Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 13 października 2022 r. w sprawie ogłoszenia sprawozdania z realizacji Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym za lata 2020-21

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 18 listopada 2022 r.

Poz. 1095

OBWIESZCZENIE

MINISTRA KLIMATU I ŚRODOWISKA 1)

z dnia 13 października 2022 r.

w sprawie ogłoszenia sprawozdania z realizacji Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi

i wypalonym paliwem jądrowym za lata 2020–21

Na podstawie art. 57f ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1941 oraz

z 2022 r. poz. 974) ogłasza się sprawozdanie z realizacji Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi

i wypalonym paliwem jądrowym za lata 2020–21, stanowiące załącznik do obwieszczenia.

Minister Klimatu i Środowiska: A. Moskwa

1)

Minister Klimatu i Środowiska kieruje działem administracji rządowej – energia, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa

Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U.

poz. 1949).

Załącznik do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska

z dnia 13 października 2022 r. (M.P. poz. 1095)

MINISTERSTWO

KLIMATU I ŚRODOWISKA

Sprawozdanie z realizacji

Krajowego planu postępowania

z odpadami promieniotwórczymi

i wypalonym paliwem jądrowym

za lata 2020–21

SPIS TREŚCI

Wykaz skrótów i oznaczeń

3

1. Wprowadzenie

6

2. Wykonanie

8

Działanie 2.1.1.

8

Działanie 2.1.2.

8

Działanie 2.1.3.

9

Działanie 2.2.

9

Działanie 2.3.

10

Działanie 2.4.

11

Działanie 2.5.

14

3. Podsumowanie i wnioski

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ

A

B

BJiOR

Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna

C

D

DEJ

Departament Energii Jądrowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska

E

ECD

Elektronowy dichroizm kołowy (ang. electronic circular dichroism)

EK-10

Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze

badawczym EWA w latach 1958–1966

EJ

Elektrownia jądrowa

ERB

Eksploatacyjny Raport Bezpieczeństwa

F

G

GBq

Gigabekerel

GTRI

Inicjatywa Ograniczania Globalnych Zagrożeń (ang. Global Threat Reduction

Initiative)

H

I

IChTJ

Instytut Chemii i Techniki Jądrowej

IFR

Raport ze studium wykonalności przedsięwzięcia (ang. Investment Feasibility

Report)

J

K

KSOP

Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych

L

Ł

M

MAEA

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (ang. International Atomic Energy

Agency)

MEiN

Ministerstwo Edukacji i Nauki

MKiŚ

Ministerstwo Klimatu i Środowiska

MOX

Paliwo jądrowe powstałe z mieszaniny tlenków uranu i plutonu (ang. mixed

oxide fuel)

MR

Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze

badawczym MARIA

MWe

Megawat mocy elektrycznej

MWh

Megawatogodzina

MWt

Megawat mocy cieplnej

N

NCBiR

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

NCBJ

Narodowe Centrum Badań Jądrowych

NCN

Narodowe Centrum Nauki

NEA

Agencja Energii Jądrowej OECD (ang. Nuclear Energy Agency)

NFOŚiGW

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

NSPOP

Nowe składowisko powierzchniowe odpadów promieniotwórczych

O

OECD

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organization for

Economic Co-operation and Development)

OEJ

Obiekt Energetyki Jądrowej

OOŚ

Ocena oddziaływania na środowisko

OR Polatom

Ośrodek Radioizotopów Polatom

P

PAA

Państwowa Agencja Atomistyki

PIG-PIB

Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy

PPEJ

Program polskiej energetyki jądrowej

PURL

Polskie Podziemne Laboratorium Badawcze (ang. Polish Underground Research

Laboratory)

R

S

SAR

Raport bezpieczeństwa (ang. Safety assessment report)

SGOP

Składowisko głębokie odpadów promieniotwórczych

SOOŚ

Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko

T

TBq

Terabekerel

tHM

Tona metali ciężkich (uranowców) (ang. tons of heavy metal)

TWh

Terawatogodzina

U

W

WWR

Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze

badawczym EWA w latach 1966–1995

V

VCD

Wibracyjny dichroizm kołowy (ang. vibrational circular dichroism)

Z

ZUOP

Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej – ,,Zakład Unieszkodliwiania

Odpadów Promieniotwórczych”

1. WPROWADZENIE

Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym (dalej

Krajowy plan) ustanowiono uchwałą nr 195 Rady Ministrów z dnia 16 października 2015 r. w sprawie

„Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym”

(M.P. poz. 1092).

Uchwałą nr 154 Rady Ministrów z dnia 21 października 2020 r. w sprawie aktualizacji „Krajowego

planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym” (M.P.

poz. 1070) przyjęto jego aktualizację.

Celem Krajowego planu jest zapewnienie w Polsce efektywnego i bezpiecznego postępowania

z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz zapewnienie rozwoju

i wdrożenia ogólnokrajowego, spójnego, zintegrowanego i zrównoważonego systemu postępowania

obejmującego wszystkie kategorie odpadów promieniotwórczych wytwarzanych w kraju.

Krajowy plan określa działania i wyznacza zadania, które umożliwią osiągnięcie założeń polityki

państwa w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym,

ze szczególnym uwzględnieniem zasady transparentności oraz zapewnienia udziału społeczeństwa

w podejmowaniu kluczowych decyzji.

Krajowy plan przewiduje bezpieczne i odpowiednio zabezpieczone postępowanie ze wszystkimi

kategoriami odpadów promieniotwórczych wytworzonych w Polsce, od ich wytworzenia do

składowania i monitoringu zamkniętego składowiska.

Kluczowymi zadaniami Krajowego planu są















zapewnienie bezpiecznej eksploatacji Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych

w Różanie do czasu jego zamknięcia;

przygotowanie do zamknięcia i zamknięcie Krajowego Składowiska Odpadów

Promieniotwórczych w Różanie;

wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji NSPOP;

wytypowanie bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych

i budowa składowiska;

modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem

jądrowym oraz z likwidacji elektrowni jądrowych;

stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami

promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym;

przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych

w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem.

Dla zapewnienia koordynacji realizacji Krajowego planu powołano przy ministrze właściwym do

spraw energii Zespół do spraw realizacji Krajowego planu postępowania z odpadami

promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. Podobnie jak w przypadku zespołu, który

zajmował się opracowaniem Krajowego planu, w jego skład weszli przedstawiciele urzędów

i instytucji związanych z gospodarką odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.

Zgodnie z art. 57f ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1941,

z późn. zm.) minister właściwy do spraw energii opracowuje, co dwa lata, w terminie do dnia

30 czerwca danego roku, sprawozdanie z realizacji krajowego planu postępowania z odpadami

i przedstawia je Radzie Ministrów.

Sprawozdanie za lata 2015–17 zostało przygotowane, przyjęte przez Radę Ministrów i ogłoszone

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” jako załącznik do obwieszczenia

Ministra Energii z dnia 8 lutego 2019 r. w sprawie ogłoszenia sprawozdania z realizacji Krajowego

planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym za lata 2015–17

(M.P. poz. 238).

Sprawozdanie za lata 2018–19 zostało przygotowane, przyjęte przez Radę Ministrów i ogłoszone

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” jako załącznik do obwieszczenia

Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 19 listopada 2020 r. w sprawie ogłoszenia sprawozdania

z realizacji Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem

jądrowym za lata 2018–19 (M.P. poz. 1197).

Obecne sprawozdanie obejmuje lata 2020–21, to jest kolejne dwa lata z realizacji Krajowego planu.

Do jego opracowania włączono instytucje zaangażowane bezpośrednio w jego realizację: PAA,

instytuty naukowo-badawcze oraz ZUOP.

Realizowany Krajowy plan przedstawiony został w obszarze 5 działań w nim wymienionych według

stanu na dzień 31 grudnia 2021 r.

2. WYKONANIE

2.1. ZADANIA W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z

PROMIENIOTWÓRCZYMI NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNYMI

ODPADAMI

2.1.1. Zapewnienie bezpiecznej eksploatacji Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych

w Różanie do czasu jego zamknięcia

Celem podejmowanych działań jest zapewnienie bezpiecznego funkcjonowania KSOP w Różanie do

czasu jego zamknięcia.

Odpowiedzialni za realizację



minister właściwy do spraw energii – organ wiodący;



minister właściwy do spraw środowiska;



ZUOP.

Zadanie w trakcie realizacji

1. Uzyskanie zatwierdzenia ERB przez zmianę zezwolenia Prezesa PAA na eksploatację KSOP.

ZUOP w roku 2021 złożył wniosek do Prezesa PAA o zmianę zezwolenia na eksploatację KSOP wraz ze

zaktualizowanym Eksploatacyjnym Raportem Bezpieczeństwa dla KSOP w Różanie. Wniosek jest

rozpatrywany.

2. Przygotowanie koncepcji wydobycia nieprzetworzonych odpadów historycznych.

Realizacja zadania została rozpoczęta w 2020 r. przez stworzenie w ZUOP wewnętrznego zespołu do

spraw opracowania koncepcji wydobycia nieprzetworzonych odpadów historycznych. Zespół

przeanalizował dostępne opracowania i dane dotyczące odpadów historycznych oraz zidentyfikował

niezbędne działania. Zespół uwzględnił harmonogram realizacji zadań ZUOP (zapisanych w Krajowym

planie), aspekt odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska oraz kwestie

ekonomiczne.

Z uwagi na fakt, iż najrozsądniejszym rozwiązaniem wydaje się, aby działania związane z wydobyciem

odpadów historycznych były finansowane w ramach programu wieloletniego dotyczącego likwidacji

KSOP, ZUOP sugeruje zmianę terminów wydobycia odpadów na okres po zamknięciu KSOP.

W związku z powyższym proponuje się w następnej aktualizacji Krajowego planu wydłużenie terminu

wydobycia odpadów historycznych o co najmniej 9 lat, a datę rozpoczęcia zadania należy skorelować

z datą zamknięcia składowiska. Czas niezbędny do wydobycia odpadów historycznych jest zgodny

z opracowanym Raportem na temat bezpieczeństwa zamknięcia składowiska.

2.1.2. Przygotowanie do zamknięcia

Promieniotwórczych w Różanie

i

zamknięcie

Krajowego

Składowiska

Odpadów

Celem podejmowanych działań jest przygotowanie do zamknięcia KSOP w Różanie w związku

z wypełnieniem jego pojemności, a następnie jego ostateczne zamknięcie i długotrwały monitoring.

Odpowiedzialni za realizację



minister właściwy do spraw energii – organ wiodący;



minister właściwy do spraw środowiska;



ZUOP.

Zadanie w trakcie realizacji

ZUOP w latach 2020–2021 kontynuował pobieranie próbek powietrza z dwóch obiektów (2 i 3),

w których przechowywane są odpady wymagające dalszego postępowania przed zamknięciem

składowiska. Filtry w obiektach, w których zainstalowano urządzenia do poboru powietrza,

poddawane są okresowo wymianie i analizie. Analiza składu powietrza z wnętrza tych obiektów ma

na celu określenie warunków radiologicznych w nich panujących i przygotowanie do bezpiecznego

otworzenia obiektów i ewentualnego wydobycia znajdujących się w nich odpadów, posegregowania

ich, a następnie przetworzenia.

2.1.3. Wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego

odpadów promieniotwórczych

W związku z zapełnieniem i wynikającym z tego planowanym zamknięciem istniejącego KSOP w Różanie

jest konieczne znalezienie lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji NSPOP, z uwzględnieniem

potrzeb wynikających z rozwoju energetyki jądrowej w Polsce.

Odpowiedzialni za realizację



minister właściwy do spraw energii – organ wiodący;



minister właściwy do spraw środowiska;



ZUOP.

Zadanie w trakcie realizacji

W latach 2020–2021 przedstawiciele DEJ uczestniczyli wraz z ZUOP w wizjach lokalnych oraz

w spotkaniach z władzami gmin potencjalnych lokalizacji. Stan epidemii wywołany rozprzestrzenianiem

się wirusa SARS-CoV-2 w Polsce ograniczył działania w zakresie realizacji tego zadania.

W 2020 r. odstąpiono od umowy z NFOŚiGW na realizację zadania państwowej jednostki budżetowej

pn. „Wstępne rozpoznanie geologiczno-inżynierskie 4 lokalizacji składowiska odpadów

promieniotwórczych nisko- i średnioaktywnych krótkożyciowych”. Rozpoczęto zaś prace nad

realizacją przedmiotowego zadania w ramach Państwowej Służby Geologicznej.

2.2. PRZYGOTOWANIE DO BUDOWY SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO

ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH, W TYM REALIZACJA PROGRAMU

POLSKIEGO PODZIEMNEGO LABORATORIUM BADAWCZEGO –

WYTYPOWANIE JEGO BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI

Celem prac w tym zakresie jest docelowo znalezienie optymalnej lokalizacji składowiska głębokiego

i jego budowa.

Odpowiedzialni za realizację



minister właściwy do spraw energii – organ wiodący;



minister właściwy do spraw środowiska;



ZUOP;



PIG-PIB;



instytuty naukowe i badawcze.

Poz. 1095

Zadanie w trakcie realizacji

W omawianym okresie nie wykonano nowej analizy, dokonywano jednak bieżącej wstępnej oceny

możliwości budowy głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych w różnych

rekomendowanych obszarach oraz monitorowano możliwość pojawienia się nowych obszarów.

Monitorowano też postępy i sytuację w zakresie budowy głębokiego składowiska odpadów

promieniotwórczych w innych krajach.

2.3.

MODYFIKACJA

ZASAD

POSTĘPOWANIA

Z

ODPADAMI

PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ

LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH

Celem tego zadania jest stworzenie systemu finansowania postępowania z odpadami i wypalonym

paliwem jądrowym, zapewniającego spójne, niezawodne i zrównoważone postępowanie z odpadami

promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym teraz i w przyszłości.

Odpowiedzialni za realizację



minister właściwy do spraw energii – organ wiodący;



Prezes PAA.

Zadanie w trakcie realizacji

W omawianym okresie monitorowano sytuację w zakresie systemów finansowania postępowania

z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w różnych krajach posiadających

rozwiniętą energetykę jądrową, szczególnie koncentrując się na zmianach mających te systemy

usprawnić.

PAA

W latach 2020–2021 zostały znowelizowane i zaktualizowane rozporządzenia wykonawcze do ustawy

z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, m.in.

 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 2021 r. w sprawie przypadków, w których

działalność związana z narażeniem na promieniowanie jonizujące nie wymaga zezwolenia,

zgłoszenia albo powiadomienia, oraz przypadków, w których może być wykonywana na podstawie

zgłoszenia albo powiadomienia (Dz. U. poz. 796),

 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2020 r. w sprawie ochrony przed

promieniowaniem jonizującym pracowników zewnętrznych narażonych podczas pracy na terenie

kontrolowanym lub nadzorowanym (Dz. U. poz. 2313),

 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie

podstawowych wymagań dotyczących terenów kontrolowanych i nadzorowanych (Dz. U. poz. 2303),

 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 2021 r. w sprawie przypadków, w których

wykonywanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące pochodzące od

naturalnych izotopów promieniotwórczych nie wymaga powiadomienia (Dz. U. poz. 627).

Rozporządzenia te w swoim zakresie nakładają nowe obowiązki na jednostki organizacyjne

postępujące z odpadami promieniotwórczymi. Realizacja ww. zadania była realizowana w ramach

bieżącego budżetu PAA i nie powodowała dodatkowych kosztów.

2.4. STWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCEGO

POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM

PALIWEM JĄDROWYM

Celem zadania jest ustalenie i wykonanie programu naukowo-badawczego dotyczącego

postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, przy uwzględnieniu

posiadanych środków finansowych oraz włączeniu polskich ekspertów i naukowców z instytutów

naukowych i badawczych, jak również specjalistów z zakresu postępowania z odpadami

promieniotwórczymi z krajowego przemysłu.

Odpowiedzialni za realizację



minister właściwy do spraw energii;



ZUOP;



instytuty naukowe i badawcze.

Zadanie w trakcie realizacji

W 2021 r. udało się pozyskać środki NFOŚiGW na realizację zadania. Jego realizacja rozpocznie się od

roku 2023.

ZUOP

Przygotowania ZUOP do realizacji zadania zostały rozpoczęte przez stworzenie w 2020 r.

wewnętrznego zespołu do spraw opracowania programu badawczo-rozwojowego ZUOP. Zespół

zidentyfikował niezbędne działania, uwzględniając aspekty ekonomiczne oraz bezpieczeństwo ludzi

i środowiska. Na podstawie prac zespołu opracowano następujące założenia, które będą niezbędne

do opracowania strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych

1) określenie programów badawczo-rozwojowych do realizacji poszczególnych celów przedstawionych

w Krajowym planie;

2) wskazanie środków finansowych niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonych celów;

3) określenie zapotrzebowania na infrastrukturę badawczo-rozwojową;

4) określenie zasobów ludzkich oraz ich kompetencji;

5) określenie obszarów, w których współpraca z krajowymi oraz zagranicznymi podmiotami byłaby

korzystna do realizacji przedstawionych celów;

6) identyfikacja obszarów, w których istnieje potrzeba zarządzania wiedzą.

Ponadto w 2020 r. ZUOP wraz z Instytutem Chemicznej Przeróbki Węgla oraz IChTJ współpracowali

w zakresie przygotowania projektu budowy doświadczalnej instalacji termicznego przetwarzania

odpadów promieniotwórczych. W wyniku współpracy powstał raport obejmujący m.in. następujące

zagadnienia

a) ocenę zasadności budowy doświadczalnej instalacji,

b) opis techniczny, organizacyjny oraz finansowy sposobu działania instalacji doświadczalnej,

c) określenie obszarów innowacyjności doświadczalnej instalacji.

Strony ustaliły, że ze względu na to, iż prace przemysłowe oraz prace rozwojowe obejmujące budowę

pilotażowej instalacji wymagają znacznych nakładów finansowych, to niezbędne są dalsze prace

w kierunku znalezienia źródeł finansowania projektu.

IChTJ

Instytut na bieżąco pracował nad tworzeniem programów naukowo-badawczych dotyczących

postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.

W latach 2020–2021 IChTJ realizował projekty badawcze dotyczące postępowania z odpadami

promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. W obrębie prac statutowych instytutu

realizowanych w ramach dofinansowania MNiSW wydzielono grupę prac badawczych związanych

z chemicznymi aspektami energetyki jądrowej. Są to przede wszystkim zagadnienia dotyczące

przetwarzania odpadów promieniotwórczych i zagospodarowania paliwa jądrowego, a także rozwoju

paliw do reaktorów przyszłych generacji prowadzącego do zamknięcia cyklu paliwowego i redukcji

ilości wytwarzanych odpadów promieniotwórczych.

Oprócz prac wykonywanych w ramach dotacji statutowej, w latach 2020–2021 ICHTJ prowadził

w tematyce zagospodarowania odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego

projekty współfinansowane przez Euratom w programie UE Horyzont 2020, MAEA, a także instytucje

krajowe – NCBiR i NCN. Realizował również zlecenia PAA oraz prace we współpracy z ZUOP. W tabeli 1

przedstawiono projekty badawczo-rozwojowe i umowy w zakresie postępowania z odpadami

promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym wykonywane w latach 2020–2021, a także

projekty, o których finansowanie IChTJ występował w tym okresie. W wyniku realizacji projektów

powstały dziesiątki publikacji naukowych i popularnych, zaś nowe rozwiązania opracowane w ramach

prac badawczych były przedmiotem patentów i zgłoszeń patentowych.

Tabela 1. Projekty realizowane w latach 2020–2021

Projekt

Zakres pracy

Zagadnienia chemii koordynacyjnej w cyklu paliwowym

Zadanie finansowane

z subwencji MEiN

i Funduszu Badań

Własnych

Zadanie finansowane

z subwencji MEiN

i Funduszu Badań

Własnych

 związki koordynacyjne aktynowców i lantanowców z ligandami

organicznymi selektywnymi względem aktynowców: związki

koordynacyjne aktynowców i lantanowców – struktura, trwałość

i widma VCD i ECD,

 związki koordynacyjne aktynowców i lantanowców z chiralnymi

ligandami organicznymi; badania metodami dyfraktometrii

rentgenowskiej, spektroskopii chiralooptycznej i chemii kwantowej,

 separacja technetu od aktynowców w ekstrakcyjnym procesie EURO-GANEX po redukcji nadtechnecjanu kwasem acetohydroksamowym

Metody przerobu ciekłych odpadów promieniotwórczych

 nowe sorbenty radionuklidów uzyskane z produktów naturalnych oraz

z odpadów,

 hybrydowe procesy membranowe wspomagane sorpcją na odpadowych

sorbentach nieorganicznych w oczyszczaniu ciekłych odpadów

promieniotwórczych

Zadanie finansowane

z subwencji MEiN

i Funduszu Badań

Własnych

Zadanie finansowane

z subwencji MEiN

i Funduszu Badań

Własnych

Poz. 1095

Rozwój spektrometrii alfa dla energetyki

 analiza próbek odpadów o wysokim zasoleniu zawierających pierwiastki

promieniotwórcze za pomocą spektroskopii promieniowania α,

 pomiar i analiza zawartości pierwiastków alfa-promieniotwórczych

w próbkach pochodzących z polskich elektrowni i elektrociepłowni

zasilanych węglem

Zagadnienia materiałowe cyklu paliwowego

 badania nad otrzymaniem sferycznych ziaren prekursorów oksywęglika

cyrkonu jako matrycy inertnej do transmutacji aktynowców

mniejszościowych w reaktorach jądrowych,

 otrzymywanie oksywęglika uranu w postaci dużych ziaren sferycznych

(0,5 mm) jako prekursorów paliwa TRISO

GENIORS GA 755171

+ projekt

współfinansowany

3823/H2020Euratom/2017/2

H2020 Euratom GENIORS

Zintegrowane strategie recyklingu tlenkowych paliw GEN IV

H2020 Euratom CHANCE

CHANCE GA 755371

Charakteryzowanie kondycjonowanych odpadów promieniotwórczych w celu

ich bezpiecznego składowania w Europie

EURAD GA 847593

+ projekt

współfinansowany

5070/H2020Euratom/19/2020/2

IAEA-RC-23022

NCBiR

PL-RPA2/03/PETMOF-CLEANWATER

/2019

H2020 Euratom EURAD

Europejski wspólny program gospodarowania odpadami promieniotwórczymi

Management of Radioactive Organic Waste Containing Long-Lived Alpha

Emitters

Badania nad odpadami metaloorganicznymi (MOF) pochodzącymi z PET

jako ekonomicznymi adsorbentami do usuwania niebezpiecznych

pierwiastków z zanieczyszczonej wody, wspólny program badawczy między

Narodową Fundacją Badawczą (NRF), Republiką Południowej Afryki i NCBiR

Przeprowadzenie pomiarów porównawczych w zakresie oznaczania

Usługa objęta Umową

izotopów promieniotwórczych dla placówek specjalistycznych wykonujących

z PAA

pomiary skażeń promieniotwórczych w ramach monitoringu radiacyjnego

Projekt w ramach

prac własnych IChTJ

NCBiR

GOSPOSTRATEG I

ID-385872

Poz. 1095

Przygotowanie danych do projektu budowy doświadczalnej instalacji

spalania odpadów promieniotwórczych

Przygotowanie instrumentów prawnych, organizacyjnych i technicznych do

wdrażania reaktorów HTR

Tabela 2. Wystąpienia o finansowanie nowych projektów w latach 2020–2021

Projekt

GEMINI 4.0

Zakres pracy

GEMINI For Zero Emission

Horyzont Europa –

EUROATOM

GOSPOSTRATEG VI

NCBiR

Spalarnia odpadów

promieniotwórczych

Status projektu

Projekt przyznany,

start 01.06.2022 r.

Plan

dekarbonizacji

krajowej Projekt przyznany,

energetyki zawodowej na drodze start 01.04.2022 r.

modernizacji

z

wykorzystaniem

reaktorów jądrowych

Projekt i budowa spalarni odpadów

promieniotwórczych w ZUOP

Starania o finansowanie

w NFOŚiGW; utworzenie

konsorcjum realizującego projekt,

przygotowanie wstępnego

harmonogramu

2.5. PRZYGOTOWANIE KADR DLA KRAJOWYCH INSTYTUCJI

I PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH ZAANGAŻOWANYCH W POSTĘPOWANIE

Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI ORAZ NADZÓR NAD TYM

POSTĘPOWANIEM

Celem niniejszego zadania jest zapewnienie odpowiedniej liczby wykwalifikowanych kadr dla

funkcjonowania i rozwoju instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie

z odpadami promieniotwórczymi.

Odpowiedzialni za realizację













minister właściwy do spraw energii – organ wiodący;

Prezes PAA – w zakresie własnych kadr;

ZUOP;

instytuty naukowe i badawcze;

uczelnie wyższe;

inwestor lub operator elektrowni jądrowej – w zakresie własnych kadr.

PAA

W ramach podnoszenia kwalifikacji zespół pracowników PAA odpowiedzialnych za nadzór nad

postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi uczestniczył w międzynarodowych szkoleniach

i warsztatach zorganizowanych przez MAEA, których tematem były zagadnienia związane

z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. W latach 2020–2021

udział w szkoleniach wyniósł 10 osobodni. Tematyka szkoleń to m.in.

– wymagania w zakresie bezpieczeństwa i techniczne dla składowisk odpadów promieniotwórczych

(safety and technical requirements for radioactive waste storage facilities),

– kluczowe wskaźniki efektywności służące do monitorowania wdrażania krajowych programów

w zakresie bezpiecznego i długoterminowego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym

i odpadami promieniotwórczymi (key performance indicators for monitoring implementation of

national programmes on safe and long-term management of spent fuel and radioactive waste).

Podczas ww. szkoleń pracownicy PAA zapoznawali się z nadzorem i oceną dozorową rozwiązań

technicznych odnoszących się do bezpiecznego przechowywania odpadów promieniotwórczych

w innych krajach, jak również dzielili się swoim doświadczeniem i wiedzą.

Ponadto jeden z pracowników PAA uczestniczył w konferencji „International Conference on

Radioactive Waste Management: Solutions for a Sustainable Future” (Międzynarodowa konferencja

na temat postępowania z odpadami promieniotwórczymi: rozwiązania dla zrównoważonej

przyszłości). W związku z epidemią COVID-19 liczba organizowanych szkoleń i warsztatów była

ograniczona i większość z nich odbywała się w formie on-line.

ZUOP

ZUOP od wielu lat dysponuje ograniczonymi zasobami kadrowymi i jako jedna z kluczowych instytucji

realizująca zadania wynikające z Krajowego planu nie otrzymał finasowania na zwiększenie

zatrudnienia. W roku 2021, w związku z rozszerzeniem możliwości finansowania, z dotacji

podmiotowej działalności szkoleniowej i edukacyjnej dotyczącej postępowania z odpadami

promieniotwórczymi ZUOP rozpoczął rozbudowę komórki zajmującej się tymi zagadnieniami.

IChTJ

IChTJ stanowi zaplecze laboratoryjne warszawskich uczelni. Odbywają się tu stałe zajęcia dydaktyczne

prowadzone przez wykwalifikowaną kadrę Instytutu, są realizowane praktyki studenckie i wizyty

naukowe. Studenci wydziałów chemicznych przygotowują prace licencjackie i magisterskie itp. z zakresu

procesów przetwarzania odpadów promieniotwórczych. IChTJ prowadził również nabór na studia

doktoranckie w dziedzinie chemii. Wśród wykonywanych prac doktorskich powstaje wiele dysertacji

z zakresu tematyki Krajowego planu. Od 2019 r. nabór na studia doktoranckie odbywa się w ramach

utworzonej z NCBJ szkoły doktorskiej.

3. PODSUMOWANIE I WNIOSKI

1. Występują opóźnienia w realizacji niektórych zadań Krajowego planu.

2. Głównym powodem opóźnienia w realizacji zadania Wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie

eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych była

pandemia.

3. Głównym powodem opóźnienia w realizacji zadania Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym

paliwem jądrowym były trudności z pozyskaniem finansowania na jego realizację.

4. Opóźnienia wynikają też z nowatorskiego charakteru działań, co wydłuża czas potrzebny na

realizację zadań. Opóźnienia powstają też w wyniku trudności z pozyskaniem kompetentnych

wykonawców oraz problemów z pozyskaniem akceptacji społecznej dla planowanych działań.

5. Stwierdzone opóźnienia nie mają negatywnego wpływu na osiągnięcie zakładanych efektów

i celów Krajowego Planu oraz sytuację w zakresie bezpieczeństwa radiologicznego

i postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce.

6. Realizacja działania IV pn. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego

postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym zostanie

rozpoczęta w 2023 r.

7. Zasadne wydaje się, aby działania związane z wydobyciem odpadów historycznych były

finansowane w ramach programu wieloletniego dotyczącego likwidacji KSOP. W związku

z powyższym w następnej aktualizacji Krajowego planu powinno się wydłużyć termin

wydobycia odpadów historycznych, a datę rozpoczęcia zadania należy skorelować z datą

zamknięcia składowiska.

Załącznik nr 1

Rozliczenie wydatków na realizację Krajowego planu postępowania z odpadami

promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym za lata 2020–21

w tys. zł

Lp.

1.

2.

3.

4.

5.

Zadanie

Wydatki w latach 2020–2021

tys. zł

2020 r.

2021 r.

2

3

4

planowane

300

800

rzeczywiste

0

0

planowane

0

0

rzeczywiste

0

0

planowane

300

200

rzeczywiste

0

50

planowane

0

0

rzeczywiste

0

0

planowane

0

0

planowane

0

0

rzeczywiste

0

planowane

0

rzeczywiste

0

Program naukowo-badawczy

dotyczący postępowania

planowane

0

0

z odpadami promieniotwórczymi

rzeczywiste

0

0

planowane

600

1000

rzeczywiste

0

50

1

Analizy lokalizacyjne nowego

składowiska

Przygotowania do budowy

głębokiego składowiska

Realizacja Krajowego planu

(środki MKiŚ)

Zamknięcie KSOP RÓŻAN –

przygotowanie do zamknięcia

KSOP Różan

Ocena bezpieczeństwa

dla zamknięcia KSOP Różan

rzeczywiste

6.

7.

8.

Ocena bezpieczeństwa

dla NSPOP*

Budowa NSPOP (środki programu

wieloletniego)

(środki MEiN i NCBiR)

RAZEM