Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich (MP_2021_414) | PL

M.P. 2021 poz. 414 inForce

§ 1 Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich Open official source

§ 1. Rada Ministrów wyraża zgodę na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich, która stanowi załącznik do uchwały.

M.P. 2021 poz. 414 inForce

§ 2 Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich Open official source

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

M.P. 2021 poz. 414 inForce

Załącznik 1. Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich Open official source

Załącznik 1.

Metodyki referencyjne dla poszczególnych wskaźników lub warunki zapewnienia

jakości pomiarów .................................................................................................... 125

Spis skrótów

BITS

CHEMSEA

DS

Dyrektywa ptasia

GIOŚ

HELCOM

HELCOM COMBINE Manual

HELCOM PLC

HELCOM EG MAMA

HELCOM MORS

ICES

IMGW‒PIB

IWC

JCWP

KE

MI

MRiRW

MBZ

MIR‒PIB

MKO

MLPM

MPB

MRC

MZPWP

NPZDR

OSOP

OTOP

PMŚ

POM

PPK

Prawo wodne

RDSM

RDW

Baltic International Trawl Surveys

Projekt „Chemical Munition Search and Assessment” ‒

Poszukiwanie broni chemicznej i ocena zagrożeń

Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w

sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny

i flory (Dz. Urz. UE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn.

zm.), zwana również „dyrektywą siedliskową”

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE

z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego

ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7, z późn. zm.)

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku, znana

również jako „Komisja Helsińska”– organizacja

międzynarodowa proklamowana przez tzw. konwencję

helsińską z 1974 r. jako jej organ wykonawczy

Manual for Marine Monitoring in the COMBINE –

przewodnik do prowadzenia zintegrowanego monitoringu

Morza Bałtyckiego HELCOM COMBINE

Projekt HELCOM dotyczący bilansu ładunków

zanieczyszczeń odprowadzanych do Morza Bałtyckiego

(ang.Pollution Load Compilation)

Grupa ekspercka do spraw ssaków morskich HELCOM (EG

MAMA)

Grupa ekspercka do spraw monitoringu substancji

radioaktywnych w Morzu Bałtyckim

Międzynarodowa Rada do spraw Badań Morza z siedzibą w

Kopenhadze

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy

Instytut Badawczy

Międzynarodowa akcja liczenia zimujących ptaków

wodnych

Jednolite części wód powierzchniowych

Komisja Europejska

Ministerstwo Infrastruktury

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Monitoring Biegusa Zmiennego

Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy

Monitoring Kormorana

Monitoring Lęgowych Ptaków Morskich

Monitoring Produktywności Bielika

Monitoring Rybitwy Czubatej

Monitoring Zimujących Ptaków Wód Przejściowych

Narodowy Program Zbioru Danych Rybackich

Obszar specjalnej ochrony ptaków

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

Państwowy Monitoring Środowiska

Polskie Obszary Morskie

Punkt pomiarowo kontrolny

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z

2020 r. poz. 310, 284, 695, 782, 875 i 1378)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z

dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiająca ramy działań

Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego

(dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (Dz. Urz.

UE L 164 z 25.06.2008, str.19, z późn. zm.), zwana również

„Ramową dyrektywą w sprawie Strategii Morskiej”

Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z

SAMBAH

SAR

SatBałtyk

TG ML

UE

UM

WETLANDS

INTERNATIONAL

WG DIKE

WGPDMO

WPZDR

–7–

Poz. 414

dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy

wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.

Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm.), zwana

również „Ramową Dyrektywą Wodną”

Projekt pod tytułem. „Statyczny monitoring akustyczny

bałtyckich morświnów”

ang. swept area ratio, względna powierzchnia poddana

trałowaniu

Projekt nr POIG.01.01.02-22-011/09-00, pod tytułem.

„Satelitarna Kontrola Środowiska Morza Bałtyckiego”

Task Group on Marine Litter

Unia Europejska

Urząd Morski

Globalna organizacja non-profit działająca na rzecz

utrzymania i przywracania mokradeł i ich zasobów dla ludzi

i różnorodności biologicznej

Grupa robocza do spraw raportowania i wymiany informacji

powołana przez KE w ramach procesu wdrażania RDSM

(ang. Working group on Data Information and Knowledge

Exchange)

Grupa robocza ICES do spraw patologii i chorób

organizmów morskich

Wieloletni Program Zbierania Danych Rybackich

I.

Poz. 414

Wstęp

Zgodnie z art. 144 ust. 1 Prawa wodnego w celu ochrony środowiska wód morskich opracowuje

się i wdraża strategię morską na zasadach określonych w przepisach ustawy. Jednym z elementów

strategii morskiej jest opracowanie i wdrożenie programu monitoringu wód morskich.

Zgodnie z art. 11 Ramowej dyrektywy w sprawie Strategii Morskiej państwa członkowskie

opracowują program monitoringu dla wód pozostających pod ich jurysdykcją. Realizacja badań

środowiska morskiego, wykonywanych zgodnie z zaplanowanym programem monitoringowym, musi

umożliwiać zarówno przeprowadzenie oceny stanu środowiska morskiego, oceny osiągnięcia celów

środowiskowych, jak i umożliwiać ocenę skuteczności wprowadzanych działań mających na celu

utrzymanie lub poprawę stanu środowiska morskiego. Zgodnie z art. 17 ust. 2 Ramowej dyrektywy w

sprawie Strategii Morskiej państwa członkowskie są zobowiązane do rewizji i aktualizacji elementów

opracowanych strategii morskich, w tym również programu monitoringu wód morskich. Niniejszy

dokument stanowi aktualizację programu monitoringu wód morskich opracowanego w 2014 r.,

przyjętego przez Radę Ministrów w trybie obiegowym w dniu 3 czerwca 2015 r., i uwzględnia,

wymaganą przepisami Ramowej dyrektywy w sprawie Strategii Morskiej oraz Prawem wodnym,

aktualizację wstępnej oceny stanu środowiska morskiego wraz z zestawem właściwości typowych dla

dobrego stanu środowiska oraz aktualizację celów środowiskowych dla wód morskich.

Aktualizacja zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, zgodnie z

art. 154 ust. 6 w związku z ust. 11 Prawa wodnego, została przedłożona Komisji Europejskiej po

uzyskaniu zgody Rady Ministrów wyrażonej w drodze uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 18

stycznia 2019 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji

wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości

typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich (M.P. poz. 230). Aktualizacja zestawu celów

środowiskowych dla wód morskich zgodnie z art. 157 ust. 6 w związku z ust. 11 Prawa wodnego

została przedłożona Komisji Europejskiej po uzyskaniu zgody Rady Ministrów wyrażonej w drodze

uchwały nr 170 Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2018 r. w sprawie wyrażenia zgody na

przedłożenie Komisji Europejskiej projektu aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla wód

morskich (M.P. z 2019 r. poz. 173).

Zgodnie z art. 351 ust. 1 Prawa wodnego organem odpowiedzialnym za opracowanie

programu monitoringu wód morskich, zawierającego wykaz stanowisk badań monitoringowych z

przyporządkowaniem im zakresu i częstotliwości prowadzenia pomiarów i badań oraz metodyk

referencyjnych lub warunków zapewnienia jakości pomiarów i badań dla poszczególnych

wskaźników, o których mowa w art. 153 ust. 1 pkt 1, jest właściwy organ Inspekcji Ochrony

Środowiska. Zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego właściwym organem Inspekcji

Ochrony Środowiska w zakresie opracowania i aktualizacji programu monitoringu wód

morskich jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska.

Zgodnie z art. 351 ust. 2 Prawa wodnego przy opracowywaniu programu monitoringu wód morskich i

jego aktualizacji bierze się pod uwagę potrzebę

1) uwzględnienia ustaleń zawartych we wstępnej ocenie stanu środowiska wód morskich;

2) prowadzenia monitoringu wód morskich w sposób skoordynowany i spójny w regionie Morza

Bałtyckiego;

3) dostarczenia informacji pozwalających na bieżącą ocenę stanu środowiska wód morskich oraz

na określenie działań pozostających do podjęcia i postępów działań już podjętych dla

osiągnięcia dobrego stanu środowiska wód morskich, zgodnie ze wstępną oceną stanu

środowiska wód morskich oraz z zestawem właściwości typowych dla dobrego stanu

środowiska wód morskich;

4) dostarczenia informacji umożliwiających identyfikację odpowiednich wskaźników, o których

mowa w art. 153 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, dla celów środowiskowych dla wód morskich;

5) dostarczenia informacji umożliwiających ocenę skuteczności działań określonych w

programie ochrony wód morskich;

6) zapewnienia identyfikacji przyczyny zmian stanu środowiska wód morskich oraz podjęcia

możliwych działań korygujących, mających na celu przywrócenie dobrego stanu środowiska

wód morskich, w przypadku stwierdzenia odstępstw od dobrego stanu środowiska wód

morskich;

7) dostarczenia informacji o substancjach szczególnie szkodliwych występujących w gatunkach

przeznaczonych do spożycia przez ludzi z obszarów połowów komercyjnych;

8) uwzględnienia badań zapewniających uzyskanie informacji, czy działania korygujące, o

których mowa w pkt 6, przyniosą oczekiwane zmiany stanu środowiska wód morskich i nie

będą miały niepożądanych skutków ubocznych;

9) zapewnienia porównywalności i możliwości wykonywania zbiorczych ocen stanu środowiska

wód morskich w regionie Morza Bałtyckiego;

10) opracowywania specyfikacji technicznych i ujednoliconych metod monitorowania stanu

środowiska wód morskich w sposób zapewniający porównywalność informacji o stanie

środowiska wód morskich na poziomie Unii Europejskiej;

11) zapewnienia, w zakresie, w jakim jest to możliwe, zgodności programu monitoringu wód

morskich z programami opracowywanymi przez inne państwa członkowskie Unii

Europejskiej położone w regionie Morza Bałtyckiego oraz państwa leżące poza granicami

Unii Europejskiej, które graniczą z regionem Morza Bałtyckiego, w tym przy wykorzystaniu

najbardziej odpowiednich dla regionu Morza Bałtyckiego wytycznych dotyczących

monitorowania stanu środowiska wód morskich;

12) uwzględnienia oceny zmian cech i właściwości wód morskich, o których mowa w art. 150 ust.

1 Prawa wodnego, a także, w razie konieczności, nowych i przyszłych zagrożeń ekosystemów

morskich;

13) uwzględnienia właściwości fizycznych, chemicznych, hydromorfologicznych i biologicznych

wód morskich, typów siedlisk oraz presji i oddziaływań na wody morskie, zawartych w

analizie, o której mowa w art. 150 ust. 1 pkt 2, w tym ich naturalnej zmienności, jak również

potrzebę przeprowadzenia oceny postępów w realizacji celów środowiskowych dla wód

morskich z zastosowaniem wskaźników, o których mowa w art. 153 ust. 1 pkt 1, oraz ich

granicznych i docelowych punktów odniesienia – o ile zostały ustalone;

14) uwzględnienia oceny stanu środowiska i programów monitoringu realizowanych na podstawie

przepisów odrębnych, w tym monitoringu przyrodniczego różnorodności biologicznej i

krajobrazowej, o którym mowa w art. 112 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie

przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, z późn. zm.);

15) uwzględnienia właściwości i oddziaływań o charakterze transgranicznym na stan środowiska

wód regionu Morza Bałtyckiego.

Program monitoringu musi uwzględniać jedenaście wskaźników (cech) wymienionych w art.

153 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego (Tabela I.1, Rys. I.1) i zgodnych z dyrektywą Komisji (UE) 2017/845

z dnia 17 maja 2017 r. zmieniającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE w

odniesieniu do przykładowych wykazów elementów branych pod uwagę przy opracowaniu strategii

morskich (Dz. Urz. UE L 125 z 18.05.2017, str. 27), zwaną dalej „dyrektywą 2017/845”, która nadała

nowe brzmienie załącznikowi III do RDSM, i transponowaną do krajowego porządku prawnego

ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. poz. 2170).

Aktem wykonawczym do RDSM jest decyzja Komisji (UE) 2017/848 z dnia 17 maja 2017 r.

ustanawiająca kryteria i standardy metodologiczne dotyczące dobrego stanu środowiska wód morskich

oraz specyfikacje i ujednolicone metody monitorowania i oceny, oraz uchylająca decyzję

2010/477/UE (Dz. Urz. UE L 125 z 18.05.2017, str. 43), zwana dalej „decyzją 2017/848”. Decyzja

2017/848 wprowadziła podział wskaźników (cech), które powinny być uwzględnione w ocenie stanu

środowiska morskiego, na dwie grupy. Zgodnie z decyzją 2017/848 do grupy obejmującej cechy presji

należą: D2, D3, D5, D6, D7, D8, D9, D10 i D11, do grupy cech stanu należą: D1, D4 i D6 dotyczące

elementów ekosystemu: ssaki, ryby, ptaki, siedliska pelagiczne, siedliska bentosowe (Rys. I.1). W

dokumencie przyjęto konwencję symboli dla cech i kryteriów za wersją anglojęzyczną RDSM, tj. D –

dla cechy, C – dla kryterium.

Tabela I.1.

Zestaw właściwości (cech) typowych dla dobrego stanu środowiska uwzględnianych w ocenie

stanu środowiska morskiego i objętych programem monitoringu

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne

Art. 153. 1. Zestaw właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich zawiera

1) wskaźniki i ich jakościowe lub ilościowe własności oraz kryteria dobrego stanu środowiska wód morskich

dla następujących cech charakteryzujących

a) utrzymanie różnorodności biologicznej; jakość i występowanie siedlisk oraz rozmieszczenie i

różnorodność gatunków odpowiadają dominującym warunkom fizjograficznym, geograficznym i

klimatycznym regionu Morza Bałtyckiego,

b) utrzymanie gatunków obcych wprowadzanych do ekosystemów morskich w wyniku działalności

człowieka na poziomie niepowodującym negatywnych zmian w tych ekosystemach,

c) utrzymanie populacji wszystkich ryb i skorupiaków eksploatowanych w celach komercyjnych w

bezpiecznych granicach biologicznych oraz rozmieszczenie populacji tych ryb i skorupiaków ze względu na

ich wiek i liczebność, świadczące o jej dobrym stanie,

d) występowanie elementów morskiego łańcucha pokarmowego w ilościach i zróżnicowaniu na poziomie

zapewniającym różnorodność gatunków i utrzymanie ich pełnej zdolności reprodukcyjnej,

e) ograniczona do minimum eutrofizacja wywołana przez działalność człowieka, w szczególności jej

niekorzystne skutki, takie jak straty w różnorodności biologicznej, degradacja ekosystemu, szkodliwe

zakwity glonów oraz niedobór tlenu w dolnych partiach wód,

f) utrzymanie integralności dna morskiego na poziomie zapewniającym ochronę struktury i funkcji

ekosystemów bentosowych oraz brak negatywnego wpływu na te ekosystemy,

g) stała zmiana właściwości hydrograficznych niepowodująca negatywnego wpływu na ekosystemy

morskie,

h) utrzymanie stężenia substancji zanieczyszczających na poziomie niepowodującym zanieczyszczenia wód

morskich,

i) utrzymanie poziomów substancji zanieczyszczających w rybach oraz skorupiakach i mięczakach

przeznaczonych do spożycia przez ludzi, nieprzekraczających poziomów określonych w normach lub

przepisach dotyczących poziomów tych substancji,

j) utrzymanie właściwości i ilości odpadów na poziomie niepowodującym szkód w środowisku wód

morskich, wodach przejściowych i wodach przybrzeżnych,

k) utrzymanie energii wprowadzanej do wód morskich, w tym podmorskiego hałasu, na poziomie

niepowodującym negatywnego wpływu na środowisko wód morskich.

Cechy stanu

Cechy presji związane z wprowadzaniem i eksploatacją gatunków

Cechy presji związane z wprowadzeniem do środowiska substancji, odpadów i energii

Cechy presji fizycznych

Rys. I.1.

Cechy wykorzystywane do oceny stanu środowiska Morza Bałtyckiego (źródło: aktualizacja

wstępnej oceny stanu środowiska morskiego wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości

typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, przedłożona Komisji Europejskiej po

uzyskaniu zgody Rady Ministrów wyrażonej w drodze uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 18

stycznia 2019 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji

wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu

właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich)

II.

Poz. 414

Metodyka opracowania programu monitoringu

Aktualizacja programu monitoringu wód morskich została przygotowana w oparciu o wytyczne

w zakresie wymagań raportowych Grupy Roboczej do spraw raportowania i wymiany informacji,

powołanej przez KE w ramach procesu wdrażania RDSM ‒ WG DIKE (Reporting on the 2020

update of Article 11 for the MSFD Guidance Document 17, June 2020).

Kolejne kroki podczas opracowania aktualizacji programu monitoringu uwzględniały

1) nową decyzję 2017/848;

2) rewizję programu monitoringu wód morskich, przyjętego przez Radę Ministrów w 2015

r.;

3) analizę aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z zestawem

właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, przeprowadzonej w

2018 r. i przyjętej uchwałą nr 8 Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2019 r. w sprawie

wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji wstępnej oceny stanu

środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości typowych

dla dobrego stanu środowiska wód morskich;

4) program monitoringu HELCOM uzgodniony regionalnie;

5) ustalenia wynikające z aktualnych prac koordynowanych przez Sekretariat HELCOM nad

opracowaniem wskaźników dla III Holistycznej Oceny stanu środowiska Bałtyku oraz

uwzględnienie ustaleń regionalnych HELCOM.

Zaprojektowanie programu monitoringu wód morskich w myśl RDSM wymagało rewizji

dotychczas realizowanego w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska monitoringu środowiska

morskiego tak, aby uzupełnić go o nowe wymagania RDSM przy maksymalnym wykorzystaniu

istniejących systemów i rozwiązań. Pod koniec lat 70. XX wieku rozpoczął się regularny

międzynarodowy monitoring Morza Bałtyckiego po podpisaniu i ratyfikowaniu Konwencji o ochronie

środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, sporządzona w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r.

Jednocześnie w latach 70. XX wieku wprowadzono stałą służbę oceanograficzną w POM jako

statutową służbę IMGW‒PIB. Monitoring jakości środowiska POM, wprowadzony od 1990 r. do

PMŚ, w zakresie strefy pełnomorskiej, a od 1999 r. również w obszarach przybrzeżnych, jest

realizowany według założeń programowych przewodnika do przeprowadzenia monitoringu HELCOM

przez Zakład Oceanografii i Monitoringu Bałtyku Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej

Państwowego Instytutu Badawczego na zlecenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i

finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W

związku z implementacją Ramowej Dyrektywy Wodnej, od 2007 r. realizowano w ramach PMŚ

równolegle dwa programy monitoringu wód morskich, tj.

• monitoring strefy płytkowodnej Bałtyku w obrębie wód przejściowych i przybrzeżnych,

zgodny z wymaganiami RDW w zakresie określonym rozporządzeniem Ministra Środowiska

z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych

części wód powierzchniowych (Dz. U. poz. 1550 oraz z 2013 r. poz. 1558), rozporządzeniem

Ministra Środowiska z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia

monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. poz. 1178)

oraz rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9

października 2019 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części

wód powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych (Dz. U. poz. 2147)

− monitoring wód przejściowych,

− monitoring wód przybrzeżnych w strefie do jednej mili morskiej.

Wyniki badań przeprowadzonych w ramach monitoringu strefy płytkowodnej są

wykorzystywane do opracowania aktualizacji ocen stanu wód morskich realizowanych w ramach

RDSM. Aktualizacja programu monitoringu wód morskich w ramach RDSM odnosi się do programu

monitoringu strefy płytkowodnej. Szczegółowy opis monitoringu strefy płytkowodnej realizowanego

w ramach RDW jest prezentowany w wykonawczych programach państwowego monitoringu

środowiska, opracowywanych na podstawie Strategicznego Programu Państwowego Monitoringu

Środowiska. W okresie objętym niniejszą aktualizacją, obowiązuje on na lata 2021 ̶ 2025

• monitoring strefy głębokomorskiej Bałtyku, uwzględniający wytyczne HELCOM oraz

HELCOM MORS, a wynikający z ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o ochronie

środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego

− monitoring strefy głębokowodnej na obszarze wód terytorialnych i wyłącznej strefy

ekonomicznej,

− uzupełniający program badań strefy przybrzeżnej, zatok i zalewów.

Dodatkowo należało dokonać rewizji innych dotychczas realizowanych programów

monitoringu w ramach PMŚ dotyczących elementów stanu lub elementów presji środowiska

morskiego, to jest

• monitoringu rzek ujściowych wraz z identyfikacją punktowych zrzutów w ramach HELCOM

PLC – Pollution Load Compilation, wynikającego z ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o

ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego,

• monitoringu zimujących ptaków na obszarach morskich i ptaków lęgowych, wynikającego z

wymagań dyrektywy ptasiej,

• monitoringu ssaków morskich, wynikającego z wymagań dyrektywy siedliskowej,

• monitoringu ryb, wynikającego z wymagań dyrektywy siedliskowej oraz RDW,

• monitoringu siedlisk, wynikającego z wymagań dyrektywy siedliskowej.

Powiązania cech (wskaźników) z aktualnie prowadzonymi monitoringami prezentuje schemat

na Rys. II.1.

Pierwszym etapem opracowania aktualizacji programu monitoringu było zdefiniowanie

strategii, które mają zastosowanie w polskich obszarach morskich (Rys. II.2). Kolejnym etapem było

przypisanie programów monitoringów poszczególnym strategiom. Programy te odpowiadają przede

wszystkim zdefiniowaniu (i) stanu/wpływu w zakresie bioróżnorodności, charakterystyki siedlisk

dennych i kolumny wody oraz (ii) presji biologicznych, fizycznych i chemicznych charakteryzujących

środowisko morskie. Należy podkreślić, że te same programy mogą być wykorzystane do opracowania

charakterystyk różnych strategii (Rys. II.3). Do każdego z programów zgodnych z wytycznymi RDSM

przypisano odpowiednie parametry (wskaźniki), przy czym te same parametry mogą być

wykorzystywane do wypełnienia informacji w zakresie różnych programów (Rys. II.3). Końcowym

etapem było opracowanie szczegółowego programu monitorowania poszczególnych parametrów.

Taka struktura zapewnia możliwość pomiarów poszczególnych parametrów, które są wykorzystywane

do przeprowadzania ocen stanu środowiska, rewizji celów środowiskowych, rewizji skuteczności

podejmowanych działań w zakresie stosownych programów zgodnych z wytycznymi RDSM, które w

dalszej kolejności pozwalają na scharakteryzowanie poszczególnych strategii mających zastosowanie

w obszarach morskich objętych zaktualizowanym programem monitoringu.

Rys. II.1. Schemat powiązań pomiedzy cechami (wskaźnikami) zgodnymi z RDSM oraz realizowanymi w

ramach PMŚ monitoringami

Strategia

RDSM

Program, zgodny z

wytycznymi RDSM

Parametry

Program monitoringu wód morskich w

zakresie poszczególnych parametrów

Rys. II.2.

Schemat powiązania strategii, programów, zgodnych z wytycznymi RDSM i parametrów

uwzględnianych przy opracowaniu aktualizacji programu monitoringu wód morskich

Rys. II.3.

Przykładowy schemat powiązania strategii, programów, zgodnych z wytycznymi RDSM i

parametrów uwzględnianych przy opracowaniu aktualizacji programu monitoringu wód

morskich

III.

Poz. 414

Obszary prowadzenia monitoringu

Zgodnie z definicją RDSM, wody morskie, dla których państwa członkowskie opracowują

strategie morskie, obejmują: „wody, dno morskie i skałę macierzystą znajdujące się od strony morza

od linii podstawowej, od której jest mierzony zasięg morza terytorialnego aż do najdalej położonego

obszaru wód terytorialnych i rozciągające się aż do najdalej położonego obszaru (zasięg granicy

wyłącznej strefy ekonomicznej), na którym państwo członkowskie ma lub wykonuje prawa

jurysdykcyjne”. Przez wody morskie należy rozumieć również wody przybrzeżne określone w RDW,

o ile szczególne aspekty stanu ekologicznego środowiska morskiego nie były już przedmiotem RDSM

lub innych przepisów prawa wspólnotowego.

Zasięg i podział polskich obszarów morskich, uwzględniający jednolite części wód

przybrzeżnych i przejściowych, wody terytorialne oraz wody znajdujące się w polskiej wyłącznej

strefie ekonomicznej przedstawiono na Rys. III.1.

a)

b)

Rys. III.1.

IV.

Podział polskich obszarów morskich objętych implementacją RDSM z uwzględnieniem podziału

jednolitych części wód przybrzeżnych i przejściowych obowiązującego do 2021 r. (a) i od 2022

r. (b)

Strategie i programy

Podstawą realizacji programu monitoringu wód morskich jest uzyskanie informacji

wykorzystywanych w ocenach stanu środowiska morskiego w zakresie wszystkich wymaganych

wskaźników (cech) i kryteriów. Aby zapewnić pozyskanie jak najszerszej informacji, określono

strategie monitoringu odpowiadające cechom. Każdej strategii przyporządkowano programy, przy

czym te same programy mogą składać się na różne strategie. W Tabeli IV.1 zestawiono wszystkie

strategie z przypisanymi do nich programami (z Tabeli IV.2), w ramach których monitoring jest

realizowany lub istnieje możliwość pozyskania danych. Uwzględniono również programy, dla których

nie opracowano parametrów i tym samym nie opracowano szczegółowych programów monitoringu,

ale których realizacja jest niezbędna w kontekście możliwości przeprowadzenia kompletnej oceny

stanu środowiska obszarów morskich zgodnie z RDSM.

Tabela IV.1.

Wskaźnik

(Cecha)

– 18 –

Poz. 414

Strategie i programy

Strategia

Program

Gatunki mobilne – ptaki zimujące – liczebność

D1 Bioróżnorodność –

Gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie – rozmieszczenie i

ptaki

liczebność

Gatunki mobilne – ptaki – stan zdrowia

Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej

D1 Bioróżnorodność –

ryby

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych

Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza

Gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia

D1

Gatunki mobilne – morświn – rozmieszczenie, zagęszczenie

D1 Bioróżnorodność –

ssaki

Gatunki mobilne – foka szara – rozmieszczenie, liczebność,

rozród

Gatunki mobilne – foka pospolita – rozmieszczenie, liczebność,

rozród

Gatunki mobilne – poziom śmiertelności/obrażeń

D1 Bioróżnorodność

spowodowanych przypadkowym przyłowem w wyniku

prowadzenia działalności rybackiej

D1 Bioróżnorodność –

Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska

siedliska pelagiczne

Zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość)

Gatunki nierodzime – dopływ ze źródeł specyficznych

Gatunki nierodzime – liczebność lub biomasa

Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych

D2

D2 Gatunki nierodzime

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych

Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza

Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska

Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska

Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa

D3

D3 Ryby komercyjne

Gatunki mobilne – ryby – strefa głębokowodna

Gatunki mobilne – ptaki zimujące ‒ liczebność

Gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie ‒ rozmieszczenie i

D4/D1

D4 Łańcuchy troficzne/

D1 Bioróżnorodność

liczebność

Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych

Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza

Wskaźnik

(Cecha)

– 19 –

Strategia

Poz. 414

Program

Gatunki mobilne – morświn – rozmieszczenie, liczebność

Gatunki mobilne – foka szara – rozmieszczenie, liczebność,

rozród

Gatunki mobilne – foka pospolita – rozmieszczenie, liczebność,

rozród

Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska

Zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość)

Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa

Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska

Charakterystyka parametrów chemicznych kolumny wody

D5

D5 Eutrofizacja

Charakterystyka parametrów fizycznych kolumny wody

Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska

Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa

Siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg

D6 Integralność dna

D6/D1

morskiego/

D1 Bioróżnorodność –

siedliska bentosowe

Siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów

fizykochemicznych

Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska

Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa

Straty fizyczne dna morskiego ‒ zasięg przestrzenny i rozkład

Fizyczne zaburzenia dna morskiego ‒ zasięg i rozkład

Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska

Siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów

D7

D7 Zmiany hydrograficzne

fizykochemicznych

Siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg

Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa

Charakterystyka parametrów fizycznych kolumny wody

Stężenia substancji zanieczyszczających w organizmach z

włączeniem organizmów komercyjnych

Stężenia substancji zanieczyszczających w osadach

D8

D8 Substancje

Stężenia substancji zanieczyszczających w wodzie

zanieczyszczające

Wprowadzenie zanieczyszczeń, zanieczyszczenia o charakterze

nagłym, w tym rozlewy olejowe

Gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia

Gatunki mobilne – ptaki – stan zdrowia

D9 Substancje

D9

zanieczyszczające

w żywności pochodzenia

Stężenia substancji zanieczyszczających w organizmach z

włączeniem organizmów komercyjnych

Wskaźnik

(Cecha)

Poz. 414

Strategia

Program

morskiego

Odpady morskie – charakterystyka, liczebność/objętość na

D10

D10 Odpady morskie

brzegu, w wodzie powierzchniowej, na dnie

Mikrocząstki – liczebność/objętość w wodzie morskiej, w

osadach dennych

D11

Tabela IV.2.

D11 Dźwięk podwodny i

Antropogeniczny dźwięk impulsowy

inne źródła energii

Antropogeniczny ciągły dźwięk o niskiej częstotliwości

Programy i kryteria

Program

Gatunki mobilne – morświn – rozmieszczenie, liczebność

Gatunki mobilne – foka pospolita – rozmieszczenie, liczebność,

rozród

Gatunki mobilne – foka szara – rozmieszczenie, liczebność, rozród

Gatunki mobilne – ptaki zimujące – liczebność

Gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie – rozmieszczenie i

liczebność

Gatunki mobilne – ptaki – stan zdrowia

Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej

Kryterium

D1C2, D1C4, D4C1, D4C2, D4C3,

D4C4

D1C2, D1C3, D1C4

D1C2, D1C3, D1C4, D4C1, D4C2,

D4C3, D4C4

D1C2, D4C1, D4C2

D1C2, D1C4, D4C1, D4C2

D8C2

D1C3, D2C2, D3C1, D3C2, D3C3,

D4C3

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych

D1C2, D1C3, D2C2, D4C1

Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych

D1C2, D2C2, D4C2

Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza

D1C2, D2C2, D1C3

Gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia

D8C2

Gatunki mobilne – poziom śmiertelności/obrażeń spowodowanych

działalnością rybacką (działania celowe i przypadkowe)

D1C1

Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska

D1C6, D2C2, D2C3, D4C1, D4C2,

Zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość)

D4C4, D5C2, D5C3

Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska

Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa

Siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg

Siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów

fizykochemicznych

Gatunki nierodzime – dopływ ze źródeł specyficznych

D2C2, D2C3, D4C1, D4C3, D5C6,

D5C7, D5C8, D6C3, D6C5, D7C2

D2C2, D2C3, D4C1, D4C3, D5C6,

D5C7, D5C8, D6C3, D6C5, D7C2

D6C3, D6C4, D6C5, D7C2

D6C3, D6C5, D7C2

D2C1

Program

Kryterium

Gatunki nierodzime – liczebność lub biomasa

D2C2, D2C3

Charakterystyka parametrów chemicznych kolumny wody

D5C1, D5C5

Charakterystyka parametrów fizycznych kolumny wody

D5C4, D7C1

Straty fizyczne dna morskiego – zasięg przestrzenny i rozkład

D6C1

Fizyczne zaburzenia dna morskiego – zasięg i rozkład

D6C2

Stężenia substancji zanieczyszczających w organizmach z

włączeniem organizmów komercyjnych

D8C1, D9C1

Stężenia substancji zanieczyszczających w osadach

D8C1

Stężenia substancji zanieczyszczających w wodzie

D8C1

Wprowadzenie zanieczyszczeń, zanieczyszczenia o charakterze

nagłym, w tym rozlewy olejowe

Odpady morskie – charakterystyka, liczebność/objętość na brzegu, w

wodzie powierzchniowej, na dnie

Mikrocząstki – liczebność/objętość w wodzie morskiej, w osadach

dennych

D8C3

D10C1

D10C2

Antropogeniczny dźwięk impulsowy

D11C1

Antropogeniczny ciągły dźwięk o niskiej częstotliwości

D11C2

V.

Wskaźniki i parametry

Dla każdego programu przypisanego wcześniej do odpowiedniej strategii wytypowano

parametry i wskaźniki, które są objęte monitoringiem zgodnie z przyjętym programem monitoringu

(Tabela V.1 – Tabela V.9). Poszczególne parametry odniesiono do odpowiednich wskaźników

HELCOM uzgodnionych regionalnie oraz przypisano je do odpowiednich wskaźników

zaraportowanych do KE w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich.

Wskaźniki HELCOM ze statusem „CORE INDICATOR” są wskaźnikami kluczowymi dla oceny

stanu, dla których istnieją odpowiednie dane i dla których opracowano sposób pełnego ich

wykorzystania w ocenach z uwzględnieniem wartości progowych wyznaczających granicę pomiędzy

stanem dobrym i złym. Wskaźniki HELCOM ze statusem „PRE – CORE INDICATOR” wymagają

dalszych działań w celu możliwości ich regionalnego pełnego wykorzystania w ocenach, co nie

wyklucza ich wykorzystania w ocenach na poziomie krajowym, jeżeli istnieją odpowiednie dane.

ryby

Gatunki mobilne – ryby strefy

głębokowodnej

Gatunki mobilne – ryby strefy

wód przejściowych

Gatunki mobilne – foka pospolita

‒ rozmieszczenie, liczebność,

rozród

ssaki

Rozmieszczenie gatunków

(lokalizacja)

Liczebność gatunków (liczba

osobników i/lub biomasa)

Skład gatunkowy grupy

brak

masa i liczebność ryb

‒ rozmiar, masa ciała,

płeć, wiek, stadium

rozwoju gonad,

wypełnienie żołądka

Reproductive status of

seals (CORE

INDICATOR)

Population trends and

abundance of seals

(CORE INDICATOR)

Distribution of Baltic

seals (CORE

INDICATOR),

brak

Wskaźnik HELCOM

‒ masa i liczebność

ryb

‒ rozmiar, masa ciała,

płeć, wiek, stadium

rozwoju gonad,

wypełnienie żołądka

‒ liczebność,

‒ występowanie

‒ rozród

‒ liczebność,

‒ występowanie

‒ rozród

Badane parametry

Gatunki mobilne – foka szara ‒

rozmieszczenie, liczebność,

rozród

Parametry

zgodne z RDSM

‒ rozmieszczenie i

zagęszczenie

Element

Gatunki mobilne – morświn ‒

rozmieszczenie, liczebność

Program

SI

21

LFI1

ICES stock assessment COD 24–32

ICES stock assessment European

flounder

24–25

ICES stock assessment European sprat

22–32

ICES stock assessment Herring 25–29

Ex GoR

ICES stock assessment European

flounder 26–28

brak

PL-Grey seal 1

PL-Grey seal 2

PL-Grey seal 3

brak

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z gatunkami mobilnymi

Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków mobilnych, siedlisk pelagicznych i siedlisk bentosowych

Tabela V.1.

V.1.

Element

ryby

ptaki

ryby

ptaki

ssaki

Program

Gatunki mobilne – ryby strefy

wód przybrzeżnych

Gatunki mobilne – ryby strefy

płytkowodnej otwartego morza

Gatunki mobilne – ptaki

zimujące – liczebność

Gatunki mobilne – lęgowe ptaki

morskie – rozmieszczenie i

liczebność

Gatunki mobilne – ryby ‒ stan

zdrowia

Gatunki mobilne – ptaki ‒ stan

zdrowia

Gatunki mobilne – poziom

Skala śmiertelności, obrażeń

Struktura pod względem

wielkości, wieku i płci;

wskaźniki płodności, przeżycia

i śmiertelności/obrażeń

Zachowania, w tym

przemieszczanie się i migracja

Parametry

zgodne z RDSM

‒ test mikrojądrowy,

‒ zewnętrzne objawy

chorób ryb

‒ liczba par ze

znanym wynikiem

lęgowym,

‒ liczebność ptaków w

okresie lęgowym,

‒ liczba piskląt na

parę lęgową,

‒ liczba piskląt na

parę z sukcesem

‒ przyłów w sieci

‒ liczebność populacji

gatunków

‒ liczebność populacji

gatunków

masa i liczebność ryb

‒ rozmiar, masa ciała,

płeć, wiek, stadium

rozwoju gonad,

wypełnienie żołądka

masa i liczebność ryb

‒ rozmiar, masa ciała,

płeć, wiek, stadium

rozwoju gonad,

wypełnienie żołądka

Badane parametry

HELCOM-ABU_BIRD_BREED

Abundance of

waterbirds in the

breeding season

(CORE INDICATOR)

Number of drowned

White-tailed eagle

productivity (CORE

INDICATOR)

brak

HELCOM_EAGLE_REPROD

brak

HELCOM-ABU_BIRD_WINT

Abundance of

waterbirds in the

wintering season

(CORE INDICATOR)

brak

22

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

brak

Abundance of coastal

fish key functional

groups (CORE

INDICATOR)

Abundance of key

coastal fish species

(CORE INDICATOR),

Wskaźnik HELCOM

śmiertelności/obrażeń

spowodowanych działalnością

rybacką (działania celowe i

przypadkowe)

Program

‒ przyłów w sieci

ptaki

Badane parametry

‒ przyłów w sieci

lub innych negatywnych

oddziaływań pochodzenia

antropogenicznego.

Parametry

zgodne z RDSM

ryby

Element

mammals and

waterbirds in fishing

gear (CORE

INDICATOR)

brak

Number of drowned

mammals and

waterbirds in fishing

gear (CORE

INDICATOR)

Wskaźnik HELCOM

brak

23

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Zakwity fitoplanktonu

(biomasa,

częstotliwość)

Fitoplankton

Siedliska pelagiczne –

charakterystyka

zbiorowiska

Fitoplankton

Zooplankton

Element

‒ stężenie

chlorofilu a

‒ częstotliwości i

zasięg przestrzenny

zakwitu planktonu

‒ skład gatunkowy,

liczebność i/lub

biomasa

Parametry zgodne z

RDSM

‒ stężenie chlorofilu a

‒ skład taksonomiczny,

liczebność, biomasa

fitoplanktonu

‒ zakwit fitoplanktonu

(dane satelitarne)

‒ skład taksonomiczny,

liczebność, biomasa

Badane parametry

Cyanobacterial bloom index (PRECORE INDICATOR)

Chlorophyll-a (CORE

INDICATOR)

Zooplankton mean size and total

stock (CORE INDICATOR)

Seasonal succession of dominating

phytoplankton groups (CORE

INDICATOR)

Diatom/Dinoflagellate index

(PRE- CORE INDICATOR),

Cyanobacterial bloom index (PRECORE INDICATOR)

Wskaźnik HELCOM

HELCOM-CyaBI

HELCOM-Chl_a

PL-Chl-a

HELCOM-MSTS

HELCOM-Dia/Dino

HELCOM-CyaBI

24

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z siedliskami pelagicznymi

Program

Tabela V.2.

makrozoobentos

Gatunki bentosowe –

liczebność i/lub biomasa

Siedliska bentosowe –

charakterystyka

parametrów

fizykochemicznych

Typ oraz morfologia

podłoża, batymetria, węgiel

organiczny, stężenie tlenu.

Skład gatunkowy,

liczebność lub biomasa

(liczba osobników bądź

stopień pokrycia dna) i lub

biomasa.

Struktura wielkościowa i

wiekowa gatunku.

Rozmieszczenie siedliska.

Zasięg siedliska

(mapowanie) – dla

pojedynczych siedlisk

(mapowanie celowane)

bądź dla wszystkich

siedlisk.

Objętość siedliska.

makroglony i

okrytozalążkowe

Siedliska bentosowe –

charakterystyka

zbiorowisk

Siedliska bentosowe –

rozmieszczenie i zasięg

Parametry zgodne z

RDSM

Element

Zmienność głębokości

‒ za skłonem brzegowym

‒ za strefą rew

‒ w odległości 1 Mm

Warunki morfometryczne

‒ szerokości skłonów przybrzeża –

(10 m p.p.m. i 1 Mm)

‒ stan rew – liczba i pow. przekroju

Warunki morfologiczne

‒ profile strefy brzegowej

wychodzące w morze do 1 Mm od

linii wody

‒ parametry obliczeniowe (A)

‒ stężenie tlenu

Oxygen debt (CORE

INDICATOR)

brak

State of the softbottom macrofauna

community (CORE

INDICATOR)

‒ skład gatunkowy, liczebność,

biomasa

‒ zasięg siedliska (mapowanie)*

brak

Wskaźnik

HELCOM

‒ skład gatunkowy, biomasa, stopień

pokrycia dna, rodzaj dna

Badane parametry

oxydebt

PL-oxy_min

brak

PL-B

25

Wskaźnik zaraportowany

do KE w ramach

aktualizacji wstępnej

oceny stanu środowiska

wód morskich

PL-SM1

PL-ESMIz

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z siedliskami bentosowymi

Program

Tabela V.3.

Element

Parametry zgodne z

RDSM

‒ głębokość punktu pomiarowokontrolnego

Badane parametry

Wskaźnik

HELCOM

Struktura ilościowa i charakterystyka

dna

‒ uziarnienie – mediana średnicy

ziaren

‒ zawartość materii organicznej

‒ zawartość biogenów (azot ogólny ‒

Nog i fosfor ogólny ‒ Pog)

‒ chlorofil a

‒ potencjał redox (Eh) i pH

‒ zawartość zanieczyszczeń (metale

‒ Me, wielopierścieniowe

węglowodory aromatyczne ‒ WWA,

polichlorowane bifenyle ‒ PCB,

związki tributylocyny ‒ TBT)

* Zadanie zaplanowane w związku z implementacją do Prawa wodnego dyrektywy 2017/845; zadanie będzie możliwe do zrealizowania, gdy zostaną pozyskane środki dla

PMŚ przeznaczonych na ten cel, które nie zostały zabezpieczone w związku z ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych

ustaw.

Program

26

Wskaźnik zaraportowany

do KE w ramach

aktualizacji wstępnej

oceny stanu środowiska

wód morskich

wszystkie

komponenty

ekosystemu

wszystkie

komponenty

ekosystemu

Gatunki nierodzime –

dopływ ze źródeł

specyficznych

Gatunki nierodzime –

liczebność i lub biomasa

Element

Program

Liczebność i lub

biomasa

Gatunki obce

Parametry

zgodne z

RDSM

‒ liczebność i

biomasa

‒ występowanie,

skład gatunkowy

Badane parametry

brak

Trends in arrival of new nonindigenous species (CORE

INDICATOR)

Wskaźnik HELCOM

Inventory-Parameter

Dispersal-Parameter

HELCOM-NIS

27

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji oceny wstępnej stanu

środowiska wód morskich

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z gatunkami nierodzimymi

Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków nierodzimych

Tabela V.4.

V.2.

Parametry zgodne z RDSM

Substancje biogenne, tlen, odczyn pH,

stężenie parcjalne CO2

Temperatura, zasolenie,

przezroczystość

Program

Charakterystyka parametrów

chemicznych kolumny wody

Charakterystyka

parametrów fizycznych

kolumny wody

Dissolved inorganic

nitrogen (DIN) (CORE

INDICATOR)

Dissolved inorganic

phosphorous (DIP)

(CORE INDICATOR)

Total nitrogen (TN)

(CORE INDICATOR)

Total phosphorus (TP)

(CORE INDICATOR)

brak

Rozpuszczony azot

nieorganiczny (azotany,

azotyny, jon amonowy)

Zasolenie

Przezroczystość

Oxygen debt (CORE

INDICATOR)

brak

Stężenie tlenu

rozpuszczonego

Odczyn pH

Ciśnienie parcjalne

dwutlenku węgla pCO2

Temperatura

Nie poddawany ocenie

Water clarity (CORE

INDICATOR)

Nie poddawany ocenie

brak

Ogólny węgiel organiczny

Krzemiany

Fosfor całkowity

Azot całkowity

Rozpuszczony fosfor

nieorganiczny (fosforany)

Wskaźnik HELCOM

Wymagane parametry

Nie poddawany ocenie

Secchi depth

Nie poddawany ocenie

brak

Realizowane w ramach

monitoringu RDW

Oxydebt

PL-oxy_min

brak

HELCOM-TP

HELCOM-TN

HELCOM-DIP

HELCOM-DIN

Wskaźnik

zaraportowany do KE

w ramach aktualizacji

wstępnej oceny stanu

środowiska wód

morskich

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie parametrów charakteryzujących kolumnę wody

Programy i odpowiadające im parametry dla charakterystyki kolumny wody

Tabela V.5.

V.3.

28

Fizyczne zaburzenia dna

morskiego

Straty fizyczne dna

morskiego ‒ zasięg

przestrzenny i rozkład

Program

Rozmieszczenie/

zasięg czasowy

i przestrzenny,

zagęszczenie

Parametry zgodne z

RDSM

Informacje na temat zabudowy hydrotechnicznej

brzegu w wodach przejściowych i przybrzeżnych, w

tym

‒ długość opasek brzegowych,

‒ liczba ostróg (długość brzegu na jakiej występują i

zasięg w kierunku morza)

‒ zasilanie brzegu,

‒ kotwicowiska

‒ dane na temat intensywności połowowej dennymi

narzędziami wleczonymi przeliczone na

powierzchnię podlegającą zaburzeniu (SAR)

Informacje na temat zasięgu czasowego i

przestrzennego związanego z

‒ pogłębianiem torów wodnych,

‒ składowaniem urobku z pogłębiania torów

wodnych i portów

‒ dragowaniem i innymi pracami mającymi wpływ na

powierzchniowe osady denne

Informacje na temat zasięgu czasowego i

przestrzennego prac związanych z wydobyciem

piasku i żwiru

Badane parametry

PL_WskZm

brak

PL_WskZm

29

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu

środowiska wód morskich

brak

Wskaźnik

HELCOM

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie presji fizycznych na dno morskie

Programy i odpowiadające im parametry dla presji fizycznych na dno morskie

Tabela V.6.

V.4.

Matryca

organizmy

Program

Stężenia substancji

zanieczyszczających w

organizmach

z włączeniem

organizmów

komercyjnych

Dystrybucja/

zasięg

w czasie

i przestrzeni/

stężenia

Parametry

zgodne

z RDSM

RDSM,

RDW

‒ Polibromowane

difenyloetery (PBDE) –

kongenery 28, 47, 99, 100,

153, 154*

Polybrominated diphenyl

ethers (PBDEs) (CORE

INDICATOR)

Związki bromoorganiczne

Wskaźnik HELCOM

HELCOM_PBDEs

SEAFOOD_PBDE

PL_CO(NTAMINANTS

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

‒ fluoranten*

‒ benzo(a)piren*

‒ benzo(g,h,i)perylen

‒ benzo(k)fluoranten

‒ benzo(b)fluoranten

‒ ideno(1,2,3-cd)piren

‒ heksabromocyklododekan

(HBCDD)*

RDSM,

RDW

RDSM,

RDW

Metabolity WWA

Polyaromatic hydrocarbons

(PAHs) and their

metabolites (CORE

INDICATOR)

HELCOM_PAHs

PL_CONTAMINANTS

30

Hexabromocyclododecane

HELCOM_HBCDD

(HBCDD) (CORE

SEAFOOD_HBCDD

INDICATOR)

PL_CONTAMINANTS

Związki fluoroorganiczne

‒ kwas

Perfluorooctane sulphonate

HELCOM_PFOS

RDSM,

perfluorooktanosulfonowy

(PFOS) (CORE

SEAFOOD_PFOS

RDW

(PFOS)*

INDICATOR)

PL_CONTAMINANTS

Dioksyny i związki dioksynopodobne

Polychlorinated biphenyls

HELCOM_PCBs_DIOXINS_FURANS

‒ (suma PCDD+PCDF+dlRDSM,

(PCBs), dioxins and furans

SEAFOOD_PCDD+PCDF+PCB-DL

PCB)-TEQ*

RDW

(CORE INDICATOR)

PL_CONTAMINANTS

Polichlorowane bifenyle

‒ 6 PCB – kongenery 28,

Polychlorinated biphenyls

HELCOM_PCBs_DIOXINS_FURANS

52, 101, 138, 153, 180*

RDSM

(PCBs), dioxins and furans

SEAFOOD_PCBs

‒ PCB 118*

(CORE INDICATOR)

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)

Uwagi

Wskaźniki/Parametry

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu w zakresie substancji zanieczyszczających w środowisku morskim i żywności pochodzenia morskiego

oraz efektów ich oddziaływania na organizmy

Programy i odpowiadające im parametry dla substancji niebezpiecznych

Tabela V.7.

V.5.

Program

Matryca

Parametry

zgodne

z RDSM

brak

Metale

Metals (lead, cadmium and

mercury) (CORE

INDICATOR)

Metals (lead, cadmium and

mercury) (CORE

INDICATOR)

RDSM,

RDW

RDSM

RDW

RDSM,

RDW,

krajowy

RDSM,

krajowy

RDSM,

krajowy

RDSM,

RDW

‒ heksachlorobenzen

(HCB)*

‒ DDT i jego metabolity

‒ heksachlorocykloheksan

(HCH)

‒ endosulfan

‒ heksachlorobutadien

(HCBD)*

‒ heptachlor i epoksyd

heptachloru*

‒ dikofol*

‒ kadm (Cd)*

‒ ołów (Pb)*

‒ miedź (Cu)

‒ cynk (Zn)

‒ arsen (As)

‒ nikiel (Ni)*

‒ cez (137Cs)*

‒ TBT*

‒ rtęć (Hg)*

brak

RDSM

radionuklidy

Radioactive substances

Cesium-137 in fish and

surface seawater (CORE

INDICATOR)

Związki tributylocyny/imposex

Tributyltin(TBT) and

imposex (CORE

brak

Polyaromatic hydrocarbons

(PAHs) and their

metabolites (CORE

INDICATOR)

Pestycydy chloroorganiczne

‒ 1-OH piren*

‒ 1-OH fenantren

Wskaźnik HELCOM

Uwagi

Wskaźniki/Parametry

SEAFOOD_TBT

PL_CONTAMINANTS

HELCOM_Radioactive Substances

PL_Metals

HELCOM_Metals

SEAFOOD_Metals

PL_Metals

PL_CONTAMINANTS

brak

PL_CONTAMINANTS

HELCOM_PAHs

31

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Matryca

osady

Program

Stężenia substancji

zanieczyszczających w

osadach

Parametry

zgodne

z RDSM

RDSM

-

‒ fluoranten*

‒ benzo(a)piren

‒ benzo(g,h,i)perylene*

‒ benzo(k)fluoranten

‒ benzo(b)fluoranten

‒ ideno(1,2,3-cd)piren*

‒ rtęć (Hg)*

‒ kadm (Cd)*

‒ ołów (Pb)*

‒ miedź (Cu)

‒ cynk (Zn)

‒ glin (Al)

‒ arsen (As)

Iperyt siarkowy z

pochodnymi

Związki tributylocyny

brak

Bojowe środki trujące

Metals (lead, cadmium and

mercury) (CORE

INDICATOR)

Metale

Polyaromatic hydrocarbons

(PAHs) and their

metabolites (CORE

INDICATOR)

brak

HELCOM_Metals

HELCOM_PAHs

32

RDSM

‒ DDT i jego metabolity

‒ heksachlorobenzen (HCB)

‒ heksachlorocykloheksan

(HCH)

‒ endosulfan

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)

brak

RDSM

brak

HELCOM_PCBs_DIOXINS_FURANS

Polichlorowane bifenyle

Polychlorinated biphenyls

(PCBs), dioxins and furans

(CORE INDICATOR)

Pestycydy chloroorganiczne

‒ 7 PCB – kongenery 28,

52, 101, 118, 138, 153, 180

INDICATOR)

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

brak

RDSM

‒ MBT

‒ DBT

‒ TPhT

‒ indeks imposex

Wskaźnik HELCOM

Tributyltin(TBT) and

imposex (CORE

INDICATOR)

Uwagi

Wskaźniki/Parametry

Program

woda

Matryca

Parametry

zgodne

z RDSM

Uwagi

Wskaźnik HELCOM

TBT

RDSM

33

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Tributyltin (TBT) and

imposex (CORE

brak

INDICATOR)

radionuklidy

Radioactive substances

137

‒ stężenie Cs*

Cesium-137 in fish and

RDSM

‒ stężenie 90Sr

HELCOM_Radioactive Substances

surface seawater (CORE

238

239+240

Pu

‒ stężenie Pu,

INDICATOR)

Farmaceutyki

‒ diklofenak*

Diclofenac (PRE-CORE

RDSM

HELCOM_diclofenac

‒ 17-alfa-etynyloestradiol

INDICATOR)

Specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne

‒ aldehyd mrówkowy*

‒ arsen*

‒ bar*

‒ bor*

‒ chrom

sześciowartościowy*

‒ chrom ogólny (suma Cr+3

i Cr+6)*

‒ cynk*

‒ miedź*

‒ fenole lotne – indeks

fenolowy*

RDW

brak

PL_CONTAMINANTS

‒ węglowodory

ropopochodne – indeks

olejowy*

‒ glin*

‒ cyjanki wolne*

‒ cyjanki związane*

‒ molibden*

‒ selen*

‒ srebro*

‒ tal*

‒ tytan*

Wskaźniki/Parametry

Program

Matryca

Parametry

zgodne

z RDSM

‒ alachlor*

‒ antracen*

‒ atrazyna*

‒ benzen*

‒ bromowane

difenyloetery*

‒ kadm i jego związki*

‒ C10-13 – chloroalkany*

‒ chlorfenwinfos*

‒ chlorpyrifos*

‒ 1,2-dichloroetan (EDC)*

‒ dichlorometan*

‒ ftalan di (2-etyloheksyl)

(DEHP)*

‒ diuron*

‒ endosulfan*

‒ fluoranten*

‒ heksachlorobenzen

(HCB*)

‒ heksachlorobutadien

(HCBD)*

‒ heksachlorocykloheksan

(HCH)*

‒ izoproturon*

‒ ołów i jego związki*

‒ rtęć i jej związki*

‒ naftalen*

‒ nikiel i jego związki*

‒ nonylofenole (4nonylofenol)*

‒ wanad*

‒ antymon*

‒ fluorki*

‒ beryl*

‒ kobalt*

Wskaźniki/Parametry

RDW

Uwagi

brak

Substancje priorytetowe

Wskaźnik HELCOM

PL_CONTAMINANTS

34

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Program

Matryca

Parametry

zgodne

z RDSM

‒ tetrachlorometan*

‒ aldryna*

‒ dieldryna*

‒ endryna*

‒ oktylofenol (4-(1,1’, 3,3’tetrametylobutylo)-fenol)*

‒ pentachlorobenzen*

‒ pentachlorofenol (PCP)*

‒ benzo(a)piren*

‒ benzo(b)fluoranten*

‒ benzo(k)fluoranten*

‒ benzo(g,h,i)perylen*

‒ indeno(1,2,3-cd)piren*

‒ symazyna*

‒ związki tributylocyny

(kation tributylocyny)*

‒ trichlorobenzeny (TCB)*

‒ trichlorometan

(chloroform)*

‒ trifluralina*

‒ dikofol

‒ kwas

perfluorooktanosulfonowy

(PFOS)

‒ chinoksyfen

‒ aklonifen

‒ bifenoks

‒ cybutryna

‒ cypermetryna

‒ dichlorfos

‒ heksabromocyklododekan

(HBCDD)

‒ heptachlor i epoksyd

heptachloru

‒ terbutryna

Wskaźniki/Parametry

RDW

Uwagi

brak

Inne substancje zanieczyszczające

Wskaźnik HELCOM

PL_CONTAMINANTS

35

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Matryca

Parametry

zgodne

z RDSM

Uwagi

‒ izodryna*

‒ DDT – izomer para-para*

‒ DDT całkowity*

‒ trichloroetylen (TRI)*

‒ tetrachloroetylen (PER)*

Efekty biologiczne

‒ test mikrojądrowy,

‒ zewnętrzne objawy

RDSM

chorób ryb

‒ liczba par ze znanym

wynikiem lęgowym,

‒ liczebność ptaków w

okresie lęgowym,

RDSM

‒ liczba piskląt na parę

lęgową,

‒ liczba piskląt na parę z

sukcesem

Wskaźniki/Parametry

White-tailed sea eagle

productivity (CORE

INDICATOR)

brak

Wskaźnik HELCOM

HELCOM_EAGLE_

REPROD

Wprowadzenie

zanieczyszczeń,

zanieczyszczenia o

charakterze nagłym, w

tym rozlewy olejowe

36

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Ilość

wprowadzona

Operational oil spills from

w określonym

Objętość rozlewu wyrażona

RDSM

HELCOM_OIL_SPILLS

ships (CORE INDICATOR)

czasie na

w m3

określonej

przestrzeni

RDSM – parametry wykorzystane w aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich realizowanej zgodnie z Ramową dyrektywą w sprawie Strategii Morskiej.

RDW – parametry wykorzystywane w ocenach realizowanych zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną.

* Parametry wykorzystane w aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich realizowanej zgodnie z RDSM.

Gatunki mobilne –

ptaki ‒ stan zdrowia

Gatunki mobilne –

ryby ‒ stan zdrowia

Program

Mikrocząstki – liczebność/objętość w

wodzie morskiej, w osadach dennych

Odpady morskie – charakterystyka,

liczebność/objętość na brzegu, w wodzie

powierzchniowej, na dnie

Program

‒ rozprzestrzenienie/

zasięg w czasie i

przestrzeni

Parametry zgodne z

RDSM

Beach litter pre

core indicator

Liczba i rodzaj odpadów na linii

brzegowej

Liczba i rodzaj odpadów na

powierzchni wody

Liczba i rodzaj odpadów na dnie

Liczba i rodzaj mikrocząstek w

wodzie morskiej i osadach

dennych

brak

Wskaźnik

HELCOM

Wskaźniki/Parametry

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu odpadów morskich

Programy i odpowiadające im parametry dla odpadów morskich

Tabela V.8.

V.6.

brak

PL_Beach litter

37

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

Kryterium

D11C1

D11C2

Program

Antropogeniczny dźwięk

impulsowy

Antropogeniczny ciągły

dźwięk o niskiej

częstotliwości

‒ rozprzestrzenianie

(rozchodzenie się)/zasięg

w czasie

i przestrzeni

Parametry zgodne z

RDSM

brak

rozkład/zasięg przestrzenny, czas

trwania emisji dźwięku impulsowego,

poziom dźwięku impulsowego

rozkład/zasięg przestrzenny, poziom

dźwięku ciągłego

HELCOM

INDICATOR

Wskaźniki/Parametry

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu w zakresie hałasu podwodnego i innych źródeł energii

Programy i odpowiadające im parametry dla hałasu podwodnego i innych źródeł energii

Tabela V.9.

V.7.

ICES_Underwater noise

38

Wskaźnik zaraportowany do KE w

ramach aktualizacji wstępnej oceny

stanu środowiska wód morskich

VI.

Poz. 414

Projekt aktualizacji programu monitoringu wód morskich

Aktualizacja programu monitoringu wód morskich została przygotowana zgodnie z metodyką

opisaną w rozdziale II niniejszego opracowania. Program monitoringu wód morskich został

opracowany dla poszczególnych parametrów, które mogą być wykorzystane w zakresie różnych

programów i strategii.

Dla potrzeb opracowania: (i) aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich, (ii)

aktualizacji zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, (iii)

aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla wód morskich oraz (iv) aktualizacji programu

monitoringu wód morskich (zgodnie z art. 17 RDSM), przyjęto podział polskich obszarów morskich

na baseny zgodnie ze Strategią Monitoringu i Ocen HELCOM (Rys. VI.1). W związku z

wprowadzeniem nowej typologii JCWP od 2022 r. granica Basenu Gdańskiego ulegnie zmianie (Rys.

VI.2). W przypadku ichtiofauny i awifauny zastosowano odpowiednio podział zgodny z ICES oraz

HELCOM dla Morza Bałtyckiego.

Aktualizacja programu monitoringu wód morskich uwzględnia obszary jednolitych części wód

przejściowych i przybrzeżnych zgodnych z obowiązującą typologią (Rys. VI.5) oraz jej aktualizacją

obowiązującą od 2022 r. (Rys. VI.6), do których przypisano punkty pomiarowo kontrolne (PPK) oraz

dla których wyznaczone zostaną stanowiska zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Gospodarki

Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9 października 2019 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia

monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych (Dz. U.

poz. 2147).

Rys. VI.1.

Podział polskich obszarów morskich na obszary oceny w latach 2020–2021

Rys. VI.2.

Poz. 414

Podział polskich obszarów morskich na obszary oceny w latach 2022–2025

Do każdego obszaru przypisano stacje dla monitoringu parametrów rekomendowanych w

aktualizacji programu monitoringu obszarów morskich (Rys. VI.3 – Rys. VI.4).

Rys. VI.3.

Sieć stacji monitoringowych w polskich obszarach morskich z uwzględnieniem przypisania do

obszarów oceny w latach 2020–2021

Rys. VI.4.

Poz. 414

Sieć stacji monitoringowych w polskich obszarach morskich z uwzględnieniem przypisania do

obszarów oceny w latach 2022–2025

Rys. VI.5

Poz. 414

Sieć punktów pomiarowo-kontrolnych w jednolitych częściach wód przybrzeżnych i

przejściowych zgodnie z podziałem obowiązującym do 2021 r.

Rys. VI.6.

Poz. 414

Sieć punktów pomiarowo-kontrolnych w jednolitych częściach wód przybrzeżnych i

przejściowych zgodnie z podziałem obowiązującym od 2022 r.

VI.1.

Poz. 414

Programy monitoringu ssaków

Programy monitoringu w zakresie gatunków mobilnych – ssaki obejmuje monitoring trzech

gatunków: morświna, foki szarej oraz foki pospolitej. W przypadku morświna parametrem

monitorowanym jest jego występowanie i zagęszczenie, w przypadku gatunków fok poza

występowaniem jest określana również ich liczebność oraz rozród. Poniżej przedstawiono

szczegółowe wytyczne do monitoringu poszczególnych gatunków.

VI.1.1. Program gatunki mobilne – morświn – rozmieszczenie, zagęszczenie

Badania morświna będą prowadzone na trzech stanowiskach (Tabela VI.2), w tym na dwóch, na

których był wykonany monitoring w latach 2016–2018, tj. Zatoka Pomorska i Ławica Stilo, oraz na

jednym nowym stanowisku Zatoka Gdańska (Tabela VI.1). W przypadku stanowiska Zatoka

Pomorska wszystkie pięć stacji pomiarowych będzie wystawionych w tych samych lokalizacjach jak

w monitoringu pilotażowym (Tabela VI.1) i projekcie SAMBAH. W przypadku stanowiska Ławica

Stilo cztery stacje będą tożsame z lokalizacją stacji w monitoringu pilotażowym i z projektu

SAMBAH (Tabela VI.1). Lokalizacja piątej stacji będzie uzależniona od zgody urzędu morskiego. W

przypadku stanowiska Zatoka Gdańska cztery stacje będą tożsame ze stacjami z projektu SAMBAH,

natomiast jedna stacja (kod stacji: CPOD15) zostanie wyznaczona w rejonie Zatoki Puckiej,

uwzględniając specyfikę tego akwenu (rybołówstwo, żegluga, turystyka) i w uzgodnieniu z organami

administracji morskiej.

W celu zachowania spójności regionalnej, terminy realizacji monitoringu morświna powinny

być zgodne z zaleceniami grupy eksperckiej do spraw ssaków morskich HELCOM EXPERT GROUP

ON MARINE MAMMALS – HELCOM EG MAMA (poprzednia nazwa grupy HELCOM SEAL),

które obecnie znajdują się na etapie konsultacji.

Zgodnie ze wstępną rekomendacją grupy HELCOM MAMA monitoring będzie prowadzony

według jednej z dwóch zalecanych metodyk. Jedna metodyka zaleca prowadzenie monitoringu przez

co najmniej 24 miesiące w okresie sześciu lat objętych oceną, jednak nie wcześniej niż 3 lata po

zakończeniu poprzedniego monitoringu. Druga metodyka zaleca przeprowadzenie monitoringu

dwukrotnie w okresie sześcioletnim, każde z badań przez 12 miesięcy. Przeprowadzenie monitoringu

zostało zaplanowane zgodnie ze wstępną rekomendacją tej grupy, tj. co 3 lata przez jeden rok

(HELCOM 2018).

Aktualnie jest planowany projekt SAMBAH II, który swoim zasięgiem obejmie cały obszar

Morza Bałtyckiego. W czasie opracowywania niniejszej aktualizacji programu monitoringu nie jest

znany termin rozpoczęcia badań. Jest on uzależniony od złożenia do mechanizmu finansowego LIFE

w perspektywie na lata 2021‒2027 wniosku o dofinansowanie projektu SAMABAH II. Monitoring,

planowany w ramach SAMBAH II będzie obejmował obszar objęty badaniami w ramach SAMBAH

oraz zostanie rozszerzony o badania w strefie wód o głębokości ponad 80 m. W ramach projektu

SAMBAH II zaplanowano również identyfikację osobników młodocianych. W tym celu, jako

realizacja jednego z zadań SAMBAH II, zostanie zaadaptowany model do interpretacji sygnałów

dźwiękowych. Badania w ramach projektu zostały zaplanowane na gęstszej siatce stacji, niż to miało

miejsce w poprzednim projekcie SAMBAH.

W celu zapewnienia częściowej synchronizacji badań morświna w Morzu Bałtyckim, badania

rozpoczęto jesienią 2020 r., wspólnie z rozpoczęciem badań przez Szwecję. Wykonanie badań w

latach 2020‒2021 w ciągu 12 miesięcy będzie zgodne z metodyką HELCOM COMBINE dla

prowadzenia monitoringu morświna.

Dodatkowo do monitoringu zostanie włączone w przyszłości występowanie młodych

osobników zgodnie z programem, jaki ma być realizowany w ramach projektu SAMBAH II, w

ramach którego będzie szacowane nie tylko zagęszczenie, ale również liczebność osobników.

Rys. VI.7.

Lokalizacja stanowisk rekomendowanych do monitoringu morświna

Tabela VI.1.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – morświna

Element

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

Zatoka Pomorska

‒ stacje CPOD01 –

CPOD05

Ławica Stilo

‒ stacje CPOD06 –

CPOD10

Zatoka Gdańska

‒ stacje CPOD11 –

CPOD15; Tabela VI.2–

Tabela VI.3

morświn

Tabela VI.2.

‒ zagęszczenie i

liczebność

Częstotliwość

24 miesiące ciągłego

monitoringu co sześć

lat (od rozpoczęcia

poprzedniego

monitoringu)

Uwagi

pasywna detekcja

akustyczna za

pomocą C-POD

(Załącznik 1 do

aPMWM)

Metodyka monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego w zakresie ssaków

morskich – morświn

Rodzaj badań

Pasywna

detekcja

akustyczna

Parametr

Lokalizacja badań

stanowisko

stacje

Zatoka

CPOD01 –

Pomorska

CPOD05

CPOD06 –

Ławica Stilo

CPOD10

Zatoka Gdańska

CPOD11 –

CPOD15

Termin badań

24 miesiące

ciągłego

monitoringu co

sześć lat (od

rozpoczęcia

poprzedniego

monitoringu)

lub 12

miesięcy

ciągłego

Metodyka badań

terenowych

pasywna detekcja akustyczna

za pomocą C-POD (Załącznik

1 do aPMWM)

Rodzaj badań

Tabela VI.3.

Lokalizacja badań

stanowisko

stacje

Poz. 414

Termin badań

Metodyka badań

terenowych

monitoringu

dwukrotnie w

ciągu 6 lat

Lokalizacje stacji badawczych programu monitoringu stanu środowiska morskiego Morza

Bałtyckiego w zakresie ssaków morskich – morświn

Współrzędne geograficzne

długość

szerokość

CPOD01

14°36,8123’ E

54°18,5988’ N

CPOD02

14°47,7785’ E

54°29,5598’ N

Zatoka Pomorska

CPOD03

15°06,5473’ E

54°23,1229’ N

CPOD04

14°55,5320’ E

54°12,1850’ N

CPOD05

14°51,4444’ E

54°20,7085’ N

CPOD06

17°48,6444’ E

54°53,5508’ N

CPOD07

16°47,9712’ E

54°46,7320’ N

Ławica Stilo

CPOD08

16°59,6605’ E

54°57,4888’ N

CPOD09

17°18,2805’ E

54°50,7112’ N

CPOD10*

17°28,6983’ E

54°46,7433’ N

CPOD11

19°32,1167’ E

54°30,1000’ N

CPOD12

18°44,0000’ E

54°33,7167’ N

Zatoka Gdańska

CPOD13

19°01,8667’ E

54°26,6833’ N

CPOD14

18°37,5677’ E

54°51,3121’ N

CPOD15*

18°36,06912’ E

54°39,62364’N

* Lokalizacja sugerowana; ostateczna lokalizacja stacji CPOD zostanie ustalona przed rozpoczęciem badań w

uzgodnieniu z właściwym miejscowo urzędem morskim.

Nazwa

stanowiska

Nazwa stacji

VI.1.2. Program gatunki mobilne – foka szara – rozmieszczenie, liczebność, rozród

Monitoring foki szarej (szarytki morskiej) w polskich obszarach morskich będzie wykonywany

w każdym roku. Obserwacje przeprowadzane w trakcie monitoringu umożliwią zaobserwowanie

potencjalnego rozrodu tego gatunku oraz określenie liczebności stada (Tabela VI.4) przebywającego w

rejonie ujścia Wisły Przekop (jedyne potwierdzone wyleżysko na polskim wybrzeżu – miejsce gdzie

foki wychodzą na ląd na odpoczynek, a także w okresie rozrodu i linienia, istniejące w czasie

opracowywania niniejszej aktualizacji programu monitoringu wód morskich, z ang. haul-out). W

przypadku gdy podczas trwania programu monitoringu wód morskich zostanie stwierdzony i

potwierdzony nowy haul-out, to zostanie włączony do monitorowania.

Monitoring foki szarej będzie wykonywany zgodnie z zaleceniami grupy eksperckiej HELCOM

MAMA zawartymi w dokumencie „Guidelines to monitoring of seals” (HELCOM 2018) oraz

najnowszego wydania przewodnika do prowadzenia monitoringu foki szarej, zamieszczanego na

stronie GIOŚ w podstronie dedykowanej monitoringowi gatunków i siedlisk morskich

(http://morskiesiedliska.gios.gov.pl/pl/do-pobrania/przewodniki-metodyczne).

Obserwacje lotnicze w okresie rozrodu gatunku (luty–marzec) oraz w okresie linienia (maj–

czerwiec), w rejonie zlokalizowanych haul-out tego gatunku będą przeprowadzane za pomocą

bezzałogowego statku powietrznego wyposażonego w kamerę lub aparat fotograficzny wykonujący

zdjęcia w wysokiej rozdzielczości, pozwalające na określenie składu gatunkowego stada oraz

liczebności osobników przebywających na piaszczystych łachach oraz w wodzie i w ich sąsiedztwie.

Nalot powinien odbywać się przy zachowaniu odległości (około 150 m od każdej z wysp lub łach) na

pułapie około 100–150 m od miejsca występowania fok. Zaleca się unikanie bezpośredniego przelotu

nad odpoczywającymi na haul-out fokami w celu zapobieżenia przepłaszaniu. Zdjęcia powinny zostać

wykonane w tzw. „zawisie”. O liczbie wykonanych nalotów będą decydować aktualne warunki oraz

uzyskane pozwolenia na wykonanie badań, zaleca się jednak stosowanie nie więcej niż dwóch nalotów

w jednym dniu prowadzenia monitoringu.

Podczas nalotów zostaną oznaczone i policzone osobniki pozostałych dwóch gatunków fok,

występujących na polskim wybrzeżu, tj. rzadko występującej foki pospolitej oraz sporadycznie

występującej foki obrączkowanej. W przypadku użycia samolotu zostanie zastosowana metodyka

zawarta w wyżej przywołanych metodykach. W przypadku użycia samolotu zostanie zastosowana

metodyka zawarta w aktualizacji programu.

Rys. VI.8.

Lokalizacja stanowiska monitorowania foki szarej

Tabela VI.4.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – foka szara

Element

ekosystemu

foka szara

Obszar/lokalizacja

Parametr

Częstotliwość

Uwagi

•

polskie wybrzeże,

wszystkie

wyleżyska – rejon

ujścia Wisły

Przekop

‒ występowanie

‒ liczebność

‒ rozród

monitoring

coroczny

dwa dni nalotów

obserwacyjnych w

okresie rozrodu

(luty/marzec) oraz

3 dni nalotów

obserwacyjnych w

okresie maj –

czerwiec w celu

określenia

liczebności stada

fok szarych na

haul-out

•

obserwacje lotnicze

wykonane za pomocą

drona (dopuszcza się

również wykorzystanie

samolotu),

wykonywanie

dokumentacji

fotograficznej,

foki będą liczone oraz

identyfikowane do

gatunku przez dwóch

ekspertów na

podstawie dostarczonej

dokumentacji

fotograficznej,

liczba obserwowanych

osobników określana

przez obserwatorów w

trakcie lotu i

zapisywana w

formularzu terenowym

VI.1.3. Program gatunki mobilne – foka pospolita – rozmieszczenie, liczebność, rozród

Monitoring foki pospolitej jest prowadzony równolegle z monitoringiem foki szarej, tzn.

zbieranie informacji o występowaniu foki pospolitej odbywa się w trakcie monitoringu foki szarej.

Ponadto w każdym roku badań będzie wykonany jeden lot obserwacyjny w miesiącu sierpniu, tj. w

okresie linienia foki pospolitej. Wykonanie monitoringu dla foki pospolitej (Tabela VI.5) uwzględni

oznaczenie co do gatunku również pozostałych dwóch gatunków fok, mogących wystąpić na polskim

wybrzeżu, tj. foki szarej (występującej stale) oraz foki obrączkowanej (występującej sporadycznie).

Monitoring foki pospolitej będzie wykonywany zgodnie z zaleceniami grupy eksperckiej

HELCOM MAMA zawartymi w dokumencie „Guidelines to monitoring of seals” (HELCOM 2018)

oraz najnowszego wydania przewodnika do prowadzenia monitoringu foki pospolitej, zamieszczanego

na stronie GIOŚ w podstronie dedykowanej monitoringowi gatunków i siedlisk morskich

(http://morskiesiedliska.gios.gov.pl/pl/do-pobrania/przewodniki-metodyczne).

Badania

zostaną

wykonane stosownie do warunków ich przeprowadzenia, zawartych w wydanych zgodach

odpowiednich urzędów.

Obserwacje lotnicze w okresie linienia foki pospolitej (sierpień) zostaną wykonane wzdłuż

całego polskiego wybrzeża, łącznie z przelotem nad Ryfem Mew, nad piaszczystymi łachami w ujściu

Wisły w rezerwacie Mewia Łacha oraz nad kierownicami ujścia Wisły. Obserwacje oraz

dokumentacja fotograficzna będą prowadzone z pokładu samolotu, który wykona przelot nad całym

stanowiskiem (polskie wybrzeże z wymienionymi wyżej Ryfem, łachami oraz kierownicami ujścia

Wisły) w ciągu jednego dnia. Parametry lotu będą zgodne z przewodnikiem do wykonania nalotu oraz

decyzjami i zgodami wydanymi przez właściwe instytucje i urzędy. W miejscach, gdzie nie zostanie

uzyskana zgoda na wykonanie badań monitoringowych i wykonanie obserwacji z pokładu samolotu,

zostaną wykonane obserwacje naziemne. Zarówno podczas wykonywania badań z pokładu samolotu,

jak i przez obserwatorów naziemnych, zostaną zanotowane wszystkie zaobserwowane osobniki fok.

Zostaną zanotowane i sfotografowane osobniki foki pospolitej, szarej oraz obrączkowanej. Zapisana

zostanie liczba osobników młodocianych oraz dorosłych. Wykonane zostaną obserwacje stanu

siedliska, które posłużą do oceny gatunku zgodnie z dyrektywą siedliskową.

Rys. VI.9.

Stanowisko polskie wybrzeże objęte monitoringiem lotniczym foki pospolitej

Tabela VI.5.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – foka pospolita

Element

ekosystemu

Obszar /

lokalizacja

foka

pospolita

polskie

wybrzeże

Parametr

‒ występowanie

‒ liczebność

‒ rozród

Częstotliwość

monitoring

coroczny

jeden,

dedykowany lot

obserwacyjny w

okresie linienia

(sierpień)

Uwagi

•

obserwacje lotnicze,

wykonywanie dokumentacji

fotograficznej,

foki liczone oraz identyfikowane do

gatunku na podstawie dostarczonej

dokumentacji fotograficznej przez

dwóch ekspertów,

liczba obserwowanych osobników

określana przez obserwatorów w

trakcie lotu i zapisywana w

formularzu terenowym

VI.2.

Poz. 414

Programy monitoringu ptaków

Programy monitoringu ptaków morskich obejmują swoim zakresem cztery grupy ptaków

zimujące ptaki morskie (1), zimujące ptaki wód przejściowych (2), lęgowe ptaki morskie (3) oraz

bielika (4). Dla każdej z tych grup są realizowane odrębne programy monitoringowe, różniące się

metodyką oraz zakresem monitorowanych parametrów.

Obecnie realizowany monitoring populacji ptaków morskich można podzielić na cztery grupy

(1) Monitoring Zimujących Ptaków Morskich (MZPM);

(2) Monitoring Zimujących Ptaków Wód Przejściowych (MZPWP);

(3) Monitoring Lęgowych Ptaków Morskich, który z uwagi na zróżnicowanie biologii lęgowej

objętych nim gatunków, jest prowadzony w podziale na programy, dedykowane poszczególnym

gatunkom docelowym

a) Monitoring Kormorana (MKO),

b) Monitoring Rybitwy Czubatej (MRC),

c) Monitoring Biegusa Zmiennego (MBZ);

(4) Monitoring Produktywności Bielika (MPB).

Ponadto w 2020 r. zostały uruchomione nowe programy z grupy (3), w ramach których

monitoringiem zostaną objęte kolejne ptaki lęgowe na polskim wybrzeżu: sieweczka obrożna, ohar,

ostrygojad, rybitwa białoczelna i rybitwa rzeczna.

VI.2.1. Program gatunki mobilne – ptaki zimujące – liczebność

Monitoring Zimujących Ptaków Morskich (MZPM)

Celem Monitoringu Zimujących Ptaków Wód Przejściowych jest określenie liczebności

najliczniejszych gatunków ptaków wodnych, przebywających w Polsce zimą na zbiornikach

przymorskich oraz w strefie przybrzeżnej Bałtyku (Tabela VI.8). Prowadzone są one z pokładu statku

wzdłuż transektów wyznaczonych w trzech wydzieleniach w polskiej strefie ekonomicznej Morza

Bałtyckiego: w pasie 12 milowej strefy wód terytorialnych (z wyłączeniem strefy do 1 km od brzegu)

– 42 transekty, w obszarze specjalnej ochrony ptaków (OSOP) Natura 2000 Ławica Słupska

(PLC990001), wewnątrz izobaty 20 m – 8 transektów oraz w OSOP Zatoka Pomorska (PLB990003), z

wyłączeniem wód przybrzeżnych – 6 transektów (Tabela VI.7). Każdy transekt jest kontrolowany raz

w sezonie zimowym, w połowie stycznia.

Na etapie planowania MZPM wydzielono grupę 10 gatunków docelowych dla monitoringu,

które najliczniej zimowały w polskich obszarach morskich (nur rdzawoszyi, nur czarnoszyi, perkoz

rogaty, perkoz rdzawoszyi, lodówka, uhla, markaczka, nurnik, alka i nurzyk). Nie uwzględniono

skrajnie rzadkich gatunków oraz mew, których liczebność uzależniona jest od aktywności kutrów

rybackich.

Rys. VI.10.

Transekty wyznaczone dla Monitoringu Zimujących Ptaków Morskich

Tabela VI.6.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – zimujące ptaki morskie

Element

ekosystemu

zimujące

ptaki morskie

Tabela VI.7.

Obszar/lokalizacja

Parametr

Częstotliwość

Uwagi

pas 12 milowej strefy wód terytorialnych (z

wyłączeniem strefy do 1 km od brzegu ‒ 42

transekty, w obszarze specjalnej ochrony

ptaków (OSOP) Natura 2000 Ławica

Słupska, wewnątrz izobaty 20 m – 8

transektów oraz

w OSOP Zatoka Pomorska, z wyłączeniem

wód przybrzeżnych – 6 transektów (Tabela

VI.7)

‒ liczebność

na

transektach

1 raz/rok

(środkowy

tydzień

stycznia)

wyniki z

programów

PMŚ: MPZM

Wykaz stanowisk Monitoringu Zimujących Ptaków Morskich (MZPM). Stanowiska MZPM to

transekty liniowe, zaprezentowano tu koordynaty centralnego punktu

Etykieta Szerokość geograficzna punktu centralnego Długość geograficzna punktu centralnego

BA01

54,025

14,29697

BA02

54,06669

14,41018

BA03

54,09167

14,53327

BA04

54,13005

14,67363

BA05

BA06

BA07

BA08

BA09

BA10

54,14002

54,20029

54,21831

54,26339

54,28331

54,32506

14,85385

15,02531

15,19406

15,39108

15,59816

15,84077

BA11

BA12

BA13

54,38667

54,48418

54,53332

16,08573

16,2667

16,3133

Etykieta Szerokość geograficzna punktu centralnego Długość geograficzna punktu centralnego

BA14

54,59433

16,40006

BA15

BA16

BA17

BA18

BA19

BA20

54,64995

54,68007

54,7

54,76669

54,81666

54,85002

16,56225

16,72522

16,87379

17,03183

17,24822

17,42521

BA21

BA22

BA23

BA24

BA25

BA26

BA27

54,88333

54,92505

54,91668

54,89172

54,81168

54,7833

54,73336

17,64975

17,8565

18,06112

18,29188

18,52266

18,6166

18,74995

BA28

BA29

BA30

BA31

BA32

BA33

54,6605

54,63476

54,63457

54,56642

54,51666

54,48333

18,85515

18,72983

18,6216

18,64998

18,68326

18,69992

BA34

BA35

BA36

BA37

BA38

BA39

54,45542

54,43274

54,4083

54,38331

54,3916

54,37981

18,72579

18,77276

18,89646

18,95443

19,03322

19,13327

BA40

BA41

BA42

LS01

LS02

LS03

54,39366

54,40416

54,44167

54,9167

54,91667

54,93335

19,25833

19,38701

19,53329

16,4667

16,55007

16,6333

LS04

LS05

LS06

LS07

LS08

ZP01

54,94172

54,925

54,95837

54,96665

54,96127

54,15835

16,71673

16,8

16,88336

16,9667

17,04348

14,4167

ZP02

ZP03

ZP04

ZP05

ZP06

54,30749

54,2746

54,27488

54,31761

54,32311

14,58546

14,75001

14,88177

15,05508

15,16656

Monitoring Zimujących Ptaków Wód Przejściowych (MZPWP)

Celem Monitoringu Zimujących Ptaków Wód Przejściowych jest określenie liczebności

najliczniejszych gatunków ptaków wodnych, przebywających w Polsce zimą na zbiornikach

przymorskich oraz w strefie przybrzeżnej Bałtyku. Liczeniami objętych jest 31 najważniejszych

obiektów (Tabela VI.9), głównie odcinków wybrzeża oraz zalewów przymorskich, skupiających w

normalnych warunkach większość zimujących w Polsce populacji ptaków wodnych. Są to wody

Bałtyku w strefie wybrzeża (liczenia z brzegu), zalewy przymorskie i płytkowodne zatoki (Zalew

Szczeciński wraz z Zalewem Kamieńskim, Zatoka Pucka, Zalew Wiślany) oraz ujściowy odcinek

Wisły. Program przewiduje wykonanie dla każdego obiektu jedno liczenie w połowie stycznia. Czas i

metodyka liczeń są spójne z międzynarodową akcją liczenia zimujących ptaków wodnych

International Waterbird Census (IWC), koordynowaną przez Wetlands International.

Rys. VI.11.

Obszary wyznaczone dla Monitoringu Zimujących Ptaków Wód Przejściowych

Tabela VI.8.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – zimujące ptaki wód przejściowych

Element

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

zimujące ptaki

wód

przejściowych

Tabela VI.9.

zalewy przymorskie i płytkowodne zatoki

(Zalew Szczeciński wraz z Zalewem

Kamieńskim, Zatoka Pucka, Zalew

Wiślany) oraz ujściowy odcinek Wisły.

(Tabela VI.9)

Częstotliwość

Uwagi

‒ liczebność

raz/rok

(środkowy

tydzień

stycznia)

wyniki z

programów

PMŚ: MZPWP

Wykaz stanowisk Monitoringu Zimujących Ptaków Wód Przejściowych (MZPWP). Stanowiska

monitoringu MZPWP to obiekty o zmiennej geometrii, dlatego prezentujemy tu jedynie

koordynaty centralnego punktu

Etykieta

Nazwa

PG01

Jezioro Żarnowieckie

Wisła: Ostaszewo–

Przegalina

PG02

Parametr

Szerokość geograficzna punktu

centralnego

54,76262

Długość geograficzna punktu

centralnego

18,05761

54,26137

18,94715

PG03

PG04

PG05

PG06

PG07

PG08

PS01

PS02

PS03

PS04

PS05

PS06

PS07

PS08

PS09

PS10

PZ03

PZ04

PZ26

PZ27

PZ28

PZ29

PZ30

PZ31

PZ32

PZ33

PZ34

PZ35

PZ36

– 55 –

Wisła: Przegalina–

Ujście

Jezioro Ptasi Raj i Wisła

Śmiała

Zatoka Pucka

wewnętrzna

Zatoka Pucka

zewnętrzna

Wybrzeże Bałtyku

Rozewie–Kuźnica

Zalew Wiślany

Wybrzeże Bałtyku

Łazy – Mielno

Wybrzeże Bałtyku

Darłówko – Łazy

Wybrzeże Bałtyku

Jarosławiec – Darłówko

Wybrzeże Bałtyku

Ustka – Jarosławiec

Wybrzeże Bałtyku

Rowy – Ustka

Wybrzeże Bałtyku

Czołpino – Rowy

Wybrzeże Bałtyku

Łeba – Czołpino

Jezioro Łebsko

Jezioro Gardno

Jezioro Jamno

Zalew Szczeciński z

deltą Świny

Zalew Kamieński i

rzeka Dziwna

Police: Osadniki ZCh

Police

Wybrzeże Bałtyku

granica – Świnoujście

Wybrzeże Bałtyku

Świnoujście –

Międzyzdroje

Wybrzeże Bałtyku

Międzyzdroje – Wisełka

Wybrzeże Bałtyku

Wisełka – Dziwnów

Wybrzeże Bałtyku

Dziwnów – Pobierowo

Wybrzeże Bałtyku

Pobierowo –

Pogorzelica

Wybrzeże Bałtyku

Pogorzelica – Mrzeżyno

Wybrzeże Bałtyku

Mrzeżyno – Dźwirzyno

Wybrzeże Bałtyku

Dźwirzyno – Kołobrzeg

Wybrzeże Bałtyku

Kołobrzeg – Ustronie

Morskie

Poz. 414

54,33623

18,94179

54,36037

18,79142

54,70981

18,49578

54,54896

18,66016

54,78804

18,44229

54,33955

19,51425

54,2893

16,13775

54,37872

16,3006

54,49346

16,43575

54,56752

16,65699

54,63188

16,98395

54,69824

17,13523

54,74703

17,33155

54,71103

54,65289

54,27718

17,41116

17,11396

16,13669

53,73302

14,42475

53,97646

14,74777

53,58763

14,55853

53,9272

14,24125

53,91916

14,30717

53,95546

14,48043

54,00201

14,64109

54,04469

14,82835

54,08652

15,02436

54,12856

15,20083

54,15729

15,34897

54,1787

15,52701

54,20502

15,68322

VI.2.2. Program gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie – rozmieszczenie, liczebność

Monitoring Lęgowych Ptaków Morskich

W ramach monitoringu lęgowych ptaków morskich obecnie są badane cztery gatunki (rybitwa

czubata, kormoran, bielik i biegus zmienny).

Monitoring Kormorana

MKO jest prowadzony od 2015 r., a jego celem jest ocena liczebności krajowej populacji

kormorana Phalacrocorax carbo, w tym liczebności populacji nadmorskiej gatunku, gniazdującej w

pasie wybrzeża w zasięgu 10 km od linii brzegu Morza Bałtyckiego w głąb lądu oraz stanowisk

zlokalizowanych na naturalnych i sztucznych wyspach lub konstrukcjach na morzu i wewnętrznych

wodach morskich. Podstawową metodą stosowaną w programie jest liczenie gniazd (par lęgowych) w

znanych koloniach kormoranów, raz w roku, w terminie między 20 kwietnia a 20 maja (lub zbliżonym

terminie), wpisanych w powierzchnie monitoringowe o wymiarach 10x10 km oraz znajdowanie

nowych kolonii.

Monitoring Rybitwy Czubatej

Zasadniczym celem rozpoczętego w 2015 r. MRC jest określenie liczebności krajowej populacji

lęgowej gatunku. W ramach programu jest rejestrowana liczba gniazd w terminie gwarantującym

wynik zbliżony do maksymalnego. Termin jest uzależniony od fenologii lęgów w danym roku. Liczba

gniazd jest traktowana jako liczba par lęgowych w danej kolonii.

W ramach MRC jest wykonywanych do 6 kontroli każdego stanowiska (Tabela VI.13). Liczba

znalezionych gniazd z jajami lub pisklętami odpowiada liczbie par lęgowych na stanowisku. Ze

względu na dużą rozpiętość okresu lęgowego (w tym samym czasie pojawiają się świeżo złożone jaja

oraz pierwsze klujące się pisklęta), do ostatecznej oceny liczby par należy wykorzystać wyniki z

trzech bezpośrednich kontroli kolonii wykonanych w terminie od znalezienia pierwszych jaj do

miesiąca po tej dacie. Wielkość kolonii to maksymalna liczebność lęgów z tych liczeń.

Monitoring Biegusa Zmiennego

Celem programu MBZ jest uzyskanie jak najbardziej kompletnych danych o rozmieszczeniu i

liczebności krajowej populacji lęgowej bałtyckiego podgatunku biegusa zmiennego Calidris alpina

schinzii. Monitoring prowadzony jest na 9 powierzchniach badawczych o wymiarach 10x10 km, które

obejmują stanowiska lęgowe znane z lat poprzednich oraz potencjalne miejsca gniazdowania,

zlokalizowane w strefie wybrzeża morskiego (10 km od linii brzegu Morza Bałtyckiego w głąb lądu

oraz stanowisk zlokalizowanych na naturalnych i sztucznych wyspach lub konstrukcjach na morzu i

wewnętrznych wodach morskich) i na Bagnach Biebrzańskich.

Liczenia ptaków są prowadzone dwukrotnie w ciągu sezonu lęgowego: w terminie 10–30

kwietnia oraz 10–31 maja. Pomiędzy pierwszą a drugą kontrolą odstęp powinien wynosić około 30

dni.

Rozszerzenie Monitoringu Lęgowych Ptaków Morskich

W 2021 r. zostaną uruchomione nowe programy monitoringowe, którymi objęte zostaną

następujące gatunki: sieweczka obrożna, rybitwa białoczelna, rybitwa rzeczna, ostrygojad, ohar.

Opracowanie metodyki liczeń oraz przeprowadzenie pierwszych prac terenowych jest zaplanowane na

I kwartał 2021 r., zaś badania terenowe rozpoczną się w sezonie lęgowym, w czasie właściwym dla

poszczególnych gatunków, zgodnie z opracowanymi metodykami. Liczeniem objęte będą stanowiska

w całym kraju, natomiast dane z pasa nadmorskiego będą zasilać wskaźnik dedykowany lęgowym

ptakom morskim.

Tabela VI.10. Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – lęgowe ptaki morskie

Element

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

ptaki morskie

okres lęgowy

kormoran

pas wybrzeża w zasięgu

10 km od linii brzegu

(Tabela VI.11)

ptaki morskie

okres lęgowy

rybitwa

czubata

rezerwat Mewia Łacha w

ujściu Przekopu Wisły

oraz w Porcie Północnym

w Gdańsku (Tabela VI.13)

ptaki morskie

okres lęgowy

biegus

zmienny

Parametr

strefa wybrzeża morskiego

(10 km od linii brzegu

Bałtyku) i na Bagnach

Biebrzańskich (Tabela

VI.12)

‒ frekwencja

spotkań,

‒ liczebność w

okresie lęgowym

‒ liczba gniazd

w terminie

gwarantującym

wynik zbliżony do

maksymalnego

‒ liczba

znalezionych

gniazd z jajami lub

pisklętami

‒ gniazdowanie

(liczebność)

poszczególnych

osobników/par

Częstotliwość

Uwagi

raz/rok (między 20

kwietnia a 20 maja lub w

zbliżonym terminie)

wyniki z

programów

PMŚ: MKO

termin jest uzależniony od

fenologii lęgów w danym

roku

sześć kontroli każdego

stanowiska

liczenia ptaków są

prowadzone dwukrotnie w

ciągu sezonu lęgowego

10–30 kwietnia oraz 10–31

maja. Pomiędzy 1. i 2.

kontrolą odstęp czasu

powinien wynosić około 30

dni

wyniki z

programów

PMŚ: MRC

wyniki z

programów

PMŚ: MBZ

Tabela VI.11. Wykaz stanowisk Monitoringu Lęgowych Ptaków Morskich (MLPM). Monitoring Kormorana

(MKO)

Etykieta

Nazwa

PCA02

PCA03

PCA05

PCA06

PCA07

PCA36

PCA85

PCA87

Mielino

Wicko Małe

Karsiborska Kępa

Chełminek

Dębina

Gardzka Kępa

Kąty Rybackie

Kołobrzeg

Jurata

Szerokość geograficzna punktu

centralnego

53,884398

53,886725

53,812854

53,673188

53,497463

53,941806

54,34771

54,193834

54,668093

Długość geograficzna punktu

centralnego

14,269511

14,424196

14,337294

14,530973

14,631418

14,718959

19,198496

15,642375

18,715161

Tabela VI.12. Wykaz stanowisk Monitoringu Lęgowych Ptaków Morskich (MLPM). Monitoring Biegusa

Zmiennego (MBZ)

Etykieta

Nazwa

CA01

CA02

CA03

CA04

CA05

CA06

Żarnowska

Gardna Wielka

Karsiborska Kępa

Zajęcze Łęgi

Osłonino

Mechelinki

Szerokość geograficzna punktu

centralnego

54,741012

54,648404

53,860719

53,846742

54,649116

54,62051

Długość geograficzna punktu

centralnego

17,537127

17,171951

14,335007

14,360579

18,46878

18,508849

Etykieta

Nazwa

CA07

CA08

CA09

Ujście Pasłęki

Brzostowo

Wizna

Szerokość geograficzna punktu

centralnego

54,430248

53,314945

53,181662

Poz. 414

Długość geograficzna punktu

centralnego

19,75501

22,476023

22,430647

Tabela VI.13. Wykaz stanowisk Monitoringu Lęgowych Ptaków Morskich (MLPM). Monitoring Rybitwy

Czubatej (MRC)

Etykieta

Nazwa

STS01

STS03

Ujście Wisły

Gdańsk Port Północny

Szerokość geograficzna punktu

centralnego

54,362716

54,3924

Długość geograficzna punktu

centralnego

18,960554

18,713

VI.2.3. Program gatunki mobilne – ptaki – stan zdrowia

Monitoring Produktywności Bielika

Monitoring MPB obejmuje kontrolę około 100 (107 było w 2019 r.) znanych stanowisk

lęgowych bielika Haliaeetus albicilla na polskim wybrzeżu Morza Bałtyckiego w pasie o szerokości

10 km od linii brzegu w głąb lądu oraz stanowisk zlokalizowanych na naturalnych i sztucznych

wyspach lub konstrukcjach na morzu i wewnętrznych wodach morskich. Zasadniczym celem

programu jest określenie parametrów rozrodczych populacji nadmorskiej gatunku oraz ich związku ze

stanem czystości wód Bałtyku (Tabela VI.14).

Produktywność bielika opisują 3 wskaźniki

1) liczba młodych – średnia liczba piskląt w przeliczeniu na parę przystępującą do rozrodu;

2) liczba młodych na parę z sukcesem – średnia liczba piskląt w przeliczeniu na parę z lęgiem

udanym;

3) sukces lęgowy – wskaźnik określający procentowy udział par, które odchowały młode w

stosunku do liczby wszystkich par ze znanym końcowym efektem lęgu.

Każde stanowisko lęgowe powinno być kontrolowane co najmniej 2 razy w roku, w

początkowej (marzec/kwiecień) i końcowej fazie lęgu (maj/czerwiec). Jeśli kontrola wnętrza gniazda

odbywać się będzie w okresie, gdy pisklęta dopiero zaczynały się pierzyć (młode wyraźnie mniejsze

od dorosłych ptaków z głową okrytą puchem), wykonać należy dodatkową (trzecią) kontrolę.

Rys. VI.12.

Obszar wyznaczony dla Monitoringu Produktywności Bielika

Tabela VI.14. Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – bielik

Element

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

Parametr

Częstotliwość

Uwagi

bielik

około 100 znanych stanowisk

lęgowych na polskim wybrzeżu

Bałtyku w pasie o szerokości 10

km od linii brzegu

‒ sukces lęgowy,

‒ liczba młodych

na parę lęgową,

‒ liczba młodych

na parę z

sukcesem

2 razy w roku, w

początkowej

(marzec/ kwiecień) i

końcowej fazie lęgu

(maj / czerwiec)

wyniki z

programów

PMŚ: MPB

VI.3.

Poz. 414

Programy monitoringu ryb

Program monitoringu ichtiofauny, będący kontynuacją programu realizowanego w ramach PMŚ

od 2011 r., został opracowany w celu oceny stanu środowiska wód morskich oraz oceny stanu

ekologicznego (lub potencjału ekologicznego dla wód silnie zmienionych) jednolitych części wód

przejściowych i przybrzeżnych w latach 2020–2025. Pierwsza część programu obejmuje lata 2020‒

2021, natomiast druga lata 2022‒2025. Każda z części została opracowana według obowiązującego

podziału jednolitych części wód w danym okresie. Badania monitoringowe obejmują wszystkie

gatunki i grupy organizmów (ryby pelagiczne i demersalne), w tym kluczowe gatunki (okoń, stornia),

grupy troficzne (drapieżniki, ryby karpiowate, mesopredatory).

Z uwagi na charakterystykę połowów rybackich, określone w monitoringu punkty połowu

należy traktować jako współrzędne orientacyjne. Powtarzalność połowu na danym punkcie będzie

zachowana, jeżeli utrzymane zostanie odchylenie do 500 metrów od podanej pozycji. Pożądane jest

utrzymanie odchylenia do 100 metrów, co jednak może okazać się niemożliwe do wykonania ze

względu na warunki hydromorfologiczne.

Realizacja przedmiotowego monitoringu obejmuje wykonanie poniższych badań

szczegółowych

•

Program monitoringu diagnostycznego dla wód przejściowych,

•

Program badań poznawczych dla wód przybrzeżnych,

•

Program monitoringu diagnostycznego ichtiofauny dla rejonów płytkowodnych otwartego

morza w POM,

•

Program monitoringu diagnostycznego dla strefy głębokowodnej POM.

VI.3.1. Program gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych

Ze względu na zmiany w typologii JCWP przejściowych i przybrzeżnych monitoring tych

obszarów podzielono na badania prowadzone w latach 2020–2021 (Rys. VI.13) oraz 2022‒2025 (Rys.

VI.14). W latach 2020‒2021 monitoringiem objętych jest 9 JCWP przejściowych, natomiast w latach

2022–2025 7 JCWP przejściowych (Tabela VI.17).

W JCWP przejściowych monitoring jest prowadzony raz na 3 lata, wyjątek stanowią JCWP

Zalew Pucki, Zalew Wiślany oraz Zatoka Pucka Zewnętrzna, w przypadku których monitoring

prowadzony jest co roku (Tabela VI.16).

W stosunku do standardowego poboru prób, badania w ramach monitoringu ryb zawierają

analizę poniższych elementów (Tabela VI.15)

• określenie masy i liczebności ryb innych gatunków niż przemysłowe (w tym gatunki

obce/inwazyjne) w każdym połowie,

• analizę ichtiologiczną reprezentatywnej próby ryb innych gatunków niż przemysłowe,

uwzględniającą ich długość, masę osobniczą, płeć, stadium rozwoju gonad, stopień

wypełnienia żołądka oraz wiek.

Monitoring obejmie także przeprowadzenie analizy parametrów wspierających fizykochemicznych, niezbędnej na potrzeby testowania indeksów oraz konstrukcji metody oceny stanu

ekologicznego wód przejściowych oraz oceny stanu środowiska dla wód przybrzeżnych i otwartego

morza w oparciu o biologiczne elementy jakości.

Tabela VI.15. Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby wód przejściowych

Element

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

Parametr

Częstotliwość

Uwagi

ryby

wody przejściowe

(gatunki

niekomercyjne); Tabela

VI.17

‒ określenie masy i liczebności ryb

innych gatunków niż przemysłowe

(w tym gatunki obce/inwazyjne) w

każdym połowie,

‒ analiza ichtiologiczna

reprezentatywnej próby ryb innych

gatunków niż przemysłowe,

uwzględniająca ich długość, masę

osobniczą, płeć, stadium rozwoju

gonad, stopień wypełnienia żołądka

oraz wiek

zgodnie z

Tabelą VI.16

Monitoring

RDW

Tabela VI.16. Częstotliwość połowów badawczych w jednolitych częściach wód powierzchniowych w latach

2020–2025

Typ jednolitych części

wód

Przejściowe

Przybrzeżne

Kod jednolitej

części wód

Nazwa jednolitej części

wód

PLTW_I_WB_1

Zalew Wiślany

PLTW_III_WB_3

Zatoka Pucka Zewnętrzna

PLTW_II_WB_2

Zalew Pucki

PLTW_IV_WB_4

Zatoka Gdańska

Wewnętrzna

PLTW_V_WB_5

Ujście Wisły Przekop

PLTW_I_WB_8

Zalew Szczeciński

PLTW_I_WB_9

Zalew Kamieński

PLTW_V_WB_6

Ujście Dziwny

PLTW_V_WB_7

Ujście Świny

PLCW20001WB1

Półwysep Hel

PLCW20001WB2

PLTW20001WB1

PLTW20003WB5

Polskie wody przybrzeżne

Basenu Gotlandzkiego

Polskie wody przybrzeżne

Basenu Bornholmskiego

Wody przybrzeżne Zatoki

Pomorskiej

Częstość połowów

badawczych

6 razy w okresie badań

(2020, 2021, 2022, 2023,

2024, 2025)

6 razy w okresie badań

(2020, 2021, 2022, 2023,

2024, 2025)

6 razy w okresie badań

(2020, 2021, 2022, 2023,

2024, 2025)

2 razy w okresie badań

(2021, 2024)

2 razy w okresie badań

(2021, 2024)

2 razy w okresie badań

(2021, 2024)

2 razy w okresie badań

(2021, 2024)

1 raz w okresie badań

(2021)

1 raz w okresie badań

(2021)

1 raz w okresie badań

(2022)

1 raz w okresie badań

(2022)

1 raz w okresie badań

(2023)

1 raz w okresie badań

(2023)

Rys. VI.13.

Punkty monitoringu ichtiofauny w wodach przejściowych w latach 2020–2021

Rys. VI.14.

Punkty monitoringu ichtiofauny w wodach przejściowych w latach 2022–2025

Tabela VI.17. Lokalizacja stanowisk monitoringu stanu środowiska morskiego Bałtyku w zakresie ichtiofauny;

wody przejściowe – monitoring RDW

Lata 2020–2021

A) Zalew Wiślany PLTW_I_WB_1, lipiec–sierpień

Identyfikator

Pozycja

geograficzna

ZW 1

N 54°16,850’

E 19°24,900’

ZW 2

N 54°18,550’

E 19°16,660’

N 54°20,580’

E 19°35,520’

ZW 3

ZW 4

N 54°26,780’

E 19°42,150’

Najbliższy

PPK PMŚ

Nazwa opisowa

Południowo-zachodnia

część Zalewu ‒ granica z

Zatoką Elbląską

Stawa Gdańsk (zachodnia

część Zalewu)

Łowisko Święty Kamień

(pomiędzy Tolkmickiem a

Fromborkiem)

Korytarz masowej

migracji ryb przy granicy

PL-ROS

T2

8

5

2

Liczba

powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe

sieci stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe

sieci stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe

sieci stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe

sieci stawne

B) Zatoka Gdańska Wewnętrzna PLTW_IV_WB_4, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZG 2

ZG 3

ZG5

ZG6

ZG7

Pozycja

geograficzna

N 54°28,200’

E 18°34,250’

N 54°27,150’

E 18°38,240’

N 54°22,763'

E 18°44.773'

N 54°22,763'

E 18°44.773'

N 54°22.198'

E 19°13.268'

Nazwa

opisowa

Sopot

Najbliższy

PPK PMŚ

T11

Gdańsk

Brzeźno

Gdańsk Stogi

T16a

Gdańsk

Sobieszewo

Kąty Rybackie

OM3

C19a

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

C) Zatoka Pucka Zewnętrzna PLTW_III_WB_3, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZPZ 1

ZPZ 2

ZPZ 3

Pozycja

geograficzna

N 54°36,180’

E 18°47,930’

N 54°40,920’

E 18°40,910’

N 54°36,910’

E 18°32,910’

Nazwa

opisowa

Hel

Najbliższy PPK

PMŚ

P 104

Jastarnia

T 14

Mechelinki

T 14

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/6 wielopanelowych sieci

stawnych

Dwukrotnie/6 wielopanelowych sieci

stawnych

Dwukrotnie/6 wielopanelowych sieci

stawnych

D) Zalew Pucki PLTW_II_WB_2, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZP 1

ZP 2

Pozycja

geograficzna

N 54°40,050’

E 18°30,900’

N 54°44,130’

E 18°33,210’

Nazwa

opisowa

Ryf Mew

Najbliższy

PPK PMŚ

T7a

Kuźnica

T6A

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Identyfikator

ZP 3

– 65 –

Pozycja

geograficzna

N 54°42,580’

E 18°28,244’

Nazwa

opisowa

Błądzikowo

Poz. 414

Najbliższy

PPK PMŚ

T6a

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

E) Ujście Wisły Przekop PLTW_V_WB_5, 25 lipca – 31 sierpnia

Identyfikator

UW 1

UW 2

UW 3

Pozycja

geograficzna

N 54°21,680’

E 19°01,860’

N 54°21,210’

E 18°59,000’

N 54°22,600’

E 18°57,280’

Nazwa

opisowa

Jantar

Najbliższy ppk

PMŚ

OM3

Mikoszewo

OM3

Tor wodny

OM3

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Jedno- lub dwukrotnie/

1 włok*

Jedno- lub dwukrotnie/

1 włok*

Jedno- lub dwukrotnie/

1 włok*

* Możliwe zastosowanie alternatywnych narzędzi badawczych: 4 wielopanelowe sieci stawne.

F) Zalew Szczeciński PLTW_I_WB_8, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZS 1 A

ZS 1 B

ZS 2 A

ZS 2 B

ZS 3 A

ZS 3 B

Pozycja

geograficzna

N 53°47,340’

E 14°18,500’

N 53°47,100’

E 14°18,820’

N 53°47,500’

E 14°35,740’

N 53°47,750’

E 14°35,500’

N 53°40,750’

E 14°32,500’

N 53°40,670’

E 14°31,100’

Nazwa

opisowa

Mały Zalew

Najbliższy

PPK PMŚ

H

Zatoka

Skoszewska

F

Trzebież

E

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/2 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/2 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/2 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/2 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/2 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/2 wielopanelowe sieci

stawne

G) Zalew Kamieński PLTW_I_WB_9, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZK 1

Pozycja

geograficzna

N 54°01,090’

E 14°47,620’

Nazwa opisowa

Jezioro

Wrzosowskie

Najbliższy

PPK PMŚ

ZK

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

H) Ujście Dziwny PLTW_V_WB_6, 25 lipca – 31 sierpnia

Identyfikator

UD 1

Pozycja

geograficzna

N 54°02,300’

E 14°43,300’

Nazwa

opisowa

Trawers ujścia

Dziwny

Najbliższy

PPK PMŚ

DZ

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/1 włok

I) Ujście Świny PLTW_V_WB_7, 25 lipca – 31 sierpnia

Identyfikator

US 1

US 2

Pozycja

geograficzna

N 53°55,900’

E 14°16,100’

N 53°56,600’

E 14°14,400’

Nazwa

opisowa

Trawers ujścia

Świny

Najbliższy

PPK PMŚ

SWR

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/1 włok

Identyfikator

US 3

– 66 –

Pozycja

geograficzna

N 53°56,400’

E 14°16,000’

Nazwa

opisowa

Poz. 414

Najbliższy

PPK PMŚ

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/1 włok

Lata 2022–2025

A) Zalew Wiślany PLTW20001WB1, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZW 1

ZW 2

ZW 3

ZW 4

Pozycja

geograficzna

N 54°16,850’

E 19°24,900’

N 54°18,550’

E 19°16,660’

N 54°20,580’

E 19°35,520’

N 54°26,780’

E 19°42,150’

Nazwa

opisowa

Zatoka

Elbląska

Stawa

Gdańsk

Święty

Kamień

Granica PLRUS

Najbliższy PPK

PMŚ

T2

8

5

2

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

B) Zatoka Gdańska Wewnętrzna PLTW20004WB6, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZG 1

ZG 2

ZG 3

ZG 4

ZG 5

ZG 6

ZG 7

ZG 8

ZG 9

ZG 10

ZG 11

Pozycja

geograficzna

N 54°28,200’

E 18°34,250’

N 54°27,150’

E 18°38,240’

N 54°22,763'

E 18°44.773'

N 54°22,763'

E 18°44.773'

N 54°22.198'

E 19°13.268'

N 54°23,690'

E 19°26,320'

N 54°26,270'

E 19°34,380'

N 54°22,860'

E 19°06,090'

N 54°23,860'

E 19°04,820'

N 54°25,150'

E 19°02,690'

N 54°26,800'

E 19°03,890'

Sopot

Najbliższy

PPK PMŚ

T11

Gdańsk Brzeźno

T16a

Gdańsk Stogi

T16a

Gdańsk

Sobieszewo

Kąty Rybackie

T16a

C19a

Krynica Morska

C19a

Piaski

C19b

Zatoka Gdańska

– 20 m

Zatoka Gdańska

– 30 m

Zatoka Gdańska

– 40 m

Zatoka Gdańska

– 60 m

OM3a

Nazwa opisowa

OM3a

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

C) Zatoka Pucka Zewnętrzna PLTW20003WB5, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZPZ 1

ZPZ 2

ZPZ 3

– 67 –

Pozycja

geograficzna

N 54°36,180’

E 18°47,930’

N 54°40,920’

E 18°40,910’

N 54°36,910’

E 18°32,910’

Poz. 414

Nazwa

opisowa

Hel

Najbliższy PPK

PMŚ

P 104

Jastarnia

T 14

Mechelinki

T 14

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

D) Zalew Pucki PLTW20002WB4, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZP 1

ZP 2

ZP 3

Pozycja

geograficzna

N 54°40,050’

E 18°30,900’

N 54°44,130’

E 18°33,210’

N 54°42,580’

E 18°28,244’

Nazwa

opisowa

Ryf Mew

Najbliższy

PPK PMŚ

T7a

Kuźnica

T6a

Błądzikowo

T6a

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

E) Ujście Wisły Przekop PLTW20005WB7, 25 lipca – 31 sierpnia

Identyfikator

UW 1

UW 2

UW 3

Pozycja

geograficzna

N 54°21,680’

E 19°01,860’

N 54°21,210’

E 18°59,000’

N 54°22,600’

E 18°57,280’

Nazwa

opisowa

Jantar

Najbliższy PPK

PMŚ

OM3

Mikoszewo

OM3

Tor wodny

OM3

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/

1 włok

Dwukrotnie/

1 włok

Dwukrotnie/

1 włok

F) Zalew Szczeciński PLTW60001WB2, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZS 1

ZS 2

ZS 3

ZS 4

ZS 5

ZS 6

ZS 7

Pozycja

geograficzna

N 53°47,730'

E 14°16,490'

N 53°43,910'

E 14°23,660'

N 53°41,100'

E 14°28,910'

N 53°44,490'

E 14°30,970'

N 53°46,380'

E 14°35,180'

N 53°50,600'

E 14°33,560'

N 53°50,300'

E 14°28,900'

Nazwa

opisowa

Mały Zalew

Najbliższy

PPK PMŚ

H

Warnołęka

C

Trzebież

E

Czarnocin

F

Zatoka

Skoszewska

Sułomino

F

Karnocice

F

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

G) Zalew Kamieński PLTW60001WB3, lipiec–sierpień

Identyfikator

ZK 1

ZK 2

ZK 3

– 68 –

Pozycja

geograficzna

N 54°01,090'

E 14°47,620'

N 53°56,870'

E 14°45,320'

N 53°58,580'

E 14°42,220'

Poz. 414

Nazwa

opisowa

Zatoka

Wrzosowska

Zatoka Cicha

Najbliższy ppk

PMŚ

DZRa

Zastań

DZRa

DZRb

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

VI.3.2. Program gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych

Ze względu na zmiany w typologii JCWP przejściowych i przybrzeżnych monitoring tych

obszarów podzielono na badania prowadzone w latach 2020–2021 oraz 2022‒2025. W latach 2020‒

2021 monitoring w wodach przybrzeżnych nie będzie prowadzony, natomiast w latach 2022‒2025

monitoring prowadzony będzie w 4 JCWP przybrzeżnych (Tabela VI.19). Monitoring jest

prowadzony raz w okresie oceny (Tabela VI.16).

W stosunku do standardowego poboru prób, badania w ramach monitoringu ryb zawierają

analizę poniższych elementów

• określenie masy i liczebności ryb innych gatunków niż przemysłowe (w tym gatunki

obce/inwazyjne) w każdym połowie,

• analizę ichtiologiczną reprezentatywnej próby ryb innych gatunków niż przemysłowe,

uwzględniającą ich długość, masę osobniczą, płeć, stadium rozwoju gonad, stopień

wypełnienia żołądka oraz wiek.

Monitoring obejmie także przeprowadzenie analizy parametrów wspierających fizykochemicznych, niezbędnej na potrzeby testowania indeksów oraz konstrukcji metody oceny stanu

ekologicznego wód przejściowych oraz oceny stanu środowiska dla wód przybrzeżnych i otwartego

morza w oparciu o biologiczne elementy jakości.

Tabela VI.18. Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby wód przybrzeżnych

Element

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

Parametr

Częstotliwość

ryby

wody przybrzeżne

(gatunki

niekomercyjne);

Tabela VI.19

‒ określenie masy i liczebności ryb innych

gatunków niż przemysłowe (w tym

gatunki obce/inwazyjne) w każdym

połowie,

‒ analiza ichtiologiczna reprezentatywnej

próby ryb innych gatunków niż

przemysłowe, uwzględniająca ich długość,

masę osobniczą, płeć, stadium rozwoju

gonad, stopień wypełnienia żołądka oraz

wiek

zgodnie z

Tabelą VI.16

Uwagi

Rys. VI.15.

Poz. 414

Punkty monitoringu ichtiofauny w wodach przybrzeżnych w latach 2022–2025

Tabela VI.19. Lokalizacja stanowisk monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego w zakresie

ichtiofauny; wody przybrzeżne

Lata 2022–2025

A) Półwysep Hel PLCW20001WB1, lipiec–sierpień

Identyfikator

JUR A

JUR B

JUR C

KUZ A

KUZ B

KUZ C

ROZ A

ROZ B

ROZ C

Pozycja

geograficzna

N 54°41,080'

E 18°43,490'

N 54°41,150'

E 18°43,590'

N 54°41,340'

E 18°43,870'

N 54°43,460'

E 18°37,495'

N 54°43,610'

E 18°37,600'

N 54°43,780'

E 18°37,680'

N 54°49,840'

E 18°20,630'

N 54°49,930'

E 18°20,790'

N 54°50,030'

E 18°20,900'

Nazwa

opisowa

Najbliższy PPK

PMŚ

Jurata

C18

Kuźnica

C18

Rozewie

C15

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

B) Polskie wody przybrzeżne Basenu Gotlandzkiego PLCW20001WB2, lipiec–sierpień

Identyfikator

DEB A

DEB B

DEB C

LBT A

LBT B

LBT C

LEB A

LEB B

LEB C

CZP A

CZP B

CZP C

ROW A

ROW B

ROW C

UST A

UST B

UST C

Pozycja

geograficzna

N 54°50,130'

E 18°04,120'

N 54°50,270'

E 18°04,130'

N 54°50,450'

E 18°04,200'

N 54°49,310'

E 17°52,610'

N 54°49,550'

E 17°52,440'

N 54°49,820'

E 17°52,310'

N 54°46,360'

E 17°33,770'

N 54°46,650'

E 17°34,085'

N 54°47,035'

E 17°34,585'

N 54°44,130'

E 17°14,980'

N 54°44,350'

E 17°14,860'

N 54°44,590'

E 17°14,750'

N 54°40,620'

E 17°03,840'

N 54°40,890'

E 17°03,600'

N 54°41,150'

E 17°03,390'

N 54°35,630'

E 16°53,220'

N 54°35,900'

E 16°53,210'

N 54°36,260'

E 16°53,110'

Nazwa

opisowa

Dębki

Najbliższy PPK

PMŚ

C13b

Lubiatowo

C13b

Łeba

C12a

Czołpino

C12a

Rowy

C11a

Ustka

C9

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

C) Polskie wody przybrzeżne Basenu Bornholmskiego PLCW60001WB3, lipiec–sierpień

Identyfikator

JAR A

JAR B

JAR C

DAR A

DAR B

Pozycja

geograficzna

N 54°33,080'

E 16°33,620'

N 54°33,350'

E 16°33,410'

N 54°33,640'

E 16°33,170'

N 54°26,640'

E 16°23,010'

N 54°26,720'

Nazwa

opisowa

Jarosławiec

Najbliższy

PPK PMŚ

C8

Darłowo

7a

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

Identyfikator

DAR C

UNI A

UNI B

UNI C

USM A

USM B

USM C

KOL A

KOL B

KOL C

DWI A

DWI B

DWI C

– 71 –

Pozycja

geograficzna

E 16°22,790'

N 54°26,810'

E 16°22,650'

N 54°17,250'

E 16°08,200'

N 54°17,430'

E 16°07,990'

N 54°17,630'

E 16°07,760'

N 54°14,360'

E 15°49,690'

N 54°14,680'

E 15°49,470'

N 54°15,150'

E 15°49,250'

N 54°10,840'

E 15°32,020'

N 54°10,990'

E 15°31,910'

N 54°11,110'

E 15°31,820'

N 54°09,430'

E 15°20,540'

N 54°09,550'

E 15°20,510'

N 54°09,690'

E 15°20,480'

Poz. 414

Nazwa

opisowa

Najbliższy

PPK PMŚ

Unieście

6a

Ustronie

Morskie

5a

Kołobrzeg

5

Dźwirzyno

4a

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

D) Wody przybrzeżne Zatoki Pomorskiej PLCW60001WB4, lipiec–sierpień

Identyfikator

NIE A

NIE B

NIE C

DZI A

DZI B

DZI C

MDZ A

MDZ B

MDZ C

SWI A

Pozycja

geograficzna

N 54°06,420'

E 15°06,630'

N 54°06,540'

E 15°06,560'

N 54°06,640'

E 15°06,490'

N 54°01,630'

E 14°44,120'

N 54°01,810'

E 14°43,940'

N 54°02,090'

E 14°43,610'

N 53°57,950'

E 14°30,030'

N 53°58,080'

E 14°29,910'

N 53°58,190'

E 14°29,810'

N 53°55,650'

Nazwa

opisowa

Niechorze

Najbliższy

PPK PMŚ

3

Dziwnów

DZ

Międzyzdroje

2a

Świnoujście

SWI

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

Identyfikator

SWI B

SWI C

– 72 –

Pozycja

geograficzna

E 14°15,100'

N 53°55,920'

E 14°15,190'

N 53°56,340'

E 14°15,230'

Nazwa

opisowa

Najbliższy

PPK PMŚ

Poz. 414

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

VI.3.3. Program gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza

W ramach kontynuacji programu monitoringu diagnostycznego ichtiofauny rozpoczętego w

2011 r. dla rejonów płytkowodnych otwartego morza wyróżniono 3 obszary (Ławica Słupska, Ławica

Odrzana, Zatoka Pomorska), na których ustanowiono łącznie 14 punktów monitoringu ichtiofauny.

Badania prowadzi się raz w okresie oceny.

Rys. VI.16.

Punkty monitoringu ichtiofauny w rejonach płytkowodnych Morza Bałtyckiego w Polskich

Obszarach Morskich w latach 2020–2025

Tabela VI.20. Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby strefy płytkowodnej

Element

ekosystemu

ryby

Obszar/lokalizacja

Parametr

rejony płytkowodne

otwartego morza

(Ławica Słupska,

Zatoka Pomorska i

Ławica Odrzana)

(Tabela VI.21)

‒ określenie masy i

liczebności ryb innych

gatunków niż

przemysłowe (w tym

gatunki obce/inwazyjne)

w każdym połowie,

‒ analiza ichtiologiczna

reprezentatywnej próby

ryb innych gatunków niż

przemysłowe,

uwzględniająca ich

długość, masę

osobniczą, płeć, stadium

rozwoju gonad, stopień

wypełnienia żołądka

oraz wiek

Częstotliwość

badanie w

2020 r.

Uwagi

‒ analiza parametrów

wspierających fizykochemicznych, niezbędna

na potrzeby testowania

indeksów oraz

konstrukcji metody oceny

stanu ekologicznego wód

przejściowych oraz oceny

stanu środowiska dla wód

przybrzeżnych i

otwartego morza w

oparciu o biologiczne

elementy jakości

Tabela VI.21. Propozycja lokalizacji stanowisk monitoringu stanu środowiska morskiego diagnostycznego

ichtiofauny dla rejonów płytkowodnych otwartego morza w Polskich Obszarach Morskich

A) Ławica Słupska, lipiec–sierpień

Identyfikator

LS 1

LS 2

LS 3

LS 4

Pozycja

geograficzna

N 54°56,540'

E 16°31,400'

N 54°58,610'

E 16°40,910'

N 54°53,670'

E 16°39,510'

N 54°53,670'

E 16°48,160'

Nazwa

opisowa

Ławica

Słupska

Najbliższy PPK

PMŚ

P 14

Liczba powtórzeń/każdorazowy

nakład połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci

stawne

B) Zatoka Pomorska i Ławica Odrzana; lipiec–sierpień

Identyfikator

ZPOM 1

ZPOM 2

ZPOM 3

ZPOM 4

ZPOM 5

ZPOM 6

LO 1

LO 2

LO 3

LO 4

Pozycja

geograficzna

N 54°00,680'

E 14°22,460'

N 54°03,780'

E 14°36,890'

N 54°11,300'

E 14°42,100'

N 54°08,100'

E 14°52,960'

N 54°16,900'

E 15°01,510'

N 54°12,870'

E 15°19,090'

N 54°09,180'

E 14°25,110'

N 54°13,200'

E 14°27,420'

N 54°20,890'

E 14°35,170'

N 54°19,870'

E 14°40,140'

Nazwa opisowa

Zatoka

Pomorska

Ławica Odrzana

Liczba powtórzeń/każdorazowy nakład

połowowy

Dwukrotnie/4 wielopanelowe sieci stawne

VI.3.4. Program gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej

Monitoring ichtiologiczny Polskiej Strefy Ekonomicznej w strefie głębokowodnej POM

prowadzony jest w ramach PMŚ od 2011 r. w oparciu o dane pochodzące z rejsów typu BITS (Baltic

International Trawl Surveys), rozumiane jako koordynowane przez ICES czasowo i przestrzennie

rejsy statków poszczególnych krajów nadbałtyckich z zastosowaniem standardowego włoka o tej

samej konstrukcji do połowów badawczych oraz przy zastosowaniu tej samej metody badawczej

dotyczącej losowania miejsc wykonywania zaciągów, zbioru danych i zasilania wspólnej bazy danych

ICES – DATRAS, uzupełniane o pomiar i analizę ichtiologiczną wszystkich występujących w połowie

gatunków ryb (także niekomercyjnych).

W ramach monitoringu diagnostycznego otwartego morza bada się następujące parametry

•

określenie masy i liczebności ryb wszystkich gatunków w każdym zaciągu,

•

analiza ichtiologiczna reprezentatywnej próby ryb gatunków niekomercyjnych,

uwzględniająca ich długość, masę osobniczą, płeć, stadium rozwoju gonad, stopień

wypełnienia żołądka oraz wiek.

Zaciągi przeprowadzane są na całej powierzchni Morza Bałtyckiego w podobszarach ICES 22‒

28 na głębokościach od 10 do 120 m. Miejsca połowów kontrolnych ryb są wybierane losowo w

poszczególnych podobszarach ICES (Rys. VI.17) na podstawie zbioru pozycji zaciągów

przetestowanych w poprzednich latach. Następnie miejsca połowów przydziela się państwom

członkowskim w taki sposób, aby dystans między planowanymi zaciągami był jak najmniejszy i aby,

na ile to możliwe, odbywały się one w strefie połowowej danego państwa. Z uwagi na powyższe,

obecnie nie jest możliwe określenie punktów poboru prób badawczych (połowów kontrolnych ryb),

jakie będą wykonywane w przyszłych latach.

Rys. VI.17.

Podział Morza Bałtyckiego na podobszary przyjęty przez Międzynarodową Radę Badań Morza

(ICES)

Tabela VI.22. Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby strefy głębokomorskiej

Element

ekosystemu

ryby

Obszar/lokalizacja

Parametr

strefa głębokowodna

gatunki przemysłowe i

niekomercyjne (BITS),

ICES 25 i ICES 26

‒ masa i liczebność

wszystkich gatunków w

każdym zaciągu,

‒ analiza ichtiologiczna

reprezentatywnej liczby ryb

długość, masa osobnicza,

płeć, wiek, stadium rozwoju

gonad, stopień wypełnienia

żołądka oraz wiek

Częstotliwość

1 raz/rok

I kwartał roku

Uwagi

program

WPZDR

realizowany

przez MIR–PIB

na zlecenie

MGMiŻŚ.

VI.3.5. Program gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia

W ramach programu gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia są monitorowane dwa parametry

test mikrojądrowy ‒ wskaźnik genotoksyczności (monitorowany od 2014 r.) oraz zewnętrzne objawy

chorób ryb (monitorowane od 1994 r.).

Do wykonania testu mikrojądrowego są pobierane próbki krwi ryb pozyskanych raz do roku z 4

do 6 obszarów objętych oceną. Analiza aberracji metodą testu mikrojądrowego jest wykonywana

metodą obserwacji mikroskopowych.

Monitoringiem zewnętrznych objawów chorób ryb są objęte wszystkie gatunki ryb, które

wystąpiły w połowach w ramach monitoringu ryb strefy głębokomorskiej, płytkowodnej otwartego

morza oraz wód przejściowych i przybrzeżnych. MIR‒PIB rozpoczął obserwacje zewnętrznych zmian

patologicznych u ryb bałtyckich w 1980 r., a od 1994 r. prowadzi systematyczny monitoring w tym

zakresie. Metodologia stosowana w programie monitoringu realizowanym w MIR‒PIB została

opracowana w oparciu o zalecenia Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES), która zajmuje się

koordynacją badań w skali międzynarodowej. Narodowe raporty o występowaniu zewnętrznych

objawów chorobowych u ryb są sporządzane corocznie i przedstawiane na spotkaniach Grupy

Roboczej ICES do spraw patologii i chorób organizmów morskich (Working Group on Pathology and

Diseases of Marine Organisms ‒ WGPDMO). Badania prowadzone w MIR‒PIB obejmują rejestrację

jedynie 3 jednostek chorobowych (owrzodzenie, limfocystozę i deformacje szkieletu).

W 2021 r. zostanie przeprowadzony dodatkowo pilotażowy monitoring zmian chorobowych u

dwóch gatunków ryb ‒ dorsza Gadus morhua i storni Platichthys flesus – koniecznych do

wyznaczenia wskaźnika chorób ryb – FDI (ang. Fish Decease Index) (6‒9 zmian patologicznych w

zależności od gatunku). Wyselekcjonowane osobniki zostaną poddane standardowym analizom

ichtiologicznym. Zostanie również określona masa gonad i wątroby badanych ryb. Analiza zmian

patologicznych będzie ukierunkowana na rejestrowanie następujących jednostek chorobowych

• płastugi – limfocystozę, owrzodzenia, chorobę płetw, deformacje szkieletowe, obecność

pasożytów (Lepeophtheirus pectoralis i Cryptocotyle sp.), widoczne makroskopowo guzy

wątroby, niespecyficzne zmiany histopatologiczne wątroby, zmiany histopatologiczne

wątroby specyficzne dla zanieczyszczeń;

• dorsz – owrzodzenie, przerost nabłonka/brodawczaki, choroba płetw, deformacje szkieletowe,

zmiany skrzelowe, obecność pasożytów (Lernaeocera branchialis i Cryptocotyle sp.),

widoczne makroskopowo guzy wątroby, niespecyficzne zmiany histopatologiczne wątroby,

zmiany histopatologiczne wątroby specyficzne dla zanieczyszczeń.

Badania zostaną przeprowadzone w dwóch JCWP (Zatoka Pucka zewnętrzna oraz Zatoka

Gdańska wewnętrzna) w celu szczegółowego zweryfikowania metodyki. W przypadku uzyskania

pozytywnych rezultatów, rekomendowana będzie kontynuacja monitoringu w tych dwóch JCWP do

2025 r. z częstością raz do roku. W przypadku uzyskania pozytywnej rekomendacji w kolejnych

latach, począwszy od 2026 r., możliwe będzie rozszerzenie obszaru monitoringu o kolejne JCWP.

a)

b)

Rys. VI.18.

Sieć stacji monitoringowych dla elementów efekty biologiczne z uwzględnieniem przypisania do

obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b) (znaki identyfikujące

rodzaj badań wskazują obszar badań, nie dokładną lokalizację odławiania ryb)

Tabela VI.23. Propozycja programu monitoringu efektów biologicznych w rybach i innych organizmach w

zakresie wskaźnika (cechy C8) ‒ utrzymanie stężenia substancji zanieczyszczających na

poziomie niepowodującym zanieczyszczenia wód morskich

Wskaźnik/parametr

Test mikrojądrowy ‒

wskaźnik

genotoksyczności

Zewnętrzne objawy

chorób ryb

FDI

VI.4.

Matryca

Ilość próbek

Ryby

(krew)

Równoległe

próbki z

wytypowanych

gatunków

(śledź, okoń)

dorsz,

stornia,

zimnica,

śledź i

szprot

nie dotyczy

dorsz,

stornia

płastugi: 20–

24 cm i 25–29

cm ‒ po 100

sztuk oraz >

29 cm ‒ 50

sztuk;

dorsz: do 29

cm i 30–44 ‒

po 100 sztuk

oraz > 45 cm ‒

50 sztuk

Obszar badań

4‒6

wytypowanych

obszarów

zgodnych z

obszarami

oceny RDSM

wszystkie

obszary

monitoringu

ryb w POM

2 (Zatoka

Pucka

zewnętrzna

oraz Zatoka

Gdańska

wewnętrzna)

Częstotliwość badań

Uwagi

1 raz w roku

zgodny z programem

monitoringu ryb

strefy

głębokomorskiej,

płytkowodnej

otwartego morza oraz

wód przejściowych i

przybrzeżnych

1 raz w roku

Testowe

badania w 2021

r. W przypadku

uzyskania

pozytywnych

rezultatów,

rekomendowana

będzie

kontynuacja

monitoringu w

tych dwóch

JCWP do 2025

r.

Monitoring przyłowu gatunków mobilnych

VI.4.1. Program gatunki mobilne – poziom śmiertelności/obrażeń spowodowanych

przypadkowym przyłowem w wyniku prowadzenia działalności rybackiej

Monitorowanie przypadkowych połowów waleni wynika z realizacji przepisów unijnych

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1241 z dnia 20 czerwca 2019 r. w

sprawie zachowania zasobów rybnych i ochrony ekosystemów morskich za pomocą środków

technicznych, zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1967/2006, (WE) nr 1224/2009 i

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013, (UE) 2016/1139, (UE)

2018/973, (UE) 2019/472 i (UE) 2019/1022 oraz uchylającego rozporządzenia Rady (WE) nr 894/97,

(WE) nr 850/98, (WE) nr 2549/2000, (WE) nr 254/2002, (WE) nr 812/2004 i (WE) nr 2187/2005 (Dz.

Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 105), zwanego dalej „rozporządzeniem 2019/1241”. Do 2019 r.

monitoring przyłowu na statkach rybackich w polskich obszarach morskich był realizowany zgodnie z

rozporządzeniem Rady (WE) nr 812/2004 z dnia 26 kwietnia 2004 r. ustanawiającym środki dotyczące

przypadkowych połowów waleni w rybołówstwie oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 88/98

(Dz. Urz. UE L 150 z 30.04.2004 , str. 12, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem 812/2004”.

Monitorowanie przypadkowych połowów jest realizowane w Polsce od 2006 r. Prace będą

realizowane przez MIR‒PIB w ramach NPZDR. Niniejszy program będzie kontynuacją Programu

Monitorowania Przypadkowych Połowów Waleni prowadzonego od 2015 r. jako część NPZDR. Do

2019 r. przypadkowe połowy ptaków, ryb oraz waleni na podstawie danych pozyskanych z NPZDR

były raportowane do ICES przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa.

Rozporządzenie 2019/1241, w odróżnieniu od rozporządzenia 812/2004, nie precyzuje sposobu

i trybu raportowania przypadkowych połowów do Komisji Europejskiej. Obowiązek raportowania

będzie spoczywać na instytutach naukowych i będzie się odbywać w ramach tzw. ICES Data call

(wezwanie do raportowania danych), zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady

(UE) 2017/1004 z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie ustanowienia unijnych ram gromadzenia danych,

zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz w sprawie wspierania

doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa oraz uchylającym rozporządzenie

Rady (WE) nr 199/2008 (Dz. Urz. UE L 157 z 20.06.2017, str. 1), gdzie dostęp do danych z

programów wieloletnich jest szczegółowo określony. Zgodnie z powyższym rozporządzeniem od

2020 r. jednostką upoważnioną do raportowania przypadkowych połowów powinna być jednostka

prowadzącą programy monitorowania rybołówstwa w ramach zbioru danych rybackich (DCF – Data

Collection Framework). Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim

(Dz. U. z 2020 r. poz. 277 i 285) oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10

czerwca 2015 r. w sprawie wskazania instytutu realizującego programy zbierania danych niezbędnych

do realizacji wspólnej polityki rybołówstwa Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 883) takim instytutem w

Polsce jest MIR‒PIB.

Zakazem połowu są objęte gatunki wymienione w dyrektywie siedliskowej oraz Dyrektywie

ptasiej. Natomiast gatunki wskazane do objęcia monitoringiem przypadkowego połowu zostały

wymienione w tabeli 1D decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2016/1251 z dnia 12 lipca 2016 r. w

sprawie przyjęcia wieloletniego unijnego programu gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich

wykorzystywania w sektorze rybołówstwa i akwakultury na lata 2017–2019 (Dz. Urz. UE L 207 z

01.08.2016, str. 113) oraz decyzji delegowanej Komisji (UE) 2019/910 z dnia 13 marca 2019 r.

ustanawiającej wieloletni program Unii dotyczący gromadzenia danych biologicznych,

środowiskowych, technicznych i społeczno-ekonomicznych oraz zarządzania nimi w sektorze

rybołówstwa i akwakultury (Dz. Urz. UE L 145 z 04.06.2019, str. 27), będącej przedłużeniem decyzji

z 2016 r. i obowiązującej na lata 2020‒2021. Minimalne rozmiary odniesienia do celów ochrony dla

gatunków ryb w Morzu Bałtyckim zostały wymienione w załączniku VIII do rozporządzenia

2019/1241.

Zgodnie z załącznikiem XIII do rozporządzenia 2019/1241 będzie kontynuowane prowadzenie

działań ograniczających przypadkowy połów gatunków chronionych, które zostały zdefiniowane tak

samo, jak w uchylonym rozporządzeniu 812/2004. Inne środki ochronne, niewymienione w załączniku

XIII do obowiązującego rozporządzenia, będą uzgadniane na poziomie regionalnym, w ramach

procesu regionalizacji ustanowionej w oparciu o Wspólną Politykę Rybołówstwa. W odniesieniu do

waleni zastosowanie ma część A załącznika, natomiast w odniesieniu do ptaków – część B. Zgodnie z

założeniami rozporządzenia 2019/1241, obserwacje przyłowów waleni powinny być prowadzone na

statkach rybackich o długości powyżej 15 m poławiających przy użyciu narzędzi połowowych

stawnych (GNS – sieci stawne oplątujące) oraz poławiających włokami pelagicznymi (OTM – włoki

pelagiczne). Obserwacje na pokładzie statków rybackich będą prowadzone przez pracowników MIR–

PIB odpowiednio przeszkolonych i zapoznanych z metodyką badań pod kątem monitorowania

przypadkowych połowów waleni.

Obserwacje połowów wykonywanych przy użyciu tuk pelagicznych, włoków dennych oraz przy

użyciu haków nie są wymagane rozporządzeniem 2019/1241, zostały ujęte w ramach Wieloletniego

Programu Zbierania Danych Rybackich (NPZDR).

Tabela VI.24. Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – przyłów

Element

ekosystemu

Gatunki mobilne

(ryby, ptaki,

ssaki)

Obszar/lokalizacja

Parametr

Częstotliwość

Uwagi

polska wyłączna strefa

ekonomiczna

przyłów

stałe

raportowanie

MRiRW

MIR–PIB

VI.5.

Poz. 414

Programy monitoringu siedlisk pelagicznych

VI.5.1. Program siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska

Program monitoringu siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska obejmuje swym

zakresem określenie charakterystyki i zmienności zbiorowisk fitoplanktonu oraz zooplanktonu w

POM. Monitoring jest prowadzony corocznie w 10 lokalizacjach (Rys. VI.19) zgodnie z

częstotliwością przedstawioną w Tabeli VI.25 zgodnie z wytycznymi przewodnika HELCOM

(Załącznik 1 do aktualizacji programu monitoringu). Dla JCWP przejściowych i przybrzeżnych

monitoring zostanie przeprowadzony dla 19 PPK w latach 2020‒2021 oraz 11 PPK w latach 2022‒

2025 zgodnie z programem monitoringu RDW (Rys. VI.5 i Rys. VI.6), wykonywanym w ramach

programu monitoringu wód powierzchniowych na lata 2020‒2025 („Strategiczny Program

Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2020‒2025”), zatwierdzonego przez ministra

właściwego do spraw klimatu w 2020 r., oraz programem wykonawczym wód powierzchniowych na

określony rok badań, zatwierdzanym corocznie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

a)

b)

Rys. VI.19.

Sieć stacji monitoringowych fitoplanktonu i zooplanktonu z uwzględnieniem przypisania do

obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b)

Tabela VI.25. Program monitoringu parametrów w zakresie siedlisk pelagicznych

Element

ekosystemu

Fitoplankton

Zooplankton

Obszar/lokalizacja

Stacje strefy głębokowodnej

P1, P140, P5C

Stacje strefy płytkowodnej

K6, P16, Ł7, P110, B13,

Zalew Wiślany (KW)

Stacja wysokiej

częstotliwości ZP6

Stacje strefy głębokowodnej

P1, P140, P5C

Stacje strefy płytkowodnej

K6, P16, Ł7, P110, B13,

Zalew Wiślany (KW)

Stacja wysokiej

częstotliwości ZP6

Parametr

Częstotliwość

skład taksonomiczny,

liczebność, biomasa

5 razy/rok

skład taksonomiczny,

liczebność, biomasa

12 razy/rok

skład taksonomiczny,

liczebność, biomasa

5 razy/rok

skład taksonomiczny,

liczebność, biomasa

12 razy/rok

Uwagi

VI.5.2. Program zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość)

W zakresie zakwitów fitoplanktonu zbierane dane na temat częstotliwości i zasięgu zakwitów z

programu siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska będą uzupełniane o informacje na temat

stężeń chlorofilu a w kolumnie wody zbierane łącznie z 23 stacji zlokalizowanych w POM.

Częstotliwość pomiarów wynosi 6 razy w roku, z wyjątkiem stacji wysokiej częstotliwości (ZP6), na

której próbki pobierać należy 12 razy w roku (Rys. VI.20, Tabela VI.26). Dane na temat zakwitów

fitoplanktonu oraz stężeń chlorofilu a uzupełniane będą o dostępne produkty ze źródeł otwartych z

systemów satelitarnych. Dla JCWP przejściowych i przybrzeżnych monitoring zostanie

przeprowadzony dla 19 PPK w latach 2020‒2021 oraz 11 PPK w latach 2022‒2025 (Rys. VI.5 i Rys.

VI.6) zgodnie z programem monitoringu RDW, wykonywanym w ramach programu monitoringu wód

powierzchniowych na lata 2020‒2025 („Strategiczny Program Państwowego Monitoringu Środowiska

na lata 2020‒2025”), zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw klimatu w 2020 r., oraz

programem wykonawczym wód powierzchniowych na określony rok badań, zatwierdzanym corocznie

przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

a)

b)

Rys. VI.20.

Sieć stacji monitoringowych chlorofilu a z uwzględnieniem przypisania do obszarów oceny w

latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b)

Tabela VI.26. Program monitoringu parametrów w zakresie zakwitów fitoplanktonu

Element

ekosystemu

fitoplankton

Obszar/lokalizacja

Parametr

Stacje strefy głębokowodnej

P1, P140, P5C, P2, P3, P39Z,

P63, P116

Stacje strefy płytkowodnej

K6, P16, Ł7, P110, B15, M3,

ZN4, K, P104, B13, KW

(Zalew Wiślany), Z,

Stacje referencyjne

P14, R4

Stacja wysokiej częstotliwości

ZP6 (Zalew Pucki)

stężenie

chlorofilu a

POM

Częstotliwość

6 razy/rok

Uwagi

wykorzystanie gotowych

produktów ze źródeł

otwartych dla danych

satelitarnych

12 razy/rok

zasięg

i częstotliwość

zakwitów

cały rok

VI.6.

Poz. 414

Programy monitoringu siedlisk bentosowych

Programy monitoringu w zakresie siedlisk bentosowych obejmują: charakterystykę zbiorowisk

fauny i roślinności dennej, liczebność lub biomasa, zasięg i rozmieszczenie siedlisk bentosowych oraz

charakterystykę parametrów fizykochemicznych siedliska.

VI.6.1. Program siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowisk

VI.6.2. Program gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa

Charakterystyka zbiorowisk oraz liczebność lub biomasa gatunków są monitorowane co roku

zgodnie z metodyką HELCOM z uwzględnieniem parametrów niezbędnych do oceny siedlisk

bentosowych. Monitoring obejmuje pobór makrozoobentosu na 16 stanowiskach oraz makroglonów i

roślin okrytozalążkowych w miejscach ich występowania w POM.

Dla JCWP przejściowych i przybrzeżnych monitoring zostanie przeprowadzony dla 19 PPK w

latach 2020‒2021 oraz 11 PPK w latach 2022‒2025 (Rys. VI.5 i Rys. VI.6) zgodnie z programem

monitoringu RDW, wykonywanym w ramach programu monitoringu wód powierzchniowych na lata

2020‒2025 („Strategiczny Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2020‒2025”),

zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw klimatu w 2020 r., oraz programem

wykonawczym wód powierzchniowych na określony rok badań, zatwierdzanym corocznie przez

Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

a)

b)

Rys. VI.21.

Sieć stacji monitoringowych siedlisk i gatunków bentosowych z uwzględnieniem przypisania do

obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b)

Tabela VI.27. Program monitoringu parametrów w zakresie charakterystyki siedlisk bentosowych

Element

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

parametr

Częstotliwość

makrozoobentos

Stacje strefy głębokowodnej

P1, P140, P5C, P2, P3

Stacje strefy płytkowodnej

K6, P14B, P16, Ł7, P110, M3,

ZN4, P104, B13, Z, ZP6,

skład

taksonomiczny,

liczebność,

biomasa

1 raz/rok

makroglony

i

okrytozalążkowe

wody przejściowe (Klif

Orłowski, Jama Kuźnicka),

wody przybrzeżne (Rowy,

Woliński Park Narodowy),

wody morza otwartego (Ławica

Słupska),

skład

taksonomiczny,

biomasa, stopień

pokrycia dna

2 razy/rok

(czerwiec,

wrzesień)

Uwagi

Woliński Park

Narodowy

monitorowany

jest do 2021 r.

VI.6.3. Program siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg

W zakresie rozmieszczenia i zasięgu siedlisk bentosowych nie ma obecnie wdrożonej metodyki

pomiarów i oceny siedlisk bentosowych. Istnieje konieczność wdrożenia monitoringu bazującego na

mapowaniu dna. Obecnie nie ma wdrożonego monitoringu rozmieszczenia i zasięgu siedlisk, a jego

realizacja jest uzależniona od pozyskania finansowania na ten cel w przyszłości.

Tabela VI.28. Program monitoringu parametrów w zakresie rozmieszczenia i zasięgu siedlisk bentosowych

Parametr

Obszar/lokalizacja

parametr

Częstotliwość

Uwagi

Siedliska bentosowe – rozmieszczenie i

zasięg

POM

brak

1 raz /6 lat

brak

metodyki

VI.6.4. Program siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów fizykochemicznych

Monitoring parametrów w zakresie programu siedliska bentosowe – charakterystyka

parametrów fizykochemicznych obejmuje monitoring parametrów hydromorfologicznych, które

charakteryzują warunki morfologiczne, warunki morfometryczne, zmienność głębokości i strukturę

ilościową i charakterystykę fizykochemiczną dna (Tabela VI.29), i jest realizowany w obszarze

jednolitych części wód zgodnie z wykazem w Tabeli VI.30 na punktach pomiarowych i profilach

pomiarowych (Rys. VI.22 – Rys. VI.26). Dodatkowymi parametrami wspomagającymi są dane

meteorologiczne w zakresie prędkości i kierunku wiatru na stacjach (Tabela VI.31) oraz dane

hydrologiczne w zakresie poziomów morza pozyskiwane na stacjach (Tabela VI.32). Monitoring

będzie prowadzony raz w latach 2020‒2025. W obecnym cyklu gospodarowania wodami,

obejmującym lata 2016‒2021, monitoring hydromorfologiczny został wykonany w 2019 r.

Przeprowadzenie kolejnego monitoringu hydromorfologicznego jest zaplanowane do wykonania w

następnym cyklu gospodarowania wodami, to jest w latach 2022‒2027, nie później niż po upływie 6

lat od wykonania poprzedniego monitoringu hydromorfologicznego, zgodnie z rozporządzeniem

Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9 października 2019 r. w prawie form i

sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód

podziemnych (Dz. U. poz. 2147).

Rys. VI.22.

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych – w rejonie Zalewu

Szczecińskiego i Zatoki Pomorskiej, w których jest prowadzony monitoring parametrów

hydromorfologicznych

Rys. VI.23.

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie zachodniej części

Wybrzeża, w których jest prowadzony monitoring parametrów hydromorfologicznych

Rys. VI.24.

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie środkowej części

Wybrzeża, w których jest prowadzony monitoring parametrów hydromorfologicznych

Rys. VI.25.

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie Zatoki Gdańskiej,

w których jest prowadzony monitoring parametrów hydromorfologicznych

Rys. VI.26.

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie Zalewu Wiślanego,

w których jest prowadzony monitoring parametrów hydromorfologicznych

Tabela VI.29. Wykaz parametrów hydromorfologicznych

Nazwa wskaźnika jakości wód

Warunki morfologiczne

Profile strefy brzegowej wychodzące w morze do 1 Mm od

linii wody

Parametry obliczeniowe (A)

Warunki morfometryczne

Szerokości skłonów przybrzeża ‒ sb, sr, sg

(10 m p.p.m. i 1 Mm)

Stan rew – liczba i pow. przekroju

Zmienność głębokości

za skłonem brzegowym

za strefą rew

w odległości 1 Mm

Głębokość punktu pomiarowo-kontrolnego

Struktura ilościowa i charakterystyka dna

Uziarnienie – mediana średnicy ziaren

Zawartość materii organicznej

Zawartość biogenów (Nog i Pog)

Chlorofil a

Potencjał redox (Eh) i pH

Zawartość zanieczyszczeń

(Me, WWA, PCB, TBT)

Jednostka miary

m2

m

m, m2

m p.p.m.

mm

% suchej masy ‒ sm

mg/kg sm

mV, pH

mg/kg sm

Tabela VI.30. Wykaz JCWP wraz z liczbą punktów i profili pomiarowych

JCWP od 2022 r.

(następny cykl gospodarowani wodami)

Kod JCW

Nazwa jednolitych części

wód

Liczba

punktów

i profili

JCWP do 2021 r.

(bieżący cykl gospodarowani wodami)

Liczba

Nazwa jednolitych

Kod JCW

punktów

części wód

i profili

Wody przybrzeżne

PLCW20001WB1

Półwysep Hel

3

PL CW I WB2

Hel – Władysławowo

2

PL CW I WB3

Port Władysławowo

-

PL CW II WB4

PLCW20001WB2

Polskie wody przybrzeżne

Basenu Gotlandzkiego

4

PL CW III WB5

PL CW II WB6E

PL CW II WB6W

PLCW60001WB3

PLCW60001WB4

Polskie wody przybrzeżne

Basenu Bornholmskiego

Wody przybrzeżne Zatoki

Pomorskiej

5

PL CW III WB7

Władysławowo –

Jastrzębia Góra

Jastrzębia Góra –

Rowy

Rowy – Jarosławiec

wschód

Rowy – Jarosławiec

zachód

Jarosławiec –

Sarbinowo

1

2

1

2

PL CW II WB8

Sarbinowo – Dziwna

PL TW V WB6

Ujście Dziwny

1

PL CW III WB9

Dziwna – Świna

1

PL TW V WB7

Ujście Świny

Wody przejściowe

PLTW20001WB1

Zalew Wiślany

6

PL TW I WB1

Zalew Wiślany

6

PLTW60001WB2

Zalew Szczeciński

3

PL TW I WB8

Zalew Szczeciński

3

PLTW60001WB3

Zalew Kamieński

-

PL TW I WB9

Zalew Kamieński

-

PLTW20002WB4

Zalew Pucki

-

PL TW II WB2

Zalew Pucki

-

PLTW20003WB5

Zatoka Pucka Zewnętrzna

3

PL TW III WB3

Zatoka Pucka

zewnętrzna

3

PLTW20004WB6

Zatoka Gdańska

Wewnętrzna

3

PL CW I WB1

Mierzeja Wiślana

1

PLTW20005WB7

Ujście Wisły Przekop

2

PL TW IV WB4

PL TW V WB5

Zatoka Gdańska

wewnętrzna

Ujście Wisły

Przekop

2

Tabela VI.31. Lokalizacja stacji ‒ pomiarów prędkości i kierunku wiatru

JCWP od 2022 r.

(następny cykl gospodarowani wodami)

Kod JCW

Nazwa jednolitych

części wód

Stacja pomiarowa

(kierunek i prędkość wiatru)

JCWP do 2021 r.

(bieżący cykl gospodarowani wodami)

Kod JCW

Nazwa jednolitych części

wód

PLCW I WB 2

Półwysep Hel

PLCW I WB 3

Port Władysławowo

PLCW II WB 4

Władysławowo ‒ Jastrzębia

Góra

PLCW III WB 5

Jastrzębia Góra ‒ Rowy

Łeba

PLCW II WB 6E

Ustka

PLCW II WB

6W

Rowy ‒ Jarosławiec

Wschód

Rowy ‒ Jarosławiec Zachód

Darłowo

PLCW III WB 7

Jarosławiec ‒ Sarbinowo

Kołobrzeg

PLCW II WB 8

Sarbinowo ‒ Dziwna

PLTW V WB 6

Ujście Dziwny

PLCW III WB 9

Dziwna ‒ Świna

PLTW V WB 7

Ujście Świny

PLTW I WB 1

Zalew Wiślany

PLTW I WB 8

Zalew Szczeciński

PLTW I WB 9

Zalew Kamieński

PLTW II WB 2

Zalew Pucki

Wody przybrzeżne

Hel

PLCW20001WB1

Półwysep Hel

Rozewie

PLCW20001WB2

PLCW60001WB3

PLCW60001WB4

Polskie wody

przybrzeżne Basenu

Gotlandzkiego

Polskie wody

przybrzeżne Basenu

Bornholmskiego

Wody przybrzeżne

Zatoki Pomorskiej

Świnoujście

Wody przejściowe

PLTW20001WB1

Zalew Wiślany

PLTW60001WB2

Zalew Szczeciński

PLTW60001WB3

Zalew Kamieński

PLTW20002WB4

Zalew Pucki

Elbląg

Świnoujście

Gdynia

JCWP od 2022 r.

(następny cykl gospodarowani wodami)

Kod JCW

Nazwa jednolitych

części wód

PLTW20003WB5

Zatoka Pucka

Zewnętrzna

PLTW20004WB6

Zatoka Gdańska

Wewnętrzna

Poz. 414

Stacja pomiarowa

(kierunek i prędkość wiatru)

PLTW20005WB7 Ujście Wisły Przekop

Hel

Gdańsk Świbno

JCWP do 2021 r.

(bieżący cykl gospodarowani wodami)

Kod JCW

Nazwa jednolitych części

wód

PLTW III WB 3

Zatoka Pucka Zewnętrzna

PLCW I WB 1

Mierzeja Wiślana

PLTW IV WB 4

Zatoka Gdańska

Wewnętrzna

PLTW V WB 5

Ujście Wisły Przekop

Tabela VI.32. Lokalizacja stacji ‒ pomiarów poziomu morza

JCWP od 2022 r.

(następny cykl gospodarowani wodami)

Kod JCW

Nazwa jednolitych

części wód

Stacja pomiarowa

poziomów morza

JCWP do 2021 r.

(bieżący cykl gospodarowani wodami)

Kod JCW

Nazwa jednolitych części

wód

PLCW I WB 2

Półwysep Hel

PLCW I WB 3

Port Władysławowo

PLCW II WB 4

Władysławowo ‒ Jastrzębia

Góra

PLCW III WB 5

Jastrzębia Góra ‒ Rowy

Łeba

PLCW II WB 6E

Rowy ‒ Jarosławiec Wschód

Ustka

PLCW II WB 6W

Rowy ‒ Jarosławiec Zachód

Darłowo

PLCW III WB 7

Jarosławiec ‒ Sarbinowo

Kołobrzeg

PLCW II WB 8

Sarbinowo ‒ Dziwna

PLTW V WB 6

Ujście Dziwny

PLCW III WB 9

Dziwna ‒ Świna

PLTW V WB 7

Ujście Świny

PLTW I WB 1

Zalew Wiślany

PLTW I WB 8

Zalew Szczeciński

PLTW I WB 9

Zalew Kamieński

Wody przybrzeżne

Hel

PLCW20001WB1

Półwysep Hel

Władysławowo

PLCW20001WB2

Polskie wody

przybrzeżne Basenu

Gotlandzkiego

PLCW60001WB3

Polskie wody

przybrzeżne Basenu

Bornholmskiego

PLCW60001WB4

Wody przybrzeżne

Zatoki Pomorskiej

Świnoujście

Wody przejściowe

PLTW20001WB1

Zalew Wiślany

PLTW60001WB2

Zalew Szczeciński

PLTW60001WB3

Zalew Kamieński

PLTW20002WB4

Zalew Pucki

Puck

PLTW II WB 2

Zalew Pucki

PLTW20003WB5

Zatoka Pucka

Zewnętrzna

Gdynia

PLTW III WB 3

Zatoka Pucka Zewnętrzna

PLTW20004WB6

Zatoka Gdańska

Wewnętrzna

PLCW I WB 1

Mierzeja Wiślana

PLTW IV WB 4

Zatoka Gdańska Wewnętrzna

PLTW V WB 5

Ujście Wisły Przekop

PLTW20005WB7

Ujście Wisły Przekop

Krynica Morska

Wolin

Gdańsk Świbno

VI.7.

Poz. 414

Programy monitoringu gatunków nierodzimych

VI.7.1. Program gatunki nierodzime – dopływ ze źródeł specyficznych

VI.7.2. Program gatunki nierodzime – liczebność lub biomasa

Monitoring gatunków nierodzimych będzie oparty na dwóch programach (Tabela VI.33). Pierwszy

odnoszący się do dopływu gatunków ze specyficznych źródeł – dotyczy pozyskiwania danych o

pojawiających się gatunkach obcych na podstawie informacji przekazywanych przez armatora we

wniosku, o którym mowa w art. 20 d ust. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu

zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. z 2020 r. poz. 1955), o udzielenie statkowi

podróżującemu pomiędzy określonymi portami lub miejscami lub statkowi eksploatowanemu

wyłącznie pomiędzy określonymi portami lub miejscami zwolnienia, o którym mowa w prawidle A-4

załącznika do Międzynarodowej konwencji o kontroli i postępowaniu ze statkowymi wodami

balastowymi i osadami, 2004, sporządzonej w dniu 13 lutego 2004 r. w Londynie (Dz. U. z 2020 r.

poz. 1800).

Drugi program realizowany od 2018 r. ma na celu określenie wpływu gatunków nierodzimych na

funkcjonowanie ekosystemu i bazuje na zbieraniu informacji o liczebności oraz biomasie gatunków

nierodzimych zanotowanych w ramach realizacji monitoringu gatunków mobilnych, siedlisk

pelagicznych oraz bentosowych.

Tabela VI.33. Program monitoringu parametrów w zakresie gatunków obcych

Program

Gatunki

nierodzime –

dopływ ze

źródeł

specyficznych

Gatunki

nierodzime –

liczebność

i/lub biomasa

Element

środowiska

wszystkie

komponenty

ekosystemu

wszystkie

komponenty

ekosystemu

Obszar/lokalizacja

parametr

Częstotliwość

porty, objęte Wspólną

Zharmonizowana

Procedurą dla Państw

‒ Stron HELCOM i

OSPAR w zakresie

udzielania zwolnień w

ramach

Międzynarodowej

konwencji o kontroli i

postępowaniu ze

statkowymi wodami

balastowymi i

osadami, Prawidło A4

‒ skład

taksonomiczny

pojawianie się

nowych

gatunków

obcych,

ciągły

polska wyłączna

strefa ekonomiczna

‒ liczebność

i biomasa

zgodnie z

monitoringiem

gatunków

mobilnych

i siedlisk

bentosowych

oraz

pelagicznych

Uwagi

Dane pozyskiwane

od właściwego dla

portu zawinięcia

statku regionalnego

dyrektora ochrony

środowiska w

oparciu o opinie

wydawane na

podstawie art. 20 d

ust.5 i 7 ustawy z

dnia 16 marca 1995

r. o zapobieganiu

zanieczyszczaniu

morza przez statki

Dane zbierane

w ramach realizacji

programów

monitoringu

gatunków

mobilnych i siedlisk

bentosowych oraz

pelagicznych

VI.8.

Programy monitoringu parametrów fizykochemicznych kolumny wody

Poz. 414

VI.8.1. Program charakterystyka chemiczna kolumny wody

Monitoring parametrów chemicznych jest prowadzony w obszarach oceny zgodnie z

aktualnymi wytycznymi HELCOM (Załącznik 1 do aktualizacji programu monitoringu). Monitoring

obejmuje pomiary in situ wykonywane corocznie łącznie na 24 stacjach pomiarowych

zlokalizowanych w strefie głębokomorskiej oraz płytkowodnej, jak również w Zalewie Wiślanym i

Zatoce Gdańskiej. Częstotliwość badań w ciągu roku wynosi 6 pomiarów w roku, wyjątek stanowi

stacja wysokiej częstotliwości monitorowana 12 razy do roku oraz 6 stacji płytkowodnych

monitorowanych od 1 do 6 razy w roku.

Dla JCWP przejściowych i przybrzeżnych monitoring zostanie przeprowadzony dla 19 PPK w

latach 2020‒2021 oraz 11 PPK w latach 2022‒2025 (Rys. VI.5 i Rys. VI.6) zgodnie z programem

monitoringu RDW, wykonywanym w ramach programu monitoringu wód powierzchniowych na lata

2020‒2025 („Strategiczny Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2020‒2025”),

zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw klimatu w 2020 r., oraz programem

wykonawczym wód powierzchniowych na określony rok badań, zatwierdzanym corocznie przez

Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

a)

b)

Rys. VI.27.

Sieć stacji monitoringowych dla elementów fizykochemicznych z uwzględnieniem przypisania

do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b)

Tabela VI.34. Propozycja monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego w zakresie parametrów

chemicznych charakteryzujących kolumnę wody

Parametr

tlen/siarkowodór,

pH,

sole biogenne,

pCO2

ogólny węgiel

organiczny

(OWO)

Matryca

woda

Ilość próbek

Obszar badań

Poziomy

standardowe

(zgodnie z

przewodnikiem

HELCOM)

Stacje strefy

głębokowodnej

P1, P140, P5C,

P2, P3, P39Z,

P63, P116

Stacje strefy

płytkowodnej

K6, P16, Ł7,

P110, B15, M3,

ZN4, K, P104,

B13, KW, Z,

ZN2

Stacja wysokiej

częstotliwości

ZP6

Stacje

referencyjne

P14, R4

-

Częstotliwość

badań

6 razy w roku

12 razy w

roku

Uwagi

pH, pCO2, krzemiany

‒ parametry nie

podlegające aktualnie

ocenie,

wykorzystywane do

charakterystyki

warunków

środowiskowych

6 razy w roku

-

Dane dla ogólnego

węgla organicznego

pochodzą z

monitoringu wód

przejściowych i

przybrzeżnych RDW

VI.8.2. Program charakterystyka fizyczna kolumny wody

Monitoring parametrów fizycznych jest prowadzony w obszarach oceny zgodnie z aktualnymi

wytycznymi HELCOM (Załącznik 1 do aktualizacji programu monitoringu). Monitoring obejmuje

pomiary in situ wykonywane corocznie łącznie na 30 stacjach pomiarowych zlokalizowanych w

strefie głębokomorskiej oraz płytkowodnej, jak również w Zalewie Wiślanym i Zatoce Gdańskiej.

Częstotliwość badań w ciągu roku wynosi 6 pomiarów w roku, wyjątek stanowi stacja wysokiej

częstotliwości monitorowana 12 razy do roku oraz 6 stacji płytkowodnych monitorowanych od 1 do 6

razy w roku.

Dla JCWP przejściowych i przybrzeżnych monitoring zostanie przeprowadzony dla 19 PPK w

latach 2020‒ 2021 oraz 11 PPK w latach 2022‒2025 (Rys. VI.5 i Rys. VI.6) zgodnie z programem

monitoringu RDW wykonywanym w ramach programu monitoringu wód powierzchniowych na lata

2020‒2025 („Strategiczny Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2020‒2025”),

zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw klimatu w 2020 r., oraz programem

wykonawczym wód powierzchniowych na określony rok badań, zatwierdzanym corocznie przez

Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

W celu zwiększenia częstotliwości oraz rozdzielczości danych pomiary in situ temperatury i

zasolenia mogą zostać uzupełnione o pomiary ciągłe z systemu Ferry Box (automatyczny system

pomiarowy, instalowany na jednostkach pływających, zazwyczaj promach [ang. ferry]; pomiary

parametrów wody morskiej są wykonywane podczas płynięcia statku; system umożliwia również

pobieranie próbek wody morskiej do wykonania analiz w laboratorium na lądzie) oraz dane satelitarne

(tylko dla temperatury wody morskiej).

Tabela VI.35. Propozycja monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego w zakresie parametrów

fizycznych charakteryzujących kolumnę wody

Parametr

przezroczystość,

temperatura,

zasolenie

Matryca

woda

Ilość próbek

Obszar badań

Poziomy

standardowe

(zgodnie z

przewodnikiem

HELCOM)

Stacje strefy

głębokowodnej

P1, P140, P5C,

P2, P3, P39Z,

P63, P116

Stacje strefy

płytkowodnej

K6, P16, Ł7,

P110, B15, M3,

ZN4, K, P104,

B13, KW, Z, ZN2

Stacja wysokiej

częstotliwości

ZP6

Stacje

referencyjne

P14, R4

Stacje strefy

płytkowodnej

SW3, ŁS, RO,

KO, JK

temperatura,

zasolenie

temperatura,

zasolenie

woda

Temperatura

obszar

Pomiar ciągły

Częstotliwość

badań

Uwagi

6 razy w roku

12 razy w roku

Temperatura i

zasolenie nie

podlegają ocenie,

wykorzystywane do

charakterystyki

warunków

środowiskowych

6 razy w roku

raz

w roku

POM

Dostępność

danych

uzależniona od

pracy systemu

POM

cały rok,

Wykorzystanie

danych z systemu

Ferry-Box

uzależnione od ich

dostępności

Wykorzystanie

Parametr

VI.9.

Matryca

Ilość próbek

Obszar badań

Poz. 414

Częstotliwość

badań

przy braku

zachmurzenia

Uwagi

produktów

satelitarnych,

informacje

uzależnione od

dostępności danych

Program monitoringu presji fizycznych na dno morskie

VI.9.1. Program monitoringu straty fizyczne dna morskiego – zasięg przestrzenny i rozkład

VI.9.2. Program monitoringu zaburzenia dna morskiego

Monitoring parametrów w zakresie strat fizycznych oraz fizycznych zaburzeń dna morskiego

jest prowadzony pośrednio przez GIOŚ na podstawie danych przekazywanych m.in. przez Urzędy

Morskie, które zbierają informacje m.in. na temat zabudowy hydrotechnicznej brzegu w wodach

przejściowych i przybrzeżnych, pogłębiania torów wodnych. Straty fizyczne są rozumiane jako trwała

zmiana dna morskiego, która trwa lub oczekuje się, że będzie trwać przez okres dwóch cykli

gospodarczych (12 lat) lub większej ich liczby. Zakłócenia fizyczne są rozumiane jako zmiana dna

morskiego, która może się cofnąć, jeśli działalność powodująca presję zakłóceń ustanie. W

odniesieniu do określenia powierzchni dna podlegającej zaburzeniu na skutek działalności połowowej

narzędziami wleczonymi dane są zbierane przez ICES.

Tabela VI.36. Monitoring w zakresie parametrów charakteryzujących presje fizyczne na dno morskie

Program

monitoringu

Parametry

Program

monitoringu

straty fizyczne

dna morskiego

Informacje na temat

zabudowy hydrotechnicznej

brzegu w wodach

przejściowych i

przybrzeżnych, w tym

‒ długość opasek

brzegowych,

‒ liczba ostróg (długość

brzegu na jakiej występują i

zasięg w kierunku morza)

‒ zasilanie brzegu,

‒ kotwicowiska

Program

monitoringu

zaburzenia dna

morskiego

‒ dane na temat

intensywności połowowej

dennymi narzędziami

wleczonymi przeliczone na

powierzchnię podlegającą

zaburzeniu (SAR)

Informacje na temat zasięgu

czasowego i przestrzennego

związanego z

‒ pogłębianiem torów

wodnych,

‒ składowaniem urobku z

pogłębiania torów wodnych

i portów,

‒ dragowaniem i innymi

pracami mającymi wpływ na

powierzchniowe osady

Częstotliwość

Dane zbierane

raz na okres

oceny

Obszar

Uwagi

Wody

przybrzeżne i

przejściowe

Dane na temat zmian linii

brzegu (zabudowa

podłużna i poprzeczna,

refulacja) pozyskiwane od

Urzędów Morskich

POM

Informacje na temat

liczby, obszarów i

długości połowów

prowadzonych

narzędziami wleczonymi

po dnie

POM

Dane o wielkości

usuwanego do morza

urobku z pogłębiania

torów wodnych i portów

pozyskiwane od Urzędów

Morskich

denne

‒ informacje na temat

zasięgu czasowego i

przestrzennego prac

związanych z wydobyciem

piasku i żwiru

Poz. 414

POM

Dane o wielkości

wydobywanego kruszywa

gromadzone przez

ministra właściwego do

spraw środowiska

VI.10. Programy monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających

VI.10.1. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w organizmach z

włączeniem organizmów komercyjnych

Program stężenia substancji zanieczyszczających w organizmach z włączeniem organizmów

komercyjnych obejmuje badania ryb pozyskiwanych raz w roku w sezonie letnim z 7 lokalizacji

łowisko władysławowskie, łowisko kołobrzesko-darłowskie, Basen Gdański, Zatoka Pomorska, Zalew

Szczeciński, Zalew Wiślany i pas środkowego Wybrzeża, badania małży pozyskiwanych raz w roku w

sezonie letnim w jednej lokalizacji w rejonie Sopotu oraz badania roślin makrofitobentosowych

pozyskiwanych z 4 lokalizacji: Klif Orłowski, Jama Kuźnicka, Ławica Słupska, Rowy (Rys. VI.28 –

Rys. VI.30). W tkance mięśniowej ryb są analizowane polibromowane difenyloetery,

heksabromocyklododekan, kwas perfluorooktanosulfonowy, kwas perfluorooktanowy, polichlorowane

difenyloetery, organiczne związki cyny, pestycydy chloroorganiczne, rtęć i arsen oraz 137Cs. W

wątrobie ryb są analizowane ołów, kadm, cynk i miedź. W żółci ryb są analizowane metabolity

wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. W tkance mięśniowej małży są analizowane

polibromowane difenyloetery, heksabromocyklododekan, kwas perfluorooktanosulfonowy, kwas

perfluorooktanowy, polichlorowane difenyloetery, organiczne związki cyny, wielopierścieniowe

węglowodory aromatyczne, pestycydy chloroorganiczne, ołów, kadm, rtęć, arsen, cynk i miedź. W

tkankach roślin makrofitobentosowych są analizowane: ołów, kadm, rtęć, arsen, cynk i miedź oraz

137

Cs. Program obejmuje również pomiary analizy arsenu w rybach jako wskaźnika potencjalnego

skażenia, którego źródłem są BŚT. Arsen jest analizowany w tkance mięśniowej ryb z czterech

lokalizacji w obszarach głębokowodnych (Rys. VI.31, Tabela VI.37).

Dane dla dioksyn, furanów i dioksynopodobnych polichlorowanych difenyloeterów są

pozyskiwane z monitoringu dioksyn realizowanego w ramach Krajowego programu badań

kontrolnych dioksyn (PCDD), furanów (PCDF), dioksynopodobnych polichlorowanych bifenyli (dlPCB) i niedioksynopodobnych PCB (ndl-PCB) w żywności pochodzenia zwierzęcego, realizowanego

przez Głównego Inspektora Weterynarii.

Dane w zakresie stężeń 11 wybranych substancji priorytetowych w organizmach w wodach

powierzchniowych według wymagań dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/39/UE z dnia

12 sierpnia 2013 r. zmieniającej dyrektywy 2000/60/WE i 2008/105/WE w zakresie substancji

priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej (pozyskiwanych w jednolitych częściach wód) pochodzą

z monitoringu realizowanego w ramach RDW (Rys. VI.5, Rys. VI.6) wykonywanym w ramach

programu monitoringu wód powierzchniowych na lata 2020‒2025 („Strategiczny Program

Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2020‒2025”), zatwierdzonego przez ministra

właściwego do spraw klimatu w 2020 r., oraz programem wykonawczym wód powierzchniowych na

określony rok badań, zatwierdzanym corocznie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9

października 2019 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód

powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych, przekroczenie wartości dobrego stanu

chemicznego dla substancji syntetycznych i niesyntetycznych oraz substancji priorytetowych w

ramach monitoringu diagnostycznego w matrycy woda lub matrycy biota, przeprowadzonego w roku

n, skutkuje wprowadzeniem tych substancji do monitoringu operacyjnego w roku n+2.

a)

b)

Rys. VI.28.

Sieć stacji monitoringowych dla elementów substancje szkodliwe – metale w polskich obszarach

morskich z uwzględnieniem przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w

latach 2022–2025 (b)

a)

b)

Rys. VI.29.

Sieć stacji monitoringowych dla elementów substancje szkodliwe – trwałe zanieczyszczenia

organiczne w polskich obszarach morskich z uwzględnieniem przypisania do obszarów oceny w

latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b)

a)

b)

Rys. VI.30.

Sieć stacji monitoringowych dla elementów radionuklidy w polskich obszarach morskich z

uwzględnieniem przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–

2025 (b)

Rys. VI.31.

Poz. 414

Lokalizacja stacji pobierania próbek osadów dennych do badań arsenu, iperytu siarkowego i

wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych i obszarów pozyskania ryb do badań

arsenu (lokalizacja obszarów zatopienia broni chemicznej na podstawie projektu CHEMSEA,

lokalizacja zatopienia wraków na podstawie http://divingbaltic.pl/ - t/s Franken (18° 57’ 58,90",

54° 32’ 18,60"), s/s Stuttgart (18° 36’ "E, 54° 33’ "N))

Heksabromocyklododekan

(HBCDD)

Polibromowane difenyloetery

(6 PBDE: 28, 47, 99, 100, 153,

154)

Wskaźnik/parametr

C8,

C9

C8

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

C8

C8,

C9

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

miękka)

Cecha

Matryca

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników

15 osobników

storni

10–15 osobników

okonia

10–15 osobników

storni

12–15 osobników

śledzia

10–15 osobników

storni

10–15 osobników

okonia

15 osobników

storni

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników

(min. 80g)

12–15 osobników

śledzia

Ilość próbek

dla jednej

lokalizacji

1) rejon Sopot;

7) pas środkowego

Wybrzeża;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

1) rejon Sopot;

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

7) pas środkowego

Wybrzeża;

Obszar poboru próbek

raz w roku

sierpień–

wrzesień

raz w roku

sierpień–

wrzesień

Częstotliwość

badań

Uwagi

104

Tabela VI.37. Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w rybach i innych organizmach w zakresie wskaźników (cech): C8 – substancje zanieczyszczające

i efekty zanieczyszczeń oraz C9 – substancje szkodliwe w rybach i owocach morza

C8

C8,

C9

C8,

C9

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

Dioksyny, furany i

dioksynopodobne PCB

Organiczne związki cyny

(TBT, MBT, DBT, TPhT)

Cecha

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

miękka)

Matryca

Kwas perfluorooktanosulfonowy,

Kwas perfluorooktanowy

(PFOS)

Wskaźnik/parametr

15 osobników

storni

7) pas środkowego

Wybrzeża;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

10–15 osobników

okonia

12–15 osobników

śledzia

10–15 osobników

storni

województwa: pomorskie i

zachodniopomorskie

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

różne gatunki ryb

7) pas środkowego

Wybrzeża;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

10–15 osobników

okonia

15 osobników

storni

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

Obszar poboru próbek

10–15 osobników

storni

12–15 osobników

śledzia

Ilość próbek

dla jednej

lokalizacji

(min. 80g)

raz w roku

sierpień–

wrzesień

raz w roku

sierpień–

wrzesień

Częstotliwość

badań

105

Dane są pozyskiwane z monitoringu

dioksyn w ramach Krajowego

programu badań kontrolnych dioksyn,

furanów, polichlorowanych bifenyli w

żywności pochodzenia zwierzęcego,

którego realizację nadzoruje Główny

Inspektor Weterynarii (konieczne jest

wskazanie współrzędnych

geograficznych miejsc odłowu ryb)

Uwagi

Ryby

(żółć)*

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

Metabolity wielopierścieniowych

węglowodorów aromatycznych

(WWA – 2 metabolity: 1hydroksypiren,

1-hydroksyfenantren)

Pestycydy chloroorganiczne

(DDT i jego metabolity, HCH,

HCB, endosulfan)

C8,

C9

C8

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

miękka)

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

miękka)

Cecha

Matryca

Wielopierścieniowe

węglowodory aromatyczne

(6 WWA: fluoranten,

benzo(b)fluoranten,

benzo(k)fluoranten,

benzo(a)piren,

benzo(g,h,i)perylen,

indeno(1,2,3-c,d)piren)

Wskaźnik/parametr

12–15 osobników

śledzia

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

7) pas środkowego

wybrzeża;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

1 próbka

zintegrowana z

10–15 osobników

śledzia

1 próbka

zintegrowana z

10–15 osobników

storni

1 próbka

zintegrowana z

10–15 osobników

okonia

1 próbka

zintegrowana z 15

osobników storni

1) rejon Sopotu;

Obszar poboru próbek

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników (min.

80g m.m)

Ilość próbek

dla jednej

lokalizacji

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników (min.

80g)

raz w roku

sierpień–

wrzesień

raz w roku

sierpień–

wrzesień

raz w roku

sierpień‒

wrzesień

Częstotliwość

badań

Uwagi

106

Metale

kadm (Cd), ołów (Pb), rtęć (Hg),

arsen (As)

Polichlorowane bifenyle

(7 PCBs: 28, 52, 101, 118, 153,

138, 180)

Wskaźnik/parametr

C8,

C9

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

C8,

C9

C8

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

miękka)

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

miękka)

Ryby

(Hg, As ‒

tkanka

mięśniowa;

Cd i Pb ‒

Cecha

Matryca

12–15 osobników

śledzia

7) pas środkowego

Wybrzeża;

15 osobników

storni

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników (min.

80g)

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

1) rejon Sopotu;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

1) rejon Sopotu;

10–15 osobników

okonia

10–15 osobników

storni

12–15 osobników

śledzia

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników (min.

80g)

7) pas środkowego

Wybrzeża;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

10–15 osobników

okonia

15 osobników

storni

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

Obszar poboru próbek

Ilość próbek

dla jednej

lokalizacji

10–15 osobników

storni

raz w roku

sierpień–

wrzesień

raz w roku –

pobór próbek

sierpień–

wrzesień

Częstotliwość

badań

– 108 –

107

Arsen jest analizowany w próbkach z

lokalizacji 1‒4

Uwagi

Cs

Metale

miedź (Cu), cynk (Zn),

Wskaźnik/parametr

C8

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

C8

Ryby

(wątroba)

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

miękka)

C8

Cecha

Małże

Mytilus

trossulus

(tkanka

miękka)

wątroba)

Matryca

Basen Gdański;

Zatoka Pomorska;

Zalew Szczeciński;

Zalew Wiślany;

1) rejon Sopotu;

1) Zalew Szczeciński;

2) Zalew Wiślany;

Próbki

zintegrowane w

ramach gatunku

(okoń)

7) pas środkowego

Wybrzeża;

1) łowisko

władysławowskie;

2) łowisko

kołobrzeskodarłowskie;

3) Basen Gdański;

4) Zatoka Pomorska;

5) Zalew Szczeciński;

6) Zalew Wiślany;

1) rejon Sopotu;

7) pas środkowego

Wybrzeża;

3)

4)

5)

6)

Obszar poboru próbek

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników

15 osobników

storni

10–15 osobników

storni

10–15 osobników

okonia

12–15 osobników

śledzia

15 osobników

storni

1 próbka

zintegrowana z

kilkudziesięciu

osobników (min.

80g)

Ilość próbek

dla jednej

lokalizacji

10–15 osobników

storni

10–15 osobników

okonia

raz w roku

sierpień–

wrzesień

raz w roku

sierpień–

wrzesień

Częstotliwość

badań

Parametry wspomagające

Uwagi

108

Cs

Wskaźnik/parametr

Cecha

C8

Matryca

Ryby

(tkanka

mięśniowa)

Próbki

zintegrowane w

ramach gatunków

(śledź, stornia,

dorsz, szprot)

Ilość próbek

dla jednej

lokalizacji

Częstotliwość

badań

raz w roku

sierpień–

wrzesień

Obszar poboru próbek

1) Basen Gdański;

2) Wschodni Basen

Gotlandzki;

3) Basen

Bornholmski;

– 110 –

109

Dane są pozyskiwane z Państwowej

Agencji Atomistyki

Uwagi

Tabela VI.38. Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w roślinach makrofitobentosowych

Wskaźnik/

parametr

Metale

kadm (Cd), ołów

(Pb), rtęć (Hg),

nikiel (Ni),

miedź (Cu) i

cynk (Zn)

137

Cs

Matryca

Rośliny

makrofitobentosowe

Ilość próbek

1–7 próbek Polysiphonia

fucoides, Furcellaria

lumbricalis

lub

innych gatunków

1–3 próbek

Stuckenia spp., Chara

baltica

lub innych gatunków

Rośliny

makrofitobentosowe

1–7 próbek Polysiphonia

fucoides, Furcellaria

lumbricalis

lub

innych gatunków

1–3 próbek

Stuckenia spp., Chara

baltica

lub innych gatunków

Obszar

badań

1) Klif

Orłowski;

Częstotliwość

badań

Uwagi

2) Rowy;

3) Ławica

Słupska;

raz/rok

4) Jama

Kuźnicka;

1) Klif

Orłowski;

2) Rowy;

3) Ławica

Słupska;

raz/rok

4) Jama

Kuźnicka;

VI.10.2. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w osadach

Program monitoringu stężenia substancji zanieczyszczających w osadach obejmuje analizy

pestycydów chloroorganicznych, polichlorowanych bifenyli, wielopierścieniowych węglowodorów

aromatycznych, kadmu, ołowiu, rtęci, glinu, arsenu, miedzi, cynku, organicznych związków cyny i

iperytu siarkowego w stratyfikowanych osadach dennych pobieranych raz na 6 lat w czterech

lokalizacjach: Głębia Gdańska, Głębia Bornholmska, wschodni Basen Gotlandzki, Basen

Bornholmski, pobieranych raz na 3 lata w 2 lokalizacjach Zalew Wiślany i Zalew Szczeciński (Rys.

VI.28, Rys. VI.29).

Program obejmuje również pomiary analizy arsenu i iperytu siarkowego jako wskaźników

potencjalnego skażenia, którego źródłem są bojowe środki trujące, oraz wielopierścieniowych

węglowodorów aromatycznych jako wskaźników skażenia produktami ropopochodnymi, których

źródłem jest paliwo z zatopionych wraków. Arsen i iperyt siarkowy są analizowane w próbkach

osadów dennych z sześciu lokalizacji znajdujących się w obszarach morza otwartego i Zatoce

Gdańskiej. Monitoring wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych obejmuje analizy próbek

osadów dennych z pięciu lokalizacji w Zatoce Puckiej i Zatoce Gdańskiej. (Tabela VI.39, Rys. VI.31).

Próbki do badań są pobierane raz na rok.

Dane w zakresie stężeń izotopów promieniotwórczych: 137Cs, 90Sr i 238Pu, 239+240Pu w

stratyfikowanych osadach dennych pochodzą z monitoringu nadzorowanego przez Państwową

Agencję Atomistyki (Rys. VI.30).

Tabela VI.39. Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w osadach

Wskaźnik/parametr

Matryca

Ilość

próbek

Pestycydy

chloroorganiczne

(DDT i jego

metabolity, HCH,

HCB)

Stratyfikowany

osad denny

8

warstw

Polichlorowane

bifenyle

(7 PCBs: 28, 52, 101,

118, 153, 138, 180)

Stratyfikowany

osad denny

8

warstw

Obszar badań

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski,

KW* – Zalew

Wiślany, GJ* –

Zalew

Szczeciński

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski,

KW* – Zalew

Wiślany, GJ* –

Zalew

Szczeciński

Częstotliwość

poborów

Uwagi

raz na 6 lat

Wskaźnik/parametr

Wielopierścieniowe

węglowodory

aromatyczne

(6 WWA: fluoranten,

benzo(b)fluoranten,

benzo(k)fluoranten,

benzo(a)piren,

benzo(g,h,i)perylen,

indeno(1,2,3-c,d)piren)

– 113 –

Matryca

Stratyfikowany

osad denny

Wielopierścieniowe

węglowodory

aromatyczne

(6 WWA: fluoranten,

benzo(b)fluoranten,

benzo(k)fluoranten,

benzo(a)piren,

benzo(g,h,i)perylen,

indeno(1,2,3-c,d)piren)

Osad denny

Metale

kadm (Cd),

ołów (Pb), rtęć (Hg),

glin (Al)

Stratyfikowany

osad denny

Metale

arsen (As)

Ilość

próbek

8

warstw

Obszar badań

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski,

KW* – Zalew

Wiślany, GJ* –

Zalew

Szczeciński

Poz. 414

Częstotliwość

poborów

raz na 6 lat

P110 i P116 –

Zatoka Gdańska

Osad denny

-

8

warstw

-

ZP_1, ZP_2,

ZP_3

– Zatoka Pucka

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski,

KW* – Zalew

Wiślany, GJ* –

Zalew

Szczeciński

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski,

P110 i P116 –

Zatoka Gdańska,

ZP_1, ZP_2,

ZP_3

– Zatoka Pucka

Uwagi

raz na rok

W 2020 r. osad

stratyfikowany,

pozostałe lata

warstwa

powierzchniowa

raz na 6 lat

raz na rok

W 2020 r. osad

stratyfikowany,

pozostałe lata

warstwa

powierzchniowa

Wskaźnik/parametr

Matryca

Ilość

próbek

Metale

miedź (Cu) i cynk (Zn)

Stratyfikowany

osad denny

8

warstw

Organiczne związki

cyny

(TBT)

Stratyfikowany

osad denny

8

warstw

Iperyt siarkowy i

pochodne

(gaz musztardowy)

137

Cs

Osad denny

Stratyfikowany

osad denny

-

12

warstw

Obszar badań

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski,

KW* – Zalew

Wiślany, GJ* –

Zalew

Szczeciński

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – basen

Bornholmski,

KW* – Zalew

Wiślany, GJ* –

Zalew

Szczeciński

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – basen

Bornholmski,

P110 i P116 –

Basen Gdański

P110 i P116 –

Zatoka Gdańska,

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Bornholmska,

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski

Poz. 414

Częstotliwość

poborów

Uwagi

raz na 6 lat

Parametry

wspomagające

raz na 6 lat

raz na rok

W 2020 r. osad

stratyfikowany,

pozostałe lata

warstwa

powierzchniowa

raz na rok

Dane

pozyskiwane z

Państwowej

Agencji

Atomistyki

Wskaźnik/parametr

Matryca

Ilość

próbek

Obszar badań

Poz. 414

Częstotliwość

poborów

P110 i P116 –

Zatoka Gdańska,

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Niestratyfikowany

1

90

Sr

Bornholmska,

raz na rok

osad denny

próbka

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski

P110 i P116 –

Zatoka Gdańska,

P1 – Głębia

Gdańska, P5C –

Głębia

Stratyfikowany

12

238

Pu, 239+240Pu

Bornholmska,

raz na 3 lata

osad denny

warstw

P140 – wschodni

Basen

Gotlandzki,

P39Z – Basen

Bornholmski

*Częstość poboru osadów w obszarach wód przejściowych zwiększona do raz na 3 lata.

Uwagi

Dane

pozyskiwane z

Państwowej

Agencji

Atomistyki

Dane

pozyskiwane z

Państwowej

Agencji

Atomistyki

VI.10.3. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w wodzie

Program monitoringu stężenia substancji zanieczyszczających w wodzie obejmuje analizy 137Cs

w 90Sr w próbkach wody morskiej pobieranych raz w roku na 17 stacjach pomiarowych z powierzchni

i przy dnie oraz z poziomów co 20 m na 5 stacjach pomiarowych (Rys. VI.30) oraz analizy

farmaceutyków: diklofenaku i 17 ‒ alfa etynyloestradiolu w próbkach powierzchniowej wody

morskiej, pobieranych raz w roku na 9 stacjach pomiarowych (Rys. VI.32). Dane w zakresie stężeń

izotopów promieniotwórczych: 40K i 3H w wodzie morskiej pochodzą z monitoringu nadzorowanego

przez Państwową Agencję Atomistyki. Dane w zakresie specyficznych zanieczyszczeń syntetycznych

i niesyntetycznych (Tabela V.7) i substancji priorytetowych (Tabela V.7) pochodzą z monitoringu

realizowanego w ramach RDW (Rys. VI.5, Rys. VI.6), wykonywanego w ramach programu

monitoringu wód powierzchniowych na lata 2020‒2025 („Strategiczny Program Państwowego

Monitoringu Środowiska na lata 2020‒2025”), zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw

klimatu w 2020 r., oraz programem wykonawczym wód powierzchniowych na określony rok badań,

zatwierdzanym corocznie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Zgodnie z

rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9 października 2019 r.

w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i

jednolitych części wód podziemnych, przekroczenie wartości dobrego stanu chemicznego dla

substancji syntetycznych i niesyntetycznych oraz substancji priorytetowych w ramach monitoringu

diagnostycznego w matrycy woda lub matrycy biota, przeprowadzonego w roku n, skutkuje

wprowadzeniem tych substancji do monitoringu operacyjnego w roku n+2.

a)

b)

Rys. VI.32.

Sieć stacji monitoringowych dla elementów substancje szkodliwe ‒ farmaceutyki w polskich

obszarach morskich w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b), z uwzględnieniem

przypisania do obszarów zgodnych ze Strategią Monitoringu i Ocen HELCOM

Tabela VI.40. Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w wodzie morskiej

Wskaźnik/parametr

Matryca

Ilość próbek

Cs

Woda morska

(powierzchniowa,

przydenna i na

wybranych stacjach

co 20 m wzdłuż

profili pionowych

17 stacji

Sr

Woda morska

(powierzchniowa,

przydenna i na

wybranych stacjach

co 20 m wzdłuż

profili pionowych

17 stacji

137

90

K

Woda morska

(powierzchniowa i

przydenna i na

wybranych

stacjach)

H

Woda morska

(powierzchniowa i

przydenna i na

wybranych

stacjach)

6 stacji

Farmaceutyki

diklofenak

17-alfa

etynyloestradiol

Woda morska

(powierzchniowa)

9 stacji

Woda morska

obszary wód

przybrzeżnych

i

przejściowych

woda morska

obszary wód

przybrzeżnych

i

przejściowych

40

3

Specyficzne

zanieczyszczenia

syntetyczne i

niesyntetyczne

wymienione

w Tabeli V.7

Substancje

priorytetowe

wymienione w

Tabeli V.7

6 stacji

Obszar

badań

POM

(stacje

ZN4, P110,

Ł7, P16,

M3, K6,

SW3, B13,

B15, P39Z,

P5C, P3,

P2, P140,

P1, P116,

ZN2)

POM

(stacje

ZN4, P110,

Ł7, P16,

M3, K6,

SW3, B13,

B15, P39Z,

P5C, P3,

P2, P140,

P1, P116,

ZN2)

POM

(stacje

P110,

P116, P1,

P5C, P140,

P39Z)

POM

(stacje

P110,

P116, P1,

P5C, P140,

P39Z)

POM

(stacje: Ł7,

P16, K6,

SW3, P5C,

P140, P1,

P104, ZN2)

Częstotliwość

badań

Uwagi

raz na rok

Dane są

pozyskiwane z

Państwowej

Agencji

Atomistyki

raz na rok

Dane są

pozyskiwane z

Państwowej

Agencji

Atomistyki

raz na rok

Dane są

pozyskiwane z

monitoringu

realizowanego

w ramach

RDW

Dane są

pozyskiwane z

monitoringu

realizowanego

w ramach

RDW

VI.10.4. Program monitoringu zanieczyszczeń o charakterze nagłym, w tym rozlewów

olejowych

Parametrem charakteryzującym rozlewy olejowe jest średnia roczna objętość rozlewu wyrażona

w m3 w określonym obszarze oceny. Dane dla tego parametru są pozyskiwane z obserwacji lotniczych

– monitoringu realizowanego przez Morski Oddział Straży Granicznej. Dane dotyczące rozlewów

olejowych pozyskiwane podczas inspekcji wykonywanych przez urzędy morskie są również

raportowane corocznie do HELCOM. Dane są pozyskiwane z ocen HELCOM przeprowadzanych w

ramach wskaźnika HELCOM Core Indicator: Operational oil spills from ship (https://helcom.fi/balticsea-trends/indicators/).

VI.11. Programy monitoringu odpadów morskich

VI.11.1. Program monitoringu odpadów morskich – charakterystyka, liczebność/objętość na

brzegu, w wodzie powierzchniowej, na dnie

W ramach programu odpady morskie – charakterystyka, liczebność/objętość na brzegu, w

wodzie powierzchniowej, na dnie jest prowadzony monitoring liczby i rodzaju odpadów

gromadzonych na brzegu, pływających na powierzchni wody oraz zdeponowanych na dnie.

Monitorowanie odpadów na brzegu obejmuje zliczanie wszystkich rodzajów odpadów (zgodnie z

aktualnym wykazem odpadów uzgodnionym na forum grupy zadaniowej Komisji Europejskiej do

spraw odpadów – Task Group on Marine Litter – TG ML) i zakwalifikowaniu ich do jednej z 7

kategorii (plastik, guma, papier i karton, szkło i ceramika, drewno, metal, materiały i tekstylia) lub do

grupy odpadów innych, występujących na 15 odcinkach o długości 1 km wzdłuż polskiego wybrzeża.

Monitoring jest prowadzony 4 razy w roku, w sezonie wiosennym, letnim, jesiennym i zimowym.

Monitoring odpadów pływających na powierzchni wody realizowany jest 4 razy w roku w

trakcie rejsów, podczas których są prowadzone obserwacje na 4 stacjach w obszarze pełnomorskim

oraz dwóch lokalizacjach znajdujących się na przedpolu ujścia Wisły i Odry.

Odpady zdeponowane na dnie są monitorowane przez MIR‒PIB. Dane te są pozyskiwane

podczas rejsów na r/v Baltica, realizowanych w ramach Wieloletniego Programu Zbierania Danych

Rybackich prowadzonego przez MIR‒PIB.

a)

b)

Rys. VI.33.

Sieć stacji monitoringowych odpadów morskich w polskich obszarach morskich w latach 2020–

2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b), z uwzględnieniem przypisania do obszarów zgodnych ze

Strategią Monitoringu i Ocen HELCOM

Tabela VI.41. Monitoring parametrów w zakresie odpadów na linii brzegu

Wskaźnik/

parametr

Liczba i rodzaj

odpadów

gromadzonych

na brzegu

Kategorie odpadów

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

Plastik/materiały polimerowe

Guma

Materiały i tekstylia

Szkło i ceramika

Papier/karton

Drewno

Metal

Inne

Obszar

badań

15

odcinków

o długości

1 km

(Tabela

VI.42)

Częstotliwość badań

Etap I – w kwietniu (1 – 30. IV)

Etap II – na przełomie czerwca i

lipca (15. VI – 15. VII)

Etap III – na przełomie września i

października (15. IX – 15. X)

Etap IV – na przełomie grudnia i

stycznia (15. XII – 15. I)

Tabela VI.42. Wykaz odcinków do prowadzenia monitoringu odpadów gromadzonych na linii brzegu

Lp.

Nazwa odcinka

1

Świnoujście

2

Dziwnów

3

Trzebiatów

4

Kołobrzeg

5

Mielno

6

Darłowo

7

Ustka

Współrzędne końca

zachodniego

Współrzędne końca

wschodniego

53° 55' 18.9" N;

14° 15' 51.9" E

54° 01’ 22.71" N;

14° 43’ 58.43" E

54° 08' 48.4" N;

15° 17' 10.9" E

54° 12’ 0.96" N;

15° 40’ 20.81" E

54° 15’ 45.58" N;

16° 03’ 13.27" E

54° 23’ 27.14" N;

16° 19’ 25.33" E

54° 36’ 19.91" N;

53° 55' 18.9" N;

14° 15' 51.9" E

54° 01’ 22.71" N;

14° 43’ 58.43" E

54° 08' 48.4" N;

15° 17' 10.9" E

54° 12’ 0.96" N;

15° 40’ 20.81" E

54° 15' 58.4" N;

16° 04' 04.8" E

54° 24’ 19.41" N;

16° 20’ 30.67" E

54° 36’ 19.91" N;

Typ plaży

miejska

wiejska

miejska

wiejska

Lp.

Nazwa odcinka

8

Smołdzino

9

Choczewo

10

Hel I

11

Hel II

12

Gdynia

13

Gdańsk

14

Stegna

15

Krynica Morska

Współrzędne końca

zachodniego

16° 55’ 55.80" E

54° 45’ 32.11" N;

17° 29’ 29.74" E

54° 48’ 41.98" N;

17° 50’ 9.42" E

54° 40’ 35.46" N;

18° 44’ 11.67" E

54° 37’ 19.18" N;

18° 46’ 39.30" E

54° 34’ 21.64" N;

18° 32’ 50.80" E

54° 21’ 12.02" N;

18° 50’ 28.91" E

54° 20’ 36.09" N;

18° 59’ 29.81" E

54° 26’ 25.08" N;

19° 36’ 15.82" E

Poz. 414

Współrzędne końca

wschodniego

16° 55’ 55.80" E

54° 45’ 32.11" N;

17° 29’ 29.74" E

54° 48’ 51.67" N;

17° 51’ 2.39" E

54° 40’ 12.82" N;

18° 44’ 52.87" E

54° 37’ 48.61" N;

18° 46’ 15.96" E

54° 33’ 50.48" N;

18° 33’ 1.89" E

54° 21’ 1.49" N;

18° 51’ 20.96" E

54° 20’ 35.75" N;

19° 00’ 25.11" E

54° 26’ 25.08" N;

19° 36’ 15.82" E

Typ plaży

wiejska

miejska

wiejska

Tabela VI.43. Lokalizacja stacji monitorowania odpadów pływających na powierzchni wody

Nazwa stacji

Współrzędne geograficzne

N

P110

54° 30,00’

P1

54° 50,00’

P140

55° 33,30’

P5C

55° 13,02’

Stacja na przedpolu Wisły (Zatoka Gdańska)

Stacja na przedpolu Odry (Zatoka Pomorska)

Głębokość

[m]

72

109

89

E

19° 06,80’

19° 20,00’

18° 24,00’

16° 02,43’

VI.11.2. Program monitoringu mikrocząstek – liczebność lub objętość w wodzie morskiej, w

osadach dennych

Badania mikrocząstek prowadzone w ramach programu mikrocząstki – liczebność lub objętość

w wodzie morskiej, w osadach dennych obejmują analizy mikroskopowe próbek wody morskiej i

osadów dennych pobranych raz w roku w ośmiu lokalizacjach: czterech pełnomorskich (Basen

Bornholmski, wschodni Basen Gotlandzki, Basen Gdański), dwóch obszarach zalewów (Zalewu

Szczecińskiego i Zalewu Wiślanego) oraz rejonach ujścia Wisły i Odry, mających na celu określenie

liczebności mikrocząstek z uwzględnieniem podziału na dwie kategorie: plastik i materiały inne.

Tabela VI.44. Lokalizacja stacji monitorowania mikrocząstek w wodzie morskiej i osadach dennych

Nazwa stacji

Matryca

P110

P1

P140

P5C

GJ*

KW*

ZN2 i ZN2’

SW3 i SW3’

woda i osady

woda

Częstotliwość

raz na rok

raz na 3 lata*

raz na rok

* W latach pobierania próbek osadów do analiz substancji niebezpiecznych z wyłączeniem 2020 r., w którym próbki zostaną

pobrane.

VI.12. Programy monitoringu dźwięku w wodzie

W POM są realizowane dwa programy monitoringu dźwięku w wodzie: program monitoringu

antropogenicznego dźwięku impulsowego oraz program antropogenicznego ciągłego dźwięku o

niskiej częstotliwości.

VI.12.1. Program monitoringu antropogenicznego dźwięku impulsowego

W ramach monitorowania dźwięków impulsowych, rejestracja zdarzeń obejmuje informacje o

źródłach dźwięków impulsowych związanych z badaniami sejsmicznymi techniką refleksyjną,

eksplozjami, palowaniem oraz sonarami, działającymi w badanych częstotliwościach oraz

urządzeniami płoszącymi. W przypadku eksplozji monitoring jest wykonywany w oparciu o

informacje o działaniach w zakresie bezpieczeństwa i obronności, polegających na detonacji ładunków

wybuchowych na siedmiu poligonach wojskowych (P-9, P-10, P-20, P-21, P-32, P-33, P-34). Na

poziomie UE określono progi, powyżej których oddziaływanie dźwięków impulsowych jest uważane

za szkodliwe i dla których dźwięki powinny być rejestrowane.

Tabela VI.45. Monitoring parametrów w zakresie antropogenicznego dźwięku impulsowego

Wskaźnik/parametr

Obszar badań

rozkład/zasięg przestrzenny, czas

trwania emisji dźwięku impulsowego,

poziom dźwięku impulsowego

kwadraty polskiego

sektora Morza

Bałtyckiego

Częstotliwość badań

pozyskiwanie danych odnośnie

występowania dźwięków

impulsowych, z dostępnych źródeł

(raz na rok)

Uwagi

Tabela VI.46. Proponowane progi wartości minimalnych dla poszczególnych źródeł hałasu, stanowiących

podstawę do zaraportowania danych dotyczących dźwięku impulsowego

Źródła emisji hałasu

Obszary badane

(pulse-blocks)

Minimalne progi hałasu podwodnego

raportowanie wszystkich zdarzeń

spełniających warunek: mTNTeq > 8g

raportowanie wszystkich zdarzeń

Badania sejsmiczne techniką refleksyjną

spełniających warunek: SLz-p > 209 dB re 1

µPa m

raportowanie wszystkich zdarzeń

wszystkie kwadraty

Sonary niskich i średnich częstotliwości

spełniających warunek: SL > 176 dB re 1

podane w Tabeli VI.47

µPa m

raportowanie wszystkich zdarzeń

Urządzenia płoszące

spełniających warunek: SL > 176 dB re 1

µPa m

raportowanie wszystkich zdarzeń

Inne źródła dźwięków impulsowych

spełniających warunek: SLE > 186 dB re 1

µPa² m² s

SL – poziom źródła (ang. Sound Level)

SLE – poziom źródła energii (ang. Energy Sound Level)

SLz-p − poziom źródła od zera do jego szczytowej wartości (ang. Zero to Peak Source Level)

Eksplozje

Tabela VI.47. Podział polskiego sektora Morza Bałtyckiego na kwadraty (pulse-blocks), dla parametru

dotyczącego rozkładu/zasięgu przestrzennego, czasu trwania emisji dźwięku impulsowego,

poziomu dźwięku impulsowego

Bloki

(pulse-blocks)

Długość geograficzna

Szerokość geograficzna

Kwadrat G01

14,0-15,0

53,5-54,0

Kwadrat G02

14,0-15,0

54,0-54,5

Kwadrat G03

14,0-15,0

54,5-55,0

Kwadrat H02

15,0-16,0

54,0-54,5

Kwadrat H03

15,0-16,0

54,5-55,0

Kwadrat H04

15,0-16,0

55,5-56,0

Kwadrat I02

16,0-17,0

54,0-54,5

Kwadrat I03

16,0-17,0

54,5-55,0

Kwadrat I04

16,0-17,0

55,5-56,0

Kwadrat J03

17,0-18,0

54,5-55,0

Kwadrat J04

17,0-18,0

55,0-55,5

Kwadrat K02

18,0-19,0

54,0-54,5

Kwadrat K03

18,0-19,0

54,5-55,0

Kwadrat K04

18,0-19,0

55,0-55,5

Kwadrat K05

18,0-19,0

55,5-56,0

Kwadrat L02

19,0-20,0

54,0-54,5

Kwadrat L03

19,0-20,0

54,5-55,0

Kwadrat L04

19,0-20,0

55,0-55,5

Kwadrat L05

19,0-20,0

55,5-56,0

VI.12.2. Program monitoringu antropogenicznego ciągłego dźwięku o niskiej częstotliwości

Monitoring dźwięków podwodnych w zakresie programu antropogenicznego dźwięku

impulsowego i programu antropogenicznego ciągłego dźwięku o niskiej częstotliwości jest

realizowany w POM.

W odniesieniu do dźwięków ciągłych rozmieszczenie poszczególnych przyrządów

pomiarowych zaplanowano w taki sposób, aby uzyskać charakterystyki dźwięków ciągłych dla

poszczególnych obszarów oceny: Basen Bornholmski, wschodni Basen Gotlandzki, Basen Gdański

oraz obszar polskich wód przybrzeżnych Basenu Gdańskiego. Rejestracja poziomu ciśnienia

akustycznego (SPL) ciągłego dźwięku o niskiej częstotliwości odbywa się dla zakresów pasm

częstotliwości 63 Hz, 125 Hz oraz 2000 Hz w paśmie 1/3 oktawy, w odniesieniu do 1 µPa, zgodnie z

wytycznymi (HELCOM Guidelines for monitoring continuous noise).

a)

b)

Rys. VI.34.

Sieć stacji monitoringowych antropogenicznego dźwięku ciągłego o niskiej częstotliwości w

polskich obszarach morskich w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b), z

uwzględnieniem przypisania do obszarów zgodnych ze Strategią Monitoringu i Ocen HELCOM

Tabela VI.48. Monitoring parametrów w zakresie antropogenicznego ciągłego dźwięku o niskiej częstotliwości

Wskaźnik/parametr

rozkład/zasięg przestrzenny,

poziom dźwięku ciągłego

Obszar badań

określone stacje

pomiarowe w

POM

Częstotliwość badań

pomiar ciągły, dla zakresów pasm częstotliwości

63 Hz, 125 Hz oraz 2000 Hz w paśmie 1/3

oktawy, częstotliwość próbkowania 48 kHz

Uwagi

Tabela VI.49. Lokalizacja stacji pomiarowych (hydrofonów) w celu monitoringu dźwięku ciągłego

Nazwa stacji

Współrzędne geograficzne

Głębokość

[m]

Stacja_1

N

54.7699

E

16.2166

Stacja_2

54.9083

17.5834

28

Stacja_3

54.6699

18.9045

84

Stacja_4

54.5212

18.7575

32

Stacja_5

53.9833

14.2780

12

Stacja_6

54.8112

17.7115

M.P. 2021 poz. 414 inForce

Załącznik 1. Metodyki referencyjne dla poszczególnych wskaźników lub warunki Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich Open official source

Załącznik 1. Metodyki referencyjne dla poszczególnych wskaźników lub warunki

zapewnienia jakości pomiarów

Lp.

1.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Elementy biologiczne

1.1

Fitoplankton

Obliczeniowa Utermöhla

(sedymentacyjna,

mikroskopowa, ilościowa i

jakościowa)

1.2

Chlorofil a

Spektrofotometryczna

1.3

Zooplankton

Mikroskopowa;

Obliczeniowa ilościowa i

jakościowa

1.4

Makroglony i rośliny

okrytozalążkowe

Obliczeniowa ilościowa

i jakościowa

1.5

Makrobezkręgowce

bentosowe

Mikroskopowa;

Obliczeniowa ilościowa

i jakościowa

1.6

Ichtiofauna

Sieci stawne o różnych

rodzajach oczek oraz

narzędzia ciągnione

Metodyka

Przewodnik metodyczny do badań

terenowych i analiz laboratoryjnych

fitoplanktonu w wodach

przejściowych i przybrzeżnych;

GIOŚ 2010 lub jego aktualizacja2)

www.gios.gov.pl

HELCOM

https://helcom.fi/media/documents/

Water-column-habitatsPhytoplankton-speciescomposition-abundance-andbiomass.pdf lub jego aktualizacja2)

HELCOM „Przewodnik do

prowadzenia monitoringu chlorofilu

a”

http://www.helcom.fi/media/public

ations/Guidelines-for-measuringchlorophyll-a.pdf lub jego

aktualizacja2)

HELCOM Guidelines for

monitoring of mesozooplankton lub

jego aktualizacja

Przewodnik metodyczny do badań

terenowych i analiz laboratoryjnych

flory wodnej w wodach

przejściowych i przybrzeżnych;

GIOŚ 2010 lub jego aktualizacja2)

www.gios.gov.pl

HELCOM Manual for Marine

Monitoring in the COMBINE

Programme of HELCOM, Annexes

to Part C, Annex C-9 lub jego

aktualizacja

Przewodnik metodyczny do badań

terenowych i analiz laboratoryjnych

makrobezkręgowców bentosowych

w wodach przejściowych

i przybrzeżnych; GIOŚ 2010 lub

jego aktualizacja2) www.gios.gov.pl

HELCOM Recommendations and

guidelines for benthic habitat

monitoring in the Baltic Sea lub

jego aktualizacja.

Przewodnik metodyczny do badań

terenowych i analiz laboratoryjnych

ichtiofauny w wodach

przejściowych i przybrzeżnych;

GIOŚ 2014 lub jego aktualizacja2)

www.gios.gov.pl

Guidelines for COASTAL FISH

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

HEL-015

HEL-009

HEL-012

HEL-032

HEL-030

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Poz. 414

Metodyka

monitoring sampling methods of

HELCOM, HELCOM 2015 lub

jego aktualizacja

https://helcom.fi/wpcontent/uploads/2019/08/Guidelines

-for-Coastal-fish-Monitoring-ofHELCOM.pdf

Monitoring Zimujących Ptaków

Morskich. Instrukcja prac

terenowych

http://www.monitoringptakow.gios.

gov.pl/, z dnia 14.11.2019

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

Monitoring Zimujących Ptaków

Wód Przejściowych. Instrukcja prac

terenowych

http://www.monitoringptakow.gios.

gov.pl/, z dnia 14.11.2019

Monitoring Kormorana. Instrukcja

prac terenowych.

http://www.monitoringptakow.gios.

gov.pl/, z dnia 14.11.2019

1.7

Awifauna

Obliczeniowa ilościowa

i jakościowa

Monitoring Rybitwy Czubatej.

Instrukcja prac terenowych

http://www.monitoringptakow.gios.

gov.pl/, z dnia 14.11.2019

HEL-031

Monitoring Produktywności

Bielika. Instrukcja prac

terenowych

http://www.monitoringptakow.gios.

gov.pl/, z dnia 14.11.2019

Monitoring Gatunków Rzadkich.

Instrukcja prac terenowych. Biegus

zmienny

http://www.monitoringptakow.gios.

gov.pl/, z dnia 14.11.2019

1.8

Ssaki morskie – foki

Wetlands International 2015.

Wetlands International. Waterbird

population estimates – Fifth

Edition. http://wpe.wetlands.org/, z

dnia 14.11.2019

Guidelines for seal abundance

monitoring in theHELCOM area

2014 lub jego aktualizacja,

https://helcom.fi/media/documents/

Guidelines-for-Seal-AbundanceMonitoring-HELCOM-2014.pdf

http://morskiesiedliska.gios.gov.pl/i

mages/1364_Foka_szara_OST.pdf

HEL-016,

HEL-017

http://morskiesiedliska.gios.gov.pl/i

mages/1365_Foka_pospolita.pdf

Lp.

1.9

– 128 –

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Ssaki morskie –

morświn

DPD (dni pozytywnej

detekcji)

DPM (minuty

pozytywnej detekcji)

Pasywna detekcja

akustyczna

Zagęszczenie

morświna

Poz. 414

Metodyka

HELCOM Guidelines for

monitoring reproductive status of

seals in the HELCOM area lub jego

aktualizacja.

http://morskiesiedliska.gios.gov.pl/i

mages/1365_Foka_pospolita.pdf

Zaleca się, aby analizy danych

akustycznych były wykonywane za

pomocą oprogramowania

CPOD.exe. Głównej klasyfikacji

zebranych dźwięków dokonuje się

za pomocą klasyfikatora KERNO.

Poprzez ten algorytm

oprogramowanie C-POD

automatycznie identyfikuje kliki

morświnów i umieszcza je w

czterech różnych klasach jakości

(np.: wysokiej lub średniej) na

podstawie prawdopodobieństwa

pochodzenia nagranych dźwięków

od waleni, na przykład morświnów.

Do analizy są wykorzystywane

tylko nagrania zakwalifikowane

jako wysokiej lub średniej jakości

(zgodnie z instrukcją obsługi CPOD). Kolejnym etapem analizy

danych C-POD jest filtrowanie

otrzymanych nagrań przy użyciu

klasyfikatora wtórnego – Hel1 –

algorytmu opracowanego specjalnie

dla Morza Bałtyckiego w celu

ograniczenia liczby fałszywie

pozytywnych detekcji morświnów,

z uwagi na charakterystyczne

warunki akustyczne panujące w

Bałtyku. Dla każdego C-PODa jest

obliczana miesięczna suma: dni

pozytywnej detekcji (DPD) oraz

minut pozytywnej detekcji (DPM)

W oparciu o wartości DPM należy

obliczyć zagęszczenie morświnów

na każdej stacji CPOD w każdym

miesiącu prowadzonego

monitoringu, zgodnie ze wzorem

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

Pasywna detekcja

akustyczna

gdzie

Dm,d – zagęszczenie morświnów

[N/km2]

nm,d – liczba minut pozytywnej

detekcji morświnów [DPM]

ĉ – średnia liczba pozytywnych

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

1.10

Gatunki obce

2.

Elementy hydromorfologiczne

2.1

Warunki

morfologiczne

3.

Wskaźniki fizykochemiczne

Bezpośrednia

Poz. 414

Metodyka

detekcji morświnów, które w

procesie

weryfikacji

zostały

odrzucone jako fałszywe (false

positive detection)

Tm,d – całkowita liczba minut

detekcji [min]

vm – powierzchnia efektywnego

monitorowania (EDA – ang.

effective detection area) [km2]

pc – prawdopodobieństwo detekcji

morświna na urządzeniu C-POD

Guidelines for non-indigenous

species monitoring by extended

Rapid Assessment Survey (eRAS)

lub jego aktualizacja

Gatunki obce w wodach

balastowych

http://jointbwmexemptions.org/ball

ast_water_RA/apex/f?p=104:13

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

HEL-013

HEL-039

Zweryfikowana metoda

monitoringu i oceny

hydromorfologicznej wód

przejściowych i przybrzeżnych

(GIOŚ 2018 lub jej aktualizacja)2)

www.gios.gov.pl

Procedura badawcza2)

3.1

Temperatura wody

Termometria

(pomiar in situ podczas

pobierania próbki)

3.2

Przezroczystość

Widzialność krążka

Secchiego

– wizualna

3.3

Tlen rozpuszczony

Metoda Winklera

Zasolenie

Grawimetryczna

(wagowa),

elektrometryczna,

konduktometryczna

pomiar in situ podczas

pobierania próbki

3.4

HELCOM Guidelines for

determination of salinity and

temperature using CTD

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-determination-ofsalinity-and-temperature-usingCTD.pdf

HELCOM Guidelines for

measuring Secchi depth

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-measuring-Secchidepth.pdf lub jego aktualizacja.2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of dissolved

oxygen

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-dissolvedoxygen.pdf lub jego aktualizacja.2)

HELCOM Guidelines for

determination of salinity and

temperature using CTD

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-determination-ofsalinity-and-temperature-using-

HEL-008

HEL-010

HEL-004

HEL-008

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

3.5

Ogólny węgiel

organiczny

Spektrofotometria w

podczerwieni

3.6

Odczyn pH

Potencjometryczna

3.7

Zawiesina ogólna

Grawimetryczna (wagowa)

3.8

Amoniak

Spektrofotometryczna

3.9

Azotany

Spektrofotometryczna

3.10

Azotyny

Spektrofotometryczna

3.11

Azot całkowity

Spektrofotometryczna

3.12

Fosforany

Spektrofotometryczna

3.13

Fosfor całkowity

Spektrofotometryczna

3.14

Krzemiany

Spektrofotometryczna

3.15

Siarkowodór

Spektrofotometryczna

Poz. 414

Metodyka

CTD.pdf lub jego aktualizacja2)

Procedura badawcza na podstawie

PN-EN 14842)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of pH

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-pH.pdf lub jego

aktualizacja2)

Procedura badawcza na podstawie

PN-EN 8722)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of ammonium

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-ammonium.pdf

lub jego aktualizacja2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of nitrate

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-nitrate.pdf lub

jego aktualizacja2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of nitrite

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-nitrite.pdf lub

jego aktualizacja2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of total nitrogen

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-total-nitrogen.pdf

lub jego aktualizacja2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of phosphate

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-phosphate.pdf lub

jego aktualizacja2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of total

phosphorus

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-totalphosphorus.pdf lub jego

aktualizacja2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of silicate

https://helcom.fi/media/publications

/Guidelines-for-sampling-anddetermination-of-silicate.pdf lub

jego aktualizacja.2)

HELCOM Guidelines for sampling

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

HEL-022

HEL-018

HEL-020

HEL-021

HEL-026

HEL-023

HEL-027

HEL-024

HEL-019

Lp.

3.16

4.

4.1

4.2

4.3

4.4

– 131 –

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Poz. 414

Metodyka

and determination of hydrogen

sulphide

https://portal.helcom.fi/meetings/ST

ATE%20%20CONSERVATION%2052016363/MeetingDocuments/2MA7%20Determination%20of%20hydr

ogen%20sulphide%20%20draft%20monitoring%20guidel

ines.pdf lub jego aktualizacja.2)

HELCOM Guidelines for sampling

and determination of total alkalinity

Stężenie parcjalne

https://helcom.fi/media/publications

Miareczkowa

dwutlenku węgla

/Guidelines-for-sampling-and(pCO2)

determination-of-totalalkalinity.pdf lub jego aktualizacja.

Specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesynytetyczne

Chromatografia cieczowa

(HPLC) z detekcją UV po

Procedura badawcza2)

derywatyzacji DNPH

Aldehyd mrówkowy

Spektrofotometryczna

Procedura badawcza2)

Fotometryczna – testy

Procedura badawcza2)

saszetkowe

Arsen

Optyczna spektrometria

Norma przenosząca normę ISO

emisyjna z plazmą

118852)

wzbudzaną indukcyjnie

Procedura badawcza2)

(ICP-OES)

Absorpcyjna spektrometria PN-EN ISO 155862)

atomowa (AAS) z

atomizacją

Procedura badawcza2)

bezpłomieniową

Absorpcyjna spektrometria Norma przenosząca normę ISO

119692)

atomowa (AAS) z

generacją wodorków

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

Spektrometria mas z

17294-22)

plazmą wzbudzaną

indukcyjnie (ICP-MS)

Procedura badawcza2)

Optyczna spektrometria

Norma przenosząca normę ISO

emisyjna z plazmą

118852)

wzbudzaną indukcyjnie

Procedura badawcza2)

(ICP-OES)

Norma przenosząca normę ISO

Spektrometria mas z

17294-22)

Bar

plazmą wzbudzaną

indukcyjnie (ICP-MS)

Procedura badawcza2)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

Procedura badawcza2)

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

Norma przenosząca normę ISO

emisyjna z plazmą

11885

wzbudzaną indukcyjnie

Procedura badawcza

(ICP-OES)

Bor

Norma przenosząca normę ISO

Spektrometria mas z

17294-22)

plazmą wzbudzaną

indukcyjnie (ICP-MS)

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

HEL-025

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Spektrofotometryczna

4.5

4.6

4.7

4.8

Chrom

sześciowartościowy

Chrom ogólny (suma

Cr+3 i Cr+6)

Cynk

Miedź

Chromatografia jonowa

(IC)

Analiza przepływowa

Po strąceniu Cr+3

oznaczanie metodami

wymienionymi dla chromu

ogólnego

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas z

plazmą wzbudzaną

indukcyjnie (ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa z atomizacją

płomieniową albo

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Spektrometria mas z

plazmą wzbudzaną

indukcyjnie (ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa metodą

płomieniową (FAAS)

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Spektrometria mas z

plazmą wzbudzaną

indukcyjnie (ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

Poz. 414

Metodyka

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 184122)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 10304-32)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 239132)

Procedura badawcza2)

WFD-007

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

PN-EN 12332)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 155862)

PN-EN ISO 17294-2:2016-112)

HEL-002,

WFD-007,

OTH

Procedura badawcza2)

PN-ISO 82882)

Procedura badawcza na 2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 15586

2)

HEL-002,

WFD-007,

OTH

PN-EN ISO 17294-2:2016-112)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 8288

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

4.9

Fenole lotne – indeks

fenolowy

4.10

Węglowodory

ropopochodne –

indeks oleju

mineralnego

4.11

4.12

Glin

Cyjanki wolne

Metoda

atomowa metodą

płomieniową (FAAS)

Spektrofotometryczna

Analiza przepływowa

Chromatografia gazowa

(GC)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją płomieniową

Spektrofotometryczna

Miareczkowa

Analiza przepływowa

Spektrofotometryczna

4.13

4.14

4.15

Cyjanki związane

Molibden

Selen

Obliczeniowa w

przypadku wykonywania

badania cyjanków

całkowitych metodą

przepływową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

Poz. 414

Metodyka

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

Procedura badawcza

PN-ISO 64392)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 14402:20042)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 9377-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

WFD-007

PN-EN ISO 155862)

PN-EN ISO 120202)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

144032)

Procedura badawcza2)

Procedura badawcza i procedura

obliczeniowa2)

Norma przenosząca normę ISO

144032)

WFD-007

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

Lp.

4.16

4.17

4.18

4.19

4.20

– 134 –

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Srebro

Tal

Tytan

Wanad

Antymon

Metoda

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Absorpcyjna spektrometria

atomowa z generacją

wodorków

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Poz. 414

Metodyka

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 99652)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 155862)

WFD-007

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

WFD-007

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

WFD-007

Lp.

4.21

– 135 –

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Fluorki

Metoda

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Atomowa spektrometria

fluorescencyjna (ASF)

Potencjometryczna z

zastosowaniem elektrody

jonoselektywnej

Analiza przepływowa

Chromatografia jonowa

(IC)

Spektrofotometryczna

Elektrochemiczna

4.22

4.23

4.24

Beryl

Kobalt

Cyna

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

Poz. 414

Metodyka

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

10304-12)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

15923-12)

Procedura badawcza2)

PN-C-04588-03:19782)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

WFD-007

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

WFD-007

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

WFD-007

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Lp.

5.

5.1

5.2

5.3

5.4

5.5

– 136 –

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Poz. 414

Metodyka

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

atomizacją

bezpłomieniową

Atomowa spektrometria

Procedura badawcza2)

fluorescencyjna (ASF)

Grupa wskaźników chemicznych charakteryzujących występowanie substancji szczególnie

szkodliwych dla środowiska wodnego

HEL-014,

Spektrometria gamma

Procedura badawcza

Cez (137Cs)

OTH

Metoda radiochemiczna ‒

Stront 90Sr

Procedura badawcza

HEL-014

pomiar promieniowania

beta

PN-EN ISO 106952)

Chromatografia gazowa

PN-EN ISO 64682)

(GC)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

”Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

Chromatografia gazowa ze

próbkach wody z zastosowaniem

spektrometrią mas (GCekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

MS)

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA WFD-007

Alachlor

525.3) 2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

GC-MS-MS

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

HPLC-MS

Procedura badawcza2)

HPLC-MS-MS

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 179932)

Chromatografia cieczowa

(HPLC)

Procedura badawcza2)

Chromatografia gazowa

Procedura badawcza2)

(GC)

Chromatografia gazowa ze Norma przenosząca normę EN

166912)

spektrometrią mas (GCWFD-007

Antracen

MS)

Procedura badawcza2)

”Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

GC-MS-MS

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270) 2)

Procedura badawcza

PN-EN ISO 113692)

Chromatografia cieczowa

(HPLC)

Procedura badawcza2)

HPLC-MS

Procedura badawcza2)

HPLC-MS-MS

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 106952)

Chromatografia gazowa

WFD-007

Atrazyna

(GC)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

Chromatografia gazowa ze

związków organicznych w

spektrometrią mas (GCpróbkach wody z zastosowaniem

MS)

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

GC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.6

5.7

Benzen

Bromowane

difenyloetery

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa

(GC)

GC-MS-MS

LC-MS-MS

5.8

5.9

Kadm i jego związki

Chloroalkany – C10C13

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) metodą

płomieniową

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Poz. 414

Metodyka

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3) 2)

Procedura badawcza2)

”Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270) 2)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 11423-12)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3) 2)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166942)

„Oznaczanie wybranych

pestycydów i wybranych

uniepalniaczy w wodzie pitnej z

zastosowaniem metody ekstrakcji

do fazy stałej (SPE) i kapilarnej

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

527) 2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

WFD-007,

WFD-033

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

WFD-007,

WFD-033,

HEL-002,

OTH

Procedura badawcza2)

PN-ISO 8288

Procedura badawcza

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

120102)

Procedura badawcza2)

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

5.10

Chlorfenwinfos

GC-MS-MS

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

5.11

Chlorpyrifos

GC-MS-MS

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.12

1,2-dichloroetan

(EDC)

5.13

Dichlorometan

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

Poz. 414

Metodyka

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 106952)

PN-EN 129182)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3) 2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270) 2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 106952)

PN-EN 129182)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3) 2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 103012)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 103012)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 156802)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa

(GC)

5.14

5.15

Ftalan

di(2-etyloheksylu)

(DEHP)

Diuron

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia cieczowa

(HPLC)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

5.16

Endosulfan

GC-MS-MS

5.17

Fluoranten

5.18

Heksachlorobenzen

(HCB)

Chromatografia cieczowa

(HPLC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Poz. 414

Metodyka

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

PN-EN ISO 188562)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 113692)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 106952)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 179932)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166912)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

WFD-007,

HEL-005

WFD-007,

WFD-033.

HEL-006

WFD-007,

WFD-033,

HEL-005

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.19

Heksachlorobutadien

(HCBD)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa

(GC)

5.20

Heksachlorocykloheksan (HCH)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

5.21

5.22

Izoproturon

Ołów i jego związki

Chromatografia cieczowa

(HPLC)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

Poz. 414

Metodyka

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

PN-ISO 103012)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 113692)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 106952)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

WFD-007,

HEL-005

WFD-007

WFD-007,

WFD-033,

HEL-002,

OTH

PN-EN ISO 155862)

Lp.

5.23

5.24

5.25

5.26

– 141 –

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Rtęć i jej związki

Naftalen

Nikiel i jego związki

Nonylofenole

(4-nonylofenol)

5.27

Oktylofenol

(4-(1,1’, 3,3’tetrametylobutylo)fenol)

5.28

Pentachlorobenzen

Metoda

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) metodą

płomieniową

Atomowa spektrometria

fluorescencyjna (ASF)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

generacją zimnych par

Atomowa spektrometria

absorpcyjna (ASA) z

techniką amalgamacji

Chromatografia cieczowa

(HPLC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Optyczna spektrometria

emisyjna z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-OES)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) z

atomizacją

bezpłomieniową

Spektrometria mas

sprzężona z plazmą

wzbudzaną indukcyjnie

(ICP-MS)

Absorpcyjna spektrometria

atomowa (AAS) metodą

płomieniową

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Poz. 414

Metodyka

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 8288

Procedura badawcza

PN-EN ISO 178522)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 128462)

Procedura badawcza

2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 179932)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

Procedura badawcza

Norma przenosząca normę ISO

118852)

Procedura badawcza2)

WFD-007,

WFD-033,

HEL-002,

OTH

WFD-007

PN-EN ISO 155862)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę ISO

17294-22)

WFD-007,

OTH

Procedura badawcza2)

PN-ISO 8288

Procedura badawcza

PN-EN ISO 18857-12)

Procedura badawcza2)

WFD-007

2)

Procedura badawcza

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 18857-12)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.29

5.30

Pentachlorofenol

(PCP)

Wielopierścieniowe

węglowodory

aromatyczne (WWA)

Benzo(a)piren

Benzo(b)fluoranten

Benzo(k)fluoranten

Benzo(g,h,i)perylen

Indeno(1,2,3-cd)piren

Metabolity WWA

5.31

Symazyna

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

GC-MS-ECD

Chromatografia cieczowa

(HPLC, UPLC)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

HPLC-MS

Chromatografia cieczowa

(HPLC, UPLC)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia cieczowa

z detektorem

fluorescencyjnym

(HPLC-F)

Chromatografia cieczowa

(HPLC)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

Poz. 414

Metodyka

Norma przenosząca normę

EN 166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN 126732)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 179932)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę

EN 166912)

Procedura badawcza2)

WFD-007,

WFD-033,

HEL-006

PN-EN ISO 17993:2005

Procedura badawcza

PN-EN ISO 113692)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 106952)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

5.32

Związki

tributylocyny

(kation tributylocyny)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa

(GC)

5.33

Trichlorobenzeny

(TCB)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.34

Trichlorometan

(chloroform)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa

(GC)

5.35

Trifluralina

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Poz. 414

Metodyka

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 173532)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

PN-ISO 103012)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę

EN 166932)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 103012)

Procedura badawcza

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 106952)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007,

WFD-033

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

5.36

5.37

Dikofol

Kwas

perfluorooktanosulfo

nowy i jego

pochodne

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

5.38

Chinoksyfen

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

5.39

Dioksyny i związki

dioksynopodobne

5.40

Aklonifen

5.41

Bifenoks

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa z

wysokorozdzielczą

spektrometrią mas (GCHRMS)

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

Poz. 414

Metodyka

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007,

WFD-033

WFD-007

Procedura badawcza2)

WFD-033

Procedura badawcza2)

WFD-007

Procedura badawcza2)

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

5.42

Cybutryna

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

5.43

Cypermetryna

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.44

5.45

5.46

Dichlorfos

Heksabromocyklodod

ekan (HBCDD)

Heptachlor i epoksyd

heptachloru

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

Poz. 414

Metodyka

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

2)

Procedura badawcza

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

WFD-007

WFD-007,

WFD-033

WFD-007,

WFD-033

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

5.47

Terbutryna

Chromatografia gazowa z

tandemową spektrometrią

mas (GC-MS-MS)

HPLC-MS

HPLC-MS-MS

LC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.48

Tetrachlorometan

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (P&T

GC-MS)

Chromatografia gazowa

(GC)

5.49

Aldryna

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.50

Dieldryna

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Poz. 414

Metodyka

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 103012)

PN-EN ISO 156802)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Chromatografia gazowa

(GC)

5.51

Endryna

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.52

Izodryna

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.53

DDT całkowity

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Poz. 414

Metodyka

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007

WFD-007,

HEL-005

Lp.

5.54

– 148 –

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

para-para DDT

Metoda

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

5.55

Trichloroetylen (TRI)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (P&T

GC-MS)

Chromatografia gazowa

(GC)

5.56

Tetrachloroetylen

(PER)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (P&T

GC-MS)

Chromatografia gazowa

(GC)

5.57

DDT i jego

metabolity

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

5.58

Polichlorowane

bifenyle (PCB)

Chromatografia gazowa

(GC)

Poz. 414

Metodyka

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 103012)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-ISO 103012)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 156802)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 524.3)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

Procedura badawcza2)

Norma przenosząca normę EN

166932)

„Oznaczanie wybranych półlotnych

związków organicznych w

próbkach wody z zastosowaniem

ekstrakcji SPE (ciecz-ciało stałe) i

chromatografii gazowej ze

spektrometrią mas (GC-MS)” (EPA

525.3)2)

Procedura badawcza2)

„Oznaczanie lotnych związków

organicznych w wodzie z

zastosowaniem chromatografii

gazowej ze spektrometrią mas

(GCMS)” (EPA 8270)2)

Procedura badawcza2)

PN-EN ISO 64682)

PN-C-04579-1:19992)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

WFD-007,

HEL-005

WFD-007

HEL-005

Lp.

Nazwa elementu,

grupy wskaźników

i poszczególnych

wskaźników

Metoda

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

GC-MS-MS

Chromatografia gazowa

(GC)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

Chromatografia gazowa ze

spektrometrią mas (GCMS)

5.59

Iperyt siarkowy

5.60

Diklofenak

5.61

17-alfa

etynyloestradiol

6.

6.1

7.

Efekty biologiczne

Test mikrojądrowy

Odpady morskie

Mikroskopowa

7.1

Odpady morskie na

brzegu

Obserwacje

8.

Mikrocząstki w

wodzie

Mikrocząstki w

osadach

Hałas podwodny

8.1

Dźwięk ciągły

7.2

7.3

1)

2)

Mikroskopowa

Pomiar za pomocą

hydrofonów

Poz. 414

Metodyka

Procedura badawcza2)

Symbol

metody

monitoringu

HELCOM1)

Procedura badawcza2)

Procedura badawcza

Procedura badawcza w oparciu o

HELCOM Guidelines for

monitoring beach litter

https://helcom.fi/media/documents/

Guidelines-for-monitoring-beachlitter.pdf lub jej aktualizacja.

Procedura badawcza

HEL-040

Procedura badawcza

Procedura badawcza w oparciu o

HELCOM Guidelines for

monitoring continuous noise

https://www.helcom.fi/wpcontent/uploads/2019/08/Guidelines

-for-monitoring-continuousnoise.pdf lub jej aktualizacja.

HTTP://CDR.EIONET.EUROPA.EU/HELP/MSFD/MSFD%20ART11.

Metodyka zgodna z rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9 października

2019 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i

jednolitych części wód podziemnych (Dz. U. poz. 2147).

Spis ilustracji

Rys. I.1.

Rys. II.1.

Rys. II.2.

Rys. II.3.

Rys. III.1.

Rys. VI.1.

Rys. VI.2.

Rys. VI.3.

Rys. VI.4.

Rys. VI.5

Rys. VI.6.

Rys. VI.7.

Rys. VI.8.

Rys. VI.9.

Rys. VI.10.

Rys. VI.11.

Rys. VI.12.

Rys. VI.13.

Rys. VI.14.

Rys. VI.15.

Rys. VI.16.

Rys. VI.17.

Rys. VI.18.

Rys. VI.19.

Rys. VI.20.

Cechy wykorzystywane do oceny stanu środowiska Morza Bałtyckiego (źródło

aktualizacja wstępnej oceny stanu środowiska morskiego wraz z projektem

aktualizacji zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód

morskich, przedłożona Komisji Europejskiej po uzyskaniu zgody Rady Ministrów

wyrażonej w drodze uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2019 r. w

sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji wstępnej

oceny stanu środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu

właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich) ....................... 10

Schemat powiązań pomiędzy cechami (wskaźnikami) zgodnymi z RDSM oraz

realizowanymi

w

ramach

PMŚ

monitoringami………………………………………………………………………...13

Schemat powiązania strategii, programów, zgodnych z wytycznymi RDSM i

parametrów uwzględnianych przy opracowaniu aktualizacji programu monitoringu

wód

morskich………………………………………………………………………………14

Przykładowy schemat powiązania strategii, programów, zgodnych z wytycznymi

RDSM i parametrów uwzględnianych przy opracowaniu aktualizacji programu

monitoringu wód morskich.......................................................................................... 14

Podział polskich obszarów morskich objętych implementacją RDSM z

uwzględnieniem podziału jednolitych części wód przybrzeżnych i przejściowych

obowiązującego do 2021 r. (a) i od 2022 r. (b)............................................................ 16

Podział polskich obszarów morskich na obszary oceny w latach 2020–2021............. 39

Podział polskich obszarów morskich na obszary oceny w latach 2022–2025............. 40

Sieć stacji monitoringowych w polskich obszarach morskich z uwzględnieniem

przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021.................................................. 40

Sieć stacji monitoringowych w polskich obszarach morskich z uwzględnieniem

przypisania do obszarów oceny w latach 2022–2025.................................................. 41

Sieć punktów pomiarowo-kontrolnych w jednolitych częściach wód przybrzeżnych i

przejściowych zgodnie z podziałem obowiązującym do 2021 r.................................. 42

Sieć punktów pomiarowo-kontrolnych w jednolitych częściach wód przybrzeżnych i

przejściowych zgodnie z podziałem obowiązującym od 2022 r.................................. 43

Lokalizacja stanowisk rekomendowanych do monitoringu morświna ........................ 45

Lokalizacja stanowiska monitorowania foki szarej ..................................................... 47

Stanowisko polskie wybrzeże objęte monitoringiem lotniczym foki pospolitej ......... 49

Transekty wyznaczone dla Monitoringu Zimujących Ptaków Morskich .................... 51

Obszary wyznaczone dla Monitoringu Zimujących Ptaków Wód Przejściowych ...... 53

Obszar wyznaczony dla Monitoringu Produktywności Bielika .................................. 58

Punkty monitoringu ichtiofauny w wodach przejściowych w latach 2020–2021 ....... 61

Punkty monitoringu ichtiofauny w wodach przejściowych w latach 2022–2025 ....... 62

Punkty monitoringu ichtiofauny w wodach przybrzeżnych w latach 2022–2025 ....... 68

Punkty monitoringu ichtiofauny w rejonach płytkowodnych Morza Bałtyckiego w

Polskich Obszarach Morskich w latach 2020–2025 .................................................... 72

Podział Morza Bałtyckiego na podobszary przyjęty przez Międzynarodową Radę

Badań Morza (ICES) ................................................................................................... 74

Sieć stacji monitoringowych dla elementów efekty biologiczne z uwzględnieniem

przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b)

(znaki identyfikujące rodzaj badań wskazują obszar badań, nie dokładną lokalizację

odławiania ryb) ............................................................................................................ 76

Sieć stacji monitoringowych fitoplanktonu i zooplanktonu z uwzględnieniem

przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach

2022–2025 (b)……………………………………………………………………….. 81

Sieć stacji monitoringowych chlorofilu a z uwzględnieniem przypisania do obszarów

oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b) ...................................... 83

Rys. VI.21.

Rys. VI.22.

Rys. VI.23.

Rys. VI.24.

Rys. VI.25.

Rys. VI.26.

Rys. VI.27.

Rys. VI.28.

Rys. VI.29.

Rys. VI.30.

Rys. VI.31.

Rys. VI.32.

Rys. VI.33.

Rys. VI.34.

– 151 –

Poz. 414

Sieć stacji monitoringowych siedlisk i gatunków bentosowych z uwzględnieniem

przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w

latach 2022–2025 (b) ................................................................................................... 85

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych – w rejonie

Zalewu Szczecińskiego i Zatoki Pomorskiej, w których jest prowadzony monitoring

parametrów hydromorfologicznych............................................................................. 87

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie

zachodniej części Wybrzeża, w których jest prowadzony monitoring parametrów

hydromorfologicznych................................................................................................. 88

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie

środkowej części Wybrzeża, w których jest prowadzony monitoring parametrów

hydromorfologicznych................................................................................................. 88

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie Zatoki

Gdańskiej,

w

których

jest

prowadzony

monitoring

parametrów

hydromorfologicznych................................................................................................. 89

Lokalizacja profili hydromorfologicznych i stanowisk badawczych w rejonie Zalewu

Wiślanego,

w

których

jest

prowadzony

monitoring

parametrów

hydromorfologicznych................................................................................................. 89

Sieć stacji monitoringowych dla elementów fizykochemicznych z uwzględnieniem

przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w

latach 2022–2025 (b) ................................................................................................... 95

Sieć stacji monitoringowych dla elementów substancje szkodliwe – metale w polskich

obszarach morskich z uwzględnieniem przypisania do obszarów oceny w latach

2020–2021

(a)

oraz

w

latach

2022–2025

(b)…………………………………………………………………………………...100

Sieć stacji monitoringowych dla elementów substancje szkodliwe – trwałe

zanieczyszczenia organiczne w polskich obszarach morskich z uwzględnieniem

przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a) oraz w latach

2022–2025 (b)............................................................................................................ 101

Sieć stacji monitoringowych dla elementów radionuklidy w polskich obszarach

morskich z uwzględnieniem przypisania do obszarów oceny w latach 2020–2021 (a)

oraz w latach 2022–2025 (b) ..................................................................................... 102

Lokalizacja stacji pobierania próbek osadów dennych do badań arsenu, iperytu

siarkowego i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych i obszarów

pozyskania ryb do badań arsenu (lokalizacja obszarów zatopienia broni chemicznej na

podstawie projektu CHEMSEA, lokalizacja zatopienia wraków na podstawie

http://divingbaltic.pl/ - t/s Franken (18° 57’ 58,90", 54° 32’ 18,60"), s/s Stuttgart (18°

36’ "E, 54° 33’ "N))................................................................................................... 103

Sieć stacji monitoringowych dla elementów substancje szkodliwe – farmaceutyki w

polskich obszarach morskich w latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b), z

uwzględnieniem przypisania do obszarów zgodnych ze Strategią Monitoringu i Ocen

HELCOM .................................................................................................................. 115

Sieć stacji monitoringowych odpadów morskich w polskich obszarach morskich w

latach 2020–2021 (a) oraz w latach 2022–2025 (b), z uwzględnieniem przypisania do

obszarów

zgodnych

ze

Strategią

Monitoringu

i

Ocen

HELCOM……………………………………………………………………………119

Sieć stacji monitoringowych antropogenicznego dźwięku ciągłego o niskiej

częstotliwości w polskich obszarach morskich w latach 2020–2021 (a) oraz w latach

2022–2025 (b), z uwzględnieniem przypisania do obszarów zgodnych ze Strategią

Monitoringu i Ocen HELCOM.................................................................................. 123

Spis tabel

Tabela I.1. Zestaw właściwości (cech) typowych dla dobrego stanu środowiska uwzględnianych w

ocenie stanu środowiska morskiego i objętych programem monitoringu............................. 9

Tabela IV.1.

Strategie i programy .................................................................................................. 17

Tabela IV.2.

Programy i kryteria ................................................................................................... 19

Tabela V.1.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie

programów związanych z gatunkami mobilnymi ............................................................... 21

Tabela V.2.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie

programów związanych z siedliskami pelagicznymi .......................................................... 24

Tabela V.3.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie

programów związanych z siedliskami bentosowymi .......................................................... 25

Tabela V.4.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie

programów związanych z gatunkami nierodzimymi .......................................................... 27

Tabela V.5.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie

parametrów charakteryzujących kolumnę wody................................................................. 28

Tabela V.6.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie presji

fizycznych na dno morskie ................................................................................................. 29

Tabela V.7.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu w zakresie substancji

zanieczyszczających w środowisku morskim i żywności pochodzenia morskiego oraz

efektów ich oddziaływania na organizmy........................................................................... 30

Tabela V.8.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu odpadów morskich ............... 37

Tabela V.9.

Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu w zakresie hałasu podwodnego

i innych źródeł energii ........................................................................................................ 38

Tabela VI.1.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – morświna .................... 45

Tabela VI.2.

Metodyka monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego w zakresie

ssaków morskich – morświn ............................................................................................... 45

Tabela VI.3.

Lokalizacje stacji badawczych programu monitoringu stanu środowiska morskiego

Morza Bałtyckiego w zakresie ssaków morskich – morświn ............................................. 46

Tabela VI.4.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – foka szara ................... 47

Tabela VI.5.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – foka pospolita ............. 49

Tabela VI.6.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – zimujące ptaki

morskie................................................................................................................................ 51

Tabela VI.7.

Wykaz stanowisk Monitoringu Zimujących Ptaków Morskich (MZPM). Stanowiska

MZPM to transekty liniowe, zaprezentowano tu koordynaty centralnego punktu ............. 51

Tabela VI.8.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – zimujące ptaki wód

przejściowych ..................................................................................................................... 53

Tabela VI.9.

Wykaz stanowisk Monitoringu Zimujących Ptaków Wód Przejściowych (MZPWP).

Stanowiska monitoringu MZPWP to obiekty o zmiennej geometrii, dlatego prezentujemy

tu jedynie koordynaty centralnego punktu.......................................................................... 53

Tabela VI.10.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – lęgowe ptaki morskie . 56

Tabela VI.11.

Wykaz stanowisk Monitoringu Lęgowych Ptaków Morskich (MLPM). Monitoring

Kormorana (MKO) ............................................................................................................. 56

Tabela VI.12.

Wykaz stanowisk Monitoringu Lęgowych Ptaków Morskich (MLPM). Monitoring

Biegusa Zmiennego (MBZ) ................................................................................................ 56

Tabela VI.13.

Wykaz stanowisk Monitoringu Lęgowych Ptaków Morskich (MLPM). Monitoring

Rybitwy Czubatej (MRC) ................................................................................................... 57

Tabela VI.14.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – bielik........................... 58

Tabela VI.15.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby wód

przejściowych ..................................................................................................................... 60

Tabela VI.16.

Częstotliwość

połowów badawczych

w jednolitych

częściach

wód

powierzchniowych w latach 2020–2025............................................................................. 60

Tabela VI.17.

Lokalizacja stanowisk monitoringu stanu środowiska morskiego Bałtyku w zakresie

ichtiofauny; wody przejściowe – monitoring RDW ........................................................... 63

Tabela VI.18.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby wód

przybrzeżnych ..................................................................................................................... 67

Tabela VI.19.

Lokalizacja stanowisk monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego

w zakresie ichtiofauny; wody przybrzeżne ......................................................................... 68

Tabela VI.20.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby strefy

płytkowodnej ...................................................................................................................... 72

Tabela VI.21.

Propozycja lokalizacji stanowisk monitoringu stanu środowiska morskiego

diagnostycznego ichtiofauny dla rejonów płytkowodnych otwartego morza w Polskich

Obszarach Morskich ........................................................................................................... 73

Tabela VI.22.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – ryby strefy

głębokomorskiej.................................................................................................................. 75

Tabela VI.23.

Propozycja programu monitoringu efektów biologicznych w rybach i innych

organizmach w zakresie wskaźnika (cechy C8) – utrzymanie stężenia substancji

zanieczyszczających na poziomie niepowodującym zanieczyszczenia wód morskich ...... 77

Tabela VI.24.

Monitoring parametrów w zakresie gatunków mobilnych – przyłów....................... 79

Tabela VI.25.

Program monitoringu parametrów w zakresie siedlisk pelagicznych ....................... 81

Tabela VI.26.

Program monitoringu parametrów w zakresie zakwitów fitoplanktonu ................... 83

Tabela VI.27.

Program monitoringu parametrów w zakresie charakterystyki siedlisk

bentosowych ....................................................................................................................... 85

Tabela VI.28.

Program monitoringu parametrów w zakresie rozmieszczenia i zasięgu siedlisk

bentosowych ....................................................................................................................... 86

Tabela VI.29.

Wykaz parametrów hydromorfologicznych .............................................................. 90

Tabela VI.30.

Wykaz JCWP wraz z liczbą punktów i profili pomiarowych ................................... 90

Tabela VI.31.

Lokalizacja stacji – pomiarów prędkości i kierunku wiatru ..................................... 91

Tabela VI.32.

Lokalizacja stacji – pomiarów poziomu morza......................................................... 92

Tabela VI.33.

Program monitoringu parametrów w zakresie gatunków obcych ............................. 93

Tabela VI.34.

Propozycja monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego w zakresie

parametrów chemicznych charakteryzujących kolumnę wody .......................................... 95

Tabela VI.35.

Propozycja monitoringu stanu środowiska morskiego Morza Bałtyckiego w zakresie

parametrów fizycznych charakteryzujących kolumnę wody .............................................. 96

Tabela VI.36.

Monitoring w zakresie parametrów charakteryzujących presje fizyczne na dno

morskie................................................................................................................................ 97

Tabela VI.37.

Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w rybach i innych

organizmach w zakresie wskaźników (cech): C8 – substancje zanieczyszczające i efekty

zanieczyszczeń oraz C9 – substancje szkodliwe w rybach i owocach morza................... 104

Tabela VI.38.

Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w roślinach

makrofitobentosowych...................................................................................................... 110

Tabela VI.39.

Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w osadach................. 111

Tabela VI.40.

Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w wodzie morskiej ... 116

Tabela VI.41.

Monitoring parametrów w zakresie odpadów na linii brzegu ................................. 119

Tabela VI.42.

Wykaz odcinków do prowadzenia monitoringu odpadów gromadzonych

na linii brzegu ................................................................................................................... 119

Tabela VI.43.

Lokalizacja stacji monitorowania odpadów pływających na powierzchni wody ... 120

Tabela VI.44.

Lokalizacja stacji monitorowania mikrocząstek w wodzie morskiej i osadach

dennych ............................................................................................................................. 120

Tabela VI.45.

Monitoring parametrów w zakresie antropogenicznego dźwięku impulsowego .... 121

Tabela VI.46.

Proponowane progi wartości minimalnych dla poszczególnych źródeł hałasu,

stanowiących podstawę do zaraportowania danych dotyczących dźwięku

impulsowego ..................................................................................................................... 121

Tabela VI.47.

Podział polskiego sektora Morza Bałtyckiego na kwadraty (pulse-bloks), dla

parametru dotyczącego rozkładu/zasięgu przestrzennego, czasu trwania emisji dźwięku

impulsowego, poziomu dźwięku impulsowego ................................................................ 122

Tabela VI.48.

Monitoring parametrów w zakresie antropogenicznego ciągłego dźwięku o niskiej

częstotliwości .................................................................................................................... 124

Tabela VI.49.

Lokalizacja stacji pomiarowych (hydrofonów) w celu monitoringu dźwięku

ciągłego ............................................................................................................................. 124

M.P. 2021 poz. 414 inForce

Wstęp Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich Open official source

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 29 kwietnia 2021 r.

Poz. 414

UCHWAŁA NR 38

RADY MINISTRÓW

z dnia 22 marca 2021 r.

w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich

Na podstawie art. 351 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, 284, 695, 782,

875 i 1378) Rada Ministrów uchwala, co następuje

M.P. 2021 poz. 414 inForce

Załącznik do uchwały nr 38 Rady Ministrów Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich Open official source

Załącznik do uchwały nr 38 Rady Ministrów

z dnia 22 marca 2021 r. (poz. 414)

AKTUALIZACJA PROGRAMU

MONITORINGU WÓD MORSKICH

RAPORT DO KOMISJI EUROPEJSKIEJ

NA PODSTAWIE ART. 351 UST. 16

USTAWY Z DNIA 20 LIPCA 2017 R. – PRAWO WODNE

(DZ. U. Z 2020 R. POZ. 310, 284, 695, 782, 875 I 1378)

AKTUALIZACJĘ PROGRAMU MONITORINGU WÓD MORSKICH

OPRACOWUJE GŁÓWNY INSPEKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA

Warszawa

AKTUALIZACJA PROGRAMU

MONITORINGU WÓD MORSKICH

Spis treści

Spis skrótów

I.

II.

III.

IV.

V.

V.1.

..................................................................................................................................... 5

Wstęp .......................................................................................................................... 7

Metodyka opracowania programu monitoringu ........................................................ 11

Obszary prowadzenia monitoringu ........................................................................... 15

Strategie i programy .................................................................................................. 16

Wskaźniki i parametry .............................................................................................. 20

Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków mobilnych, siedlisk

pelagicznych i siedlisk bentosowych ........................................................................ 21

V.2.

Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków nierodzimych .................... 27

V.3.

Programy i odpowiadające im parametry dla charakterystyki kolumny wody ......... 28

V.4.

Programy i odpowiadające im parametry dla presji fizycznych na dno morskie...... 29

V.5.

Programy i odpowiadające im parametry dla substancji niebezpiecznych ............... 30

V.6.

Programy i odpowiadające im parametry dla odpadów morskich ............................ 37

V.7.

Programy i odpowiadające im parametry dla hałasu podwodnego i innych źródeł

energii ....................................................................................................................... 38

VI.

Projekt aktualizacji programu monitoringu wód morskich ....................................... 39

VI.1.

Programy monitoringu ssaków ................................................................................. 44

VI.1.1. Program gatunki mobilne – morświn ‒ rozmieszczenie, zagęszczenie..................... 44

VI.1.2. Program gatunki mobilne – foka szara ‒ rozmieszczenie, liczebność, rozród .......... 46

VI.1.3. Program gatunki mobilne – foka pospolita ‒ rozmieszczenie, liczebność, rozród ... 48

VI.2.

Programy monitoringu ptaków ................................................................................. 50

VI.2.1. Program gatunki mobilne – ptaki zimujące ‒ liczebność.......................................... 50

VI.2.2. Program gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie ‒ rozmieszczenie, liczebność .... 55

VI.2.3. Program gatunki mobilne – ptaki ‒ stan zdrowia...................................................... 58

VI.3.

Programy monitoringu ryb ........................................................................................ 59

VI.3.1. Program gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych..................................... 59

VI.3.2. Program gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych .................................... 67

VI.3.3. Program gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza.................. 72

VI.3.4. Program gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej ........................................... 74

VI.3.5. Program gatunki mobilne – ryby ‒ stan zdrowia ...................................................... 75

VI.4.

Monitoring przyłowu gatunków mobilnych.............................................................. 77

VI.4.1. Program gatunki mobilne – poziom śmiertelności/obrażeń spowodowanych

przypadkowym przyłowem w wyniku prowadzenia działalności rybackiej ............. 77

VI.5.

Programy monitoringu siedlisk pelagicznych ........................................................... 80

VI.5.1. Program siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska .................................. 80

VI.5.2. Program zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość) ........................................ 82

VI.6.

Programy monitoringu siedlisk bentosowych ........................................................... 84

VI.6.1. Program siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowisk, ................................... 84

VI.6.2. Program gatunki bentosowe – liczebność i/lub biomasa, ......................................... 84

VI.6.3. Program siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg .......................................... 86

VI.6.4. Program siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów fizykochemicznych .. 87

VI.7.

Programy monitoringu gatunków nierodzimych....................................................... 93

VI.7.1. Program gatunki nierodzime – dopływ ze źródeł specyficznych, ............................. 93

VI.7.2. Program gatunki nierodzime – liczebność lub biomasa ............................................ 93

VI.8.

Programy monitoringu parametrów fizykochemicznych kolumny wody ................. 94

VI.8.1. Program charakterystyka chemiczna kolumny wody................................................ 94

VI.8.2. Program charakterystyka fizyczna kolumny wody ................................................... 96

VI.9.

Program monitoringu presji fizycznych na dno morskie .......................................... 97

VI.9.1. Program monitoringu straty fizyczne dna morskiego – zasięg przestrzenny i

rozkład....................................................................................................................... 97

VI.9.2. Program monitoringu zaburzenia dna morskiego ..................................................... 97

VI.10.

Programy monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających ................................ 99

VI.10.1. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w organizmach z

włączeniem organizmów komercyjnych ................................................................... 99

VI.10.2. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w osadach ........... 111

VI.10.3. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w wodzie ............ 114

VI.10.4. Program monitoringu zanieczyszczeń o charakterze nagłym, w tym rozlewów

olejowych ................................................................................................................ 117

VI.11.

Programy monitoringu odpadów morskich ............................................................. 118

VI.11.1. Program monitoringu odpadów morskich – charakterystyka, liczebność/objętość

na brzegu, w wodzie powierzchniowej, na dnie...................................................... 118

VI.11.2. Program monitoringu mikrocząstek – liczebność/objętość w wodzie morskiej, w

osadach dennych ..................................................................................................... 120

VI.12.

Programy monitoringu dźwięku w wodzie ............................................................. 121

VI.12.1. Program monitoringu antropogenicznego dźwięku impulsowego ...................... 121

VI.12.2. Program monitoringu antropogenicznego ciągłego dźwięku o niskiej

częstotliwości .......................................................................................................... 122

Uchwała Nr 38 Rady Ministrów z dnia 22 marca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich

Table of Provisions (6)

Statutory Text (6 Articles)

Need to analyze how this provision applies to your matter?