie i udostępnianie na

stronach internetowych urzędów dokumentów dostępnych cyfrowo,

• poprawi jakość serwisów internetowych urzędów, które będą dostępne dla osób z

różnymi rodzajami niepełnosprawności,

• przyczyni się do świadczenia usług publicznych na wyższym poziomie, lepiej

dostosowanych do indywidualnych potrzeb klientów urzędów.

Uczestnikami szkoleń są w szczególności

• redaktorzy merytoryczni odpowiedzialni za przygotowywanie treści materiałów

zamieszczanych w serwisach internetowych, a także inne osoby odpowiedzialne za

jakość, prezentację i czytelność serwisów internetowych,

• redaktorzy techniczni (webmasterzy) odpowiedzialni za rozwiązania techniczne, za

pomocą których są udostępniane w serwisach internetowych materiały/publikacje,

tj. twórcy i administratorzy stron i serwisów internetowych oraz osoby piszące

oprogramowanie dla urządzeń mobilnych.

Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020

W realizacji w latach 2019-2023.

Działanie III.3.9. Dostępność cyfrowa stron jednostek samorządu terytorialnego – zasoby, szkolenia,

walidatory

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 99 z 134

Opis

Podniesienie wiedzy pracowników administracji publicznej w obszarze dostępności

cyfrowej, opracowanie narzędzi informatycznych wspomagających badanie dostępności

cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.

Projekt składa się z dwóch komponentów głównych

• przeszkolenie urzędników administracji publicznej w zakresie tworzenia zasobów

dostępnych cyfrowo,

• wytworzenie narzędzi informatycznych wspomagających proces monitorowania

wdrażania dostępności cyfrowej w administracji publicznej.

W początkowym etapie realizacji zostanie przeprowadzona diagnoza potrzeb, która

pozwoli na dokładne określenie, jakie są potrzeby urzędników. W kolejnym etapie

powstaną materiały szkoleniowe, internetowy poradnik dla JST dotyczący dostępności

cyfrowej oraz 2 narzędzia wspierające monitorowanie dostępności cyfrowej: badające

dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych. Zostanie także przeprowadzone

szkolenie dla pracowników podmiotów publicznych w formie wspomaganego

asynchronicznego e-learningu.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw administracji publicznej, JST, urząd

obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020

W realizacji w latach 2020-2022.

Działanie III.3.10. Poprawa dojrzałości cyfrowej placówek medycznych i instytucji ochrony zdrowia

poprzez wzmocnienie kompetencji cyfrowych

Kategoria

Opis

Cel działania

Rozwój kompetencji cyfrowych studentów ostatnich lat kierunków medycznych oraz

pracowników ochrony zdrowia w zawodach medycznych i niemedycznych.

Inicjatywa przewiduje realizację działań systemowych dążących do poprawy dojrzałości

placówek leczniczych, z naciskiem na rozwój niezbędnych kompetencji cyfrowych

studentów ostatnich lat kierunków medycznych, kadr medycznych i niemedycznych w

związku

z

wprowadzeniem,

rozwojem,

konfiguracją

nowych

usług

cyfrowych/infrastruktury IT w ochronie zdrowia.

Obszar ten obejmuje również aspekty związane z kształceniem kadry przez

• działania

zwiększające

kompetencje

pracowników

organizacyjnych/

administracyjnych/zarządzających pracujących w sektorze ochrony zdrowia i

systemu zdrowia publicznego (w tym w zakresie telemedycyny i e-zdrowia),

• personalizowane szkolenia dla pracowników podmiotów leczniczych w zakresie

poprawy kompetencji cyfrowych z uwzględnieniem nowoczesnych technologii

medycznych, wykorzystania telemedycyny oraz usług e-zdrowia w codziennej pracy,

cyberbezpieczeństwa,

• personalizowane szkolenia dla studentów ostatnich lat kierunków medycznych w

zakresie poprawy kompetencji cyfrowych z uwzględnieniem nowoczesnych

technologii medycznych, wykorzystania telemedycyny oraz usług e-zdrowia w

codziennej pracy, cyberbezpieczeństwa,

• udział w spotkaniach, warsztatach i konferencjach kadry zarządzającej placówkami

leczniczymi z zakresu wykorzystania nowoczesnych technologii w medycynie oraz

cyberbezpieczeństwa.

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw zdrowia

Centrum e-Zdrowia, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju

regionalnego

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Program Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027,

KPO.

Do realizacji w latach 2022-2027.

Działanie III.3.11. Rozwój kompetencji cyfrowych pracowników kultury

Kategoria

Opis

Cel działania

Podniesienie kompetencji cyfrowych pracowników pracujących w sektorze kultury w

zakresie wykorzystania nowych technologii oraz wdrożenia najlepszych praktyk

cyfrowych.

Cele szczegółowe

• zwiększenie wykorzystania nowych technologii w sektorze kultury,

• podniesienie jakości dokumentacji zbiorów oraz budowanych usług cyfrowych,

• zwiększenie dostępności, stopnia wykorzystania i jakości technologii

informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w kulturze.

Opis działania

Działanie to zestaw narzędzi wspierających pracowników sektora kultury w celu

włączenia technologii cyfrowych do ich pracy. Zakłada opracowanie oraz

przeprowadzenie serii szkoleń i wydarzeń edukacyjnych (teoretycznych i praktycznych)

dedykowanych pracownikom sektora kultury.

Strona 100 z 134

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 103 –

Poz. 318

Opis

Program szkoleń obejmuje takie moduły jak

• digitalizacja: przygotowywanie odwzorowań cyfrowych (także 3D), metadane,

archiwizacja zasobów cyfrowych (w tym zasobów born digital) i ich udostępnianie,

• zarządzanie infrastrukturą teleinformatyczną – narzędzia i procesy (w tym

cyberbezpieczeństwo),

• narzędzia cyfrowe w codziennej pracy instytucji kultury (w tym narzędzia

promocyjne, analityczne i do pracy zdalnej, media społecznościowe, systemy

administracyjne/księgowe, wydarzenia artystyczne w sieci itp.),

• budowa strategii cyfrowej instytucji (w tym z uwzględnieniem nowoczesnych

metod i narzędzi badania publiczności, tj. audience development, rozwój platform

edukacji kulturalnej online, udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami,

digital, media and data literacy i in.),

• aspekty prawne procesów cyfryzacyjnych (licencje, prawo autorskie, prawo

własności intelektualnej itp.),

• nowoczesne technologie w instytucjach kultury (m.in. sztuczna inteligencja, uczenie

maszynowe, wirtualna i rozszerzona rzeczywistość, budowanie usług cyfrowych).

Działanie zakłada także przygotowanie materiałów edukacyjnych i publikacji

dotyczących wykorzystywania nowych technologii w sektorze kultury.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego

Dziedzinowe i regionalne centra kompetencji, urząd obsługujący ministra właściwego

do spraw rozwoju regionalnego

Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027

Planowane do realizacji w latach 2024–2029.

Działanie III.3.12. Cyfryzacja GOK-ów

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 101 z 134

Opis

Podniesienie kompetencji pracowników gminnych samorządowych instytucji kultury,

aby mogli samodzielnie lub w asyście trenera przeprowadzić szkolenia dla dzieci

i młodzieży.

W ramach konkursu dofinansowanie uzyskają projekty polegające na wsparciu rozwoju

kompetencji cyfrowych pracowników gminnych samorządowych instytucji kultury.

Szkolenia będą obejmować następujące obszary

• dziennikarstwo online – przygotowanie uczestników zajęć do profesjonalnej

realizacji zadań twórców zasobów informacyjnych publikowanych w internecie

(serwisy, multimedia, telewizja),

• edukacja online – zaawansowane korzystanie z platform edukacyjnych, cyfrowych

zasobów edukacyjnych,

• projektowanie graficzne z wykorzystaniem aplikacji cyfrowych – przygotowanie

uczestników zajęć do profesjonalnych prac w zakresie grafiki reklamowej, grafiki

użytkowej i projektów graficznych publikacji,

• korzystanie z narzędzi cyfrowych na zaawansowanym poziomie – administracja,

zdrowie, bankowość, kultura,

• projektowanie i realizacja serwisów internetowych oraz gier mobilnych,

• kompetencje medialne – m.in. krytyczna analiza treści w internecie, kształtowanie

swojego wizerunku w internecie, korzystanie z mediów społecznościowych,

• programowanie w różnych językach – uwzględniając różne poziomy zaawansowania,

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 104 –

Poz. 318

Opis

• zaprezentowanie możliwości, jakie niosą wirtualna (VR) i rozszerzona (AR)

rzeczywistość w życiu i pracy,

• sztuczna inteligencja i big data – wprowadzenie dla dzieci i młodzieży,

• bezpieczne zachowanie w sieci – w życiu prywatnym, społecznym oraz w edukacji,

• dostępność zasobów cyfrowych online, problematyka dostępności serwisów,

portali, publikacji.

Projekty są dofinansowane w 100% – nie trzeba wnosić wkładu własnego. Minimalna

wartość projektu wynosi 450 000 zł, a maksymalna wartość dofinansowania 1 360 000

zł. Do 30% kwoty można przeznaczyć na sprzęt dla GOK (komputery, tablety, drukarki

3D i inne wyposażenie), do 5% na promocję.

CPPC

Urzędy obsługujące ministrów do spraw informatyzacji, kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego, rozwoju regionalnego

POPC, Działanie 3.2 Innowacyjne rozwiązania na rzecz aktywizacji cyfrowej

W realizacji w latach 2019–2023.

Działanie III.3.13. Rozwój zastosowań technologii cyfrowych w podmiotach systemu szkolnictwa

wyższego i nauki

Opisano w fiszce III.1.4.

Działanie III.3.14. Rozwój kompetencji z obszaru cyberbezpieczeństwa pracowników wymiaru

sprawiedliwości

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 102 z 134

Opis

Rozwijanie kompetencji z obszaru cyberbezpieczeństwa u pracowników wymiaru

sprawiedliwości.

W ramach projektu realizowane będą działania wspierające rozwój zaawansowanych

kompetencji specjalistycznych z zakresu cyberbezpieczeństwa dla pracowników sądów i

prokuratury. Realizowane będą szkolenia w formule wykładowo-warsztatowej

kształtujące umiejętności rozpoznawania cyberzagrożeń, przy uwzględnieniu specyfiki

funkcjonowania instytucji wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania. Uczestnicy

poznają skuteczne metody ochrony przed cyberzagrożeniami i przykłady dobrych

praktyk w zakresie cyberbezpieczeństwa, które będą mogli stosować w miejscu pracy.

Wzrosną kompetencje cyfrowe pracowników newralgicznych instytucji publicznych,

jakimi są sądy i prokuratury, co w sposób bezpośredni przełoży się na podniesienie

cyfrowego bezpieczeństwa w zakresie ich funkcjonowania oraz na prowadzone

postępowania sądowe i prokuratorskie.

Prowadzenie działań szkoleniowych dla kadr wymiaru sprawiedliwości będzie spójne z

FERC Priorytetem II: Zaawansowane usługi cyfrowe – działanie 2.5. Wsparcie

umiejętności cyfrowych w obszarze cyberbezpieczeństwa oraz KPO Komponent C

„Transformacja cyfrowa”, cel szczegółowy: C3. Wzrost bezpieczeństwa w

cyberprzestrzeni i zabezpieczenie infrastruktury przetwarzania danych.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw sprawiedliwości

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji, Krajowa Szkoła

Sądownictwa i Prokuratury

KPO, budżet państwa

Do realizacji w latach 2023-2029.

PRIORYTET IV: Rozwój zaawansowanych kompetencji cyfrowych

IV.1. Specjaliści ICT

Biorąc pod uwagę globalizację rynków pracy, wykształcenie i zatrzymanie w Polsce najwyższej klasy

specjalistów w obszarze cyfrowym jest jednym z największych wyzwań dla kraju, a jednocześnie

warunkiem budowy nowoczesnej gospodarki. Kształcenie najwyższej klasy specjalistów zaczyna się

już na etapie edukacji formalnej. Promowanie edukacji cyfrowej poszerzy grono, z którego będą

mogły wyłonić się osoby i zespoły wykazujące zainteresowania informatyczne lub uzdolnienia w tym

obszarze. Uczniowie ci objęci będą systemem dodatkowych zajęć. Będą też mieli możliwość

uczestnictwa w konkursach pobudzających do dalszego rozwoju umiejętności. Na dalszych etapach

edukacji bardzo ważną rolę w kształceniu specjalistów odegra współpraca z uczelniami oraz z

przedsiębiorcami i administracją publiczną. Możliwość sprawdzenia swoich umiejętności w

warunkach realnych problemów rynkowych i zagadnień stojących przed specjalistami ICT pozwoli

zweryfikować wiedzę i kompetencje nabyte w procesie formalnej edukacji.

Odpowiednie ukierunkowanie uzdolnionych uczniów i studentów wymaga też podniesienia

kompetencji kadry nauczycielskiej i akademickiej. Bazą do realizacji działań w tym zakresie będą

doświadczenia zdobyte w ostatnich latach, między innymi podczas realizacji projektu Centrum

Mistrzostwa Informatycznego oraz Programu Rozwoju Talentów Informatycznych. Po dokonaniu ich

ewaluacji i oceny podjęte zostaną kroki zmierzające do objęcia specjalistycznym kształceniem

kierunkowym szerszej grupy nauczycieli i uczniów.

Problemem, z którym mierzy się cała Europa, w tym Polska, jest niski odsetek kobiet na kierunkach

STEM oraz wśród specjalistów ICT. W celu zidentyfikowania czynników wpływających na niedobór

kobiet w zawodach związanych z ICT podjęte zostaną prace badawcze, a następnie zaplanowane

zostaną odpowiednie działania naprawcze w tym zakresie.

Cele szczegółowe

1. Zwiększenie liczby specjalistów ICT.

2. Zwiększenie udziału kobiet wśród specjalistów ICT oraz na kierunkach studiów w obszarach STEM.

3. Upowszechnienie wiedzy z zakresu dostępności cyfrowej.

4. Wspieranie skutecznego identyfikowania oraz rozwoju młodych talentów informatycznych i

programistycznych w Polsce.

Działania

IV.1.1. Kobiety w ICT.

IV.1.2. Kształcenie wysokiej klasy specjalistów ICT w modelu opracowanym w projekcie AI Tech.

IV.1.3. Kolegia Kompetencji Cyfrowych.

IV.1.4. Edukacja DC – Systemowe kształcenie specjalistów do spraw dostępności cyfrowej.

IV.1.5. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029.

IV.1.6. Zwiększenie liczby informatyków na rynku, w tym nauczycieli, przez włączenie do tego zawodu

większej liczby kobiet.

IV.1.7. Kształcenie wysokiej klasy specjalistów w zakresie HPDA+ w modelu opracowanym w

Narodowym Centrum Kompetencji HPC.

Strona 103 z 134

Charakterystyka działań

Działanie IV.1.1. Kobiety w ICT

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Zwiększenie udziału kobiet wśród specjalistów ICT oraz na kierunkach kształcenia w

obszarach STEM.

Środowisko specjalistów ICT jest zmaskulinizowane, bowiem tylko 15% stanowią w nim

kobiety. Kobiety znacznie rzadziej niż mężczyźni wybierają kształcenie w obszarach

STEM. Większa równowaga płci w tym zakresie jest korzystna zarówno dla samych

kobiet, jak i dla rozwoju branży ICT.

Do realizacji celu niezbędne jest rozwijanie aktywnych postaw w zakresie kształtowania

kompetencji cyfrowych, jak również ograniczenie oddziaływania szkodliwego myślenia

stereotypowego na temat predyspozycji poszczególnych płci do nauki przedmiotów z

obszaru STEM, które jest jedną z przyczyn niekorzystnego zjawiska niskiej reprezentacji

kobiet w zawodach związanych z ICT.

Punktem wyjścia do realizacji niniejszego działania będą wyniki diagnozy przyczyn

niskiego udziału kobiet wśród specjalistów ICT i na kierunkach kształcenia z obszaru

STEM w Polsce.

Działanie obejmie inicjatywy informacyjno-promocyjne skierowane do dzieci i

młodzieży oraz ich rodziców, wychowawców i nauczycieli oraz inne niezbędne kroki

wyznaczone na podstawie diagnozy.

We wszystkich działaniach dotyczących rozwoju zaawansowanych kompetencji

specjalistów ICT będzie się dążyć do zapewnienia udziału kobiet wśród ostatecznych

beneficjentów na poziomie co najmniej 29%.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, CPPC, NASK,

NGO, JST, Sektorowa Rada ds. Kompetencji – Informatyka, urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rozwoju regionalnego

KPO

Do realizacji w latach 2022-2026.

Działanie IV.1.2. Kształcenie wysokiej klasy specjalistów ICT w modelu opracowanym w projekcie AI

Tech

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Strona 104 z 134

Opis

Systemowe kształcenie wysokiej klasy specjalistów w zakresie sztucznej inteligencji,

uczenia maszynowego i cyberbezpieczeństwa na podstawie wypracowanego modelu

kształcenia.

Działanie obejmuje realizację projektu Akademia Innowacyjnych Zastosowań

Technologii Cyfrowych (AI Tech), a następnie, po przeprowadzeniu ewaluacji,

wykorzystanie zdobytych doświadczeń do skalowania modelu kształcenia w ramach

studiów II stopnia na kierunkach sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe i

cyberbezpieczeństwo.

W projekcie AI Tech przewidziano zaangażowanie opiekuna/tutora, współpracę krajową

i międzynarodową z wiodącymi uczelniami oraz przedstawicielami z branży, współpracę

z przedsiębiorstwami (staże /system dualny/ wizyty studyjne) oraz przedsięwzięcia

naukowo-wdrożeniowe, realizowane przez uczestników studiów we współpracy z

przedsiębiorstwami oraz administracją państwową.

W działaniu będzie się dążyć do zapewnienia udziału kobiet wśród ostatecznych

beneficjentów na poziomie co najmniej 29%.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

Kategoria

Opis

Podmioty

współpracujące

Politechnika Wrocławska, Politechnika Gdańska, Politechnika Poznańska, Uniwersytet

Warszawski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, inne uczelnie, JST,

Sektorowa Rada ds. Kompetencji – Informatyka, Sektorowa Rada ds. Kompetencji –

Cyberbezpieczeństwo i Telekomunikacja, urząd obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego

POPC, środki UE 2021-2027

W realizacji w latach 2020-2030.

Finansowanie

Stan realizacji

Działanie IV.1.3. Kolegia Kompetencji Cyfrowych

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Zwiększenie liczby specjalistów ICT posiadających kwalifikacje poszukiwane na rynku

pracy, w tym kompetencje niezbędne dla rozwoju Przemysłu 4.0.

Działanie zakłada uruchomienie Kolegiów Kompetencji Cyfrowych kształcących na V

poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji. Absolwenci uzyskają specjalistyczne kompetencje

(zarówno wiedzę, umiejętności i ich praktyczne zastosowanie) z zakresu technologii ICT,

uwzględniające trendy technologiczne Przemysłu 4.0, dające im możliwość rozwoju

zawodowego i konkurowania na regionalnym i krajowym rynku pracy.

KKC będą działać jako konsorcja partnerów publicznych i prywatnych, w skład których

będzie wchodzić lider – jednostka edukacyjna, partner technologiczny (podmiot

odpowiedzialny za dostarczenie technologii) i partner branżowy (podmiot

odpowiedzialny za zapewnienie praktyk).

Nauka w kolegiach trwać będzie trzy semestry. Programy nauczania powstaną z

uwzględnieniem wyników szczegółowego badania oraz analizy potrzeb regionalnych

rynków pracy. Programy nauczania będą na bieżąco monitorowane i weryfikowane pod

kątem ich dostosowania do potrzeb przedsiębiorstw oraz trendów rozwoju technologii i

prognoz rynku pracy. Elementem programów nauczania w kolegiach będzie możliwość

uzyskiwania zakresu kompetencji objętych uznanymi certyfikatami rynkowymi.

W działaniu będzie się dążyć do zapewnienia udziału kobiet wśród ostatecznych

beneficjentów na poziomie co najmniej 29%.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

CPPC, uczelnie, przedsiębiorstwa, JST

Budżet państwa

Do realizacji w latach 2022-2030.

Działanie IV.1.4. Edukacja DC – Systemowe kształcenie specjalistów do spraw dostępności cyfrowej

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 105 z 134

Opis

Zwiększenie liczby specjalistów do spraw dostępności cyfrowej przez opracowanie i

wdrożenie ścieżek edukacji i podnoszenia kwalifikacji zawodowych dla osób chcących

zostać specjalistami do spraw dostępności cyfrowej.

Projekt składa się z dwóch komponentów głównych

• szkolenie nowych specjalistów do spraw dostępności cyfrowej we współpracy ze

szkołami policealnymi, w tym stworzenie kierunku „specjalista do spraw

dostępności cyfrowej”, przygotowującego do egzaminów certyfikacyjnych na

kwalifikacje zawodowe dotyczące dostępności cyfrowej, finansowanie stażów dla

uczniów na stanowiskach związanych z dostępnością cyfrową, finansowanie

egzaminów nadających kwalifikacje zawodowe związane z dostępnością cyfrową;

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 108 –

Poz. 318

Opis

• podnoszenie kwalifikacji związanych z dostępnością cyfrową u pracowników

podmiotów publicznych we współpracy z firmami szkoleniowymi / organizacjami

pozarządowymi, w tym edukacja pracowników podmiotów publicznych,

podnoszącej ich kompetencje i przygotowującej do egzaminów certyfikacyjnych na

kwalifikację zawodową „Wdrażanie dostępności w organizacji” (lub porównywalną),

finansowanie egzaminów dla pracowników podmiotów publicznych nadających im

kwalifikacje zawodowe związane z dostępnością cyfrową.

W działaniu będzie się dążyć do zapewnienia udziału kobiet wśród ostatecznych

beneficjentów na poziomie co najmniej 29%.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

JST, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, NGO

Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Do realizacji w latach 2023-2026.

Działanie IV.1.5. Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Strona 106 z 134

Opis

Zaktywizowanie młodzieży ze szkół ponadpodstawowych oraz uczelni pod kątem

rozwoju najbardziej zaawansowanych umiejętności informatycznych, jakimi są

algorytmiczne rozwiązywanie problemów i programowanie, w tym dotyczące

umiejętności ICT w obszarach: chmura obliczeniowa, sztuczna inteligencja, big data,

algorytmy uczenia maszynowego oraz projektowanie gier komputerowych, przez

zapewnienie wsparcia metodycznego i merytorycznego.

W ramach programu przewidziano realizację następujących działań

• stworzenie dla uczniów i studentów o ponadprzeciętnych zdolnościach

motywującego systemu rozwoju w zakresie algorytmiki i programowania oraz

projektowania gier komputerowych,

• organizacja pozaformalnego systemu podnoszenia zaawansowanych kompetencji

cyfrowych uczniów i studentów z wykorzystaniem różnorodnych metod i form

kształcenia przez

 wyjazdy edukacyjne (np. obozy programistyczno-algorytmiczne, obozy

projektowania gier),

 zajęcia e-learningowe (interaktywne webinaria),

 zespołowe rozwiązywanie zadań algorytmiczno-programistycznych (w formie

grywalizacji),

 zespołowe zawody algorytmiczno-programistyczne,

 zespołowe konkursy na najciekawsze projekty gier komputerowych,

 stworzenie systemu motywacji i wsparcia metodycznego dla nauczycieli

matematyki i informatyki.

Program jest realizowany w 3 ścieżkach tematycznych

• Mistrzostwa w Algorytmice i Programowaniu,

• Mistrzostwa w Projektowaniu Gier Komputerowych,

• Mistrzostwa w Innowacyjności.

W działaniu będzie się dążyć do zapewnienia udziału kobiet wśród ostatecznych

beneficjentów na poziomie co najmniej 29%.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

Kategoria

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

– 109 –

Poz. 318

Opis

Urzędy obsługujące ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego, ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, ministra

właściwego do spraw oświaty i wychowania, wiodące uczelnie mające znaczące

osiągnięcia w obszarze informatyki i cyberbezpieczeństwa, NASK, CERT

Budżet państwa

W realizacji w latach 2020-2029.

Działanie IV.1.6. Zwiększenie liczby informatyków na rynku, w tym nauczycieli, przez włączenie do

tego zawodu większej liczby kobiet

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Opis

Zwiększenie liczby nauczycieli i informatyków na rynku pracy.

W badaniu przeprowadzonym przez No Fluff Jobs, w ramach którego zostały

przebadane kobiety, które pracują w branży IT, jedynie 27,5% badanych kobiet

wskazało, że studiowało informatykę lub pokrewny kierunek techniczny. Z kolei aż

55% respondentek podjęło pracę w IT po studiach nietechnicznych (23,84%),

kursach/szkoleniach/bootcampach (15,15%) lub po procesie samodzielnej nauki

(16,16%). To oznacza, że połowa uczestniczek badania to kobiety po

przebranżowieniu. Wybór dalszej ścieżki edukacyjnej po szkole podstawowej nie jest

łatwy, nie pomagają też stereotypy, że branża IT jest przeznaczona dla osób płci

męskiej.

Obecnie 15% kobiet pracuje w branży związanej z informatyką. Celem tego działania

jest stworzenie systemu wsparcia kobiet przy wyborze kierunku dalszego kształcenia,

tworzenie zamawianych klas informatycznych, kierunków studiów wspierających

finansowo kobiety w wyborze kierunków informatycznych.

Działanie to stworzy warunki dla pozyskania do szkół większej liczby kobiet z

przygotowaniem informatycznym.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

Urzędy obsługujące ministrów właściwych do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz

do spraw informatyzacji, CPPC, szkoły ponadpodstawowe, uniwersytety z kierunkami

informatycznymi, w tym zaangażowane w realizację studiów podyplomowych dla

nauczycieli w zakresie informatyki, organizacje pozarządowe, JST, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

FERS, FERC

Do realizacji w latach 2023–2030 – kilka edycji.

Działanie IV.1.7. Kształcenie wysokiej klasy specjalistów w zakresie HPDA+ w modelu opracowanym w

Narodowym Centrum Kompetencji HPC

Kategoria

Cel działania

Opis działania

Strona 107 z 134

Opis

Systemowe kształcenie wysokiej klasy specjalistów w zakresie HPDA+, czyli

wysokowydajnej analityki danych (w tym m.in. HPC, HTC, big data, AI, ML oraz

Quantum Computing) na podstawie wypracowanego modelu kształcenia.

Działanie obejmuje realizację zadań prowadzonych przez Narodowe Centrum

Kompetencji HPC (utworzone w ramach projektu National Competence Centres in the

framework of EuroHPC – Narodowe Centra Kompetencji EuroHPC (EuroCC ), którego

działalność do końca roku 2025 będzie kontynuowana w ramach projektu EuroCC2.

Narodowe Centrum Kompetencji HPC (https://cc.eurohpc.pl/) działa w Polsce od 2021

r. i bazuje na wiedzy ekspertów oraz infrastrukturze superkomputerowej sześciu

polskich centrów obliczeniowych (ACK Cyfronet AGH, CI TASK, ICM UW, NCBJ, PCSS,

WCSS). Zajmuje się upowszechnianiem wiedzy, szerzeniem świadomości oraz

prowadzeniem szkoleń, webinarów, warsztatów, konferencji etc. w zakresie obliczeń

Kategoria

Podmiot wiodący

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 108 z 134

– 110 –

Poz. 318

Opis

wielkoskalowych i hybrydowych, a także przygotowywaniem materiałów szkoleniowych

(m.in. nagrań ze szkoleń czy webinarów, kart projektów, prezentacji itp.) dostępnych

online dla wszystkich zainteresowanych.

Szkolenia są kierowane zarówno do naukowców, jak i do przedsiębiorców (zwłaszcza z

małych i średnich przedsiębiorstw) oraz do pracowników sektora administracji

publicznej. Narodowe Centrum Kompetencji HPC współpracuje z centrami

superkomputerowymi z innych krajów europejskich, zwłaszcza z ośrodkiem w Finlandii,

gdzie znajduje się najszybszy europejski superkomputer LUMI, który wybudowało

konsorcjum 10 państw, w tym Polski.

Ponadto prowadzone są też działania edukacyjne współorganizowane z firmami

prywatnymi, np. specjalizującymi się w tworzeniu specjalistycznego oprogramowania

do prowadzenia obliczeń wielkoskalowych. Rozwijana będzie zwłaszcza oferta szkoleń

pomagających zastosować HPDA+ w Przemyśle 4.0.

Narodowe Centrum Kompetencji będzie współpracowało z powstałymi EDIH i rozwijało

ofertę szkoleniową, doradczą, ekspercką oraz współpracowało w zakresie tworzenia

PoC.

Oprócz prowadzenia szkoleń, Narodowe Centrum Kompetencji HPC ułatwia dostęp do

infrastruktury obliczeniowej i pozwala prowadzić obliczenia wielkoskalowe i hybrydowe

na zasadzie grantów obliczeniowych.

Narodowe Centrum Kompetencji HPC opracuje też opis kwalifikacji rynkowych (w

ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji): młodszy specjalista, specjalista, ekspert

HPDA+ oraz będzie prowadziło kształcenie w tym kierunku, a także umożliwi

certyfikację danej kwalifikacji.

Realizowane są również działania informacyjno-promocyjne, jak prowadzenie strony

internetowej, kanałów w mediach społecznościowych, planowane są kolejne kampanie

informacyjne.

W działaniu będzie się dążyć do zapewnienia udziału kobiet wśród ostatecznych

beneficjentów na poziomie co najmniej 30%.

Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH

Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk – PCSS, Uniwersytet Warszawski

– ICM, Politechnika Wrocławska – WCSS, Politechnika Gdańska – CI TASK, Narodowe

Centrum Badań Jądrowych – NCBJ, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, EDIHy

Budżet państwa i środki unijne (po 50%)

W realizacji w latach 2020–2025.

PRIORYTET V: Wzmocnienie zarządzania rozwojem kompetencji cyfrowych

Systemowe podejście do rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce jest konieczne ze względu na

niewystarczającą ilość i jakość wsparcia w tej dziedzinie i rozproszenie działań, skutkujące

niezadowalającym poziomem kompetencji cyfrowych społeczeństwa. Potrzebna jest skuteczna

koordynacja działań na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych, zaplanowanych w PRKC oraz innych

programach strategicznych państwa, a także ich systematyczne monitorowanie. Przyczyni się to do

osiągnięcia pożądanej synergii działań oraz umożliwi reagowanie na nowo powstające wyzwania i

zapotrzebowanie na kompetencje cyfrowe. Niezbędne jest również zapewnienie spójnego i

komplementarnego systemu informacji oraz promocji PRKC.

W celu pokonania barier rozwojowych i wyrównania szans w kontekście regionalnym, uniknięcia

powielania działań i osiągnięcia efektu synergii niezbędna jest lepsza współpraca z regionami. Planuje

się stworzenie sieci współpracy, dla której podmiotem koordynującym będzie Centrum Rozwoju

Kompetencji Cyfrowych. Będzie to przestrzeń do wymiany informacji, dzielenia się dobrymi

praktykami oraz wiedzą i wnioskami z badań i analiz m.in. prowadzonych przez CRKC, jak też

formułowania zagadnień badawczych i problemów do rozwiązania. W ramach sieci współpracy z

regionami powinny powstać zalecenia co do sposobu wykorzystania szans powstałych na skutek

utworzenia w gminach Klubów Rozwoju Cyfrowego.

Do realizacji celów Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych niezbędna jest też ścisła współpraca

międzysektorowa w ramach administracji na poziomie centralnym, z organizacjami pozarządowymi i

biznesem – słowem wszystkimi interesariuszami działającymi w obszarze rozwoju kompetencji

cyfrowych. Potrzebne jest współtworzenie i współdzielenie wiedzy, dobrych praktyk i zasobów

edukacyjnych w obszarze rozwoju kompetencji cyfrowych.

Cele szczegółowe

1. Usprawnienie koordynacji działań w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych.

2. Stałe monitorowanie rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce oraz trendów technologicznych i

gospodarczych wpływających na kompetencje przyszłości.

3. Wzmocnienie współpracy wszystkich interesariuszy rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce.

Działanie

V.1.1. Utworzenie Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych jako organu wykonawczego w zakresie

wdrażania PRKC.

Charakterystyka działania

Działanie V.1.1. Utworzenie Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych jako organu wykonawczego w

zakresie wdrażania PRKC

Kategoria

Cel działania

Strona 109 z 134

Opis

Zapewnienie skutecznego zarządzania wdrażaniem Programu Rozwoju Kompetencji

Cyfrowych oraz rozwojem kompetencji cyfrowych w Polsce.

Kategoria

Opis działania

Podmiot wiodący

Strona 110 z 134

– 112 –

Poz. 318

Opis

Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych (CRKC), jako ośrodek zarządzania realizacją

PRKC oraz badań i analiz rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce wspiera

transformację cyfrową kraju przez

• gromadzenie i analizę wiedzy na temat kompetencji cyfrowych i ich roli dla

rozwoju społecznego i gospodarczego,

• monitorowanie trendów i diagnozę zapotrzebowania rynku pracy na kompetencje

cyfrowe,

• identyfikowanie i rekomendowanie kierunków działania i obszarów interwencji,

na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych,

• kreowanie projektów pilotażowych i systemowych, kluczowych dla rozwoju

kompetencji cyfrowych w Polsce.

Wśród zadań CRKC znajdują się między innymi

• koordynacja wdrażania i aktualizacja PRKC,

• inicjowanie i zatwierdzanie propozycji zmian lub nowych działań w zakresie

rozwoju kompetencji cyfrowych w miarę pojawiania się nowych potrzeb oraz

zgłoszeń interesariuszy,

• prowadzenie monitoringu PRKC (monitorowanie i ocena realizacji zadań i

rezultatów projektów) oraz przygotowywanie raportów z postępów realizacji

Programu,

• zapewnienie spójnego i komplementarnego systemu informacji oraz promocji

PRKC,

• inicjowanie oraz prowadzenie badań i analiz w zakresie tematyki rozwoju

kompetencji cyfrowych, formułowanie wniosków i rekomendacji oraz

proponowanie nowych inicjatyw wynikających z wyników analiz (we współpracy

m.in. z GUS, jednostkami analityczno-badawczymi administracji publicznej oraz z

innymi ośrodkami badawczymi),

• opracowywanie koncepcji wdrażania inicjatyw PRKC i prowadzenie prac

przygotowawczych do realizacji działań (rekomendacje, standardy, programy

szkoleniowe, pilotaże projektów, instruktaże dla liderów i trenerów),

• analiza kluczowych procesów, zjawisk i trendów mających wpływ na rozwój

kompetencji cyfrowych i potrzeby w tym zakresie,

• analiza i prezentacja działań podejmowanych w różnych sektorach na rzecz

rozwoju kompetencji cyfrowych,

• inicjowanie i prowadzenie działań na rzecz włączenia w Zintegrowany System

Kwalifikacji nowych kwalifikacji rynkowych w obszarze kompetencji cyfrowych;

• przeprowadzenie ewaluacji śródokresowej oraz końcowej PRKC,

• udział w pracach Komitetów Monitorujących programów operacyjnych FERC i

FERS oraz programów regionalnych,

• popularyzacja wyników badań, analiz, dobrych praktyk i inicjatyw, na rzecz

rozwoju kompetencji cyfrowych, podejmowanych w ramach PRKC.

W celu zapewnienia spójnego procesu wsparcia rozwoju kompetencji cyfrowych,

CRKC będzie w stałym kontakcie z szerokim gronem interesariuszy działających w tym

obszarze, zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym.

Urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji

Kategoria

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

Stan realizacji

Strona 111 z 134

– 113 –

Poz. 318

Opis

Administracja rządowa i samorządowa, NGO, przedsiębiorcy, sektorowe rady do

spraw kompetencji, środowisko naukowe i inni interesariusze rozwoju kompetencji

cyfrowych, urząd obsługujący ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego

KPO, budżet państwa

W realizacji od 11.02.2022 r.

11. Zarządzanie Programem Rozwoju Kompetencji Cyfrowych

Horyzontalny charakter PRKC powoduje, że w jego realizację zaangażowane są różne podmioty,

działające niezależnie, lecz współpracujące ze sobą, które są współodpowiedzialne za osiągane

wyniki. Za koordynację wdrażania PRKC odpowiada Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych (CRKC)

funkcjonujące w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw informatyzacji.

Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych dokonuje przeglądu postępów w osiąganiu celu i realizacji

PRKC, jak również wszelkich kwestii mających wpływ na wyniki programu i działań następczych.

Szczegółowe zadania CRKC zostały opisane w fiszce działania V.1.1.

Zakłada się, że zarówno w procesie wyłaniania wykonawców działań oraz w metodach ich oceny

ważnym kryterium będzie ocena jakości i skuteczności prowadzonych projektów.

11.1. Podział zadań

Działania PRKC mają określony podmiot wiodący, zazwyczaj właściwy w danym obszarze działania,

oraz podmioty współpracujące. Jednym z zadań podmiotu współpracującego będzie

rozpowszechnienie wśród podległych mu jednostek informacji o realizacji danego działania oraz

mobilizacja ich do włączenia się w prace nad rozwojem kompetencji cyfrowych w swojej dziedzinie i

wśród podmiotów objętych działaniem. Poza tym podmioty współpracujące będą pełnić funkcję

inicjatywno-doradczą, ponieważ realizacja działania będzie wymagać inicjowania nowych projektów,

których sposób realizacji będzie wynikał z doświadczeń i najlepszych praktyk tych podmiotów.

Dodatkowo podmioty współpracujące będą brały udział w opracowywaniu standardów działania,

zaleceń, regulaminów konkursów i kryteriów wyboru. Do udziału we wdrażaniu PRKC w każdym

czasie mogą być dopraszane inne podmioty współpracujące o zasobach przydatnych dla realizacji

PRKC, przy czym nie wymaga to zmiany Programu.

Tabela 6. Podział zadań w realizacji PRKC

Podmiot wiodący

Podmioty współpracujące

Urząd obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw oświaty i

wychowania, CPPC, NASK, ORE,

NGO, JST, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, UKE

Urzędy obsługujące ministrów

właściwych do spraw kultury i

ochrony dziedzictwa narodowego,

do spraw szkolnictwa wyższego i

nauki, do spraw oświaty i

wychowania, wiodące uczelnie

mające znaczące osiągnięcia w

obszarze informatyki i

cyberbezpieczeństwa, NASK, CERT

Strona 112 z 134

Działanie

I.1.1. / I.4.2. Rozwijanie kompetencji

cyfrowych w wychowaniu

przedszkolnym

I.2.1. / I.3.1. / IV.1.5 Program Rozwoju

Talentów Informatycznych na lata

2019–2029

Podmiot wiodący

Poz. 318

Podmioty współpracujące

Działanie

NASK, urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rodziny

I.2.3. / I.4.9. Działania wspierające

nauczanie o edukacji medialnej, higienie

cyfrowej i cyberbezpieczeństwie

(Cyberlekcje)

I.2.4. Centrum Mistrzostwa

Informatycznego

CPPC, Politechnika Łódzka, AGH w

Krakowie, Politechniki: Gdańska,

Warszawska i Wrocławska,

Stowarzyszenia I love math i

Cyfrowy Dialog, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

NASK

I.2.5. / I.4.10. Projekt edukacyjny dla

nauczycieli i uczniów klas 7-8 szkół

podstawowych i ponadpodstawowych

w zakresie świadomego użytkowania

nowych technologii (Bezpieczni w Sieci)

NASK

II.1.3. Działania wspierające rodziców

dzieci w wieku przedszkolnym i

szkolnym w zakresie bezpiecznego

korzystania z nowych technologii

(CyberRodzice)

CPPC, JST, NGO, urząd obsługujący II.1.1. / II.2.2. Systemowe wsparcie

ministra właściwego do spraw

edukacji cyfrowej dorosłych

użytkowników ICT – Kluby Rozwoju

rozwoju regionalnego, urząd

obsługujący ministra właściwego do Cyfrowego,

spraw rolnictwa i rozwoju wsi,

I.4.12. Przygotowanie edukatorów do

przedsiębiorstwa

pracy w Klubach Rozwoju Cyfrowego

NASK, Centrum Nauki Kopernik,

II.1.2. / II.2.3. / III.1.2. / III.2.1. Kampanie

urząd obsługujący ministra

edukacyjno-informacyjne na rzecz

właściwego do spraw rozwoju

rozwoju społeczeństwa informacyjnego,

regionalnego, urząd obsługujący

w tym kompetencji cyfrowych

ministra właściwego do spraw

rolnictwa i rozwoju wsi, KRRiT, UKE

CPPC, NGO/NGO w partnerstwie z

II.1.5. / II.2.5. Szkolenia dla obywateli z

gminami, JST, urząd obsługujący

kompetencji cyfrowych

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rolnictwa i rozwoju wsi, UKE

CPPC, uczelnie, przedsiębiorstwa,

III.1.1. / IV.1.3. Kolegia Kompetencji

JST

Cyfrowych

JST

III.3.2. Szkolenie pracowników JST z

otwierania danych publicznych

CPPC, Centralny Ośrodek

III.3.3. Szkolenia dla pracowników

Informatyki, JST, urząd obsługujący administracji publicznej w zakresie

zarządzania i koordynowania

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

dostępności cyfrowej w projektach

Strona 113 z 134

Podmiot wiodący

Podmioty współpracujące

Działanie

III.3.6. #CyberbezpiecznySamorząd

Centrum

Projektów Polska

Cyfrowa (CPPC)

Partnerzy Programu Współpracy w

Cyberbezpieczeństwie (PWCyber),

JST

JST, urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rozwoju

regionalnego, NGO

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw administracji

publicznej, JST, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw oświaty i

wychowania, CPPC, NASK, NGO,

JST, Sektorowa Rada ds.

Kompetencji – Informatyka, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego

Politechnika Wrocławska,

Politechnika Gdańska, Politechnika

Poznańska, Uniwersytet

Warszawski, Uniwersytet im.

Adama Mickiewicza w Poznaniu,

inne uczelnie, JST, Sektorowa Rada

ds. Kompetencji – Informatyka,

Sektorowa Rada ds. Kompetencji –

Cyberbezpieczeństwo

i Telekomunikacja; urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego

CPPC, uczelnie, przedsiębiorstwa,

JST

JST, urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rozwoju

regionalnego, NGO

Administracja rządowa i

samorządowa, NGO,

przedsiębiorcy, sektorowe rady do

spraw kompetencji, środowisko

naukowe i inni interesariusze

rozwoju kompetencji cyfrowych,

urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rozwoju

regionalnego

Politechnika Łódzka,

Stowarzyszenie ROBISZ TO,

Stowarzyszenie „Miasta w

Strona 114 z 134

III.3.7. / IV.1.4. Edukacja DC –

Systemowe kształcenie specjalistów do

spraw dostępności cyfrowej

III.3.9. Dostępność cyfrowa stron JST –

zasoby, szkolenia, walidatory

IV.1.1. Kobiety w ICT

IV.1.2. Kształcenie wysokiej klasy

specjalistów ICT w modelu

opracowanym w projekcie AI Tech

IV.1.3. Kolegia Kompetencji Cyfrowych

IV.1.4. Edukacja DC – Systemowe

kształcenie specjalistów do spraw

dostępności cyfrowej

V.1.1. Utworzenie Centrum Rozwoju

Kompetencji Cyfrowych jako organu

wykonawczego w zakresie wdrażania

PRKC

I.2.6. / I.3.2. / I.4.11. / II.1.4. Pracownie

Aktywnego Korzystania z Technologii –

PAKT

Podmiot wiodący

Podmioty współpracujące

Internecie”, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw oświaty i

wychowania, Instytut Badań

Edukacyjnych, ORE, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego, NGO

Fundacja Orange, Fundacja

Rozwoju Społeczeństwa

Informacyjnego oraz Instytut Spraw

Publicznych, urzędy obsługujące

ministrów do spraw oświaty i

wychowania do spraw

informatyzacji, do spraw rozwoju

regionalnego

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, JST, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego, urząd

obsługujący ministra właściwego do

sprawrolnictwa i rozwoju wsi, NGO

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, Fundacja Rozwoju

Systemu Edukacji, IBE, NGO, JST i

partnerstwa pomiędzy NGO i JST,

przedsiębiorstwa, w tym dostawcy

usług internetowych, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rolnictwa i rozwoju wsi, UKE

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rolnictwa i rozwoju wsi

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, JST, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego

Strona 115 z 134

Poz. 318

Działanie

I.4.3. Rozwój e-kompetencji nauczycieli

szkół podstawowych oraz

ponadpodstawowych

I.4.8. Lekcja: Enter

II.1.6. / II.2.6. Utworzenie sieci liderów

kompetencji cyfrowych

II.2.1. Rozwój kompetencji cyfrowych

osób wykluczonych, z

niepełnosprawnościami lub z niskim

poziomem kompetencji cyfrowych

III.1.3. / III.2.2. / III.3.5. e-Kompetencje

w obszarze cyberbezpieczeństwa

III.3.1. Szkolenia kompetencji cyfrowych

pracowników administracji publicznej

„Urząd online”

Podmiot wiodący

Urząd obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty i

wychowania

Strona 116 z 134

– 118 –

Poz. 318

Podmioty współpracujące

Działanie

Urzędy obsługujące ministrów

właściwych do spraw

informatyzacji, kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego, rozwoju

regionalnego

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, ministra właściwego

do spraw rodziny, uczelnie, NGO,

NASK, ORE, IBE, KRRiT

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, ministra właściwego

do spraw rodziny, uczelnie, NGO,

NASK, ORE, IBE, KRRiT

ORE, beneficjenci konkursowi,

uczelnie, NGO, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

Beneficjenci konkursowi, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego

ORE, beneficjenci konkursowi,

uczelnie, NGO, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

Urzędy obsługujące ministrów

właściwych do spraw szkolnictwa

wyższego i nauki oraz do spraw

informatyzacji, CPPC, uniwersytety

z kierunkami informatycznymi, w

tym zaangażowane w realizację

studiów podyplomowych dla

nauczycieli w zakresie informatyki,

urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rozwoju

regionalnego

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw szkolnictwa

wyższego i nauki, uniwersytety z

kierunkami informatycznymi, w

tym zaangażowane w realizację

studiów podyplomowych dla

nauczycieli w zakresie informatyki

ORE, stowarzyszenia samorządowe,

beneficjenci konkursowi, NGO,

urząd obsługujący ministra

III.3.12. Cyfryzacja GOK-ów

I.1.2. Monitorowanie funkcjonowania w

praktyce przedszkolnej podstawy

programowej wychowania

przedszkolnego

I.2.2. Monitorowanie funkcjonowania w

praktyce szkolnej podstawy

programowej kształcenia ogólnego w

obszarze rozwijania umiejętności

cyfrowych dzieci i młodzieży

I.4.1. Doskonalenie i rozwijanie

umiejętności cyfrowych nauczycieli w

zakresie edukacji cyfrowej

I.4.4. Doskonalenie i rozwijanie

umiejętności cyfrowych nauczycieli w

zakresie sztucznej inteligencji

I.4.5. Cyfrowy latarnik

I.4.13. System studiów podyplomowych

nadających uprawnienia do nauczania

informatyki osobom niebędącym

nauczycielami

I.4.14. System studiów podyplomowych

kwalifikacyjnych i doskonalących dla

nauczycieli w zakresie informatyki

III.3.4. Cyfrowy rozwój oświaty w JST

Podmiot wiodący

Urząd obsługujący

ministra

właściwego do

spraw szkolnictwa

wyższego i nauki

Urząd obsługujący

ministra

właściwego do

spraw kultury i

ochrony

dziedzictwa

narodowego

Urząd obsługujący

ministra

właściwego do

spraw zdrowia

Strona 117 z 134

– 119 –

Podmioty współpracujące

właściwego do spraw rozwoju

regionalnego

Urzędy obsługujące ministrów

właściwych do spraw szkolnictwa

wyższego i nauki oraz do spraw

informatyzacji, CPPC, szkoły

ponadpodstawowe , uniwersytety z

kierunkami informatycznymi, w

tym zaangażowane w realizację

studiów podyplomowych dla

nauczycieli w zakresie informatyki,

organizacje pozarządowe, JST,

urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rozwoju

regionalnego

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, podmioty

systemu szkolnictwa wyższego i

nauki prowadzące kształcenie

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, podmioty

systemu szkolnictwa wyższego i

nauki prowadzące kształcenie

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji, urząd obsługujący

ministra właściwego do

sprawrozwoju regionalnego,

podmioty systemu szkolnictwa

wyższego i nauki prowadzące

kształcenie

Dziedzinowe i regionalne centra

kompetencji, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

Poz. 318

Działanie

IV.1.6. Zwiększenie liczby informatyków

na rynku, w tym nauczycieli, przez

włączenie do tego zawodu większej

liczby kobiet

I.4.6. Rozwój kompetencji cyfrowych

niezbędnych do prowadzenia

nowoczesnego i wysokiej jakości

kształcenia w uczelniach oraz innych

podmiotach systemu szkolnictwa

wyższego i nauki

I.4.7. Rozwój rozwiązań w zakresie

dydaktyki cyfrowej

III.1.4. / III.3.13. Rozwój zastosowań

technologii cyfrowych w podmiotach

systemu szkolnictwa wyższego i nauki

III.3.11. Rozwój kompetencji cyfrowych

pracowników kultury

Centrum e-Zdrowia, urząd

III.3.10. Poprawa dojrzałości cyfrowej

obsługujący ministra właściwego do placówek medycznych i instytucji

spraw rozwoju regionalnego

ochrony zdrowia przez wzmocnienie

kompetencji cyfrowych

Podmiot wiodący

Podmioty współpracujące

Działanie

Urząd obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

zabezpieczenia

społecznego

Szef Kancelarii

Prezesa Rady

Ministrów

Centralny Zarząd

Służby Więziennej

NGO, wojewódzkie biblioteki

publiczne, regionalne ośrodki

pomocy społecznej, GOK-i

II.2.7. Włączenie cyfrowe w ramach

Programu wieloletniego na rzecz Osób

Starszych „Aktywni+” na lata 2021–2025

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw rozwoju

regionalnego

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

sprawiedliwości, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego

Podmioty realizujące projekty na

podstawie umowy o dofinansowanie

zawartej z PARP, urząd obsługujący

ministra właściwego do spraw

rozwoju regionalnego, Sektorowa

Rada ds. Kompetencji – Informatyka,

Sektorowa Rada ds. Kompetencji

Cyberbezpieczeństwo i

Telekomunikacja

Polska Sieć Hubów Innowacji

Cyfrowych, koordynatorzy

klastrów, izby przemysłowohandlowe, związki pracodawców,

parki technologiczne, spółki

zarządzające specjalnymi strefami

ekonomicznymi, Sektorowa Rada

ds. Kompetencji – Informatyka,

Sektorowa Rada ds. Kompetencji

Cyberbezpieczeństwo i

Telekomunikacja

Urząd obsługujący ministra

właściwego do spraw

informatyzacji,

Krajowa Szkoła Sądownictwa i

Prokuratury

Instytut Chemii Bioorganicznej

Polskiej Akademii Nauk – PCSS,

Uniwersytet Warszawski – ICM,

Politechnika Wrocławska – WCSS,

Politechnika Gdańska – CI TASK,

Narodowe Centrum Badań

Jądrowych – NCBJ, urząd

obsługujący ministra właściwego do

spraw rozwoju regionalnego, EDIHy

III.3.8. Przyjazny urząd – szkolenia z

zakresu dostępności cyfrowej

Polska Agencja

Rozwoju

Przedsiębiorczości

Fundacja

Platforma

Przemysłu

Przyszłości

Urząd obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

sprawiedliwości

Akademickie

Centrum

Komputerowe

Cyfronet AGH

Strona 118 z 134

II.2.4. Zapobieganie wykluczeniu

cyfrowemu osób odbywających karę

pozbawienia wolności

III.2.3. Akademia Menadżera MMŚP –

kompetencje w zakresie cyfryzacji

III.1.5. / III.2.4. Kompetencje przyszłości

w Przemyśle 4.0

III.3.14. Rozwój kompetencji z obszaru

cyberbezpieczeństwa pracowników

wymiaru sprawiedliwości

IV.1.7. Kształcenie wysokiej klasy

specjalistów w zakresie HPDA+ w

modelu opracowanym w Narodowym

Centrum Kompetencji HPC

12. Finansowanie

Szacunkowy koszt realizacji działań i projektów przewidzianych w PRKC w latach 2022-2030,

wynoszący 2 789 mln zł, został określony na podstawie informacji dostarczonych przez podmioty

wiodące w poszczególnych inicjatywach.

Koszty wdrożenia PRKC w podziale na priorytety przedstawiają się następująco76



Priorytet I. Rozwój edukacji cyfrowej – 551 mln zł (19,76% PRKC),



Priorytet II. Zapewnienie każdemu możliwości rozwoju kompetencji cyfrowych – 1 532 mln zł

(54,90% PRKC),



Priorytet III. Wsparcie kompetencji cyfrowych osób pracujących – 366 mln zł (13,12% PRKC),



Priorytet IV. Rozwój zaawansowanych kompetencji cyfrowych – 287 mln zł (10,31% PRKC),

Priorytet V. Wzmocnienie zarządzania rozwojem kompetencji cyfrowych – 53 mln zł (1,91%

PRKC).

Źródłem finansowania zadań przewidzianych do realizacji w PRKC są w 91,59% środki Unii

Europejskiej dostępne w ramach perspektywy finansowej na lata 2014-2020, perspektywy na lata

2021-2027 oraz Krajowego Planu Odbudowy, 0,02% środki z rezerwy celowej poz. 8. Budżet państwa

pokryje 8,39% kosztów realizacji PRKC. Wpófinansowanie krajowe nie zostało uwzględnione w

ramach środków budżetu państwa.

Przedstawione wydatki budżetu państwa potrzebne na realizację PRKC będą finansowane w ramach

limitu wydatków poszczególnych części budżetowych, ustalanych corocznie w ustawie budżetowej i

nie będą stanowiły podstawy do ubiegania się o dodatkowe środki z budżetu państwa przez

dysponentów właściwych do realizacji określonych zadań w całym okresie obowiązywania PRKC.

Niemniej ze względu na brak wiążących decyzji co do finansowania projektów ze środków programów

w ramach perspektywy finansowej 2021-2027 oraz Krajowego Planu Odbudowy możliwe są zmiany w

źródłach finansowania działań ujętych w PRKC.



Tabela 7. Lista działań PRKC z potencjalnym źródłem ich finansowania 77

Nazwa

I.1.1. Rozwijanie kompetencji cyfrowych

w wychowaniu przedszkolnym

I.1.2. Monitorowanie funkcjonowania w

praktyce przedszkolnej podstawy

programowej wychowania

przedszkolnego

I.2.2. Monitorowanie funkcjonowania w

praktyce szkolnej podstawy

programowej kształcenia ogólnego w

76

77

Podmiot

odpowiedzialny

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw oświaty i

wychowania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw oświaty i

Realizacja

2022-2026

Potencjalne źródło

finansowania

KPO

2023-2024

Budżet państwa

2023-2024

Budżet państwa

Niektóre działania przyporządkowano jednocześnie do kilku różnych priorytetów. Środki finansowe na ich realizację

wykazano w priorytecie, który został wskazany jako główny dla działania, tj. zgodnie z umieszczeniem fiszki działania

w rozdziale 9. pt. „Priorytety, cele szczegółowe i działania PRKC”.

Jw.

Strona 119 z 134

Nazwa

Podmiot

odpowiedzialny

wychowania

Realizacja

Potencjalne źródło

finansowania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

2021-2024

Budżet państwa

2018-2023

POPC

2021-2024

Budżet państwa

CPPC

2022-2023

POPC

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw oświaty i

wychowania

CPPC

2023-2028

FERS

2022-2026

KPO

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw oświaty i

wychowania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw oświaty i

wychowania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

szkolnictwa

wyższego i nauki

2023-2025

FERS, KPO

2023-2026

FERS

2023-2027

FERS

2022-2027

FERS

I.4.8. Lekcja: Enter

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

szkolnictwa

wyższego i nauki

CPPC

2019-2023

POPC

I.4.13. System studiów podyplomowych

nadających uprawnienia do nauczania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

2023-2030

FERC, budżet

państwa

obszarze rozwijania umiejętności

cyfrowych dzieci i młodzieży

I.2.3. Działania wspierające nauczanie o

edukacji medialnej, higienie cyfrowej i

cyberbezpieczeństwie (Cyberlekcje)

I.2.4. Centrum Mistrzostwa

Informatycznego

I.2.5. Projekt edukacyjny dla nauczycieli i

uczniów klas 7 i 8 szkół podstawowych i

ponadpodstawowych w zakresie

świadomego użytkowania nowych

technologii (Bezpieczni w Sieci)

I.2.6. Pracownie Aktywnego Korzystania

z Technologii – PAKT

I.4.1. Doskonalenie i rozwijanie

metodycznych umiejętności nauczycieli

w zakresie edukacji cyfrowej

I.4.3. Rozwój e-kompetencji nauczycieli

szkół podstawowych oraz

ponadpodstawowych

I.4.4.Doskonalenie i rozwijanie

umiejętności cyfrowych nauczycieli w

zakresie sztucznej inteligencji

I.4.5. Cyfrowy latarnik

I.4.6. Rozwój kompetencji cyfrowych

niezbędnych do prowadzenia

nowoczesnego i wysokiej jakości

kształcenia w uczelniach oraz innych

podmiotach systemu szkolnictwa

wyższego i nauki

I.4.7. Rozwój rozwiązań w zakresie

dydaktyki cyfrowej

Strona 120 z 134

Nazwa

informatyki osobom niebędącym

nauczycielami

I.4.14. System studiów podyplomowych

kwalifikacyjnych i doskonalących dla

nauczycieli w zakresie informatyki

II.1.1. Systemowe wsparcie edukacji

cyfrowej dorosłych użytkowników ICT –

Kluby Rozwoju Cyfrowego

II.1.2. Kampanie edukacyjno-informacyjne na rzecz rozwoju

społeczeństwa informacyjnego, w tym

kompetencji cyfrowych

II.1.3. Działania wspierające rodziców

dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym

w zakresie bezpiecznego korzystania z

nowych technologii (CyberRodzice)

II.1.5. Szkolenia dla obywateli z

kompetencji cyfrowych

II.1.6. Utworzenie sieci liderów

kompetencji cyfrowych

II.2.1. Rozwój kompetencji cyfrowych

osób wykluczonych, z

niepełnosprawnościami lub z niskim

poziomem kompetencji cyfrowych

II.2.4. Zapobieganie wykluczeniu

cyfrowemu osób odbywających karę

pozbawienia wolności

II.2.7. Włączenie cyfrowe w ramach

Programu wieloletniego na rzecz Osób

Starszych „Aktywni+” na lata 2021–2025

III.1.3. e-Kompetencje w obszarze

cyberbezpieczeństwa

III.1.4. Rozwój zastosowań technologii

cyfrowych w podmiotach systemu

szkolnictwa wyższego i nauki

III.1.5. Kompetencje przyszłości w

Przemyśle 4.0

Strona 121 z 134

– 123 –

Poz. 318

Podmiot

odpowiedzialny

do spraw oświaty i

wychowania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw oświaty i

wychowania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

CPPC

Realizacja

Potencjalne źródło

finansowania

2023-2030

Budżet państwa

2022-2030

FERS

2017-2023

POPC, FERC

2022-2025

Budżet państwa

2022-2026

KPO

2022-2025

KPO

CPPC

2022-2026

KPO

Centralny Zarząd

Służby Więziennej

2022-2026

FERS

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

zabezpieczenia

społecznego

CPPC

2021-2025

Budżet państwa

2022-2029

FERC

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

szkolnictwa

wyższego i nauki

Fundacja Platforma

Przemysłu

Przyszłości

2022-2027

FERS

2020-2030

Budżet państwa

Nazwa

III.2.3. Akademia Menadżera MMŚP –

kompetencje w zakresie cyfryzacji

III.3.1. Szkolenia kompetencji cyfrowych

pracowników administracji publicznej

„Urząd online”

III.3.2. Szkolenie pracowników JST z

otwierania danych publicznych

III.3.3. Szkolenia dla pracowników

administracji publicznej w zakresie

zarządzania i koordynowania

dostępności cyfrowej w projektach

III.3.4. Cyfrowy rozwój oświaty w

jednostkach samorządu terytorialnego

III.3.6. #CyberbezpiecznySamorząd

III.3.8. Przyjazny urząd – szkolenia z

zakresu dostępności cyfrowej

III.3.9. Dostępność cyfrowa stron

jednostek samorządu terytorialnego –

zasoby, szkolenia, walidatory

III.3.10. Poprawa dojrzałości cyfrowej

placówek medycznych i instytucji

ochrony zdrowia przez wzmocnienie

kompetencji cyfrowych

III.3.11. Rozwój kompetencji cyfrowych

pracowników kultury

III.3.12. Cyfryzacja GOK-ów

III.3.14. Rozwój kompetencji z obszaru

cyberbezpieczeństwa pracowników

wymiaru sprawiedliwości

IV.1.1. Kobiety w ICT

Strona 122 z 134

– 124 –

Poz. 318

Podmiot

odpowiedzialny

Polska Agencja

Rozwoju

Przedsiębiorczości

CPPC

Realizacja

2022-2023

Potencjalne źródło

finansowania

POWER

2022-2026

KPO

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw oświaty i

wychowania

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Szef Kancelarii

Prezesa Rady

Ministrów

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw zdrowia

2022

Budżet państwa

2022-2023

POPC

2023-2028

FERS

2020-2030

Budżet państwa

2019-2023

POWER

2020-2022

POWER

2022-2027

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw kultury i

ochrony dziedzictwa

narodowego

CPPC

2024–2029

FERS, FERC, KPO

Regionalne

Programy 20212027

FERC

2019-2023

POPC

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

sprawiedliwości

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

2023-2029

KPO, budżet

państwa

2021-2026

KPO

Nazwa

Podmiot

odpowiedzialny

IV.1.2. Kształcenie wysokiej klasy

Urząd obsługujący

specjalistów ICT w modelu opracowanym ministra właściwego

w projekcie AI Tech

do spraw

informatyzacji

IV.1.3. Kolegia Kompetencji Cyfrowych

Urząd obsługujący

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

IV.1.4. Edukacja DC – Systemowe

Urząd obsługujący

kształcenie specjalistów do spraw

ministra właściwego

dostępności cyfrowej

do spraw

informatyzacji

IV.1.5. Program Rozwoju Talentów

Urząd obsługujący

Informatycznych na lata 2019–2029

ministra właściwego

do spraw

informatyzacji

IV.1.6. Zwiększenie liczby informatyków

Urząd obsługujący

na rynku, w tym nauczycieli, przez

ministra właściwego

włączenie do tego zawodu większej

do spraw oświaty i

liczby kobiet

wychowania

IV.1.7. Kształcenie wysokiej klasy

Akademickie

specjalistów w zakresie HPDA+ w modelu Centrum

opracowanym w Narodowym Centrum

Komputerowe

Kompetencji HPC

Cyfronet AGH

V.1.1. Utworzenie Centrum Rozwoju

Urząd obsługujący

Kompetencji Cyfrowych jako organu

ministra właściwego

wykonawczego w zakresie wdrażania

do spraw

PRKC

informatyzacji

Strona 123 z 134

Poz. 318

Realizacja

2020-2030

Potencjalne źródło

finansowania

POPC, środki UE

2022-2030

Budżet państwa

2023-2026

FERS

2020-2029

Budżet państwa

2023-2030

FERS, FERC

2020-2025

Budżet państwa i

środki UE

Od 2022

KPO, budżet

państwa

13. Monitorowanie i ewaluacja

Realizacji PRKC towarzyszy monitoring całego Programu. Za organizację procesu monitorowania PRKC

i czuwanie nad jego prawidłowym przebiegiem odpowiada minister właściwy do spraw

informatyzacji. Jednym z zadań należących do Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych jest

monitorowanie rozwoju kompetencji cyfrowych w Polsce i realizacji PRKC, m.in. na podstawie

wyników badań i analiz oraz regularnych sprawozdań podmiotów odpowiedzialnych za realizację

poszczególnych działań.

Podstawowym punktem odniesienia w monitorowaniu realizacji PRKC jest następujący zestaw

wskaźników

Tabela 8. Główne wskaźniki PRKC

Wskaźnik

Jednostka

miary

Wartość

bazowa

Odsetek osób w wieku 16-74 lata

posiadających podstawowe lub

ponadpodstawowe umiejętności

cyfrowe

Odsetek osób w wieku 16-74 lata

posiadających ponadpodstawowe

umiejętności cyfrowe

Udział specjalistów ICT wśród

pracujących

Udział kobiet wśród specjalistów

ICT

%

43 (2021)

Wartość w 2030 r. Źródło danych

lub na zakończenie

działania

80

Eurostat

%

21 (2021)

40

Eurostat

%

3,5 (2021)

6

Eurostat

%

15,5 (2021)

29

Eurostat

Tabela 9. Wskaźniki realizacji działań PRKC

Nazwa działania

Wskaźnik

Jednostka Wartość

miary

bazowa

I.1.1. Rozwijanie

kompetencji cyfrowych

w wychowaniu

przedszkolnym

Liczba

przeszkolonych

nauczycieli

wychowania

przedszkolnego

osoba

0

I.1.2. Monitorowanie

funkcjonowania w

praktyce przedszkolnej

podstawy programowej

wychowania

przedszkolnego

Liczba raportów

z

monitorowania

sztuka

0

Strona 124 z 134

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

45 000

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

1

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

Nazwa działania

Wskaźnik

Jednostka Wartość

miary

bazowa

I.2.3. Działania

wspierające nauczanie o

edukacji medialnej,

higienie cyfrowej i

cyberbezpieczeństwie

(Cyberlekcje)

Liczba pobrań

materiałów –

scenariuszy

zajęć oraz liczba

wyświetleń

materiałów

filmowych

Liczba osób

(nauczycieli,

uczniów)

objętych

wsparciem

sztuka

0

osoba

5 986

(1.01.20

22)

13 425

Liczba pobrań

materiałów –

scenariuszy

zajęć, liczba

wyświetleń

materiałów

filmowych, a

także liczba

ukończonych

szkoleń

e-learning oraz

liczba osób

uczestnicząca w

konferencji

szkoleniowej

I.2.6. Pracownie

Liczba osób

Aktywnego Korzystania z objętych

Technologii – PAKT

szkoleniami/

doradztwem w

zakresie

kompetencji

cyfrowych

I.4.1. Doskonalenie i

Liczba

rozwijanie metodycznych uczestników

umiejętności nauczycieli szkoleń dla

w zakresie edukacji

nauczycieli

cyfrowej

sztuka/

osoba

0

b.d.

osoba

0

20 000

CPPC

osoba

0

55 000

I.4.3. Rozwój

e-kompetencji

nauczycieli szkół

osoba

0

31 000

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

CPPC

I.2.4. Centrum

Mistrzostwa

Informatycznego

I.2.5. Projekt edukacyjny

dla nauczycieli i uczniów

klas 7 i 8 szkół

podstawowych i

ponadpodstawowych w

zakresie świadomego

użytkowania nowych

technologii [Bezpieczni w

Sieci]

Strona 125 z 134

Liczba osób,

które nabyły lub

rozwinęły

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

b.d.

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Nazwa działania

Wskaźnik

podstawowych oraz

ponadpodstawowych

kompetencje

cyfrowe i

metodyczne w

celu

prowadzenia

edukacji

cyfrowej na

poziomie szkoły

podstawowej i

ponadpodstawowej

Liczba

uczestników

szkoleń dla

nauczycieli

I.4.4. Doskonalenie i

rozwijanie umiejętności

cyfrowych nauczycieli w

zakresie sztucznej

inteligencji

Poz. 318

Jednostka Wartość

miary

bazowa

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

osoba

0

5 000

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

szkolnictwa

wyższego i

nauki

I.4.5. Cyfrowy latarnik

Liczba

uczestników

szkoleń dla

nauczycieli

osoba

0

20 000

I.4.6. Rozwój

kompetencji cyfrowych

niezbędnych do

prowadzenia

nowoczesnego i wysokiej

jakości kształcenia w

uczelniach oraz innych

podmiotach systemu

szkolnictwa wyższego i

nauki

I.4.7. Rozwój rozwiązań

w zakresie dydaktyki

cyfrowej

Liczba osób,

osoba

które nabyły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku realizacji

działania

0

2 000

Liczba

podmiotów

szkolnictwa

wyższego, które

wdrożyły nowe

rozwiązania w

obszarze

dydaktyki

cyfrowej

Liczba

nauczycieli

sztuka

0

100

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

szkolnictwa

wyższego i

nauki

osoba

48 000

(1.09.20

75 371

CPPC

I.4.8. Lekcja: Enter

Strona 126 z 134

Nazwa działania

Wskaźnik

objętych

szkoleniami i

doradztwem w

zakresie

kompetencji

cyfrowych

I.4.13. System studiów

Liczba umów

podyplomowych

podpisanych z

nadających uprawnienia uczelniami na

do nauczania informatyki realizację

osobom nie będącym

studiów

nauczycielami

I.4.14. System studiów

Liczba umów

podyplomowych

podpisanych z

kwalifikacyjnych i

uczelniami na

doskonalących dla

realizację

nauczycieli w zakresie

studiów

informatyki

II.1.1. Systemowe

Liczba

wsparcie edukacji

utworzonych

cyfrowej dorosłych

Klubów Rozwoju

użytkowników ICT –

Cyfrowego

Kluby Rozwoju

Cyfrowego (KRC)

II.1.2. Kampanie

Liczba kampanii

edukacyjno-informacyjne informacyjnona rzecz rozwoju

-edukacyjnych

społeczeństwa

na poziomie

informacyjnego, w tym

krajowym

kompetencji cyfrowych

II.1.3. Działania

Liczba pobrań

wspierające rodziców

materiałów,

dzieci w wieku

liczba

przedszkolnym i

uczestników

szkolnym w zakresie

webinariów oraz

bezpiecznego

liczba odsłon

korzystania z nowych

informacji

technologii

publikowanych

(CyberRodzice)

o projekcie w

mediach

społecznościowych oraz w

Librusie

Strona 127 z 134

Poz. 318

Jednostka Wartość

miary

bazowa

22)

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

sztuka

0

10

sztuka

0

10

sztuka

0

2 500

sztuka

0

6

sztuka/

osoba

0

b.d.

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Nazwa działania

Wskaźnik

Jednostka Wartość

miary

bazowa

II.1.5. Szkolenia dla

obywateli z kompetencji

cyfrowych

Liczba osób,

które nabyły lub

rozwinęły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku

udzielonego

wsparcia

Liczba osób,

które zostały

przygotowane

do wspierania

rozwoju

kompetencji

cyfrowych

wśród

społeczności

lokalnej –

liderzy

Liczba osób,

które nabyły lub

rozwinęły

kompetencje

cyfrowe

osoba

0

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

152 000

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

osoba

0

2 477

CPPC

osoba

0

76 000

CPPC

Liczba osób

przeszkolonych

osoba

0

2 700

Centralny

Zarząd Służby

Więziennej

Liczba osób,

osoba

które nabyły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku realizacji

działania

13 469

(1.01.20

22)

65 000

Liczba

odbiorców

0

II.1.6. Utworzenie sieci

liderów kompetencji

cyfrowych

II.2.1. Rozwój

kompetencji cyfrowych

osób wykluczonych, z

niepełnosprawnościami

lub z niskim poziomem

kompetencji cyfrowych

II.2.4. Zapobieganie

wykluczeniu cyfrowemu

osób odbywających karę

pozbawienia wolności

II.2.7. Włączenie cyfrowe

w ramach Programu

wieloletniego na rzecz

Osób Starszych

„Aktywni+” na lata

2021–2025

III.1.3. e-Kompetencje w

obszarze

cyberbezpieczeństwa

Strona 128 z 134

osoba

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

zabezpieczenia

społecznego

Na obecnym CPPC

etapie

projektowania nie

szacowano

liczby

odbiorców

projektu

Nazwa działania

Wskaźnik

III.1.4. Rozwój

zastosowań technologii

cyfrowych w podmiotach

systemu szkolnictwa

wyższego i nauki

Liczba osób,

osoba

które nabyły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku realizacji

działania

0

III.1.5 .Kompetencje

przyszłości w Przemyśle

4.0

Liczba osób,

które nabyły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku realizacji

działania

Liczba

pracowników,

którzy podnieśli

kompetencje w

zakresie

zarządzania

przedsiębiorstwem, w tym

zarządzania

zasobami

ludzkimi

Liczba osób,

które nabyły lub

rozwinęły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku

udzielonego

wsparcia

Liczba osób,

które nabyły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku realizacji

działania

Liczba

pracowników

podmiotów

wykonujących

zadania

osoba

0

osoba

0

2 880

Polska Agencja

Rozwoju

Przedsiębiorczości

osoba

0

76 000

CPPC

osoba

0

60

osoba

0

350

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

III.2.3. Akademia

Menadżera MMŚP –

kompetencje w zakresie

cyfryzacji

III.3.1. Szkolenia

kompetencji cyfrowych

pracowników

administracji publicznej

„Urząd online”

III.3.2. Szkolenie

pracowników JST z

otwierania danych

publicznych

III.3.3. Szkolenia dla

pracowników

administracji publicznej

w zakresie zarządzania i

koordynowania

Strona 129 z 134

Jednostka Wartość

miary

bazowa

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

1 200

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

szkolnictwa

wyższego i

nauki

1 110

Fundacja

Platforma

Przemysłu

Przyszłości

Nazwa działania

Wskaźnik

dostępności cyfrowej w

projektach

publiczne

objętych

wsparciem

szkoleniowym

Liczba

przedstawicieli

kadr JST

objętych

wsparciem

III.3.4. Cyfrowy rozwój

oświaty w jednostkach

samorządu

terytorialnego

Poz. 318

Jednostka Wartość

miary

bazowa

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

informatyzacji

osoba

0

1 050

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Szef Kancelarii

Prezesa Rady

Ministrów

III.3.6.

#CyberbezpiecznySamor

ząd

Liczba osób

przeszkolonych

osoba

0

120 000

III.3.8. Przyjazny urząd –

szkolenia z zakresu

dostępności cyfrowej

Liczba

uczestników

szkoleń dla

pracowników

administracji

publicznej

Liczba

uczestników

szkoleń

zorganizowanych w wyniku

realizacji

działania

Liczba osób

przeszkolonych

osoba

0

1 300

osoba

0

3 360

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

osoba

0

1 000

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw zdrowia

Liczba osób

przeszkolonych

osoba

0

8 500

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw kultury i

ochrony

dziedzictwa

narodowego

III.3.9. Dostępność

cyfrowa stron jednostek

samorządu

terytorialnego – zasoby,

szkolenia, walidatory

III.3.10. Poprawa

dojrzałości cyfrowej

placówek medycznych i

instytucji ochrony

zdrowia przez

wzmocnienie

kompetencji cyfrowych

III.3.11. Rozwój

kompetencji cyfrowych

pracowników kultury

Strona 130 z 134

Nazwa działania

Wskaźnik

III.3.12. Cyfryzacja

GOK-ów

Liczba osób,

osoba

które nabyły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku realizacji

działania

Liczba osób,

osoba

które nabyły lub

rozwinęły

kompetencje z

obszaru

cyberbezpieczeństwa w

wyniku

udzielonego

wsparcia

1. Liczba ekspertyz sztuka

diagnozujących

przyczyny niskiej

reprezentacji

kobiet w

specjalnościach

ICT.

2. Liczba kampanii sztuka

informacyjno-promocyjnych.

Liczba osób

osoba

objętych

studiami

II stopnia

0

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

32 271

CPPC

0

3 000

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

sprawiedliwości

0

1

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

0

2

0

421

Liczba osób,

osoba

które nabyły

kompetencje

cyfrowe w

wyniku realizacji

działania

Liczba osób

osoba

kształcących się

w ramach szkół

dostępności

cyfrowej

0

5 600

0

2 200

III.3.14. Rozwój

kompetencji z obszaru

cyberbezpieczeństwa

pracowników wymiaru

sprawiedliwości

IV.1.1. Kobiety w ICT

IV.1.2. Kształcenie

wysokiej klasy

specjalistów ICT w

modelu opracowanym

w projekcie AI Tech

IV.1.3. Kolegia

Kompetencji Cyfrowych

IV.1.4. Edukacja DC –

Systemowe kształcenie

specjalistów do spraw

dostępności cyfrowej.

Strona 131 z 134

Jednostka Wartość

miary

bazowa

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

Nazwa działania

Wskaźnik

Jednostka Wartość

miary

bazowa

IV.1.5. Program Rozwoju

Talentów

Informatycznych na lata

2019–2029

Liczba osób

(nauczycieli,

wykładowców,

uczniów,

studentów)

objętych

wsparciem,

w tym

 liczba

uczniów,

 liczba

studentów,

 liczba

nauczycieli/

wykładowców.

Liczba

studentów,

którzy odbędą

staże w wyniku

uczestnictwa w

PRTI.

Odsetek kobiet

pracujących w

branży IT, które

studiowały

informatykę lub

pokrewny

kierunek

techniczny

Liczba

przeszkolonych

użytkowników

sektorów nauki i

gospodarki

osoba

0

Wartość w

Źródło danych

2030 r. lub

na

zakończenie

działania

68 790

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

osoba

0

30 300

osoba

0

29 400

osoba

0

9 090

osoba

0

2 800

%

27,5

32,5

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw oświaty

i wychowania

%

b.d.

300

Akademickie

Centrum

Komputerowe

Cyfronet AGH

Liczba

utworzonych

Centrów

Rozwoju

Kompetencji

Cyfrowych

sztuka

0

1

Urząd

obsługujący

ministra

właściwego do

spraw

informatyzacji

IV.1.6. Zwiększenie liczby

informatyków na rynku,

w tym nauczycieli, przez

włączenie do tego

zawodu większej liczby

kobiet

IV.1.7. Kształcenie

wysokiej klasy

specjalistów w zakresie

HPDA+ w modelu

opracowanym w

Narodowym Centrum

Kompetencji HPC

V.1.1. Utworzenie

Centrum Rozwoju

Kompetencji Cyfrowych

jako organu

wykonawczego w

zakresie wdrażania PRKC

Strona 132 z 134

Na zlecenie Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych zostanie przeprowadzone w 2025 r.

śródokresowe badanie ewaluacyjne ukierunkowane na ocenę trafności, użyteczności i skuteczności

realizacji PRKC. W roku 2031 zostanie przygotowany końcowy raport ewaluacyjny podsumowujący

efekty realizacji programu. Środku finansowe na realizację badań, w wysokości 500 000 zł, pochodzić

będą ze środków będących w dyspozycji urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw

informatyzacji (budżet CRKC).

Badania i analizy przeprowadzone w ramach bieżącego monitoringu i ewaluacji będą służyć

dostarczeniu wniosków i rekomendacji dla władz krajowych i regionalnych w zakresie rozwoju

kompetencji cyfrowych.

Strona 133 z 134

14. PRKC w ujęciu terytorialnym

Działania opisane w Programie Rozwoju Kompetencji Cyfrowych mają zasięg ogólnopolski. W ramach

części z nich możliwe będzie dopasowanie realizacji do specyficznych potrzeb danego regionu.

Zdiagnozowane przez regiony Polski bariery w rozwoju kompetencji cyfrowych (opisane w części 5.11.

PRKC) będą niwelowane w następujący sposób

a) Elastyczna koordynacja działań na szczeblu centralnym będzie polegać na współpracy z

regionami w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych w celu uzupełnienia tego jednego z

najgłębszych deficytów polskiej gospodarki, zachęcaniu samorządów do aktywności, a także na

usprawnianiu przepływu informacji, upowszechnianiu dobrych praktyk, propagowaniu wyników

badań i analiz, przekazywaniu wskazówek i rekomendacji, identyfikowaniu barier i sposobów

ich likwidacji oraz konsolidacji wiedzy i zasobów edukacyjnych do wykorzystania w całej Polsce.

Raz w roku będzie przeprowadzana ankieta oraz wspólna konferencja regionów ze stroną

rządową, dotycząca wspierania rozwoju kompetencji cyfrowych.

b) Ułatwienie wszystkim mieszkańcom Polski dostępu do rozwoju kompetencji cyfrowych będzie

odbywać się za pomocą sieci Klubów Rozwoju Cyfrowego, usytuowanych w każdej gminie, która

wyrazi chęć organizacji KRC na swoim terenie. Niezależnie od tego zapewniony będzie dostęp

do skonsolidowanych zasobów edukacyjnych, kursów e-learningowych oraz szkoleń w formie

zdalnej lub hybrydowej. Większość działań szkoleniowych przewidzianych w PRKC ma zasięg

ogólnokrajowy, co dotyczy w szczególności kursów skierowanych do służb publicznych JST.

c) Szkolenia kadry dydaktycznej, będące odpowiedzią na brak lub niedostateczne przygotowanie

merytoryczne nauczycieli i edukatorów, obejmą swoim zasięgiem nie tylko szkolenia kadry

nauczycielskiej wszystkich poziomów nauczania (od przedszkolnego), ale także przygotują

edukatorów do prowadzenia działań w KRC w zakresie uczenia dorosłych. Są to działania

ogólnokrajowe.

d) Zwiększenie zainteresowania szkoleniami będzie realizowane przez skoordynowane działania

informacyjne w ramach krajowych i regionalnych akcji promujących rozwój kompetencji

cyfrowych jako możliwość poprawy jakości życia. Jednocześnie zostanie położony nacisk na

prowadzenie działań szkoleniowych w atrakcyjnych formach, z uwzględnieniem wyników

analizy potrzeb społeczności lokalnych.

e) Ograniczenie czynników hamujących podnoszenie kompetencji cyfrowych na rynku pracy w

województwach przez kształtowanie programów nauczania w Kolegiach Kompetencji

Cyfrowych w oparciu o diagnozę potrzeb lokalnych rynków pracy, wspieranie współpracy z

miejscowym biznesem, sektorem nauki i trzecim sektorem, propagowanie wyników badań i

analiz oraz projektów pilotażowych prowadzonych np. przez CRKC. Jednocześnie województwa

będą zachęcane do zgłaszania potrzeb badawczych w interesujących je dziedzinach rozwoju

kompetencji cyfrowych, które będą mogły być realizowane w skoordynowany sposób na

poziomie krajowym i regionalnym.

Strona 134 z 134