Uchwała nr 57 Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. zmieniająca uchwałę w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022

§ 1. W uchwale nr 88 Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2016 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022

(M.P. poz. 784) w załączniku do uchwały wprowadza się następujące zmiany

1)

w spisie treści po wyrazach

„ROZDZIAŁ 10. STRESZCZENIE KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI 2022 W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM ………………………………………… 137”

dodaje się wyrazy

„ZAŁĄCZNIK. OCENA LUKI INWESTYCYJNEJ (POTRZEB INWESTYCYJNYCH) W KRAJU W ZAKRESIE

ZAPOBIEGANIA POWSTAWANIU ODPADÓW ORAZ GOSPODAROWANIA ODPADAMI W ZWIĄZKU

Z NOWĄ UNIJNĄ PERSPEKTYWĄ FINANSOWĄ 2021–2027 ORAZ INFORMACJE O ŹRÓDŁACH DOCHODÓW

DOSTĘPNYCH W CELU POKRYCIA KOSZTÓW EKSPLOATACJI I UTRZYMANIA INFRASTRUKTURY DO

ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW”;

2)

w rozdziale 7 po akapicie drugim dodaje się akapit w brzmieniu

„Ocena luki inwestycyjnej (potrzeb inwestycyjnych) w kraju w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz

gospodarowania odpadami w związku z nową unijną perspektywą finansową 2021–2027 oraz informacje o źródłach

dochodów dostępnych w celu pokrycia kosztów eksploatacji i utrzymania infrastruktury do zagospodarowania odpadów

są przedstawione w załączniku do niniejszego planu.”;

3)

dodaje się załącznik do Krajowego planu gospodarki odpadami 2022 w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszej

uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

Załącznik do Krajowego planu gospodarki odpadami 2022

Ocena luki inwestycyjnej (potrzeb inwestycyjnych) w kraju w zakresie zapobiegania

powstawaniu odpadów oraz gospodarowania odpadami w związku z nową unijną

perspektywą finansową 2021–2027 oraz informacje o źródłach dochodów dostępnych

w celu pokrycia kosztów eksploatacji i utrzymania infrastruktury do zagospodarowania

odpadów

Spis treści

1.

Wstęp ............................................................................................................................................... 3

2.

Przyjęte założenia i metodyka do oceny potrzeb inwestycyjnych................................................... 5

3. Potrzeby inwestycyjne w zakresie punktów przyjmujących rzeczy używane przeznaczone do

ponownego użycia oraz punktów napraw, działających przy PSZOK .................................................... 6

4.

Potrzeby inwestycyjne dla mechanicznego przetwarzania odpadów .............................................. 6

5.

Potrzeby inwestycyjne dla biologicznego przetwarzania odpadów ................................................ 8

6. Potrzeby inwestycyjne instalacji przetwarzania, w tym recyklingu, poszczególnych frakcji

materiałowych ....................................................................................................................................... 10

7.

6.1

Uzdatnianie i recykling szkła ................................................................................................ 10

6.2

Recykling papieru.................................................................................................................. 11

6.3

Recykling tworzyw sztucznych ............................................................................................. 12

6.4

Recykling metali.................................................................................................................... 13

6.5

Recykling odpadów wielomateriałowych ............................................................................. 14

Potrzeby inwestycyjne w zakresie instalacji termicznego przekształcania odpadów.................... 15

8. Podsumowanie oszacowania zapotrzebowania na inwestycje w zakresie wszystkich

przedsięwzięć ........................................................................................................................................ 15

9. Potrzeby inwestycyjne w zakresie przekształcania odpadów niebezpiecznych przez spalanie, w

szczególności odpadów medycznych i weterynaryjnych ...................................................................... 16

10. Informacja o źródłach dochodów dostępnych w celu pokrycia kosztów eksploatacji i utrzymania

infrastruktury zagospodarowania odpadów ........................................................................................... 17

Tabela 1. Deficyt wydajności do sortowania odpadów z selektywnego zbierania [Mg/rok] .................. 7

Tabela 2. Deficyt wydajności dla instalacji do przetwarzania bioodpadów z selektywnego zbierania

[Mg/rok] .................................................................................................................................................. 9

Tabela 3. Potrzebna wydajność instalacji do recyklingu odpadów papieru i tektury ............................ 12

Tabela 4. Zestawienie nakładów inwestycyjnych dla przedsięwzięć .................................................... 15

1.

Poz. 509

Wstęp

Zmiana Krajowego planu gospodarki odpadami 2022 (KPGO) przez jego uzupełnienie o ocenę

luki inwestycyjnej (potrzeb inwestycyjnych) w kraju w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów

oraz gospodarowania odpadami w związku z nową unijną perspektywą finansową 2021–2027 oraz o

informacje o źródłach dochodów dostępnych w celu pokrycia kosztów eksploatacji i utrzymania

infrastruktury do zagospodarowania odpadów wynika z konieczności spełnienia jednego z kryteriów

warunku podstawowego 2.6. Updated planning for waste management ustanowionego dla

perspektywy finansowej UE 2021–2027.

Dla nowej perspektywy finansowej UE 2021–2027 zostały ustanowione tzw. Warunki

podstawowe (o charakterze zbliżonym do znanych z perspektywy 2014–2020 warunków ex-ante),

których spełnianie jest niezbędne, aby Polska mogła skorzystać z funduszy UE na inwestycje

dotyczące gospodarki odpadami oraz gospodarki o obiegu zamkniętym.

W przypadku Polski dla spełnienia warunków podstawowych niezbędne są działania polegające

na uzupełnieniu KPGO o ocenę luki inwestycyjnej, tj. oszacowanie zapotrzebowania w kraju na

instalacje do zagospodarowania odpadów, w szczególności do recyklingu, oraz o informacje o

źródłach dochodów dostępnych w celu pokrycia kosztów eksploatacji i utrzymania infrastruktury

gospodarki odpadami.

Podstawę do określenia potrzeb inwestycyjnych stanowiła analiza opracowana przez Instytut

Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, sfinansowana ze środków Narodowego

Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W ocenie potrzeb inwestycyjnych (luki

inwestycyjnej) uwzględniono zmieszane odpady komunalne oraz selektywnie zbierane bioodpady

kuchenne i ogrodowe, odpady papieru i tektury, tworzyw sztucznych, szkła, metali i odpady

wielomateriałowe. Przeanalizowano wszystkie funkcjonujące w poszczególnych województwach

instalacje komunalne MBP, a także sortownie selektywnie zbieranych odpadów materiałowych, w tym

opakowaniowych, oraz kompostownie i instalacje fermentacji selektywnie zbieranych odpadów

zielonych i innych bioodpadów. Zweryfikowano wydajności sortowni odpadów zmieszanych i

selektywnie zbieranych na podstawie analizy faktycznych zdolności przetwórczych bazujących na

układach technologicznych oraz wyposażeniu instalacji w urządzenia sortownicze, ze szczególnym

uwzględnieniem separatorów optopneumatycznych służących do zautomatyzowanego sortowania

tworzyw sztucznych, papieru i odpadów wielomateriałowych. Oceniono zapotrzebowanie na instalacje

do recyklingu frakcji materiałowych oraz oszacowano potencjalne zapotrzebowanie na instalacje do

termicznego przekształcania odpadów.

Do oceny luki inwestycyjnej podstawę stanowiły wymagania wynikające z przepisów prawa UE.

Nowe ustawodawstwo UE priorytetowo traktuje działania mające istotne znaczenie dla rozwoju

gospodarki o obiegu zamkniętym, tj. dotyczące zapobiegania powstawaniu odpadów, ponownego

użycia produktów i recyklingu, stąd wyznacza nowe, ambitne cele. Zgodnie z art. 1 pkt 12 lit. c

dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej

dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018, str. 109), aby

zapewnić zgodność z celami dyrektywy w sprawie odpadów oraz przejść na europejską gospodarkę o

obiegu zamkniętym o wysokim poziomie efektywnego wykorzystania zasobów, państwa

członkowskie przyjmują środki służące do osiągnięcia następujących celów

1) do 2025 r. przygotowanie do ponownego użycia i recykling odpadów komunalnych zostanie

zwiększone wagowo do minimum 55%;

2) do 2030 r. przygotowanie do ponownego użycia i recykling odpadów komunalnych zostanie

zwiększone wagowo do minimum 60%;

3) do 2035 r. przygotowanie do ponownego użycia i recykling odpadów komunalnych zostanie

zwiększone wagowo do minimum 65%.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/852 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca

dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz. Urz. UE L z 14.06.2018,

str. 141) wprowadza w art. 1 pkt 5 lit. a wymagania, zgodnie z którymi, aby zrealizować cele

dyrektywy, państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu osiągnięcia następujących

wielkości docelowych na całym swoim terytorium

1) nie później niż do dnia 31 grudnia 2025 r. co najmniej 65% wagowo wszystkich odpadów

opakowaniowych zostanie przygotowane do ponownego użycia i poddane recyklingowi;

2) nie później niż do dnia 31 grudnia 2030 r. co najmniej 70% wagowo wszystkich odpadów

opakowaniowych zostanie przygotowane do ponownego użycia i poddane recyklingowi.

Zgodnie z art. 1 pkt 4 lit. d dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/850 z dnia 30

maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów (Dz. Urz. UE L z

14.06.2018, str. 100) państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, aby do

2035 r. zmniejszyć ilość składowanych odpadów komunalnych do nie więcej niż 10% całkowitej

ilości (według masy) wytwarzanych odpadów komunalnych.

Określając lukę inwestycyjną, skoncentrowano się na inwestycjach, które przyczynią się do

osiągnięcia celów wynikających z nowego prawodawstwa UE, w przypadku których niezbędne jest

oszacowanie zapotrzebowania na poziomie krajowym, a zatem przede wszystkim na inwestycjach

dotyczących zapobiegania powstawaniu odpadów i recyklingu.

Dodatkowo z uwagi na istotę problematyki dotyczącej potrzeb w zakresie termicznego przekształcania

odpadów niebezpiecznych, w tym medycznych i weterynaryjnych, w załączniku zawarto rozdział

poświęcony temu zagadnieniu.

Analizę oparto na danych pochodzących z

1) urzędów marszałkowskich, w tym ze sprawozdań z realizacji wojewódzkich planów

gospodarki odpadami za lata 2014–2016, sprawozdań marszałków województw z realizacji

zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz obowiązujących wojewódzkich

planów gospodarki odpadami z uwzględnieniem planów inwestycyjnych;

2) Centralnego Systemu Odpadowego;

3) Głównego Urzędu Statystycznego;

4) Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w zakresie realizowanych

projektów z dofinansowaniem ze środków krajowych i Unii Europejskiej;

5) organizacji odzysku;

6) organizacji samorządów gospodarczych;

7) Stowarzyszenia Papierników Polskich;

8) Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Opakowań;

9) Izby Gospodarczej Opakowań.

Ponadto dane i informacje do opracowania analizy udostępniły

1) Fundacja RECAL;

2) Krajowa Izba Gospodarcza Przemysłu Spożywczego i Opakowań;

3) Stowarzyszenie Producentów Tworzyw Sztucznych Plastics Europe Polska;

4) Stowarzyszenie „Polski Recykling”;

5) Organizacja Odzysku Opakowań REKOPOL S.A.

Lukę inwestycyjną określono w oparciu o metodologię, w której uwzględniono m.in. dostępne badania

składu morfologicznego odpadów oraz dane zawarte w rocznych analizach stanu gospodarki odpadami

w gminach. Ocena luki inwestycyjnej została określona z uwzględnieniem wymagań dotyczących

poziomów odzysku, w tym recyklingu, wynikających z prawodawstwa krajowego oraz UE.

2.

Przyjęte założenia i metodyka do oceny potrzeb inwestycyjnych

Do oszacowania zapotrzebowania na przepustowości instalacji (w szczególności sortowania oraz

recyklingu poszczególnych frakcji odpadów komunalnych) przyjęto ilości odpadów wynikające z

prognoz bazujących na danych z urzędów marszałkowskich. Na podstawie dostępnych badań

morfologicznych odpadów komunalnych oraz przy uwzględnieniu, zawartych w rocznych analizach

stanu gospodarki odpadami w gminach, udziałów strumieni odpadów wytwarzanych i zbieranych

selektywnie oraz jako zmieszane przeprowadzono szacunki składu odpadów komunalnych

wytwarzanych na obszarach miejskich (w małych i dużych miastach) oraz wiejskich, a następnie dla

całego kraju.

W ocenie zmian ilościowych poszczególnych strumieni odpadów wzięto pod uwagę

obserwowane tendencje wynikające ze zmian stylu życia ludzi, wzrostu poziomu dobrobytu,

kształtujących się zmian przepisów dotyczących ograniczania lub eliminowania pewnych produktów

(np. przedmiotów jednorazowych z tworzyw sztucznych), rosnącej świadomości ekologicznej, zmiany

powierzchni i sposobów użytkowania terenów zielonych w miastach oraz w indywidualnych ogrodach

itp.

Wydajności sortowni odpadów zmieszanych i selektywnie zbieranych zweryfikowano na

podstawie analizy faktycznych zdolności przetwórczych, bazujących na układach technologicznych

oraz wyposażeniu instalacji w urządzenia sortownicze, ze szczególnym uwzględnieniem separatorów

optopneumatycznych, służących do zautomatyzowanego sortowania tworzyw sztucznych, papieru i

odpadów wielomateriałowych. Na podstawie przeglądu szczegółowych rozwiązań technologicznych

istniejących kompostowni przyjęto sumaryczne wydajności kompostowni pryzmowych dla odpadów

zielonych na poziomie 70% wydajności ustalonych w pozwoleniach administracyjnych.

Wobec tego, że wraz z koniecznością zwiększania zakresu selektywnego zbierania bioodpadów

maleje ilość tzw. resztkowych zmieszanych odpadów komunalnych, poddawanych mechanicznemu i

biologicznemu przetwarzaniu w instalacjach MBP, uwzględniono stopniowe zwalnianie się części

przepustowości tych instalacji wykorzystywanej dla zmieszanych odpadów komunalnych na rzecz

przetwarzania odpadów zebranych selektywnie.

Biorąc pod uwagę, że odpady zbierane selektywnie wymagają doczyszczenia w celu usunięcia

zanieczyszczeń oraz odpadów nienadających się do recyklingu, przyjęto, że należy zebrać więcej

odpadów niż wymagane poziomy recyklingu, aby po doczyszczeniu w sortowni oraz przy

uwzględnieniu strat materiałowych podczas procesów recyklingu uzyskać wymagane poziomy

recyklingu.

Biorąc pod uwagę bardzo wysokie wymagane poziomy przygotowania do ponownego użycia

oraz recyklingu, wynoszące 60% i 65% całej masy odpadów komunalnych w latach 2030 i 2035,

przyjęto, że ich uzyskanie jest możliwe przez selektywne zbieranie większości frakcji materiałowych

odpadów na łącznych poziomach 71,3% oraz 79% w stosunku do całej masy wytworzonych odpadów

odpowiednio dla 2028 r. oraz 2034 r.

Konieczne jest dalsze monitorowanie jakości i spójności danych dotyczących morfologii

odpadów komunalnych tak, aby były one dobrą podstawą do dalszego szacowania potrzeb

inwestycyjnych.

3.

Potrzeby inwestycyjne w zakresie punktów przyjmujących rzeczy

używane przeznaczone do ponownego użycia oraz punktów napraw,

działających przy PSZOK

W ocenie brakującej liczby PSZOK uwzględniono

1) istniejącą liczbę PSZOK w gminach;

2) zapewnienie dostępności PSZOK dla mieszkańców.

Liczba PSZOK potrzebnych w gminie zależy od jej wielkości. W małych miejscowościach (15–

25 tys.) lub gminach wiejskich wystarczy jeden PSZOK. W uzasadnionych przypadkach (znacznie

rozproszonej zabudowie, niewielkiej liczbie mieszkańców w pobliskich gminach – do 1 tys.

mieszkańców) jest wskazane utworzenie wspólnego PSZOK-u. W dużych miastach jeden tego typu

obiekt powinien przypadać na około 50–80 tys. mieszkańców, obsługując teren w promieniu ok. 5–8

km.

W kolejnych latach powinien nastąpić rozwój PSZOK wraz z punktami napraw i wymiany rzeczy

używanych. Przyjmując jeden PSZOK na 50 tys. mieszkańców w dużych miastach, jeden PSZOK w

miastach poniżej 50 tys. mieszkańców oraz jeden PSZOK w każdej gminie wiejskiej, niezbędną liczbę

PSZOK-ów określono na 317 w dużych miastach (powyżej 50 tys. mieszkańców), 860 w małych

miastach oraz 1537 w gminach wiejskich, co daje łącznie w skali kraju zapotrzebowanie na poziomie

2714 PSZOK-ów.

Oszacowano zatem, że należy wybudować 814 nowych obiektów oraz zmodernizować obecnie

funkcjonujące (ok. 30% – 570 obiektów). Przyjmując średni koszt budowy nowego PSZOK na

poziomie 3,69 mln zł brutto oraz koszt modernizacji na poziomie 2,46 mln zł brutto, nakłady na

budowę wyniosą ok. 3,0 mld zł, a modernizację i rozbudowę 1,4 mld zł, łącznie ok. 4,4 mld zł. Z tej

kwoty 4,0 mld zł przewiduje się na lata 2021–2029 oraz 0,4 mld zł – na lata 2029–2034.

4.

Potrzeby inwestycyjne dla mechanicznego przetwarzania odpadów

W ocenie brakujących przepustowości instalacji do sortowania odpadów zbieranych selektywnie i

odpadów resztkowych uwzględniono

1) łączne w skali kraju wydajności istniejących instalacji do sortowania odpadów komunalnych,

będących elementami MBP (przeznaczonych do sortowania odpadów resztkowych i części

odpadów zbieranych selektywnie), jak również odrębnymi instalacjami przeznaczonymi

prawie wyłącznie do sortowania odpadów zbieranych selektywnie (poszczególnych rodzajów

odpadów opakowaniowych i zmieszanych odpadów opakowaniowych z grupy 15, a także

odpadów z podgrupy 20 01);

2) niezbędne wydajności sortowania poszczególnych frakcji odpadów zbieranych selektywnie,

wynikających z prognozy wytwarzania odpadów i ich selektywnego zbierania;

3) możliwość zwalniania się części mocy przerobowych instalacji MBP wykorzystywanych dla

zmieszanych odpadów komunalnych na rzecz przetwarzania odpadów zebranych selektywnie.

Deficyt wydajności do sortowania odpadów z selektywnego zbierania przedstawiano w tabeli 1.

4 616 334

3 518 833

2034

5 690 694

4 925 394

1 502 194

4 705 000

4 705 000

4 705 000

4

skorygowana

na 1 zmianę

0,75

0,98

1,81

5

708 300

708 300

708 300

6

886 868

721 648

94 912

7

95 030

95 030

95 030

8

190 060

190 060

190 060

9

obliczona

pozostała

skorygowana

skorygowana

przepustowość

przepustowość przepustowość przepustowość

na 1 zmianę

dla selektu

na 1 zmianę

na 2 zmiany

dla selektu

1 076 928

911 708

284 972

10

przepustowość

dla selektu

łącznie w IK3)

i 2 zmiany dla

selektu

-4 613 766

-4 013 686

-1 217 222

11

nadmiar/

deficyt4)

Sortownie odpadów z selektywnego zbierania2)

–8–

Poz. 509

7

8 520 765

2018

3

selektywnie do

sortowni

niezbędna

ilość zmian

(bez deficytu

dla OKZ)

Instalacje komunalne dla OKZ1)

Monitor Polski

Obj aśni eni a

1)

OKZ – niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne 200301.

2)

Selekt na linię sortowniczą jako 150101, 150102, 150104, 150105, 150106, 200101, 200139, 200140.

3)

IK – instalacje komunalne.

4)

Nadmiar/deficyt – różnica między przepustowością a ilością zebraną w 2018 r. wg sprawozdań urzędów marszałkowskich lub prognozowaną dla 2028 r. i 2034 r.

2

OKZ

1

Rok

Ilość odebranych i zebranych

odpadów

Tabela 1. Deficyt wydajności do sortowania odpadów z selektywnego zbierania [Mg/rok]

Luka inwestycyjna dla części mechanicznej w zakresie sortowania odpadów z selektywnego zbierania

wynosi ok. 4,0 mln Mg/rok dla roku 2028 i 4,6 mln Mg/rok dla roku 2034. Luka wg stanu na rok 2018

wyniosła 1,2 mln Mg/rok.

W celu zapewnienia możliwości sortowania (doczyszczania) selektywnie zebranych odpadów należy

1) do 2028 r. wybudować około 200 sortowni selektywnie zebranych odpadów, każda o

przepustowości 10 000 Mg/rok/1 zm. (przy pracy dwuzmianowej), przyjmując średni koszt

budowy takiej sortowni na poziomie 31 mln zł brutto, lub doposażyć część instalacji sortowni

istniejących w 6 sorterów optycznych (wraz z niezbędnym układem przenośników i in.)

średnio za kwotę 18,5 mln zł brutto; zatem koszt przygotowania niezbędnej infrastruktury

będzie się kształtował na poziomie 4,95 mld zł brutto (założono 100 sortowni nowych i 100

zmodernizowanych);

2) do 2034 r. należy wybudować kolejne sortownie o przepustowości 0,6 mln Mg/rok, tj.

30 sortowni selektywnie zebranych odpadów, każda o przepustowości 10 000 Mg/rok/1 zm.

(przy pracy dwuzmianowej), przyjmując średni koszt budowy takiej sortowni na poziomie

31 mln zł brutto; zatem koszt budowy wyniesie 0,93 mld zł brutto.

5.

Potrzeby inwestycyjne dla biologicznego przetwarzania odpadów

W ocenie brakującej wydajności instalacji do kompostowania bioodpadów uwzględniono

1) dotychczasowe wydajności instalacji do kompostowania bioodpadów zielonych w postaci

kompostowni pryzmowych na otwartych placach kompostowania, zakładając, że będą one

dalej służyły odrębnemu kompostowaniu części odpadów zielonych, a pozostała część

odpadów zielonych zbieranych selektywnie będzie kompostowana wspólnie z bioodpadami

kuchennymi zbieranymi selektywnie w bioreaktorach zamkniętych;

2) niezbędne wydajności przetwarzania bioodpadów zbieranych selektywnie, wynikających z

prognozy wytwarzania odpadów i ich selektywnego zbierania;

3) możliwość zwalniania się części mocy przerobowych instalacji MBP wykorzystywanych dla

zmieszanych odpadów komunalnych na rzecz przetwarzania odpadów zebranych selektywnie.

Deficyt wydajności dla instalacji do przetwarzania bioodpadów z selektywnego zbierania

przedstawiono w tabeli 2.

8 520 765

4 616 334

3 518 833

2018

2028

2034

3 650 839

3 218 531

1 022 439

4

bioodpady3)

5 310 598

5 310 598

5 310 598

5

3 551 182

3 002 431

1 050 216

6

przepustowość

przepustowość

pozostała

wg PZ

(różnica PZ a

ilością)

1 183 727

1 000 810

350 204

7

1 161 450

1 161 450

1 161 450

8

2 345 177

2 162 260

1 511 653

9

przepustowość skorygowana

łączna

dla

przepustowość

przepustowość

bioodpadów

instalacji dla

(razem z

(1/3 z

bioodpadów

częścią w IK)

pozostałej)

(0,7xPZ)

2)

– 10 –

9

-1 305 662

-1 056 271

489 214

10

nadmiar/

deficyt4)

Kompostowanie/fermentacja bioodpadów

OKZ – niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne 200301.

191212 część podsitowa frakcji 200301 (przyjęto 50% OKZ).

3)

Bioodpady – jako 200108 i 200201.

4)

Nadmiar/deficyt – różnica między przepustowością a ilością zebraną w 2018 r. wg sprawozdań urzędów marszałkowskich lub prognozowaną dla 2028 r. i

2034 r.

1)

1 759 417

2 308 167

4 260 383

3

ilość frakcji

podsitowej do

stabilizacji2)

(50% OKZ)

Stabilizacja frakcji podsitowej

Monitor Polski

O b j a ś ni e ni a

2

OKZ1)

1

Rok

Ilość odebranych i zebranych odpadów

Tabela 2. Deficyt wydajności dla instalacji do przetwarzania bioodpadów z selektywnego zbierania [Mg/rok]

Luka inwestycyjna dla części biologicznej do przetwarzania bioodpadów z selektywnego zbierania

wynosi ok. 1,056 mln Mg/rok dla roku 2028 i 1,305 mln Mg/rok dla roku 2034. Dla roku 2018, z

uwagi na niski poziom selektywnego zbierania bioodpadów, występowały wolne moce przerobowe

ok. 0,5 mln Mg/rok.

Zapewnienie ww. wydajności instalacji wskazanych jako luka inwestycyjna może być zrealizowane

1) do roku 2028 przez budowę instalacji o wydajności co najmniej 1,056 mln Mg/rok, w tym

a) instalacji fermentacji o łącznej przepustowości ok. 680 000 Mg/rok, tj. instalacji o

przepustowości 30 000 Mg/rok w liczbie 23 szt. (lub o przepustowości 20 000 Mg/rok w

liczbie 34 szt.) za kwotę 1,84 mld zł brutto (80,0 mln zł brutto za obiekt) (należy zwrócić

uwagę, że po I etapie fermentacji w reaktorach (fermenterach) niezbędny jest II etap

procesu prowadzony jako kompostowanie pryzmowe na placach, co uwzględniono w

ww. kwotach),

b) kompostowni o łącznej przepustowości ok. 380 000 Mg/rok (tj. 26–38 kompostowni o

przepustowości od 15 000 do 10 000 Mg/rok) za kwotę 0,57 mld zł brutto (15–22 mln zł

brutto za obiekt) oraz doposażenie części istniejących kompostowni o ok. 37 instalacji za

kwotę 0,55 mld brutto (14,9 mln zł brutto za obiekt);

2) do roku 2034 przez budowę dodatkowo instalacji o wydajności co najmniej 250 000 Mg/rok,

w tym

a) instalacji fermentacji o łącznej przepustowości ok. 150 000 Mg/rok, co można

zrealizować poprzez budowę instalacji fermentacji w liczbie 5 szt. po 30 000 Mg/rok za

kwotę 0,4 mld zł,

b) kompostowni o łącznej przepustowości ok. 100 000 Mg/rok (tj. 7–10 kompostowni o

przepustowości od 15 000 do 10 000 Mg/rok) za kwotę 0,15 mld zł.

Łączna kwota nakładów inwestycyjnych do roku 2028 (w której uwzględniono również wyposażenie

w urządzenia mobilne typu przerzucarka, sito, rozdrabniacz, ładowarka) wynosi 2,96 mld zł brutto.

Natomiast łączna kwota nakładów inwestycyjnych w latach 2029–2034 wynosi 0,55 mld zł brutto.

6.

Potrzeby inwestycyjne instalacji przetwarzania, w tym recyklingu,

poszczególnych frakcji materiałowych

W rozdziałach 6.1–6.6 przedstawiono prognozy zapotrzebowania na wydajności instalacji do

recyklingu poszczególnych frakcji surowcowych odpadów komunalnych.

6.1 Uzdatnianie i recykling szkła

W ocenie brakujących przepustowości instalacji uwzględniono

1) szacowane ilości odpadów szkła w odpadach komunalnych w 2018 r. (1,36 mln Mg) oraz

prognozowany wzrost jego ilości w odpadach komunalnych (do 1,93 mln Mg) w roku

2034;

2) ilości odpadów szkła zebranych selektywnie z gospodarstw domowych oraz z budynków

niezamieszkałych (0,52 mln Mg);

3) założenie, że selektywnie będzie zbieranych 90% odpadów szkła, a stopień ich czystości

oszacowano na 90%;

4) łączną wydajność dużych zakładów przetwórczych odpadów szklanych oraz małych linii

do oczyszczania szkła w instalacjach komunalnych (ok. 1,2 mln Mg/rok).

Wydajność instalacji jest wystarczająca dla pokrycia obecnego zapotrzebowania, wynikającego z

ilości selektywnie zbieranych odpadów szkła. Jest jednak zbyt mała dla przetworzenia

prognozowanych ilości odpadów szklanych zbieranych selektywnie w ilości 1,59 mln Mg w roku

2028 i 1,74 mln Mg w roku 2034.

Brakująca wydajność zakładów przetwórstwa (uzdatniania) stłuczki szklanej wynosi zatem

1) w 2028 r. – 0,39 mln Mg/rok;

2) w 2034 r.– 0,54 mln Mg/rok.

Biorąc pod uwagę brakujące wydajności zakładów przetwarzania stłuczki szklanej, niezbędna

będzie budowa 3–4 zakładów o wydajności każdego ok. 120–150 tys. Mg/rok. Koszt budowy 4

zakładów do roku 2034 szacuje się na ok. 300 mln zł.

Sumaryczne zdolności przetwórcze wszystkich analizowanych instalacji recyklingu odpadów

szkła wynoszą ok. 1,676 mln Mg/rok. Zapotrzebowanie na wydajność instalacji do recyklingu

oczyszczonego szkła wyniesie 1,43 mln Mg/rok w roku 2028 oraz 1,57 mln Mg/rok w roku 2034.

Wydajności instalacji recyklingu pokrywają całkowite zapotrzebowanie na przetwarzanie odpadów

szkła.

6.2 recykling papieru

W ocenie brakujących przepustowości instalacji uwzględniono

1) ogólną, prognozowaną ilość odpadów komunalnych, które zostały wytworzone w roku 2018

oraz mogą być wytwarzane w latach 2028 i 2034;

2) zawartość w odpadach komunalnych w 2018 r. odpadów papieru i tektury (zebranych

selektywnie i zawartych w odpadach zmieszanych), prognozę zawartości tych odpadów w

roku 2028 i w roku 2034 oraz oszacowane na tej podstawie ilości wytworzonych odpadów

papieru i tektury w odpadach komunalnych (w 2028 r. – 2,267 mln Mg, w 2034 r. – 2,463 mln

Mg);

3) ilość opakowań z papieru i tektury wprowadzonych na rynek w roku 2018 (1774,3 tys. Mg)

oraz prognozę w tym zakresie dla roku 2028 (2500 tys. Mg) i dla roku 2034 (2900 tys. Mg);

4) przyjęte wskaźniki

a) zdolności do wydzielenia ze strumienia odpadów komunalnych odpadów papieru i

tektury (w systemie zbierania i wstępnego przetwarzania odpadów komunalnych)

 w 2028 r. – 90%,

 w 2034 r. – 95%,

b) przydatności odpadów papieru i tektury wydzielonych z odpadów komunalnych do

recyklingu

 w 2028 r. – 90%,

 w 2034 r. – 90%;

5) ilość odpadów papieru i tektury, która może znajdować się w strumieniu odpadów

komunalnych i która może zostać poddana recyklingowi (w tej ilości znajdują się także

odpady opakowań z papieru i tektury);

6) ilości odpadów opakowań z papieru i tektury, które powinny zostać poddane recyklingowi

(przynajmniej 80% w 2025 r. i przynajmniej 85% w 2030 r.).

Przy ocenie uwzględniono „część wspólną” odpadów opakowaniowych z papieru i tektury, które są

objęte obowiązkami wynikającymi z przepisów o gospodarce opakowaniami i odpadami

opakowaniowymi, ale zostaną wydzielone ze strumienia odpadów komunalnych.

Potrzebną wydajność instalacji do recyklingu odpadów papieru i tektury przedstawiono w tabeli 3.

Tabela 3. Potrzebna wydajność instalacji do recyklingu odpadów papieru i tektury

Lp.

Wyszczególnienie (parametr)

J.m.

1

2

3

Wartość parametru w roku

2018

2028

2034

4

5

6

1

Masa odpadów papieru i tektury z odpadów

komunalnych do recyklingu ogółem, w tym

tys. Mg/rok

1 200

1 836

2 106

1.1

Masa odpadów opakowaniowych z papieru i

tektury

tys. Mg/rok

716

965

1 091

1.2

Masa odpadów z papieru i tektury, innych niż

odpady opakowaniowe

tys. Mg/rok

484

871

1 015

2

Masa odpadów opakowaniowych z papieru

i tektury podlegających obowiązkowi recyklingu

tys. Mg/rok

1 453

2 025

2 465

3

Konieczna wydajność instalacji do recyklingu

odpadów papieru i tektury (1.2 + 2)

tys. Mg/rok

1 937

2 896

3 480

4

Wydajność instalacji do przetwarzania odpadów

papieru i tektury w celu odzyskania surowca do

produkcji papieru (wg stanu na luty 2020 r.)1)

tys. Mg/rok

2 500

2 500

2 500

5

Różnica między konieczną i istniejącą

wydajnością instalacji do przetwarzania

odpadów papieru i tektury w celu odzyskania

surowca do produkcji papieru (w przypadku

wartości ujemnej oznacza to lukę inwestycyjną)

tys. Mg/rok

563

-396

-980

O b j a ś ni e ni e

1)

Wartość przyjęta jako bazowa do obliczenia deficytu w kolejnych latach. Z tą wartością

porównuje się oszacowaną, konieczną wydajność instalacji w latach następnych.

Średni koszt budowy instalacji do przetwarzania odpadów papieru i tektury w celu odzyskania

surowca do produkcji papieru wynosi ok. 4,5 tys. zł/Mg przetwarzanych odpadów. Oznacza to, że

koszt dostosowania zdolności przerobowych instalacji do przetwarzania odpadów papieru i tektury do

potrzeb (potrzeby podane w tabeli 3 należy uznać za maksymalne) wynosi ok. 1,7 mld zł do 2028 r. i

ok. 4,3 mld zł do 2034 r.

Sytuacja na rynku produkcji papieru ulega ciągłym zmianom. Systematycznie obserwuje się

wzrost wymagań jakościowych odnoszących się do odpadów papieru i tektury, które są przyjmowane

przez zakłady papiernicze. Oznacza to, że może zaistnieć sytuacja, w której „pojawi się” nadwyżka

odpadów papieru i tektury w stosunku do zapotrzebowania przez zakłady papiernicze (dotyczy to

przede wszystkim papierów gazetowych). Mając powyższe na uwadze, należy przewidywać

konieczność poddania pewnych ilości odpadów papieru i tektury procesom biologicznego

przetwarzania (np. kompostowania), które także kwalifikowane są jako recykling (R3).

6.3 recykling tworzyw sztucznych

W ocenie brakujących przepustowości instalacji uwzględniono

1) szacowane w 2018 r. ilości tworzyw sztucznych w odpadach komunalnych (2,1 mln Mg);

2) ilość zebranych selektywnie w 2018 r. odpadów tworzyw sztucznych;

3) ilość odpadów tworzyw sztucznych przetworzonych w instalacjach recyklingu;

4) zakładany wzrost strumienia odpadów tworzyw sztucznych w odpadach komunalnych

(odpowiednio w 2,56 mln Mg w roku 2028 i 2,65 mln Mg w roku 2034);

5) prognozowane ilości odpadów tworzyw sztucznych zbieranych selektywnie przekazanych do

recyklingu (1,25 mln Mg w roku 2028 i 1,45 mln Mg w roku 2034).

Sumaryczna ilość odpadów przetworzonych w instalacjach recyklingu odpadów tworzyw

sztucznych w Polsce jest szacowana na poziomie ponad 600 tysięcy Mg w 2018 r. Przy czym należy

mieć na uwadze, że odpady tworzyw sztucznych pochodzą z różnych źródeł, nie tylko ze strumienia

odpadów komunalnych. Przetworzonych jest tylko część odpadów tworzyw sztucznych, wydajność

instalacji recyklingu tworzyw sztucznych nie jest wystarczająca dla pokrycia obecnego

zapotrzebowania, wynikającego z ilości selektywnie zbieranych odpadów tworzyw sztucznych. Jest

również zbyt mała dla przetworzenia prognozowanych ilości odpadów tworzyw sztucznych

zbieranych selektywnie w ilości 1,25 mln Mg w roku 2028 i 1,45 mln Mg w roku 2034.

Istnieje zatem potrzeba budowy nowych instalacji recyklingu odpadów tworzyw sztucznych

(różnych rodzajów). W szczególności są to instalacje, których brakuje nie tylko w Polsce, ale i w

Europie, tj. zakłady przetwarzające odpady PS, a także zakłady, które poddawałyby recyklingowi PET

– tacka (opakowanie do sprzedaży owoców), PET – barwiony w masie (po produktach chemii

gospodarczej), folię PP, folię HDPE. Brak jest wystarczających mocy przerobowych w zakresie

recyklingu tworzyw sztucznych przy zwiększonej nadpodaży surowca i zwiększeniu jego

przemieszczania wewnątrz Unii Europejskiej.

Zapotrzebowanie na inwestycje z zakresu recyklingu tworzyw sztucznych może kształtować się

na poziomie ok. 0,8–1 mln Mg w latach 2028–2034, czyli 20–25 instalacji o przepustowości 40 000

Mg/rok przeznaczonych dla różnych frakcji, w tym w szczególności ok. 8–10 instalacji do recyklingu

folii PE tylko ze strumienia odpadów komunalnych.

Realizacja inwestycji do recyklingu w powyżej wskazanym zakresie wymaga nakładów

finansowych na poziomie 800–1000 mln euro (tj. ok. 3,44–4,30 mld zł), w tym na inwestycje z

zakresu recyklingu folii PE – 320–600 mln euro (tj. ok. 1,40–2,58 mld zł), w zależności od wielkości

mocy przerobowych instalacji.

6.4 recykling metali

W ocenie brakujących przepustowości instalacji uwzględniono

1)

2)

3)

4)

5)

dostępność instalacji do wydzielania i zagospodarowania metali żelaznych;

wyposażenie sortowni w system automatycznego wydzielania frakcji nieżelaznej;

masę opakowań aluminiowych wprowadzanych na rynek krajowy (ok. 90 000–95 000 Mg/rok);

masę odpadów aluminiowych wydzielanych w sortowniach (ok. 5 000–7 000 Mg/rok);

masę odpadów zawierających opakowania aluminium przekazaną do sortowania (ok. 35 000

Mg/rok);

6) wydzielanie odpadów aluminium z pozostałości ze spalania odpadów komunalnych w ITPOK;

7) istniejącą sprawność wydzielania aluminium (zaledwie ok. 20%).

Obecnie jedynie około 50–60% sortowni jest wyposażonych w jakikolwiek system

automatycznego wydzielania frakcji nieżelaznej. Szacuje się, że łącznie brakuje obecnie w krajowych

instalacjach przetwarzania odpadów komunalnych ok. 250–300 separatorów metali nieżelaznych (do

wydzielania metali z frakcji podsitowej i nadsitowej).

Koszt doposażenia instalacji w 250–300 separatorów wraz z niezbędnym oprzyrządowaniem

(przenośniki taśmowe wraz z osprzętem) szacuje się na kwotę 100–120 mln zł. Cena jednostkowa

zestawu wynosi ok. 400 tys. zł. Separatory takie powinny być zainstalowane możliwie szybko, do

roku 2028.

Ok. 90% odpadów aluminium opakowaniowego pozyskiwanego w Polsce przetwarza się w

instalacjach hutniczych zlokalizowanych na terenie Europy, poza Polską. W celu wykorzystania

surowca odzyskanego w kraju może być konieczne podjęcie działań w kierunku zainteresowania

branży hutniczej tym surowcem. Dla wzmocnienia procesów automatycznego wydzielania aluminium

opakowaniowego są niezbędne inwestycje w zakresie doposażenia instalacji w systemy

automatycznego wydzielania.

Infrastruktura w zakresie wydzielania i zagospodarowania metali żelaznych z odpadów

komunalnych jest wystarczająca pod względem technicznym, technologicznym, jak i surowcowym.

Każda instalacja sortowania odpadów komunalnych zawiera przynajmniej jeden separator

elektromagnetyczny, a wydzielony złom metali jest kierowany do przetworzenia w hutach żelaza i

stali w kraju i za granicą. Aktualnie nie diagnozuje się potrzeb w zakresie zwiększania mocy

przerobowych instalacji do przetwarzania metali żelaznych, niemniej jednak nie wyklucza się

możliwości modernizacji istniejących zakładów, w celu zapewnienia wysokiej jakości recyklingu.

6.5 Recykling odpadów wielomateriałowych

W ocenie brakujących przepustowości instalacji uwzględniono

1) szacowaną

ilość

wytworzonych

łącznie

wszystkich

rodzajów

odpadów

wielomateriałowych w 2018 r. – tzn. około 2,95% strumienia odpadów komunalnych,

czyli około 420 tys. Mg, z czego masa opakowań wielomateriałowych – około 180 tys.

Mg, po środkach niebezpiecznych – około 19 tys. Mg, masa pozostałych odpadów

wielomateriałowych – około 221 tys. Mg;

2) łączne dostępne moce przerobowe instalacji do przetwarzania odpadów

wielomateriałowych;

3) prognozę ilości odpadów wielomateriałowych dla roku 2028 i dla roku 2034.

Odpady wielomateriałowe stanowią ok. 2,95% strumienia odpadów komunalnych. Należą do tej

grupy odpady opakowaniowe oraz odpady niebędące opakowaniami. Liczba wprowadzanych

opakowań wielomateriałowych jest mniejsza od ogółu odpadów wielomateriałowych (opakowań i

innych nieopakowaniowych). W 2018 r. wytworzono około 420 tys. Mg odpadów

wielomateriałowych. Biorąc pod uwagę dane o wprowadzonych opakowaniach (199 tys. Mg),

pozostaje około 221 tys. Mg opakowań wprowadzonych poza organizacjami i pozostałych odpadów

wielomateriałowych niestanowiących opakowań.

Konieczne jest wskazanie, iż strumień odpadów wielomateriałowych zmienia się, przykładowo w

odniesieniu do odpadów opakowaniowych wielomateriałowych w roku 2017 ich liczba wyniosła

ponad 107 tys. Mg.

Łączne moce przerobowe instalacji do przetwarzania odpadów wielomateriałowych wynoszą

obecnie ok. 26 tys. Mg, a braki mocy oceniane są na 50 tys. Mg rocznie.

Niezbędna wydajność instalacji do sortowania odpadów wielomateriałowych w 2028 r. powinna

wynosić ok. 424 tys. Mg/rok, a w 2034 r. ok. 456 tys. Mg/rok. Sortowanie odpadów opakowaniowych

wielomateriałowych będzie realizowane w ramach sortowni odpadów zmieszanych i selektywnie

zbieranych (w tym odpadów z tzw. żółtego worka: tworzywa sztuczne, metale, odpady

wielomateriałowe), stanowiących część instalacji komunalnych, które zostaną poddane rozbudowie.

Zapotrzebowanie na inwestycje w zakresie instalacji do recyklingu wynosi ok. 313 tys. Mg/rok na

rok 2028 oraz dodatkowo ok. 27 tys. Mg/rok w latach 2029–2034.

7.

Potrzeby inwestycyjne

przekształcania odpadów

w

zakresie

Poz. 509

instalacji

termicznego

W ocenie brakujących przepustowości instalacji uwzględniono

1) limit nie więcej niż 30% przekształcenia termicznego odpadów komunalnych i odpadów

pochodzących z przetwarzania odpadów komunalnych w odniesieniu do wytwarzanych

odpadów komunalnych;

2) obecne moce przerobowe instalacji do termicznego przekształcania odpadów

komunalnych i pozostałości po przetworzeniu odpadów komunalnych (1 134 tys.

Mg/rok);

3) założenie, że do termicznego przekształcania będą kierowane odpady po wcześniejszym

przetwarzaniu: ok. 50% ilości odpadów resztkowych (po MBP) oraz pozostałości po

sortowaniu selektywnie zebranych odpadów (4 367 tys. Mg w 2028 r. i 4 204 tys. Mg w

2034 r.).

Uwzględniając powyższe, brakujące moce przerobowe instalacji do termicznego przekształcania

odpadów w roku 2028 i w roku 2034 wyniosą odpowiednio: 3 233 tys. Mg/rok i 3 070 tys. Mg/rok.

Należy przyjąć minimalną niezbędną moc przerobową dla instalacji termicznego przekształcenia

pozostałości po przetwarzaniu odpadów komunalnych w wartości docelowej (2034 r.)

4204 tys. Mg/rok, co stanowi 25% przetwarzanych odpadów komunalnych. Koszty inwestycji w tym

zakresie będą zależały od wydajności instalacji oraz od faktu, czy będą budowane nowe czy

modernizowane istniejące instalacje do termicznego przekształcania odpadów.

Wsparcie systemu termicznego przekształcenia pozostałości po przetwarzaniu odpadów

komunalnych będą nadal stanowiły cementownie (ok. 600–800 tys. Mg/rok; ok. 2/3 z 1,5 mln Mg

masy paliwa alternatywnego dostarczonego do cementowni stanowi RDF). W cementowniach będą

przekształcane również odpady palne z przemysłu. Łączna moc przerobowa (ITPOK i cementownie)

jest niższa od 30% masy odpadów wytwarzanych odpadów komunalnych (5 035 tys. Mg/rok w

2034 r.), a więc nie przekracza mocy dopuszczalnych oraz nie koliduje z możliwością osiągnięcia

poziomów recyklingu.

8.

Podsumowanie oszacowania zapotrzebowania na inwestycje w

zakresie wszystkich przedsięwzięć

W tabeli 4 zestawiono nakłady inwestycyjne dla wszystkich przedsięwzięć przewidzianych do

realizacji dla lat 2021–2028 i 2029–2034.

Tabela 4. Zestawienie nakładów inwestycyjnych dla przedsięwzięć

rodzaj

odpadów

rodzaj

inwestycji

1

2

Budowa nowych i modernizacja

części istniejących PSZOK-ów

przyjmujących rzeczy używane

przeznaczone do ponownego

użycia oraz punktów napraw

Budowa nowych instalacji do

sortowania zautomatyzowanego

(doczyszczania)

selektywnie

Odpady

zbierane selektywnie

Odpady

zbierane selektywnie

15

Wymagane nakłady

w mld zł na lata

2021–2028

3

4,000

2029–2034

4

0,400

4,950

0,930

Bioodpady

Odpady szkła

Odpady

papieru i tektury

Odpady tworzyw

sztucznych

Odpady

metali nieżelaznych

– 17 –

zebranych

odpadów

papieru,

tworzyw sztucznych, odpadów

wielomateriałowych, metali

Budowa nowych instalacji do

przetwarzania bioodpadów w

procesach

tlenowych

i

beztlenowych

(recykling

organiczny)

Instalacje do uzdatniania stłuczki

szklanej przed przekazaniem do

recyklingu

Budowa instalacji recyklingu

Poz. 509

2,96

0,550

0,225

0,075

1,700

2,600

Budowa instalacji recyklingu

3,440

0,860

Separatory metali nieżelaznych w

sortowniach

0,110

0,010

17,385

5,425

razem

Ze względu na zapotrzebowanie na inwestycje w zakresie instalacji do recyklingu odpadów

wielomateriałowych jest konieczne uwzględnienie ich w przyszłych inwestycjach.

Oszacowano, że łącznie niezbędne będzie poniesienie nakładów inwestycyjnych na poziomie

ok. 17,39 mld złotych w latach 2021–2028 i ok. 5,43 mld złotych w latach 2029–2034. Z uwagi na

wielkość nakładów inwestycyjnych do poniesienia szczególnie ważne będzie znalezienie dla nich

źródeł finansowania. Niewątpliwie część nakładów zostanie poniesiona przez inwestorów prywatnych,

szczególnie w tych obszarach, gdzie są oczekiwane szybkie zwroty nakładów inwestycyjnych i

dodatni bilans finansowy funkcjonowania inwestycji. Niezbędne będzie wspieranie działań

inwestycyjnych przez finansowanie zewnętrzne, w tym z programów Unii Europejskiej, Narodowego

Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i

gospodarki wodnej oraz banków.

9.

Potrzeby inwestycyjne w zakresie przekształcania odpadów

niebezpiecznych przez spalanie, w szczególności odpadów medycznych

i weterynaryjnych

W Polsce funkcjonuje 28 spalarni odpadów niebezpiecznych, w tym 23 instalacje mogące

unieszkodliwiać odpady medyczne i weterynaryjne. Wśród spalarni odpadów medycznych

i weterynaryjnych wyróżnić można zarówno spalarnie dedykowane wyłącznie przetwarzaniu odpadów

medycznych i weterynaryjnych, ale także duże spalarnie odpadów niebezpiecznych przetwarzających

inne rodzaje odpadów. Łączna roczna moc przerobowa spalarni przetwarzających odpady medyczne

i weterynaryjne wynosi ok. 148 tys. Mg rocznie. Natomiast moc przerobowa pozostałych pięciu

spalarni odpadów niebezpiecznych (innych niż medyczne i weterynaryjne) wynosi ok. 134 tys. Mg

rocznie.

Rozmieszczenie spalarni odpadów medycznych i weterynaryjnych na terenie kraju jest

nierównomierne – w 3 województwach brak jest takich instalacji (dolnośląskie, opolskie i

warmińsko-mazurskie), na terenie 3 województw (lubuskiego, pomorskiego oraz śląskiego) działają

po 3 spalarnie odpadów mogące przyjmować odpady medyczne i weterynaryjne, w 4 województwach

(kujawsko-pomorskim, małopolskim, podkarpackim, zachodniopomorskim) funkcjonują po dwie

spalarnie odpadów.

W pozostałych 6 województwach (lubelskim, łódzkim, mazowieckim, podlaskim,

świętokrzyskimi i wielkopolskim) funkcjonuje po jednej spalarni odpadów medycznych i

weterynaryjnych, przy czym w woj. lubelskim funkcjonuje instalacja termicznego przekształcania

wyłącznie odpadów weterynaryjnych wykorzystywana jedynie na własne potrzeby zarządzającego.

W latach 2016–2018 ilość wytworzonych odpadów z grupy odpadów medycznych

i weterynaryjnych o właściwościach zakaźnych systematycznie rosła i moc przerobowa spalarni

odpadów medycznych i weterynaryjnych na terenie kraju jest niewystarczająca.

Biorąc także pod uwagę obecną sytuację epidemiczną w Polsce, możliwość wystąpienia

podobnych sytuacji w przyszłości oraz możliwe awarie lub planowane postoje instalacji do

unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych, w celu zapewnienia ciągłości

przetwarzania ww. odpadów, inwestycje w zakresie budowy nowych instalacji do termicznego

przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych o właściwościach zakaźnych są uzasadnione.

Nie bez znaczenia pozostaje także konieczność przestrzegania zasady bliskości w

odniesieniu do unieszkodliwiania odpadów o właściwościach zakaźnych. Zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt 2

ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 i 784), odpady zakaźne nie

powinny być unieszkodliwiane na terenie poza województwem, w którym zostały wytworzone

(dopuszcza się unieszkodliwienie zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów

weterynaryjnych na obszarze województwa innego niż to, na którym zostały wytworzone, w najbliżej

położonej instalacji, w przypadku braku instalacji do unieszkodliwiania tych odpadów na obszarze

danego województwa lub gdy istniejące instalacje nie mają wolnych mocy przerobowych). Tym

samym jest zalecane, aby spalarnia odpadów medycznych i weterynaryjnych funkcjonowała na terenie

każdego województwa.

Zatem inwestycje w zakresie budowy spalarni odpadów niebezpiecznych, w tym zakaźnych

odpadów medycznych i weterynaryjnych, powinny mieć miejsce w tych województwach, w których

istnieje niedobór mocy przerobowych takich instalacji. Wobec tego szczegółowe analizy potrzeb

inwestycyjnych w tym zakresie powinny być przeprowadzane na poziomie województw i

przedstawione w wojewódzkich planach gospodarki odpadami.

10. Informacja o źródłach dochodów dostępnych w celu pokrycia

kosztów eksploatacji i utrzymania infrastruktury zagospodarowania

odpadów

Zagospodarowanie (przetwarzanie) odpadów w instalacjach jest usługą, za którą świadczący

usługę przyjmuje zapłatę, a korzystający z usługi płaci. Zapłata stanowi przychód świadczącego

usługę, zaś dochód jest w pojęciu ekonomicznym różnicą między przychodami a kosztami. Co do

zasady przychody powinny pokrywać koszty. Istotą zagadnienia jest taka kalkulacja cen za

świadczone usługi, aby działalność była rentowna.

Jeśli kosztem jest eksploatacja i utrzymanie instalacji (na co składają się poszczególne koszty

takie jak: koszty pracy ludzi, utrzymanie instalacji (serwis i naprawa), paliwa, energia, dalsze koszty

zagospodarowania odpadów – zakup usług obcych itp.), to kalkulacja cen za usługi

(zagospodarowania odpadów) powinna je obejmować.

Głównym źródłem dochodów instalacji jest sprzedaż usług (zagospodarowania odpadów).

Instalacje komunalne (mechaniczno-biologicznego przetwarzania) kształtują ceny za przyjmowanie do

zagospodarowania poszczególnych strumieni odpadów: komunalnych zmieszanych czy selektywnie

zbieranych u źródła i innych według kodów odpadów w zależności od zakresu możliwości instalacji

wynikających z pozwolenia zintegrowanego.

Ponadto frakcja odpadów surowcowych, jak papier, metale, tworzywa sztuczne i szkło,

wysortowane lub doczyszczone w instalacji, jest towarem rynkowym. Recyklerzy i organizacje

odzysku, którzy odbierają surowce, płacą za nie. Dopłata organizacji odzysku do dokumentów

potwierdzających recykling i odzysk (DPR i DPO) jest aktualnie bardzo niska i ma znaczenie

marginalne. Niekorzystne zmiany zaszły po zamknięciu Chin na import odpadów do recyklingu,

powodując pogłębienie trudności w recyklingu odpadów surowcowych, w szczególności tworzyw

sztucznych. Do niedawna instalacje komunalne mogły sprzedać wybrane asortymenty odpadów

surowcowych, co stanowiło przychód dla instalacji. Na niektóre odpady, jak na przykład folię, nie ma

zbytu. Obecnie ceny odpadów surowcowych są dużo niższe niż w latach ubiegłych. Za przekazanie

wybranych frakcji odpadów surowcowych do recyklingu trzeba płacić. Zatem zmieniła się relacja

między przychodami i kosztami w tym zakresie. Przychody ze sprzedaży towarów, jakimi są odpady

surowcowe dla instalacji, są niewielkie lub raczej należy uznać, że przekazanie odpadów do

recyklingu stanowi koszt. Rynek recyklingu odpadów surowcowych jest dynamicznie zmienny. Nie

można więc wykluczyć, iż wobec licznych działań podejmowanych w UE oraz w Polsce na rzecz

wdrożenia w praktyce założeń idei gospodarki o obiegu zamkniętym w przyszłości nastąpi

zwiększenie zapotrzebowania na surowce wtórne, a tym samym najpewniej wzrosną również ceny

materiałów i usług w zakresie przetwarzania oraz dostarczania surowców materiałowych

pochodzących z przetwarzania odpadów.

Instalacje recyklingu odpadów, zwykle zarządzane/posiadane przez podmioty niepubliczne,

kształtują ceny za przyjęcie odpadów z uwzględnieniem zysku. Przychody stanowią zarówno usługi

przyjęcia odpadów do recyklingu, jak i sprzedaż towaru po procesie recyklingu (recyklatu lub innych).

Punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK), punkty przyjmujące rzeczy

używane przeznaczone do ponownego użycia oraz punkty napraw są elementem systemu

gospodarowania odpadami i funkcjonują w oparciu o regulacje ustawy z dnia 13 września 1996 r. o

utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1439, z późn. zm.). Ta natomiast

wprost w art. 6r pkt 2 i 2aa wskazuje, że finansowanie tworzenia i utrzymania PSZOK oraz punktów

napraw i ponownego użycia odbywa się z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w ramach

systemu gospodarowania odpadami w gminie. Punkty naprawy rzeczy używanych niekiedy pobierają

opłaty za wymieniane rzeczy, co może stanowić dodatkowy przychód na pokrycie kosztów

funkcjonowania. Na razie są to jednak działania mało upowszechnione. Istotne również jest w

przypadku punktów przyjmujących rzeczy używane i punkty napraw, aby były przyjmowane rzeczy,

na które istnieje popyt. Ponadto koszty naprawy nie mogą przewyższać ceny sprzedaży na

wymieniany czy naprawiony produkt, aby w ramach funkcjonowania generować ewentualne

przychody, a nie koszty. Frakcja odpadów surowcowych, jak papier, metale i tworzywa sztuczne,

zbierana w PSZOK nie nadaje się do bezpośredniej sprzedaży do recyklera, gdyż wymaga

doczyszczenia. Ewentualnie można przyjąć, że sprzedaż szkła z PSZOK jest niewielkim dochodem dla

gminy na pokrycie funkcjonowania PSZOK.

Źródłem dochodów w celu pokrycia kosztów eksploatacji i utrzymania infrastruktury do

zagospodarowania odpadów jest sprzedaż usług z zakresu zagospodarowania odpadów. Patrząc szerzej

na system gospodarki odpadami, źródłem głównym finansowania systemu zagospodarowania

odpadów są wytwarzający odpady komunalne, czyli mieszkańcy (i właściciele nieruchomości), którzy

przez nadzorowany przez gminy system opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

wynikający z ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach,

wnoszą opłaty do gminy/związku (co stanowi dochód gminy/związku dedykowany wyłącznie na cele

związane z gospodarką odpadami), a następnie gmina bezpośrednio lub pośrednio płaci za utrzymanie

systemu zagospodarowania odpadów, w tym m.in. za selektywne zbieranie u źródła lub poprzez

PSZOK-i, recykling, odzysk, unieszkodliwienie odpadów w instalacjach oraz za utrzymanie PSZOK

wraz z punktami przyjęć rzeczy używanych i napraw.

Reasumując, głównym źródłem dochodu są opłaty za odbieranie odpadów komunalnych –

ponoszone przez mieszkańców i właścicieli nieruchomości. Uzupełnieniem są opłaty z tytułu

rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 31 maja 2021 r.

Poz. 509

UCHWAŁA Nr 57

RADY MINISTRÓW

z dnia 6 maja 2021 r.

zmieniająca uchwałę w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022

Na podstawie art. 36 ust. 1 w związku z art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779

i 784) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 57 Rady Ministrów

z dnia 6 maja 2021 r. (poz. 509)

Załącznik

do uchwały nr 57

Rady Ministrów

z dnia 6 maja 2021 r.

(poz. )