Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 września 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Rady Ministrów w sprawie "Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2019-2022"

§ 1. Ustanawia się „Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2019‒2022”, zwany dalej „Programem”, stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. 1. Program jest finansowany ze środków budżetu państwa z części 24 ‒ Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego.

2.1) Łączna kwota środków na realizację Programu w całym okresie jego realizacji wynosi 27 217 089 zł.

§ 3. 1. Program realizuje jako podmiot wiodący Narodowy Instytut Dziedzictwa.

2. Program realizują ponadto: wojewódzcy konserwatorzy zabytków, dyrektorzy urzędów morskich, Narodowe Muzeum

Morskie w Gdańsku oraz inne podmioty ‒ w zależności od potrzeb.

§ 4. Realizację Programu koordynuje oraz sprawuje nad nią nadzór minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego przez powołanego przez siebie Koordynatora Programu.

§ 5. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia2).

1)

2)

Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 uchwały nr 92 Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie

„Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2019–2022” (M.P. poz. 745), która weszła w życie z dniem

17 sierpnia 2021 r.

Uchwała została ogłoszona w dniu 11 września 2019 r.

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 20 października 2022 r.

Poz. 998

OBWIESZCZENIE

PREZESA RADY MINISTRÓW

z dnia 27 września 2022 r.

w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Rady Ministrów w sprawie „Krajowego programu ochrony zabytków

i opieki nad zabytkami na lata 2019–2022”

1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych

aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst uchwały nr 82 Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2019 r. w sprawie „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2019–2022” (M.P. poz. 808), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych uchwałą nr 92 Rady Ministrów z dnia

26 lipca 2021 r. zmieniającą uchwałę w sprawie „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata

2019–2022” (M.P. poz. 745).

2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity uchwały nie obejmuje § 2 uchwały nr 92 Rady

Ministrów z dnia 26 lipca 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad

zabytkami na lata 2019–2022” (M.P. poz. 745), który stanowi

„§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.”.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 27 września 2022 r. (M.P. poz. 998)

UCHWAŁA NR 82

RADY MINISTRÓW

z dnia 13 sierpnia 2019 r.

w sprawie „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2019‒2022”

Na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r.

poz. 840) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 82 Rady Ministrów z dnia

13 sierpnia 2019 r. (M.P. z 2022 r. poz. 998)3)

Załącznik

do uchwały nr 82

Rady Ministrów

z dnia 13 sierpnia 2019 r.

(M.P. z 2022 r. poz. )3)

Krajowy program

ochrony zabytków i opieki

nad zabytkami

na lata 2019–2022

Warszawa 2019 r.

3)

3)

Ze zmianami wprowadzonymi przez § 1 pkt 2 uchwały, o której mowa w odnośniku 1.

Ze zmianami wprowadzonymi przez § 1 pkt 2 uchwały, o której mowa w odnośniku 1.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Spis treści

I.

Wprowadzenie……………………………………………………………... 5

II. Ewaluacja Programu 2014–2017…………………………………………. 5

III. Założenia Programu 2019–2022………………………………………….. 8

1. Tło instytucjonalno-prawne powstania Programu 2019–2022.

2. Cele, kierunki działania, zadania Programu 2019–2022.

IV. Plan finansowy Programu 2019–2022…………………………………… 16

V.

Zarządzanie, harmonogram i ewaluacja Programu 2019–2022……….. 16

1. Zasady zarządzania Programem 2019–2022.

2. Struktura zarządzania Programem 2019–2022.

3. Harmonogram – wskaźniki realizacji Programu 2019–2022.

4. Zadania podmiotów zarządzających Programem 2019–2022.

5. Monitoring Programu 2019–2022.

6. Ewaluacja Programu 2019–2022.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

I. Wprowadzenie

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2019–2022, zwany dalej

„Programem 2019–2022”, ma na celu realizację przepisu art. 84 w związku z art. 86 ust. 1

ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r.

poz. 840), zwanej dalej „ustawą”. Program 2019–2022 jest głównym dokumentem strategicznym

określającym cele administracji rządowej oraz podległych jej służb i instytucji w zakresie

ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, a także środki służące do realizacji wyznaczonych

celów.

W ramach podziału kompetencji między ministrami, dokonanego w ustawie z dnia 4 września

1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1893, z późn. zm.), wiodącym

organem odpowiedzialnym za zadanie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami jest minister

właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w imieniu którego zadania

i kompetencje w tym zakresie wykonuje Generalny Konserwator Zabytków. Minister właściwy

do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego jest organem odpowiedzialnym za

koordynację, monitorowanie i ewaluację realizacji Programu 2019–2022 przez wszystkie

zaangażowane w nią podmioty.

Strzeżenie dziedzictwa narodowego stanowi jedno z podstawowych zadań Rzeczypospolitej

Polskiej, zdefiniowanych w art. 5 Konstytucji, obok ochrony niepodległości i nienaruszalności

terytorialnej, zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela, bezpieczeństwa obywateli

oraz ochrony środowiska. Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, jako jeden

z najważniejszych elementów tego dziedzictwa, realizowane są przez Rząd Rzeczypospolitej

Polskiej w powiązaniu z kontekstem polityki gospodarczo-społecznej, ale stanowią również cel

sam w sobie, którego wartość wykracza poza kategorie czysto ekonomiczne.

II.

Ewaluacja Programu 2014–2017

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2014–2017 został

ustanowiony uchwałą nr 125/2014 Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 2014 r. w sprawie

„Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami” (M.P. poz. 733), zwanego

dalej „Programem 2014–2017”.

Program 2014–2017 został uznany za realizujący jedną z horyzontalnych, sektorowych strategii

rozwoju Polski – Strategię Rozwoju Kapitału Społecznego 2020, przyjętą uchwałą Rady

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Ministrów nr 61 z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Rozwoju Kapitału

Społecznego 2020” (M.P. poz. 378)4).

Merytorycznym punktem odniesienia Programu 2014–2017 była diagnoza, której główny

element stanowił opis organizacji i zadań organów ochrony zabytków w Polsce oraz stan

zachowania zabytków na terenie kraju. Celem głównym Programu 2014–2017 było

„Wzmocnienie roli dziedzictwa kulturowego i ochrony zabytków w rozwoju potencjału

kulturowego i kreatywnego Polaków”, który realizowany był przez trzy cele szczegółowe,

podzielone na kierunki działania, tj.

1) Cel szczegółowy 1: „Wspieranie rozwiązań systemowych na rzecz ochrony zabytków

w Polsce” podzielony na kierunki działania

1. Porządkowanie rejestru zabytków nieruchomych (księgi rejestru A i C).

2. Przygotowanie ratyfikacji Konwencji UNESCO ds. ochrony dziedzictwa podwodnego.

3. Wypracowanie jednolitych standardów działania konserwatorskiego w odniesieniu do

wybranych typów i kategorii zabytków nieruchomych.

4. Wzmocnienie instrumentów ochrony krajobrazu kulturowego.

5. Opracowanie diagnozy prawnej ochrony zabytków ruchomych.

6. Opracowanie kompleksowego raportu o stanie zachowania zabytków nieruchomych

wpisanych do rejestru zabytków (księgi rejestru A i C).

7. Realizacja badań w ramach programu „Archeologiczne Zdjęcie Polski” na obszarach

szczególnie istotnych ze względu na zagrożenia dla dziedzictwa archeologicznego.

2) Cel szczegółowy 2: „Wzmocnienie synergii działania organów ochrony zabytków”

podzielony na kierunki działania

1. Zwiększenie efektywności zarządzania i ochrony zabytków przez wdrażanie

infrastruktury informacji przestrzennej o zabytkach.

2. Wypracowanie standardów, pozwalających na lepszy przepływ informacji między

organami ochrony zabytków a społecznościami żyjącymi w otoczeniu zabytków objętych

ochroną.

3. Podniesienie jakości procesów decyzyjnych w organach ochrony zabytków.

4. Merytoryczne wsparcie samorządu terytorialnego w ochronie zabytków.

4)

Uchwała utraciła moc na podstawie § 3 uchwały nr 155 Rady Ministrów z dnia 27 października 2020 r. w sprawie przyjęcia

„Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego (współdziałanie, kultura, kreatywność) 2030” (M.P. poz. 1060), która weszła

w życie z dniem 20 listopada 2020 r.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

3) Cel szczegółowy 3: „Tworzenie warunków do aktywnego uczestnictwa w kulturze,

edukacji na rzecz dziedzictwa kulturowego oraz jego promocji i reinterpretacji”

podzielony na kierunki działania

1. Przygotowanie ratyfikacji Konwencji ramowej Rady Europy w sprawie znaczenia

dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa, Faro 2005.

2. Wspieranie budowania świadomości społecznej funkcji dziedzictwa kulturowego jako

podstawy kształtowania się tożsamości narodowej i społeczności lokalnych.

3. Promocja zasobu dziedzictwa za pośrednictwem Internetu.

4. Zwiększanie dostępu do zasobu dziedzictwa i ułatwienie jego odbioru społecznego.

Główną zaletą Programu 2014–2017 była jakościowa zmiana polegająca na zapoczątkowaniu

planowania strategicznego na poziomie centralnym w obszarze ochrony zabytków i opieki nad

zabytkami. Pilotażowy charakter dokumentu sprawił, że na etapie jego redagowania pojawiło się

wiele wad Programu, które w konsekwencji uniemożliwiły i utrudniły realizację zawartych

w nim zadań, zgodnie z przyjętym planem. Wśród wad należy wymienić

− nadmiernie

rozbudowana

i

szczegółowa

warstwa

opisowa,

niezapewniająca

przejrzystości, precyzji i elastyczności w późniejszej realizacji, przy czym ów brak

elastyczności w reagowaniu na zmieniającą się sytuację oraz pojawiające się problemy

okazał się najbardziej odczuwalny w zakresie planu finansowego i harmonogramu,

− brak czytelnego powiązania niektórych konkretnych zadań, składających się na

poszczególne kierunki działania, z przyjętymi wskaźnikami realizacji,

− brak dla części zadań wskaźników, podobnie w wypadku kierunków działania i celów

szczegółowych,

− rozproszenie i nadmierna komplikacja struktury zarządzania i monitoringu realizacji

zadań, brak jednego wystarczająco umocowanego (tj. dysponującego adekwatnymi

narzędziami i odrębnym budżetem przeznaczonym wyłącznie na cele bieżącego

zarządzania i monitoringu) ośrodka realizującego Program, podejmującego bieżące

decyzje merytoryczne, w postaci osoby odpowiedzialnej personalnie za realne

zarządzanie Programem,

− brak koordynatora Programu – osoby odpowiedzialnej za zarządzanie efektywnością

i jakością realizacji Programu.

Powyższa lista wad nie przesłania jednakże pozytywnej oceny przyjętego i realizowanego

w latach 2014–2017 kierunku stopniowych zmian, zmierzających do wprowadzenia do sfery

ochrony zabytków i opieki nad zabytkami strategicznego planowania. Dzięki temu rozwiązaniu

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

udało się zmienić planowanie, wykraczające poza jednoroczną perspektywę budżetową

i umożliwiające docelowo wyznaczanie precyzyjnie określonych i uzasadnionych dostępnymi

danymi celów, oraz bieżącą weryfikację rezultatów i korygowanie uprzednio tworzonych planów

w dziedzinie ochrony zabytków. Weryfikację realizacji Programu 2014–2017 zapewnił,

wkomponowany z myślą o programach na następne lata, mechanizm ewaluacji dokonanej

w ostatnim roku jego obowiązywania na podstawie badania przeprowadzonego przez podmiot

zewnętrzny. Wnioski z przedmiotowej ewaluacji stały się podstawą prac nad kolejnym

programem. Jej podsumowanie stanowi Sprawozdanie końcowe z oceny realizacji wybranych

elementów Krajowego Programu Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami na lata 2014–17

wg stanu na dzień 30.06.2017 r.5)

Na podstawie wyników ewaluacji i doświadczeń towarzyszących realizacji Programu

2014–2017, przy przygotowywaniu Programu 2019–2022 położono szczególny nacisk na

zmiany w warstwie

1) poprawy struktury zarządzania, monitoringu i ewaluacji Programu;

2) wyraźnego powiązania wskaźników realizacji Programu z konkretnymi zadaniami,

zaplanowanymi jako elementy realizacji kierunków działania i celów szczegółowych.

III. Założenia Programu 2019–2022

1. Tło instytucjonalno-prawne powstania Programu 2019–2022

a) opis organizacji i zadań organów ochrony zabytków w Polsce zawarty w Programie

2014–2017, który wciąż pozostaje aktualny, z wyjątkiem zmian w ustawie, do których

doszło od czasu uchwalenia Programu 2014–2017 przez Radę Ministrów, a które zostały

wymienione poniżej w literze c,

b) Raport o stanie zachowania zabytków nieruchomych w Polsce. Zabytki wpisane do

rejestru zabytków (księgi rejestru A i C) – przygotowany w ramach realizacji Programu

2014–2017 przez Narodowy Instytut Dziedzictwa,

c) zmiany wprowadzone ustawą z dnia 22 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie

zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r.

poz. 1595), która weszła w życie z dniem 9 września 2017 r., polegające przede

wszystkim na

5)

Treść Sprawozdania końcowego z oceny realizacji wybranych elementów Krajowego Programu Ochrony

Zabytków i Opieki nad Zabytkami na lata 2014–17 wg stanu na dzień 30.06.2017 r. została zamieszczona na

stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod adresem: www.kultura.gov.pl.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

− zmianie zasad powoływania i odwoływania Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

i kierowników delegatur,

− wzmocnieniu

pozycji

Generalnego

Konserwatora

Zabytków

przez

dodanie

instrumentów koordynacji i środków nadzoru merytorycznego,

− ujednoliceniu

wymagań

dotyczących

kompetencji

wobec

samorządowych

konserwatorów zabytków z wymaganiami wobec wojewódzkich konserwatorów

zabytków,

− wprowadzeniu instytucji ochrony tymczasowej od momentu wszczęcia postępowania

o wpis do rejestru zabytków,

− doprecyzowaniu przepisów dotyczących zaleceń pokontrolnych,

− utworzeniu Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków (NFOZ), finansowanego z kar

administracyjnych za czyny, które dotychczas były wykroczeniami, a obecnie są

administracyjnymi karami pieniężnymi,

− zaostrzeniu sankcji karnych zawartych w art. 108 ustawy, przy czym wpływy

z nawiązek będą również zasilały NFOZ,

− wprowadzeniu możliwości finansowania przez jednostki samorządu terytorialnego

prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytkach ujętych w gminnej

ewidencji zabytków, a nie, jak dotychczas, jedynie przy zabytkach wpisanych do

rejestru zabytków.

2. Cele, kierunki działania oraz zadania Programu 2019–2022.

Biorąc pod uwagę wnioski płynące z realizacji i ewaluacji Programu 2014–2017, a także zmianę

systemu ochrony zabytków wprowadzoną ustawą z dnia 22 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy

o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw, został sformułowany

cel główny Programu 2019–2022

„Stworzenie warunków dla zapewnienia efektywnej ochrony i opieki nad zabytkami”, który

realizowany będzie przez trzy cele szczegółowe, podzielone na kierunki działania, tj.

Cel główny Programu 2019–2022

Stworzenie warunków dla zapewnienia efektywnej ochrony i opieki nad zabytkami

Cel szczegółowy 1

Cel szczegółowy 2

Cel szczegółowy 3

Optymalizacja systemu ochrony

dziedzictwa kulturowego

Wsparcie działań w zakresie

opieki nad zabytkami

Budowanie świadomości społecznej

wartości dziedzictwa kulturowego

Kierunki działania

Kierunki działania

Kierunki działania

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Cel główny Programu 2019–2022

Stworzenie warunków dla zapewnienia efektywnej ochrony i opieki nad zabytkami

Cel szczegółowy 1

Cel szczegółowy 2

Cel szczegółowy 3

Optymalizacja systemu ochrony

dziedzictwa kulturowego

Wsparcie działań w zakresie

opieki nad zabytkami

Budowanie świadomości społecznej

wartości dziedzictwa kulturowego

Kierunki działania

Kierunki działania

Kierunki działania

1. Wzmocnienie systemu

1. Merytoryczne wsparcie

ochrony na poziomie

lokalnym.

działań w zakresie opieki nad

zabytkami.

2. Wzmocnienie systemu

2. Podnoszenie bezpieczeństwa

ochrony na poziomie

centralnym.

zasobu zabytkowego.

1. Upowszechnianie wiedzy na

temat dziedzictwa kulturowego

i jego wartości.

2. Tworzenie warunków dla

sprawowania społecznej opieki

nad zabytkami.

Cel szczegółowy 1: Optymalizacja systemu ochrony dziedzictwa kulturowego.

Kierunek działania 1.1

Wzmocnienie systemu ochrony na poziomie lokalnym

Lp.

Zadanie

Szkolenia dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zarządzania dziedzictwem kulturowym,

1

w tym pracowników merytorycznych, z uwzględnieniem zagadnień z zakresu planowania

przestrzennego i dostępności dla osób z niepełnosprawnościami.

2

3

4

Budowanie zasobu wiedzy o ochronie dziedzictwa kulturowego na poziomie lokalnym, regionalnym

i centralnym.

Merytoryczne wsparcie procesu planowania i rewitalizacji w gminach.

Konkurs Generalnego Konserwatora Zabytków nagradzający gminy za modelowe wdrażanie

programów opieki nad zabytkami.

1.1.1. W ramach realizacji zadania: Szkolenia dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie

zarządzania dziedzictwem kulturowym, w tym pracowników merytorycznych, z uwzględnieniem

zagadnień z zakresu planowania przestrzennego i dostępności dla osób z niepełnosprawnościami

planuje się, oprócz aktualizacji materiałów szkoleniowych wypracowanych w ramach realizacji

Programu 2014–2017, w tym podręcznika stosowanego w szkoleniach z zarządzania

dziedzictwem dla gmin „Dziedzictwo obok mnie – poradnik zarządzania dziedzictwem

w gminach”, przygotowanie dodatkowych materiałów informacyjnych dla samorządów.

Kolejnym działaniem będzie organizacja szkoleń z zarządzania dziedzictwem, na które

zapraszani będą przedstawiciele władz samorządowych. Ostatnim przewidzianym działaniem

będą przeprowadzone w 2022 r. badania ewaluacyjne, sprawdzające wpływ szkoleń na lokalne

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

podejmowanie działań związanych z zarządzaniem dziedzictwem przez władze gmin i lokalnych

liderów.

1.1.2. Zadanie: Budowanie zasobu wiedzy o ochronie dziedzictwa kulturowego na poziomie

lokalnym, regionalnym i centralnym realizowane będzie przez rozbudowę portalu internetowego

http://samorzad.nid.pl, którego celem jest dostarczenie samorządom gminnym fachowej wiedzy

i informacji na temat dziedzictwa, jego ochrony oraz możliwości jego wykorzystania dla dobra

gminy

z

uwzględnieniem

z niepełnosprawnościami.

problematyki

dostępności

dziedzictwa

dla

osób

1.1.3. Zadanie: Merytoryczne wsparcie procesu planowania i rewitalizacji w gminach będzie

realizowane w ramach czterech kierunków interwencji. W ramach pierwszego kierunku

interwencji planuje się stworzenie w wybranych Oddziałach Terenowych Narodowego Instytutu

Dziedzictwa centrów kompetencji ds. uwzględniania dziedzictwa kulturowego w procesach

rewitalizacyjnych. Drugim kierunkiem interwencji będzie pilotaż szkoleń przedstawicieli

wybranych jednostek samorządu terytorialnego wspierających, prowadzących lub planujących

rewitalizację zasobu dziedzictwa kulturowego. Trzecim kierunkiem interwencji będzie wsparcie

gmin tworzących lub aktualizujących gminne programy rewitalizacji lub zmieniających

podstawę prawną prowadzonej rewitalizacji z lokalnych programów rozwoju na gminne

programy rewitalizacji przez wspólne przeprowadzenie procesu identyfikacji dziedzictwa,

szacowanie jego wartości i wskazanie właściwych sposobów jego ochrony i zagospodarowania

w procesach rewitalizacyjnych. Czwartym kierunkiem interwencji będzie konkurs „Twój dom –

dialog z tradycją”, z myślą o wsparciu procesów harmonijnego rozwoju i poprawy krajobrazu

kulturowego. Celem konkursu będzie znalezienie i popularyzacja nowych wzorców zabudowy

jednorodzinnej będących kontynuacją i nawiązaniem do form tradycyjnego budownictwa.

Projekt konkursowy ma być przygotowany dla co najmniej trzech województw. Przed 2018 r.

pilotażowy konkurs został z powodzeniem zrealizowany w województwie warmińsko-mazurskim.

1.1.4. W ramach zadania: Konkurs Generalnego Konserwatora Zabytków nagradzający gminy za

modelowe wdrożenie programu opieki nad zabytkami planuje się opracowanie założeń,

a następnie coroczną organizację konkursu skierowanego do samorządów gminnych. Celem jest

promocja i upowszechnianie najlepszych wzorców, przede wszystkim w zakresie

opracowywania i wdrażania gminnych programów opieki nad zabytkami, rozumianych jako

dokumenty strategiczne w kontekście ochrony i zarządzania dziedzictwem i krajobrazem

kulturowym oraz kształtowania ładu przestrzennego przez samorząd lokalny.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Kierunek działania 1.2

Wzmocnienie systemu ochrony na poziomie centralnym

Lp.

Zadanie

1

Wspieranie rozwijania kompetencji zawodowych przez pracowników służb konserwatorskich.

2

Ewaluacja stosowanych standardów i metod konserwatorskich.

3

Wsparcie działań dokumentacyjnych zasobu zabytkowego.

4

Powołanie Centrum Architektury Drewnianej.

1.2.1. W ramach zadania: Wspieranie rozwijania kompetencji zawodowych przez pracowników

służb konserwatorskich planuje się realizację nowej formuły Programu stałych szkoleń

pracowników wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, ich delegatur oraz przedstawicieli

samorządowych służb konserwatorskich. Szkolenie dedykowane będzie przede wszystkim

osobom rozpoczynającym pracę w administracji konserwatorskiej, służąc im w zdobyciu

niezbędnej wiedzy z wybranych obszarów tematycznych. W dalszej kolejności szkolenie to

adresowane będzie do pozostałych pracowników służb konserwatorskich oraz do pracowników

Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Szczegółowy zakres tematyczny szkoleń będzie ustalany na

bieżąco w oparciu o zgłaszane zapotrzebowanie. W szczególności nacisk położony będzie na

wprowadzane zmiany w zakresie prawa ochrony zabytków lub postępowania administracyjnego,

mające wpływ na pracę organów ochrony zabytków, z uwzględnieniem wybranych

szczegółowych zagadnień prawnych dotyczących prawa ochrony zabytków lub stosowania

procedur administracyjnych na poziomie zaawansowanym, a także w zakresie opracowanych

i wdrażanych do stosowania zaleceń i wytycznych Generalnego Konserwatora Zabytków

dotyczących postępowania konserwatorskiego.

1.2.2. W ramach zadania: Ewaluacja stosowanych standardów i metod konserwatorskich planuje

się kontynuację niezrealizowanego w całości kierunku działania nr 3 „Wypracowanie

jednolitych standardów działania konserwatorskiego w odniesieniu do wybranych typów

i kategorii zabytków zgodnie z obowiązującą doktryną konserwatorską” celu szczegółowego nr 1

„Wspieranie rozwiązań systemowych na rzecz ochrony zabytków w Polsce” realizowanego

w ramach Programu 2014–2017. Uzupełnieniem, niezrealizowanego w Programie 2014–2017

kierunku działań, będzie opracowanie standardów dostępności zabytków dla osób

z niepełnosprawnościami.

1.2.3. W ramach realizacji zadania: Wsparcie działań dokumentacyjnych zespołu zabytkowego

planuje się działania prowadzone w trzech aspektach.

Pierwszym jest wypracowanie zaleceń dotyczących waloryzacji zabytków i dokumentacji

wartości zabytków wpisanych do rejestru zabytków oraz włączenie do zbioru kart

ewidencyjnych informacji o wartościach i ich materialnych nośnikach dla wybranych zabytków.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Drugim aspektem zadania jest kontynuacja kierunku działania nr 1 „Zwiększenie efektywności

zarządzania i ochrony zabytków przez wdrażanie infrastruktury informacji przestrzennej

o zabytkach” celu szczegółowego nr 2 „Wzmocnienie synergii działania organów ochrony

zabytków” realizowanego w ramach Programu 2014–2017. Planowane jest zawarcie umów

pomiędzy Narodowym Instytutem Dziedzictwa a wszystkimi wojewódzkimi urzędami ochrony

zabytków określającymi zasady i wzajemne zobowiązania w zakresie współtworzenia cyfrowego

repozytorium dokumentacji rejestru zabytków – obejmującego zabytki nieruchome, ruchome

oraz archeologiczne. Na poziomie technicznym niezbędnym elementem współpracy jest

współtworzenie przez wojewódzkich konserwatorów zabytków treści zawartych w bazie danych

zarządzanych za pomocą aplikacji Narodowego Instytutu Dziedzictwa ScanManager. Następnie

planuje się umożliwienie i nawiązanie stałej, sformalizowanej współpracy wojewódzkich

konserwatorów zabytków z Narodowym Instytutem Dziedzictwa w zakresie prowadzenia

geoportalu.

Trzecim aspektem zadania jest uzupełnienie i ujednolicenie systemów ewidencyjnych zabytków

archeologicznych oraz wzmocnienie ochrony i opieki nad nimi.

1.2.4. W ramach realizacji zadania: Powołanie Centrum Architektury Drewnianej planuje się

pozyskanie nieruchomości na siedzibę Centrum Architektury Drewnianej, remont, modelowo

przeprowadzoną konserwację oraz adaptację na potrzeby biurowe. W ramach centrum zostanie

zorganizowany punkt kontaktowy wspierający opiekunów architektury i budownictwa

drewnianego we właściwej opiece nad tym wymagającym szczególnej troski zasobem

zabytkowym. Działalność centrum będzie koncentrować się na opracowywaniu i szerokim

udostępnianiu poradników i podręczników dobrych praktyk dla właścicieli i opiekunów

zabytków architektury oraz budownictwa drewnianego, organizowaniu szkoleń dla właścicieli

oraz kursów rzemiosła tradycyjnego podnoszących kompetencje rzemieślników w zakresie

zapewniającym właściwą konserwację zabytków drewnianych, z uwzględnieniem regionalnej

specyfiki technik rzemieślniczych oraz konstrukcji architektury drewnianej.

Cel szczegółowy 2: Wsparcie działań w zakresie opieki nad zabytkami.

Kierunek działania 2.1

Merytoryczne wsparcie działań w zakresie opieki nad zabytkami

Lp.

Zadanie

Upowszechnianie standardów i metod konserwatorskich dla wybranych zasobów zabytkowych (wybór

1

zasobów, wypracowanie zaleceń dla opiekunów zasobu zabytkowego dotyczących metod konserwacji,

adaptacji, dokumentacji i badań, upowszechnianie przez bazę wiedzy).

2.1.1. W ramach zadania: Upowszechnianie standardów i metod konserwatorskich dla

wybranych zasobów zabytkowych (wybór zasobów, wypracowanie zaleceń dla opiekunów zasobu

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

zabytkowego dotyczących metod konserwacji, adaptacji, dokumentacji badań, upowszechnianie

przez bazę wiedzy) planuje się stworzenie i wdrożenie internetowej bazy wiedzy standardów,

zaleceń i wytycznych konserwatorskich dotyczących działań i prac przy różnych kategoriach

zabytków. Zadanie obejmie upowszechnienie standardów dostępności zabytków dla osób

z niepełnosprawnościami. Planuje się także opracowywanie materiałów informacyjnych

promujących stosowanie wytycznych i standardów postępowania konserwatorskiego wśród

właścicieli zabytków, inwestorów i wykonawców prac przy zabytkach. Zadanie jest

merytorycznie i czasowo uzależnione od realizacji zadania 1.2.2.

Kierunek działania 2.2

Podnoszenie bezpieczeństwa zasobu zabytkowego

Lp.

1

Zadanie

Podniesienie bezpieczeństwa zabytków ruchomych przez sprzyjanie intensyfikacji współpracy z

opiekunami zabytków przez właściwe służby i instytucje.

2.2.1. W ramach zadania: Podniesienie bezpieczeństwa zabytków ruchomych przez sprzyjanie

intensyfikacji współpracy z opiekunami zabytków przez właściwe służby i instytucje planuje się

a) szkolenia dla policjantów z zakresu przeciwdziałania przestępstwom przeciwko

zabytkom, we współpracy z wyspecjalizowanymi instytucjami kultury zajmującymi się

ochroną dziedzictwa kulturowego,

b) realizację, w porozumieniu z wojewódzkimi urzędami ochrony zabytków oraz

wyspecjalizowanymi instytucjami kultury, projektu weryfikacji miejsca przechowywania

i stanu zabytków ruchomych wpisanych do rejestru zabytków oraz ich dokumentacji

umożliwiającej jednoznaczną identyfikację zabytków w przypadku kradzieży, przez

wykonanie aktualnej dokumentacji fotograficznej, a także aktualizację wiedzy

o zabytkach będącej w dyspozycji wojewódzkich konserwatorów zabytków.

Cel szczegółowy 3: Budowanie świadomości społecznej wartości dziedzictwa

kulturowego.

Kierunek działania 3.1

Upowszechnianie wiedzy na temat dziedzictwa kulturowego i jego wartości

Lp.

Zadanie

Kampania społeczno-edukacyjna w mediach, z uwzględnieniem aspektu profilaktyki w dziedzinie

1

ochrony zabytków i opieki nad zabytkami i dostępności do zabytków dla osób z

niepełnosprawnościami.

2

Tworzenie narzędzi edukacyjnych dla szkół i instytucji kultury, z uwzględnieniem aspektu profilaktyki

w dziedzinie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

3.1.1. W ramach zadania: Kampania społeczno-edukacyjna w mediach, z uwzględnieniem

aspektu profilaktyki w dziedzinie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami i dostępności do

zabytków dla osób z niepełnosprawnościami planuje się stworzenie profesjonalnego planu,

identyfikującego najważniejsze grupy docelowe, a następnie przeprowadzenie kampanii

budującej świadomość społeczną w zakresie ochrony krajobrazu kulturowego i przywracania

ładu przestrzennego oraz profilaktyki i ochrony dziedzictwa przed działaniami przestępczymi

(m.in. wandalizmem, dewastacją, nielegalną rozbiórką zabytkowej architektury, grabieżą

stanowisk archeologicznych, kradzieżą i przemytem zabytków ruchomych). W kampanii

zostanie uwzględniona tematyka zwiększenia dostępności do zabytków dla osób z różnego

rodzaju niepełnosprawnościami.

3.1.2. W ramach zadania: Tworzenie narzędzi edukacyjnych dla szkół i instytucji kultury,

z uwzględnieniem aspektu profilaktyki w dziedzinie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami

w celu zwiększenia świadomości potrzeby poznania i ochrony dziedzictwa kulturowego przez

młode pokolenie, planowane jest poszerzenie działań podjętych w ramach Programu 2014–2017

przez tworzenie nowych, bardziej zróżnicowanych materiałów edukacyjnych dla szkół oraz

prowadzenie warsztatów edukacyjnych dla młodzieży.

Kierunek działania 3.2

Tworzenie warunków dla sprawowania społecznej opieki nad zabytkami

Lp.

Zadanie

Program dotacyjny dla organizacji pozarządowych w zakresie popularyzowania i upowszechniania

1

wiedzy o dziedzictwie kulturowym, budowania świadomości lokalnej, a także włączania społeczeństwa

w opiekę nad zasobem dziedzictwa kulturowego.

3.2.1. Program dotacyjny dla organizacji pozarządowych w zakresie popularyzowania

i upowszechniania wiedzy o dziedzictwie kulturowym, budowania świadomości lokalnej, a także

włączania społeczeństwa w opiekę nad zasobem dziedzictwa kulturowego skierowany będzie do

podmiotów należących do społeczeństwa obywatelskiego. Program będzie wspierać proces

identyfikacji, dokumentacji i szerokiego upowszechniania dziedzictwa kulturowego oraz jego

wartości, a także sprzyjać społecznemu zaangażowaniu w proces ochrony i opieki nad

dziedzictwem kulturowym, w tym nad zabytkami. Efektem programu będzie także wzmacnianie

kapitału społecznego, stanowiącego jeden z czynników rozwoju nowoczesnych społeczeństw

obywatelskich, przez animowanie wspólnego działania różnych lokalnych interesariuszy na

rzecz szerokiego społecznego rozpoznania i zachowania dobra wspólnego, jakim jest

dziedzictwo kulturowe i związane z nim wartości.

Program dotacyjny w ramach Programu 2019–2022 uwzględniać będzie dotychczasowe

doświadczenia w zakresie wspierania wolontariatu w obszarze dziedzictwa kulturowego, mając

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

na celu zapewnienie, po okresie pilotażowym, stabilnych i bardziej zróżnicowanych

mechanizmów finansowania.

IV. Plan finansowy Programu 2019–2022

Realizacja Programu 2019–2022 będzie prowadzona w ramach środków finansowych

pochodzących z budżetu państwa, w części 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego.

Budżet Programu 2019–2022

Finansowanie Krajowego

2019

2020

2021

2022

RAZEM

756 175,06 zł

5 573 614,00 zł

10 904 188,94 zł

9 983 111,00 zł

27 217 089,00 zł

2,78%

20,48%

40,06%

36,68%

100%

programu

Razem środki z budżetu

państwa cz. 24

Udział w (%) w danym roku

Budżet Programu 2019–2022 w rozkładzie na wydatki bieżące i majątkowe

2019

Wydatki

Razem

2020

2021

2022

bieżące

majątkowe

bieżące

majątkowe

bieżące

majątkowe

bieżące

majątkowe

750 025,06 zł

6 150,00 zł

5 527 614,00 zł

46 000,00 zł

10 019 838,94 zł

884 350,00 zł

9 619 611,00 zł

363 500 zł

756 175,06 zł

5 573 614,00 zł

Razem w latach

10 904 188,94 zł

9 983 111,00 zł

27 217 089,00 zł

2019–2022

V. Zarządzanie, harmonogram i ewaluacja Programu 2019–2022

1. Zasady zarządzania Programem 2019–2022

1. Zarządzanie, koordynacja i monitorowanie Programem 2019–2022 należy do

koordynatora Programu i jego zespołu, który ponosi odpowiedzialność za realizację

Programu. W szczególności odpowiedzialność ta dotyczy identyfikacji problemów

i zagrożeń dla realizacji założonych celów Programu ujętych we wskaźniki, oraz

sygnalizowania uzasadnionych korekt w sposobie realizacji Programu, włącznie

z ewentualną koniecznością nowelizacji jego treści na drodze uchwały Rady Ministrów.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego może w konkretnym i ściśle określonym

zakresie zmienić zakres tej odpowiedzialności w aktach wewnętrznych, umowach

i porozumieniach wydawanych i zawieranych w ramach realizacji Programu 2019–2022.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

2. Osobą odpowiedzialną za koordynację i zarządzanie Programem 2019–2022 jest

powoływany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Koordynator Programu

2019–2022 będący dyrektorem Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Na poziomie

roboczym każde, dające się merytorycznie wyodrębnić, działanie w ramach zadań

tworzących Program ma przypisaną co najmniej jedną odpowiedzialną za nie osobę,

będącą pracownikiem Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

3. W sprawach nieprzesądzonych przez przyjętą przez Radę Ministrów treść Programu

2019–2022 albo przepisy obowiązującego prawa, w trakcie jego realizacji wątpliwości

w tym zakresie rozstrzyga Koordynator.

4. Kryteria końcowej i bieżącej oceny realizacji Programu 2019–2022 oraz osób

odpowiedzialnych za tę realizację są określone w sposób maksymalnie obiektywny,

precyzyjny i szczegółowy, w celu zapewnienia szybkiej identyfikacji ewentualnych

problemów i dokonywania korekt w trakcie trwania Programu. Kluczowym kryterium

będą wskaźniki, ściśle powiązane z harmonogramem i planowanym wydatkowaniem

środków publicznych.

5. Dąży się do aktywizacji i zaangażowania w działania podejmowane w ramach Programu

2019–2022 jak największej liczby podmiotów zajmujących się ochroną zabytków

i opieką nad zabytkami.

6. Stworzone zostają warunki stałej wymiany informacji i współpracy między

uczestniczącymi w Programie podmiotami zajmującymi się ochroną zabytków i opieką

nad zabytkami, w tym sprawozdawczości na potrzeby Ministra Kultury i Dziedzictwa

Narodowego i innych członków Rady Ministrów oraz Generalnego Konserwatora

Zabytków.

7. Dąży się do zapewnienia jak największej elastyczności w bieżącej realizacji Programu

2019–2022 przez pozostawienie bieżącego ustalania szczegółowych warunków realizacji

Programu, w tym doboru osób odpowiedzialnych za realizację poszczególnych zadań

Programu, Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w drodze aktów o charakterze

wewnętrznym, np. zarządzeń, porozumień lub umów o współpracy między dwoma lub

więcej podmiotami uczestniczącymi w realizacji Programu.

2. Struktura zarządzania Programem 2019–2022.

Koordynator i zespół zarządzający Programem 2019–2022.

Koordynatorem Programu 2019–2022 jest Dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa,

który kieruje Zespołem zarządzającym, liczącym co najmniej dwie osoby.

Ciała doradcze wspomagające zarządzanie i koordynację Programu 2019–2022.

Rada Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Podmioty odpowiedzialne za realizację Programu 2019–2022.

1. Narodowy Instytut Dziedzictwa.

2. Wojewódzcy konserwatorzy zabytków z obsługującymi ich urzędami.

3. Dyrektorzy urzędów morskich z obsługującymi ich urzędami.

4. Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku.

5. Inne podmioty, angażowane w miarę potrzeby do wykonania konkretnych zadań

niezbędnych do realizacji Programu 2019–2022, pod warunkiem że koszty ich

zaangażowania nie spowodują przekroczenia ustalonego budżetu Programu.

Akty wewnętrzne, porozumienia i umowy, których wydanie lub modyfikacja są niezbędne do

rozpoczęcia realizacji Programu 2019–2022.

Zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o powołaniu Koordynatora

Programu 2019–2022 i zespołu zarządzającego Programem, określające w szczególności

obowiązki sprawozdawcze z realizacji Programu wobec Generalnego Konserwatora

Zabytków i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

3. Harmonogram – wskaźniki realizacji Programu 2019–2022.

Wartość

Wskaźnik

bazowa

2019

2020

2021

2022

2018

Cel główny: Stworzenie warunków dla zapewnienia efektywnej

ochrony i opieki nad zabytkami

Stopień realizacji wskaźników celów szczegółowych oraz wskaźników pomocniczych,

wyrażony w procentach

0,34

19

45

72

100

0

1

1

1

1

0

1

1

1

1

0

1

1

1

1

0

0

1

1

2

Wskaźniki pomocnicze i organizacyjne

Wejście w życie zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o powołaniu

Koordynatora Programu 2019–2022 i zespołu zarządzającego

Przedłożenie i zaakceptowanie przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego szczegółowego rozplanowania wydatków w ramach budżetu

Programu 2019–2022

Przedłożenie i zaakceptowanie przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego planu audytów, badań, analiz, konferencji i innych niezbędnych

działań w latach 2020–2022, mających na celu stworzenie modelu systematycznego

i elastycznego gromadzenia oraz analizowania danych, przede wszystkim statystycznych,

z zakresu ochrony dziedzictwa kulturowego i opieki nad zabytkami oraz powiązania tej

dziedziny z jak najszerszym kontekstem ekonomiczno-społecznym

Dysponowanie przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego kompletnym projektem sprawozdania z realizacji zadań wynikających

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Wartość

Wskaźnik

bazowa

2019

2020

2021

2022

0

0

0

1

2018

z Programu 2019–2022, przedstawianego Radzie Ministrów co dwa lata w trybie art. 86

ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Przedłożenie i zaakceptowanie przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego projektu modelu systematycznego i elastycznego gromadzenia

oraz analizowania danych, przede wszystkim statystycznych, z zakresu ochrony

0

dziedzictwa kulturowego i opieki nad zabytkami oraz powiązania tej dziedziny z jak

najszerszym kontekstem ekonomiczno-społecznym

Cel szczegółowy 1: Optymalizacja systemu ochrony dziedzictwa kulturowego

Kierunek działania 1: Wzmocnienie systemu ochrony na poziomie lokalnym

Zadanie 1.1.1.: Szkolenia dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zarządzania dziedzictwem kulturowym,

w tym pracowników merytorycznych, z uwzględnieniem zagadnień z zakresu planowania przestrzennego i dostępności

dla osób z niepełnosprawnościami

Zaktualizowanie zgodnie ze stanem prawnym materiału szkoleniowego Narodowego

Instytutu

Dziedzictwa

dla

samorządów

w zakresie

zarządzania

dziedzictwem

0

1

1

1

1

0

20

80

200

300

0

0

0

0

1

kulturowym

Liczba jednostek samorządu terytorialnego, których przedstawiciele odbyli szkolenie

Narodowego Instytutu Dziedzictwa w zakresie zarządzania dziedzictwem kulturowym

Opracowanie analizy przebiegu i rezultatów szkoleń w latach 2019–2022, zawierającej

propozycje mierzenia efektów szkoleń w stosunku do działalności samorządów

w praktyce oraz sposobów zwiększania tych efektów w przyszłości

Zadanie 1.1.2.: Budowanie zasobu wiedzy o ochronie dziedzictwa kulturowego na poziomie lokalnym, regionalnym

i centralnym

Liczba opracowanych nowych, odrębnych materiałów informacyjnych na stronę

internetową www.samorząd.nid.pl

Opracowanie analizy struktury odwiedzin strony internetowej www.samorząd.nid.pl,

zawierającej plan zwiększania ich liczby lub częstotliwości do końca 2022 r.

Stopień

realizacji

planu

zwiększania

liczby

odwiedzin

strony

internetowej

www.samorząd.nid.pl do końca 2022 r., wyrażony w procentach

0

10

40

70

120

0

0

1

1

1

0

0

0

50

75

Zadanie 1.1.3.: Merytoryczne wsparcie procesu planowania i rewitalizacji w gminach

Liczba uruchomionych centrów kompetencji, planowania i rewitalizacji w Oddziałach

Terenowych Narodowego Instytutu Dziedzictwa

Liczba jednostek samorządu terytorialnego, których przedstawiciele odbyli pilotażowe

szkolenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa w zakresie planowania i rewitalizacji

Liczba opracowanych w ramach pilotażu studiów ochrony wartości kulturowych

w gminach

Zorganizowanie konferencji podsumowującej realizację zadania „Merytoryczne wsparcie

procesu planowania i rewitalizacji w gminach”

Wydanie publikacji podsumowującej realizację zadania „Merytoryczne wsparcie procesu

planowania i rewitalizacji w gminach”

17

0

0

5

5

5

0

0

16

30

40

0

0

2

5

8

0

0

0

0

1

0

0

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Wartość

Wskaźnik

bazowa

2019

2020

2021

2022

0

0

10

15

20

0

0

1

1

1

1

1

1

2

3

1

1

1

1

3

2018

Liczba opracowanych w ramach pilotażu studiów ochrony wartości kulturowych

obszarów zabytkowych pod kątem uwzględnienia ich w miejscowych planach

zagospodarowania przestrzennego do końca 2022 r.

Opracowanie

ewaluacji

pilotażu

projektu

„Twój

dom

–

dialog

z tradycją”

przeprowadzonego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa w województwie warmińsko-mazurskim, zawierającego rekomendacje w zakresie modelowych rozwiązań dla

rozszerzenia projektu na pozostałe województwa

Liczba województw, w których przeprowadzono konkursy w ramach projektu „Twój

dom-dialog z tradycją”

Liczba wydanych katalogów pokonkursowych w ramach projektu „Twój dom-dialog

z tradycją”

Zadanie 1.1.4.: Konkurs Generalnego Konserwatora Zabytków nagradzający gminy za modelowe wdrażanie programów

opieki nad zabytkami

Opracowanie planu promocji konkursu Generalnego Konserwatora Zabytków,

nagradzającego gminy za modelowe wdrażanie programów opieki nad zabytkami,

mającego na celu wzrost w latach 2021–2022, w stosunku do poprzedniej edycji, liczby

0

0

1

1

1

0

0

0

15

30

i jakości zgłoszeń do konkursu

Zwiększenie liczby zgłoszeń do konkursu Generalnego Konserwatora Zabytków

nagradzającego gminy za modelowe wdrażanie programów opieki nad zabytkami,

w stosunku do poprzednich edycji, wyrażony w procentach

Kierunek działania 2: Wzmocnienie systemu ochrony na poziomie centralnym

Zadanie 1.2.1.: Wspieranie rozwijania kompetencji zawodowych przez pracowników służb konserwatorskich

Liczba pracowników administracji konserwatorskiej, którzy wzięli udział w szkoleniach

Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego mających na celu rozwijanie

0

0

50

150

250

0

0

10

10

10

kompetencji zawodowych

Średnia

liczba

urzędów

administracji

konserwatorskiej

i innych

instytucji

reprezentowanych każdego roku na szkoleniach mających na celu rozwijanie

kompetencji zawodowych przez pracowników służb konserwatorskich

Zadanie 1.2.2.: Ewaluacja stosowanych standardów i metod konserwatorskich

Liczba zdefiniowanych co do planowanego zakresu merytorycznego standardów i metod

konserwatorskich, które mają być przyjęte w ramach Programu 2019–2022

Liczba opracowanych i przekazanych przez Generalnego Konserwatora Zabytków do

wojewódzkich konserwatorów zabytków standardów i metod konserwatorskich

0

0

5

5

5

0

0

0

3

5

1

1

Zadanie 1.2.3.: Wsparcie działań dokumentacyjnych zasobu zabytkowego

Opracowanie modelu uwzględnienia wartości zabytkowych w ochronie obiektów

wpisanych do rejestru, obejmujący: wzór karty wartości zabytku, zawierającej

informację odnośnie wartości zabytkowych i ich materialnych atrybutów; listę obiektów

wpisanych do rejestru wybranych do pilotażowej oceny wartości zabytkowych; zalecenia

i wytyczne do przeprowadzenia oceny wartości

18

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Wartość

Wskaźnik

bazowa

2019

2020

2021

2022

0

0

0

0

75

0

0

1

1

1

0

0

25

50

75

0

0

1

1

1

0

0

0

0

1

0

0

0

0

1

0

0

0

0

1

0

0

0

1

1

5

8

16

16

16

0

0

0

0

1

0

0

0

0

16

2018

Stosunek liczby obiektów, dla których przeprowadzono ocenę wartości zabytkowych

w latach 2019–2021, do liczby obiektów na liście obiektów wpisanych do rejestru

wybranych do pilotażowej oceny wartości zabytkowych w ramach opracowanego

modelu, wyrażony w procentach

Opracowanie listy obszarów wytypowanych do badań Archeologicznego Zdjęcia Polski

w ramach Programu 2019–2022

Stosunek liczby obszarów przebadanych w ramach badań „Archeologicznego Zdjęcia

Polski” w stosunku do liczby obszarów na liście obszarów wytypowanych do badań

„Archeologicznego

Zdjęcia

Polski”

w ramach

Programu

2019–2022,

wyrażony

w procentach

Opracowanie, skonsultowanie i uzgodnienie pilotażowych metod badawczych oraz

modelu struktury bazy danych nowego programu ewidencyjnego „Archeologiczne

Zdjęcie Polski +”

Opracowanie, skonsultowanie i uzgodnienie wzorcowego rozwiązania w zakresie metod

badawczych oraz modelu struktury bazy danych „Archeologicznego Zdjęcia Polski +”,

uwzględniające wnioski z badań pilotażowych

Przeprowadzenie szkolenia w zakresie problematyki Archeologicznego Zdjęcia Polski

i „Archeologicznego Zdjęcia Polski+”, w którym wzięli udział przedstawiciele co

najmniej połowy wojewódzkich urzędów ochrony zabytków oraz archeolodzy z co

najmniej 4 uczelni będący pracownikami naukowymi

Zorganizowanie konferencji w zakresie problematyki Archeologicznego Zdjęcia Polski

i „Archeologicznego Zdjęcia Polski+”, w której wzięli udział przedstawiciele co

najmniej połowy wojewódzkich urzędów ochrony zabytków oraz archeolodzy z co

najmniej 4 uczelni będący pracownikami naukowymi

Opracowanie analizy dotyczącej optymalnego rozwiązania w skali kraju problemu

przechowywania ruchomych zabytków archeologicznych

Liczba wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, które podpisały z Narodowym

Instytutem Dziedzictwa umowę o współpracy w zakresie ScanManagera

Opracowanie projektu struktury bazy danych połączonej z geoportalem, gromadzącej

różnorodne typy informacji o obiektach zabytkowych, w tym wyniki badań naukowych

Liczba

wojewódzkich

urzędów

ochrony

zabytków,

które

podpisały

umowę

z Narodowym Instytutem Dziedzictwa w sprawie współpracy w zakresie geoportalu

Zadanie 1.2.4.: Powołanie Centrum Architektury Drewnianej

Zakupienie nieruchomości na potrzeby Centrum Architektury Drewnianej

Utworzenie Centrum Architektury Drewnianej w strukturze Narodowego Instytutu

Dziedzictwa

Oddanie do użytku nieruchomości na potrzeby Centrum Architektury Drewnianej

0

1

1

1

1

0

0

1

1

1

0

0

0

0

1

Cel szczegółowy 2: Wsparcie działań w zakresie opieki nad zabytkami

Kierunek działania 1: Merytoryczne wsparcie działań w zakresie opieki nad zabytkami

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Wartość

Wskaźnik

bazowa

2019

2020

2021

2022

2018

Zadanie 2.1.1.: Upowszechnianie standardów i metod konserwatorskich dla wybranych zasobów zabytkowych (wybór

zasobów, wypracowanie zaleceń dla opiekunów zasobu zabytkowego dotyczących metod konserwacji, adaptacji,

dokumentacji i badań, upowszechnianie przez bazę wiedzy)

Stworzenie internetowej bazy wiedzy w zakresie standardów i metod konserwatorskich

dla wybranych zasobów zabytkowych

Opracowanie pakietu materiałów promocyjnych w zakresie standardów i metod

konserwatorskich dla wybranych zasobów zabytkowych

0

0

0

1

1

0

0

0

0

1

Kierunek działania 2: Podnoszenie bezpieczeństwa zasobu zabytkowego

Zadanie 2.2.1.: Podniesienie bezpieczeństwa zabytków ruchomych przez sprzyjanie intensyfikacji współpracy

z opiekunami zabytków przez właściwe służby i instytucje

Liczba szkoleń zorganizowanych w ramach Programu 2019–2022, w których wzięli

udział przedstawiciele służb mundurowych

Liczba powiatów, w których wdrożono w ramach Programu 2019–2022 projekt

weryfikacji stanu zabytków ruchomych wpisanych do rejestru

0

0

1

2

3

8

8

11

27

70

Cel szczegółowy 3: Budowanie świadomości społecznej wartości dziedzictwa

kulturowego

Kierunek działania 1: Upowszechnianie wiedzy na temat dziedzictwa kulturowego i jego wartości

Zadanie 3.1.1.: Kampania społeczno-edukacyjna w mediach, z uwzględnieniem aspektu profilaktyki w dziedzinie

ochrony zabytków i opieki nad zabytkami i dostępności do zabytków dla osób z niepełnosprawnościami

Opracowanie planu realizacji kampanii społeczno-edukacyjnej w latach 2019–2021,

zawierającego identyfikację grup docelowych, zakładaną liczbę odbiorców w obrębie

0

1

1

1

1

0

0

0

50

75

każdej grupy oraz metodologię mierzenia tej liczby w ramach ewaluacji

Średni odsetek zakładanej w planie liczby odbiorców w zidentyfikowanych grupach

docelowych, do których w sposób potwierdzony dotarła kampania społeczno-edukacyjna

Zadanie 3.1.2.: Tworzenie narzędzi edukacyjnych dla szkół i instytucji kultury, z uwzględnieniem aspektu profilaktyki

w dziedzinie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami

Przygotowanie

i uruchomienie

portalu

internetowego

dotyczącego

edukacji

o dziedzictwie kulturowym

Liczba pakietów materiałów edukacyjnych dotyczących dziedzictwa kulturowego,

przeznaczonych dla szkół i dzieci w wieku przedszkolnym

Liczba podmiotów prowadzących działalność edukacyjną zaopatrzonych w wydaną

w ramach Programu 2019–2022 grę edukacyjną o dziedzictwie kulturowym

Liczba szkół, w których zorganizowano pilotażowe warsztaty edukacyjne w szkołach

w oparciu o przygotowane w ramach Programu 2019–2022 materiały edukacyjne

0

0

1

1

1

0

0

0

1

2

0

0

0

0

150

0

0

0

0

Kierunek działania 2: Tworzenie warunków dla sprawowania społecznej opieki nad zabytkami

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

Wartość

Wskaźnik

bazowa

2019

2020

2021

2022

2018

Zadanie 3.2.1.: Program dotacyjny dla NGO’s w zakresie popularyzowania i upowszechniania wiedzy o dziedzictwie

kulturowym, budowania świadomości lokalnej, a także włączania społeczeństwa w opiekę nad zasobem dziedzictwa

kulturowego

Liczba wolontariuszy zaangażowanych w realizację zadań dofinansowanych w ramach

programu dotacyjnego dla organizacji pozarządowych

Liczba odbiorców zadań popularyzatorskich dofinansowanych w ramach programu

dotacyjnego dla organizacji pozarządowych

0

300

600

1100

1680

0

500

1000

4000

7000

4. Zadania podmiotów zarządzających Programem 2019–2022.

1. Koordynator Programu 2019–2022 powierza pisemnie osobom zatrudnionym

w Narodowym Instytucie Dziedzictwa odpowiedzialność za wybrane zadania realizowane

w ramach Programu, o czym informuje Dyrektora Departamentu Ochrony Zabytków

w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odpowiedzialność za zadanie polega

na obowiązku zbierania wszystkich dostępnych informacji o przebiegu realizacji zadania,

utrzymywania stałego kontaktu z osobami uczestniczącymi w realizacji zadania,

identyfikowania aktualnych i potencjalnych problemów z realizacją zadania,

w szczególności z terminowym osiągnięciem przewidzianej w harmonogramie wysokości

wskaźnika związanego z tym zadaniem, oraz niezwłocznego informowania o problemach

Koordynatora Programu 2019–2022. Koordynator Programu 2019–2022 może rozszerzyć

zakres zadań na piśmie.

2. Koordynator Programu 2019–2022 informuje na bieżąco Generalnego Konserwatora

Zabytków o zidentyfikowanych aktualnych i potencjalnych problemach z realizacją zadań

w ramach Programu 2019–2022, w szczególności z terminowym osiągnięciem

przewidzianej w harmonogramie wysokości wskaźników. Koordynator może złożyć

wniosek do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za pośrednictwem Generalnego

Konserwatora Zabytków o uwzględnienie przez Ministra w ocenie pracy Koordynatora

obiektywnych okoliczności uniemożliwiających terminowe osiągnięcie wskaźników

Programu 2019–2022 i o rozważenie wystąpienia do Rady Ministrów o modyfikację

w drodze uchwały wskaźników i harmonogramu ich osiągania, jak również planowanego

budżetu i innych zapisów Programu 2019–2022. Koordynator może w tym trybie

informować o możliwościach poszerzenia zakresu zadań realizowanych w ramach

Programu 2019–2022, uzasadniając swoją opinię.

3. Koordynator Programu 2019–2022, w ciągu 30 dni od dnia wejścia w życie zarządzenia

Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o powołaniu Koordynatora Programu

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2019–2022

2019–2022 i zespołu zarządzającego Programem, przedkłada do akceptacji Ministra

Kultury i Dziedzictwa Narodowego, za pośrednictwem Generalnego Konserwatora

Zabytków, szczegółowe rozplanowanie wydatków w ramach budżetu Programu

2019–2022, w tym podział środków na konkretne zadania i wskazanie realizujących ich

podmiotów. Zmiany w tym zakresie odbywają się w tym samym trybie.

5. Monitoring Programu 2019–2022.

1. Koordynator Programu 2019–2022 składa sprawozdania z realizacji Programu

2019–2022 w zakresie, trybie i terminach określonych w zarządzeniu Ministra Kultury

i Dziedzictwa Narodowego o powołaniu Koordynatora Programu 2019–2022 i zespołu

zarządzającego Programem.

2. Rada Ochrony Zabytków przy ministrze właściwym do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego może zwrócić się do Koordynatora Programu 2019–2022

o przedstawienie na posiedzeniu Rady sprawozdania z dotychczasowej realizacji

Programu 2019–2022.

3. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, zgodnie z art. 86

ust. 2 ustawy, przedstawia Radzie Ministrów co dwa lata sprawozdanie z realizacji

zadań wynikających z Programu 2019–2022. Pierwsze sprawozdanie ma być

prezentowane członkom Rady Ministrów do dnia 31 stycznia 2021 r., drugie – do dnia

30 kwietnia 2023 r.

6. Ewaluacja realizacji Programu 2019–2022.

Celem ewaluacji Programu 2019–2022 będzie

a) adekwatna ocena merytoryczna rezultatów realizacji Programu,

b) wypracowanie modelu systematycznego i elastycznego gromadzenia oraz analizowania

danych, przede wszystkim statystycznych, z zakresu ochrony dziedzictwa kulturowego

i opieki nad zabytkami oraz powiązania tej dziedziny z jak najszerszym kontekstem

ekonomiczno-społecznym, i wykorzystywania rezultatów tych analiz w podejmowaniu

decyzji, co zapewni w przyszłości podstawy racjonalnego planowania strategicznego

w tym obszarze polityki państwa.