Uchwała nr 50 Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (MP_2021_435) | PL

M.P. 2021 poz. 435 notInForce

§ 1 Uchwała nr 50 Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu Open official source

§ 1. Przyjmuje się strategię przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, stanowiącą załącznik do

uchwały.

M.P. 2021 poz. 435 notInForce

§ 2 Uchwała nr 50 Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu Open official source

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

M.P. 2021 poz. 435 notInForce

Wstęp Uchwała nr 50 Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu Open official source

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 11 maja 2021 r.

Poz. 435

UCHWAŁA NR 50

RADY MINISTRÓW

z dnia 19 kwietnia 2021 r.

w sprawie przyjęcia strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2020 r. poz. 971, 875, 1086 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 187) Rada Ministrów uchwala, co następuje

M.P. 2021 poz. 435 notInForce

Załącznik do uchwały nr 50 Rady Ministrów Uchwała nr 50 Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu Open official source

Załącznik do uchwały nr 50 Rady Ministrów

z dnia 19 kwietnia 2021 r. (poz. 435)

Załącznik

do uchwały nr 50

Rady Ministrów

z dnia 19 kwietnia 2021 r.

(poz. )

STRATEGIA PRZECIWDZIAŁANIA PRANIU

PIENIĘDZY ORAZ FINANSOWANIU

TERRORYZMU

Warszawa 2021 r.

SPIS TREŚCI

1.

WSTĘP ..................................................................................................................................................... 6

2.

WIZJA ROZWOJU KSPPPFT .................................................................................................................... 12

2.1. PODSTAWOWE DYLEMATY ................................................................................................................................ 12

2.2. KONCEPCJA ZMIAN.......................................................................................................................................... 22

3.

PLAN DZIAŁAŃ ...................................................................................................................................... 27

3.1. PRIORYTETY ROZWOJU KSPPPFT ...................................................................................................................... 27

3.2. PLAN DZIAŁAŃ................................................................................................................................................ 28

3.3. REKOMENDACJA ............................................................................................................................................. 35

3.4. FINANSOWANIE REALIZACJI DZIAŁAŃ ................................................................................................................... 35

4.

MONITOROWANIE REALIZACJI PLANU DZIAŁAŃ ................................................................................... 37

Skróty

ABW

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

AW

Agencja Wywiadu

CBA

Centralne Biuro Antykorupcyjne

CBŚP

Centralne Biuro Śledcze Policji

Dz. U.

Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

Dz. Urz.

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej (ang. Official Journal of the

European Union - O.J. EU)

FATF

Financial Action Task Force, tj. Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania

Praniu Pieniędzy (utworzona w 1989 r. podczas szczytu G-7 w Paryżu,

zajmująca się analizą i oceną zagrożeń związanych z praniem pieniędzy

i finansowaniem terroryzmu, w szczególności w kontekście wydanych przez

nią 40 rekomendacji określających międzynarodowe standardy w zakresie

zwalczania prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i proliferacji)

GIIF

Generalny Inspektor Informacji Finansowej

GE

Grupa Egmont (utworzona w 1995 r. jako nieformalna międzynarodowa

organizacja, zrzeszająca JAF i działająca w zakresie promowania

oraz wzmacniania międzynarodowej współpracy w przeciwdziałaniu praniu

pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, przekształcona w 2007 r. w formalną

organizację międzynarodową z własnym sekretariatem i personelem)

GUS

Główny Urząd Statystyczny

JAF

jednostka analityki finansowej, z ang. financial intelligence unit (zgodnie

z Rekomendacją FATF nr 29 – przez jednostkę analityki finansowej należy

rozumieć „krajowe centrum do otrzymywania i analizowania: (a) raportów

o podejrzanych transakcjach, (b) innych informacji odnoszących się do

prania pieniędzy, związanych z nim przestępstw bazowych i finansowania

terroryzmu, a także udostępniania wyników tych analiz”, które powinno

„być w stanie otrzymywać informacje dodatkowe od instytucji

obowiązanych oraz mieć na czas dostęp do informacji finansowych,

administracyjnych

i kryminalnych

wymaganych

do

właściwego

wykonywania jego funkcji”)

KAS

Krajowa Administracja Skarbowa

KBF

Komitet Bezpieczeństwa Finansowego

kk

Kodeks karny

kks

Kodeks karny skarbowy

KNF

Komisja Nadzoru Finansowego

KSPPPFT

krajowy system przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu

terroryzmu

MF

Ministerstwo Finansów

MRPiT

Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii

MS

Ministerstwo Sprawiedliwości

MSWiA

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

NBP

Narodowy Bank Polski

PK

Prokuratura Krajowa

SG

Straż Graniczna

SKW

Służba Kontrwywiadu Wojskowego

SWW

Służba Wywiadu Wojskowego

UE

Unia Europejska

UKNF

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego

ŻW

Żandarmeria Wojskowa

1. WSTĘP

1. W lipcu 2019 r. Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF) opublikował Krajową

ocenę ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu (zwaną dalej „Krajową oceną

ryzyka”). Zgodnie z procedurą wskazaną w przepisach ustawy z dnia 1 marca 2018 r.

o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2020 r. poz.

971, z późn. zm.) podlegała ona wcześniej opiniowaniu przez Komitet Bezpieczeństwa

Finansowego (KBF) oraz akceptacji Ministra Finansów. W powyższym dokumencie

obszernie odniesiono się do kwestii związanych z zagrożeniami prania pieniędzy

w kontekście przestępstw bazowych, a także produktów i usług dostępnych na rynku

finansowym, jak również poza nim. Dodatkowo opisano w nim najczęściej stosowane metody

prania pieniędzy. Jednocześnie – bazując na doświadczeniach krajowych i zagranicznych –

przedstawiono w aneksie nr 2 do Krajowej oceny ryzyka opis możliwych scenariuszy ryzyka

prania pieniędzy przy zastosowaniu wspomnianych produktów i usług. Krajowa ocena ryzyka

zawiera także informacje dotyczące zagrożeń związanych z finansowaniem terroryzmu,

w tym informacje o stosowanych metodach w tym obszarze. Ponadto w aneksie nr 3 do

ww. dokumentu zaprezentowano opis możliwych scenariuszy ryzyka finansowania

terroryzmu przy zastosowaniu produktów i usług dostępnych na rynku finansowym i poza

nim.

2. W opisie podatności mających wpływ na ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania

terroryzmu odniesiono się zarówno do regulacji prawnych i ich braku, jak również do

praktyki funkcjonowania poszczególnych elementów krajowego systemu przeciwdziałania

praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (KSPPPFT). Odniesiono się m.in. do

potrzeby dokończenia prac nad rozporządzeniami wykonawczymi do ustawy z dnia 1 marca

2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz wdrożenia

nowych przepisów Unii Europejskiej (UE), w szczególności dyrektywy Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) 2018/843 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę (UE)

2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy

lub finansowania terroryzmu oraz zmieniającej dyrektywy 2009/138/WE i 2013/36/UE (Dz.

Urz. UE L 156 z 19.06.2018, str. 43), zwanej dalej „dyrektywą 2018/843”. Szczegółowe

rozwiązania prawne dotyczące implementacji przedmiotowej dyrektywy do polskiego

porządku prawnego nie są przedmiotem strategii z uwagi na toczący się w chwili

opracowywania strategii proces legislacyjny1).

3. Bazując na metodyce opisanej w aneksie nr 1 do Krajowej oceny ryzyka oszacowano

poziom ryzyka prania pieniędzy oraz poziom ryzyka finansowania terroryzmu (tj. tzw. ryzyka

ogólnego prania pieniędzy oraz tzw. ryzyka ogólnego finansowania terroryzmu). Szacunki

oparto na wyliczeniach poziomów zagrożenia, podatności, prawdopodobieństwa

1)

Z wyjątkiem przepisu wprowadzającego zmianę do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania

pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającej rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 648/2012 i uchylającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji

2006/70/WE (Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, str. 73) w postaci art. 32a, którego treść jest podstawą prac

nad stworzeniem Systemu Informacji Finansowej (SInF).

i konsekwencji w ramach tzw. ryzyka podstawowego2) oraz poziomów zagrożenia

i podatności dla tzw. ryzyka szczątkowego3).

Tabela nr 1 – Szacunki poziomów ryzyka wskazane w Krajowej ocenie ryzyka4)

Oszacowanie ryzyka

podstawowego

Pranie

pieniędzy

Oszacowanie ryzyka

szczątkowego

Oszacowanie ryzyka

ogólnego

Finansowanie

terroryzmu

poziom 2 (średni)

przy zagrożeniu na poziomie 3 (wysokim), podatności na poziomie 2

(średnim), prawdopodobieństwie na poziomie 2 (średnim)

i konsekwencjach na poziomie 1 (tj. słabych)

poziom 2 (średni)

przy ogólnym poziomie prawdopodobieństwa na poziomie 3

(wysokim)

poziom 2 (średni)

Oszacowanie ryzyka

podstawowego

poziom 1 (niski)

przy zagrożeniu na poziomie 1 (niskim), podatności na poziomie 2

(średnim), prawdopodobieństwie na poziomie 2 (średnim)

i konsekwencjach na poziomie 1 (tj. słabych)

Oszacowanie ryzyka

szczątkowego

poziom 2 (średni)

przy ogólnym poziomie prawdopodobieństwa na poziomie 2 (średnim)

Oszacowanie ryzyka

ogólnego

poziom 2 (średni)

4. Jakkolwiek szacunek poziomu ryzyka ogólnego dla finansowania terroryzmu jest zbliżony

do szacunku poziomu ryzyka ogólnego dla prania pieniędzy, to należy zauważyć,

że tzw. ryzyko podstawowe finansowania terroryzmu było oszacowane na poziomie niskim

(dla porównania – szacunek poziomu tzw. ryzyka podstawowego dla prania pieniędzy został

wyliczony na poziomie średnim). Wpływ na poziom ryzyka ogólnego finansowania

terroryzmu miały w głównej mierze szacunki poziomów zagrożenia, podatności

i prawdopodobieństwa wskazane w ramach tzw. ryzyka szczątkowego, odnoszącego się do

poszczególnych scenariuszy ryzyka finansowania terroryzmu. Liczbowo ryzyko ogólne

finansowania terroryzmu zostało oszacowane na poziomie 1,65, to jest niżej niż ryzyko

ogólne prania pieniędzy, które wyniosło 1,95.

5. Warto przy tym zwrócić uwagę na te scenariusze ryzyka prania pieniędzy czy

finansowania terroryzmu, dla których oszacowany poziom prawdopodobieństwa ich

wystąpienia (na podstawie wskazanych poziomów podatności i zagrożenia) jest wysoki lub

bardzo wysoki (tj. powyżej poziomu 2,5).

2)

3)

4)

Ocena tzw. ryzyka podstawowego (odrębna dla prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu) bazuje

w szczególności na ocenie zagrożeń związanych z produktami i usługami oferowanymi na rynku, szacunkach

wartości majątkowych podlegających praniu czy będących przedmiotem finansowania terroryzmu,

informacjach o sposobie funkcjonowania organów wchodzących w skład KSPPPFT, danych statystycznych

dotyczących ich działalności, a także przepisach prawnych i ich stosowaniu.

Ocena tzw. ryzyka szczątkowego (również odrębna dla prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu)

bazuje na ocenie poziomów zagrożenia, podatności i prawdopodobieństwa oszacowanych dla

poszczególnych scenariuszy ryzyka (zawierających modi operandi prania pieniędzy oraz finansowania

terroryzmu), przedstawionych w aneksach nr 2 i 3 do Krajowej oceny ryzyka.

Zgodnie z przyjętą metodyką Krajowej oceny ryzyka poziomy zagrożenia, podatności, prawdopodobieństwa,

konsekwencji oraz ryzyka były szacowane w ramach 4-stopniowej skali.

Tabela nr 2 – Scenariusze ryzyka prania pieniędzy z najwyższymi poziomami prawdopodobieństwa

Obszar

Opis ryzyka

Fizyczny przewóz

wartości

majątkowych przez

granicę

wykorzystanie osób fizycznych do

przewozu pieniędzy pochodzących z

nielegalnych źródeł poprzez granice

państwowe

bezgotówkowa wymiana waluty

Wymiana walut

połączona z transferem środków

korzystanie z pośrednictwa innych

Działalność

podmiotów w legitymizowaniu

gospodarcza

środków pochodzących z nielegalnej

(ogólnie)

działalności

Usługi

wykorzystanie usług

telekomunikacyjne telekomunikacyjnych w zakresie

powiązane z

numerów o podwyższonej płatności

płatnościami

do legitymizowania środków z

mobilnymi

przestępczej działalności

organizowanie akcji

Finansowanie

crowdfunding’owej w celu

społecznościowe legitymizowania posiadanych lub

przekazywanych środków pieniężnych

Usługi płatnicze korzystanie z internetowych usług

(oferowane przez płatniczych przez sprawców w celu

inne podmioty niż transferowania środków pochodzących

banki)

z nielegalnej działalności

wykorzystanie kryptowalut do

Waluty wirtualne transferowania wartości pochodzących

z nielegalnych źródeł

Fizyczny przewóz wykorzystanie usług kurierskich i

wartości

pocztowych do przekazywania

majątkowych przez pieniędzy pochodzących z

granicę

nielegalnych źródeł

Organizacje typu wykorzystanie fundacji i stowarzyszeń

non-profit

do prania pieniędzy

inwestowanie środków pochodzących

Handel dobrami o

z nielegalnych źródeł w zakup metali i

wysokiej wartości

kamieni szlachetnych

wykorzystanie rachunku do

gromadzenia i transferowania

Bankowość

pieniędzy pochodzących z

nielegalnych źródeł

wykorzystanie transferów do

Bankowość

przekazywania środków do innych

jurysdykcji

wykorzystanie dostawców usług z

Usługi płatnicze

zakresu transferu środków

(oferowane przez

pieniężnych do transferowania

inne podmioty niż

pieniędzy pochodzących z

banki)

nielegalnych źródeł

Usługi płatnicze wykorzystanie sieci Hawala lub

(oferowane przez innych nieformalnych systemów

inne podmioty niż transferu do przekazywania środków

banki)

pochodzących z nielegalnych źródeł

wykorzystanie gier oferowanych w

Gry hazardowe

kasynie do zaciemnienia pochodzenia

posiadanych pieniędzy

Działalność

wykorzystanie funkcjonujących

7

Poziom

podatności zagrożenia prawdopodobieństwa

4

3

4

3.4

3

4

3.4

4

2

3.2

4

2

3.2

3

2

4

2.8

2

4

2.8

2

4

2.8

4

1

2.8

2

4

2.8

gospodarcza

(ogólnie)

Działalność

gospodarcza

(ogólnie)

Waluty wirtualne

Handel dobrami o

wysokiej wartości

–9–

podmiotów gospodarczych do prania

pieniędzy

wykorzystanie spółek

nieprowadzących w praktyce

działalności gospodarczej do prania

pieniędzy

wykorzystanie scentralizowanych

walut wirtualnych do transferowania

wartości pochodzących z nielegalnych

źródeł

inwestowanie środków pochodzących

z nielegalnych źródeł w zakup

antyków i dzieł sztuki

Poz. 435

2

4

2.8

3

2

2.6

3

2

2.6

6. Najwyżej oszacowano poziom prawdopodobieństwa prania pieniędzy dla fizycznego

przewozu przez granice wartości majątkowych5) przy wykorzystaniu osób fizycznych.

Relatywnie wysoki jest także szacunek tego poziomu dla wykorzystania usług kurierskich

i pocztowych do przekazywania poprzez granice pieniędzy pochodzących z nielegalnych

źródeł. Pozostałe ryzyka wskazane w powyższej tabeli odnoszą się do takich obszarów, jak

wymiana walut, waluty wirtualne, działalność gospodarcza, usługi telekomunikacyjne

powiązane z płatnościami mobilnymi, finansowanie społecznościowe, usługi płatnicze

(oferowane przez inne podmioty niż banki), działalność organizacji typu non-profit, handel

dobrami o wysokiej wartości, bankowość, a także gry hazardowe.

7. Scenariusze ryzyka w kontekście finansowania terroryzmu z części ww. obszarów również

zostały ocenione stosunkowo wysoko lub bardzo wysoko.

Tabela nr 3 – Scenariusze ryzyka finansowania terroryzmu z najwyższymi poziomami

prawdopodobieństwa

Obszar

Fizyczny przewóz

wartości

majątkowych przez

granicę

Usługi płatnicze

(oferowane przez

inne podmioty niż

banki)

Finansowanie

społecznościowe

5)

Poziom

podatności zagrożenia prawdopodobieństwa

Opis ryzyka

wykorzystanie osób fizycznych do

przewozu pieniędzy poprzez granice

państwowe

Wykorzystanie sieci Hawala lub

innych nieformalnych systemów

transferu wartości majątkowych do

finansowania terroryzmu

pozyskiwanie darczyńców środków na

rzecz organizacji terrorystycznych

przy wykorzystaniu nowoczesnych

sieci komunikacyjnych

4

3

3.6

4

2

3.2

4

2

3.2

Od dnia 3 czerwca 2021 r. będzie stosowane nowe rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2018/1672 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Unii

lub wywożonych z Unii oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1889/2005 (Dz. Urz. UE L 284 z

12.11.2018, str. 6). Na podstawie tego rozporządzenia przygotowywany jest akt wykonawczy z nowymi,

jednolitymi dla wszystkich krajów członkowskich UE formularzami: deklaracji środków pieniężnych (w

przypadku fizycznego przewozu środków pieniężnych przez granicę z wykorzystaniem osób fizycznych)

oraz zgłoszeń ujawniających (w przypadku fizycznego przewozu środków pieniężnych przez granicę z

wykorzystaniem usług kurierskich i pocztowych). Dane z powyższych nowych formularzy będą

przekazywane JAF państwa członkowskiego, w którym zostały uzyskane. JAF danego państwa

członkowskiego będzie wymieniała takie informacje z odpowiednimi JAF innych państw członkowskich.

Usługi płatnicze

(oferowane przez

inne podmioty niż

banki)

Bankowość

Ubezpieczenia

Usługi

telekomunikacyjne

powiązane z

płatnościami

mobilnymi

Usługi

telekomunikacyjne

powiązane z

płatnościami

mobilnymi

Waluty wirtualne

– 10 –

korzystanie z internetowych usług

płatniczych przez podmioty

uczestniczące w procesie

finansowania terroryzmu, w

szczególności przez potencjalnych

zagranicznych bojowników

terrorystycznych

wykorzystanie rachunku bankowego

do gromadzenia i transferowania

pieniędzy na cele działalności

terrorystycznej

wyłudzanie odszkodowań z

ubezpieczeń w celu finansowania

terroryzmu

nabywanie lub doładowanie kart SIM

w celu przekazywania środków

wykorzystanie usług

telekomunikacyjnych w zakresie

numerów o podwyższonej płatności

do gromadzenia środków na

działalność terrorystyczną

wykorzystanie kryptowalut do

transferowania wartości majątkowych

na cele działalności terrorystycznej

Fizyczny przewóz

wartości

wykorzystanie usług kurierskich i

majątkowych przez pocztowych

granicę

wykorzystanie funduszy

Organizacje typu gromadzonych na cele charytatywne

non-profit

na finansowanie organizacji

terrorystycznych

Poz. 435

3

2

4

2.8

4

1

2.8

4

1

2.8

4

1

2.8

3

2

2.6

3

2

2.6

3

2

2.6

8. W zakresie finansowania terroryzmu największy poziom prawdopodobieństwa został także

przypisany fizycznemu przewozowi przez granice wartości majątkowych przy wykorzystaniu

osób fizycznych. Relatywnie wysoko oszacowano również ten poziom dla wykorzystania

usług kurierskich i pocztowych do przewozu przez granice pieniędzy pochodzących

z nielegalnych źródeł. Oprócz tego w powyższej tabeli wskazano ryzyka z takich obszarów,

jak: waluty wirtualne, usługi telekomunikacyjne powiązane z płatnościami mobilnymi,

finansowanie społecznościowe, usługi płatnicze (oferowane przez inne podmioty niż banki),

działalność organizacji typu non-profit, ubezpieczenia oraz bankowość.

9. Wyżej opisane obszary wymagają szczególnej uwagi. Do nich przede wszystkim powinny

odnosić się środki mitygujące ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu,

podejmowane na płaszczyźnie legislacyjnej lub praktycznej, odnoszącej się do działalności

wszystkich podmiotów działających w ramach KSPPPFT.

10. Krajowa ocena ryzyka stanowi dla niniejszej strategii diagnozę sytuacji oraz prognozę

trendów rozwojowych w odniesieniu do systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy

i finansowania terroryzmu. Na podstawie analizy zarówno zagrożeń, jak i podatności

w Krajowej ocenie ryzyka wskazano podstawowe wnioski, które powinny być fundamentem

dalszych prac nad zwiększeniem efektywności funkcjonowania KSPPPFT. Odniosły się one

do 4 obszarów, tj.: uzupełnienia regulacji prawnych, rozwoju szkoleń (zarówno pracowników

jednostki analityki finansowej, jak również jednostek współpracujących oraz instytucji

obowiązanych), wymiany informacji (w szczególności przy wykorzystaniu systemów

teleinformatycznych), a także generowania danych statystycznych umożliwiających

obiektywną ocenę skuteczności KSPPPFT. Te wnioski stały się podstawą dalszych działań

GIIF podejmowanych we współpracy z KBF, których wynikiem jest plan działań zawarty

w niniejszej strategii, mający na celu zwiększenie efektywności funkcjonowania KSPPPFT.

2. WIZJA ROZWOJU KSPPPFT

2.1. Podstawowe dylematy

11. KSPPPFT tworzą GIIF, instytucje obowiązane oraz jednostki współpracujące. Ramy ich

funkcjonowania wyznaczają przepisy prawne, w szczególności zawarte w ustawie z dnia

1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Rysunek nr 1 – Schemat KSPPPFT

12. KSPPPFT jest typową strukturą typu „naczyń połączonych”, w której praca każdej części

zależy od jakości funkcjonowania pozostałych elementów. Działanie GIIF, a także jednostek

współpracujących zależy od czynności podejmowanych przez instytucje obowiązane, a ich

funkcjonowanie od tego, w jaki sposób reagują na nie GIIF oraz jednostki współpracujące,

w szczególności organy nadzorcze. Interakcja pomiędzy GIIF a jednostkami

współpracującymi, zwłaszcza z organami ścigania, organami nadzorczymi czy organami

KAS, ma również istotny wpływ na jakość ich działań.

13. Główną rolę w KSPPPFT pełni GIIF, który jest powoływany i odwoływany przez Prezesa

Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych

po zasięgnięciu opinii ministra – członka Rady Ministrów właściwego do spraw

koordynowania działalności służb specjalnych (jeżeli został wyznaczony przez Prezesa Rady

Ministrów). GIIF jest sekretarzem albo podsekretarzem stanu w urzędzie obsługującym

ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Swoje zadania wykonuje przy pomocy

Departamentu Informacji Finansowej Ministerstwa Finansów. GIIF – wspomagany

przez ww. departament – działa jako polska jednostka analityki finansowej.

14. Zgodnie z art. 32 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia

20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania

pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającej rozporządzenie Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego

i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015,

str. 73)6), zwanej dalej „dyrektywą 2015/849”, każda jednostka analityki finansowej (JAF)

musi być niezależna i autonomiczna pod względem operacyjnym. Oznacza to, że musi

posiadać uprawnienia i możliwości, by swobodnie wykonywać swoje funkcje, w tym być

w stanie podejmować samodzielne decyzje w zakresie analizowania, żądania

i rozpowszechniania określonych informacji. Ponadto powinna mieć odpowiednie zasoby

finansowe, ludzkie i techniczne na potrzeby wykonywania swoich zadań.

15. Rdzeniem zadań JAF ma być przede wszystkim przyjmowanie oraz analizowanie

zgłoszeń o podejrzanych transakcjach i innych informacji, dotyczących prania pieniędzy (a

także powiązanych przestępstwach bazowych) lub finansowania terroryzmu. W tym celu musi

być ona w stanie uzyskiwać dodatkowe informacje od instytucji obowiązanych, a także

posiadać bezpośredni lub pośredni dostęp do informacji finansowych, informacji

administracyjnych i informacji organów ścigania, umożliwiający pozyskiwanie

w odpowiednim czasie danych niezbędnych jej do właściwego wykonywania zadań.

16. Zadania analityczne JAF mają obejmować

•

analizę operacyjną (koncentrującą się na poszczególnych przypadkach

i szczegółowych celach lub na odpowiednich wybranych informacjach, w zależności

od rodzaju i ilości ujawnionych informacji oraz spodziewanego wykorzystania

informacji po rozpowszechnieniu),

•

analizę strategiczną (dotyczącą tendencji i schematów działania w obszarze prania

pieniędzy i finansowania terroryzmu).

17. JAF ma przekazywać wyniki swoich analiz oraz wszelkie inne stosowne informacje

właściwym organom, jeżeli istnieją podstawy, by podejrzewać pranie pieniędzy, powiązane

z nim przestępstwa bazowe lub finansowanie terroryzmu. Dodatkowo musi być w stanie

odpowiadać na wnioski o informacje składane przez właściwe krajowe organy (w zakresie

przestępstw bazowych dla prania pieniędzy lub kwestii związanych z finansowaniem

terroryzmu). Z kolei te organy powinny przekazywać JAF informacje zwrotne na temat

wykorzystania informacji przekazanych przez nią i na temat wyników dochodzeń lub kontroli

przeprowadzonych na podstawie tych informacji. Ponadto JAF musi wymieniać informacje7)

ze swoimi odpowiednikami zagranicznymi (zgodnie z przepisami dyrektywy 2015/849, a

także wymogami Grupy Egmont – GE). Istotnym działaniem jest również konieczność

udostępniania przez GIIF jednostkom współpracującym wyników analizy strategicznej w celu

ich wykorzystania w prowadzonych przez te jednostki czynnościach analitycznych

oraz w ramach działań operacyjno-rozpoznawczych. Może to np. skutkować powoływaniem

6)

7)

Zmodyfikowanej dyrektywą 2018/843.

W przypadku wymiany informacji zawierających dane osobowe, ich przetwarzanie odbywa się na podstawie

i w granicach prawa, z poszanowaniem zasad ochrony danych osobowych.

wspólnych zespołów interdyscyplinarnych do realizacji wniosków wypływających z tej

analizy.

18. JAF powinna też posiadać uprawnienia (bezpośrednie lub pośrednie) do zawieszenia

lub wstrzymania zgody na kontynuowanie realizacji transakcji w przypadku podejrzenia, że

ma ona związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu. Takie działania ma

podejmować również na wniosek jednostki analityki finansowej z innego państwa

członkowskiego UE (a także każdej innej jednostki analityki finansowej z państwa, które

ratyfikowało Konwencję Rady Europy z 16 maja 2005 r. o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu

i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu).

Generalnie w ww. dyrektywie 2015/849 duży nacisk został położony na jak najszerszą

współpracę, w szczególności wymianę informacji pomiędzy jednostkami analityki

finansowej.

19. Główne zadania JAF powinny się zatem skupiać na czynnościach związanych z analizą

informacji napływających do jednostki oraz kooperacji – w szczególności wymianie

informacji – z jednostkami współpracującymi z jednej strony oraz zagranicznymi jednostkami

analityki finansowej z drugiej strony. Jednakże – zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 marca

2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – na GIIF

spoczywa o wiele więcej obowiązków, m.in. związanych z

•

kontrolowaniem

instytucji

obowiązanych

w

zakresie

wypełniania

przez nie obowiązków wynikających z przepisów dotyczących przeciwdziałania

praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,

•

prowadzeniem postępowań administracyjnych związanych z nakładaniem kar

administracyjnych za nieprzestrzeganie ww. obowiązków,

•

prowadzeniem i publikacją list osób i podmiotów, wobec których stosuje

się szczególne środki ograniczające, a także wydawaniem zezwoleń na

wykorzystanie zamrożonych wartości majątkowych lub ich udostępnienie,

•

koordynacją w zakresie administrowania i rozwoju Centralnego Rejestru

Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR),

•

wykonywaniem zadań związanych z przygotowywaniem zmian przepisów

prawnych z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu

terroryzmu lub zagadnień powiązanych z tą tematyką,

•

projektowaniem

nowych

rozwiązań

wynikających

z

aktualnych

lub przygotowywanych przepisów prawnych (np. dotyczących Systemu Informacji

Finansowej – SInF),

•

realizowaniem innych zadań w związku z funkcjonowaniem GIIF oraz

Departamentu Informacji Finansowej w ramach Ministerstwa Finansów (w tym

opiniowanie projektów przepisów prawnych, dokumentów rządowych i unijnych

odnoszących się generalnie do obszaru działalności tego ministerstwa).

20. Z tego też powodu warunkiem efektywnego funkcjonowania GIIF jest stworzenie

odpowiedniego balansu pomiędzy realizacją zadań będących rdzeniem jego funkcjonowania

jako JAF a pozostałymi obowiązkami nałożonymi na ten organ oraz wspomagający

go Departament Informacji Finansowej MF. Rozbudowany system dodatkowych obowiązków

GIIF stanowi jednak pewne utrudnienie w osiągnięciu pełnej racjonalizacji wykonywanych

głównych zadań i znacznie utrudnia osiągnięcie efektu synergii.

21. Istotnymi – ze względu na efektywne funkcjonowanie instytucji obowiązanych w ramach

KSPPPFT – są zadania związane z kontrolą przestrzegania przez instytucje obowiązane

obowiązków nałożonych na nie przepisami z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu. W tym obszarze aktywnie działają organy nadzorcze

nad poszczególnymi kategoriami instytucji obowiązanych, w szczególności KNF i NBP,

wspomagane przez GIIF oraz naczelników urzędów celno-skarbowych. Nieodzowne jest

dokonanie przeglądu przepisów prawa, w tym określających rodzaje uprawnień podmiotów

wykonujących zadania z zakresu kontroli, w celu zwiększenia stopnia ich harmonizacji.

22. Warto zwrócić uwagę, że obecnie instytucje obowiązane są podzielone na 25 kategorii

odnoszących się do podmiotów z różnych sfer życia gospodarczego i społecznego. W sumie,

według posiadanych szacunków, jest ponad 100 tys. instytucji obowiązanych, przy czym duża

część z nich nie podlega odpowiedniemu nadzorowi branżowemu właściwych organów

nadzorczych, które mogłyby kontrolować wypełnianie przez nie obowiązków wynikających

z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Zgodnie

z art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu uprawnieni do takiej kontroli – oprócz GIIF – są

•

Prezes NBP – zgodnie z ustawą z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe (Dz. U.

z 2020 r. poz. 1708), w odniesieniu do podmiotów prowadzących działalność

kantorową w rozumieniu tej ustawy,

•

KNF – w odniesieniu do instytucji obowiązanych przez nią nadzorowanych,

•

Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa – w odniesieniu

do spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,

•

prezesi sądów apelacyjnych – w odniesieniu do notariuszy,

•

naczelnicy urzędów celno-skarbowych – w odniesieniu do instytucji obowiązanych

kontrolowanych przez te organy,

•

wojewodowie lub starostowie – w odniesieniu do stowarzyszeń,

•

ministrowie lub starostowie – w odniesieniu do fundacji.

23. Tym samym, obok GIIF, tylko naczelnicy urzędów celno-skarbowych mogą kontrolować

instytucje obowiązane z różnych kategorii. Pozostałe organy i podmioty są uprawnione

do przeprowadzania kontroli wyłącznie w instytucjach obowiązanych należących

do wybranych, konkretnych kategorii.

24. Problem braku podlegania części instytucji obowiązanych odpowiedniemu nadzorowi

właściwych organów nadzorczych odnosi się w szczególności do instytucji obowiązanych

działających w sektorze niefinansowym. Na tę kwestię – jako istotną z punktu widzenia

weryfikowania zaangażowania instytucji obowiązanych w przestrzeganie przepisów

prawnych i ich praktycznego stosowania – zwróciła uwagę Komisja Europejska, wskazując w

aktualizacji ponadnarodowej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu,

że: „W przypadku sektorów niefinansowych państwa członkowskie mogą zezwolić organom

samorządu zawodowego na nadzorowanie doradców podatkowych, biegłych rewidentów,

zewnętrznych księgowych, notariuszy oraz innych przedstawicieli wolnych zawodów

prawniczych i pośredników w obrocie nieruchomościami”8).

25. Jednocześnie liczba organów uprawnionych do nakładania kar administracyjnych w

drodze decyzji na instytucje obowiązane w związku z niedopełnieniem przez nie obowiązków

wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

jest jeszcze bardziej ograniczona. Obok GIIF uprawnieni do tego są Prezes NBP oraz KNF

(ale tylko w zakresie, w jakim to dotyczy instytucji obowiązanych przez nich nadzorowanych

i kontrolowanych).

26. Warto również zauważyć, że w katalogu instytucji obowiązanych są wymienione także

podmioty, których przynależność do instytucji obowiązanych jest uzależniona od spełnienia

warunku przyjęcia lub dokonania płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej

równowartość 10 000 EUR, bez względu na to, czy płatność jest przeprowadzana jako

pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane9). Powoduje

to problemy z jednoznaczną identyfikacją przez organy administracji publicznej podmiotów,

które powinny spełniać obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu, o ile taki podmiot nie ujawni się lub nie dokona się kontroli

jego finansów na podstawie innych przepisów prawnych. W związku z powyższym

rozważenia wymaga w takim wypadku poszerzenie uprawnień GIIF do weryfikacji tych

podmiotów jako instytucji obowiązanych.

W przypadku instytucji obowiązanych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 21 i 22

ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu

terroryzmu (tj. fundacji oraz stowarzyszeń posiadających osobowość prawną, spełniających

powyższy warunek dotyczący przyjmowania lub dokonywania płatności w gotówce) istnieje

co prawda nadzór określony przepisami ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.

U. z 2020 r. poz. 2167) oraz ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach

(Dz. U. z 2020 r. poz. 2261), sprawowany w przypadku fundacji przez ministrów i starostów,

a w przypadku stowarzyszeń – przez wojewodów i starostów. Jednak powyższe przepisy

prawne nie przewidują uprawnień dla ww. organów do weryfikacji sprawozdań czy

dokumentów księgowych lub finansowych stowarzyszeń i fundacji w celu rozpoznania, które

z nich są instytucjami obowiązanymi.

27.

28. Kwestią istotną zarówno dla GIIF, jak również organów ścigania, jest relatywnie szybki

i pełny dostęp do informacji finansowych, w szczególności dotyczących wszystkich

produktów i usług finansowych służących do gromadzenia i przekazywania środków

8)

9)

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny ryzyka związanego z praniem

pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności

transgranicznej, Bruksela, 24 lipca 2019 r. s. 9 (na: https://op.europa.eu/en/publication-detail//publication/0b2ecb04-aef4-11e9-9d01-01aa75ed71a1/language-en).

Tj. instytucje obowiązane, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 21, 22 i 23 ustawy z dnia 1 marca 2018 r.

o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

finansowych, które mogą być wykorzystywane przez osoby lub podmioty zaangażowane w

popełnianie przestępstw10). Łatwe identyfikowanie w stosunkowo krótkim czasie ww.

produktów i usług skróciłoby czas prowadzenia czynności ustawowych przez ww. organy, a

także umożliwiłoby stworzenie kompletnego obrazu ewentualnych działań przestępczych

realizowanych za ich pomocą.

29. Zgodnie z dyrektywą 2018/843 państwa członkowskie UE są zobowiązane do wdrożenia

scentralizowanych automatycznych mechanizmów, takich jak centralne rejestry lub centralne

systemy pozyskiwania danych pozwalających jednostkom analityki finansowej i innym

uprawnionym organom na uzyskanie terminowego dostępu do danych o tożsamości

posiadaczy rachunków bankowych oraz rachunków płatniczych, a także skrytek

depozytowych udostępnianych przez instytucje kredytowe11), ich beneficjentów

rzeczywistych oraz pełnomocników ww. posiadaczy. Obecnie Krajowa Izba Rozliczeniowa

S.A. oferuje usługi dla organów administracji publicznej w zakresie komunikacji z bankami

i spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi przy wykorzystaniu aplikacji

Ognivo, w celu pozyskiwania informacji o rachunkach oraz innych informacji finansowych12).

30. Należy jednak pamiętać, że środki finansowe, również te pochodzące z przestępstwa,

mogą być gromadzone i przechowywane (a w niektórych przypadkach też transferowane)

także w ramach innych produktów i usług finansowych, m.in. na rachunkach papierów

wartościowych, rachunkach zbiorczych, rachunkach pieniężnych służących do ich obsługi,

umowach ubezpieczeń z elementami inwestycyjnymi, a także jako jednostki uczestnictwa

funduszy inwestycyjnych czy też po prostu w skrytkach depozytowych oferowanych

przez podmioty gospodarcze niebędące instytucjami kredytowymi. Dlatego też istotne dla

GIIF oraz organów ścigania jest posiadanie relatywnie łatwego i szybkiego dostępu do

informacji o wszelkich produktach, służących do przechowywania środków finansowych lub

ich transferowania.

31. Istotne jest także rozważenie zakresu informacji finansowych przekazywanych z urzędu

na podstawie przepisów ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu. Chodzi przede wszystkim o kwestię tzw. transakcji

ponadprogowych, tj. transakcji o wartości przekraczającej próg wskazany w tej ustawie,

które są raportowane przez instytucje obowiązane do GIIF. Tego rodzaju informacje

są niezwykle przydatne przy szybkim opracowywaniu analiz operacyjnych w odniesieniu

do posiadanych podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu w celu podjęcia

bezzwłocznych decyzji co do zastosowania instrumentów prawnych przewidzianych

przepisami ww. ustawy czy też prowadzeniu analiz strategicznych. Jednak podstawowym

problemem jest wysokość progu wartości transakcji, powyżej którego powinny być one

10)

Działania w tym zakresie objęte są treścią Priorytetu IV Planu działań pn. „Optymalizacja trybu, zakresu

i jakości wymiany informacji oraz dostępu do informacji.”.

11)

W rozumieniu art. 32a ust. 1 dyrektywy 2015/849, wprowadzonego przywołaną dyrektywą.

12)

Ognivo zawiera też „moduł do obsługi sądów i prokuratur – pozwala on organom sprawiedliwości

pozyskiwać dane chronione tajemnicą bankową, które mogą stanowić materiał dowodowy lub umożliwić

realizację zabezpieczenia majątkowego. Są to m.in. informacje o posiadaniu konta w danym banku i

wysokości jego salda w dniu złożenia zapytania. Zapytania te mogą dotyczyć osób prawnych lub fizycznych,

wobec

których

prowadzone

są

postępowania

przygotowawcze”.

Źródło

https://www.banki.kir.pl/ognivo/moduly-systemu/ (dostęp 06.12.2020 r.)

raportowane w kontekście wartości merytorycznej uzyskiwanych informacji o transakcjach

oraz poziomu obciążenia instytucji obowiązanych zadaniami związanymi z ich

przekazywaniem. Sam obowiązek gromadzenia informacji o „transakcjach ponadprogowych”

nie wynika z przepisów dyrektywy 2015/849, tym niemniej tego typu informacje w różnym

zakresie gromadzone są przez JAF szeregu państw członkowskich. Wysokość progu

mającego zastosowanie do raportowania transakcji jest różny w różnych państwach

członkowskich. W niektórych krajach progi te są stosunkowo wysokie i w rezultacie utrudnia

to skuteczny monitoring transakcji. Ustalenie stosunkowo niskiego progu wysokości

transakcji podlegających raportowaniu ma znaczenie zwłaszcza w przypadku transakcji

gotówkowych, gdy wysoki próg transakcyjny może być łatwo omijany poprzez dokonywanie

mniejszych, podprogowych transakcji rozłożonych w czasie. Wysoki próg transakcyjny może

też mieć wpływ na zwiększone ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu

związane przede wszystkim z anonimowością przeprowadzanych transakcji, realizowanych

często właśnie tuż poniżej tego progu. Informacje o transakcjach gotówkowych pozwalają też

na pozyskanie wiedzy o środkach wpływających oraz wycofywanych z systemu finansowego.

W wypadku obrotu bezgotówkowego informacja o transferach środków pieniężnych pozwala

na identyfikację przepływów wartości majątkowych wewnątrz systemu finansowego.

32. Powyższa kwestia pozostaje w ścisłym związku z zagadnieniem limitu wartości transakcji

okazjonalnych, powyżej którego mają być stosowane środki bezpieczeństwa finansowego,

w tym te dotyczące identyfikacji klienta i weryfikacji jego tożsamości oraz identyfikacji

beneficjenta rzeczywistego i podejmowanie uzasadnionych czynności w celu weryfikacji jego

tożsamości, a także ustalenia struktury własności i kontroli (w przypadku klienta będącego

osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej). Warto

zauważyć, że Komisja Europejska w zaleceniach dla krajów członkowskich UE, wskazanych

przy ponadnarodowej ocenie ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, wzywa

je do rozważenia „… określenia niższego progu, w stosownych przypadkach,

z uwzględnieniem ryzyka związanego z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu

terroryzmu zidentyfikowanym na poziomie krajowym”13).

33.

Powyższe zagadnienia dotyczące limitów transakcji okazjonalnych i ponadprogowych

są też pośrednio powiązane z kwestią niedopuszczalności realizowania transakcji

gotówkowych powyżej określonego limitu. Na podstawie art. 19 ustawy z dnia 6 marca

2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162) dokonywanie lub przyjmowanie

płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą powinno nastąpić za

pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy stroną

transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość

transakcji – bez względu na liczbę wynikających z niej płatności – przekracza 15 000 zł lub

równowartość tej kwoty. Jednakże przepisy nie przewidują żadnych poważniejszych sankcji

13)

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny ryzyka związanego z praniem

pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności

transgranicznej, Bruksela, 24 lipca 2019 r., s. 20 (na: https://op.europa.eu/en/publication-detail//publication/0b2ecb04-aef4-11e9-9d01-01aa75ed71a1/language-en).

za nieprzestrzeganie tego wymogu14). Ponadto poza ich oddziaływaniem pozostają transakcje

gotówkowe niezwiązane z działalnością gospodarczą.

34. Fakt wykorzystania gotówki oraz transakcji realizowanych za jej pomocą do prania

pieniędzy niejednokrotnie znajdował odzwierciedlenie w wynikach postępowań analitycznych

GIIF czy śledztw i dochodzeń prowadzonych przez organy ścigania. Warto tu wspomnieć

na przykład o operacji „Icebreaker” opisanej w Krajowej ocenie ryzyka, w ramach której

ustalono, że „… już od 2015 r. relatywnie duże ilości środków pieniężnych, pochodzących

z nielegalnej działalności ww. grupy (głównie z przestępstw papierosowych i przemytu

narkotyków, przeważnie haszyszu z Maroka i kokainy z Kolumbii), transportowano

z Wielkiej Brytanii do Polski, skąd m.in. przez Holandię wywożono je do innych państw,

w tym Kolumbii. Gotówka transportowana była różnymi metodami, m.in. drogą lotniczą, a

także samochodami ciężarowymi (jednorazowo w transporcie ciężarowym mogło być

przemyconych nawet do 50 mln GBP). W Polsce pieniądze były przekazywane do

współpracujących z grupą przestępczą kantorów wymiany walut.”15)

35. Funkcjonowanie KSPPPFT bazuje w dużej mierze na przepływie informacji z jednej

strony od instytucji obowiązanych do GIIF, a także jednostek współpracujących, a z drugiej

strony od GIIF i jednostek współpracujących do instytucji obowiązanych. Tym samym jakość

pracy poszczególnych podmiotów zaangażowanych w KSPPPFT oraz skuteczność ich oraz

całego systemu zależy w ogromnym stopniu od rodzajów i zakresów wymienianych

informacji.

Rysunek nr 2 – Przepływ informacji w KSPPPFT w kontekście prowadzonych przez GIIF postępowań

analitycznych

14)

Istnieją pewne restrykcje wynikające z przepisów podatkowych. Zgodnie z art. 15d ustawy z 15 lutego 1992

r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1406, z późn. zm.) oraz art. 22p ustawy

z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426, z późn. zm.)

podatnik nie zalicza do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca

transakcji określonej w art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa

rachunku płatniczego. W przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów –

podatnik ma obowiązek zwiększyć odpowiednio przychody w miesiącu, w którym została dokonana

powyższa płatność.

15)

Krajowa ocena ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, Ministerstwo Finansów, 2019 r., s.

152.

36. Przepływ informacji w KSPPPFT odbywa się na czterech poziomach. Podstawowy odnosi

się do informacji, które mogą mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem

terroryzmu. W tym zakresie przepływ informacji można w uproszczeniu zobrazować

jako piramidę z uwagi na ilość informacji przesyłanych od instytucji obowiązanych do GIIF

i przekazywanych następnie do organów ścigania. Strumień informacji, do których mają

dostęp instytucje obowiązane, a które wymagają analizy z ich strony pod kątem obowiązków

wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu

terroryzmu, jest relatywnie duży. Tylko część z nich jest przekazywana do GIIF w związku z

powziętym podejrzeniem co do ich związku z praniem pieniędzy czy finansowaniem

terroryzmu lub otrzymaniem żądania GIIF o przekazanie dodatkowych informacji. Również

GIIF przekazuje jedynie część gromadzonych informacji (w formie zawiadomienia

lub powiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub odpowiedzi na wniosek

o informację).

37. Na tym poziomie następuje też przepływ informacji w odwrotnym kierunku, w zakresie

informacji zwrotnej dotyczącej sposobu wykorzystania otrzymanych danych.

38. Kolejne poziomy przepływów informacji odnoszą się do kwestii związanych z nadzorem

i kontrolą nad instytucjami obowiązanymi, wiedzą i doświadczeniem w zakresie stosowania

przepisów oraz identyfikowania ryzyk, a także sprawozdawczością.

39. Z kwestią dostępu do informacji finansowych, a także wymianą informacji pomiędzy GIIF

i jednostkami współpracującymi z jednej strony oraz GIIF i instytucjami obowiązanymi

z drugiej strony wiąże się zagadnienie wykorzystywania do tych celów systemów

teleinformatycznych oraz wzorów ustrukturyzowanych dokumentów elektronicznych,

ułatwiających przetwarzanie – w tym analizę – informacji przekazywanych

za ich pośrednictwem. Ich rozwój jest kluczowy w szczególności w celu przyspieszenia

przepływu informacji oraz ułatwienia ich analizowania. Ustalenie nowych formatów danych

oraz weryfikacja stosowanych formatów danych powinna być przeprowadzona

w porozumieniu z organami ścigania.

40. Niezwykle ważny jest rozwój wiedzy i umiejętności zarówno pracowników jednostki

analityki finansowej, jak i jednostek współpracujących oraz instytucji obowiązanych. Nowy

kurs e-learningowy p.t. „Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu”,

uruchomiony przez GIIF w lutym 2019 r., był pierwszym krokiem w tym kierunku. Z uwagi

na wciąż zmieniającą się rzeczywistość zarówno w zakresie funkcjonowania rynku

i oferowanych na nim produktów i usług, jak również zagrożeń w obszarze prania pieniędzy

czy finansowania terroryzmu, potrzebna jest jednak periodyczna wymiana wiedzy

i doświadczeń w tych obszarach pomiędzy JAF, jednostkami współpracującymi i instytucjami

obowiązanymi16). Taka wymiana informacji powinna być ukierunkowana m.in. na

dostarczenie instytucjom obowiązanym odpowiedniej wiedzy do rozpoznawania działań

podejrzanych, o których mają obowiązek informować JAF, a także informacji zwrotnej co do

jakości przekazywanych informacji oraz wykorzystywanej typologii. Ponadto pracownicy

JAF oraz organów ścigania powinni mieć możliwość rozwoju umiejętności w zakresie

prowadzenia tzw. analiz operacyjnych, strategicznych i dochodzeń finansowych. Ważne jest

też zapewnienie pracownikom wymiaru sprawiedliwości szkoleń z zakresu zwalczania prania

pieniędzy i finansowania terroryzmu. Odpowiednie merytoryczne przygotowanie kadr

odpowiedzialnych za przeciwdziałanie i zwalczanie prania pieniędzy i finansowania

terroryzmu musi być priorytetem, zwłaszcza w świetle działalności zorganizowanych grup

przestępczych, które błyskawicznie dostosowując się do nowych wyzwań technologicznych

są niezwykle kreatywne i szybko adaptują swoją działalność do zmieniających się

uwarunkowań prawnych i praktycznych. Posiadanie przez państwo odpowiednio

wyszkolonych kadr i zasobów finansowych jest też istotne z punktu widzenia obserwowanych

zależności między przestępczością zorganizowaną a terroryzmem oraz powiązań między

grupami przestępczymi i terrorystycznymi. Powiązania takie stanowią coraz większe

zagrożenie dla bezpieczeństwa zarówno UE, jak i Polski.

41. Funkcjonowanie organów ścigania w ramach KSPPPFT oraz efektywne prowadzenie

przez nie dochodzeń finansowych powinno być związane nie tylko z posiadaniem

odpowiednio wyszkolonych w tym obszarze kadr, lecz również z działalnością

wyodrębnionych komórek, specjalizujących się w prowadzeniu analiz kryminalnych na bazie

informacji i dokumentów o charakterze finansowym. Pracownicy takich komórek powinni

posiadać dogłębną wiedzę, zarówno w zakresie przepisów dotyczących rynku finansowego,

jak i jego funkcjonowania oraz produktów i usług na nim oferowanych. Ich zadaniem byłoby

wspomagać swoją wiedzą, umiejętnościami oraz doświadczeniem pozostałe komórki.17)

42. KSPPPFT jest skomplikowanym systemem, którego poprawne działanie zależy od wielu

elementów. Dlatego też istotne jest generowanie relatywnie prosto i szybko informacji,

w szczególności danych statystycznych, umożliwiających przedstawienie poziomu

16)

Zgodnie z ww. Sprawozdaniem Komisji Europejskiej szkolenia dla instytucji obowiązanych mają odnosić

się też do ryzyka ich infiltracji lub przejęcia na własność przez grupy przestępczości zorganizowanej.

17)

W przypadku CBŚP zbliżoną rolę odgrywają już koordynatorzy, odpowiedzialni za problematykę ujawniania

i zabezpieczania mienia, których – zgodnie z informacjami przedstawionymi w Krajowej ocenie ryzyka –

było 62 wg stanu na 26 listopada 2018 r. (vide: załącznik nr 5 do Krajowej oceny ryzyka, s. 23-24). Z kolei,

w prokuraturach rejonowych i okręgowych działają wydziały do spraw przestępczości gospodarczej,

a w niektórych także wydziały do spraw przestępczości finansowo-skarbowej (vide: załącznik nr 5 do

Krajowej oceny ryzyka, s. 9-10).

jego efektywności, jak również skuteczności poszczególnych jego części składowych.

Powinna istnieć jednolita, podstawowa metodyka ich wyliczania, która umożliwi ich

porównywanie w łatwy sposób bez względu na to, jakie organy czy podmioty funkcjonujące

w ramach KSPPPFT je wygenerowały.

43. Aby cały KSPPPFT funkcjonował poprawnie, potrzebne jest zapewnienie odpowiednich

zasobów kadrowych, technicznych i finansowych zarówno dla GIIF, jak i dla jednostek

współpracujących (w szczególności w zakresie działań związanych z rozpoznawaniem

i ściganiem przestępstw prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz przestępstw

bazowych, a także nadzorowaniem i kontrolowaniem instytucji obowiązanych).18)

44. Efektywne funkcjonowanie organów ścigania w ramach KSPPPFT poprzez sprawne

prowadzenie przez nie dochodzeń finansowych jest niezwykle istotne zwłaszcza w świetle

wyzwań związanych z nasileniem w niektórych obszarach działalności przestępczej

w kontekście pandemii koronawirusa. Uniemożliwienie przestępcom czerpania korzyści

z przestępstw, rozpoznanie kierunków rozwoju przestępczości zorganizowanej w Polsce

(zwłaszcza prania pieniędzy oraz terroryzmu i jego finansowania), a także rozpoznanie metod,

którymi aktualnie przestępcy się posługują, ma wielką wagę dla zmniejszenia zagrożenia

przestępczością pojawiającą się podczas kryzysu koronawirusa i po jego zakończeniu.

Konieczne jest, aby wszystkie elementy systemu KSPPPFT w dalszym ciągu działały

w sposób skoordynowany i spójny, dokonywały dokładnych, spójnych i przejrzystych

pomiarów ryzyka zagrożenia przestępczością, niezbędnego do monitorowania

i przeciwdziałania skutkom kryzysu związanego z koronawirusem i stanowiły podstawę dla

zwalczania działalności przestępczej. Również wieloaspektowa, pogłębiona współpraca

w ramach KSPPPFT oraz współpraca z instytucjami obowiązanymi może wpłynąć na

możliwości złagodzenia wykorzystania kryzysu związanego z koronawirusem przez

przestępczość zorganizowaną.

2.2. Koncepcja zmian

45. Docelowo KSPPPFT powinien być oparty na następujących założeniach

1) Dla umożliwienia wykorzystania efektu synergii GIIF, pełniący przy pomocy

Departamentu Informacji Finansowej Ministerstwa Finansów rolę JAF – jako

centralna jednostka KSPPPFT – powinien przede wszystkim odpowiadać za

prowadzenie analiz operacyjnych i strategicznych oraz pełnić rolę centrum wymiany

informacji w ramach całego systemu (do niego powinny spływać wszelkie informacje

odnoszące się do podejrzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu,

prowadzonych postępowań karnych i ich wyników, działań organów ścigania i służb

realizowanych w tym obszarze, a także czynności podejmowanych przez organy

18)

Warto przypomnieć, że zgodnie z art. 44 ust. 2 lit. e dyrektywy 2015/849 państwa członkowskie UE mają

być zdolne do prowadzenia przeglądów skuteczności swoich systemów zwalczania prania pieniędzy

lub finansowania terroryzmu poprzez prowadzenie kompleksowych statystyk m.in. dotyczących zasobów

ludzkich przydzielonych właściwym organom odpowiedzialnym za nadzór w zakresie przeciwdziałania

praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz jednostkom analityki finansowej w celu wypełnienia zadań

określonych w art. 32 tej dyrektywy.

nadzorcze w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

w stosunku do podmiotów będących instytucjami obowiązanymi).

Efekt synergii działań GIIF jako koordynatora w zakresie wymiany informacji

pomiędzy uczestnikami KSPPPFT może być uzyskany również przez pełniejsze

wykorzystanie istniejącego już i mającego podstawy prawne (art. 16 ustawy z dnia

1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu)

mechanizmu delegowania pracowników lub funkcjonariuszy MSWiA, CBA, ABW,

SKW (na nieco odmiennych zasadach również MON) oraz jednostek i organów

im podległych lub nadzorowanych do pracy lub służby w Departamencie Informacji

Finansowej Ministerstwa Finansów.

2) Analizy prowadzone przez GIIF powinny być w dużym stopniu zautomatyzowane

(z uwagi na relatywnie dużą liczbę otrzymywanych informacji).

3) Wymiana informacji pomiędzy GIIF a instytucjami obowiązanymi powinna

być prowadzona głównie w formie elektronicznej (przy pomocy wzorów

ustrukturyzowanych dokumentów elektronicznych), przy zastosowaniu modułów

systemu informatycznego GIIF dedykowanych temu zadaniu. Zastosowanie wzorów

ustrukturyzowanych dokumentów elektronicznych wpłynęłoby na skrócenie czasu

wpływu informacji o podejrzanych transakcjach lub działaniach oraz poprawiłoby

jakość przekazywanych informacji. Miałoby również wpływ na skuteczność

przetwarzania i analizowania wpływających do GIIF informacji oraz ułatwiłoby

szybkie przekazywanie informacji między GIIF a jednostkami współpracującymi

lub zagranicznymi JAF.

4) Wymiana informacji dotyczących prowadzonych postępowań analitycznych,

przygotowawczych czy innych czynności podjętych w związku z podejrzeniem

popełnienia przestępstwa pomiędzy GIIF a jednostkami współpracującymi (w tym

przekazywanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, powiadomień,

wniosków o informacje oraz odpowiedzi na nie) powinna być realizowana przede

wszystkim w formie elektronicznej (przy pomocy wzorów ustrukturyzowanych

dokumentów

elektronicznych)

przy

wykorzystaniu

jednego

systemu

teleinformatycznego, zabezpieczonego przed nieautoryzowanym dostępem,

umożliwiającego przekazywanie informacji niejawnych co najmniej o klauzuli

„zastrzeżone”.

5) Umożliwienie w szerszym zakresie niż przewidują to obecne przepisy wymiany

informacji na temat klientów pomiędzy poszczególnymi instytucjami obowiązanymi,

a także pomiędzy instytucjami obowiązanymi a organami ścigania, organami nadzoru,

KAS i JAF. Wymiana informacji w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy

i finansowaniu terroryzmu powinna być realizowana przy zachowaniu zasad

bezpieczeństwa wymiany informacji i ochrony danych osobowych. Umożliwi

to skuteczniejszą identyfikację klientów zamieszanych w popełnienie przestępstwa

prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

6) Poszczególne kategorie instytucji obowiązanych, w tym działające w sektorze

pozafinansowym, powinny posiadać własne organy nadzoru branżowego (z jedynym

tylko wyjątkiem instytucji obowiązanych, o których jest mowa w art. 2 ust. 1 pkt 23

ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu

terroryzmu, których możliwy zakres działalności jest zbyt szeroki, aby mógł podlegać

wyspecjalizowanemu nadzorowi). Umożliwiłoby to nie tylko wykonywanie większej

liczby kontroli tych podmiotów pod kątem zgodności z zasadami przeciwdziałania

praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, lecz też lepsze propagowanie wiedzy

i podnoszenie świadomości w tym obszarze. Stosowane wobec instytucji sektora

finansowego zasady nadzoru branżowego powinny się również odnosić do instytucji

sektora niefinansowego, tj. np. doradców podatkowych, audytorów, biegłych

rewidentów, zewnętrznych księgowych, notariuszy oraz innych przedstawicieli

wolnych zawodów prawniczych, a także pośredników w obrocie nieruchomościami.

Niniejsza kwestia – z punktu widzenia weryfikacji zaangażowania instytucji

obowiązanych w przestrzeganie przepisów prawnych i ich praktycznego stosowania –

została wskazana przez Komisję Europejską w aktualizacji ponadnarodowej oceny

ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu19). Na gruncie polskim

koniecznym wydaje się dokonanie głębokiej analizy dotyczącej możliwości

zezwolenia organom samorządu zawodowego na nadzorowanie ww. instytucji sektora

niefinansowego w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu

terroryzmu. W dokumencie KE odniosła się m.in. także do kwestii: prowadzenia

przez nadzór branżowy szkoleń w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu, inspekcji/kontroli tematycznych dotyczących

stosowania przez instytucje obowiązane przepisów w kontekście identyfikacji

beneficjentów rzeczywistych, przekazywania raportów rocznych przez nadzór

branżowy dotyczących wypełniania przez instytucje obowiązane procedur w zakresie

środków bezpieczeństwa finansowego czy przekazywania informacji o transakcjach

podejrzanych i wykonywania kontroli wewnętrznych.

7) Podniesienie poziomu przygotowania i efektywności kompetencji nadzorczych

i kontrolnych

nad

instytucjami

obowiązanymi

organów

nadzorczych

nad poszczególnymi kategoriami podmiotów oraz organów KAS. Działalność GIIF

w tym zakresie skupiałaby się przede wszystkim na koordynowaniu tych kontroli,

rozpowszechnianiu wiedzy co do sposobu rozumienia przepisów o przeciwdziałaniu

praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, przeprowadzaniu kontroli ad hoc

oraz prowadzeniu postępowań administracyjnych w związku z nieprawidłowościami

ujawnionymi w czasie własnych kontroli.

8) Doświadczenia organów ścigania wskazują jednoznacznie, że gotówka nadal

jest podstawowym instrumentem wykorzystywanym w praniu pieniędzy

czy finansowaniu terroryzmu. Służy temu związana z jej używaniem anonimowość

posiadacza oraz możliwość szybkiego przekazywania środków z jednego miejsca

do drugiego. Przekłada się to na duże zagrożenie wykorzystania do prania pieniędzy

19)

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny ryzyka związanego z praniem

pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności

transgranicznej, Bruksela, 24 lipca 2019 r., s. 9, 16 i 23 (na: https://op.europa.eu/en/publication-detail//publication/0b2ecb04-aef4-11e9-9d01-01aa75ed71a1/language-en).

tych branż działalności gospodarczej, w których występuje duży obrót gotówkowy.

Do tego rodzaju można zaliczyć np. firmy działające w branży gastronomicznej, firmy

budowlane, przedsiębiorców zajmujących się handlem detalicznym różnych towarów,

lombardy, antykwariaty, komisy czy podmioty prowadzące gry hazardowe.

W szczególności mogą one być wykorzystywane do mieszania dochodów

pochodzących z nielegalnej działalności z dochodami uzyskiwanymi w związku

z prowadzeniem legalnych interesów. Często są to również firmy, które tylko pozornie

prowadzą działalność, a służą wyłącznie do prania pieniędzy i popełniania innych

przestępstw. Należy dokonać analizy funkcjonujących przepisów, która wskazałaby,

czy możliwe i potrzebne jest wprowadzenie stosownych ograniczeń w stosunku

do płatności gotówkowych przekraczających określone progi dla realizacji transakcji

gotówkowych przez osoby fizyczne i przedsiębiorców.

9) Każdorazowo aktualizacja Krajowej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania

terroryzmu powinna zawierać wskazanie ryzyk związanych z praniem pieniędzy

i finansowaniem terroryzmu oraz nowych obszarów w tym zakresie20). Ponadto w tym

dokumencie powinno być odniesienie do tzw. mitygantów (tj. środków łagodzących)

dotyczących ryzyk odnoszących się do poszczególnych usług/produktów finansowych

generujących relatywnie wysokie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania

terroryzmu.

10) Wymiana wiedzy i doświadczeń odnoszących się do obszarów mających znaczenie

dla funkcjonowania KSPPPFT (w tym dotyczących nowych i rozwijanych produktów,

usług i technologii, a także obszarów ryzyka i typologii) pomiędzy JAF, instytucjami

obowiązanymi i jednostkami współpracującymi powinna być dokonywana

periodycznie, zarówno przy wykorzystaniu dedykowanej dla tego celu platformy

teleinformatycznej, jak i za pomocą szkoleń oraz e-learningu. Konstruktywna

wymiana wiedzy i doświadczeń może przełożyć się na poprawę identyfikacji operacji

mogących mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu,

zwiększenie jakości informacji przekazywanych do JAF oraz usprawnienie procedur

postępowania w takich przypadkach. Może też ułatwić wymianę informacji

i dokonywanie uzgodnień w konkretnych sprawach.

11) W ramach KSPPPFT wskazane jest, aby KBF w wykonywaniu swoich ustawowych

zadań był wspierany od strony naukowej przez ciało (radę) zajmujące

się proponowaniem rozwiązań w zakresie nowych oraz rozwijanych produktów, usług

i technologii, pod kątem ich podatności na wykorzystanie do prania pieniędzy

oraz finansowania terroryzmu. Taka rada powinna ściśle współpracować z placówkami

badawczymi (tj. uczelniami wyższymi, instytutami badawczymi, innymi

jednostkami/ciałami badawczymi w Polsce i na świecie) w ww. zakresie swojej

działalności. Rada mogłaby wykonywać swoją działalność również poprzez doraźną

działalność opiniodawczo-doradczą w najważniejszych kwestiach dotyczących

KSPPPFT oraz proponowałaby KBF zmiany systemowe i organizacyjne.

20)

Np. na podobieństwo treści Aneksu nr 2 (scenariusze ryzyka prania pieniędzy) i Aneksu nr 3 (scenariusze

ryzyka finansowania terroryzmu) do Krajowej oceny ryzyka.

12) Każdy podmiot działający w ramach KSPPPFT powinien być w stanie stosunkowo

szybko generować informacje21), w szczególności dane statystyczne, potrzebne

dla badania efektywności jego działania, jak również funkcjonowania całego systemu

(na podstawie jednolitych zasad ich wyliczania/szacowania). Gromadzenie

i analizowanie danych statystycznych jest niezwykle istotne nie tylko z punktu

widzenia przeprowadzania monitoringu skuteczności działania KSPPPFT. Umożliwia

ono zastosowanie właściwych środków ograniczających ryzyko prania pieniędzy

i finansowania terroryzmu oraz gwarantuje przekazywanie instytucjom obowiązanym

adekwatnych informacji zwrotnych dotyczących użyteczności przekazywanych

przez nie zgłoszeń podejrzanych transakcji i działań następczych podejmowanych w

ich wyniku.

13) Komitet Bezpieczeństwa Finansowego – jako ciało nie tylko opiniodawcze, ale też

doradcze przy GIIF – przy wykonywaniu swoich ustawowych zadań (wskazanych

w formie katalogu otwartego) mógłby wykonywać nie tylko czynności explicite

wskazane w ustawie, lecz także w większym stopniu wspomagać GIIF

w identyfikowaniu podatności w obszarze KSPPPFT (nie tylko w kontekście

przepisów prawnych), które mogą być wykorzystywane przez przestępców lub

sprzyjać ich działalności. Biorąc pod uwagę potencjał merytoryczny członków, KBF

mógłby w tym kontekście proponować stosowne środki łagodzące ryzyko prania

pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.

46. Zmiany KSPPPFT powinny być przeprowadzane przede wszystkim w 4 płaszczyznach

odnoszących się do przepisów prawnych, procedur, szkoleń oraz wykorzystania dokumentów

elektronicznych i systemów teleinformatycznych. Ich podstawowym celem powinien

być wzrost efektywności funkcjonowania KSPPPFT.

21)

Na rynku sztuki przykładem konieczności szybkiego generowania informacji mających na celu poprawę

efektywności działania KSPPPFT jest propozycja zmiany formy prowadzenia księgi ewidencyjnej zabytków

przyjętych lub oferowanych do zbycia. Aktualnie zgodnie z treścią art. 59a ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca

2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r. poz. 710), podmiot gospodarczy

wyspecjalizowany w zakresie obrotu zabytkami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązany

do prowadzenia księgi ewidencyjnej zabytków przyjętych lub oferowanych do zbycia, zarówno na własną

rzecz, jak i na rzecz innych osób, o wartości przekraczającej 10 000 zł, a także ekspertyz wydanych przez ten

podmiot, w szczególności ocen wskazujących czas powstania zabytku i wycen zabytku, o których mowa

w art. 59 ust. 3 pkt 1 i 2. Jednakże dotychczasowa papierowa forma prowadzenia przedmiotowej księgi

ewidencyjnej utrudnia wykorzystanie jej jako mechanizmu kontroli rynku sztuki do celów analitycznych

i monitoringu tego rynku. Wprowadzenie obowiązku prowadzenia księgi ewidencyjnej w wersji

elektronicznej ułatwiłoby kontrolowanie transakcji pod kątem prania brudnych pieniędzy i finansowania

terroryzmu.

3. PLAN DZIAŁAŃ

3.1. Priorytety rozwoju KSPPPFT

47. Rozwój KSPPPFT nie powinien być postrzegany jako jednorazowe działanie. Wciąż

pojawiające się nowe wyzwania w zakresie zagrożeń i podatności w obszarze prania

pieniędzy oraz finansowania terroryzmu stanowią impuls do przeprowadzania kolejnych ocen

systemu i identyfikacji następnych celów oraz kierunków zmian. Dlatego też rozwój

KSPPPFT jest procesem ciągłym. Krajowa ocena ryzyka i jej kolejne aktualizacje mają za

zadanie identyfikowanie tych obszarów systemu, które powinny być zmieniane

i dostosowywane do zmieniającej się rzeczywistości, aby tym lepiej przeciwdziałać

rozpoznawanym zagrożeniom i podatnościom.

48. Przedstawione w poprzednim rozdziale założenia i cel główny tworzą punkt wyjścia

do identyfikacji priorytetów rozwoju KSPPPFT. Mają one stanowić cele szczegółowe,

wskazujące kierunki wymaganych zmian. Te priorytety to

I. Zwiększenie skuteczności działania JAF i jednostek współpracujących w zakresie analizy

informacji poprzez wykorzystanie podejścia opartego na ryzyku.

II. Dostosowanie katalogu instytucji obowiązanych i ich obowiązków do pojawiających

się zagrożeń oraz potrzeb informacyjnych.

III. Harmonizacja i usprawnienie zasad nadzoru i kontroli nad instytucjami obowiązanymi.

IV. Optymalizacja trybu, zakresu i jakości wymiany informacji oraz dostępu do informacji.

V. Zorganizowanie skutecznego systemu szkoleń oraz wymiany wiedzy i doświadczeń.

VI. Określenie jednolitych zasad generowania informacji, w szczególności danych

statystycznych potrzebnych do przeprowadzania oceny skuteczności KSPPPFT i jej

elementów.

49. Zaprezentowane powyżej priorytety wynikają zarówno z treści Krajowej oceny ryzyka,

jak i dodatkowych informacji na temat zagrożeń i podatności KSPPPFT, które pojawiły

się po jej przygotowaniu, a które były m.in. przedmiotem prac KBF

50. Należy zakładać, że osiągnięcie ww. priorytetów zajmie więcej czasu niż 1 rok,

w szczególności z uwagi na zakres merytoryczny wskazanych priorytetów, a także na sposób

i tryb planowania wydatków z budżetu państwa, które będą wymagane na realizację co

najmniej części działań podejmowanych w ich ramach. Jednocześnie zgodnie z art. 25 ust. 3

ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu

terroryzmu Krajowa ocena ryzyka, stanowiąca podstawę przygotowywania strategii, ma być

aktualizowana nie rzadziej niż raz na 2 lata. Dlatego też przyjęto założenie, że realizacja

działań w ramach strategii będzie rozłożona na okres co najmniej 2 lat. Z uwagi na to, że

będzie ona wchodziła w życie w ciągu roku budżetowego, określono okres realizacji działań

na lata 2021–2023.

3.2. Plan działań

51. Poniżej przedstawiono zestawienie działań do realizacji w ramach poszczególnych

priorytetów. Działanie określone w ramach każdego z poniżej zawartych priorytetów

jest równoznaczne z zaleceniem, o którym mowa w art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 1 marca

2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Tabela nr 4 – Działania do realizacji w ramach poszczególnych priorytetów

Priorytet

I.

Zwiększenie

skuteczności

działania JAF i jednostek

współpracujących.

II.

Dostosowanie

katalogu

instytucji obowiązanych i ich

obowiązków

do

pojawiających się zagrożeń

oraz potrzeb informacyjnych.

III. Harmonizacja i usprawnienie

zasad nadzoru i kontroli nad

instytucjami obowiązanymi.

Działanie

1. Optymalizacja działań podejmowanych w JAF w zakresie analiz

operacyjnych (poprzez zwiększenie zatrudnienia i zautomatyzowania

procesu analizy).

2. Uaktualnienie procedur prowadzenia analiz i wymiany informacji

w JAF.

3. Opracowanie planu rozwoju analiz strategicznych w jednostce

analityki finansowej i jego wdrożenie.

4. Wykonanie w ramach organów i instytucji właściwych w sprawach

zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw analizy, czy

dysponują adekwatnymi zasobami finansowymi, ludzkimi

i technicznymi do wykonywania swoich zadań w zakresie

przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Podjęcie działań na podstawie przeprowadzonej analizy w ramach

jednostek współpracujących.

5. Uzupełnienie

katalogu

instytucji

obowiązanych

zgodnie

z propozycjami zawartymi w Krajowej ocenie ryzyka (chodzi przede

wszystkim o podmioty świadczące usługi w zakresie finansowania

społecznościowego).

6. Analiza zasadności zmiany przepisów w zakresie dokonywania

lub przyjmowania płatności w gotówce, dotycząca skutków

wprowadzenia progu kwoty transakcji gotówkowych dla osób

fizycznych i przedsiębiorstw.

7. Aktualizacja przepisów dotyczących walut wirtualnych, w tym

rozszerzenie ich definicji, na podstawie standardów FATF

dotyczących tzw. virtual assets.

8. Dokonanie przeglądu i zaproponowanie ewentualnych zmian

przepisów prawnych dotyczących stowarzyszeń i fundacji,

umożliwiających właściwym organom realne działania nadzorcze

nad nimi.

9. Stworzenie narzędzi umożliwiających klarowne identyfikowanie

i nadzorowanie podmiotów działających na rynku, spełniających

warunki bycia instytucjami obowiązanymi (dotyczy to przede

wszystkim tych instytucji obowiązanych, które nie podlegają

specyficznym obowiązkom rejestracji czy uzyskania licencji).

10. Przygotowanie propozycji zmiany przepisów w zakresie zasad

nadzoru branżowego (sektor niefinansowy) – dotyczącej weryfikacji

zaangażowania instytucji obowiązanych w przestrzeganie przepisów

z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu

terroryzmu.

11. Wprowadzenie klarownych przepisów dotyczących prowadzenia

przez GIIF kontroli typu off-site w instytucjach obowiązanych.

12. Ponowne zainicjowanie prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy

– Prawo dewizowe oraz ustawy o usługach płatniczych,

przewidujących objęcie nadzorem branżowym tzw. kantorów

internetowych oraz dostosowanie zasad kontroli nad podmiotami

prowadzącymi działalność kantorową do kontroli innych podmiotów

IV. Optymalizacja trybu, zakresu

i jakości wymiany informacji

oraz dostępu do informacji.

V. Zorganizowanie skutecznego

systemu

szkoleń

oraz

wymiany

wiedzy

i

doświadczeń.

– 29 –

Poz. 435

z sektora finansowego (m.in. w zakresie uchylenia obowiązku

informowania kontrolowanej jednostki o zamiarze przeprowadzenia

kontroli).

13. Implementacja przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) 2019/1153 z dnia 20 czerwca 2019 r. ustanawiającej

zasady ułatwiające korzystanie z informacji finansowych i innych

informacji w celu zapobiegania niektórym przestępstwom, ich

wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie lub ich ścigania

oraz uchylającej decyzję Rady 2000/642/WSiSW (Dz. Urz. UE L 186

z 11.07.2019 str. 122), zwanej dalej „dyrektywą 2019/1153”.

14. Uruchomienie pełnej funkcjonalności Systemu Informacji

Finansowej oraz zapewnienie dostępu do tej bazy dla organów

ścigania i wymiaru sprawiedliwości.

15. Dokończenie prac nad rozporządzeniami wykonawczymi i wzorami

dokumentów elektronicznych, o których jest mowa w art. 79, art. 84,

art. 93,art. 94 i art. 109 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o

przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, a

także wprowadzenie ich w życie.

16. Poprawa czasu, zakresu i sposobu dostępu JAF do baz danych,

administrowanych przez jednostki współpracujące (z wyłączeniem

baz danych służb specjalnych, o ile nie zawierają informacji

istotnych dla przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu

terroryzmu - na podstawie dokonanej weryfikacji istniejących baz

danych i analizy przepisów prawnych określających dostęp do nich),

mająca na celu zwiększenie efektywności przeprowadzanych przez

JAF analiz.

17. Przygotowanie koncepcji wymiany informacji pomiędzy JAF

a jednostkami współpracującymi (w szczególności organami

ścigania) za pomocą systemu teleinformatycznego.

18. Przeanalizowanie

możliwości

prawnych,

finansowych

i organizacyjnych budowy systemu teleinformatycznego, służącego

do prowadzenia bezpiecznej korespondencji pomiędzy JAF

i jednostkami współpracującymi.

19. Przygotowanie propozycji zmiany przepisów w zakresie wymiany

informacji o klientach pomiędzy instytucjami obowiązanymi, a także

pomiędzy instytucjami obowiązanymi a organami ścigania,

organami nadzoru, KAS i JAF przy jednoczesnym zachowaniu

bezpieczeństwa wymiany tych informacji – umożliwienie zawierania

bilateralnych porozumień pomiędzy instytucjami obowiązanymi, na

podstawie których będzie dokonywana wymiana informacji

realizowana pomiędzy nimi za obopólną zgodą zaangażowanych

instytucji.

20. Opracowanie planów/programów szkoleń dla pracowników JAF

w zakresie prowadzenia analiz operacyjnych i strategicznych.

21. Opracowanie planów/programów szkoleń dla pracowników

instytucji obowiązanych w zakresie rozpoznawania transakcji

i działań mających związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem

terroryzmu.

22. Opracowanie zaleceń i rekomendacji do planów szkoleń dla organów

ścigania w zakresie prowadzenia dochodzeń finansowych.

23. Przygotowanie nowej edycji poradnika dla pracowników instytucji

obowiązanych i jednostek współpracujących dotyczącego

przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

24. Wypracowanie koncepcji funkcjonowania rady działającej w ramach

KSPPPFT.

25. Wypracowanie założeń pod budowę platformy szkoleniowej (forum

eksperckiego), służącej wymianie wiedzy i doświadczeń pomiędzy

VI. Określenie jednolitych zasad

generowania

danych

statystycznych potrzebnych

do przeprowadzania oceny

skuteczności KSPPPFT i jej

elementów.

– 30 –

Poz. 435

JAF, jednostkami współpracującymi i instytucjami obowiązanymi

w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu

terroryzmu.

26. Opracowanie metodyki gromadzenia informacji i generowania

danych statystycznych przez JAF oraz jednostki współpracujące,

służących do badania efektywności KSPPPFT22).

27. Przygotowanie koncepcji zmiany przepisów w zakresie

wprowadzenia obowiązku prowadzenia księgi ewidencyjnej

zabytków przyjętych lub oferowanych do zbycia (art. 59a ustawy

z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad

zabytkami23)) w formie elektronicznej.

52. W celu prawidłowej realizacji priorytetów istotne jest wskazanie ram czasowych realizacji

działań, a także organów i jednostek administracji publicznej odpowiedzialnych za nie.

W poniższej tabeli zawarto informacje na ten temat.

Tabela nr 5 – Plan realizacji działań

Priorytet nr I - Zwiększenie skuteczności działania jednostki analityki finansowej i jednostek

współpracujących

Działanie

1.

Optymalizacja

działań

podejmowanych w JAF w

zakresie analiz operacyjnych

(poprzez

zwiększenie

zatrudnienia i zautomatyzowania

procesu analizy).

2.

Uaktualnienie

procedur

prowadzenia analiz i wymiany

informacji w JAF.

3. Opracowanie planu rozwoju

analiz strategicznych w JAF i

jego wdrożenie.

4. Wykonanie

w

ramach

organów i instytucji właściwych

w

sprawach

zapobiegania,

wykrywania

i

ścigania

przestępstw

analizy,

czy

dysponują

adekwatnymi

zasobami finansowymi, ludzkimi

i technicznymi do wykonywania

swoich zadań w zakresie

przeciwdziałania

praniu

pieniędzy

i

finansowaniu

Organ/jednostka

odpowiedzialna

za realizację

Organy/jednostki

wspomagające realizację

Czas realizacji24)

GIIF

KBF, MF

2023 r.

GIIF

-

2022 r.

GIIF

-

2023 r.

MF,

Minister

Koordynator

Służb

Specjalnych,

MON, MSWiA

(w zakresie

posiadanych

uprawnień

nadzorczych)

Policja, CBA, ABW, AW,

SKW, SWW, ŻW, SG,

UKNF, KAS

2021 r.

22)

Na podstawie art. 44 ust. 1 dyrektywy 2015/849, w brzmieniu zmienionym dyrektywą 2018/843, państwa

członkowskie zapewniają, aby – na potrzeby udziału w przygotowaniu oceny ryzyka – były zdolne

do prowadzenia przeglądów skuteczności swoich systemów zwalczania prania pieniędzy lub finansowania

terroryzmu poprzez prowadzenie kompleksowych statystyk dotyczących kwestii istotnych dla skuteczności

takich systemów.

23)

Dz. U. z 2021 r. poz. 710.

24)

Do końca wskazanego roku.

terroryzmu. Podjęcie działań na

podstawie

przeprowadzonej

analizy w ramach jednostek

współpracujących.

Priorytet nr II - Dostosowanie katalogu instytucji obowiązanych i ich obowiązków do

pojawiających się zagrożeń oraz potrzeb informacyjnych

Działanie

5. Uzupełnienie

katalogu

instytucji obowiązanych zgodnie

z

propozycjami

zawartymi

w Krajowej

ocenie

ryzyka

(chodzi przede wszystkim o

podmioty świadczące usługi w

zakresie

finansowania

społecznościowego).

6. Analiza zasadności zmiany

przepisów

w

zakresie

dokonywania lub przyjmowania

płatności w gotówce, dotycząca

skutków wprowadzenia progu

kwoty transakcji gotówkowych

dla

osób

fizycznych

i przedsiębiorstw.

7.

Aktualizacja

przepisów

dotyczących walut wirtualnych,

w tym rozszerzenie ich definicji,

na podstawie standardów FATF

dotyczących tzw. virtual assets.

Organ/jednostka

odpowiedzialna

za realizację

Organy/jednostki

wspomagające realizację

Czas realizacji

GIIF

KBF, MF, UKNF, NBP

2022 r.

MF

MRPiT, MS , UKNF, NBP

2022 r.

GIIF

MS, MSWiA, UKNF,

KAS, NBP

2022 r.

Priorytet nr III – Harmonizacja i usprawnienie zasad nadzoru i kontroli nad instytucjami

obowiązanymi

Działanie

8. Dokonanie

przeglądu

i zaproponowanie ewentualnych

zmian przepisów prawnych

dotyczących

stowarzyszeń

i fundacji,

umożliwiających

właściwym organom realne

działania nadzorcze nad nimi.

9.

Stworzenie

narzędzi

umożliwiających

klarowne

identyfikowanie i nadzorowanie

podmiotów działających na

rynku spełniających warunki

bycia

instytucjami

obowiązanymi

(dotyczy

to

przede wszystkim tych instytucji

obowiązanych,

które

nie

podlegają

specyficznym

obowiązkom rejestracji czy

uzyskania licencji).

10. Przygotowanie

propozycji

zmiany przepisów w zakresie

Organ/jednostka

odpowiedzialna

za realizację

Organy/jednostki

wspomagające realizację

Czas realizacji

MS

GIIF, MSWiA, MF,

Przewodniczący Komitetu

ds. Pożytku Publicznego

2022 r.

GIIF

KAS

2022 r.

GIIF

MF, MS, MRPiT

2022 r.

zasad

nadzoru

branżowego

(sektor

niefinansowy)

–

dotyczącej

weryfikacji

zaangażowania

instytucji

obowiązanych w przestrzeganie

przepisów

z

zakresu

przeciwdziałania

praniu

pieniędzy

i

finansowaniu

terroryzmu.

11. Wprowadzenie klarownych

przepisów

dotyczących

prowadzenia przez GIIF kontroli

typu off-site w instytucjach

obowiązanych.

12. Ponowne zainicjowanie prac

nad projektem ustawy o zmianie

ustawy – Prawo dewizowe oraz

ustawy o usługach płatniczych,

przewidujących

objęcie

nadzorem

branżowym

tzw.

kantorów internetowych oraz

dostosowanie zasad kontroli nad

podmiotami

prowadzącymi

działalność

kantorową

do

kontroli innych podmiotów z

sektora finansowego (m.in. w

zakresie uchylenia obowiązku

informowania

kontrolowanej

jednostki

o

zamiarze

przeprowadzenia kontroli).

Poz. 435

GIIF

-

2022 r.

MF

GIIF, UKNF, NBP

2022 r.

Priorytet nr IV - Optymalizacja trybu, zakresu i jakości wymiany informacji oraz dostępu do

informacji

Działanie

13. Implementacja przepisów

dyrektywy 2019/1153.

14. Uruchomienie

pełnej

funkcjonalności

Systemu

Informacji Finansowej oraz

zapewnienie dostępu do tej bazy

dla organów ścigania i wymiaru

sprawiedliwości.

15. Dokończenie prac nad

rozporządzeniami

wykonawczymi

i

wzorami

dokumentów

elektronicznych,

o których jest mowa w art. 79,

art. 84, art. 93,art. 94 i art. 109

ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o

przeciwdziałaniu

praniu

pieniędzy oraz finansowaniu

terroryzmu.

16. Poprawa czasu, zakresu i

sposobu dostępu JAF do baz

danych, administrowanych przez

Organ/jednostka

odpowiedzialna

za realizację

Organy/jednostki

wspomagające realizację

Czas realizacji

MF

MSWiA, GIIF, KAS, MS,

Policja, ABW, SKW,

CBA, ŻW, SG

2021 r.

MF

GIIF

2021 r.

GIIF

MF

2022 r.

GIIF

KAS, Policja, ABW,

CBA, SG, ŻW, MS,

MSWiA

2023 r.

jednostki współpracujące (z

wyłączeniem baz danych służb

specjalnych, o ile nie zawierają

informacji

istotnych

dla

przeciwdziałania

praniu

pieniędzy

i

finansowaniu

terroryzmu - na podstawie

dokonanej

weryfikacji

istniejących baz danych i analizy

przepisów

prawnych

określających dostęp do nich),

mająca na celu zwiększenie

efektywności przeprowadzanych

przez JAF analiz.

17. Przygotowanie koncepcji

wymiany informacji pomiędzy

JAF

a

jednostkami

współpracującymi

(w

szczególności

organami

ścigania) za pomocą systemu

teleinformatycznego.

18.

Przeanalizowanie

możliwości

prawnych,

finansowych i organizacyjnych

budowy

systemu

teleinformatycznego, służącego

do prowadzenia bezpiecznej

korespondencji pomiędzy JAF i

jednostkami współpracującymi.

19. Przygotowanie propozycji

zmiany przepisów w zakresie

wymiany informacji o klientach

pomiędzy

instytucjami

obowiązanymi, a także pomiędzy

instytucjami obowiązanymi a

organami ścigania, organami

nadzoru, KAS i JAF przy

jednoczesnym

zachowaniu

bezpieczeństwa wymiany tych

informacji

–

umożliwienie

zawierania

bilateralnych

porozumień pomiędzy ww.

instytucjami,

na

podstawie

których będzie dokonywana

wymiana

informacji,

realizowana za obopólną zgodą

zaangażowanych instytucji.

Poz. 435

GIIF

KAS, Policja, ABW,

CBA, SG, ŻW, MS,

MSWiA

2022 r.

MF

GIIF, KAS, Policja, ABW,

CBA, SG, ŻW, MS,

MSWiA

2022 r.

GIIF

KAS, Policja, ABW, SG,

ŻW, MS, MSWiA, CBA

2023 r.

Priorytet nr V - Zorganizowanie skutecznego systemu szkoleń oraz wymiany wiedzy i

doświadczeń

Działanie

20. Opracowanie

planów

/

programów

szkoleń

dla

pracowników JAF w zakresie

prowadzenia analiz operacyjnych

i strategicznych.

Organ/jednostka

odpowiedzialna

za realizację

Organy/jednostki

wspomagające realizację

Czas realizacji

GIIF

KBF

2022 r.

21. Opracowanie planów /

programów

szkoleń

dla

pracowników

instytucji

obowiązanych

w

zakresie

rozpoznawania

transakcji

i działań mających związek z

praniem

pieniędzy

lub

finansowaniem terroryzmu.

22. Opracowanie zaleceń i

rekomendacji do planów szkoleń

dla organów ścigania w zakresie

prowadzenia

dochodzeń

finansowych.

23. Przygotowanie nowej edycji

poradnika dla pracowników

instytucji

obowiązanych

i

jednostek

współpracujących

dotyczącego

przeciwdziałania

praniu

pieniędzy

oraz

finansowaniu terroryzmu.

24. Wypracowanie

koncepcji

funkcjonowania rady działającej

w ramach KSPPPFT.

25. Wypracowanie założeń pod

budowę platformy szkoleniowej

(forum eksperckiego), służącej

wymianie wiedzy i doświadczeń

pomiędzy JAF, jednostkami

współpracującymi i instytucjami

obowiązanymi

na

temat

przeciwdziałania

praniu

pieniędzy

i

finansowaniu

terroryzmu.

Poz. 435

GIIF

MF, KAS, CBA, Policja,

SG, ŻW, UKNF, NBP

2022 r.

MS

MF, KAS, CBA, Policja,

SG, ŻW, ABW

2022 r.

GIIF

KBF

2022 r.

MF

GIIF

2022 r.

GIIF

CBA, SG, Policja, ŻW,

ABW, KAS, MSWiA

2023 r.

Priorytet nr VI - Określenie jednolitych zasad generowania danych statystycznych potrzebnych

do przeprowadzania oceny skuteczności KSPPPFT i jej elementów

Działanie

26.

Opracowanie

metodyki

gromadzenia

danych

statystycznych przez JAF oraz

jednostki

współpracujące,

służących

do

badania

efektywności KSPPPFT.

27. Przygotowanie koncepcji

zmiany przepisów w zakresie

wprowadzenia

obowiązku

prowadzenia księgi ewidencyjnej

zabytków

przyjętych

lub

oferowanych do zbycia (art. 59a

ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o

ochronie zabytków i opiece nad

zabytkami)

w

formie

elektronicznej.

Organ/jednostka

odpowiedzialna

za realizację

Organy/jednostki

wspomagające realizację

Czas realizacji

GIIF

MS, PK, GUS, CBA, SG,

Policja, ŻW, ABW, KAS,

SKW, UKNF, NBP

2022 r.

GIIF

KAS

2022 r.

53. Organ odpowiedzialny za realizację danego działania może – za zgodą GIIF – podjąć

współpracę z innymi podmiotami niż wskazane w tabeli jako wspomagające w celu

wykonania działania.

54. Obowiązek

przygotowania harmonogramów wykonania poszczególnych działań

spoczywa na organach i jednostkach odpowiedzialnych za ich realizację. W przypadku

wystąpienia trudności w realizacji danego działania w określonym czasie organy i jednostki

odpowiedzialne za realizację tego działania, realizują je w najkrótszym możliwym terminie,

przy czym ostateczny termin zrealizowania działania nie może wykroczyć poza czas realizacji

całej strategii.

3.3. Rekomendacja

55. W celu efektywnego działania zarówno JAF, jak i jednostki współpracujące, sprawujące

nadzór nad instytucjami obowiązanymi25) powinny dysponować odpowiednimi zasobami

kadrowymi i finansowymi. Na tę kwestię zwrócono uwagę m.in. w dyrektywie 2015/849,

która zobowiązuje państwa członkowskie, aby właściwe organy dysponowały adekwatnymi

zasobami finansowymi, ludzkimi i technicznymi do wykonywania swoich zadań. Informacje

o zasobach ludzkich przydzielonych właściwym organom odpowiedzialnym za nadzór

w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz informacje

o zasobach ludzkich przydzielonych jednostkom analityki finansowej w celu wypełnienia

ich zadań są elementem corocznie przekazywanych Komisji statystyk, które następnie

są udostępniane na jej stronie internetowej. Kwestia dysponowania przez państwo

członkowskie odpowiednimi zasobami kadrowymi i finansowymi jest poruszana również

w ponadnarodowej ocenie ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu26). Dlatego

też jest niezwykle istotne, aby JAF oraz wspomniane jednostki współpracujące periodycznie

przeprowadzały ocenę swoich zasobów kadrowych i finansowych przeznaczonych

dla przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu pod kątem

ich adekwatności do zakresu ich obowiązków. Wyniki tej oceny – wraz z informacjami

statystycznymi dotyczącymi tych zasobów – ww. jednostki współpracujące powinny

udostępniać GIIF.

3.4. Finansowanie realizacji działań

56. Działania wymagające nakładów finansowych, odnoszące się do zapewnienia

odpowiednich zasobów kadrowych i technicznych (w tym dotyczące budowy i rozwoju

systemów teleinformatycznych) będą generalnie finansowane przez poszczególne organy

25)

Tj. te, o których mowa w art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu.

26)

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny ryzyka związanego z praniem

pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności

transgranicznej, Bruksela, 24 lipca 2019 r., s. 18 (na: https://op.europa.eu/en/publication-detail//publication/0b2ecb04-aef4-11e9-9d01-01aa75ed71a1/language-en).

i jednostki administracji publicznej, odpowiedzialne za ich realizację, w ramach limitów

wydatków określonych dla części budżetu państwa odpowiadających ich zakresowi działania.

57. Część działań wskazanych do realizacji nie będzie generować kosztów. Dotyczy to przede

wszystkim tych o charakterze analitycznym i koncepcyjnym, a także związanych

z projektowaniem przepisów prawnych. Realizacja określonych w strategii priorytetów

pozwoli na ograniczenie ryzyka związanego z praniem pieniędzy oraz finansowaniem

terroryzmu. Tym samym zwiększy się zdolność państwa do zapewnienia odpowiedniego

stopnia bezpieczeństwa w obszarze bezpieczeństwa państwa i obywateli oraz bezpieczeństwa

gospodarczego. Plan działań strategii przewiduje podjęcie kroków, mających na celu

usprawnienie krajowego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu

terroryzmu, przede wszystkim poprzez uzgodnienia i przygotowanie koncepcji, przeglądy,

zmiany i uaktualnienia przepisów czy wypracowanie założeń dla wprowadzenia

mechanizmów optymalizujących ten system. Dopiero sam wynik niektórych działań

przewidzianych w strategii w postaci przyjętych realnych planów realizacji może ewentualnie

wymagać nakładów finansowych. Realizacja zadań strategii powinna mieć priorytetowy

charakter w kontekście zabezpieczenia interesów ekonomicznych oraz bezpieczeństwa

państwa i ich finansowanie powinno mieć również taki charakter. Skutki finansowe będą

jednak skonkretyzowane nie wcześniej, niż zrealizowany konkretny punkt planu działania

strategii. Sama strategia może również podlegać aktualizacji z uwagi na zmiany krajowej

oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu lub gdy wymaga tego wdrożenie

zaleceń Komisji Europejskiej.

4. MONITOROWANIE REALIZACJI PLANU DZIAŁAŃ

58. Za prawidłowe monitorowanie realizacji priorytetów niniejszej strategii, w tym

monitorowanie realizacji wynikających z niej zaleceń (o których mowa w art. 32 ust. 3 ustawy

z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu),

odpowiada GIIF. Kierownicy poszczególnych organów i jednostek, będących jednostkami

współpracującymi, odpowiednio wskazani w planie działań strategii (vide: tabela nr 5) jako

podmioty odpowiadające za realizację poszczególnych działań (tj. podmioty wiodące),

są odpowiedzialni za ich wykonanie. Jednostki współpracujące wskazane w ww. planie jako

organy i jednostki wspomagające realizację działań współpracują z podmiotem wiodącym

przy wykonywaniu poszczególnych działań w ramach każdego z priorytetów.

59. GIIF odpowiada za monitorowanie realizacji strategii. Na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy

z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

•

jednostki współpracujące, będące organami administracji rządowej przekazują do

GIIF informacje o podjętych działaniach wynikających z zaleceń zawartych

w strategii,

•

jednostki współpracujące, niebędące organami administracji rządowej przekazują

do GIIF informacje o sposobie wykorzystania zaleceń zawartych w strategii

– co najmniej raz na 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

60. Zgodnie z treścią art. 19 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy KBF wspomaga GIIF przy wykonywaniu

obowiązku monitorowania realizacji strategii poprzez dokonywanie przeglądu postępów w jej

realizacji.

61. Organy i jednostki odpowiedzialne za realizację poszczególnych działań, wskazanych

w podrozdziale 3.2., przekazują do GIIF na piśmie, w terminie do dnia 21 stycznia oraz do

dnia 21 lipca każdego roku kalendarzowego obowiązywania niniejszej strategii, informację o

stanie ich realizacji. W terminie miesiąca od dnia zakończenia każdego roku kalendarzowego

jednostki współpracujące przekazują do GIIF informację o wynikach oceny swoich zasobów

kadrowych i finansowych przeznaczonych dla przeciwdziałania praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu.

62. Przy ocenie stopnia realizacji strategii bierze się pod uwagę następujące współczynniki

odnoszące się do podjętych i zakończonych działań

•

współczynnik podjętych działań – WPD = (LPD/LWD)*100, gdzie LPD oznacza liczbę

podjętych do realizacji działań, a LWD liczbę wszystkich działań przewidzianych

w strategii,

•

współczynnik zrealizowanych działań – WZD = (LZD/LPD)*100, gdzie LZD oznacza

liczbę zrealizowanych działań, a LWD liczbę podjętych do realizacji działań.

63. Podsumowanie stopnia realizacji planu działań oraz rekomendacji zawartych w strategii

w każdym roku kalendarzowym jest przedstawiane przez GIIF podczas pierwszego

posiedzenia KBF w następnym roku kalendarzowym jako punkt przeglądu postępów

w realizacji strategii. W przypadku gdy w wyniku dokonanego przez KBF przeglądu

postępów w realizacji strategii okaże się, że któreś działanie – bez wskazania przyczyn

obiektywnych – nie jest realizowane zgodnie z planem, KBF może w drodze uchwały

zarekomendować Przewodniczącemu KBF podjęcie działań w celu wyjaśnienia opóźnienia w

realizacji tego zadania przez organ lub jednostkę odpowiedzialną za jego realizację.

64. Stopień osiągnięcia podstawowego celu, jakim jest wzrost efektywności funkcjonowania

KSPPPFT, będzie mierzony przy opracowywaniu aktualizacji Krajowej oceny ryzyka prania

pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, zgodnie z jej metodyką.

Uchwała nr 50 Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Statutory Text (4 Articles)

Need to analyze how this provision applies to your matter?