Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 2022 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej "Prowadzenie mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia" do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 1 września 2022 r.

Poz. 851

OBWIESZCZENIE

MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

z dnia 19 sierpnia 2022 r.

w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia”

do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

Na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U.

z 2020 r. poz. 226) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia informacje o włączeniu kwalifikacji rynkowej

„Prowadzenie mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji.

Minister Sprawiedliwości: Z. Ziobro

Nazwa k wal ifi kacji ryn kowej

Nazwa doku men tu p otwierd zającego n adanie kwalifikacji rynkowej

Okres ważności dok u mentu potwi erdzającego nadanie kwalifikacji rynkowej

Poziom Polski ej Ramy Kwalifik acji przyp isan y do kwalifikacji rynkowej (ewentualnie odnie sie nie do poz iom u Se kt or ow e j R am y

Kwalifikacji)

Efek ty u czen ia się wymagan e d la k walifikacji rynkowej

–2–

Osoba posiadająca kwalifikację „Prowadzenie mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia” jest gotowa do samodzielnego planowania i prowadzenia mediacji karnych i o wykroczenia, zarówno w postępowaniach pozasądowych, sądowych, jak i z osobami skazanymi i po odbyciu kary. Na podstawie analizy sprawy ocenia, czy nie ma przeciwwskazań

do zastosowania mediacji. Działania podejmowane przez tę osobę skierowane są na pomoc stronom w sformułowaniu treści ugody między pokrzywdzonym a sprawcą przestępstwa lub wykroczenia. Wykorzystuje ona wiedzę z zakresu prowadzenia postępowania mediacyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem prawnych uwarunkowań mediacji w sprawach karnych i w sprawach o wykroczenia. W swojej pracy współpracuje z organem prowadzącym sprawę. W prowadzonej mediacji stosuje wiedzę z zakresu problematyki

agresji i przemocy oraz ich psychologicznych uwarunkowań. Pracuje zgodnie z metodyką prowadzenia mediacji i zasadami etyki zawodowej mediatora, stosuje narzędzia i techniki komunikacyjne, uwzględniając poczucie bezpieczeństwa i równowagi stron. Stosuje techniki zarządzania emocjami. Posługuje się podstawową siatką pojęciową z zakresu

prawa karnego. Stale aktualizuje swoją wiedzę dotyczącą mediacji oraz zastosowania podstaw prawnych związanych z procedurą mediacji. Przygotowując i prowadząc spotkanie

mediacyjne, bierze pod uwagę specyfikę konkretnej sprawy i wielość możliwych uwarunkowań zaistniałego problemu. Doskonali swoje kompetencje zawodowe w odniesieniu

do już zdobytych doświadczeń zawodowych potwierdzonych dowodami oraz w oparciu o samoocenę. Osoba posiadająca kwalifikację jest świadoma wysokiej odpowiedzialności społecznej wynikającej z prowadzenia mediacji.

5.

6 poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji

4.

Monitor Polski

10 lat

3.

Certyfikat

2.

Prowadzenie mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia

1.

INFORMACJE O WŁĄCZENIU KWALIFIKACJI RYNKOWEJ „PROWADZENIE MEDIACJI W SPRAWACH KARNYCH I O WYKROCZENIA”

DO ZINTEGROWANEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI

Załącznik do obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 19 sierpnia 2022 r. (M.P. poz. 851)

– wymienia alternatywne metody rozwiązywania konfliktów i sporów;

– charakteryzuje wymienione metody;

– podaje przykłady ich zastosowania w praktyce.

– omawia pojęcie mediacji;

– wskazuje cele i funkcje mediacji;

– charakteryzuje formy i zasady mediacji;

– omawia rolę mediatora w mediacji;

– omawia rolę obrońcy oraz pełnomocnika w mediacji;

– charakteryzuje zagadnienie sprawiedliwości naprawczej i sprawiedliwości karnej.

– omawia cele postępowania karnego oraz sprawiedliwości naprawczej;

– omawia pojęcia z zakresu prawa karnego, prawa wykroczeń (m.in. „zbrodnia”, „występek”, „wykroczenie”, „przestępstwo”, „stopień społecznej

szkodliwości”, „podejrzany”, „oskarżony”, „pokrzywdzony”, „groźba bezprawna”, „zadośćuczynienie”, „naprawienie szkody”, „kara”, „środki karne”,

„środki kompensacyjne”);

– wymienia podstawowe instytucje prawa karnego i instytucje procesowe (np. wniosek o skazanie bez rozprawy, wszczęcie postępowania z oskarżenia publicznego i oskarżenia prywatnego);

– charakteryzuje podstawy prawne dotyczące mediacji w sprawach karnych i sprawach o wykroczenia;

– omawia wpływ mediacji na postępowanie karne oraz skutki prawne zawarcia ugody mediacyjnej.

Omawia alternatywne

metody rozwiązywania

konfliktów i sporów

Omawia ogólne

zagadnienia dotyczące

mediacji, ze szczególnym

uwzględnieniem

uwarunkowań mediacji

w sprawach karnych

i w sprawach

o wykroczenia

Posługuje się wiedzą

z zakresu podstaw prawa

karnego i prawa

wykroczeń oraz

postępowania karnego

i w sprawach

o wykroczenia, ze

szczególnym

uwzględnieniem mediacji

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– planuje niezbędne działania, które powinien wykonać mediator przed spotkaniem mediacyjnym;

– wymienia dokumenty, z jakimi należy się zapoznać, przygotowując mediacje, oraz omawia informacje, jakie może z nich uzyskać;

– nawiązuje kontakt ze stronami;

– wyjaśnia procedurę i przebieg mediacji;

– przedstawia stronom cel mediacji, zasady prowadzenia mediacji, zasady pokrywania kosztów;

– omawia rolę stron i mediatora;

– zadaje pytanie o gotowość stron do mediacji;

– koryguje plan działań adekwatnie do potrzeb stron.

Poszczególne efekty

uczenia się

Przygotowuje spotkanie

mediacyjne,

z uwzględnieniem

specyfiki konkretnej

sprawy

Monitor Polski

Zestaw 2. Prowadzenie postępowania mediacyjnego

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Zestaw 1. Znajomość tematyki dotyczącej mediacji oraz jej specyfiki w kontekście spraw karnych i o wykroczenia

– podaje rodzaje i przykłady pytań stosowanych w procesie mediacyjnym oraz określa konsekwencje ich zastosowania (np.: otwarte, zamknięte,

testujące problem, o WATNA i o BATNA, o uzasadnienie, stymulujące);

– omawia techniki wspierające aktywne słuchanie (np.: parafraza, podsumowanie, klaryfikacja, przeformułowanie);

– omawia techniki budowania dobrej atmosfery (np.: dowartościowanie, odzwierciedlenie, metafora, komunikat JA);

– omawia techniki wspomagające proces kierowania przebiegiem rozmowy (np.: doprecyzowanie, uogólnienie, kierowanie rozmowy z treści na proces);

– omawia techniki weryfikujące przekonanie stron do uzgodnień zawartych w ugodzie (np. „adwokat diabła”).

– omawia przyczyny uzasadniające prowadzenie spotkań indywidualnych w mediacji karnej;

– wygłasza monolog mediatora (definicja, cel, zasady i przebieg mediacji, omawia rolę stron oraz mediatora);

– formułuje pytania o potrzeby i interesy stron oraz pytania służące przeformułowaniu oczekiwań;

– formułuje pytania pozwalające zweryfikować użyteczność i wykonalność proponowanych rozwiązań;

– wskazuje dostępne formy uzyskania pomocy (programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc, programy terapeutyczne, grupy

wsparcia) oraz instytucje pomocowe wspierające proces resocjalizacji;

– omawia zasady konstruowania ugód;

– omawia charakter prawny ugody w sprawach karnych i w sprawach o wykroczenia;

– przygotowuje, prezentuje i omawia przykładowe postanowienia ugody;

– sporządza dokumentację z postępowania mediacyjnego;

– wyjaśnia cel sporządzenia dokumentacji;

– omawia zasady doręczenia i przechowywania dokumentacji;

– podejmuje i uzasadnia decyzję o kontunuowaniu, czasowym wstrzymaniu lub przerwaniu mediacji.

Stosuje narzędzia

i techniki komunikacyjne

Prowadzi spotkanie

mediacyjne

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– omawia pojęcie konfliktu;

– opisuje dynamikę konfliktu;

– wymienia kategorie konfliktów i zastosowanie koła konfliktu Ch. Moore’a w mediacjach

Poszczególne efekty

uczenia się

Charakteryzuje pojęcie

konfliktu

Monitor Polski

Zestaw 3. Diagnoza i analiza konfliktu w kontekście spraw karnych i o wykroczenia

– określa warunki lokalowe pozwalające zapewnić bezpieczeństwo i neutralność postępowania mediacyjnego;

– omawia organizację i przebieg mediacji z uwzględnieniem informowania o możliwości przerwania mediacji, spotkaniach indywidualnych, możliwości udziału osób trzecich;

– omawia sposoby rozpoznawania potrzeb psychologicznych uczestników procesu mediacji (wymienia podstawowe potrzeby psychologiczne);

– opisuje rolę emocji w procesie mediacji;

– stosuje techniki pracy z emocjami;

– identyfikuje blokady w zawarciu porozumienia;

– omawia syndrom PTSD.

Charakteryzuje sposoby

dbania o poczucie

bezpieczeństwa

i równowagę stron

– omawia blokady komunikacyjne i ich wpływ na komunikację (np. nakazywanie, ostrzeganie i groźba, moralizowanie, głoszenie kazań, osądzanie,

krytykowanie, potępienie).

– identyfikuje błędy poznawcze utrudniające uzyskanie kompromisu (np. efekt autorytetu, efekt pominięcia, efekt potwierdzenia, efekt skupienia,

efekt ślepej plamki, efekt wspierania decyzji, efekt wiarygodności, iluzja wstrząsu, złudzenie kontroli, efekt polaryzacji);

– wyjaśnia istotę i specyfikę określenia „błąd poznawczy”;

– omawia stopnie eskalacji konfliktu i jego wpływ na proces mediacji.

– opisuje osobowościowe style reakcji na konflikt (unikanie, łagodzenie, konkurencja, kompromis, kooperacja) w korelacji z efektywnością rozwiązywania sporów;

Omawia mechanizmy

osób stosujących

przemoc i sposoby

radzenia sobie z osobą

agresywną

Charakteryzuje

psychologiczne

mechanizmy

funkcjonowania osób

doświadczających

przemocy i ich wpływ

na proces podejmowania

decyzji

– wyjaśnia pojęcie i specyfikę agresji;

Charakteryzuje specyfikę

zjawiska agresji

i przemocy

– opisuje metody umożliwiające uniknięcia lub niwelowania agresywnego zachowania (np.: przerwa na ochłonięcie, plan bezpieczeństwa, rozpoznanie i akceptacja złości, zdystansowanie).

– opisuje mechanizmy osób stosujących przemoc (np.: wymuszanie, grożenie i zastraszanie, onieśmielanie, zaprzeczenie, pomniejszanie i obwinianie);

– opisuje mechanizm używania przemocy jako taktyki pozwalającej przejąć władzę i kontrolę;

– omawia wpływ mechanizmów psychologicznych związanych z doświadczaniem przemocy i innych sytuacji trudnych na funkcjonowanie osoby

pokrzywdzonej.

– omawia mechanizmy psychologiczne osób doświadczających przemocy (np.: syndrom wyuczonej bezradności, zjawisko prania mózgu, PTSD,

syndrom sztokholmski, mechanizm „psychologicznej pułapki”);

– omawia cykl przemocy.

– omawia wybrane formy przemocy (np.: fizyczna, emocjonalna/psychiczna, seksualna, ekonomiczna, cyberprzemoc);

Monitor Polski

– omawia pojęcie przemocy w kontekście psychologicznym oraz w rozumieniu przepisów kodeksu karnego;

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Zestaw 4. Posługiwanie się wiedzą z zakresu agresji i przemocy

Charakteryzuje błędy

poznawcze i blokady

komunikacyjne i ich

wpływ na przebieg

konfliktu

Charakteryzuje

psychologiczne

mechanizmy reakcji

na konflikt oraz stopień

jego eskalacji

– wykażą posiadanie co najmniej 3-letniego doświadczenia w prowadzeniu postępowań mediacyjnych w sprawach karnych lub wykroczeniowych przez przedłożenie odpisu

decyzji o wpisie do wykazu, o którym mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz. U. poz. 716), lub zaświadczenia wystawionego przez ośrodek mediacyjny lub stowarzyszenie zrzeszające mediatorów oraz złożą oświadczenie i wykaz co najmniej

20 przeprowadzonych postępowań mediacyjnych w sprawach karnych lub wykroczeniowych uwzględniający sygnaturę akt.

Potwierdzenie części praktycznej walidacji przy pomocy analizy dowodów i deklaracji możliwe jest dla kandydatów, którzy

– wykażą posiadanie co najmniej 6-letniego doświadczenia w prowadzeniu postępowań mediacyjnych w sprawach karnych lub wykroczeniowych przez przedłożenie odpisu

decyzji o wpisie do wykazu, o którym mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz. U. poz. 716), lub zaświadczenia wystawionego przez ośrodek mediacyjny lub stowarzyszenie zrzeszające mediatorów oraz złożą oświadczenie i wykaz co najmniej

50 przeprowadzonych postępowań mediacyjnych w sprawach karnych lub wykroczeniowych uwzględniający sygnaturę akt.

– ukończyli studia lub studia podyplomowe z zakresu mediacji lub szkolenie z zakresu mediacji karnych;

Potwierdzenie wszystkich efektów uczenia się (całej kwalifikacji) przy pomocy analizy dowodów i deklaracji możliwe jest dla kandydatów, którzy

Obie części walidacji mogą być poprzedzone analizą dowodów i deklaracji oraz rozmową z komisją w celu potwierdzenia części lub całości efektów uczenia się.

W części praktycznej stosuje się metodę obserwacji w warunkach symulowanych uzupełnioną rozmową z komisją.

Weryfikacja efektów uczenia się podzielona jest na dwie części: teoretyczną i praktyczną. W części teoretycznej stosuje się następujące metody: test wiedzy (do weryfikacji zagadnień teoretycznych ze wszystkich zestawów efektów uczenia się). Pozytywny wynik części teoretycznej walidacji uprawnia do przystąpienia do części praktycznej.

Metody

Monitor Polski

1.

– przedstawia koncepcję (zarys) własnego rozwoju zawodowego.

– omawia dostępne źródła związane z podnoszeniem kompetencji zawodowych i zdobywaniem wiedzy;

– identyfikuje swoje mocne i słabe strony w zakresie prowadzenia mediacji, uwzględniając doświadczenie zdobyte podczas obserwacji, prowadzenia,

współprowadzenia mediacji karnych lub w sprawach o wykroczenia;

– podaje przykłady sytuacji w pracy mediatora, w których może zaistnieć dylemat etyczny, oraz przedstawia propozycje ich rozwiązania.

Wymagan ia d otyczące walid acji i podmiotów p rze prowadzających walidację

Etap weryfikacji

6.

Doskonali kompetencje

zawodowe

– dokonuje analizy wybranego postępowania mediacyjnego pod względem zgodności z zasadami etyki działalności mediatora;

Przestrzega zasad etyki

działalności mediatora

– opisuje zasady z kodeksu etyki mediatora przyjętego przez Społeczną Radę ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Sporów przy Ministrze

Sprawiedliwości;

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Zestaw 5. Doskonalenie kompetencji i etyka zawodowa

3.

Sposób organizacji walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne

Podczas walidacji instytucja certyfikująca ma obowiązek zapewnić odpowiednie warunki do przeprowadzenia walidacji.

W przypadku przeprowadzania części teoretycznej egzaminu w systemie teleinformatycznym należy zapewnić

– stanowisko komputerowe dla kandydata ubiegającego się o nadanie kwalifikacji (jedno stanowisko dla jednego kandydata wyposażone w przeglądarkę internetową z dostępem do Internetu – z zablokowaną możliwością otwierania innych stron i plików niż te udostępnione przez podmiot egzaminujący do realizacji części teoretycznej egzaminu).

2.

Zasoby kadrowe

Weryfikację efektów uczenia się prowadzi komisja walidacyjna składająca się z 3 osób: przewodniczącego oraz dwóch członków komisji.

Każdy z członków komisji walidacyjnej musi spełniać następujące wymogi

– posiadać wykształcenie wyższe magisterskie;

– posiadać ukończone studia lub studia podyplomowe z zakresu mediacji oraz szkolenie z zakresu mediacji karnych;

– posiadać co najmniej 4-letnie doświadczenie w pracy mediatora w sprawach karnych lub w sprawach o wykroczenia potwierdzone odpisem decyzji o wpisie do wykazu, o którym mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz. U. poz. 716), lub zaświadczeniem wystawionym przez ośrodek mediacyjny lub stowarzyszenie zrzeszające mediatorów;

– przeprowadzić min. 30 mediacji karnych lub w sprawach o wykroczenia (oświadczenie i wykaz przeprowadzonych postępowań mediacyjnych uwzględniający sygnaturę akt);

– stosować zasady etyki zawodowej mediatora;

– znać i stosować aktualnie obowiązujące regulacje prawne w zakresie mediacji;

– znać i stosować standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora opracowane przez Społeczną Radę ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Sporów i Konfliktów

przy Ministrze Sprawiedliwości;

– posiadać pełną zdolność do czynności prawnych i pełnię praw publicznych;

– stosować kryteria weryfikacji przypisane do efektów uczenia się dla opisywanej kwalifikacji oraz kryteria oceny formalnej i merytorycznej dowodów na posiadanie efektów

uczenia się właściwych dla opisywanej kwalifikacji;

– stosować zasady prowadzenia weryfikacji, a także różne metody weryfikacji efektów uczenia się, zgodnie z celami walidacji i zasadami Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji.

Ponadto Przewodniczący komisji musi spełniać następujące wymogi

– posiadać co najmniej 8-letnie doświadczenie w pracy mediatora w sprawach karnych lub w sprawach o wykroczenia potwierdzone odpisem decyzji o wpisie do wykazu, o którym

mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz. U. poz. 716), lub zaświadczeniem

wystawionym przez ośrodek mediacyjny lub stowarzyszenie zrzeszające mediatorów;

– przeprowadzić co najmniej 90 mediacji karnych lub w sprawach o wykroczenia (oświadczenie i wykaz przeprowadzonych postępowań mediacyjnych uwzględniający sygnaturę akt).

W przypadku przeprowadzania walidacji z użyciem systemu teleinformatycznego należy zapewnić, aby w przeprowadzaniu testu brał udział operator systemu egzaminacyjnego,

który organizuje zaplecze techniczne do przeprowadzenia weryfikacji i nadzoruje przebieg testu.

Osoba będąca egzaminatorem może być jednocześnie operatorem systemu egzaminacyjnego.

Operator systemu egzaminacyjnego musi posiadać

– wykształcenie minimum średnie;

– znajomość obsługi komputera w zakresie uruchamiania oraz podstawowej obsługi systemu i zainstalowanych aplikacji;

– umiejętność rozwiązywania problemów w sytuacji trudności z nawiązaniem lub zanikiem połączenia internetowego lub obsługą przeglądarki w zakresie kompatybilności

z platformą egzaminacyjną.

Warun ki, jak ie mus i spełn iać osob a p rzys tępująca do walidacji

Nie rzadziej niż raz na 10 lat

Termin dokon ywani a przegl ądu kwalifik acji

Monitor Polski

8.

Osoba przystępująca do walidacji musi posiadać kwalifikację pełną na poziomie 6 PRK (studia wyższe: licencjat, inżynier), zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r.

o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2020 r. poz. 226), zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w roli obserwatora, mediatora lub komediatora w min. 4 spotkaniach mediacyjnych.

7.

A ponadto do przeprowadzenia egzaminu praktycznego

– samodzielne stanowisko pracy dla każdego kandydata w postaci minimum: stolika, 3 krzeseł oraz materiałów biurowych (kartki, długopisy);

– 2 statystów, którzy odgrywają rolę stron w procesie mediacji (w rolę statystów mogą wcielić się również inni uczestnicy podchodzący do walidacji);

– opracowane kazusy dotyczące mediacji w sprawach karnych i w sprawach o wykroczenia.

W szczególności istotne jest zapewnienie bezstronności osób przeprowadzających walidację m.in. przez rozdział osobowy mający na celu zapobieganie konfliktowi interesów

osób przeprowadzających walidację. Osoby te nie mogą weryfikować efektów uczenia się osób, które były przez nie przygotowywane do uzyskania kwalifikacji „Prowadzenie

mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia”.

Instytucja prowadząca walidację musi zapewnić bezstronną i niezależną procedurę odwoławczą, w ramach której osoby uczestniczące w procesie walidacji mają możliwość odwołania się od decyzji dotyczących spełnienia wymogów formalnych, samych egzaminów, a także wyniku walidacji. W przypadku negatywnego wyniku walidacji instytucja

prowadząca walidację jest zobowiązana przedstawić uzasadnienie decyzji.