Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030

§ 1. Przyjmuje się program wieloletni pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030, zwany dalej „Strategią”,

stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. 1.1) Planowane nakłady z budżetu państwa na realizację działań przewidzianych w ramach Strategii nie mogą być

w poszczególnych latach wyższe niż

1)

250 mln zł w 2020 r.;

2)

504,229 mln zł w 2021 r.;

3)

450 mln zł rocznie w latach 2022 i 2023;

4)

500 mln zł rocznie w latach 2024–2030.

2. Nakłady z budżetu państwa, o których mowa w ust. 1, są określane w ustawach budżetowych na poszczególne lata,

w ramach części 46 – zdrowie.

3. Minister właściwy do spraw zdrowia może, za zgodą ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zwiększyć środki finansowe na realizację Strategii z oszczędności będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw zdrowia

w ramach części 46 – zdrowie w danym roku budżetowym.

Załączniki …………………………………………………………………………………………………………………………………………63

Wprowadzenie

Choroby nowotworowe stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgonów Polaków.

Bezwzględna liczba nowotworów złośliwych w kraju stale wzrasta, czego przyczyną jest

zarówno proces starzenia się społeczeństwa, jak i wzrost narażenia na czynniki

związane ze stylem życia. Prognozy epidemiologiczne wskazują, że w ciągu najbliższych

10 lat liczba pacjentów onkologicznych zwiększy się o 28%1.

Mając na względzie obecne obciążenie oraz prognozowany wzrost zachorowań

na choroby nowotworowe oraz wynikające z tego skutki w postaci dużej umieralności,

poważnych konsekwencji społeczno-ekonomicznych, w tym pogorszania jakości życia

chorych i ich rodzin oraz znacznych obciążeń finansowych związanych z leczeniem tych

chorób dla obywateli i finansów publicznych, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił

ustawę z dnia 26 kwietnia 2019 r. o Narodowej Strategii Onkologicznej (Dz. U. poz. 969),

zwaną dalej „ustawą”. Ustawa jako cele strategiczne wskazuje

1) obniżenie zachorowalności na choroby nowotworowe przez edukację zdrowotną,

promocję zdrowia i profilaktykę, w tym kształtowanie świadomości prozdrowotnej

i propagowanie zdrowego stylu życia;

2) poprawę profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia chorób

nowotworowych;

3) rozwój systemu opieki zdrowotnej w obszarze onkologii przez koncentrację działań

wokół chorego i jego potrzeb, ze szczególnym uwzględnieniem poprawy jakości

życia chorych i ich rodzin;

4) zapewnienie równego dostępu do wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej

w obszarze onkologii, udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną;

5) opracowanie i wdrożenie zmian organizacyjnych, które zapewnią chorym równy

dostęp do koordynowanej i kompleksowej opieki zdrowotnej w obszarze onkologii;

6) rozwój działalności szkoleniowej i edukacji oraz kształcenia kadr medycznych

w obszarze onkologii;

7) rozwój badań naukowych mających na celu poprawę i wzrost efektywności oraz

innowacyjności leczenia chorób nowotworowych.

Dane Krajowego Rejestru Nowotworów z 2019 r.

Opracowanie Narodowej Strategii Onkologicznej, zwanej dalej NSO, jako zbiorczego

dokumentu określającego kierunki rozwoju opieki onkologicznej wpisuje się w zalecenia

European Guide for Quality National Cancer Control Programmes, komunikat Komisji

Europejskiej

do

Rady,

Parlamentu

Europejskiego,

Europejskiego

Komitetu

Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Walka z rakiem: partnerstwo

europejskie”, z dnia 24 czerwca 2009 r., oraz w sprawozdanie Komisji z dnia

23

września

2014

r.

Jak

wskazują

dotychczasowe

doświadczenia

państw

wysokorozwiniętych posiadających „Cancer Plan”, tylko integracja działań w obszarze

kształcenia, profilaktyki, rozwoju nauki, transferu technologii i zmian systemowych

umożliwia widoczną poprawę wskaźników epidemiologicznych.

Realizacja 23 działań zaproponowanych w NSO stanowi próbę odwrócenia

niekorzystnych trendów epidemiologicznych oraz obniżenia kosztów pośrednich

wynikających z obciążenia pacjentów chorobami nowotworowymi. Zwiększeniu

powinna ulec wykrywalność nowotworów we wczesnych stadiach, a obniżeniu

umieralność. Celem nadrzędnym NSO jest wzrost odsetka osób przeżywających 5 lat od

zakończenia terapii onkologicznej. Nowe rozwiązania organizacyjne powinny przyczynić

się do wyeliminowania negatywnych zjawisk w onkologii, takich jak fragmentacja

opieki, rozproszenie świadczeń i ośrodków onkologicznych, które dotychczas wpływały

na jakość leczenia onkologicznego, a co za tym idzie na szanse pacjentów na wyjście

z choroby nowotworowej.

Cele NSO są zbieżne z celami społeczno-gospodarczymi, określonymi w dokumentach

rozwojowych o charakterze strategicznym dla Państwa, zarówno na poziomie krajowym

jak i regionalnym. Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020

(z perspektywą do 2030 r.), przyjęta uchwałą nr 8 Rady Ministrów z dnia 14 lutego

2017 r. w sprawie przyjęcia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020

(z perspektywą do 2030 r.) (M. P. poz. 260) uzależnia wzrost dochodów mieszkańców

Polski, od zdrowotności Polaków. Poprawa warunków życia w regionach oraz

przeciwdziałanie negatywnym skutkom demograficznym to także kluczowe wyzwania

wskazane w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030. Z dniem wejścia w życie

Narodowej Strategii Onkologicznej, w drodze uchwały Rady Ministrów, utraci moc

uchwała nr 208 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia

programu wieloletniego na lata 2016‒2024 pod nazwą „Narodowy Program Zwalczania

Chorób Nowotworowych” (M .P. z 2018 r. poz. 6). Kierunki interwencji w ramach

priorytetów

wskazanych

w

Narodowym

Programie

Zwalczania

Chorób

Nowotworowych, zwanym dalej „NPZChN”, oraz umowy zawarte w ramach NPZChN

będą kontynuowane w Narodowej Strategii Onkologicznej.

Epidemiologia

nowotworów

i

wyniki

Poz. 814

leczenia

chorób

nowotworowych w Polsce

Polska ze względu na intensywny w ostatnich dekadach przebieg przemian społecznogospodarczych, doświadcza korzyści wynikających z rozwoju cywilizacyjnego, do

których niewątpliwie można zaliczyć wydłużenie oczekiwanej długości życia. Analiza

danych o długości życia i umieralności mieszkańców Polski wskazuje, że stan zdrowia

ludności stopniowo poprawia się, ale na tle ogółu krajów Unii Europejskiej sytuację

należy uznać za jeszcze wciąż niezbyt niezadowalającą (długość życia polskich mężczyzn

jest wyraźnie krótsza niż przeciętna w krajach Unii Europejskiej – wg danych WHO

w 2015 r. o 4,6 lat, natomiast w przypadku kobiet różnica jest znacznie mniejsza

i wynosi 1,9 roku)2. Z drugiej strony zachodzącym przemianom towarzyszy wzrost

zachorowań na niektóre choroby, w tym na choroby nowotworowe. Światowa

Organizacja Zdrowia (WHO) kwalifikuje nowotwory jako choroby cywilizacyjne, czyli

takie, które nasilają się globalnie i są wynikiem zmian stylu życia i stanu środowiska.

W kraju na przestrzeni 30 lat liczba zachorowań na nowotwory złośliwe wzrosła ponad

dwukrotnie i obecnie choroby te są drugą najczęstszą przyczyną zgonów po chorobach

układu krążenia, powodując 27% zgonów mężczyzn oraz 24% zgonów kobiet. Wzrost

zachorowalności i umieralności z powodu chorób nowotworowych wynika ze zjawiska

starzenia się ludności – 70% zachorowań u mężczyzn i 60%3 zachorowań u kobiet

występuje po 60. roku życia, jak i z nasilonego narażenia populacji na czynniki

rakotwórcze, w tym czynniki związane ze stylem życia: paleniem papierosów,

spożywaniem alkoholu, nieodpowiednią dietą i brakiem ruchu.

2

Raport NIZP-PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania”, 2018, red. B. Wojtyniak, P

Goryński.

3 Dane Krajowego Rejestru Nowotworów http://onkologia.org.pl/raporty/.

Rycina 1. Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet i mężczyzn według

5-letnich grup wieku w Polsce w 2016 r.

Źródło: Opracowanie na podstawie danych z Krajowego Rejestru Nowotworów.

Według prognoz Krajowego Rejestru Nowotworów do 2025 r. nastąpi wzrost liczby

zachorowań wśród kobiet o 25,1 % (do 99,5 tys.) i o 13,9 % wśród mężczyzn (do 90,4

tys.). Łącznie zmiana wyniesie 19,4 % w stosunku do 2014 r.

Rycina 2. Obserwowana i prognozowana liczba zachorowań na nowotwory złośliwe

w Polsce.

Źródło: dane Krajowego Rejestru Nowotworów; prognoza opracowana na podstawie modelu wiek-okreskohorta według danych za lata 1980–2014.

Polska, na tle Unii Europejskiej, jest krajem o wciąż relatywnie niskiej zachorowalności

na nowotwory złośliwe, ale wysokiej umieralności z tego powodu, w tym znacznie

wyższej u osób poniżej 65 r. ż.

W 2016 r. standaryzowany współczynnik zgonów dla Polski, pozwalający na

porównanie z innymi krajami bez względu na różnice w strukturze wieku populacji tych

krajów, wyniósł 193,8/100 tys., podczas gdy średnia dla 27 krajów Unii Europejskiej,

zwanej dalej „UE”, wynosiła 164,6/100 tys.4. Skalę problemu chorób nowotworowych

w polskim społeczeństwie określa liczba nowych zachorowań na nowotwory, liczba

zgonów wywołanych tymi chorobami, a także liczba osób żyjących z chorobą

nowotworową.

W 2017 r. zarejestrowano w Polsce 164 875 przypadków zachorowań na nowotwory

złośliwe, w tym 82 450 zachorowań wśród mężczyzn oraz 82 425 zachorowań wśród

kobiet. Standaryzowany współczynnik zachorowalności ESP2013 wynosił 565,9/100 tys.

mężczyzn oraz 400,6/100 tys. kobiet5.

W końcu drugiej dekady XXI wieku liczba zgonów w Polsce powodowanych chorobami

nowotworowymi wyniosła aż 99,6 tys., co oznacza, że co czwarta osoba zmarła

z powodu choroby nowotworowej. Standaryzowany współczynnik umieralności wynosił

400,6/100 tys. mężczyzn oraz 221,3/100 tys. kobiet. W 2017 r. do trzech najczęstszych

przyczyn zgonów nowotworowych kobiet należały kolejno nowotwory płuca, piersi

i jelita grubego. Wśród mężczyzn były to nowotwory złośliwe: płuca, jelita grubego

i gruczołu krokowego. W 2017 r. liczba osób żyjących z chorobą nowotworową wyniosła

ponad 999 tys. Do trzech najczęściej występujących nowotworów złośliwych kobiet

należały kolejno nowotwory: piersi, jelita grubego i płuca. Do trzech najczęściej

występujących nowotworów złośliwych mężczyzn należały zaś kolejno nowotwory

umiejscowione w gruczole krokowym, płucu oraz jelicie grubym (rycina 3).

Walka z nowotworami i opieka onkologiczna w Polsce wobec wyzwań demograficznych

i epidemiologicznych – propozycje rozwiązań. Raport Instytutu Ochrony Zdrowia.

5 Didkowska J., Wojciechowska U., Czaderny K., Olasek P., Ciuba A.: Nowotwory złośliwe w Polsce 2017.

Centrum Onkologii-Instytut, Warszawa 2019.

Rycina 3. Struktura zachorowań i zgonów na nowotwory złośliwe w Polsce w 2017 r.

Struktura zachorowań u mężczyzn

Struktura zgonów u mężczyzn

Struktura zachorowań u kobiet

Struktura zgonów u kobiet

Źródło: dane Krajowego Rejestru Nowotworów.

Rozkład przestrzenny umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce, podobnie jak

zachorowalności, wykazuje wyraźny gradient przestrzenny z północnego zachodu na

południowy wschód (rycina 4), co koresponduje z wzorami przestrzennymi konsumpcji,

zwłaszcza tytoniu6.

6 Mańczuk M I wsp. Time trends in tobacco-attributable cancer mortality in Poland — direct estimation

method. Nowotwory. Journal of Oncology 2017;67(4):227-235

A Fihel, M M Muszyńska: The regional variation in tobacco smoking – attributable mortality in Poland,

2006-2010. Przegląd epidemiologiczny 2015;69 (1): 87-92

Rycina 4. Rozkład przestrzenny i klasteryzacja umieralności na nowotwory złośliwe

w Polsce w 2016r.

Źródło: dane Krajowego Rejestru Nowotworów.

Stadium zaawansowania nowotworu w momencie diagnozy stanowi czynnik

prognostyczny w przypadku większości nowotworów złośliwych, a także wskaźnik

świadomości zdrowotnej w społeczeństwie oraz jakości i dostępności usług ochrony

zdrowia. W przypadku większości często występujących nowotworów złośliwych

w okresie 2010–2016 nastąpił w Polsce wzrost odsetka nowotworów złośliwych

wykrywanych w stadium miejscowym. Nowotwory najczęściej wykrywane były w II lub

IV stadium zaawansowania choroby (w stadium zawansowania regionalnego lub

uogólnionego), przy czym rozkład ten był mocno zróżnicowany w zależności od

nowotworu.

Rycina 5. Stadium zaawansowania w chwili diagnozy u chorych na wybrane nowotwory

złośliwe w Polsce w 2016 r.

czerniak

gruczoł krokowy

pierś

szyjka macicy

jelito grube

płuco

0%

10%

miejscowe

20%

30%

regionalne

40%

50%

60%

70%

uogólnione

80%

90%

100%

brak danych

Źródło: dane Krajowego Rejestru Nowotworów.

Skuteczność leczenia chorych na nowotwory w Polsce mierzona wskaźnikiem przeżyć

netto 7 wskazuje na istotne zróżnicowanie regionalne (rycina 6). Dla przykładu,

w okresie 2010–2014 współczynnik 5-letnich przeżyć netto chorych na nowotwory

złośliwe piersi wahał się od 70% w województwie podkarpackim do 80%

w województwie mazowieckim; na nowotwory złośliwe gruczołu krokowego od 72%

w województwie opolskim do 84% w województwie pomorskim; na nowotwory

złośliwe

okrężnicy

od 50%

w

województwie

kujawsko-pomorskim

do

58%

w województwie pomorskim; na nowotwory złośliwe odbytnicy od 43% w województwie

opolskim do 54% w województwie mazowieckim; na nowotwory złośliwe szyjki macicy

od 47% w województwie śląskim do 64% w województwie podlaskim; na czerniaka

skóry od 59% w województwie podlaskim do 75% w województwie łódzkim.

7

Standaryzowany wskaźnik względnych przeżyć netto reprezentuje skumulowane prawdopodobieństwo

przeżycia 5 lub więcej lat przy założeniu, że jedyną przyczyną zgonu będzie choroba nowotworowa.

Rycina 6. Współczynniki 5-letnich przeżyć netto (w %) chorych na wybrane nowotwory

pierś

okrężnica

złośliwe w Polsce w latach 2010–2014.

szyjka macicy

odbytnica

Źródło: Allemani i in., 2018.

W ostatniej dekadzie osiągnięto poprawę wyleczalności w zakresie nowotworów krwi

oraz nowotworów wieku dziecięcego, uzyskując wyniki na poziomie średniej UE.

W przypadku raka gruczołu krokowego nastąpiła poprawa o 14 punktów procentowych

(pp.), raka odbytnicy o 6-8 pp. Niestety nie udało się osiągnąć znaczącej poprawy

w przypadku raka piersi oraz raka szyjki macicy. Niezadowalające są wskaźniki przeżyć

5-letnich ogółem – wartości osiągane w Polsce dzieli znaczny dystans od wyników

europejskich (42,7 pp. dla obu płci w Polsce wobec 54,6 pp. średnia dla Europy)8. Dla

polskich pacjentów wskaźniki przeżyć 5-letnich w przypadku niektórych lokalizacji są

średnio niższe o 10-25 punktów procentowych (np. rak piersi 10 pp., rak szyjki macicy

20 pp., rak gruczołu krokowego 24 pp.)9.

8 https://w3.iss.it/site/EU5Results/

9 https://journals.viamedica.pl/nowotwory_journal_of_oncology/article/view/58566

Diagnoza stanu obecnego

Pacjenci

postrzegają

systemu

powodują,

polski

system

opieki

onkologicznej

za

nieprzyjazny

i niewystarczająco skupiony wokół ich potrzeb 10 . Dotychczasowe niedoskonałości

że

większość

chorób

nowotworowych

wykrywana

jest

w zaawansowanych stadiach, a brak koordynacji i pomiaru jakości udzielanych

świadczeń skutkują opóźnieniem procesu diagnostyczno-terapeutycznego, ryzykiem

nieprawidłowego kwalifikowania chorego do określonej metody leczenia, ryzykiem

niewłaściwej sekwencji leczenia skojarzonego i w konsekwencji niezadawalającymi

wynikami leczenia.

W 2015 r. wprowadzono tzw. pakiet onkologiczny 11 , który miał zagwarantować

pacjentom chorującym na nowotwory nielimitowane leczenie i skrócić czas

na przeprowadzenie diagnostyki i wdrożenie planu leczenia. Jak wskazano w raporcie12

Najwyższej Izby Kontroli w wyniku wejścia w życie nowych przepisów doszło

do rozproszenia opieki onkologicznej i nie odnotowano znaczącej poprawy w obszarach

determinujących skuteczność leczenia onkologicznego. Efektem wprowadzonych

rozwiązań prawnych stały się negatywne zjawiska powodujące ogromne koszty

dla budżetu państwa, w tym m.in. dublowanie świadczeń oraz podejmowanie

nieodpowiedniego leczenia. Rozproszenie opieki onkologicznej na wiele małych

ośrodków okazało się nie tylko nieefektywne ekonomicznie, ale również szkodliwe

z punktu

widzenia

onkologicznego,

osiąganych

umożliwiło

wyników

funkcjonowanie

leczenia.

ośrodków

Wprowadzenie

pakietu

niewyspecjalizowanych,

operujących niewielką liczbę pacjentów, co w rezultacie może przekładać się na niską

jakość udzielanych świadczeń jak i niewystarczający stopień zapewnienia możliwości

stałego szkolenia personelu. Wprowadzenie pakietu onkologicznego oraz karty

diagnostyki i leczenia onkologicznego spowodowała znaczne obciążenie centrów

onkologicznych. W efekcie 17 największych tego typu placówek, stanowiących poniżej

1% wszystkich świadczeniodawców, którzy podpisali kontrakt na realizację pakietu

onkologicznego, leczyło ponad 50% pacjentów onkologicznych. Wprowadzeniu pakietu

10

Badanie All.Can „Jak polscy pacjenci oceniają opiekę onkologiczną?”, Warszawa, Październik 2019.

11 Ustawa z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1138, z późn. zm.).

12 „Przygotowanie i wdrożenie pakietu onkologicznego 2017” – Raport Najwyższej Izby Kontroli.

onkologicznego

nie

towarzyszyła

standaryzacja

Poz. 814

postępowania

-terapeutycznego, ani wprowadzenie mierników efektywności leczenia.

diagnostyczno-

Mając na uwadze niewydolność dotychczasowego systemu opieki onkologicznej

zainicjowana została kompleksowa reforma polskiej onkologii, uwzględniająca

zwiększenie środków przeznaczonych na ochronę zdrowia, które na koniec 2019 r. po

raz pierwszy w historii mają przekroczyć poziom 100 mld zł13. Za fundament reformy

opieki onkologicznej w Polsce przyjęto opracowanie koncepcji koordynowanej opieki

nad pacjentem onkologicznym. W 2019 r. uruchomiono pilotaż opieki nad

świadczeniobiorcą w ramach sieci onkologicznej14, który będzie stanowił podstawę do

oceny rozwiązań systemowych umożlwiających przyjęcie ustawy o Krajowej Sieci

Onkologicznej (KSO). Wprowadzeniu KSO towarzyszyć ma ujednolicenie standardów

diagnostyki i leczenia.

Zainicjowana zmiana systemu obejmuje wprowadzenie produktów kompleksowej

opieki onkologicznej do koszyka świadczeń gwarantowanych. Od 1 października 2019 r.

po raz pierwszy w Polsce uruchomiono wyspecjalizowane jednostki Breast Cancer Units

przeznaczone dla pacjentów z rakiem piersi, zapewniające kompleksową diagnostykę

oraz indywidualny proces leczenia onkologicznego15.

W celu zwiększenia dostępności do nowoczesnych terapii lekowych od 2018 r. na listach

refundacyjnych, pojawiają się nowe cząsteczki lub nowe wskazania. Terapie lekowe

wprowadzane na listy refundacyjne mają charakter najbardziej innowacyjnych

programów lekowych i w istotnym stopniu zbliżają zakres dostępnych w Polsce terapii

onkologicznych do poziomu europejskiego, w szczególności dla następujących

nowotworów: piersi, nerek, płuca, gruczołu krokowego, chłoniaków, nowotworów

hematologicznych, oraz nowotworów głowy i szyi. Wprowadzone terapie wychodzą

naprzeciw oczekiwaniom stowarzyszeń pacjentów onkologicznych.

13 Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1532, z późn. zm.).

14 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie programu pilotażowego opieki

nad świadczeniobiorcą w ramach sieci onkologicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 639, z późn. zm.).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 maja 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie

świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. poz. 1060);

rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 maja 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie

świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (Dz. U. poz. 1061); rozporządzenie Ministra

Zdrowia z dnia 24 maja 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych

z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 1062).

W 2019 r. rozpoczęła się realizacja projektu taryfikacji wszystkich świadczeń

onkologicznych. Zadanie zostało zlecone Agencji Oceny Technologii Medycznych

i Taryfikacji

(AOTMiT).

Analiza

obejmuje

najistotniejsze

obszary

świadczeń

onkologicznych, wymagające pilnej rekonstrukcji i ponownej wyceny, w tym

diagnostykę onkologiczną – pakiety onkologicznej diagnostyki ambulatoryjnej, koszty

leczenia chirurgicznego i radioterapii oraz wycenę hospitalizacji do chemioterapii

i radioterapii, a także świadczenia towarzyszące leczeniu pacjentów z chorobą

nowotworową, w tym leczenie powikłań. Zaproponowano nowatorski model

finansowania

diagnostyki

patomorfologicznej

nowotworów,

promujący

nowoczesnej diagnostyki i umożliwiający pokrycie kosztów z nią związanych.

jakość

W celu promocji badań naukowych i prac rozwojowych w dziedzinie nauk medycznych

i nauk o zdrowiu, w 2019 r. została powołana Agencja Badań Medycznych16 (ABM).

Prace ABM przyczynią się do zwiększenia udziału pacjentów onkologicznych

w badaniach klinicznych, rozwoju niekomercyjnych badań klinicznych w dziedzinie

onkologii oraz do poprawy organizacji systemu badań naukowych w onkologii.

W celu poprawy jakości wykonywanych badań patomorfologicznych w 2019 r.

rozpoczęła się realizacja projektu wprowadzenia obowiązkowej akredytacji dla

zakładów patomorfologii. Pierwsze akredytacje spodziewane są na przełomie

2021/2022 r. Posiadanie akredytacji będzie miało istotny wpływ na podmioty lecznicze,

które udzielają świadczeń onkologicznych – planowane jest m.in., aby podmioty

akredytowane miały preferencje przy zawieraniu umów o udzielanie świadczeń opieki

zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ).

Budowanie silnych kadr medycznych, w szczególności zwiększenie liczby lekarzy,

pielęgniarek i innych zawodów medycznych jest strategicznym celem warunkującym

poprawę opieki onkologicznej w kraju. W 2018 r. rozpoczęto działania obejmujące

podniesienie atrakcyjności procesu szkolenia specjalizacyjnego, uznanie części dziedzin

za dziedziny priorytetowe, przyznawanie wyższego wynagrodzenia zasadniczego

lekarzom, którzy podejmą specjalizację z dziedzin priorytetowych 17 , zwiększenie

zakresu finansowania szkoleń w trybie rezydentury, zwiększenie wynagrodzenia

stażystów oraz przyznawanie miejsc rezydenckich finansowanych z budżetu państwa.

16 Ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 451).

17 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 września 2018 r. w sprawie określenia priorytetowych

dziedzin medycyny (Dz. U. poz. 1738).

Wraz ze wzrostem liczby pielęgniarek i położnych wzrosła liczba szkół kształcących

pielęgniarki. Liczba aktywnych zawodowo pielęgniarek w okresie od 2010 r. do 2018 r.,

wzrosła o 43 966 osób, tj. o około 23%, a liczba aktywnych zawodowo położnych

w okresie od 2010 r. do 2018 r., wzrosła o 6 406 osób, tj. o około 29 %.

Istotnym

wsparciem

dla

poprawy

dostępu

do

wysokiej

jakości

świadczeń

onkologicznych oraz badań profilaktycznych jest NPZChN, realizowany konsekwentnie

od 2006 r. Głównym celem NPZChN jest dążenie do przybliżenia się do wskaźników

europejskich w zakresie 5-letnich przeżyć chorych na nowotwory, mające największy

udział w strukturze zgonów na nowotwory w Polsce. Cel ten realizowany jest przez

następujące priorytety

 promocję zdrowia i profilaktykę nowotworów,

 profilaktykę wtórną, diagnostykę oraz wczesne wykrywanie nowotworów,

 wsparcie procesu leczenia nowotworów,

 edukację onkologiczną,

 wspomaganie systemu rejestracji nowotworów.

Narodowa Strategia Onkologiczna przewiduje kontynuację zadań NPZChN w ramach

obszarów i działań określonych w NSO.

Uzupełnieniem kompleksowej reformy polskiej onkologii jest przekształcenie z dniem

1 stycznia 2020 r. Centrum Onkologii-Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie

w Warszawie w Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie –

Państwowy Instytut Badawczy (NIO-PIB)18. Celem tego zadania jest zapewnienie

możliwości realizowania przez NIO-PIB zadań o charakterze strategicznym z punktu

widzenia polskiego systemu opieki zdrowotnej m.in.: sprawnej organizacji działań

profilaktycznych, badań przesiewowych, odpowiedniego kształcenia kadr, optymalizacji

procesu diagnostyczno-terapeutycznego oraz prowadzenia innowacyjnych badań,

a także rozwijania krajowej i międzynarodowej współpracy naukowej. Reorganizacja

Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie, w tym nadanie statusu

Państwowego Instytutu Badawczego jest rozwiązaniem istotnie wzmacniającym

18 Rozporządzenie

Rady Ministrów z dnia 17 października 2019 r. w sprawie reorganizacji Centrum

Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie oraz nadania Instytutowi statusu

państwowego instytutu badawczego (Dz. U. poz. 2153).

skuteczność reform prowadzonych obecnie przez Ministra Zdrowia w zakresie

onkologii.

Powyższe działania, niezwykle potrzebne dla rozwoju polskiej onkologii, należy uznać

za pierwszy, wyraźny krok w stronę pacjentocentrycznego systemu opieki

onkologicznej. Jednakże zainicjowana w 2018 r. reforma jest aktualnie w fazie

początkowej i wymaga uzupełnienia o szereg działań wskazanych w niniejszej

Narodowej Strategii Onkologicznej.

OBSZARY NARODOWEJ STRATEGII ONKOLOGICZNEJ

Narodowa Strategia Onkologiczna stanowi kontynuację zapoczątkowanej reformy

polskiej onkologii, koncentrując się na pięciu obszarach, kluczowych dla uzyskania

efektu synergii oraz poprawy wskaźników epidemiologicznych w Polsce. Realizacja

zadań planowana jest na lata 2020 – 2030, przy czym ustawodawca usankcjonował

konieczność tworzenia rocznych harmonogramów realizacji NSO.

Wobec tak zdefiniowanych potrzeb Narodowa Strategia Onkologiczna, proponuje

prowadzenie działań w pięciu obszarach

1. Inwestycje w kadry – Poprawa sytuacji kadrowej i jakości kształcenia

w dziedzinie onkologii. Działania mają na celu zwiększenie liczby lekarzy

specjalistów w dziedzinie onkologii i lekarzy specjalności pokrewnych, włączenie

kształcenia z zakresu profilaktyki nowotworów do programu kształcenia

przeddyplomowego lekarzy i pielęgniarek. Planowana jest również organizacja

kursów z profilaktyki nowotworów w trakcie kształcenia lekarzy innych specjalności

oraz pielęgniarek onkologicznych.

2. Inwestycje w edukację, prewencja pierwotna i styl życia – Ograniczanie

zachorowalności na nowotwory przez redukcję ryzyka w zakresie profilaktyki

pierwotnej nowotworów. Działania mają na celu realizację zaleceń Europejskiego

Kodeksu Walki z Rakiem ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenia palenia

tytoniu, a także włączenie lekarzy, w tym lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej

(POZ) i medycyny pracy w działania prewencji pierwotnej.

3. Inwestycje w pacjenta, prewencja wtórna – Poprawa skuteczności profilaktyki

wtórnej. Wskazane działania służą podniesieniu skuteczności badań przesiewowych

w kierunku nowotworów jelita grubego, piersi, szyjki macicy, płuca. Proponowane

jest włączenie do działań prewencji wtórnej lekarzy POZ i medycyny pracy.

4. Inwestycje w naukę i innowacje – Zwiększenie potencjału badań naukowych

i projektów innowacyjnych w Polsce w celu umożliwienia pacjentom korzystania

z

najskuteczniejszych

rozwiązań

diagnostyczno-terapeutycznych.

Celem

wskazanych działań jest zwiększenie udziału pacjentów onkologicznych w badaniach

klinicznych, rozwój badań klinicznych niekomercyjnych w dziedzinie onkologii oraz

poszerzenie analizy danych w rejestrach medycznych.

5. Inwestycje w system opieki onkologicznej – Poprawa organizacji systemu opieki

onkologicznej przez zapewnienie pacjentom dostępu do najwyższej jakości

procesów diagnostyczno-terapeutycznych oraz kompleksowej opieki na całej

„ścieżce pacjenta”. Zaproponowane działania mają na celu wyrównanie poziomu

opieki onkologicznej na poziomie regionalnym, niezależnie od miejsca zamieszkania

pacjenta. W ramach obszaru proponowane jest wprowadzenie Krajowej Sieci

Onkologicznej (KSO), ośrodków kompetencji w zakresie leczenia nowotworów

płuca, jelita grubego, ginekologicznych, urologicznych, wieku dziecięcego oraz

rzadkich,

a także

wprowadzenie

standardów

diagnostyczno-terapeutycznych.

Rozwój kompleksowej opieki onkologicznej obejmować ma rozwój opieki

rehabilitacyjnej, psychologicznej, paliatywnej i hospicyjnej. Ponadto inwestycje

w system opieki onkologicznej obejmują działania na rzecz poprawy jakości życia

pacjentów onkologicznych w trakcie i po zakończeniu leczenia.

Realizacja działań we wskazanych pięciu obszarach powinna doprowadzić do obniżenia

w 2025 r. w Polsce następujących wskaźników docelowych umieralności na wybrane

nowotwory złośliwe (rycina nr 7)

Rycina 7. Wartość wskaźników docelowych umieralności na wybrane nowotwory

Wskaźnik

Umieralność na nowotwory

złośliwe jelita grubego (ICD10

C18–C21, ESP2013)

Umieralność na nowotwory

złośliwe piersi u kobiet (ICD10

C50, ESP2013)

Umieralność na nowotwory

złośliwe szyjki macicy (ICD10

C53, ESP2013)

Umieralność na czerniaka

skóry (ICD10: C43, ESP2013)

Umieralność na nowotwory

złośliwe płuca (ICD: C33–C34,

ESP2013)

19

złośliwe w Polsce.

Wartość docelowa

w 2025 r.*

Wartość

prognozowana na

podstawie modelu

APC w 2025 r.

27,8

30,9

49,3 u mężczyzn;

22,4 u kobiet

4,9

6,8 u mężczyzn;

4,0 u kobiet

78,5 u mężczyzn;

38,9 u kobiet

Wartość

obserwowana

w 2017 r.

54,8 u mężczyzn;

24,9 u kobiet

52,9 u mężczyzn;

26,4 u kobiet

5,5

7,9

7,6 u mężczyzn;

4,7 u kobiet

87,2 u mężczyzn;

43,2 u kobiet

32,7

5,3 u mężczyzn;

3,5 u kobiet

108,3 u mężczyzn;

38,3 u kobiet

* 90% wartości prognozowanej w 2025 r. według modeli Join Poin Regression 19.

Źródło: dane Krajowego Rejestru Nowotworów.

Kim, H-J, Fay, M.P., Feuer, E.J., and Midthune, D.N. (2000) "Permutation Tests for Joinpoint Regression

with Applications to Cancer Rates", Statistics in Medicine 19, 335-351. (correction: 2001;20:655).

https://surveillance.cancer.gov/joinpoint/

1.

Poz. 814

INWESTYCJE W KADRY

CEL – Poprawa sytuacji kadrowej i jakości kształcenia

w dziedzinie onkologii

Pracownicy medyczni są podstawą każdego systemu zdrowotnego i stanowią główne

zasoby warunkujące poziom dostępności i jakości usług medycznych. Analizy stanu

zdrowia populacji wskazują na bezpośrednią zależność między pozytywnymi wynikami

zdrowotnymi a wystarczającą liczebnością kadry medycznej. Odpowiednia liczbowo

i jakościowo kadra medyczna jest podstawowym warunkiem skutecznej realizacji

strategii państwa w zakresie działań ukierunkowanych na poprawę profilaktyki,

wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych. Dobrze

przygotowana kadra medyczna to kluczowy warunek dla wysokiej jakości świadczeń

opieki zdrowotnej oraz możliwości koncentracji działań wokół chorego i jego potrzeb.

Diagnoza – stan obecny

W Polsce, jak i w innych państwa członkowskich Unii Europejskiej, odnotowuje się

problemy związane z niedoborem lekarzy, niekorzystną sytuacją demograficzną dla tej

grupy zawodowej oraz z nierównomiernym rozmieszczeniem terytorialnym

specjalistów z różnych dziedzin medycyny. Potrzeby zdrowotne obywateli zwiększają

się coraz bardziej zarówno co do liczby świadczeń, jak i ich jakości. Dodatkowo należy

zauważyć, iż przyrost wymagań społeczeństwa wobec aktualnego systemu zdrowotnego

jest większy niż przyrost liczby pracowników medycznych. W celu skutecznej reformy

systemu onkologicznego Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania mające na celu

 zwiększenie wynagrodzenia zasadniczego lekarzy stażystów,

 podniesienie atrakcyjności procesu szkolenia specjalizacyjnego,

 uznanie części dziedzin deficytowych ze względu na potrzeby demograficznoepidemiologiczne, w tym dziedzin onkologicznych, za dziedziny priorytetowe,

 przyznawanie większej liczby miejsc rezydenckich, finansowanych z budżetu

państwa,

 przyznawanie wyższego wynagrodzenia zasadniczego lekarzom rezydentom, którzy

podejmą specjalizację w dziedzinach priorytetowych,

 wprowadzenie dodatkowego wsparcia finansowego dla szkolenia specjalizacyjnego

w wybranych dziedzinach medycyny ze środków funduszy europejskich,

 wprowadzenie odpłatnych zobowiązań lojalnościowych, mających na celu

zatrzymanie lekarzy specjalistów w kraju po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego,

 zwiększenie wynagrodzenia zasadniczego dla lekarzy specjalistów.

Ponadto działania obejmują zwiększanie limitów przyjęć na studia na kierunku

lekarskim oraz zwiększanie liczby szkół wyższych, które prowadzą kształcenie na tym

kierunku – od 12 uczelni w 2014 r. do 21 uczelni w 2019 r.

Rycina nr 8. Limity na uczelniach medycznych w latach 2000/2001 – 2019/2020.

Źródło: Ministerstwo Zdrowia.

W latach 2020–2030 działania na rzecz poprawy sytuacji kadrowej i jakości kształcenia

w dziedzinie onkologii mają na celu wdrożenie nowych standardów kształcenia

na kierunkach lekarskich i pielęgniarskich, a także poprawę stopnia przygotowania

lekarzy i pielęgniarek czynnych zawodowo do opieki nad pacjentem onkologicznym,

zgodnie z estymowanymi trendami demograficznymi.

Dotychczasowe działania prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia na rzecz pielęgniarek

i położnych przyniosły poprawę warunków wynagradzania pielęgniarek i położnych.

Zatrzymano niekorzystny trend w zatrudnieniu pielęgniarek i położnych. W ostatnim

okresie obserwujemy wzrost kadry pielęgniarskiej w systemie ochrony zdrowia –

od 31 grudnia 2013 r. liczba aktywnych zawodowo pielęgniarek wzrosła o 11 399

wg stanu na 31 grudnia 2018 r., a liczba aktywnych zawodowo położnych od 31 grudnia

2013 r. wzrosła o 2 648 wg stanu na 31 grudnia 2018 r. Zwiększa się także odsetek

pielęgniarek i położnych, które po ukończeniu szkół wyższych decydują się odebrać

prawo wykonywania zawodu i faktycznie wykonywać wyuczony zawód. Wzrosła także

liczba szkół kształcących pielęgniarki z 74 w 2014 r. do 103 w 2019 r. (29 uczelni więcej –

stan na 9 grudnia 2019 r.). Istotnie wzrosło zainteresowanie studiami pierwszego

stopnia na kierunku pielęgniarstwo, jak również studiami magisterskimi. W roku

akademickim 2014/2015 zostało przyjętych na pielęgniarstwo I stopnia 5 431 osób,

a w 2018/2019 r. – 6 653 osoby. Z danych Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych,

wg stanu na koniec danego roku, wynika, że liczba aktywnych zawodowo pielęgniarek

w okresie od 31 grudnia 2010 r. do 31 grudnia 2018 r., wzrosła o 39 204 osoby,

tj. o około 20,74%. Również liczba aktywnych zawodowo położnych w okresie od

31 grudnia 2010 r. do 31 grudnia 2018 r., wzrosła o 5 593 osoby, tj. o około 25,47 %.

Według Polskiego Towarzystwa Onkologicznego (PTO) oraz Polskiego Towarzystwa

Hematologii i Transfuzjologii (PTHiT) liczba specjalistów w Polsce w dziedzinie

onkologii i hematologii jest niewystarczająca, a prognozowana liczba szkolących się

lekarzy nie sprosta rosnącemu zapotrzebowaniu na kadrę w tym zakresie. Zgodnie

z danymi Naczelnej Izby Lekarskiej (NIL) w Polsce na koniec czerwca 2018 r.

zarejestrowanych było 842 chirurgów onkologów, z czego czynnych zawodowo 826,

ponadto 480 czynnych zawodowo hematologów, 254 ginekologów onkologicznych, 208

specjalistów w dziedzinie onkologia i hematologia dziecięca, 909 onkologów

klinicznych. Z 657 zarejestrowanych radioterapeutów onkologicznych zawód

wykonywało 612 lekarzy, podobnie z zarejestrowanych 636 patomorfologów czynnych

zawodowo jest jedynie 426. Zbyt małą liczbę chętnych do wykonywania specjalności

onkologicznych obrazuje także fakt, że zajętych jest ok. 70% liczby miejsc

szkoleniowych w jednostkach akredytowanych do prowadzenia szkolenia

specjalizacyjnego.

W Polsce notuje się wysoką średnią wieku pracowników medycznych. Największa liczba

lekarzy ogółem występuje w wieku 51-55 lat (obie płcie). Wśród pielęgniarek

i położnych najliczniejszą grupę wiekową stanowią osoby w wieku 45-54 lata.

Dodatkowo te stosunkowo niewielkie zasoby specjalistów są rozdrobnione w dużej

liczbie placówek.

Uwarunkowania epidemiologiczne i demograficzne oraz zwiększenie zakresu

możliwych do wykorzystania metod zapobiegania, rozpoznawania i leczenia (w tym

leczenia skojarzonego z wykorzystaniem różnych możliwości) uzasadniają

wprowadzenie zmian w systemie szkolenia lekarzy i pielęgniarek. Według PTO

w obszarze tak wąskiej specjalizacji jak radioterapia onkologiczna do 2020 r. będziemy

potrzebować dodatkowych 130 radioterapeutów, 250 fizyków medycznych oraz 370

techników elektroradiologii wspomagających przebieg procedur radioterapii. Niezbędne

jest zatem przygotowanie wieloletniego planu zapotrzebowania na kadry medyczne,

opierającego się na obecnej sytuacji, analizie rotacji, zastępowania i migracji personelu

medycznego oraz prognozach demograficznych i epidemiologicznych. Plan ten powinien

uwzględniać obecny system kształcenia i środki finansowe na jego skuteczną realizację.

Oczekiwany rezultat

1. Do końca 2024 r. zwiększymy zakres wiedzy i umiejętności studentów medycyny

z zakresu profilaktyki i wczesnego wykrywania nowotworów, genetyki

onkologicznej oraz patomorfologii oraz studentów pielęgniarstwa i położnictwa

z zakresu profilaktyki i opieki nad chorymi na nowotwory w trakcie i po zakończeniu

leczenia.

2. Do końca 2024 r. rozszerzymy zakres szkolenia dla lekarzy odbywających

specjalizację w dziedzinach onkologicznych, tj. chirurgii onkologicznej, ginekologii

onkologicznej, radioterapii onkologicznej, onkologii klinicznej oraz onkologii

i hematologii dziecięcej, a także zakres szkolenia onkologicznego dla lekarzy

medycyny rodzinnej oraz lekarzy medycyny pracy oraz pielęgniarek i położnych

w obszarze onkologii.

3. Do końca 2024 r. zwiększymy wykorzystanie wolnych miejsc szkoleniowych

specjalizacyjnych w dziedzinach onkologicznych do 100%.

4. Do końca 2028 r. zwiększymy o 10% liczbę lekarzy posiadających specjalizacje

onkologiczne oraz współpracujące w obszarze onkologii, tj. z radiologii,

patomorfologii, genetyki klinicznej, rehabilitacji onkologicznej, medycyny

paliatywnej itp.

Działania i odpowiedzialność

1.

Dostosowanie struktury kadry medycznej do lepszego

zaspokajania potrzeb pacjentów w obszarze onkologii przez

zwiększenie zasobów kadrowych oraz jakości kształcenia

1.1.

Do końca 2021 r. dokonamy przeglądu i znowelizujemy standardy kształcenia na

studiach dla kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego w sposób

gwarantujący zdobycie umiejętności związanych z profilaktyką onkologiczną

i wczesnym wykrywaniem nowotworów złośliwych oraz opieką nad osobami

w trakcie i po zakończonym leczeniu przeciwnowotworowym.

Odpowiedzialność: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Minister

Zdrowia

1.2.

1.3.

– 27 –

Poz. 814

W 2020 r. rozszerzymy Lekarski Egzamin Końcowy i Lekarsko-Dentystyczny

Egzamin Końcowy o tematykę onkologiczną.

W 2021 r. opracujemy, wspólnie z właściwymi konsultantami krajowymi

w ochronie zdrowia, pulę pytań egzaminacyjnych z zakresu onkologii na

potrzeby Lekarskiego Egzaminu Końcowego i Lekarsko-Dentystycznego

Egzaminu Końcowego dostosowaną do aktualnego zakresu kształcenia

onkologicznego w trakcie studiów medycznych.

Odpowiedzialność: Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi

1.4.

1.5.

1.6.

W 2021 r. rozpoczniemy zmianę programów specjalizacji w dziedzinach

onkologicznych oraz medycyny rodzinnej i medycyny pracy celem dostosowania

wiedzy i umiejętności lekarzy do aktualnych wytycznych światowych

w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu onkologicznym.

W 2021 r. rozpoczniemy kampanię informacyjną i promocyjną wśród studentów

medycyny dotyczącą wyboru dziedzin onkologicznych jako ścieżki dalszego

rozwoju zawodowego po ukończeniu studiów i stażu podyplomowego.

W 2022 r. rozpoczniemy kampanię informacyjną dedykowaną podmiotom

leczniczym związaną ze zwiększeniem liczby miejsc szkoleniowych

w dziedzinach onkologicznych oraz w dziedzinach współpracujących z lekarzami

onkologami.

Odpowiedzialność: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego

1.7.

Do końca 2023 r. dokonamy przeglądu i znowelizujemy standardy kształcenia na

studiach dla kierunku pielęgniarstwo i położnictwo w sposób gwarantujący

zdobycie umiejętności związanych z profilaktyką onkologiczną oraz opieką nad

osobami w trakcie i po zakończonym leczeniu przeciwnowotworowym.

Odpowiedzialność: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Minister

Zdrowia

1.8.

Do końca 2023 r. dokonamy przeglądu i zmodyfikujemy wybrane programy

szkoleń specjalizacyjnych dla pielęgniarek i położnych mające na celu

uzupełnienie ich o treści dotyczące profilaktyki i opieki nad chorymi na

nowotwory podczas i po zakończeniu leczenia.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

1.9.

W 2020 r. przygotujemy rozwiązania legislacyjne w sprawie umiejętności

lekarskich, które pozwolą na certyfikowanie konkretnych czynności

profilaktycznych, diagnostycznych i terapeutycznych, rozszerzając dostęp

pacjentów do profesjonalnej opieki medycznej, kierując się w pierwszej

kolejności potrzebami wynikającymi z obszaru onkologii.

1.10. W 2021 r. rozpoczniemy, przy udziale uprawnionych podmiotów, certyfikację, co

najmniej 20 umiejętności związanych z profilaktyką, diagnostyką i terapią

onkologiczną.

1.11. Do 2021 r. zmienimy program stażu podyplomowego dla lekarzy, wprowadzając

obowiązkowe szkolenia z profilaktyki onkologicznej, walki z bólem oraz

komunikacją pomiędzy lekarzem a pacjentem i jego rodziną, w tym zagadnienia

związane z trudną diagnozą, proponowanie i omawianie procesów

terapeutycznych, informowanie o stanie zdrowia pacjenta.

1.12. Do 2023 r. opracujemy program kształcenia podyplomowego dla

psychoonkologów, koordynatorów opieki onkologicznej, specjalistów fizyki

medycznej, techników elektroradiologii.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

2.

Poz. 814

INWESTYCJE W EDUKACJĘ – PREWENCJA

PIERWOTNA – STYL ŻYCIA

CEL – Ograniczenie zachorowalności na nowotwory przez

redukcję czynników ryzyka, inwestycje w edukację

i profilaktykę pierwotną

Stanowisko WHO wskazuje, że można zapobiec około 50% zgonów z powodu

nowotworów. Liczne badania naukowe dowodzą, że ponad 90% zachorowań na

nowotwory złośliwe można przypisać szeroko pojętym modyfikowalnym czynnikom

stylu życia i czynnikom środowiskowym. Należą do nich przede wszystkim palenie

tytoniu (aktywne i bierne), nawyki żywieniowe, aktywność fizyczna, nadwaga i otyłość,

narażenie bierne na dym tytoniowy lub promieniowanie słoneczne i jonizujące, a także

pewne zachowania społeczno-kulturowe. Nie wszystkie czynniki ryzyka nowotworów

zostały jeszcze naukowo potwierdzone, a lista modyfikowalnych czynników nie została

zamknięta.

Rycina nr 9. Pola zdrowia według Lalonde’a.

Styl życia

Czynniki środowiskowe

Czynniki genetyczne

Opieka zdrowotna

Źródło: Opracowanie własne MZ.

Profilaktyka pierwotna nowotworów złośliwych ma na celu ograniczenie lub eliminację

czynników ryzyka chorób nowotworowych. Zmniejszenie ekspozycji na czynniki

wywołujące raka powinno skutkować spadkiem zachorowalności na nowotwory.

W 1987 r. na zlecenie Komisji Europejskiej opracowano po raz pierwszy Europejski

Kodeks Walki z Rakiem, zwany dalej „Kodeksem”, który uaktualniano kolejno w 1994 r.

i 2003 r. W 2014 r. opublikowane zostało czwarte wydanie Kodeksu. Kodeks zawiera

poniższe zalecenia dotyczące prewencji pierwotnej nowotworów



















Nie pal, nie używaj tytoniu w żadnej postaci.

Stwórz w domu środowisko wolne od dymu tytoniowego.

Utrzymuj prawidłową masę ciała.

Bądź aktywny fizycznie w codziennym życiu.

Przestrzegaj zaleceń prawidłowego sposobu żywienia.

Jeśli pijesz alkohol dowolnego rodzaju, ogranicz jego spożycie.

Unikaj nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne.

Chroń się przed działaniem substancji rakotwórczych w miejscu pracy.

Dowiedz się, czy w domu jesteś narażony na naturalne promieniowanie

spowodowane wysokim stężeniem radonu.

 Kobiety powinny pamiętać o tym, że karmienie piersią zmniejsza ryzyko

zachorowania na nowotwory; hormonalna terapia zastępcza zwiększa ryzyko

wystąpienia niektórych nowotworów.

 Zadbaj o to, aby Twoje dziecko poddano szczepieniom ochronnym przeciwko

wirusowi zapalenia wątroby typu B oraz wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

 Bierz udział w zorganizowanych programach badań przesiewowych w celu

wczesnego wykrywania raka jelita grubego, raka piersi oraz raka szyjki macicy.

Znaczna część wymienionych czynników ryzyka chorób nowotworowych jest tożsama

z czynnikami ryzyka innych chorób cywilizacyjnych. Przestrzeganie zasad Kodeksu

może korzystnie wpłynąć na ogólny stan zdrowia populacji, nie tylko w zakresie

schorzeń onkologicznych. Niniejsza Narodowa Strategia Onkologiczna jest zatem

komplementarna względem zadań opisanych w realizowanym Narodowym Programie

Zdrowia20.

Diagnoza – stan obecny

Dla budowania populacyjnej strategii ograniczania narażenia na czynniki ryzyka chorób

cywilizacyjnych kluczowa jest powszechna edukacja zdrowotna prowadzona od

wczesnych lat życia. Wiedza o zdrowiu i czynnikach wpływających na powstawanie

chorób jest przekazywana zgodnie z treściami nauczania z zakresu edukacji zdrowotnej

ustalonymi w podstawie programowej, niemniej utrudnione jest łączenie

poszczególnych informacji w kompletny zestaw umiejętności pozwalających na

przyjęcie odpowiedzialności za swoje zdrowie i zrozumienie korzyści ze zdrowego stylu

życia (w tym wykonywania badań profilaktycznych). Wprowadzenie kompleksowych

20 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na

lata 2016–2020 (Dz. U. poz. 1492).

rozwiązań w zakresie szkolnej edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia,

przez opracowanie np. Edukacyjnego Programu dla Zdrowia w Szkołach, pozwoliłoby na

upowszechnienie opracowanych przez specjalistów standardów kształcenia w tym

obszarze.

Działania edukacyjne prowadzone w ramach inicjatyw podmiotów leczniczych,

samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych i pacjenckich, ogólnopolskich

kampanii społecznych mają ważne, ale uzupełniające znaczenie dla powszechnego

i długofalowego systemu budowania umiejętności prowadzenia zdrowego stylu życia.

Wyniki monitoringu realizacji zadań zdrowia publicznego w ramach Narodowego

Programu Zdrowia wykazały, że inicjatywy te są liczne, ale rozproszone, o niewielkim

zasięgu i rzadziej podejmowane na terenach gmin ze skromniejszymi zasobami

kadrowymi. Natomiast kampanie społeczne nie są prowadzone w sposób zróżnicowany

i długoterminowy, z uwagi na wysokie koszty dostępu do mediów tradycyjnych.

Utrudnia to zmniejszanie nierówności w zdrowiu i dostępie do edukacji zdrowotnej.

Obserwuje się niewystarczającą zgłaszalność na badania przesiewowe osób w wieku

produkcyjnym. W obowiązkowych badaniach wstępnych, okresowych i kontrolnych dla

pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, nie zostały uwzględnione testy

umożliwiające wczesne wykrycie choroby nowotworowej. Podobnie w praktyce lekarza

rodzinnego opieka nad pacjentem z listy nie wiąże się z obowiązkiem informowania

pacjenta o możliwości bezpłatnego wykonania badań przesiewowych, aktywnego

zapraszania na takie badania i monitorowania statusu ich wykonania. Lekarze POZ,

ze względu na duże obciążenie bieżącą pracą, nie zawsze mogą prowadzić kompleksowe

i skuteczne poradnictwo w zakresie profilaktyki.

Szczepienia ochronne przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B mają udowodniony

naukowo efekt zapobiegania nowotworom i są powszechnie stosowane od 1996 r.

u noworodków w bezpłatnym Programie Szczepień Ochronnych. Natomiast

przeprowadzona analiza kliniczna wskazuje, że prowadzenie szczepień przeciwko HPV

jest skuteczne w redukcji ryzyka późniejszego występowania zmian

przednowotworowych w postaci wewnątrznabłonkowej neoplazji szyjki macicy (CIN)

oraz redukcji zakażeń HPV w populacji ogólnej21. Mimo to, szczepienia przeciwko HPV

nadal są jedynie zalecane i wymagają samodzielnego pokrycia kosztów pełnego cyklu

szczepienia przez rodziców lub samego pacjenta.

W zakresie głównych czynników ryzyka chorób nowotworowych – palenia tytoniu,

nieprawidłowego odżywiania i nadmiernej masy ciała oraz nadmiernej konsumpcji

alkoholu – działania prewencyjne są rozproszone i prowadzone przez różne instytucje

z niewystarczającym efektem synergii tych działań.

21

Rekomendacja nr 2/2019 z dnia 11 października 2019 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii

Medycznych i Taryfikacji w sprawie zalecanych technologii medycznych, działań przeprowadzanych

w ramach programów polityki zdrowotnej oraz warunków realizacji tych programów, dotyczących

zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

Pomimo znacznych środków przypisanych na działania związane z profilaktyką

problemów alkoholowych pochodzących z opłat za zezwolenie na sprzedaż napojów

alkoholowych od punktów sprzedaży alkoholu, nie udało się osiągnąć celu zmniejszenia

skali spożycia. W ostatnich latach obserwujemy wzrost ilości konsumowanego alkoholu,

szczególnie piwa (obecnie 58% całkowitej konsumpcji). W 2018 r., zgodnie z danymi

Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, roczne spożycie

czystego alkoholu przypadające na jednego obywatela wyniosło aż 9,5 litra.

Należy zaznaczyć, że odsetek palących dorosłych w Polsce od kilku lat spadał i w chwili

obecnej utrzymuje się na stałym poziomie, wynoszącym ok. 25%. W zapobieganiu

palenia tytoniu oraz wspieraniu osób rzucających palenie uzasadnione są dalsze

działania legislacyjne. Powinny one zmierzać do wzrostu cen wyrobów zawierających

nikotynę oraz równego i wysokiego opodatkowania i bezwzględnego zakazu reklamy

tych produktów, w tym nowatorskich wyrobów tytoniowych oraz e-papierosów. Dużym

problemem we wspieraniu osób chcących rzucić palenie jest mała liczba poradni

leczenia uzależnienia od tytoniu, co w dużej mierze związane jest z obecnym poziomem

ich finansowania.

Z uwagi na znaczne obciążenie populacyjne nadwagą i otyłością dorosłych i dzieci,

konieczne

jest

kontynuowanie

długofalowych

i

powszechnych

działań

ukierunkowanych na wspieranie zdrowych wyborów żywieniowych. Działania takie

powinny obejmować precyzyjne i łatwe do wdrożenia zasady żywienia zbiorowego,

szczególnie w szkołach i podmiotach leczniczych, a także upowszechnienie

profesjonalnych porad dietetycznych finansowanych ze środków publicznych.

Dotychczasowe działania nie przyczyniły się w wystarczającym stopniu do rozwiązania

problemu epidemii nadwagi i otyłości w Polsce.

W wielu krajach Europy działania z zakresu edukacji żywieniowej są finansowane z tzw.

podatku cukrowego, prowadząc do realnego zmniejszenia spożycia ilości cukru w tych

krajach. W Polsce dyskusja na temat podobnego rozwiązania znalazła swoje

odzwierciedlenie w projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z promocją

prozdrowotnych wyborów konsumentów.

W Polsce działania związane z profilaktyką pierwotną nowotworów powinny być

konstruowane w oparciu o najczęstsze determinanty stylu życia i tym samym powinny

pogłębiać świadomość zarówno w całym społeczeństwie, jak i wśród grup społecznych

lub zawodowych pełniących w nim szczególne role, tj. nauczycieli, lekarzy, dziennikarzy

i polityków. Obok działań o charakterze interwencyjnym, zmniejszających

występowanie i wpływ znanych czynników ryzyka zachorowania na nowotwory, ważną

rolę powinna spełniać edukacja zdrowotna społeczeństwa.

Oczekiwany rezultat

1. Do końca 2030 r. ograniczymy odsetek dziewcząt i chłopców w wieku 11-15 lat

z nadwagą i otyłością – odpowiednio z poziomu 13,7% i 29,3%22 do poziomu 10%

i 25%.

2. Do końca 2030 r. zwiększymy odsetek dziewcząt i chłopców w wieku 15 lat

deklarujących niepalenie wyrobów tytoniowych – odpowiednio z poziomu 87,5%

i 88,2%23 do poziomu 92%.

3. Do końca 2030 r. ograniczymy odsetek kobiet i mężczyzn z nadwagą i otyłością –

odpowiednio z poziomu 41% i 59%24 do poziomu 38% i 55%.

4. Do końca 2030 r. ograniczymy odsetek kobiet i mężczyzn używających wyrobów

tytoniowych – odpowiednio z poziomu 18% i 24%25 do poziomu 15% i 20%.

5. Do końca 2030 r. ograniczymy wskaźniki zachorowań na nowotwory skóry

z poziomu 5,7 do poziomu 5,0 i do końca 2030 r. ograniczymy narażenie populacji

dorosłych na działanie promieniowania UV.

6. Do końca 2028 r. zaszczepimy przynajmniej 60% dziewcząt i chłopców w wieku

dojrzewania przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

7. Do końca 2030 r. zapoznamy z zasadami Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem nie

mniej niż 50.000 pracowników kadr medycznych w Polsce.

Działania i odpowiedzialność

2.

Poprawa świadomości dzieci i młodzieży w zakresie wpływu

postaw prozdrowotnych na choroby nowotworowe

2.1

W 2020 r. rozszerzymy zakres prowadzonej powszechnej edukacji

prozdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia przez wprowadzenie zajęć

o zdrowiu (np. w ramach godzin z wychowawcą).

2.2

22

Do końca 2022 r. wypracujemy rozwiązania kompleksowe w zakresie szkolnej

edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia, np. przez opracowanie

Edukacyjnego Programu dla Zdrowia w Szkołach, celem wzmocnienia tego

obszaru nauczania w szkołach oraz podniesienia kompetencji prozdrowotnych

dzieci i młodzieży.

Szkutnik A. (red). (2018). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC. Warszawa

Instytut Matki i Dziecka, str. 75-76.

23

Szkutnik A. (red). (2018). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC. Warszawa

Instytut Matki i Dziecka, str. 131-134.

24

Raport NIZP-PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania”, 2018, red. B. Wojtyniak, P

Goryński

25

Raport z ogólnopolskiego badania ankietowego na temat postaw wobec palenia tytoniu, zrealizowanego

przez Kantar Public na zlecenie Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Listopad 2019.

Odpowiedzialność

i Minister Sportu

Minister

Edukacji

Poz. 814

Narodowej,

Minister

Zdrowia

3.

Poprawa świadomości osób dorosłych w zakresie wpływu

postaw prozdrowotnych na choroby nowotworowe

3.1

Począwszy od 2020 r. zwiększymy zasięg kampanii społecznych o 50% przez

standaryzację i intensyfikację działań mających na celu edukację prozdrowotną

i promocję zdrowego stylu życia, w zakresie

 promocji aktywności fizycznej i zdrowych wyborów żywieniowych,

 promocji życia wolnego od tytoniu,

3.2

 zwiększania świadomości skutków promieniowania UV.

W 2021 r. rozpoczniemy programy edukacyjne i kampanie społeczne na temat

korzyści zdrowotnych wynikających ze szczepienia przeciwko HPV.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

4.

Wprowadzenie refundacji szczepień przeciwko ludzkiemu

wirusowi brodawczaka (HPV) dla chłopców i dziewcząt w wieku

dojrzewania

4.1

Od 2021 r. rozpoczniemy proces szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka

ludzkiego (HPV) dziewcząt w wieku dojrzewania.

4.2

Od 2026 r. rozpoczniemy proces szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka

ludzkiego (HPV ) chłopców w wieku dojrzewania.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

5.

Wdrożenie

odżywianie

5.1

W 2021 r. wprowadzimy nowe standardy dla żywienia zbiorowego dzieci

i młodzieży oraz pacjentów w podmiotach leczniczych, z uwzględnieniem

potrzeb dietetycznych w wybranych jednostkach chorobowych.

5.2

regulacji

prawnych

wspierających

zdrowe

W 2020 r. wprowadzimy opłatę od napojów z dodatkiem substancji

o właściwościach słodzących oraz kofeiny lub tauryny mającą na celu promocję

prozdrowotnych wyborów konsumentów.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

6.

Wdrożenie regulacji

antytytoniową

prawnych

wspierających

politykę

6.1

6.2

6.3

– 35 –

Poz. 814

Do końca 2021 r. zmodyfikujemy program profilaktyki chorób odtytoniowych

(w tym przewlekłej obturacyjnej choroby płuc POChP) i dostosujemy go do

wyzwań określonych w mapach potrzeb zdrowotnych.

Do 2023 r. w każdym województwie utworzymy Poradnie Pomocy Palącym,

koordynujące działania edukacyjne w zakresie profilaktyki antytytoniowej

w ramach Ogólnopolskiej Sieci Pomocy Palącym.

Do 2025 r. wprowadzimy obowiązek przeprowadzenia wywiadu w kierunku

ustalenia stopnia narażenia na dym tytoniowy (aktywne lub bierne palenie)

pacjentów w szpitalach onkologicznych w całym kraju oraz wymóg

zaproponowania adekwatnej formy wsparcia medycznego.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

6.4

Będziemy dążyć do systematycznego wzrostu podatku akcyzowego na wyroby

tytoniowe, płyny do e-papierosów oraz wyroby nowatorskie.

Odpowiedzialność: Minister Finansów

7.

Włączenie lekarzy różnych specjalności, w szczególności lekarzy

POZ i medycyny pracy, w działania prewencji pierwotnej

i czynną promocję zasad Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem

7.1

Do końca 2023 r. wprowadzimy badania okresowe odnoszące się do stylu życia

pacjenta np. kwestii dotyczących palenia tytoniu, spożywania alkoholu,

odżywiania, aktywności fizycznej.

7.2

Do 2024 r. zintensyfikujemy proces szkoleń kadr medycznych (lecznictwo

szpitalne, POZ i medycyna pracy) w zakresie profilaktyki pierwotnej,

w szczególności w zakresie leczenia zespołu uzależnienia od tytoniu.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

3.

Poz. 814

INWESTYCJE W PACJENTA – PREWENCJA WTÓRNA

CEL – Zwiększenie poziomu zgłaszalności na badania

przesiewowe oraz poprawa jakości badań

Badania

przesiewowe

służą

do

identyfikacji nowotworu

lub

stanów

przednowotworowych na wczesnym etapie procesu chorobowego, zanim pojawiają się

objawy. Celem badań przesiewowych w kierunku wykrycia nowotworu jest zwiększenie

skuteczności leczenia i prawdopodobieństwa przeżycia, przez wczesne rozpoczęcie

terapii. Zorganizowane programy badań przesiewowych mają na celu rekrutację

możliwie największej liczby osób w grupach docelowych (grupach podwyższonego

ryzyka), aby umożliwić identyfikację jak największej liczby chorych nieświadomych

toczącego się już procesu chorobowego. Dzięki upowszechnieniu korzyści z wczesnego

wykrywania i akceptacji niewielkiego dyskomfortu związanego z badaniem, możliwe

jest osiągnięcie wysokich wskaźników zgłaszalności na badania (nawet powyżej 80%),

ograniczanie częstości późnej diagnozy i zmniejszenie ryzyka zgonu.

Diagnoza – stan obecny

W Polsce obserwuje się niską zgłaszalność do udziału w programach profilaktycznych.

Trend ten przekłada się na niską wykrywalność chorób nowotworowych we wczesnych

stadiach rozwojowych, a tym samym na mniejsze szanse wyleczenia oraz jak pokazują

analizy ekonomiczne, na zwiększające się nakłady na opiekę zdrowotną i społeczną.

Stadium zaawansowania nowotworu w momencie diagnozy stanowi czynnik

prognostyczny w przypadku większości nowotworów złośliwych, a dodatkowo obrazuje

on również wskaźnik świadomości zdrowotnej w społeczeństwie. Obserwowana

w Polsce zbyt późna wykrywalność nowotworów wskazuje na niską świadomość

społeczeństwa w zakresie wykonywania badań przesiewowych.

W Polsce badania przesiewowe w kierunku wybranych nowotworów wchodzą w zakres

świadczeń gwarantowanych. Dedykowaną formą badań przesiewowych są programy

profilaktyczne.

Program profilaktyki raka piersi skierowany jest do kobiet w wieku 50-69 lat i polega

na wykonaniu badania mammograficznego w interwale raz na dwa lata, w ramach

programu zdrowotnego finansowanego ze środków NFZ. Procent objęcia populacji

programem wyniósł w 2016 r. 40,82%, w 2017 r. 39,40%, a w 2018 r. 39,26%26.

Program profilaktyki raka szyjki macicy adresowany jest do kobiet w wieku 25-59 lat

i polega na wykonaniu badania cytologicznego w interwale raz na trzy lata w ramach

programu zdrowotnego finansowanego ze środków NFZ. Procent objęcia populacji

programem wyniósł w 2016 r. 20,50%, w 2017 r. 18,73%, a w 2018 r. 17,11%27.

Odsetek objęcia populacji badaniami cytologicznymi w Polsce jest niedoszacowany,

z powodu braku rejestracji badań wykonywanych prywatnie.

Rycina 10. Zgłaszalność na badania cytologiczne i mammograficzne w latach

2010 – 2018.

Zgłaszalność na badania cytologiczne

i mammograficzne w latach 2010-2018 w ramach

programów badań przesiewowych

50,00%

40,00%

30,00%

20,00%

10,00%

0,00%

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

zgłaszalność na badania cytologiczne

zgłaszalność na badania mammograficzne

Źródło: Opracowanie własne MZ na podstawie danych z NFZ.

Program badań przesiewowych raka jelita grubego (PBP) jest finansowany

w ramach NPZChN i obejmuje wykonanie przesiewowych badań kolonoskopowych

w określonej populacji. PBP realizowany jest w dwóch systemach: z zaproszeniami (tzw.

zapraszanym) i bez zaproszeń (tzw. oportunistycznym). Pomimo, że z roku na rok

zwiększany jest zasięg terytorialny PBP i tym samym liczba wykonywanych badań

rośnie w szybkim tempie, nie osiągamy w Polsce satysfakcjonującego poziomu pokrycia

populacji badaniami przesiewowymi. W 2016 r. wykonano łącznie 41 149 badań

kolonoskopowych, w 2017 r. 101 403 badań kolonoskopowych, a w 2018 r. 102 058

badań kolonoskopowych w ramach PBP.

26

Dane NFZ z dnia 13.03.2019 r.

27 Dane NFZ z dnia 13.03.2019 r.

Rycina 11. Liczba badań kolonoskopowych wykonanych w ramach programu PBP.

Liczba badań kolonoskopowych wykonanych w ramach programu

badań przesiewowych w latach 2010-2018

110 000

100 000

90 000

80 000

70 000

60 000

50 000

40 000

30 000

20 000

10 000

0

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Liczba badań kolonoskopowych

Źródło: Opracowanie własne MZ.

W ramach działań prewencyjnych NPZChN prowadzona jest opieka nad rodzinami

wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na wybrane

nowotwory złośliwe. W 2018 r. zidentyfikowano 7 921 nowych rodzin obciążonych

wysokim ryzykiem zachorowania na nowotwory piersi i/lub jajnika, jelita grubego oraz

błony śluzowej trzonu macicy i objęto opieką 6 548 kobiet z rodzin najwyższego ryzyka

zachorowania oraz 13 284 kobiety z rodzin wysokiego ryzyka zachorowania.

Działania na rzecz profilaktyki chorób nowotworowych finansowane są również

w ramach programów unijnych w szczególności Programu Operacyjnego Wiedza,

Edukacja i Rozwój (PO WER). Profilaktyka w ramach Programu Operacyjnego Wiedza

Edukacja Rozwój została wpisana w Działanie 5.1 z typem projektów obejmujących

projekty pilotażowe i testujące w zakresie programów profilaktycznych (…). Ze środków

PO WER realizowany jest m.in. program profilaktyki nowotworów głowy i szyi,

w ramach którego możliwa jest konsultacja z lekarzem POZ, lekarzem specjalistą

(badanie laryngologiczne), a także wykonanie diagnostyki pogłębionej, badania na

obecność wirusa brodawczaka ludzkiego oraz USG szyi.

W ramach PO WER finansowany jest również program wykrywania nowotworów skóry

– ABCDE samokontroli znamion. Jest to program ogólnopolski, którego celem jest

edukacja kadry medycznej i pacjentów oraz realizacja badań przesiewowych

dermatoskopowych lub wideodermatoskopowych.

Ponadto ze środków UE realizowany jest Ogólnopolski Program Wczesnego

Wykrywania Raka Płuca (WWRP) za Pomocą Niskodawkowej Tomografii

Komputerowej (NDTK). Działania w programie realizowane są przez połączenie

prewencji wtórnej z pierwotną w celu poprawy świadomości dotyczącej raka płuca

wśród społeczeństwa i personelu ochrony zdrowia.

Kolejny program profilaktyki nowotworów jest zaprojektowany na wykrycie

nowotworu wątroby. Przewiduje on pilotaż obejmujący wczesne wykrywanie

przewlekłych zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) i wirusem zapalenia

wątroby typu B (HBV) u dorosłych mieszkańców kraju oraz prowadzenie badania

przesiewowego w kierunku przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B

(PWZWB) i przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C (PWZWC), edukację

zdrowotną oraz kwalifikację do leczenia.

Pomimo istotnych zmian w ostatnim czasie, w szczególności uruchomienia nowych

programów profilaktycznych i podjęcia prób zwiększenia zgłaszalności na obowiązujące

programy badań przesiewowych, stan obecny nie jest satysfakcjonujący i wymaga

dalszych interwencji.

Oczekiwany rezultat

1. Do końca 2024 r. zwiększymy zgłaszalność na badania przesiewowe w kierunku raka

piersi z 39% do 60%. Do końca 2027 r. zwiększymy zgłaszalność do 75%.

2. Do końca 2024 r. zwiększymy odsetek osób w populacji docelowej, które odbyły

badanie przesiewowe w kierunku raka jelita grubego (kiedykolwiek kolonoskopia lub

Fecal Immunochemical Test – FIT co 2 lata) z 18% do 30%. Do końca 2027 r.

zwiększymy odsetek do 45%.

3. Do końca 2024 r. zwiększymy odsetek osób w populacji docelowej, które odbyły

badanie przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy z 17% do 60%28. Do końca

2027 r. zwiększymy odsetek do 80%.

4. Do końca 2025 r. wprowadzimy nowe metody badań przesiewowych, w szczególności

w kierunku wczesnego wykrycia nowotworu płuca i nowotworu gruczołu

krokowego.

Działania i odpowiedzialność

8.

Zwiększenie zaangażowania zespołów POZ i medycyny pracy

w poprawę zgłaszalności na badania przesiewowe

8.1

W 2021 r. wdrożymy narzędzia motywacyjne dla zespołów POZ mające na celu

objęcie „lokalnych” populacji osób z grup podwyższonego ryzyka badaniami

przesiewowymi.

28

Zakładane jest osiągnięcie „efektu zastąpienia” obecnie realizowanych badań w ramach AOS / wizyt

prywatnych, badaniami realizowanymi w ramach programu badań przesiewowych.

8.2

8.3

8.4

– 40 –

Poz. 814

W 2022 r. wdrożymy narzędzia motywacyjne dla zespołów medycyny pracy

mające na celu objęcie pracowników z grup podwyższonego ryzyka badaniami

przesiewowymi.

Do 2023 r. wprowadzimy badania okresowe realizowane w ramach podstawowej

opieki zdrowotnej lub medycyny pracy, uwzględniające wywiad w kierunku

udziału w przesiewowych badaniach profilaktycznych w kierunku nowotworu

piersi, nowotworu jelita grubego, nowotworu szyjki macicy, jak również chorób

odtytoniowych i raka płuca, a także nowotworów skóry (badanie

dermatoskopowe).

W 2024 r. wdrożymy obowiązek dla zespołów POZ objęcia „lokalnych” populacji

osób z grup podwyższonego ryzyka badaniami przesiewowymi.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

9.

Zaangażowanie Centrów Zdrowia Publicznego do aktywnego

zapraszania Polaków na badania przesiewowe

9.1

Do końca 2022 r. stworzymy podstawy (prawne, finansowe) do funkcjonowania

Centrów Zdrowia Publicznego w Polsce, które będą pełniły rolę podmiotów

lokalnie realizujących, wspierających i koordynujących działania edukacyjne

w zakresie profilaktyki pierwotnej.

9.2

Do końca 2024 r. wprowadzimy rozwiązania, za pomocą których włączymy

Centra Zdrowia Publicznego do aktywnego zapraszania Polaków na badania

przesiewowe.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

10. Wypracowanie efektywnych metod uświadamiania Polakom

konieczności i korzyści z realizacji badań przesiewowych

10.1

10.2

10.3

W 2020 r. przeprowadzimy pilotaż metod zwiększania udziału w badaniach

profilaktycznych mammograficznych i cytologicznych (w wybranych

województwach/regionach). Docelowe rozwiązania zostaną wprowadzone

w 2021 r.

Od 2021 r. zintensyfikujemy wykorzystanie alternatywnych form komunikacji

z pacjentem – kontakt bezpośredni za pomocą środków komunikacji

elektronicznej, Internetowe Konto Pacjenta, media społecznościowe,

profilaktyczne call-centers, itd.

Od 2020 r. zintensyfikujemy kampanie społeczne i działalność infolinii (NFZ/

ośrodki onkologiczne) ukierunkowane na zwiększenia świadomości Polaków

w zakresie korzyści z przeprowadzania regularnych badań przesiewowych.

W 2021 r. zostanie przeprowadzona ewaluacja skuteczności działań

promocyjnych.

10.4

10.5

– 41 –

Poz. 814

Do końca 2023 r. wprowadzimy rozwiązania prawne i informatyczne

zapewniające pełną wiedzę o realizowanych w Polsce badaniach przesiewowych.

Do końca 2024 r. wprowadzimy obowiązek rejestracji przez zespoły POZ badań

przesiewowych wykonywanych poza systemem świadczeń finansowanych ze

środków publicznych.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

11. Rozszerzenie zakresu i wprowadzenie nowych metod badań

przesiewowych29

11.1

11.2

11.3

11.4

11.5

W 2020 r. rozszerzymy pilotaż badań HPV-DNA na kolejne ośrodki. Do końca

2022 r. wprowadzimy do „Programu profilaktyki raka szyjki macicy” test HPVDNA.

W 2021 r. wprowadzimy test FIT jako test alternatywny dla kolonoskopii (drugi

wybór dla osób niewyrażających zgody na kolonoskopię ad hoc).

Od 2022 r. wprowadzimy finansowaną ze środków publicznych (NFZ) opiekę nad

rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na

wybrane nowotwory złośliwe (nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2022 r.

finansowane w ramach NSO).

Od 2022 r. wprowadzimy finansowane ze środków publicznych (NFZ) badania

przesiewowe w kierunku wykrywania raka jelita grubego (do końca 2021 r.

finansowane w ramach NSO).

Od 2024 r. wprowadzimy finansowane ze środków publicznych programy badań

przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka, w szczególności w kierunku

wykrywania nowotworów płuca i nowotworów gruczołu krokowego.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

12. Poprawa jakości realizowanych w Polsce badań przesiewowych

12.1

12.2

12.3

Do końca 2023 r. wprowadzimy obowiązek stosowania mammografów

cyfrowych w wykonywaniu badań przesiewowych w ramach „Programu

profilaktyki raka piersi”.

Od 2022 r. zwiększymy intensywność kontroli jakości badań mammograficznych,

wykonywanych w ramach „Programu profilaktyki raka piersi”, na poziomie etapu

podstawowego. Od 2024 r. zaostrzymy kryteria realizacji „Programu profilaktyki

raka piersi”.

Do końca 2028 r. wprowadzimy obowiązek stosowania endoskopów wysokiej

rozdzielczości w badaniach kolonoskopowych.

Warunkiem wprowadzenia nowej technologii do Koszyka Świadczeń Gwarantowanych jest

przeprowadzenie analizy HTA, uzyskanie opinii AOTMiT i decyzji Ministra Zdrowia.

12.4

12.5

12.6

12.7

– 42 –

Poz. 814

Od 2022 r. zwiększymy intensywność kontroli jakości badań cytologicznych,

wykonywanych w ramach „Programu profilaktyki raka szyjki macicy”,

u świadczeniodawców

realizujących

etap

diagnostyczny

oraz

u świadczeniodawców realizujących etap podstawowy. Od 2023 r. zaostrzymy

kryteria realizacji „Programu profilaktyki raka szyjki macicy”.

Do końca 2024 r. utrzymamy programy szkoleniowe (dobrowolną certyfikację

kolposkopistów oraz dobrowolną certyfikację cytodiagnostów realizujących

„Program profilaktyki raka szyjki macicy”).

Od 2025 r. wprowadzimy obowiązkową certyfikację kolposkopistów, a także

obowiązkową certyfikację cytodiagnostów realizujących „Program profilaktyki

raka szyjki macicy”.

W latach 2020-2030 będziemy na szczeblu centralnym koordynować

i monitorować jakość profilaktyki, szczególnie w kierunku nowotworów: piersi,

szyjki macicy oraz jelita grubego.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

4.

Poz. 814

INWESTYCJE W NAUKĘ I INNOWACJE

CEL – Zwiększenie potencjału badań naukowych i projektów

innowacyjnych w Polsce w celu umożliwienia pacjentom

korzystania z najskuteczniejszych rozwiązań diagnostycznoterapeutycznych

Celem badań nad nowotworami jest poprawa wyników leczenia, a co za tym idzie

obniżenie wskaźnika umieralności, wydłużenie czasu przeżywalności, poprawa jakości

życia pacjentów, a także zmniejszenie częstotliwości występowania nowotworów.

Podniesienie jakości życia pacjentów przez zastosowanie bardziej skutecznych i mniej

toksycznych metod leczenia ma kluczowe znaczenie dla pacjentów, a także specjalistów

zajmujących się tym zagadnieniem. Zasadnicze znaczenie w tym aspekcie ma

zwiększenie udziału pacjentów w badaniach klinicznych, co pozwala na poprawę

dostępu do innowacyjnych metod leczenia i stanowi bardzo ważne uzupełnienie

procedur leczniczych dla osób, u których wyczerpano już standardowe metody

terapeutyczne. Dotyczy to szczególnie badań klinicznych wczesnych faz (I i II).

Innowacje w onkologii należy rozpatrywać w dwóch aspektach. Po pierwsze możemy je

odnosić do sfery klinicznej, której celem jest osiągnięcie jak największej skuteczności

leczniczej przez rozwój technologii medycznych, w tym w szczególności produktów

leczniczych. Drugim obszarem innowacyjności jest obszar organizacyjny, czyli szeroko

pojęty sposób zorganizowania i synchronizacji poszczególnych elementów systemu

(podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz opieki

szpitalnej) w celu poprawy jakości i koordynacji opieki profilaktycznej i leczniczej.

Innowacje organizacyjne są szczególnie istotne z puntu widzenia efektywnego

zarządzania w ochronie zdrowia. Ogromne znaczenie w tym aspekcie ma alokacja i tak

ograniczonych zasobów finansowych, a także kadrowych. Innowacje organizacyjne

mogą dotyczyć lepszego zorganizowania programów profilaktycznych, poprawy jakości

usług medycznych czy lepszego zarządzania danymi medycznymi. Wspomaganie decyzji

leczniczych przy wdrażaniu rozwiązań sztucznej inteligencji oraz przez rozwój

rejestrów medycznych ma kluczowe znaczenie dla rozwoju medycyny i całego systemu

ochrony zdrowia.

Działalność w obszarze innowacji związanych z onkologią będzie zmierzała do wzrostu

liczby realizowanych badań klinicznych w tym obszarze (komercyjnych

i niekomercyjnych), a tym samym do wzrostu liczby pacjentów uczestniczących w tych

badaniach.

Rozwój badań naukowych w onkologii wymaga stworzenia warunków umożliwiających

ich prowadzenie w sposób uporządkowany, z zapewnieniem odpowiedniej

infrastruktury i wsparcia instytucjonalnego, a także pełnej dostępności wyników badań

dla środowiska onkologów, jak i pacjentów. Zasadnicze w tym obszarze jest podjęcie

działań zmierzających do rozwoju rejestrów medycznych oraz wymiana informacji na

temat realizowanych w Polsce badań klinicznych.

Kluczowa rola w rozwoju badań klinicznych przypisana została ABM. Agencja ta ma być

podmiotem odpowiedzialnym za finansowanie wartościowych i innowacyjnych badań

dających nadzieję na wysoki potencjał ich skuteczności.

Diagnoza – stan obecny

Zgodnie z Country-specific recommendations 2019 Research and Innovation analysis30,

Polska powinna podjąć działania zmierzające do wzmocnienia zdolności innowacyjnych

przez wspieranie instytucji badawczych. Obszar ochrony zdrowia jest wymieniany jako

jeden z kluczowych obszarów związanych z rozwojem innowacyjności w naszym kraju.

Obecnie w Polsce nadal nie ma wystarczającego zaplecza instytucjonalnego ani

legislacyjnego do prowadzenia badań naukowych w obszarze nauk medycznych i nauk

o zdrowiu. Dostępność do badań klinicznych, zwłaszcza tych niekomercyjnych, jest

znacznie bardziej ograniczona niż w wielu innych krajach Unii Europejskiej. Co więcej,

w Polsce większość badań klinicznych dotyczy produktów leczniczych, podczas gdy

w innych krajach UE pracom nad wprowadzeniem nowych leków towarzyszy

opracowanie i weryfikacja nowych procedur zabiegowych, w tym mało inwazyjnych

metod mających na celu eliminacje komórek nowotworowych lub innowacyjnych

sposobów frakcjonowania dawki promieniowania medycznego. Zgodnie z raportem

Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów

Biobójczych badania te stanowiły 29% wszystkich badań klinicznych rejestrowanych

przez urząd w 2018 r.31. Zgodnie z raportem firmy doradczej PricewaterhouseCoopers

obecnie 4% pacjentów onkologicznych bierze udział w badaniach klinicznych32 .

Problemem jest brak jednego uporządkowanego źródła informacji na temat faktycznej

liczby przeprowadzanych badań klinicznych. Dlatego należy tę sytuację uregulować,

w celu dostarczenia możliwości oceny skuteczności NSO. Jest to bardzo istotne również

z punktu widzenia pacjentów, którzy mają obecnie problem ze zdobyciem wiedzy

o prowadzonych na terenie kraju badaniach.

30 Country-specific recommendations 2019 Research and Innovation analysis, European Commissins,

Directorate General for Research & Innovation, https://rio.jrc.ec.europa.eu/en/library/country-specificrecommendations-2019-research-and-innovation-analysis.

31 Raport Roczny Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów

Biobójczych, Warszawa, URPL 2018.

32 Badania Kliniczne w Polsce, Warszawa, PwC, 2015.

Brakuje również informacji na temat przeprowadzanych badaniach w zakresie

innowacji organizacyjnych w onkologii (niezależnie od sposobu ich finansowania, np.

w ramach grantów naukowych).

Podobnie, obecnie w Polsce jest za mało instytucji „centrów wsparcia badań

klinicznych”, które mogłyby skutecznie wspierać naukowców i lekarzy w zakresie

zarówno niezbędnej wiedzy (know-how), jak i możliwości administracyjno-organizacyjnych w przygotowywaniu wniosków o prowadzenie i finansowanie badań,

a następnie ich realizacji. Jak dotąd powstały w Polsce tylko dwa takie centra.

Niewielki budżet polskich jednostek badawczych i brak wsparcia organizacyjnego dla

tych podmiotów powodują, że prace badawcze prowadzone są w sposób wyrywkowy,

w rozproszeniu instytucjonalnym i napotykają problemy dotyczące rekrutacji

pacjentów.

Odrębnym problemem pozostają kwestie związane z biobankowaniem ludzkiego

materiału biologicznego dla celów naukowych. Dziś tworzenie biobanków jest oparte na

oddolnych inicjatywach i zwykle związane z prowadzeniem konkretnego projektu

badawczego. W takich przypadkach gromadzi się najczęściej względnie małą ilość

materiału, co skutkuje często jego niedostępnością do dalszych projektów i przyszłych

celów badawczych. Obecna struktura biobanków jest rozproszona i uproszczona, a ich

organizacja nie spełnia międzynarodowych standardów (zwykle są to pojedyncze

zamrażarki utrzymywane przez poszczególne instytucje, a nie specjalistyczne

repozytoria tkanek i próbek). Brakuje także rozwiązań legislacyjnych dotyczących

biobankowania na potrzeby badań naukowych, która określiłyby standardy odnośnie

rodzaju, ilości materiału, sposobu jego izolacji, systemu przechowywania, certyfikacji

biobanków, a także uregulowałyby kwestię zgód pacjentów oraz problem dostępu do

danych klinicznych pacjentów, jak i określiłyby ich minimalny standard.

Obecny rozwój nauki i badań klinicznych w zakresie onkologii wyraźnie wskazuje, że

znacząca część pacjentów onkologicznych powinna być leczona w ramach

prowadzonych badań klinicznych. Rozwój badań klinicznych, w tym badań

niekomercyjnych, pozwala na uzyskanie cennych informacji o nowych sposobach

diagnozowania i terapii. Informacje te wymagają właściwego sposobu, przetwarzania,

agregowania i udostępniania w oparciu o wystandaryzowane metody gromadzenia

danych, ze szczególnym uwzględnieniem danych obrazowych, patomorfologicznych,

laboratoryjnych, metabolicznych i farmakokinetycznych. Rozwój inwestycji w naukę

i innowację wymaga nakładów w dziedzinę onkologii, którą stanowi onkologia

personalizowana. Personalizacja leczenia, a w szczególności rozwój terapii

biologicznych, podejmowanie badań wczesnej fazy, daje możliwość wdrażania nowych

cząsteczek, poznania mechanizmów ich działania wynikających ze zmienności

osobniczej, jak również weryfikację działania na każdym etapie stosowania terapii

i leku.

Duże znaczenie ma status prawny szpitali publicznych prowadzących badania kliniczne,

w tym badania niekomercyjne, w kontekście regulacji związanych z prowadzeniem

badań naukowych oraz sposobu ich rozliczania. Aktualnie, status ten nie jest

jednoznacznie dookreślony, co może powodować, że szpital publiczny może być

traktowany jako duże przedsiębiorstwo, co z kolei może powodować konieczność

wnoszenia wkładu własnego a w konsekwencji – uniemożliwić jego realizację.

Kluczowym elementem ograniczających rozwój badań klinicznych jest brak centralnego

repozytorium danych dla badań klinicznych. Przedmiotowy rejestr powinien zawierać

podstawowe informacje o prowadzonych badaniach i ośrodkach je realizujących,

wynikach tych badań oraz możliwościach udziału w badaniach.

Zaproponowane w NSO wspieranie rozwoju badań klinicznych prowadzonych w Polsce,

przyczyni się do wzrostu liczby rejestrowanych badań klinicznych w zakresie onkologii,

co wiązać się będzie z większą dostępnością do najnowocześniejszych metod

terapeutycznych.

Oczekiwany rezultat

1. Do końca 2024 r. zwiększymy odsetek pacjentów onkologicznych biorących udział

w badaniach klinicznych z 4% do co najmniej 6%. Do końca 2029 r. zwiększymy

odsetek do poziomu 8%33.

2. Do końca 2024 r. zwiększymy odsetek niekomercyjnych badań klinicznych

realizowanych w Polsce w stosunku do wszystkich rejestrowanych badań z obecnych

2,8% do min. 10%. Do końca 2029 r. zwiększymy odsetek do poziomu min. 15%34.

3. Do 2024 r. zwiększymy dwukrotnie liczbę pacjentów onkologicznych

uczestniczących w kraju w badaniach klinicznych wczesnych faz oraz zwiększymy

liczbę funkcjonujących w Polsce ośrodków badań wczesnych faz.

4. Do końca 2021 r. wprowadzimy/opracujemy rozwiązania legislacyjne dotyczące

biobankowania, a do 2024 r. zbudujemy w Polsce sieć biobanków onkologicznych

i doprowadzimy do otwarcia badań klinicznych opartych o biomarkery

i nakierowanych na terapie celowane.

5. Do 2024 r. doprowadzimy do powstania w Polsce co najmniej 4 certyfikowanych

przez ABM centrów wsparcia badań klinicznych. Do końca 2029 r. zwiększymy liczbę

centrów do 8.

6. Do końca 2029 r. doprowadzimy do zwiększenia świadomości pacjentów na temat

badań klinicznych realizowanych na terenie kraju.

33

Badania kliniczne w Polsce, Raport PwC, Warszawa, 2015, str. 14.

34 Raport roczny Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów

Biobójczych, Warszawa 2018, str. 42.

7. Do końca 2030 r. osiągniemy poziom przynajmniej 90% dostępnych terapii

onkologicznych wśród wszystkich refundowanych na terenie UE.

Działania i odpowiedzialność

13.

Zwiększenie

udziału

pacjentów

i hematologicznych w badaniach klinicznych

13.1

Do końca 2021 r. opracujemy i wdrożymy kompleksowe rozwiązania

legislacyjne dotyczące badań klinicznych.

13.3

Do końca 2022 r. uruchomimy interaktywną e-platformę dla pacjentów

i badaczy o prowadzonych badaniach klinicznych w dziedzinie onkologii.

13.2

13.4

13.5

13.6

13.7

onkologicznych

Do końca 2020 r. znowelizujemy prawo farmaceutyczne w celu częściowego

publicznego udostępnienia bazy Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych

(CEBK).

Od 2021 r. rozpoczniemy promocję badań klinicznych za pośrednictwem

mediów i kanałów komunikacji elektronicznej dedykowanych różnym

dziedzinom onkologii i skierowaną do pacjentów i lekarzy.

Do końca 2022 r. utworzymy co najmniej 4 nowe ośrodki badań wczesnych faz

w onkologii.

Do końca 2023 r. będziemy wspierać rozwój Centrów Badań Klinicznych przy

wybranych uniwersyteckich ośrodkach akademickich i ośrodkach

onkologicznych w ramach KSO.

Do końca 2024 r. stworzymy preferencyjne warunki dla powstawania i rozwoju

podmiotów badawczych prowadzących badania kliniczne.

Odpowiedzialność: Agencja Badań Medycznych

14.

Poprawa organizacji systemu badań naukowych w onkologii

14.1

Do 2022 r. zrealizujemy projekt szkoleniowy pt. „Akademia Badań Klinicznych –

rozwój kompetencji badawczych w podmiotach leczniczych świadczących

usługi szpitalne oraz lekarzy zatrudnionych w placówkach podstawowej opieki

zdrowotnej”.

14.2

Do końca 2024 r. utworzymy sieć repozytoriów próbek biologicznych

nowotworów w uniwersyteckich ośrodkach akademickich oraz ośrodkach

onkologicznych w ramach KSO.

Odpowiedzialność: Agencja Badań Medycznych

14.3

Do końca 2021 r. opracujemy i wdrożymy rozwiązania legislacyjne dotyczące

biobankowania.

15.

Wsparcie badań naukowych w Polsce

15.1

Do końca 2029 r. uruchomimy postępowania konkursowe/grantowe

wspierające projekty badawczo–naukowe mające na celu wypracowanie

modelowych zmian w organizacji onkologicznych badań przesiewowych, lepszą

identyfikację populacji najbardziej narażonych na ryzyko zachorowania na

nowotwory złośliwe, czy też lepsze poznanie głównych procesów rozwoju

nowotworów złośliwych w celu precyzyjnego poznania genezy ich powstania

oraz zapewnienia spersonalizowanej opieki medycznej pacjentom

onkologicznym, jak również rozwoju możliwości wykorzystania rozwiązań

sztucznej inteligencji w procesie diagnostyczno-terapeutycznym w onkologii.

Odpowiedzialność: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Odpowiedzialność: Agencja Badań Medycznych

16.

Zapewnienie dostępu do innowacyjnych terapii w onkologii

i hematologii

16.1

Do końca 2020 r. wprowadzimy rozwiązania legislacyjne umożliwiające

skrócenie czasu dostępu chorych do innowacyjnych terapii.

16.3

Do końca 2030 r. będziemy rozszerzać wykaz leków refundowanych

w terapiach onkologicznych, oferując pacjentom sukcesywny wzrost dostępu do

najnowszych metod terapeutycznych.

16.2

Do końca 2022 r. wypracujemy zasady gromadzenia i analizy danych dotyczące

skuteczności innowacyjnych terapii stosowanych w Polsce.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

5.

INWESTYCJE

W

ONKOLOGICZNEJ

Poz. 814

SYSTEM

OPIEKI

CEL – Poprawa organizacji systemu opieki onkologicznej

przez zapewnienie pacjentom dostępu do najwyższej jakości

procesów

diagnostyczno-terapeutycznych

oraz

kompleksowej opieki na całej „ścieżce pacjenta”

Narodowa Strategia Onkologiczna wprowadza kompleksową reformę polskiej onkologii,

obejmującą zarówno reorganizację systemu udzielania świadczeń jak również działania

skupione na poprawie jakości życia i włączeniu społecznym pacjentów onkologicznych.

Diagnoza – stan obecny

Analiza obecnych zasad podazy swiadczen onkologicznych wskazuje na trzy zasadnicze

obszary dysfunkcyjne: fragmentację opieki medycznej, zagubienie pacjenta w systemie

oraz brak odpowiedniego nadzoru i mozliwosci mierzenia jakosci udzielanych

swiadczen. Niedostateczne rozwiązania systemowe powodują, ze pacjent nie wie, jak

będzie wyglądało jego leczenie i jakie podmioty będą w ten proces zaangazowane. Chaos

informacyjny jest wynikiem braku odpowiedniej struktury powiązan podmiotow

leczniczych. Aktualnie, rozni swiadczeniodawcy realizują rozne etapy procesu

diagnostyczno-terapeutycznego przy braku ujednoliconych wytycznych postępowania

diagnostyczno-terapeutycznego (z wyjątkiem nowotworow piersi). Brak oficjalnej

platformy informacyjnej – przewodnika, zawierającego wskazowki o formach i miejscach

udzielania onkologicznych swiadczen zdrowotnych oraz mozliwosci uzyskania wsparcia

socjalnego powoduje poczucie braku transparentnosci informacyjnej w systemie.

Problemy dotyczą takze funkcjonowania podmiotow publicznych, a związane są

z nadmiernym zaangazowaniem czasu lekarzy i personelu medycznego do wypełniania

dokumentacji, dwukrotnie większym nakładem pracy poswięcanej na wprowadzanie

Karty Zgłoszenia Nowotworu Złosliwego (forma papierowa i elektroniczna), brakiem

bezposredniej integracji danych z systemami szpitalnymi oraz potrzebą tworzenia

specyficznych rejestrow dla wybranych chorob (rejestrow narządowych). Bardzo

istotnym aspektem wpływającym na niezadowalające wyniki leczenia pacjentow

onkologicznych jest brak standardow postępowania diagnostyczno-terapeutycznego,

w tym w zakresie badan patomorfologicznych, a takze wymogow organizacyjnych

dotyczących takiego postępowania.

Obecnie zarządzanie jakoscią swiadczonych usług ogranicza się w zasadzie do funkcji

kontrolnej realizowanej przez NFZ, wyłącznie w odniesieniu do wymaganych zasobow

(z pominięciem monitorowania samych procesow i ich wynikow). Problemem jest

ponadto brak zapewnienia informatycznej kompatybilnosci i wzajemnej komunikacji

pomiędzy Systemem Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego AP-DiLO, aplikacji Kolejki

Centralne AP-KOLCE oraz systemami informatycznymi swiadczeniodawcow. Tego typu

trudnosci generują zapotrzebowanie na powiększenie obsługi administracyjnej,

co prowadzi do dalszego wzrostu kosztow.

Mimo wprowadzenia pakietu onkologicznego w Polsce dostęp do opieki medycznej

w zakresie usług onkologicznych nadal nie został wyrownany terytorialnie. Duze

rozproszenie obserwuje się zwłaszcza w chirurgii onkologicznej. Problemem polskiej

onkologii jest rowniez niedostateczne wyposazenie szpitali. Istotne ograniczenia

związane są z akceleratorami wykorzystywanymi w radioterapii, ktorych w niektorych

wojewodztwach jest za mało, ponadto częsc z dostępnych sprzętow jest przestarzała

i wymaga wymiany. Dodatkowo, rosnie skala tzw. kosztow posrednich dla budzetu

panstwa. Niedobory dotyczą rowniez baz danych, w tym rejestrow narządowych

stanowiących podstawę dla dalszego rozwoju opieki medycznej.

Oczekiwany rezultat – cel główny

1. Do końca 2024 r. obejmiemy 100% pacjentów koordynowaną opieką onkologiczną.

2. Do końca 2024 r. zapewnimy pełne przestrzeganie standardów i wytycznych

postępowania diagnostyczno-terapeutycznego dla pacjentów onkologicznych, przez

wprowadzenie efektywnego systemu kontroli.

3. Do końca 2026 r. zapewnimy pełne przestrzeganie standardów jakościowych

w patomorfologii i diagnostyce genetycznej dla pacjentów onkologicznych.

4. Do końca 2024 r. wyrównamy i zwiększymy dostęp do świadczeń opieki

rehabilitacyjnej, opieki paliatywnej i hospicyjnej w poszczególnych województwach.

5. Do końca 2029 r. zapewnimy każdemu pacjentowi onkologicznemu dostęp do opieki

psychoonkologicznej.

6. Do końca 2021 r. umożliwimy pacjentom i pracownikom medycznym uzyskanie

dostępu do informacji o sposobie, miejscu i skuteczności diagnostyki i leczenia

onkologicznego oraz oceny jakości leczenia w poszczególnych nowotworach

i ośrodkach w ramach projektowanej Krajowej Sieci Onkologicznej.

Działania i odpowiedzialność

17.

Wdrożenie

kompleksowej

onkologicznej w Polsce

17.1

Do końca 2022 r. wdrożymy KSO, ustanawiającą nowe struktury organizacji

i zarządzania opieką onkologiczną. W ramach KSO dokonana zostanie

hierarchizacja ośrodków leczniczych, ustanowiona w oparciu o stopień

referencyjności, odzwierciedlający poziom wyspecjalizowania oraz zakres

przypisanych obowiązków i zadań. Podmiotem odpowiedzialnym za

koordynację opieki onkologicznej w województwie zostaną Wojewódzkie

Ośrodki Koordynujące, pozostające w ścisłej współpracy z jednostkami

o niższym poziomie referencyjności.

17.2

17.3

17.4

i

koordynowanej

opieki

Do końca 2020 r. wdrożymy nowy model organizacyjny opieki nad pacjentami

(„Cancer Units”) dla kluczowych nowotworów: płuca, jelita grubego,

nowotworów ginekologicznych i urologicznych.

W 2021 r. wdrożymy efektywny model organizacyjny opieki nad pacjentami

(„Cancer Units”) dla nowotworów wieku dziecięcego.

W 2023 r. wdrożymy nowy model organizacyjny opieki nad pacjentami („Cancer

Units”) dla nowotworów rzadkich u dorosłych.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

18.

Wdrożenie kryteriów jakości dla kluczowych

diagnostycznych w systemie opieki onkologicznej

18.1

Do końca 2020 r. opracujemy standardy akredytacyjne dla pracowni/zakładów

patomorfologii w zakresie udzielania świadczeń, przygotujemy zakłady

patomorfologii oraz wizytatorów akredytacyjnych do procesu obowiązkowej

akredytacji (szkolenia).

18.2

18.3

funkcji

Od 2022 r. wprowadzimy obowiązkową akredytację pracowni/zakładów

patomorfologii wykonujących diagnostykę onkologiczną finansowaną ze

środków publicznych.

Do końca 2023 r. opracujemy standardy akredytacyjne dla zakładów

diagnostyki genetycznej w zakresie udzielania świadczeń, przygotujemy

zakłady diagnostyki genetycznej oraz wizytatorów akredytacyjnych procesu

obowiązkowej akredytacji (szkolenia).

18.4

Poz. 814

Do 2026 r. wprowadzimy obowiązkową akredytację zakładów diagnostyki

genetycznej wykonujących diagnostykę onkologiczną finansowaną ze środków

publicznych.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

19.

Opracowanie standardów i

diagnostyczno-terapeutycznego

19.1

Do końca 2021 r. opracujemy i wprowadzimy wytyczne postępowania

diagnostyczno-terapeutycznego i standardy organizacyjne w kluczowych

nowotworach złośliwych, opierające się na uznanych dowodach naukowych

i uwzględniające bieżące warunki finansowania świadczeń zdrowotnych

ze środków publicznych.

19.2

19.3

19.4

wytycznych

postępowania

Do końca 2022 r. zapewnimy efektywne mechanizmy kontrolne, w tym

wyszkolone zasoby kadrowe, a także efektywne narzędzia informatyczne,

do weryfikacji przestrzegania standardów i wytycznych postępowania

diagnostyczno-terapeutycznego.

Do końca 2023 r. opracujemy i wprowadzimy procedury diagnostycznoterapeutyczne i standardy organizacyjne w radiologii interwencyjnej i leczenia

małoinwazyjnego nowotworów.

Do końca 2021 r. opracujemy i wprowadzimy wytyczne postępowania

diagnostyczno-terapeutycznego w okresie przejściowym z wieku dziecięcego

w wiek dorosły.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

20.

Poprawa dostępności, w ramach kompleksowej opieki

onkologicznej, do uzupełniających (towarzyszących) świadczeń

gwarantowanych

20.1

Do końca 2022 r. opracujemy mapy potrzeb zdrowotnych w zakresie opieki

rehabilitacyjnej, opieki paliatywnej i hospicyjnej dla pacjentów onkologicznych.

20.3

Do 2026 r. zbudujemy sieć ośrodków opieki paliatywnej i hospicyjnej dla

pacjentów onkologicznych, zlokalizowanych w ośrodkach onkologicznych lub

współpracujących z ośrodkami onkologicznymi w ramach projektowanej KSO.

20.2

20.4

20.5

Do 2024 r. zbudujemy sieć ośrodków opieki rehabilitacyjnej dla pacjentów

onkologicznych przy ośrodkach onkologicznych w ramach projektowanej KSO.

Do 2026 r. utworzymy zespoły konsultacyjne medycyny paliatywnej

w ośrodkach onkologicznych w ramach projektowanej KSO.

Do 2028 r. rozszerzymy opiekę psychologiczną w ośrodkach onkologicznych

w ramach projektowanej KSO.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

21.

Poprawa jakości życia pacjentów onkologicznych w trakcie i po

zakończeniu leczenia onkologicznego

21.1

Do końca 2022 r. opracujemy i wdrożymy badania ankietowe potrzeb

i satysfakcji pacjenta onkologicznego wykonywane w placówkach

onkologicznych

udzielających

świadczeń

w

trybie

stacjonarnym

i ambulatoryjnym, w tym w zakresie formy udzielonej pomocy społecznej

pacjentom onkologicznym po zakończonym leczeniu.

21.2

21.3

21.4

21.5

21.6

Do końca 2024 r. poprawimy skuteczność uśmierzania bólu pacjentów

onkologicznych przez zwiększenie świadomości i kompetencji zespołów

lekarzy POZ w zakresie podejmowania działań polegających na określeniu

stopnia natężenia bólu, leczeniu bólu oraz monitorowaniu skuteczności tego

leczenia u chorych na nowotwory.

Do końca 2025 r. zapewnimy mechanizmy wspierające poprawę dostępu

do opieki domowej dla pacjentów onkologicznych, w tym w ramach

wolontariatu.

Od 2022 r. zapewnimy finansowanie ze środków publicznych działań na rzecz

poprawy stanu zdrowia oraz jakości życia pacjentów onkologicznych, poprawy

wyników leczenia dzieci i młodzieży z wykrytymi nowotworami, kontroli

jakości opieki onkologicznej (do końca 2021 r. w ramach NSO).

Od 2022 r. zapewnimy finansowanie endoprotez dla dzieci chorych

na nowotwory kości w ramach środków NFZ (do końca 2021 r. w ramach NSO).

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

Do końca 2023 r. ułatwimy dostęp do konsultacji doradców społecznych,

współpracujących z ośrodkami onkologicznymi w ramach projektowanej KSO,

co zapewni poprawę dostępu do pomocy społecznej dedykowanej osobom

w trakcie leczenia i po przebytej chorobie nowotworowej.

Odpowiedzialność: Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

22.

Poprawa organizacji monitorowania potrzeb zdrowotnych

w zakresie onkologii

22.1

Do końca 2030 r. będziemy utrzymywać i wspierać rozwój Krajowego Rejestru

Nowotworów dla monitorowania stanu epidemiologicznego i statusu opieki

zdrowotnej chorób nowotworowych w Polsce, w tym oceny jakości realizacji

procedur w onkologii, a także bazę danych dla badań przesiewowych raka jelita

grubego oraz bazę obejmującą pełen zakres danych dotyczących opieki nad

pacjentem z rakiem płuca.

22.2

22.3

– 54 –

Poz. 814

Do końca 2030 r. będziemy tworzyć, utrzymywać i wspierać rozwój rejestrów

narządowych oraz rejestrów badań przesiewowych.

Do końca roku 2022 r. uruchomimy Narodowy Portal Onkologiczny oraz

umożliwimy pacjentom i pracownikom medycznym uzyskanie dostępu do

informacji o sposobie, miejscu, skuteczności diagnostyki i leczenia

onkologicznego oraz oceny jakości leczenia w poszczególnych nowotworach

u świadczeniodawców.

Odpowiedzialność: Narodowy Instytut Onkologii– Państwowy Instytut

Badawczy

23.

Modernizacja

leczniczych

23.1.

W latach 2020-2030 sfinansujemy inwestycje infrastrukturalne oraz

modernizacje istniejących podmiotów leczniczych, celem skuteczniejszego

leczenia pacjentów onkologicznych oraz poprawy standardu diagnostyki

i leczenia chorych na nowotwory.

23.2.

23.3.

23.4.

infrastruktury

i

doposażenie

podmiotów

Inwestycje te będą stanowiły kompleksowe wsparcie realizacji działań

określonych w NSO nakierowanych na: zwiększenie udziału pacjentów

onkologicznych i hematologicznych w badaniach klinicznych, zapewnienie

dostępu do innowacyjnych terapii w onkologii i hematologii, wdrożenie

kompleksowej i koordynowanej opieki onkologicznej w kraju na odpowiednim

poziomie jakościowym w ramach KSO.

W latach 2020-2030 sfinansujemy inwestycje w uzupełnienie i wymianę

wyeksploatowanych wyrobów medycznych służących do kształcenia,

diagnostyki i leczenia nowotworów, celem zagwarantowania wykrywania

większej liczby nowotworów we wczesnych stadiach zaawansowania choroby,

skuteczniejszego leczenia pacjentów onkologicznych oraz poprawę jakości

życia chorych na nowotwory.

Inwestycje te będą stanowiły kompleksowe wsparcie realizacji działań

określonych w NSO, nakierowanych na: zwiększenie zasobów kadrowych oraz

jakości kształcenia, poprawę jakości realizowanych w Polsce badań

przesiewowych. Wsparcie inwestycyjne będzie również odgrywało istotną rolę

w przygotowaniu podmiotów leczniczych udzielających świadczeń w ramach

KSO do wdrożenia kompleksowej i koordynowanej opieki onkologicznej

w Polsce na odpowiednim poziomie jakościowym.

W latach 2023-2026 sfinansujemy inwestycje w aparaturę i sprzęt medyczny

dla zakładów patomorfologii przy oddziałach onkologicznych.

W latach 2024-2026 sfinansujemy inwestycje w aparaturę i sprzęt medyczny

dla zakładów diagnostyki genetycznej wykonujących diagnostykę onkologiczną

23.5.

Poz. 814

finansowaną ze środków publicznych celem zwiększenia potencjału

diagnostycznego w kraju w momencie wprowadzenia obowiązkowej

akredytacji.

W latach 2023-2026 sfinansujemy inwestycje w wyposażenie/doposażenie

w aparaturę i sprzęt medyczny zakładów radiologii interwencyjnej, celem

zagwarantowania pacjentom onkologicznym procesu terapeutycznego

o odpowiedniej jakości i poziomie bezpieczeństwa.

Odpowiedzialność: Minister Zdrowia

MONITOROWANIE REALIZACJI NARODOWEJ

STRATEGII ONKOLOGICZNEJ

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. o Narodowej Strategii Onkologicznej wskazuje w art. 6,

iż Narodowa Strategia Onkologiczna podlega aktualizacji nie rzadziej niż raz na 5 lat,

w szczególności w przypadku istotnych zmian w obszarze onkologii, w tym wdrożenia

nowych działań i polityk zdrowotnych. Jednocześnie zgodnie z art. 9 ustawy minister

właściwy do spraw zdrowia koordynuje działania określone w NSO, monitoruje jej

realizację oraz opracowuje roczne sprawozdanie z realizacji NSO.

Roczne sprawozdanie z realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej za poprzedni rok

kalendarzowy minister właściwy do spraw zdrowia przedstawia Sejmowi

Rzeczypospolitej Polskiej, nie później niż do dnia 31 maja następnego roku

kalendarzowego.

Jednostki podległe lub nadzorowane przez Ministra Zdrowia oraz inne podmioty

współpracujące przy realizacji NSO zobowiązane są przesłać do Ministra Zdrowia

roczne sprawozdania z realizacji powierzonych im zadań i działań wynikających ze NSO

w terminie do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego.

RAMY FINANSOWE NARODOWEJ STRATEGII

ONKOLOGICZNEJ

Ramy finansowe Narodowej Strategii Onkologicznej określające zasady wieloletniego

finansowania realizacji polityki rozwoju ujęte są w przepisach o finansach publicznych.

Ponadto ustawa o Narodowej Strategii Onkologicznej w art. 8 ust. 1 i 2 wskazuje, iż NSO

finansowana jest ze środków publicznych, jak również może być finansowana ze

środków innych niż publiczne, w przypadku gdy taki sposób finansowania wynika

z harmonogramu wdrażania NSO. Katalog źródeł finansowania określa art. 5 ust. 1

ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634,

z późn. zm.), w którym obok środków budżetu państwa znalazły się m.in. środki

z budżetu UE oraz programów wspólnotowych. Jednocześnie w myśl art. 136 ust. 1 i 2

ustawy 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustawa budżetowa może określać,

w ramach limitów wydatków na rok budżetowy, limity wydatków na programy

wieloletnie, natomiast ust. 2 stanowi, iż programy wieloletnie są ustanawiane przez

Radę Ministrów w celu realizacji strategii przyjętych przez Radę Ministrów.

Z punktu widzenia efektywności Narodowej Strategii Onkologicznej oraz zachowania

ciągłości podjętych działań, konieczne jest włączenie do NSO kierunków interwencji

realizowanych dotychczas w ramach NPZChN. Z dniem wejścia w życie uchwały Rady

Ministrów w sprawie Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020 – 2030 utraci moc

uchwała nr 208 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia

programu wieloletniego na lata 2016‒2024 pod nazwą „Narodowy Program Zwalczania

Chorób Nowotworowych”. Jednocześnie środki finansowe dotychczas przeznaczone na

realizację NPZChN stają się środkami na realizację NSO, w zakresie, odpowiadającym

zadaniom NPZChN, z tym że począwszy od 2021 r., zarówno środki bieżące, jak

i majątkowe, zostaną zwiększone do łącznego poziomu 450 mln zł, natomiast od 2024 r.

do poziomu 500 mln zł rocznie.

Podsumowując – planowane nakłady z budżetu państwa na realizację działań

przewidzianych w ramach NSO nie mogą być w poszczególnych latach wyższe niż







w roku 2020 – 250 mln zł,

w latach 2021 – 2023 – 450 mln zł rocznie,

w latach 2024 – 2030 – 500 mln zł rocznie.

W sytuacji, kiedy Minister Zdrowia będzie dysponował w swojej części oszczędnościami

w danym roku budżetowym, może, za zgodą Ministra Finansów, zwiększyć środki

finansowe na NSO.

Zwiększenie środków przeznaczone będzie na pokrycie zapotrzebowania w najbardziej

newralgicznych, niedofinansowanych albo nowych strategicznych obszarach,

określonych w Narodowej Strategii Onkologicznej. Według bieżących szacunków

realizacja postanowień Narodowej Strategii Onkologicznej zostanie w całości

sfinansowana w ramach zwiększonych nakładów na ochronę zdrowia wynikających

z tzw. „ustawy 6%” – planowany wzrost nakładów na służbę zdrowia został

zagwarantowany przez nowelizację ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach

opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 131c), czyli tzw. ustawy

6 %. Postanowienia ustawy gwarantują, że w 2024 r. na finansowanie ochrony zdrowia

przeznaczane będą środki w kwocie nie niższej niż 6 % produktu krajowego brutto.

Poza wydatkami ponoszonymi bezpośrednio w ramach realizacji NSO ze środków

budżetu państwa w części 46 – zdrowie (wymienionymi powyżej), realizacja wielu

działań będzie wiązać się z ponoszeniem nakładów na onkologię np. w ramach zadań

bieżących przewidzianych dla jednostek podległych i nadzorowanych, które zostaną

ujęte w budżetach wewnętrznych tych jednostek lub zostaną ujęte w skutkach regulacji

prawnych będących wynikiem realizacji NSO. Do przykładów takich działań można

zaliczyć









działania Ministra Zdrowia, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego i jednostek

podległych w zakresie jakości kształcenia w onkologii,

działania Narodowego Funduszu Zdrowia np. związane z narzędziami

motywacyjnymi dla zespołów POZ w ramach badań przesiewowych,

wprowadzeniem finansowanych ze środków publicznych badań przesiewowych,

czy też rozszerzania wykazu leków refundowanych w terapiach onkologicznych,

działania Ministra Zdrowia i ABM w zakresie opracowania i wdrożenia rozwiązań

legislacyjnych np. dotyczących Krajowej Sieci Onkologicznej, badań klinicznych,

czy też biobankowania,

działania ABM związane ze wspieraniem rozwoju Centrów Badań Klinicznych

przy wybranych uniwersyteckich ośrodkach akademickich i ośrodkach

onkologicznych itd.

Minister właściwy do spraw zdrowia wskaże w rocznych zestawieniach działań,

przyjmowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia po przyjęciu przez Rząd

ustawy budżetowej na dany rok budżetowy, podział środków finansowych pomiędzy

poszczególne obszary NSO i działania oraz sposób i zakres ich realizacji.

Realizacja działań, w szczególności mających charakter zakupów inwestycyjnych, będzie

dokonywana w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1843)4). Minister właściwy do spraw zdrowia wskaże w rocznych

Ustawa utraciła moc na podstawie art. 89 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Przepisy wprowadzające

ustawę – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. poz. 2020), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.

4)

zestawieniach działań sposób dokonywania zakupów inwestycyjnych, tj. czy zakupy

będą dokonywane indywidualnie przez realizatorów, czy w drodze zakupów wspólnych

organizowanych i prowadzonych przez jednostkę podległą ministrowi właściwemu do

spraw zdrowia, właściwą ze względu na prowadzenie postępowań o udzielenie

zamówień publicznych.

Minister właściwy do spraw zdrowia może powierzyć realizację poszczególnych zadań

lub działań z zakresu NSO

1) wskazanej przez siebie komórce organizacyjnej urzędu obsługującego ministra

właściwego do spraw zdrowia;

2) jednostce podległej ministrowi właściwemu do spraw zdrowia lub przez niego

nadzorowanej, na podstawie upoważnienia, w którym określa się rodzaj zadania

lub działania powierzonego jednostce do realizacji oraz okres realizacji zadania

lub działania;

3) realizatorowi niebędącemu jednostką, o której mowa w pkt 1 i 2, który został

wskazany w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 20 ust. 1

ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1555);

4) realizatorowi niebędącemu jednostką, o której mowa w pkt 1 i 2, wybranemu

w trybie konkursu ofert, o którym mowa w art. 48b ustawy z dnia 27 sierpnia

2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) .

Minister właściwy do spraw zdrowia, przy realizacji działań NSO, będzie miał na

względzie potrzeby zdrowotne w poszczególnych regionach Polski, biorąc pod uwagę

m. in. Mapy potrzeb zdrowotnych, o których mowa w art. 95a ust. 1 i 6 ustawy z dnia

27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych tak, aby w miarę możliwości stopniowo zmniejszać nierówności w dostępie

do usług zdrowotnych w poszczególnych województwach.

Obecnie ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1710), która

weszła w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.

Wykaz skrótów

ABM

AOS

AOTMiT

DiLO

KSO

MZ

NFZ

NIL

NIZP-PZH

NPZChN

NSO

PBP

PO WER

POZ

PTHiT

PTO

UE

Agencja Badań Medycznych

Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego

Krajowa Sieć Onkologiczna

Ministerstwo Zdrowia

Narodowy Fundusz Zdrowia

Naczelna Izba Lekarska

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny

Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych

Narodowa Strategia Onkologiczna

Program Badań Przesiewowych raka jelita grubego

Program Operacyjny Wiedza, Edukacja, Rozwój

Podstawowa Opieka Zdrowotna

Polskie Towarzystwo Hematologii i Transfuzjologii

Polskie Towarzystwo Onkologiczne

Unia Europejska

Bibliografia

1. World Health Organisation. National cancer control programmes: policies and managerial

guidelines. Geneva: World Health Organisation; 2002.

2. Albreht T, Jelenc M, Gorgojo L. From “on paper” to “into action”: development of Nation-al

Cancer Control Programmes in the EU. In: Martin-Moreno JM, Albreht T, Rados Krnel S, eds.

Boosting Innovation and Cooperation in European Cancer Control. Ljubljana: Na-tional Institute

of Public Health of the Republic of Slovenia & World Health Organisation on behalf of the

European Observatory on Health Systems and Policies; 2013:209–42.

3. European Commission. White Paper On A Strategy for Europe on Nutri-tion, Overweight and

Obesity related health issues. Brussels: European Com-mission; 2007: 279

4. International Agency for the Research on Cancer. European Code Against Cancer. Lyon

International Agency for the Research on Cancer; 2014. Available from: http://c a n-cer-code-

europe.iarc.fr

5. von Karsa L, Anttila A, Primic Žakelj M, de Wolf C, Bielska-Lasota M, Törnberg S, Segnan N.

Stockholm statement on successful implementation of population-based cancer screening

programmes. Annex 1a. In: European guidelines for quality assurance in breast cancer screening

and diagnosis. Fourth edition, Supplements. Perry N, Broeders M, de Wolf C, Törnberg S, Holland

R, von Karsa L (eds.). Luxembourg: European Commission, Office for Official Publications of the

European Union; 2013: 123–28

6. Lynge E, Tornberg S, von Karsa L, et al. Determinants of successful implementation of

population-based cancer screening programmes. Eur J Cancer 2012; 48 (5):743–48.

7. International Agency for Research on Cancer. World Cancer Report. Chapter 4.8 (Screening –

Implementation). In: World Cancer Report. Stewart BW, Wild CW, eds. Lyon: International

Agency for Research on Cancer; 2014: 330–36

8. Haward R. Organising a comprehensive framework for cancer control. In: Coleman MP, Alexe

DM, Albreht T, Mckee M, eds. Responding to the challenge of cancer in Europe. Lju-bljana

Institute of Public Health of the Republic of Slovenia and European Observatory on health

Systems and Policies; 2008: 113–34.

9. Borras JM, Albreht T, Audisio R et al. Policy Statement on Multidisciplinary cancer care in

Europe: an European Action Against Cancer consensus group. Eur J Cancer 2014; 50 (3):475–80.

10. De Angelis R, Sant M, Coleman MP et al. Cancer Survival in Europe in the first decade of the 21st

century: results of the EUROCARE 5 study. Lancet Oncol 2014; 15 (1):23–34.

11. Grassi L et al. Psychological factors affecting oncology conditions. In: Porcelli P, Sonino N, eds.

Psychological factors affecting medical conditions. A proposal for a new classification. Basel

Karger Press; 2007:57–71.

12. Institute of Medicine and National Research Council of the National Academies. Cancer care for

the whole patient: Meeting psychosocial health needs. Washington D.C.: The National Academies

Press; 2007.

13. Butow P, Baile WF. Communication in cancer care: a cultural perspective. In: L. Grassi L, Riba M,

eds. Clinical Psycho-Oncology: An International Perspective. Chichester UK: John Wiley & Sons,

Ltd.; 2012: 297–310.

14. Faller H, Schuler M, Richard M, Heckl U, Weis J, Küffner R. Effects of psycho-oncologic

interventions on emotional distress and quality of life in adult patients with cancer: systematic

review and meta-analysis. J Clin Oncol 2013; 31:782–93

15. CDC – Cancer Prevention and Control (USA). A National Action Plan for Cancer Survivorship

Advancing Public Health Strategies. Available from

http://www.cdc.gov/cancer/survivorship/what_cdc_is_doing/action_plan.htm

16. Supporting National Cancer Control Planning: A toolkit for civil society organisations (CSOS).

Geneva: UICC; 2012.

17. Martin-Moreno J, Harris M, Gorgojo L, Clark D, Normand C, Centeno C. Palliative Care in the

European Union. Brussels: European Parliament, Economic and Scientific Policy Department;

2008. Available from

http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/studies/download.do?file=21421

18. Sant M, Capocaccia R, Forman D, Rosso S, Trama A, Siesling S, et al. Information for action

building a unified European Cancer Information System to bolster cancer control. In: MartinMoreno JM, Albreht T, Rados-Krnel S, eds. Boosting innovation and cooperation in European

cancer control: key findings from the European Partnership for Action Against Cancer. Ljubljana

National Institute of Public Health of the Republic of Slovenia; 2013.

19. European Commission. European network of Cancer Registries. Available from

http://www.encr.eu/index.php/activities/recommendations

20. International Agency for Research on Cancer. Eurocan plus report: feasibility study for

coordination of national cancer research activities. Ecancermedicalscience 2008; 2: 84. Available

from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3234055/

21. Government of France. Cancer Plan 2009–2013. Available from

http://www.epaac.eu/from_heidi_wiki/France_National_Cancer_Plan_English.pdf

22. Raport NIZP-PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania”, 2018, red. B.

Wojtyniak, P Goryński

23. Didkowska J, Wojciechowska U, Czaderny K, Olasek P, Ciuba A. Nowotwory złośliwe w Polsce

2017. Centrum Onkologii-Instytut, Warszawa 2019

24. Mańczuk M I wsp. Time trends in tobacco-attributable cancer mortality in Poland — direct

estimation method. Nowotwory. Journal of Oncology 2017;67(4):227-235

25. A Fihel, M M Muszyńska: The regional variation in tobacco smoking – attributable mortality in

Poland, 2006-2010. Przegląd epidemiologiczny 2015;69 (1): 87-92

§ 3. Wykonawcą Strategii jest minister właściwy do spraw zdrowia.

Załączniki

Załącznik

Harmonogram wdrażania Narodowej Strategii Onkologicznej na 2020 r.

Zmiana rozporządzenia w sprawie Lekarskiego Egzaminu Końcowego i LekarskoDentystycznego Egzaminu Końcowego w celu rozszerzenia zakresu egzaminów

o tematykę onkologiczną.

1.2

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

2020 r. (planowane

zakończenie prac w 2021 r.)

2020 r.

budżet Centrum Egzaminów

Medycznych w Łodzi

2020 r.

Poprawa świadomości dzieci i młodzieży w zakresie wpływu postaw

prozdrowotnych na choroby nowotworowe

Rozszerzenie zakresu prowadzonej powszechnej edukacji prozdrowotnej i promocji

zdrowego stylu życia przez wprowadzenie zajęć o zdrowiu (np. w ramach godzin

z wychowawcą).

2

2.1

2020 r.

budżet NSO (wydatki bieżące)

Ograniczenie zachorowalności na nowotwory przez redukcję czynników ryzyka, inwestycje w edukację i profilaktykę pierwotną

1.11

Przygotowanie rozwiązań legislacyjnych w sprawie umiejętności lekarskich, które

pozwolą na certyfikowanie konkretnych czynności profilaktycznych, diagnostycznych

i terapeutycznych.

Zmiana programu stażu podyplomowego dla lekarzy wprowadzającego

obowiązkowe szkolenia z profilaktyki onkologicznej, walki z bólem oraz komunikacją

pomiędzy lekarzem a pacjentem i jego rodziną, w tym zagadnień związanych z trudną

diagnozą, proponowaniem i omawianiem procesów terapeutycznych,

informowaniem o stanie zdrowia pacjenta.

Źródła finansowania działań

Monitor Polski

1.9

Dostosowanie struktury kadry medycznej do lepszego zaspokajania potrzeb

pacjentów w obszarze onkologii przez zwiększenie zasobów kadrowych oraz

jakości kształcenia

1

Termin realizacji

Poprawa sytuacji kadrowej i jakości kształcenia w dziedzinie onkologii

DZIAŁANIE

Lp.

Harmonogram wdrażania Narodowej Strategii Onkologicznej

na rok 2020

W 2020 r. wprowadzimy opłatę od napojów z dodatkiem substancji o właściwościach

słodzących oraz kofeiny lub tauryny mającą na celu promocję prozdrowotnych

wyborów konsumentów.

Wdrożenie regulacji prawnych wspierających politykę antytytoniową

Modyfikacja programu profilaktyki chorób odtytoniowych (w tym przewlekłej

obturacyjnej choroby płuc POChP) celem dostosowania do wyzwań określonych

w mapach potrzeb zdrowotnych.

Zwiększenie zaangażowania zespołów POZ i medycyny pracy w poprawę

zgłaszalności na badania przesiewowe

Opracowywanie rozwiązań mających na celu wdrożenie narzędzi motywacyjnych

dla zespołów POZ mające na celu objęcie „lokalnych” populacji osób z grup

podwyższonego ryzyka badaniami przesiewowymi.

4.1

5.2

6.

6.1

8.

8.1

2020 r. (planowane

zakończenie prac w 2021 r.)

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

Zwiększenie poziomu zgłaszalności na badania przesiewowe oraz poprawa jakości badań

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

budżet NSO (wydatki bieżące)

Monitor Polski

2020 r. (planowane

zakończenie prac w 2021 r.)

2020 r.

Przygotowanie rozwiązań legislacyjnych celem rozpoczęcia procesu szczepień

przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

4

Wdrożenie regulacji prawnych wspierających zdrowe odżywianie

Wprowadzenie refundacji szczepień przeciwko ludzkiemu wirusowi

brodawczaka (HPV) dla chłopców i dziewcząt w wieku dojrzewania

3.1

5

2020 r.

Zwiększenie zasięgu kampanii społecznych o 50% przez standaryzację

i intensyfikację działań mających na celu edukację prozdrowotną i promocję

zdrowego stylu życia, w zakresie

- promocji aktywności fizycznej i zdrowych wyborów żywieniowych,

- promocji życia wolnego od tytoniu,

- zwiększania świadomości skutków promieniowania UV.

2020 r.

Poprawa świadomości osób dorosłych w zakresie wpływu postaw

prozdrowotnych na choroby nowotworowe

3.

§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia2).

1)

2)

W brzmieniu ustalonym przez § 1 uchwały nr 24 Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia

programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. poz. 216), która weszła w życie z dniem

25 lutego 2021 r.

Uchwała została ogłoszona w dniu 18 lutego 2020 r.

Załącznik do programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030

Rozszerzenie zakresu i wprowadzenie nowych metod badań przesiewowych

11.

2020 r.

2020 r.

2020 r.

2020 r.

2020 r.

2020 r.

budżet NSO (wydatki bieżące)

budżet NSO (wydatki bieżące)

budżet NSO (wydatki bieżące)

budżet NSO (wydatki bieżące)

budżet NSO (wydatki bieżące)

budżet NSO (wydatki bieżące)

budżet NSO (wydatki bieżące)

i środki Narodowego Funduszu

Zdrowia

budżet NSO (wydatki bieżące)

Zwiększenie udziału pacjentów onkologicznych i hematologicznych

w badaniach klinicznych

Opracowywanie i wdrożenie rozwiązań legislacyjnych dotyczących badań

klinicznych.

13.1

2020 r. (planowane

zakończenie prac w 2021 r.)

budżet Agencji Badań

Medycznych (w ramach działań

bieżących)

Zwiększenie potencjału badań naukowych i projektów innowacyjnych w Polsce w celu umożliwienia pacjentom

korzystania z najskuteczniejszych rozwiązań diagnostyczno-terapeutycznych

Poprawa jakości realizowanych w Polsce badań przesiewowych

Prowadzenie programów szkoleniowych (dobrowolna certyfikacja kolposkopistów

oraz dobrowolna certyfikacja cytodiagnostów realizujących „Program profilaktyki

raka szyjki macicy”).

Koordynowanie i monitorowanie jakości profilaktyki, szczególnie w kierunku

nowotworów: piersi, szyjki macicy oraz jelita grubego.

13.

12.7

12.5

12.

11.4

Prowadzenie programu badań przesiewowych raka jelita grubego.

Prowadzenie programu opieki nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie

uwarunkowanego ryzyka zachorowania na wybrane nowotwory złośliwe.

Prowadzenie pilotażu testu FIT jako testu alternatywnego dla kolonoskopii (drugi

wybór dla osób niewyrażających zgody na kolonoskopię ad hoc).

11.3

11.2

Prowadzenie pilotażu badań HPV-DNA.

2020 r.

2020 r.

Monitor Polski

11.1

Prowadzenie kampanii społecznych i działalność infolinii (NFZ/ ośrodki

onkologiczne) ukierunkowane na zwiększenia świadomości Polaków w zakresie

korzyści z przeprowadzania regularnych badań przesiewowych.

Realizacja pilotażu metod zwiększania udziału w badaniach profilaktycznych

mammograficznych i cytologicznych (w wybranych województwach/regionach).

10.1

10.3

Wypracowanie efektywnych metod uświadamiania Polakom konieczności

i korzyści z realizacji badań przesiewowych

10.

Załącznik do programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030

Realizacja projektu szkoleniowego pt. „Akademia Badań Klinicznych – rozwój

kompetencji badawczych w podmiotach leczniczych świadczących usługi szpitalne

oraz lekarzy zatrudnionych w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej”.

Zapewnienie dostępu do innowacyjnych terapii w onkologii i hematologii

14.1

16.

2020 r.

Rozszerzanie wykazu leków refundowanych w terapiach onkologicznych, oferując

pacjentom sukcesywny wzrost dostępu do najnowszych metod terapeutycznych.

16.3

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

oraz środki Narodowego

Funduszu Zdrowia

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

budżet Ministra Nauki

i Szkolnictwa Wyższego

(w ramach działań bieżących)

budżet Agencji Badań

Medycznych

budżet Agencji Badań

Medycznych (w ramach działań

bieżących)

2020 r.

2020 r.

budżet Ministra Zdrowia

(w ramach działań bieżących)

oraz środki Narodowego

Funduszu Zdrowia

budżet Narodowego Funduszu

Zdrowia

– 69 –

17.2

Realizacja programu pilotażowego Krajowej Sieci Onkologicznej.

17.1

Wdrożenie nowego modelu organizacyjnego opieki nad pacjentami („Cancer Units”)

dla kluczowych nowotworów: płuca, jelita grubego, nowotworów ginekologicznych

i urologicznych.

Wdrożenie kompleksowej i koordynowanej opieki onkologicznej w Polsce

17.

Monitor Polski

Poprawa organizacji systemu opieki onkologicznej przez zapewnienie pacjentom dostępu do najwyższej jakości procesów diagnostycznoterapeutycznych oraz kompleksowej opieki na całej „ścieżce pacjenta”

2020 r.

Wprowadzenie rozwiązań legislacyjnych umożliwiających skrócenie czasu dostępu

chorych do innowacyjnych terapii.

16.1

2020 r. (planowane

zakończenie prac w 2021 r.)

Opracowywanie i wdrożenie rozwiązań legislacyjnych o biobankowaniu.

2020 r. (planowane

zakończenie prac w 2022 r.)

2020 r.

14.3

Poprawa organizacji systemu badań naukowych w onkologii

13.2

14.

Nowelizacja prawa farmaceutycznego w celu częściowego publicznego udostępnienia

bazy Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych (CEBK).

Załącznik do programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030

Opracowanie standardów i wytycznych postępowania diagnostycznoterapeutycznego

Opracowywanie i wprowadzenie wytycznych postępowania diagnostycznoterapeutycznego i standardów organizacyjnych w kluczowych nowotworach

złośliwych.

Realizacja działań na rzecz poprawy wyników leczenia dzieci i młodzieży

z wykrytymi nowotworami, kontroli jakości opieki onkologicznej.

Poprawa organizacji monitorowania potrzeb zdrowotnych w zakresie

onkologii

18.1

19.

19.1

21.4

22.

Realizacja inwestycji infrastrukturalnych oraz modernizacja istniejących podmiotów

leczniczych, celem skuteczniejszego leczenia pacjentów onkologicznych

oraz poprawy standardu diagnostyki i leczenia chorych na nowotwory.

23.1.

Modernizacja infrastruktury i doposażenie podmiotów leczniczych

23.

Tworzenie, utrzymywanie i wspieranie rozwoju rejestrów narządowych oraz

rejestrów badań przesiewowych.

22.1

22.2

Utrzymywanie i wspieranie Krajowego Rejestru Nowotworów dla monitorowania

stanu epidemiologicznego i statusu opieki zdrowotnej chorób nowotworowych

w Polsce, w tym oceny jakości realizacji procedur w onkologii, a także bazy danych

dla badań przesiewowych raka jelita grubego oraz bazy obejmującej pełen zakres

danych dotyczących opieki nad pacjentem z rakiem płuca.

Finansowanie zakupu endoprotez dla dzieci chorych na nowotwory kości.

budżet NSO (wydatki

majątkowe), budżet Ministra

Zdrowia (dotacje), środki Unii

Europejskiej

budżet NSO (wydatki bieżące) /

Narodowy Instytut Onkologii–

Państwowy Instytut Badawczy

budżet NSO (wydatki bieżące) /

Narodowy Instytut Onkologii–

Państwowy Instytut Badawczy

budżet NSO (wydatki bieżące)

budżet NSO (wydatki bieżące)

środki Unii Europejskiej

środki Unii Europejskiej

– 70 –

2020 r.

2020 r.

2020 r.

2020 r.

2020 r.

2020 r. (planowane

zakończenie prac w 2021 r. )

2020 r.

Monitor Polski

21.5

Poprawa jakości życia pacjentów onkologicznych w trakcie i po zakończeniu

leczenia onkologicznego

Opracowanie standardów akredytacyjnych dla pracowni/zakładów patomorfologii

w zakresie udzielania świadczeń dla oddziałów onkologicznych, przygotowywanie

zakładów patomorfologii oraz wizytatorów akredytacyjnych do procesu

obowiązkowej akredytacji (szkolenia).

21.

Wdrożenie kryteriów jakości dla kluczowych funkcji diagnostycznych

w systemie opieki onkologicznej

18.

Załącznik do programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030

Rok

250 000 tys.

Razem (w zł)

160 000 tys.

Wydatki bieżące (w zł)

Planowane wydatki w 2020 r. (tylko budżet NSO)

23.2.

Wydatki majątkowe (w zł)

90 000 tys.

Realizacja inwestycji w uzupełnienie i wymianę wyeksploatowanych wyrobów

medycznych służących do kształcenia, diagnostyki i leczenia nowotworów, celem

zagwarantowania wykrywania większej liczby nowotworów we wczesnych stadiach

zaawansowania choroby, skuteczniejszego leczenia pacjentów onkologicznych oraz

poprawę jakości życia chorych na nowotwory.

2020 r.

budżet NSO (wydatki

majątkowe)

Załącznik do programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 19 sierpnia 2022 r.

Poz. 814

OBWIESZCZENIE

PREZESA RADY MINISTRÓW

z dnia 4 lipca 2022 r.

w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia programu wieloletniego

pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030

1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych

aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst uchwały nr 10 Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. poz. 189), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych

1)

uchwałą nr 24 Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2021 r. zmieniającą uchwałę w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. poz. 216);

2)

uchwałą nr 186 Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2021 r. zmieniającą uchwałę w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. poz. 1199).

2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity uchwały nie obejmuje

1)

§ 2 uchwały nr 24 Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. poz. 216), który stanowi

„§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.”;

2)

§ 2 uchwały nr 186 Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia programu

wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. poz. 1199), który stanowi

„§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.”.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 4 lipca 2022 r. (M.P. poz. 814)

UCHWAŁA NR 10

RADY MINISTRÓW

z dnia 4 lutego 2020 r.

w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030

Na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o Narodowej Strategii Onkologicznej (Dz. U. poz. 969)

Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 10 Rady Ministrów z dnia

4 lutego 2020 r. (M.P. z 2022 r. poz. 814)3)

Program wieloletni pn.

NARODOWA

STRATEGIA

ONKOLOGICZNA

na lata 2020-2030

2

3)

Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 uchwały nr 186 Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. poz. 1199), która weszła w życie

z dniem 31 grudnia 2021 r.

NARODOWA STRATEGIA ONKOLOGICZNA

Spis treści

Wprowadzenie ........................................................................................................................................ 4

Epidemiologia nowotworów i wyniki leczenia chorób nowotworowych w Polsce ........................ 7

Diagnoza stanu obecnego .......................................................................................................... 15

OBSZARY NARODOWEJ STRATEGII ONKOLOGICZNEJ ......................................................................... 20

1.

INWESTYCJE W KADRY ........................................................................................................ 22

2.

INWESTYCJE W EDUKACJĘ – PREWENCJA PIERWOTNA – STYL ŻYCIA ............................... 28

3.

INWESTYCJE W PACJENTA – PREWENCJA WTÓRNA .......................................................... 35

4.

INWESTYCJE W NAUKĘ I INNOWACJE ................................................................................. 42

5.

INWESTYCJE W SYSTEM OPIEKI ONKOLOGICZNEJ .............................................................. 48

MONITOROWANIE REALIZACJI NARODOWEJ STRATEGII ONKOLOGICZNEJ ....................................... 55

RAMY FINANSOWE NARODOWEJ STRATEGII ONKOLOGICZNEJ ......................................................... 56

Wykaz skrótów ..................................................................................................................................... 59

Bibliografia ............................................................................................................................................ 60