Uchwała nr 182 Rady Ministrów z dnia 6 października 2023 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą "Rządowy program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza na lata 2023-2030"

§ 1. Ustanawia się program wieloletni pod nazwą „Rządowy program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza

na lata 2023–2030”, zwany dalej „Programem”, stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. Program jest realizowany w latach 2023–2030.

§ 3. Program jest finansowany ze środków budżetu państwa z rezerwy celowej.

§ 4. Na realizację zadań objętych Programem przeznacza się środki z budżetu państwa do wysokości 500 mln zł, w tym

w roku

1)

2024 – do kwoty 100 mln zł;

2)

2025 – do kwoty 65 mln zł;

3)

2026 – do kwoty 65 mln zł;

4)

2027 – do kwoty 65 mln zł;

5)

2028 – do kwoty 65 mln zł;

6)

2029 – do kwoty 65 mln zł;

7)

2030 – do kwoty 75 mln zł.

§ 5. Wykonawcami Programu są minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego oraz Wojewoda Podkarpacki i Wojewoda Lubelski.

§ 6. Środki, o których mowa w § 4, przekazywane będą jednostkom samorządu terytorialnego w formie dotacji celowych,

na podstawie art. 20a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2023 r.

poz. 1259 i 1273), na warunkach określonych w Programie.

§ 7. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego przedstawia Radzie Ministrów zbiorcze zestawienie z wykorzystania dotacji celowych w ramach Programu w danym roku w terminie do dnia 31 marca roku następnego.

§ 8. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

1)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r. poz. 1273, 1407, 1429, 1641, 1693 i 1872.

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 30 października 2023 r.

Poz. 1172

UCHWAŁA NR 182

RADY MINISTRÓW

z dnia 6 października 2023 r.

w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Rządowy program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich

i Roztocza na lata 2023–2030”

Na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270,

z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik

do uchwały

nr 182

Załącznik

do uchwały nr 182 Rady Ministrów

z dnia 6 października 2023 r. (M.P. poz. 1172)

Rady Ministrów

z dnia 6 października 2023 r.

(M.P. poz. )

Program wieloletni pod nazwą „Rządowy program rozwoju obszaru Karpat

Wschodnich i Roztocza na lata 2023–2030”

SPIS TREŚCI

1. DIAGNOZA SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ ORAZ POWIĄZANIA ZE

STRATEGIĄ NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO ROZWOJU

2. CEL PROGRAMU

3. RAMY PRAWNE PROGRAMU

4. BUDŻET PROGRAMU

5. ZAKRES PODMIOTOWY I TERYTORIALNY PROGRAMU

6. ZAKRES PRZEDMIOTOWY MOŻLIWY DO OBJĘCIA WSPARCIEM W RAMACH

PROGRAMU

7. TERMIN REALIZACJI PROGRAMU

8. WARUNKI, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ZADANIA KWALIFIKUJĄCE SIĘ DO

WSPARCIA W RAMACH PROGRAMU

9. SYSTEM I ZASADY REALIZACJI PROGRAMU

10. KWALIFIKOWALNOŚĆ WYDATKÓW

11. DZIAŁANIA INFORMACYJNE W RAMACH PROGRAMU

1. DIAGNOZA SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ ORAZ POWIĄZANIA

ZE STRATEGIĄ NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO ROZWOJU

Obszar Karpat Wschodnich i Roztocza – podstawowe informacje oraz uwarunkowania

rozwojowe

Niniejszy Program obejmuje swoim zasięgiem pas w większości przygranicznych

powiatów województwa podkarpackiego i lubelskiego, rozpoczynający się od granicy

z województwem małopolskim, poprzez Bieszczady, wraz z biegiem Sanu w kierunku granicy

z Ukrainą i następnie na północ w kierunku Przemyśla, a kończący się na Roztoczu Wschodnim

w województwie lubelskim. W jego skład wchodzi łącznie 17 powiatów, w tym 3 miasta na

prawach powiatu (Krosno, Przemyśl, Zamość). Na potrzeby Programu cały obszar nim objęty

określany jest jako „Karpaty Wschodnie i Roztocze”.

Wszystkie ww. obszary jako położone w południowo-wschodniej części Polski jeszcze

silniej niż reszta kraju i państw UE narażone są obecnie na negatywne skutki rosyjskiej agresji

na Ukrainę. Agresja ta spowodowała istotne konsekwencje nie tylko w aspekcie humanitarnym

i geopolitycznym, ale także w wymiarze społeczno-gospodarczym. Powoduje to jeszcze

silniejszą niż dotychczas potrzebę podjęcia działań prorozwojowych wynikających

z potencjału

endogenicznego

regionów

i

uwzględniających

nieuniknioną

obecnie

transformację energetyczną w kierunku neutralności klimatycznej. Ogólną sytuację

społeczno-gospodarczą omawianego obszaru należy uznać za złą względem większości

obszarów Polski i wymagającą podjęcia interwencji z poziomu krajowego.

Polska Wschodnia jako OSI w SOR oraz KSRR 2030

W Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do

2030 r.)1) (SOR) oraz Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 20302) (KSRR 2030)

wskazane zostały Obszary Strategicznej Interwencji (OSI). czyli obszary cechujące się

niekorzystnymi cechami rozwojowymi na tle pozostałych obszarów kraju i wymagające

specjalnych działań. Dla niniejszego programu szczególnie istotne OSI to Polska Wschodnia.

OSI Polski Wschodniej tworzy 5 województw: lubelskie, podkarpackie, podlaskie,

świętokrzyskie oraz warmińsko-mazurskie. Są to regiony, których poziom rozwoju

Uchwała nr 8 Rady Ministrów z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie przyjęcia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego

Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) (M.P. poz. 260).

2)

Uchwała nr 102 Rady Ministrów z dnia 17 września 2019 r. w sprawie przyjęcia „Krajowej Strategii Rozwoju

Regionalnego 2030” (M.P. poz. 1060).

1)

gospodarczego mierzony wskaźnikiem PKB per capita pozostaje jednym z najniższych w UE –

wg danych za 2019 r. waha się on dla każdego z pięciu ww. województw w przedziale

50–52% średniej UE-27 ( w tym woj. lubelskie – 50%, a woj. podkarpackie – 51%).

Potrzeba dążenia do transformacji w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu

w oparciu o cele Europejskiego Zielonego Ładu

Występujące na przedmiotowym obszarze niekorzystne tendencje w obszarze demografii

oraz rozwoju gospodarczego powodują potrzebę nadania nowego impulsu gospodarczego dla

obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza, który zahamowałby negatywne trendy.

Istotne jest, aby wszelkie działania prorozwojowe – a w szczególności interwencja

kierowana z poziomu centralnego – uwzględniały cele UE, w tym potrzebę rozwoju gospodarki

neutralnej dla klimatu. Najważniejszym dokumentem strategicznym na poziomie UE, który

wyznacza cele i kierunki polityk unijnych jest Europejski Zielony Ład. Ma on pomóc

przekształcić UE w nowoczesną, zasobooszczędną i konkurencyjną gospodarkę, a także

spowodować oddzielenie wzrostu gospodarczego od zużywania zasobów.

Jest to jedno z największych wyzwań naszych czasów. Można to osiągnąć poprzez

przekształcenie wyzwań związanych z klimatem i środowiskiem w nowe możliwości we

wszystkich obszarach polityki, a także zadbanie o to, by transformacja była sprawiedliwa

i sprzyjała włączeniu społecznemu. Takie podejście przyświecało również tworzeniu

niniejszego programu wieloletniego i identyfikacji jego celów.

Powyższa część opisuje powiązania Programu z wybranymi rządowymi i unijnymi

dokumentami strategicznymi. Należy jednak zaznaczyć, że planowane działania są również

zgodne z kierunkami i celami wyznaczonymi w dokumentach o charakterze regionalnym

i lokalnym, w tym przede wszystkim ze Strategią Rozwoju Województwa Podkarpackiego3),

która jako regionalne OSI wskazuje m.in. miasta powiatowe, a także obszar gmin „Błękitnego

Sanu”, a także Strategią Rozwoju Województwa Lubelskiego4), która jako OSI wskazuje obszar

Roztocza.

Uchwała Sejmiku Województwa Podkarpackiego Nr XXVII/458/20 z dnia 28 września 2020 r. w sprawie

przyjęcia Strategii rozwoju województwa – Podkarpackie 2030.

4)

Uchwała Sejmiku Województwa Lubelskiego Nr XXIV/406/2021 z dnia 29 marca 2021 r. w sprawie przyjęcia

Strategii Rozwoju Województwa Lubelskiego do 2030 roku.

3)

2. CEL PROGRAMU

Celem strategicznym Programu jest poprawa jakości życia mieszkańców obszaru

Wschodnich Karpat i Roztocza poprzez stworzenie trwałych podstaw umożliwiających

przyspieszenie

rozwoju

społeczno-gospodarczego

z

poszanowaniem

środowiska

naturalnego i klimatu.

Dążąc do realizacji celu strategicznego Programu, zakłada się prowadzenie następujących

działań

● Działanie 1. Poprawa transportowej infrastruktury dostępowej oraz tras i obiektów

aktywnego wypoczynku na obszarze Karpat Wschodnich i Roztocza;

● Działanie 2. Zielona i niebieska infrastruktura dla ochrony środowiska naturalnego;

● Działanie 3. Inwestycje w efektywność energetyczną;

● Działanie 4. Stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki w oparciu

o endogeniczne potencjały Karpat Wschodnich i Roztocza;

● Działanie 5. Współpraca przygraniczna i promocja relacji dobrosąsiedzkich.

Przedmiotowe działania zaplanowane są tak, aby tworzyć efekt synergii opierającej się na

naturalnym potencjale obszaru objętego programem. Wzmocnienie istniejącego potencjału

poprzez działania infrastrukturalne wygeneruje efekt zachęty do inwestycji w kompetencje

zawodowe mieszkańców oraz pozwoli otworzyć lokalną edukację na nowe kierunki

specjalizacji. Działania te prowadzone będą w ścisłej współpracy władz lokalnych, samorządu

województw oraz administracji rządowej.

3. RAMY PRAWNE PROGRAMU

Program stanowi program wieloletni w rozumieniu art. 136 ust. 2 ustawy z dnia

27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.) na lata

2023–2030, przy czym wydatkowanie środków budżetu państwa rozpocznie się od roku 2024.

Podstawę prawną wydatkowania środków na zadania objęte Programem stanowi art. 20a

ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U.

z 2023 r. poz. 1259, z późn. zm.), wskazujący na możliwość przekazywania dotacji celowych

z budżetu państwa na dofinansowanie działań z zakresu polityki rozwoju stanowiących zadania

własne jednostek samorządu terytorialnego (JST).

Program stanowi program rozwoju w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r.

o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, realizując cele Strategii na rzecz Odpowiedzialnego

Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) w obszarze wsparcia zrównoważonego

rozwoju społecznego i regionalnego całego kraju poprzez zaplanowane działania mające na

celu wzrost jakości życia mieszkańców obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza.

4. BUDŻET PROGRAMU

4.1. Źródła finansowania Programu

Źródłem finansowania realizacji Programu będą środki budżetu państwa pochodzące

z rezerwy celowej budżetu państwa cz. 83 w wysokości 500 mln zł oraz środki własne JST

przeznaczane w ramach wkładu własnego w wysokości 125 mln zł.

Środki budżetu państwa zostaną przekazane w formie dotacji celowych z budżetu państwa

na dofinansowanie działań z zakresu polityki rozwoju, stanowiących zadania własne JST,

zwane dalej „dotacją”.

4.2. Kwota środków przeznaczonych na finansowanie realizacji Programu i jej podział

Na realizację Programu Rząd RP przeznacza kwotę 500 mln zł w latach 2024–2030,

zgodnie z poniższym podziałem na lata.

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Razem

Program wieloletni: Rządowy program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza na lata

2023–2030 (w mln zł)

Budżet państwa

0

100

65

65

65

65

65

75

500

Środki własne JST

0

25

16,25 16,25 16,25

16,25

16,25

18,75

125

Kwoty wkładu własnego JST z obszaru objętego Programem w podziale na poszczególne

lata stanowią szacunkowo minimalne kwoty odpowiadające wkładowi budżetu państwa przy

przyjętym w Programie poziomie dofinansowania.

Szczegółowe przypisanie środków w podziale na województwo podkarpackie i lubelskie

zostanie dokonane po zatwierdzeniu Programu na podstawie algorytmu opracowanego przez

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.

Określenie kwot środków w podziale na poszczególne działania oraz wysokości

współfinansowania będzie możliwe po przeprowadzeniu naboru wniosków.

5. ZAKRES PODMIOTOWY I TERYTORIALNY PROGRAMU

Wnioskodawcą i beneficjentem w ramach Programu mogą być JST położone na obszarze

objętym Programem, tj

1) w województwie podkarpackim

powiaty: jasielski, krośnieński, sanocki, brzozowski, leski, bieszczadzki, przemyski,

jarosławski, lubaczowski, przeworski, miasto Krosno, miasto Przemyśl;

2) w województwie lubelskim

powiaty: tomaszowski, hrubieszowski, zamojski, biłgorajski, miasto Zamość.

6. ZAKRES PRZEDMIOTOWY MOŻLIWY DO OBJĘCIA WSPARCIEM

W RAMACH PROGRAMU

Wskazany w rozdziale 2 cel strategiczny Programu jest realizowany przez zadania,

których zakres wpisuje się w następujące działania

Działanie 1. Poprawa transportowej infrastruktury dostępowej oraz tras i obiektów

aktywnego wypoczynku na obszarze Karpat Wschodnich i Roztocza

W ramach działania możliwe jest objęcie wsparciem ze środków Programu realizacji

zadań infrastrukturalnych dotyczących mobilności zmotoryzowanej i niezmotoryzowanej.

Wsparcie w takim zakresie jest niezwykle istotne z punktu poprawy dostępności

transportowej

obszaru

niezmotoryzowanych

objętego

poza

Programem.

pozytywnym

Ponadto

wpływem

na

budowa

infrastruktury

budowanie

postaw

dla

pro-

zdrowotnościowych mieszkańców przyciąga również zwolenników aktywnego wypoczynku

z innych części kraju i z zagranicy.

Działanie 2. Zielona i niebieska infrastruktura dla ochrony środowiska naturalnego

W ramach działania wspierane będą działania dotyczące projektowania, budowy i modernizacji

instalacji

wodno-kanalizacyjnych

na

rzecz

ochrony

walorów

środowiskowych

i krajobrazowych obszaru wskazanego w Programie. Ponadto na obszarach miast i gmin

objętych programem wsparcie dotyczyć będzie również działań zmierzających do zazieleniania

obszarów i zwiększania powierzchni biologicznie czynnych.

Wyjątkowe walory naturalne obszaru objętego Programem, w znaczącym zakresie

powiązanego z biegiem rzeki San, wymagają aktywnego włączenia władz lokalnych

w poprawę warunków środowiskowych. Efektem takiego zaangażowania będzie dalsze

zwiększenie atrakcyjności przyrodniczej, co poza pozytywnym wpływem na jakość życia

będzie też miało wpływ na podnoszenie konkurencyjności turystycznej regionu.

Działanie 3. Inwestycje w efektywność energetyczną

Jednym z zadań własnych JST są sprawy związane z zapewnieniem zaopatrzenia w energię

elektryczną i cieplną oraz gaz. Wyzwania związane z dążeniem Unii Europejskiej do

neutralności klimatycznej w 2050 roku wymuszają wprowadzanie czystych technologii do

sektorów dotychczas zdominowanych przez paliwa kopalne, jak ciepłownictwo czy energetyka.

Ponadto agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę zachwiała rynkiem paliw, a szczególnie gazu

ziemnego (rozważanego dotychczas jako paliwo przejściowe na okres transformacji

energetycznej) oraz węgla energetycznego. Nadal w większości gmin i powiatów korzysta się

z prądu i ciepła wytwarzanego z węgla, co uwzględniając koszty emisji CO2 w systemie EU-ETS

oraz powyższe zaburzenia rynku energii, powodują narastanie kosztów ich wytworzenia

w kolejnych latach. Rosnące koszty będą w związku z tym dodatkowo obciążały budżety

samorządów, mieszkańców oraz lokalnych przedsiębiorców. Stąd w ramach działania

wspierane będą inwestycje służące ograniczeniu zużycia i strat ciepła w sektorze budynków

publicznych. Wspierane mogą być zadania mające na celu poszukiwanie możliwości

zastąpienia źródeł tradycyjnych odnawialnymi źródłami energii (OZE).

Działanie 4. Stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki w oparciu

o endogeniczne potencjały Karpat Wschodnich i Roztocza

Dla wykorzystania walorów przyrodniczych obszaru objętego Programem do rozwoju

zrównoważonej turystyki istotne jest stworzenie spójnej polityki inwestycyjnej lokalnego

samorządu na danym obszarze bazującej na istniejącym potencjale przyrodniczym

i uwzględniający jego ochronę. Realizacja inwestycji własnych JST służących rozwojowi

zrównoważonej turystyki będzie jednocześnie formą wspierania przedsiębiorców, szczególnie

tych mniejszych, co pozwoli na odpowiedzialny rozwój branży turystycznej nie tylko

z korzyścią dla klientów, ale także z poszanowaniem przyrody. W ramach działania wspierane

mogą być działania promujące takie właśnie podejście do rozwoju turystyki na terenie JST.

Z pozyskanych środków samorządy będą mogły dofinansowywać wybrane własne zadania

inwestycyjne, wpisujące się swoim charakterem w koncepcję zrównoważonej turystyki.

Inwestycje powinny uwzględniać zasadę dostępności infrastruktury i obiektów do potrzeb osób

z niepełnosprawnościami.

Działanie 5. Współpraca przygraniczna i promocja relacji dobrosąsiedzkich

Pandemia COVID-19 zaburzyła nie tylko funkcjonowanie gospodarki, ale przede

wszystkim spowolniła budowanie relacji społecznych w wymiarze międzynarodowym. Dla

obszarów takich jak Karpaty Wschodnie i Roztocze budowanie relacji dobrosąsiedzkich to

poza korzyściami gospodarczymi i turystycznymi także możliwość zaprezentowania kultury

regionalnej. Stąd niezwykle istotne jest nawiązywanie nowych relacji z mieszkańcami krajów

sąsiadujących, szczególnie z obszarów przygranicznych.

W ramach działania udzielone zostanie wsparcie na zadania mające na celu budowę

relacji dobrosąsiedzkich, a także współpracę z miastami i gminami partnerskimi w krajach

sąsiadujących.

7. TERMIN REALIZACJI PROGRAMU

Program realizowany będzie w latach 2023–2030, przy czym wydatki budżetu państwa

w związku z realizacją Programu zostały zaplanowane na lata 2024–2030. Podział środków

budżetu państwa określono w rozdziale 4.2.

8. WARUNKI, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ZADANIA KWALIFIKUJĄCE SIĘ DO

WSPARCIA W RAMACH PROGRAMU

Zadanie wpisujące się w działanie, o którym mowa w rozdziale 6, może zostać objęte

wsparciem w formie dotacji celowej w ramach Programu, o ile spełnia następujące warunki

1)

zadanie stanowi zadanie własne wnioskodawcy wymienionego w rozdziale 5;

2)

zadanie (lub jego część stanowiąca funkcjonalną całość) nie było, nie jest i nie będzie

w żadnym zakresie objęte dofinansowaniem ze środków regionalnego programu

operacyjnego lub programu służącego realizacji umowy partnerstwa w zakresie polityki

spójności, opracowanego przez zarząd województwa;

3)

5)

zadanie posiada dokumentację umożliwiającą przygotowanie kosztorysu5);

Jeżeli zasadne.

4)

Poz. 1172

wydatki przewidziane w zakresie rzeczowym zadania są niezbędne do prawidłowej

realizacji zadania;

5)

wnioskowana kwota dotacji celowej na dane zadanie6) nie powoduje przekroczenia

kwoty ogółem z budżetu państwa na realizację Programu;

6)

wnioskowana kwota dotacji celowej stanowi nie więcej niż 80% wartości wydatków

kwalifikowalnych, jak również w poszczególnych latach jego realizacji, a w przypadku

gdy zadanie w jakimkolwiek zakresie jest już finansowane z dotacji celowej, funduszy

rządowych lub państwowych funduszy celowych lub środków UE innych niż środki

regionalnego programu operacyjnego lub programu służącego realizacji umowy

partnerstwa w zakresie polityki spójności, opracowanego przez zarząd województwa,

łączny udział dotacji celowych oraz innych ww. źródeł może stanowić do 80%

wydatków kwalifikowalnych, bez uszczerbku dla warunków, na jakich przyznana

została wcześniejsza dotacja celowa;

7)

infrastruktura

powstała/objęta

wsparciem

w

ramach

zadania

nie

będzie

wykorzystywana do działalności gospodarczej w wymiarze większym niż 20%

wydajności/zasobów rocznie;

8)

przyznanie wsparcia na zadanie nie będzie stanowić pomocy publicznej lub pomocy

de minimis;

9)

wnioskodawca posiada środki na sfinansowanie wkładu własnego w wysokości co

najmniej 20% wartości zadania;

10)

w przypadku zadania dotyczącego budowy lub przebudowy dróg – zadanie nie stanowi

zadania obronnego w rozumieniu ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym

Funduszu Rozwoju Dróg (Dz. U. z 2023 r. poz. 1983).

9. SYSTEM I ZASADY REALIZACJI PROGRAMU

9.1. Instytucje systemu

Instytucjami zaangażowanymi w realizację Programu są

1) minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego;

2) Wojewoda Podkarpacki;

3) Wojewoda Lubelski;

4) jednostki samorządu terytorialnego objęte Programem.

6)

Przy uwzględnieniu dotychczas podjętych zobowiązań.

9.2. Nabór i weryfikacja wniosków o udzielenie dotacji w ramach Programu

Nabór wniosków, przez które rozumie się zarówno wniosek o udzielenie

dotacji/uruchomienie rezerwy celowej, jak i wniosek o zapewnienie finansowania, trwa od

przyjęcia Programu do zakończenia jego realizacji w trybie ciągłym do wyczerpania kwot,

o których mowa w rozdziale 4.2. Wniosek zawierający wydatki na dany rok jest składany przez

wnioskodawcę do 30 czerwca danego roku, co umożliwi właściwemu miejscowo wojewodzie

złożenie wniosku o uruchomienie środków na ten rok do dnia 30 września tego roku.

Za weryfikację wniosków o udzielenie dotacji w ramach Programu odpowiada właściwy

miejscowo wojewoda.

Wnioskodawca przedkłada właściwemu miejscowo wojewodzie wniosek o udzielenie

dotacji celowej na zadanie stanowiące jego zadanie własne. Wniosek o udzielenie dotacji

celowej na podstawie art. 20a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki

rozwoju zawiera

1)

nazwę wnioskodawcy;

2)

tytuł zadania;

3)

podmiot odpowiedzialny za realizację zadania;

4)

wartość kosztów kwalifikowalnych planowanych do poniesienia w ramach zadania

z podziałem na źródła finansowania, w tym w podziale na poszczególne lata;

5)

wnioskowaną kwotę dotacji celowej budżetu państwa w podziale na lata

z uwzględnieniem zasady, że maksymalny udział dotacji celowej w finansowaniu

wydatków kwalifikowalnych w ramach zadania i w każdym roku nie może przekroczyć

80%;

6)

opis zadania wraz z

a) uzasadnieniem realizacji zadania, w szczególności opisującym jego wpływ na

podniesienie rozwoju i konkurencyjności regionu lub związek z zadaniami

realizowanymi w ramach regionalnego programu operacyjnego lub programu

służącego realizacji umowy partnerstwa w zakresie polityki spójności, opracowanego

przez zarząd województwa (komplementarność z tymi działaniami), i zgodność ze

Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do

2030 r.),

b) wskazaniem wpływu zadania na realizację celów Programu,

c) szczegółowym harmonogramem rzeczowo-finansowym realizacji zadania,

d) opisem źródeł finansowania zadania,

e) opisem założeń wykorzystania infrastruktury objętej wsparciem w ramach Programu

i wskazaniem, czy infrastruktura ta będzie wykorzystywana do prowadzenia

działalności gospodarczej;

7)

oświadczenie

jednostki

samorządu

terytorialnego

potwierdzające

zabezpieczenie/posiadanie wkładu własnego na realizację zadania;

8)

oświadczenie JST potwierdzające dopełnienie niezbędnych wymogów prawnych

w związku z planowaną realizacją inwestycji. Oświadczenie to zawiera w szczególności

informacje o prawie do dysponowania gruntem/nieruchomością w formie własności lub

użytkowania wieczystego, jak również informację o stanie zaawansowania prac, jeżeli

chodzi o: zgłoszenie, pozwolenie na budowę lub zezwolenie na realizację inwestycji

drogowej oraz inne wymagane przepisami, w tym przepisami o ochronie środowiska,

pozwolenia, uzgodnienia, opinie i oceny, jak również dokumentację techniczną

i projektową;

9)

oświadczenie JST o spełnianiu przez zadanie wymogów wymienionych w rozdziale 8.

Wnioskowane kwoty dotacji na lata 2024–2030 nie mogą przekroczyć kwot przypisanych

do tych lat wskazanych w rozdziale 4.2.

Wnioski podlegają weryfikacji przez właściwego miejscowo wojewodę pod kątem

zgodności z zakresem wsparcia i zasadami wynikającymi z Programu, w szczególności

warunkami wymienionymi w rozdziale 8, jak również w zakresie kwot alokowanych z budżetu

państwa na poszczególne lata (wnioskowana kwota dotacji celowej w ramach zadania7) na

poszczególne lata nie może powodować przekroczenia kwoty z budżetu państwa zaplanowanej

na dany rok w Programie).

W przypadku gdy wniosek jest niekompletny lub dane w nim zawarte są niespójne,

wnioskodawca jest wzywany do uzupełnienia lub przedstawienia wyjaśnień.

Niespełnienie warunków wymienionych w rozdziale 8 uniemożliwia objęcie danego

zadania wsparciem w ramach Programu.

Na podstawie poprawnego pod względem formalnym, merytorycznym i finansowym

wniosku o udzielenie dotacji wojewoda rozpatrujący wniosek o udzielenie dotacji

przygotowuje wniosek o wydanie opinii w trybie art. 20a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia

7)

Przy uwzględnieniu dotychczas podjętych zobowiązań.

2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, który wraz z kopią wniosku o udzielenie

dotacji celowej na zadanie oraz kopiami oświadczeń wymienionych powyżej jest

przekazywany do ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, z zastrzeżeniem że

dokumenty dla wniosku zawierającego wydatki na dany rok są przekazywane do ministra

właściwego do spraw rozwoju regionalnego do końca sierpnia tego roku.

9.3. Wydawanie przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego opinii

w trybie art. 20a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia

polityki rozwoju udzielania dotacji celowych

Na podstawie wniosku o wydanie opinii, o którym mowa w rozdziale 9.2, oraz

załączonych do niego dokumentów, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wydaje

opinię w trybie art. 20a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia

polityki rozwoju co do zasadności finansowania danego zadania w ramach Programu.

9.4. Udzielanie dotacji celowej w ramach Programu

Po wydaniu przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego pozytywnej opinii

w trybie art. 20a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki

rozwoju wojewoda rozpatrujący wniosek o udzielenie dotacji może wystąpić do ministra

właściwego do spraw budżetu, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rozwoju

regionalnego, o zapewnienie finansowania zadania oraz o uruchomienie środków z rezerwy

celowej na dany rok. Umowa dotacji celowej powinna być poprzedzona wydaniem przez

ministra właściwego do spraw budżetu decyzji o zapewnieniu finansowania lub decyzji

w sprawie zmian w budżecie państwa.

Zakres dokumentów niezbędnych do dostarczenia przez wnioskodawcę na etapie

podpisywania umowy określa właściwy miejscowo wojewoda.

Rezerwa celowa jest uruchamiana przez ministra właściwego do spraw budżetu na

wniosek wojewody rozpatrującego wniosek o udzielenie dotacji, zaakceptowany przez ministra

właściwego do spraw rozwoju regionalnego, w trybie i na zasadach wynikających z przepisów

o finansach publicznych.

Maksymalny udział dotacji celowej z budżetu państwa przeznaczonej na dofinansowanie

zadania w trybie art. 20a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki

rozwoju wynosi nie więcej niż 80% kosztów kwalifikowalnych zadania w całym okresie

realizacji inwestycji oraz w każdym roku budżetowym.

Wnioskodawca jest obowiązany do dostarczenia właściwemu miejscowo wojewodzie

kopii uchwały budżetowej JST (a w przypadku zadania realizowanego w okresie dłuższym niż

jeden rok budżetowy – Wieloletniej Prognozy Finansowej) potwierdzającej zabezpieczenie

wkładu własnego do dnia zawarcia umowy dotacji. Niedostarczenie kopii uchwały budżetowej

(a w przypadku zadania realizowanego w okresie dłuższym niż jeden rok budżetowy –

Wieloletniej Prognozy Finansowej) uniemożliwia zawarcie umowy dotacji.

9.5. Wykorzystanie i rozliczanie dotacji celowej

Dotacja celowa podlega wykorzystaniu i rozliczeniu zgodnie z zapisami ustawy z dnia

27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

2 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji z budżetu

państwa (Dz. U. poz. 1579).

Szczegółowe zasady przekazywania, wykorzystania i rozliczania dotacji celowej określa

umowa dotacji celowej zawarta między właściwą obszarowo dla Programu jednostką

samorządu terytorialnego a właściwym miejscowo wojewodą.

Zmniejszenie wartości wydatków kwalifikowalnych w ramach zadania powoduje

odpowiednio zmniejszenie dotacji z budżetu państwa. Ewentualne zwiększenie wartości

wydatków kwalifikowalnych w ramach zadania jest finansowane w całości przez właściwą

obszarowo dla Programu jednostkę samorządu terytorialnego będącą beneficjentem.

Umowa oprócz standardowych zapisów powinna zawierać klauzulę dotyczącą trwałości

zadania przez okres co najmniej 5 lat od momentu jego zakończenia, rozumianego jako

otrzymanie pozwolenia na użytkowanie, tj. niepoddawania go znaczącej modyfikacji oraz

utrzymania charakteru własności przez realizujący je podmiot. Zdefiniowanie pojęcia

„znacząca modyfikacja” powinno zostać określone w umowie dotacji celowej.

W umowie należy umieścić zastrzeżenie, że wszelkie odszkodowania, kary i upusty

uzyskane przez beneficjentów w związku z realizacją zadań (m.in. od wykonawców zadań)

pomniejszają wartość dotacji proporcjonalnie do zaangażowania budżetu państwa w zadaniu.

W trakcie realizacji zadania beneficjent może wnioskować do właściwego miejscowo

wojewody o zmianę harmonogramu finansowania zadania. Wojewoda analizuje zasadność

i możliwość zmian w harmonogramach z uwzględnieniem limitu wydatków na dany rok

budżetowy określonych w uchwale Rady Ministrów.

Wnioski o wyrażenie zgody na zmianę harmonogramów realizacji zadania należy składać

do właściwego miejscowo wojewody niezwłocznie po zaistnieniu okoliczności wpływających

na zmianę harmonogramu lub uzyskaniu informacji w tym zakresie, z zastrzeżeniem że

w przypadku gdy zmiana taka wiąże się z koniecznością zmiany Programu – zgoda wojewody

może zostać wyrażona dopiero po dokonaniu zmiany Programu.

Wojewoda Podkarpacki i Wojewoda Lubelski monitorują wykorzystanie dotacji celowej

oraz jej prawidłowe i terminowe rozliczenie. Jednocześnie Wojewoda Podkarpacki i Wojewoda

Lubelski odpowiadają za kontrolę realizacji zadania zgodnie z umową dotacji, w tym

w zakresie wykorzystania dotacji celowej.

Wojewoda Podkarpacki i Wojewoda Lubelski odpowiadają za realizację Programu, mając

na uwadze konieczność zapewnienia jego niezakłóconego przebiegu, a także potrzebę

gromadzenia

i

bieżącego

aktualizowania

danych

o

wykorzystaniu

dotacji

przez

wnioskodawców.

Beneficjenci

przekazują

właściwemu

miejscowo

wojewodzie

sprawozdanie

z wykorzystania dotacji celowych z budżetu państwa w danym roku w terminie do dnia

31 stycznia roku następnego za okres od początku realizacji zadania oraz za dany rok.

Wojewoda Podkarpacki oraz Wojewoda Lubelski przygotowują sprawozdanie

z wykorzystania dotacji celowej z budżetu państwa w ramach Programu i przedstawiają je

ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego w terminie do dnia 28 lutego roku

następnego za okres od początku realizacji oraz za dany rok. Minister właściwy do spraw

rozwoju regionalnego przedstawia Radzie Ministrów sprawozdanie z wykorzystania dotacji

celowych w ramach Programu w danym roku w terminie do dnia 31 marca roku następnego.

9.6. Monitorowanie i ocena stopnia osiągania celów Programu

Monitorowanie osiągania celów Programu opiera się na monitorowaniu w trybie

półrocznym zadań objętych wsparciem w ramach Programu w trakcie ich realizacji (postęp

rzeczowo-finansowy), jak również efektów rzeczowych osiągniętych w wyniku ich realizacji.

Wskazanie wartości bazowych i docelowych wskaźników realizacji Programu na

poziomie danego zadania nastąpi na etapie wnioskowania o dotację przez JST.

Szacuje się, że w okresie realizacji Programu JST złoży docelowo 30 wniosków

o udzielenie dotacji, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wyda docelowo

30 opinii, o których mowa w art. 20a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

prowadzenia polityki rozwoju, Wojewodowie Podkarpacki i Lubelski podpiszą docelowo

30 umów dotacji. Zaangażowanie budżetu państwa na poziomie 500 mln zł spowoduje

szacowane zaangażowanie środków JST na poziomie nie niższym niż 125 mln zł, w zależności

od poziomów współfinansowania określonych w poszczególnych umowach dotacji.

Poniżej określono katalog wskaźników w zakresie wsparcia w ramach działań opisanych

w rozdziale 6. Wnioskodawca jest obowiązany wskazać i monitorować wszystkie wskaźniki

spośród niżej wymienionych, które są właściwe dla realizowanego zadania. Jeżeli w opinii

wnioskodawcy lista poniższych wskaźników jest niewystarczająca, możliwe jest wskazanie

wskaźników dodatkowych.

Działanie 1

1) liczba zrealizowanych inwestycji dostępowych drogowych (szt.);

2) długość zrealizowanych inwestycji dostępowych drogowych (km);

3) liczba zrealizowanych inwestycji służących do ruchu niezmotoryzowanego (szt.);

4) długość zrealizowanych inwestycji służących do ruchu niezmotoryzowanego (km).

Działanie 2

1) długość zrealizowanej infrastruktury wodno-kanalizacyjnej (km);

2) powierzchnia obszarów biologicznie czynnych (ha).

Działanie 3

1) liczba budynków poddanych termomodernizacji (szt.);

2) moc instalacji wytwarzających energię elektryczną z OZE (MW);

3) moc instalacji wytwarzających energię cieplną przy wykorzystaniu OZE (MW);

4) moc magazynów energii (MW).

Działanie 4

1) liczba zadań inwestycyjnych służących rozwojowi zrównoważonej turystyki (szt.).

Działanie 5

1) liczba wspartych zadań inwestycyjnych związanych ze współpracą z podmiotami

z kraju sąsiedzkiego (szt.).

10. KWALIFIKOWALNOŚĆ WYDATKÓW

W ramach Programu wydatkami kwalifikowalnymi są wydatki niezbędne do realizacji

zadania, poniesione po podpisaniu umowy dotacji, o której mowa w rozdziale 9.4, zgodnie

z przepisami (w szczególności dotyczącymi konkurencji, pomocy publicznej, udzielania

zamówień publicznych, ochrony środowiska oraz polityki równych szans), przy czym

− środki dotacji celowej z budżetu państwa nie mogą zostać przeznaczone na refundację

wydatków,

− środki dotacji celowej z budżetu państwa mogą zostać przeznaczone na wydatki

majątkowe, w tym związane z kosztami opracowania dokumentacji projektowej, zakupu

i przygotowania gruntu pod budowę oraz ekspertyz, świadectw, operatów, studiów,

pomiarów geodezyjnych i prac geologicznych oraz prac archeologicznych, dotyczących

tych inwestycji, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 grudnia

2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji z budżetu

państwa,

− VAT może stanowić wydatek kwalifikowalny w zakresie, w jakim beneficjent nie ma

możliwości jego odliczenia.

11. DZIAŁANIA INFORMACYJNE W RAMACH PROGRAMU

W ramach wszystkich zadań objętych dofinansowaniem z Programu będą realizowane

działania informacyjne z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

7 maja 2021 r. w sprawie określenia działań informacyjnych podejmowanych przez podmioty

realizujące zadania finansowane lub dofinansowane z budżetu państwa lub z państwowych

funduszy celowych (Dz. U. poz. 953, z późn. zm.). Działania te będą polegały na zapewnieniu

przez beneficjentów Programu umieszczenia w widocznym miejscu tablicy informacyjnej

zarówno w trakcie realizacji zadania, jak i po jego zakończeniu, a także zamieszczenia

informacji na swojej stronie internetowej oraz swoich profilach w internetowych serwisach

społecznościowych.

Szczegóły dotyczące podejmowania działań informacyjnych w ramach realizowanego zadania

inwestycyjnego objętego dofinansowaniem z Programu zostaną określone w umowie dotacji

celowej.