Uchwała nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030

§ 1. Przyjmuje się dokument pod nazwą Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030, zwany dalej

„Strategią”, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały.

załącznik nr 1. W ramach działania planowane jest przeprowadzenie

analizy dotyczącej określenia potrzeb oraz ustalenia liczby interesariuszy

proponowanego wsparcia.

Planowane jest utworzenie ośrodka kompleksowego wspomagania osób

z różnymi

niepełnosprawnościami

z oddziałami

obsługującymi

makroregiony Polski oraz powołanie regionalnych przedstawicieli, którzy

będą reprezentować środowisko osób z niepełnosprawnościami.

Zadaniem

ośrodka

będzie

wsparcie

osób

z niepełnosprawnościami

w zakresie mobilności indywidualnej, w tym uzyskania uprawnień do

kierowania

pojazdami,

doskonalenia

techniki

jazdy,

urządzeń

adaptacyjnych, adaptacji pojazdu, szkolenia i egzaminowania na prawo

jazdy, pozyskania pojazdu, dofinansowania.

Ośrodek powoła zespół interdyscyplinarny do opracowania rekomendacji

związanych

z ograniczeniem

kandydatów

na

barier

kierowców,

w indywidualnej

mobilności

kierowców

i pasażerów

z niepełnosprawnościami.

Dodatkowo w ramach działania planowane są szkolenia dla lekarzy

medycyny pracy z uprawnieniami do badania kierowców, egzaminatorów,

instruktorów nauki jazdy, diagnostów Stacji Kontroli Pojazdów w zakresie

potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Zadaniem

ośrodka

będzie

również

inicjowanie

i prowadzenie

badań

naukowych oraz wprowadzanie na rynek nowych usług i produktów

w zakresie mobilności indywidualnej osób z niepełnosprawnościami.

Kompleksowe

wsparcie

indywidualnej

mobilności

osób z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MI

Podmioty

PIMOT, ITS, MFiPR, PFRON, MZ,

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

współpracujące

jednostki samorządu terytorialnego

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FD, EFS

II. 2.4. Zapewnienie wsparcia psów przewodników i psów

asystujących

Mimo

znacznego

postępu

w kwestii

stosowania

psów

asystujących

w podnoszeniu niezależności osób z niepełnosprawnościami, Polska ciągle

jeszcze nie ma wypracowanego systemu hodowli i szkolenia tych zwierząt.

W ramach działania stworzony zostanie system szkolenia psów oraz ich

udostępniania. Nastąpi także jego wdrożenie jako elementu wsparcia dla

osób z niepełnosprawnościami. Opracowane zostaną rekomendacje dla

systemowych rozwiązań dotyczących zapewnienia osobom niewidomym

psów przewodników, a osobom z innymi niepełnosprawnościami – psów

asystujących.

Planowane

jest

także

wypracowanie

systemowych

rozwiązań w zakresie wsparcia w utrzymaniu psów przewodników oraz

psów asystujących.

Działanie zakłada również realizację kampanii społecznej w zakresie

podwyższania świadomości społeczeństwa o roli i uprawnieniach psów

przewodników i psów asystujących.

Zapewnienie wsparcia psów przewodników i psów

asystujących

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MFiPR

Podmioty

PFRON

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

Priorytety i działania

II. 3.

Dostęp

do

usług,

informacji

oraz

wiedzy

i komunikacji

II. 3.1. Rozwój różnych metod komunikowania się osób

z różnymi rodzajami niepełnosprawności oraz nowych

technologii wspomagających ten proces

W ramach działania przewiduje się utworzenie systemu certyfikacji

tłumaczy

języka

komunikowania

migowego

się.

Ponadto

oraz

rozwój

w ramach

alternatywnych

tego

działania

metod

opracowany

i wdrożony zostanie system zapewniania adekwatnych do potrzeb oraz

uwzględniających

rozwój

technologii

środków

wspierających

komunikowanie się.

Zadanie będzie realizowane przez włączanie odpowiednich narzędzi

informatycznych w ramach platformy GOV.PL – centralnej bramy do

informacji i usług państwa. Instytucje publiczne otrzymają narzędzia

umożliwiające im komunikowanie się z osobami o określonych rodzajach

niepełnosprawności,

tak

aby

mogły

w sposób

rzeczywisty

i niedyskryminujący załatwić sprawę lub mieć dostęp do informacji/oferty.

Oznacza to w pierwszej kolejności udostępnianie środków komunikacji

elektronicznej

(rozumianej

również

jako

mechanizmy

umożliwiające

kontakt w urzędzie przy użyciu np. kiosków multimedialnych).

Przygotowany zostanie sformalizowany katalog sposobów obsługi osób

z różnymi

rodzajami

Zostanie

on

niepełnosprawności

rozpowszechniony

w instytucji

a następnie

publicznej84).

wprowadzony

jako

obowiązkowy dla urzędników, którzy zostaną przeszkoleni w zakresie

stosowania tego katalogu.

84)

Np. takich jak zamieszczenie na stronach internetowych sądów katalogu usług wraz

z kartami usług świadczonych przez sąd; przygotowania Praktycznego poradnika savoirvivre wobec osób z niepełnosprawnościami; oraz przez ułatwienie dostępu do Biur Obsługi

Interesanta, Punktów Obsługi Interesanta i Punktów Informacyjnych.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Urzędy,

szpitale

oraz

inne

instytucje

reprezentujące

administrację

publiczną zostaną zobowiązane do udostępniania w wersji papierowej i na

stronach

internetowych

formacie),

którymi

wszystkich

dana

rodzajów

jednostka

się

druków

(w dostępnym

posługuje

w kontakcie

z obywatelem.

Planuje się również rozwój i upowszechnienie w działaniach podmiotów

publicznych wykorzystania tekstu łatwego do czytania (Easy to Read,

ETR), w celu zmniejszenia wykluczenia społecznego osób mających

trudności

ze

zrozumieniem

czytanego

tekstu,

w szczególności

osób

z niepełnosprawnością intelektualną.

Działania na rzecz zapewnienia dostępu do materiałów edukacyjnych

i ćwiczeniowych w wersji łatwej do czytania i zrozumienia planuje również

resort oświaty. Kontynuowane będą również już rozpoczęte działania

mające na celu zapewnienie dostępu do informacji niezbędnych w procesie

kształcenia osobom uczącym się w różnym wieku i z różnymi potrzebami

edukacyjnymi. Obejmują one zwiększenie dostępności podręczników

dopuszczanych

do

materiałów

na

użytku

szkolnego85),

Zintegrowanej

poszerzanie

Platformie

dostępnych

e-

Edukacyjnej

(www.epodreczniki.pl), wykonywanie adaptacji podręczników, materiałów

edukacyjnych

i ćwiczeniowych

dla

uczniów

z niepełnosprawnościami.

Ważnym elementem działań będzie również rozwijanie umiejętności

nauczycieli

w zakresie

doboru,

dostosowywania

i wykorzystywania

zróżnicowanych materiałów dydaktycznych w codziennej pracy z uczniami.

Ponadto planuje się podjęcie przez resort sprawiedliwości działań na rzecz

wprowadzenia rozwiązań proceduralnych umożliwiających obywatelowi –

stronie

85)

postępowania,

złożenie

w sądzie

i prokuraturze

Wytyczne edytorskie i językowe do opracowania podręczników oraz wytyczne do

uniwersalnego projektowania graficznego podręczników.

pisma

Priorytety i działania

procesowego

sporządzonego

w wersji

dostępnej,

w tym

także

przekazanego w formie nagrania w polskim języku migowym.

Planowane jest również podjęcie prac nad wdrożeniem usługi napisów na

żywo86) w komunikacji społecznej, w tym podczas wydarzeń na żywo,

zajęć

edukacyjnych,

spotkań,

czy

w rozmowach

telefonicznych.

Przeprowadzona zostanie analiza i wypracowane zostaną rekomendacje

w zakresie formalnego uznania usługi napisów na żywo, umożliwienia

korzystania z niej osobom zainteresowanym, jak również standaryzacji

i certyfikacji tej usługi.

Rozwój

różnych metod

z różnymi

rodzajami

komunikowania

się

osób

niepełnosprawności

oraz

nowych technologii wspomagających ten proces

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

KPRM (cyfryzacja)

Podmioty

MSPR, MSWiA, MFiPR, MEiN

współpracujące

Finansowanie

Budżet

państwa,

Budżet

jednostek

PFRON,

EFS,

samorządu

terytorialnego

86)

Usługa napisów na żywo występuje także pod nazwami transkrypcji na żywo, pisania

głosowego, czy symultanicznego przekazu tekstowego.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

II. 3.2. Wprowadzenie do systemu prawnego regulacji

dotyczących

alternatywnych

sposobów

komunikacji

i wspomagających

(AAC)

oraz

działania

prawnego

regulacji

wspierające ich upowszechnienie

Działanie

zakłada

wprowadzenie

do

systemu

dotyczących alternatywnych i wspomagających sposobów komunikacji

(AAC)

oraz

porozumiewania

przepisów

się

za

zapewniających

ich

pomocą

możliwość

efektywnego

w kontaktach

z podmiotami

publicznymi.

Wdrożenie możliwości wykorzystywania AAC w instytucjach publicznych

wymaga zwiększenia świadomości urzędników i pracowników instytucji

w zakresie

potrzeb

użytkowników

AAC

oraz

rodzajów

i sposobów

wykorzystania AAC, w tym m.in. przez szkolenia i propagowanie dobrych

praktyk.

Działanie zakłada również analizę i wypracowanie możliwości wdrożenia

tematyki AAC w programach nauczania kadr specjalistów szkół wyższych

przygotowujących do pracy z osobami z niepełnosprawnościami.

Wprowadzenie

do

systemu

dotyczących

alternatywnych

prawnego

regulacji

i wspomagających

sposobów komunikacji oraz działania wspierające ich

upowszechnienie

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MFiPR

Podmioty

MRiPS,

współpracujące

samorządu

MEiN,

PFRON,

jednostki

terytorialnego,

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

Priorytety i działania

II. 3.3. Zapewnienie dostępu do treści zamieszczanych

w Internecie dla wszystkich

W ramach działania funkcjonuje i ewoluuje rządowy portal informacyjny,

w pełni

dostępny

projektem

dla

osób

fundamentu

z niepełnosprawnościami.

informacyjnego,

który

GOV.PL

będzie

jest

umożliwiał

posadowienie na nim nowych usług i funkcjonalności projektowanych

i udostępnianych w przyszłości. Główny katalog usług i informacji będzie

przystosowany

do potrzeb

osób

z niepełnosprawnościami

oraz

dla

seniorów. Zostanie to zrealizowane przez zoptymalizowanie wyszukiwarki

pod

względem

jej

dostępności,

jak

również

przez

umożliwienie

uzyskiwania materiałów w formach i formatach adekwatnych do rodzaju

niepełnosprawności osoby zainteresowanej.

Celem

zapewnienia

zostaną

szkolenia

efektywnej

realizacji

z praktycznego

działania

tworzenia

przeprowadzone

m.in.

dokumentów

elektronicznych, multimediów i stron internetowych dla pracowników

odpowiedzialnych za tworzenie informacji, funkcjonowanie systemów

wymiany informacji oraz serwisów internetowych.

Wprowadzony zostanie również test użyteczności i intuicyjności (np.

interaktywne formularze) – jako standard przy wprowadzaniu nowych

usług. Przygotowana zostanie stosowna procedura, która sformalizuje

proces kontroli użyteczności we wdrożeniach usług.

Ponadto planuje się utworzenie bazy najlepszych praktyk w zakresie

dostępności cyfrowej. Baza będzie aktualizowana o najnowsze rozwiązania

i zostanie

udostępniona

w portalu

GOV.PL.

Wiedza w tym

zakresie

zostanie włączona do cyklicznych szkoleń dla pracowników podmiotów,

migrowanych na platformę GOV.PL. Planowane jest także przygotowanie

narzędzi dla mniejszych podmiotów, w tym JST, takich jak szablony

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

zgodne z Web Content Accesibility Guidelines87) (WCAG) do samodzielnej

instalacji.

Wprowadzony

publicznych,

zostanie

w celu

monitoring

obrazowania

dostępności

miejsca,

cyfrowej

w jakim

organów

znajduje

się

administracja, i pracy, jaką ma jeszcze do wykonania. Przewiduje się

uruchomienie systemu automatycznego monitoringu dostępności stron

administracji rządowej.

Działanie obejmuje także dialog i współpracę zarówno z krajowymi, jak

i zagranicznymi

specjalistami

zajmującymi

się

projektowaniem

uniwersalnym. W szczególności przewiduje się współdziałanie z organami

Komisji Europejskiej (KE), stałe monitorowanie dostępnej wiedzy w KE nt.

użyteczności

ze

szczególnym

uwzględnieniem

potrzeb

osób

z niepełnosprawnościami.

Zapewnienie

dostępu

do

treści

zamieszczanych

w Internecie dla wszystkich

Okres

wdrażania do 2030

działania

87)

Koordynator

KPRM (cyfryzacja)

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

Zbiór dokumentów opublikowany przez Web Accessibility Initiative zawierający zalecenia

dotyczące tworzenia dostępnych serwisów internetowych.

Priorytety i działania

II. 3.4. Utworzenie Centrum Komunikacji

Do obsługi osób z niepełnosprawnością słuchu w czasie rzeczywistym

zostanie

stworzone

Centrum

Komunikacji,

gdzie

osoby

głuche,

słabosłyszące lub głuchoniewidome będą mogły skorzystać ze zdalnych

usług



profesjonalnego tłumacza PJM w obu kierunkach tłumaczenia,



transkrypcji wypowiedzi fonicznej na tekst polski lub alfabet

Braille’a,



transkrypcji

wypowiedzi

osoby

słyszącej

przy

jednoczesnym

wypowiadaniu tekstu napisanego przez osobę głuchą, słabosłyszącą,

głuchoniewidomą.

Usługa ta pozwoli na komunikację zdalną z dowolną osobą lub podmiotem.

Centrum będzie mogło być wykorzystywane do celów prywatnych.

Usługa ta będzie funkcjonować dwustronnie: osoba głucha, słabosłysząca

lub głuchoniewidoma będzie mogła zainicjować połączenie do osoby

słyszącej / podmiotu, ale połączenie będzie też mogło być wykonane do

osoby głuchej, słabosłyszącej lub głuchoniewidomej.

Utworzenie Centrum Komunikacji

Okres

wdrażania 2025

działania

Koordynator

MFiPR

Podmioty

MRiPS, KPRM (cyfryzacja)

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FD, EFS

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

II. 3.5. Dostosowanie

wyszukiwania

internetowych

ofert

miejsc

pracy

narzędzi

w administracji

rządowej do potrzeb osób z niepełnosprawnościami

W

ramach

działania

stworzone

zostanie

narzędzie

automatyzujące

przekazywanie informacji o naborach na miejsca pracy, które mogą

zainteresować

powstanie

osoby

dostępna

z niepełnosprawnościami.

Na platformie

wyszukiwarka

pracy

miejsc

GOV.PL

w administracji

spełniająca wymogi na poziomie co najmniej AA aktualnych wytycznych

WCAG88) oraz oferująca specjalne mechanizmy dedykowane dla osób

z niepełnosprawnościami.

Ponadto planuje się wdrożenie rozwiązania polegającego na zobowiązaniu

wszystkich jednostek sektora publicznego do podawania do wiadomości

publicznej

informacji

na

temat

Informacji

Publicznej,

z którego

ofert

pracy

w sposób

na

stronach

automatyczny

Biuletynu

mają

być

przesyłane do ogólnodostępnego Scentralizowanego Systemu Dostępu

do Informacji Publicznej (https://ssdip.bip.gov.pl/) lub innego systemu

pełniącego rolę centralnego punktu dostępu do tejże informacji.

Dostosowanie internetowych narzędzi wyszukiwania

ofert

miejsc

pracy

w administracji

rządowej

do

potrzeb osób z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021

działania

Koordynator

KPRM (cyfryzacja)

Podmioty

MRiPS, MRPiT, Urzędy pracy

współpracujące

88)

Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych (WCAG) definiują, w jaki sposób

zwiększyć dostępność treści internetowych dla osób niepełnosprawnych. Dostępność

obejmuje szeroki zakres niepełnosprawności, w tym niepełnosprawność wzrokową,

słuchową, fizyczną, mowę, poznawczą, intelektualną i neurologiczną. Na chwilę obecną

najbardziej aktualną wersją wytycznych WCAG jest wersja 2.1.

Priorytety i działania

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

II. 3.6. Zwiększenie

produktów

dostępności

i usług

infrastruktury,

o charakterze

powszechnym

oferowanych przez podmioty gospodarcze

Dostępność jest rozumiana jako zbiór takich cech otoczenia, które

sprawiają, że osoby z niepełnosprawnościami mogą na prawach równych

z innymi korzystać ze środowiska fizycznego, transportu, informacji

i komunikacji,

w tym

komunikacyjnych,

technologii

a także

z innych

i systemów

urządzeń

informacyjno-

i usług,

powszechnie

dostępnych lub powszechnie zapewnianych. Zwiększanie dostępności

produktów

i usług

o charakterze

powszechnym

oferowanych

przez

podmioty gospodarcze realizuje prawo gwarantowane przez KPON i ma

ograniczyć

wykluczenie

społeczne,

wspierać

samodzielność

i godne

funkcjonowanie osób z niepełnosprawnościami w społeczeństwie.

Rząd polski od kilku lat realizuje politykę mającą na celu zwiększanie

dostępności

w wielu

obszarach

życia

społeczno-gospodarczego,

proponując rozwiązania wspierające przedsiębiorców.

Działanie będzie złożone z następujących elementów

1) Upowszechnianie idei dostępności wśród podmiotów gospodarczych

W ramach tego działania przewidziane są przedsięwzięcia podejmowane

na

rzecz

i we

współpracy

z podmiotami

gospodarczymi

podnoszące

świadomość i wiedzę producentów i usługodawców w zakresie dostępności

i zasady projektowania uniwersalnego: finansowanie usług doradczych,

tworzenie

punktów

konsultacyjnych

i centrów

wiedzy

o dostępności,

dofinansowania wdrożeń dostępności w produktach i usługach, działania

edukacyjne (m.in. szkolenia, seminaria, konkursy promujące rozwiązania

wdrażającej dostępność w produktach i usługach, hackathony), tworzenie

bazy wiedzy na temat dostępności i technologii asystujących, publikacje

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

dotyczące dostępności produktów i usług. W działania upowszechniające

włączona będzie Rada Dostępności.

2) Efektywne wdrożenie wymogów dostępności wynikających z EAA.

Zwiększaniu

poziomu

dostępności

produktów

i usług

będzie

służyć

wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882

z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług

(EAA), która weszła w życie 27 czerwca 2019 r. Polska jest zobowiązana

do transpozycji przepisów EAA do krajowego porządku prawnego do 28

czerwca

2022

r.

Za

koordynację

wdrożenia

przepisów

EAA

jest

odpowiedzialne Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Przepisy

szczegółowe

opracowywane

dla

we

poszczególnych

współpracy

sektorów

z odpowiednimi

objętych

dla

EAA

danego

będą

obszaru

resortami.

Obowiązki nałożone w ramach nowej regulacji będą stosowane od dnia 28

czerwca 2025 r. EAA przewiduje dla niektórych rodzajów produktów

i usług dłuższe okresy przejściowe i zwolnienia od obowiązków.

EAA obejmuje wymogami dostępności powszechnie używane następujące

produkty i usługi

•

systemy sprzętu komputerowego wraz z systemami operacyjnymi

do nich,

•

terminale płatnicze (zarówno urządzenia, jak i oprogramowanie),

•

interaktywne terminale samoobsługowe,

•

konsumenckie urządzenia wykorzystywane w dostępie do usług

łączności elektronicznej,

•

konsumenckie urządzenia do korzystania z audiowizualnych usług

medialnych,

•

czytniki książek elektronicznych,

•

usługi łączności elektronicznej, w tym zgłoszenia alarmowe,

Priorytety i działania

•

usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych,

•

usługi cyfrowe towarzyszące transportowi pasażerskiemu (transport

lotniczy, autobusowy, kolejowy, wodny),

•

usługi bankowości detalicznej,

•

e-książki i ich oprogramowanie,

•

handel elektroniczny.

W celu najbardziej efektywnego wdrożenia dostępności produktów i usług,

podmioty odpowiedzialne za transpozycję EAA dokonają analizy wpływu

regulacji na przedsiębiorstwa i konsumentów oraz, na tej podstawie,

weryfikacji możliwości przyjęcia przepisów o jak najszerszym zakresie

przedmiotowym – m.in. dostępność infrastruktury służącej świadczeniu

usług, uzupełnienie katalogu produktów i usług o elementy istotne dla

aktywności osób z niepełnosprawnościami, całość pasażerskich usług

transportowych,

właściwe

zaprojektowanie

monitorowania

i wspierania

dostępności

krajowych

produktów

mechanizmów

i usług

–

oraz

podmiotowym – m.in. objęcie pełną regulacją mikroprzedsiębiorców,

szeroki katalog podmiotów włączonych w procesy wdrażania dostępności

produktów i usług, wyspecjalizowany system nadzoru rynku.

Zostanie

także

wydłużonych

dokonana

terminów

ocena

wejścia

możliwości

w życie

skrócenia

obowiązków

niektórych

wynikających

z przepisów EAA. W regulacji zostanie położony szczególny nacisk na

precyzyjne

określenie

obowiązków

podmiotów

gospodarczych

oraz

wyłączeń ich dotyczących. Implementacja przepisów EAA wraz z obecnie

obowiązującymi przepisami dotyczącymi dostępności w funkcjonowaniu

podmiotów

publicznych

będzie

stanowić

podstawę

do

całościowego

uregulowania zagadnienia dostępności w prawodawstwie krajowym.

Jednocześnie będą realizowane działania wspierające ten proces. Zostanie

przeprowadzona

świadomości

kampania/działania

społecznej

w zakresie

medialne

na

dostępności.

rzecz

podniesienia

W ramach

spotkań

o charakterze edukacyjno-konsultacyjnym przybliżające przedsiębiorcom

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

oraz odbiorcom produktów i usług nowe przepisy i sposoby ich realizacji.

Zostaną opracowane wytyczne dla podmiotów gospodarczych i instytucji

nadzoru rynku w zakresie wdrażania wymogów dostępności wynikających

z wdrożenia EAA. Przedsiębiorcy oraz inne podmioty zaangażowane

w realizację obowiązków związanych z dostępnością usług będą mogli

korzystać z doradztwa oraz wsparcia finansowego.

Przewiduje się również działania na rzecz wzmocnienia kompetencyjnego

oraz budowania zdolności administracji publicznej w zakresie realizacji

przepisów implementujących EAA.

Zwiększanie

dostępności

produktów

i usług

o charakterze

powszechnym

oferowanych

przez

MRPiT,

KPRM

podmioty gospodarcze

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MFiPR

Podmioty

MRiPS/PON,

współpracujące

(cyfryzacja), MI, MKDNiS, MSWiA,

KRRiT,

UKE,

UOKiK,

Rada

Dostępności, zrzeszenia podmiotów

gospodarczych,

uczelnie,

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FD, EFS

Priorytety i działania

II. 3.7. Zwiększenie dostępności audiowizualnych usług

medialnych dla osób z niepełnosprawnościami

Działanie

zakłada

podjęcie

przez

MKDNiS

we

współpracy

z KRRiT

inicjatywy na rzecz zwiększenia udziału dostosowanych do potrzeb osób

z niepełnosprawnościami

programów

telewizyjnych

i audiowizualnych

usług medialnych na żądanie89). Dokonując oceny regulacji obowiązującej

w stosunku do nadawców programów telewizyjnych na podstawie art. 4

ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji,

KRRiT rozważy wprowadzenie uregulowań na poziomie ustawowym;

określających

każdego

odrębne

rodzaju

minimalne

udogodnień

procenty

dla

w zakresie

osób

w programach o charakterze uniwersalnym

zapewniania

z niepełnosprawnościami

90)

. Udogodnienia te

będą

polegać w szczególności na zapewnieniu napisów, tłumaczenia na język

migowy

oraz

audiodeskrypcji.

Ponadto

działanie

zakłada

również

upowszechnienie w ramach programów informacyjnych i publicystycznych

tzw. napisów na żywo oraz przeprowadzenie analizy możliwości wdrożenia

zasady, że każda audycja produkcji własnej emitowana z napisami dla

osób niesłyszących, audiodeskrypcją lub tłumaczeniem na język migowy

w telewizji

będzie

zamieszczana

w Internecie

z wykorzystaniem

89)

Zgodnie z dyrektywą 2018/1808 (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych),

zgodnie z którą państwa członkowskie mają zapewniać, aby usługi medialne „stawały się,

z zastosowaniem proporcjonalnych środków stopniowo i w sposób ciągły coraz bardziej

dostępne dla osób z niepełnosprawnościami” oraz w związku ze zmieniającym się rynkiem

w rzeczywistości obowiązek zapewnienia dostosowań osobom z niepełnosprawnościami

należy stopniowo rozszerzać na podmioty dostarczające audiowizualne usługi medialne na

żądanie (tj. dostawców VOD).

90)

W przypadku wprowadzenia takich regulacji, w odniesieniu do programów

specjalistycznych zostanie utrzymana delegacja ustawowa dla KRRiT do wydania

rozporządzenia określającego procenty poszczególnych dostosowań dla określonych

typów programów, przy utrzymaniu, na poziomie ustawowym, obecnej zasady, że

sumaryczny poziom dostosowań nie może być niższy niż sumaryczny poziom dostosowań

dla programów o charakterze uniwersalnym. Odpowiednio niższy poziom poszczególnych

dostosowań zostanie utrzymany dla programów o ograniczonym zasięgu, w szczególności

regionalnych.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

opracowanych dostosowań w myśl działania „reuse and repurpose” na

stronach WWW – w sposób zgodny z wymaganiami ustawy o zapewnianiu

dostępności

dla

osób

ze

szczególnymi

potrzebami

(tj.

aktualnymi

wytycznymi WCAG na poziomie AA)91).

Analogicznie jak w przypadku programów telewizyjnych, na dostawców

audiowizualnych usług medialnych na żądanie (tzw. VoD, „video on

demand”)

nałożone

zostaną

obowiązki

w zakresie

zapewniania

dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, w szczególności

•

zapewniania,

by

świadczone

przez

nich

usługi

stawały

się,

z zastosowaniem proporcjonalnych środków, stopniowo i w sposób ciągły

coraz bardziej dostępne dla osób z niepełnosprawnościami (w oparciu

o ustawową kwotę udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami, która

będzie podlegała okresowemu przeglądowi dokonywanemu przez KRRiT

oraz MKDNiS);

• sprawozdawczości do KRRiT;

• informowania odbiorców o stosowanych udogodnieniach.

Działanie zakłada także opracowanie i wdrożenie wspólnych standardów,

obowiązujących

wszystkich

nadawców,

dla

napisów,

audiodeskrypcji

i tłumaczeń (w tym ich nadawania) na język migowy oraz standardu

technicznego

nadawania

i odbioru

przez

urządzenia

końcowe

u użytkowników napisów i audiodeskrypcji. Działanie przewiduje również

prowadzenie badań jakości napisów, audiodeskrypcji i tłumaczeń na język

migowy,

udział

użytkowników

w społecznej

kontroli

napisów,

audiodeskrypcji, tłumaczeń na język migowy, oraz dostępne informacje

o programach

z napisami,

audiodeskrypcją,

tłumaczeniami

na

język

migowy zgodnie z rozporządzeniem KRRiT z dnia 15 listopada 2018 r.

w sprawie udogodnień dla osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji

91)

Na chwilę obecną najbardziej aktualną wersją wytycznych WCAG jest wersja 2.1.

Priorytety i działania

narządu wzroku i osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu

słuchu w programach telewizyjnych.

Wprowadzony

zostanie

dostępny

osób

dla

również

obowiązek

przekazywania

z niepełnosprawnościami

wszystkich

w sposób

informacji

o charakterze nadzwyczajnym, w tym publicznych komunikatów i ogłoszeń

w sytuacji klęski żywiołowej, podawanych do publicznej wiadomości za

pomocą audiowizualnych usług medialnych.

Ponadto, jako organ właściwy w kwestiach informacyjnych i skargowych

dot.

dostępności

audiowizualnych

usług

medialnych

(tzw.

audiowizualnych

usług

punkt

kontaktowy) zostanie wyznaczona KRRiT.

Zwiększenie

dostępności

medialnych dla osób z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MKDNiS

Podmioty

KRRiT, MFiPR

współpracujące

Finansowanie

II. 4.

Budżet państwa

Uczestnictwo w życiu kulturalnym oraz aktywność

sportowa

II. 4.1. Zwiększenie

dostępu

do

materiałów

audiowizualnych oraz druków

Działanie będzie obejmowało wspieranie dostępu do książek i nowości

wydawniczych oraz materiałów drukowanych, przez wspieranie i rozwój

projektów

skierowanych

w szczególności

osób

do

osób

niewidomych,

161

z niepełnosprawnościami,

słabowidzących,

głuchych

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

i głuchoniewidomych. Realizacja działań będzie obejmowała utrzymanie

i rozwój Platformy internetowej Ibuk Libra Light92). Przewiduje się także

wsparcie

przez

zapewnienie

zdalnego

dostępu

osobom

z niepełnosprawnościami mającym trudności z czytaniem wydrukowanego

tekstu do Cyfrowej Biblioteki Narodowej POLONA w taki sposób, aby

mogły one z nich korzystać bezpośrednio z własnych urządzeń, w miejscu

zamieszkania.

Wspierane będą także projekty wydawnicze w formatach dostępnych,

których zastosowanie będzie najbardziej adekwatne ekonomicznie oraz

działania bibliotek publicznych zmierzające do zapewnienia dostępności

książek dla osób z niepełnosprawnościami.

Zwiększenie dostępu do materiałów audiowizualnych

oraz druków

Okres

wdrażania do 2023

działania

92)

Koordynator

MKDNiS

Podmioty

KPRM (cyfryzacja), Instytut Książki

współpracujące

w Krakowie, Biblioteka Narodowa

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

IBUK Libra Light to platforma udostępniająca publikacje osobom niewidomym,

słabowidzącym oraz z niepełnosprawnością ruchową (które nie mogą czytać książek

drukowanych).

Priorytety i działania

II. 4.2. Udostępnienie

dóbr

kultury

osobom

z niepełnosprawnościami przez digitalizację

Zakłada się poprawę dostępności do zasobów kultury przez digitalizację

dóbr kultury oraz udostępnianie ich w Internecie w formatach dostępnych

dla osób z niepełnosprawnościami, w tym przede wszystkim dostosowanie

do najbardziej aktualnych wytycznych WCAG93).

Działania

obejmować

będą

przede

wszystkim

wsparcie

projektów

digitalizacyjnych prowadzonych w sposób systemowy, upowszechnianie

aktualnych

standardów

WCAG

w ramach

przedsięwzięć

dofinansowywanych ze środków publicznych.

Udostępnienie

dóbr

kultury

osobom

z niepełnosprawnościami przez digitalizację

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MKDNiS

Podmioty

KPRM (cyfryzacja)

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FD, EFS

II. 4.3. Zwiększenie

dostępności

publicznych

instytucji

kultury

W

ramach

działania

modernizowanie

o zapewnienie

przewiduje

istniejącej

warunków

się

stopniowe,

infrastruktury

dostępności

kultury

systematyczne

oraz

dbałość

w nowopowstających

obiektach

kulturalnych, także przez wykorzystanie nowych technologii. Wspierane

będzie stosowanie standardów dostępności w ramach dofinansowywanej

93)

Na chwilę obecną najbardziej aktualną wersją wytycznych WCAG jest wersja 2.1.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

ze środków publicznych modernizacji infrastruktury (np. bibliotek, domów

kultury, galerii sztuki, muzeów, kin, teatrów i sal koncertowych). Oprócz

zwiększania

dostępności

systematyczne

i cyfrowej

architektonicznej

zwiększanie

instytucji

dostępności

kultury,

m.in.

działanie

zakłada

również

informacyjno-komunikacyjnej

przez

wdrażanie

odpowiednich

standardów i wymianę dobrych praktyk.

Przewiduje się ponadto podnoszenie kompetencji kadr instytucji kultury

i dziedzictwa narodowego oraz przeprowadzenie praktycznych szkoleń dla

pracowników

wojewódzkich

urzędów

ochrony

zabytków

i jednostek

samorządu terytorialnego, którzy wydają pozwolenia na prowadzenie prac

konserwatorskich, restauratorskich lub prac budowlanych w obiektach

wpisanych

do

rejestru

zabytków,

w celu

zapewnienia

dostępności

publicznych instytucji kultury.

Zwiększenie

dostępności

publicznych

instytucji

kultury

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MKDNiS

Podmioty

MRPiT, MFiPR, jednostki samorządu

współpracujące

terytorialnego

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FD, EFS,

EFRR, Budżet jednostek samorządu

terytorialnego

II. 4.4. Zwiększenie dostępności infrastruktury, wydarzeń

sportowych

oraz

sportu

dla

osób

z różnymi

niepełnosprawnościami

Działanie

obejmuje

pogłębioną

analizę

dostępności

infrastruktury,

obiektów, wydarzeń sportowych oraz sportu zarówno powszechnego, jak

i wyczynowego, jak również regulacji ich dotyczących, dla osób z różnymi

niepełnosprawnościami, w tym dzieci z niepełnosprawnościami. Działanie

Priorytety i działania

ma

na

celu

likwidację

projektowania oraz

barier

związanych

z brakiem

odpowiednich dostosowań.

uniwersalnego

Analiza ma wskazać

potrzebne zmiany regulacji w zakresie zapewnienia większej dostępności

obiektów, wydarzeń sportowych oraz sportu, jak również potrzeby

wdrożenia rozwiązań pozaprawnych w tym obszarze.

W ramach działania przeprowadzona zostanie również pogłębiona analiza

dostępności obiektów sportowych dla osób z niepełnosprawnościami,

zarówno pod kątem sportowców i osób czynnie uprawiających sport, jak

i osób odwiedzających te miejsca w charakterze kibiców lub widzów.

Na podstawie przeprowadzonych analiz wdrożone zostaną działania

poprawiające dostępność infrastruktury, obiektów, wydarzeń sportowych

oraz

sportu

powszechnego

i wyczynowego

dla

osób

z różnymi

niepełnosprawnościami.

Działanie ma również na celu wyłonienie oraz upowszechnienie dobrych

praktyk wśród zarządców obiektów sportowych, klubów sportowych oraz

organizatorów wydarzeń sportowych, jak również potrzeby wdrożenia

rozwiązań pozaprawnych w tym obszarze. Działanie ma również na celu

wyłonienie oraz upowszechnienie dobrych praktyk wśród szkół, klubów

sportowych oraz organizatorów wydarzeń sportowych.

Działanie obejmuje także organizację imprez ogólnopolskich, regionalnych

i lokalnych, w tym Mistrzostw Polski i Pucharów Polski, adresowanych do

osób w różnych grupach wiekowych oraz o różnym poziomie sprawności

fizycznej i różnym rodzaju niepełnosprawności.

Przewiduje się również organizację wydarzeń promujących sport osób

z niepełnosprawnościami, tj. wystawy i pokazy, publikacje, spoty i filmy

reklamowe

oraz

realizację

kampanii

z wykorzystaniem mediów.

165

społecznych

o tej

tematyce

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zwiększenie

dostępności

sportowych

oraz

infrastruktury,

sportu

wydarzeń

dla

osób

z różnymi

MFiPR,

MEiN,

jednostki

niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MKDNiS

Podmioty

MI,

współpracujące

samorządu terytorialnego

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FD, EFS,

EFRR, Budżet jednostek samorządu

terytorialnego

Tabela 8. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w ramach priorytetu II. Dostępność

Nazwa

Projektu/Programu

Dostępność Plus

Opis

Program „Dostępność+” służy poprawie

dostępności do obiektów użyteczności

publicznej oraz budynków mieszkalnych,

produktów i usług w zakresie projektowania

architektonicznego, planowania przestrzennego,

jak również produktów i usług w aspekcie

architektonicznym, informacyjnym

i komunikacyjnym.

Dostosowanie

Dostosowanie funkcjonowania wymiaru

funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości do potrzeb osób

sprawiedliwości do

z niepełnosprawnościami przez podniesienie

potrzeb osób

kompetencji kadr sektora sprawiedliwości

z niepełnosprawnościami w zakresie praw osób niepełnosprawnych

i kontaktu z osobami z niepełnosprawnościami

oraz wdrażanie usprawnień z zakresu

dostępności.

Wdrożenie standardów

Realizacja projektu PO WER pn. Wdrożenie

i procedur obsługi

standardów i procedur obsługi interesanta

Priorytety i działania

Nazwa

Projektu/Programu

interesanta

w sądownictwie

powszechnym

Program „Portal RP”

Dostępny GOV.PL

Program MKDNiS

„Literatura”

Narodowy Program

Rozwoju Czytelnictwa

2016–2020

Program „Kultura

Cyfrowa”

Projekt Kronik@

Opis

w sądownictwie powszechnym jest kontynuacją

zakończonego projektu koncepcyjnego PO WER

pn. Opracowanie standardów obsługi

interesanta w sądownictwie powszechnym.

Budowa centralnej bramy do udostępniania

informacji i usług państwa dostosowanej do

wymogów dostępności.

Zbiór programów skierowanych do osób

z niepełnosprawnościami mający na celu

zoptymalizowane prezentowanie informacji

i usług oraz agregujący informacje adresowane

do tych odbiorców.

Program zakłada podnoszenie poziomu

świadomości literackiej oraz publikację utworów

literackich w formach dostępnych dla osób

z niepełnosprawnościami.

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa

zaprojektowany na lata 2016–2020. Został

stworzony w celu poprawy stanu czytelnictwa

w Polsce przez wzmacnianie roli bibliotek

publicznych, szkolnych i pedagogicznych jako

lokalnych ośrodków życia społecznego

stanowiących centrum dostępu do kultury

i wiedzy. W 2019 r. MKiDN, we współpracy z

Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz przy

zaangażowaniu Biblioteki Narodowej, Instytutu

Książki i Narodowego Centrum Kultury,

rozpoczęło pracę nad przygotowaniem nowej

edycji Narodowego Programu Rozwoju

Czytelnictwa na lata 2021–2025.

Strategicznym celem programu jest

opracowanie i digitalizacja zasobów dziedzictwa

kulturowego oraz ich udostępnianie.

Budowa ogólnokrajowego katalogu o dobrach

kultury dostosowanego do udostępniania

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Nazwa

Projektu/Programu

Program „Edukacja

kulturalna”

Program „Kultura

Dostępna”

Program „Infrastruktura

domów kultury”

Program „Infrastruktura

kultury”

Program

Upowszechniania Sportu

Osób

Niepełnosprawnych

Opis

informacji w sposób zoptymalizowany pod

kątem potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Strategicznym celem programu jest wspieranie

zadań z zakresu edukacji kulturalnej, ważnych

dla rozwoju kapitału społecznego.

Program obejmuje wspieranie zadań służących

ułatwieniu dostępu do kultury, skierowanych do

szerokiego grona odbiorców i sprzyjających

integracji społecznej.

Program zakłada zapewnienie optymalnych

warunków dla działalności domów i ośrodków

kultury oraz centrów kultury i sztuki w zakresie

edukacji kulturalnej i animacji kultury przez

modernizację i rozbudowę ich infrastruktury.

Strategicznym celem programu jest stworzenie

optymalnych warunków dla prowadzenia

działalności kulturalnej, przez modernizację

i rozbudowę infrastruktury instytucji kultury,

a także innych podmiotów działających w tym

obszarze.

Głównym celem Programu jest tworzenie

optymalnych warunków umożliwiających

osobom niepełnosprawnym zwiększanie

uczestnictwa w różnych formach aktywności

sportowej, włączenie w główne nurty życia

społecznego oraz wyrównanie szans w dostępie

do przestrzeni publicznej w obszarze sportu.

Priorytety i działania

Oczekiwane

rezultaty

działań

zaplanowanych

w ramach

Priorytetu II



Poprawa

dostępności

przestrzeni

publicznej

dla

osób

z niepełnosprawnościami,



Poprawa

sytuacji

osób

z niepełnosprawnościami

w zakresie

mobilności,



Poprawa dostępu dla osób z niepełnosprawnościami do usług,

informacji, wiedzy i komunikacji,



Zwiększenie uczestnictwa osób z niepełnosprawnościami w życiu

kulturowym i sportowym.

Główne

źródła

finansowania

działań

zaplanowanych

w ramach Priorytetu II



Budżet państwa,



Środki Europejskiego Funduszu Społecznego,



Środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,



Środki Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju

Obszarów Wiejskich,



Budżet jednostek samorządu terytorialnego,



Fundusz Dostępności,



Środki

Państwowego

Funduszu

Niepełnosprawnych.

Rehabilitacji

Osób

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Priorytet III.

EDUKACJA

Celem działań w obszarze Edukacji jest rozwijanie zdolności systemu

edukacyjnego

do

odpowiadania

na

potrzeby

osób

uczących

się

z niepełnosprawnościami w sposób, który zapewni ich przygotowanie do

samodzielnego funkcjonowania i włączenia w społeczeństwie.

Do najważniejszych priorytetów będzie należało rozwijanie włączającego

systemu edukacji na wszystkich poziomach kształcenia tak, by w coraz

większym stopniu odpowiadał na zróżnicowane potrzeby dzieci i uczniów

uwarunkowane m.in. różnym poziomem sprawności, stanem zdrowia,

pochodzeniem etnicznym i kulturowym, uzdolnieniami. Celem jest dążenie

do

zapewnienia

możliwości

wspólnej

nauki

jak

najbliżej

miejsca

zamieszkania, w sposób zapewniający wszystkim dzieciom integralny

rozwój,

postępy

w nabywaniu

wiedzy

i umiejętności,

rozwijanie

kompetencji kluczowych oraz włączenie społeczne. Realizacja tego celu

będzie się odbywać przy zachowaniu nadrzędnego prawa rodziców dziecka

do wyboru miejsca i sposobu kształcenia oraz uwzględniania w procesie

oceny

potrzeb,

planowania

rodzaju

zakresu

wsparcia

oraz

oceny

skuteczności tego wsparcia, głosu każdego ucznia/słuchacza, w tym

z niepełnosprawnością, w sposób dostosowany do wieku i indywidualnych

możliwości psychofizycznych.

Będzie się to wiązało z systematycznym likwidowaniem barier w zakresie

dostępności w przedszkolach i szkołach oraz placówkach systemu oświaty,

a także rozwijaniem kompetencji nauczycieli, specjalistów oraz kadr

zarządzających

w oświacie.

odpowiedniego

wsparcia

Szczególnie

nauczycielom

istotne

w trakcie

jest

ich

zapewnienie

bieżącej

pracy

z uczniami ze strony odpowiednio przygotowanych do tego kadr (m.in.

pedagogów specjalnych, psychologów), asystentów uczniów, pomocy

nauczyciela oraz współpraca z rodzicami, tak by wspierali oni rozwój

autonomii i samodzielności swoich dzieci. Aby zapewnić dostępność do

Priorytety i działania

pomocy specjalistycznej na poziomie lokalnym, planuje się wykorzystanie

zasobów

placówek

i skoordynowanie

sektora

współpracy

specjalnego

na

rzecz

oraz

usprawnienie

zaspokajania

potrzeb

osób

z niepełnosprawnościami z podmiotami działającymi w innych sektorach,

w szczególności w sektorze ochrony zdrowia, pomocy rodzinie, pomocy

społecznej oraz zabezpieczenia społecznego.

Działania w tym obszarze służyć będą wdrożeniu postanowień art. 24

Konwencji

o prawach

osób

niepełnosprawnych,

który

wskazuje

na

obowiązek realizacji prawa osób z niepełnosprawnościami do edukacji bez

dyskryminacji, na zasadach równych szans, z zapewnieniem włączającego

systemu kształcenia, umożliwiającego integrację na wszystkich poziomach

edukacji i w kształceniu ustawicznym. System ten ma umożliwić pełny

rozwój dzieci i młodzieży oraz dorosłych osób z niepełnosprawnościami

(m.in. w zakresie osobowości i kreatywności).

Edukacja włączająca, począwszy od najniższego poziomu edukacji, jeśli

jest

zorganizowana

i zaspokojenie

szybszego

w sposób

zróżnicowanych

i pełniejszego

zapewniający

potrzeb

rozwoju

uczniów,

bezpieczny

przyczynia

możliwości

pobyt

się

do

i urzeczywistniania

potencjału rozwojowego zarówno dzieci z niepełnosprawnością, jak i ich

rówieśników bez niepełnosprawności.

Istotne znaczenie dla rozwoju osobowego i możliwości utrzymania się na

rynku pracy odgrywa również kształcenie ustawiczne. Ważnym celem

będzie

więc

rozwój

kształcenia

ustawicznego

dla

dorosłych

osób

z niepełnosprawnościami, w tym różnych ścieżek podnoszenia kwalifikacji

oraz przekwalifikowania. Odpowiednio wysoki poziom wykształcenia osób

z niepełnosprawnościami

jest

warunkiem

ich

aktywności

społecznej

i zawodowej, w szczególności znalezienia pracy bądź samozatrudnienia.

Zdobycie odpowiednich kwalifikacji zawodowych, adekwatnych do popytu

na pracę, nabycie niezbędnych umiejętności umożliwiających znalezienie

pracy, a także możliwość skorzystania w razie potrzeby ze wsparcia

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

instytucjonalnego,

decyduje

o dalszej

aktywności

osób

z niepełnosprawnościami.

Na dalszym etapie edukacji, biorąc pod uwagę zdolności oraz umiejętności

zawodowe

nabywane

przez

osoby

z niepełnosprawnościami

kształcenia,

należy

też

rozwijać

współpracę

w toku

z potencjalnymi

pracodawcami, budować sieci partnerstwa z pracodawcami. Nieocenioną

pomocą będą tu staże i praktyki zawodowe. Ważnym aspektem jest

korzystanie/rozwijanie

pozarządowych

działalności

w praktycznym

i doświadczeń

wsparciu

osób

organizacji

z niepełnosprawnością

w rozwoju ich kompetencji, poszukiwaniu pracy i utrzymaniu zatrudnienia

oraz promowanie dobrych praktyk w tym obszarze. Edukacja włączająca

o wysokiej jakości stanowi niezbędny element przygotowania młodych

osób

z niepełnosprawnościami

do

wejścia

w dorosłe

życie

jako

autonomicznych osób i jednocześnie włączonych w nurt życia społecznego.

Pozwala również na rozwijanie świadomości społecznej w zakresie potrzeb

wynikających z niepełnosprawności i potencjalnych barier ograniczających

funkcjonowanie,

innych

osób

akceptacji

oraz

zróżnicowania

umiejętności

w sposobie

udzielania

wsparcia

funkcjonowania

w codziennych

sytuacjach. Jest tym samym konieczna do budowania włączającego

społeczeństwa.

Schemat 6. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu III. Edukacja

Wzrost kwalifikacji osób

z niepełnosprawnościami w wieku

produkcyjnym*

Wartość bazowa (2018): 76,6%

Wartość docelowa (2030): 85%

* Udział osób z niepełnosprawnościami w wieku produkcyjnym posiadających wykształcenie

zasadnicze zawodowe, zasadnicze branżowe, średnie, średnie branżowe i wyższe.

Priorytety i działania

DZIAŁANIA

III. 1.

Wczesna pomoc

III. 1.1.

Standardy prowadzenia oceny funkcjonalnej

Celem działania jest określenie standardów oceny potrzeb rozwojowych

i edukacyjnych

oraz

możliwości

z niepełnosprawnościami

efektywności

oddziaływań

biopsychospołeczny

Ocena

ta

i trudności

oraz

94)

oddziałujących

wykorzystaniem

monitorowania

i oceny

planowania,

postdiagnostycznych

wieloaspektowy

uczących

na

osób

w oparciu

o model

rozpoznawania

zasobów

.

stanowi

osób

psychofizycznych

niego,

się

proces

oraz

czynników

uwzględniając

klasyfikacji

ICF

analizę

i wiedzy

środowiskowych

funkcjonowania

o kamieniach

(z

milowych

w rozwoju dziecka), diagnozę kryterialną (opartą na Międzynarodowej

Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD), jeśli

została postawiona, oraz adekwatny, podlegający stałej ewaluacji plan

wsparcia. Podejście funkcjonalne uwzględnia



holistyczne

ujęcie

charakterystykę

w obszarach

przywiązania),

funkcjonowania

funkcji

człowieka,

psychicznych

fizyczno-motorycznym,

społecznym,

oraz

obejmujące

funkcjonowanie

emocjonalnym

moralnym,

(w

tym

osobowościowym,

poznawczym oraz rozwoju mowy, języka i komunikacji, a także

funkcjonowanie

człowieka

w różnych

sytuacjach

i kontekstach

(szkoła, dom, środowisko pozaszkolne);



wykorzystanie

(nauczyciele,

94)

informacji

pochodzących

rodzice/opiekunowie

prawni,

z różnych

źródeł

specjaliści

szkolni,

Model ten, zgodny jest z Międzynarodową Klasyfikacją Funkcjonowania,

Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Zakłada holistyczną ocenę stanu fizycznego

i psychicznego człowieka.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

terapeuci,

pracownicy

poradni

psychologiczno-pedagogicznych,

a także samo dziecko/uczeń w zakresie odpowiednim do wieku

i poziomu

rozwoju)

do

uzyskania

optymalnego,

obiektywnego

obrazu funkcjonowania dziecka/ucznia i jego sytuacji życiowej;



skorelowanie

działań

poszczególnych

podmiotów

udzielających

wsparcia;



połączenie wiedzy z zakresu klinicznego obrazu problemu oraz

funkcjonowania osoby w codziennych sytuacjach;



wpływ na funkcjonowanie dziecka/ucznia czynników kontekstowych,

w tym zasobów i barier w środowisku (rodzina, szkoła, środowisko

lokalne itp.);



ocenę

potrzeb

i realizowania

działań

dziecka/ucznia,

lub likwidacji

jako

w tym

barier

bazę

do

planowania,

wspierających

rozwój

i funkcjonowanie

na

minimalizowaniu

polegających

w środowisku

organizowania

oraz

uruchamianiu

zasobów

wspierających.

Działanie obejmuje opracowanie standardów oceny funkcjonalnej, która

dokonywana jest w przedszkolu i szkole (przez nauczycieli i specjalistów)

oraz – w zależności od potrzeb – we współpracy z placówką specjalistyczną

(poradnią

psychologiczno-pedagogiczną)

lub

pracownikami

innych

sektorów spoza systemu oświaty (w szczególności resortu zdrowia oraz

resortu rodziny i polityki społecznej). Standardy będą próbą konsolidacji

i usystematyzowania oddziaływań w zakresie planowania, organizowania

i udzielania efektywnej pomocy dzieciom i młodzieży.

Wdrożenie będzie obejmowało uwzględnienie standardów w przepisach

prawa oświatowego, a także opracowanie modelu szkolenia i doradztwa

dla pracowników systemu oświaty zaangażowanych w proces oceny

funkcjonalnej na różnych poziomach oraz zapewnienie stałego dostępu do

bezpłatnych

narzędzi

diagnostycznych

biopsychospołecznym.

zgodnych

z modelem

Priorytety i działania

Planuje

się

stworzenie

przestrzeni

technologicznej

(platformy)

wspierającej proces oceny funkcjonalnej. Platforma zapewni dostęp

zarówno

do

narzędzi

postdiagnostycznych.

diagnostycznych,

Niezbędne

jest

także

jak

i materiałów

wypracowanie

procedur

i mechanizmów umożliwiających prowadzenie monitorowania wdrażania

standardów, potrzeby ich weryfikacji oraz wdrożenia systemu ewaluacji

pracy placówek specjalistycznych wspierających pracę szkoły.

Oczekiwanym rezultatem działania będzie wzrost jakości oddziaływań

ukierunkowanych na wyrównywanie szans edukacyjnych i rozwojowych

wszystkich dzieci i młodzieży, w tym z niepełnosprawnościami.

Standardy prowadzenia oceny funkcjonalnej

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MZ, MRiPS/PON, ORE, przedszkola,

współpracujące

szkoły,

poradnie

psychologiczno-

pedagogiczne

Finansowanie

III. 2.

Budżet państwa, EFS

Edukacja włączająca

III. 2.1.

Opracowanie

organizacyjnych

rozwiązań

ukierunkowanych

legislacyjnona

zapewnianie

dostępności i podnoszenie jakości edukacji włączającej

Działanie obejmie opracowanie projektu zmian legislacyjnych oraz działań

wdrożeniowych

ukierunkowanych

na

poprawę

dostępności

procesu

nauczania-uczenia się oraz podnoszenie jakości kształcenia dla wszystkich

osób uczących się w każdym wieku, uwarunkowanych różnymi potrzebami

rozwojowymi i edukacyjnymi, w tym wynikającymi z niepełnosprawności.

Ww. projekt zostanie opracowany w oparciu o wyniki pogłębionej analizy

przepisów prawa oświatowego oraz rekomendacje wynikające z prac

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zespołu do spraw opracowania modelu kształcenia uczniów ze specjalnymi

potrzebami edukacyjnymi powołanego przez Ministra Edukacji Narodowej

oraz projektu pn. Wspieranie podnoszenia jakości edukacji włączającej

w Polsce, realizowanym przez Ministerstwo Edukacji i Nauki w ramach

Programu Wspierania Reform Strukturalnych Komisji Europejskiej we

współpracy z Europejską Agencją ds. Specjalnych Potrzeb i Edukacji

Włączającej.

Rozwiązania będą ukierunkowane na urzeczywistnianie

w codziennej

praktyce praw osób uczących się, w tym osób z niepełnosprawnościami.

W ramach działania planuje się promowanie dobrych praktyk dotyczących

realizacji

założeń

edukacji

włączającej,

opracowywanie

materiałów

informacyjnych, metodycznych oraz dydaktycznych, uwzględniających

różne potrzeby edukacyjne osób uczących się oraz uwarunkowania

efektywnej nauki w klasie zróżnicowanej pod względem tych potrzeb

edukacyjnych.

Elementem działania będzie opracowanie, w oparciu o analizy i symulacje

finansowe,

mechanizmów

wykorzystanie

środków

na

finansowania

rzecz

umożliwiających

zaspokajania

potrzeb

efektywne

wszystkich

dzieci/uczniów, z uwzględnieniem współpracy międzysektorowej w tym

zakresie.

Opracowanie rozwiązań legislacyjno-organizacyjnych

ukierunkowanych

na

zapewnianie

dostępności

i podnoszenie jakości edukacji włączającej

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MZ, MRiPS/PON, MFiPR

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

Priorytety i działania

III. 2.2.

Dostępność

przedszkoli,

szkół

i placówek

w zakresie

dostępności

edukacyjnych

Celem

działania

jest

eliminowanie

barier

w jednostkach systemu oświaty. Działanie będzie polegało na opracowaniu

i wdrożeniu

standardów

w zakresie

szeroko

rozumianej

dostępności

przedszkoli, szkół i placówek systemu oświaty w wymiarze fizycznym

(dostępność architektoniczna budynku, boiska, placu zabaw, oznaczenie

i wyposażenie

społeczne)

sal),

oraz

społecznym

(klimat

pedagogicznym

szkoły,

procedury,

i programy

(metody

życie

nauczania,

podręczniki, materiały edukacyjne i ćwiczeniowe, pomoce dydaktyczne).

Wspierane

będzie

rozwijanie

wśród

personelu

szkoły

i rodziców

umiejętności współpracy oraz dostrzegania i likwidowania barier ze strony

szeroko

rozumianego

środowiska

(zarówno

w zakresie

trudności

w dostępie do pomieszczeń/informacji, jak i metod nauczania, postaw

wobec niepełnosprawności, postaw wychowawczych), które ograniczają

rozwój

uczniów

i utrudniają

im

codzienne

funkcjonowanie

w szkole

i postępy w uczeniu się.

Osiągnięciu tego celu będzie służyła realizacja szeregu projektów, których

efekty zostaną wykorzystane do określenia zarówno wymogów, jakie

będzie musiała spełnić placówka oświatowa pod względem dostępności,

jak i narzędzi wspierających w likwidowaniu barier w tym zakresie, co

przyczyni się do ciągłej poprawy dostępności procesu nauczania-uczenia

się.

Jednym

z projektów

jest

opracowanie

modelu

dostępnej

szkoły,

a następnie jego pilotaż w szkołach wyłonionych w drodze konkursu.

Szkoły te zostaną ocenione pod względem zapewniania dostępności,

a następnie – w przypadku zbyt małej dostępności – podjęte zostaną

w nich działania zwiększające jej poziom. Planuje się, że w ramach tego

działania

poddanych

w pierwszym

etapie

kompleksowym

architektonicznym,

200 zainteresowanych

audytom

dostępności

komunikacyjno-informacyjnym,

177

szkół

zostanie

w wymiarze

organizacyjnym

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

i proceduralnym. W oparciu o analizę uwarunkowań i potrzeb wybranych

jednostek, opracowane zostaną plany poprawy ich dostępności.

Następnym etapem będzie doskonalenie kadry oraz przeprowadzenie

niezbędnych inwestycji zapewniających poprawę dostępności budynków,

transportu,

wyposażenia,

terapeutycznej

i organizacji

pomocy

w formach

pracy

dydaktycznych, oferty

dostosowanych

ukierunkowanej

na

edukacyjno-

do indywidualnych

potrzeby

potrzeb

wszystkich

dzieci

i młodzieży, a także rodziców i nauczycieli z niepełnosprawnościami.

Wypracowany

model

dostępnej

szkoły

zostanie

stopniowo

rozpowszechniany na kolejne placówki oświatowe w całym kraju, w celu

zapewniania

jak

najpowszechniejszej

dostępności

szkół

dla

dzieci

i nauczycieli z niepełnosprawnościami.

W

ramach

działania

upowszechniane

będą

programy

nauczania,

scenariusze zajęć, poradniki metodyczne oraz materiały edukacyjne

i ćwiczeniowe,

opracowywane

w sposób

uwzględniający

zróżnicowane

potrzeby edukacyjne uczniów. Równolegle prowadzone będą badania

praktyki przedszkoli i szkół, w ramach których będą zbierane przykłady

wypracowywanych,

efektywnych

dostępności

procesu

naukowych

oraz

rozwiązań

kształcenia.

dobrych

w zakresie

Upowszechnianiu

praktyk

służyć

będzie

zapewniania

wyników

badań

systematycznie

powiększana i aktualizowana baza zasobów, dostępna na Zintegrowanej

Platformie Edukacyjnej.

Priorytety i działania

Dostępność

przedszkoli,

szkół

i placówek

edukacyjnych

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MFiPR,

współpracujące

samorządu

ORE,

PFRON,

jednostki

terytorialnego,

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FD, EFS,

EFRR, Budżet jednostek samorządu

terytorialnego

III. 2.3.

Przygotowanie kadr do wdrażania edukacji

włączającej

Zwiększenie

kompetencji,

i zmiana

umiejętności

postaw

kadry

zarządzającej, nauczycieli, specjalistów i innych pracowników systemu

oświaty wobec zróżnicowania potrzeb edukacyjnych uczniów to warunek

kluczowy dla rozwoju i upowszechniania włączających form edukacji.

W działaniu zaplanowano przygotowanie materiałów metodycznych oraz

przeprowadzenie szkoleń dla nauczycieli

placówek

doskonalenia

nauczycieli,

i specjalistów,

personelu

pracowników

pomocniczego,

kadry

zarządzającej oraz pracowników nadzoru pedagogicznego prowadzących

między innymi do refleksji nad dotychczasowym sposobem postrzegania

zróżnicowanych

potrzeb,

w tym

niepełnosprawności,

oraz

strategii

podejmowanych działań na rzecz zwiększania szans edukacyjnych osób

z różnymi

potrzebami

edukacyjnymi,

w tym

uwarunkowanymi

niepełnosprawnością.

Szkolenia dla nauczycieli i specjalistów będą obejmowały m.in. tematykę

projektowania uniwersalnego oraz skutecznych metod pracy z grupą

uczniów

zróżnicowaną

pod

względem

potrzeb

rozwojowych

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

i edukacyjnych. Przewidziano również działania szkoleniowe, których

celem

będzie

przygotowanie

kadr

poradnictwa

psychologiczno-

pedagogicznego do skutecznego wspierania dzieci, uczniów, rodziców

i nauczycieli w edukacji włączającej. Zaplanowane działania mają na celu

zbudowanie

nowoczesnego,

skutecznego

modelu

doskonalenia

zawodowego nauczycieli oraz specjalistycznych kadr w systemie oświaty,

odpowiadającego na potrzeby edukacji włączającej.

Instytucje mające wpływ na sprawny przebieg wdrażania zmian, takie jak

placówki

doskonalenia

samorządu

nauczycieli,

terytorialnego,

kuratoria

zostaną

objęte

oświaty

i jednostki

szkoleniami

z zakresu

budowania środowiska włączającego oraz wspierania przedszkoli, szkół

i poradni psychologiczno-pedagogicznych w tym zakresie. W działaniach

zaplanowano również opracowanie standardów kształcenia przyszłych

nauczycieli,

tak

(kierunkowego)

z zakresu

by

w programach

uwzględnione

problematyki

były

kształcenia

moduły

koncentrującej

się

lub

na

podstawowego

treści

programowe

szeroko

rozumianym

zagadnieniu edukacji włączającej oraz działania wspierające uczelnie w ich

realizacji.

Przygotowanie

kadr

do

wdrażania

edukacji

włączającej

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

ORE,

IBE,

placówki

doskonalenia

współpracujące

nauczycieli,

uczelnie,

organizacje

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

Priorytety i działania

III. 2.4.

Wsparcie systemu wspomagania przedszkoli

i szkół ogólnodostępnych

Celem

działania

jest

stworzenie

systemu

wsparcia

dla

nauczycieli

przedszkoli i szkół ogólnodostępnych – tak by zapewnić wysoką jakość

kształcenia

dla

zróżnicowania

wszystkich

ich

potrzeb

dzieci

i uczniów,

edukacyjnych

z uwzględnieniem

i rozwojowych,

w tym

uwarunkowanych niepełnosprawnością.

Nauczycielom i dyrektorom przedszkoli i szkół na poziomie lokalnym

zapewniony

zostanie

dostęp

do

profesjonalnego

zaplecza

w postaci

Specjalistycznych Centrów Wspierania Edukacji Włączającej (SCWEW).

Zakłada

się

przeprowadzenie

pilotażu

ww.

rozwiązań,

a następnie

wykorzystanie

potencjału

kadrowego,

wdrożenie wypracowanego modelu.

W

tym

celu

zakłada

się

specjalistycznego sprzętu i dostosowanych materiałów

dydaktycznych

placówek specjalnych: przedszkoli, szkół i ośrodków, w tym specjalnych

ośrodków szkolno-wychowawczych (SOSW), ośrodków rewalidacyjnowychowawczych

(MOW),

(ORW),

młodzieżowych

doświadczeń

placówek

młodzieżowych

ośrodków

ośrodków

socjoterapii

ogólnodostępnych

w pracy

wychowawczych

(MOS),

a także

z uczniem

ze

specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Na poziomie krajowym planuje się

utworzenie

w Ośrodku

Rozwoju

Edukacji

Krajowego

Centrum

Koordynującego (KCK).

Podnoszeniu jakości kształcenia uczniów z niepełnosprawnościami służyć

będzie upowszechnienie stosowania w edukacji najnowszych osiągnięć

w zakresie technologii wspomagających. Opracowany zostanie system

udostępniania szkołom i uczniom niezbędnego wsparcia technologicznego

z zakresu technologii asystujących, który zostanie włączony w działalność

KCK

i SCWEW.

Promowanie

tych

rozwiązań

odbędzie

się

dzięki

zaangażowaniu w działanie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób

Niepełnosprawnych.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wsparcie systemu wspomagania przedszkoli i szkół

ogólnodostępnych

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

ORE, PFRON

współpracujące

Finansowanie

III. 2.5.

Budżet państwa, PFRON, EFS

Zapewnienie

wsparcia

dzieci

i młodzieży

z niepełnosprawnościami w rozwoju ich potencjału

Zrealizowane zostaną działania mające na celu udostępnienie w formie ezasobów

uczniom

niesłyszącym

i niewidomym

lektur

szkolnych

w odpowiednich formatach, dostosowanych do ich potrzeb. Zapewniony

zostanie dostęp do podręczników w formie cyfrowej, tzw. e-podręczników,

w tym książek pomocniczych do nauki polskiego języka migowego (PJM),

w odpowiednim terminie, umożliwiającym korzystanie

z podręczników

w czasie zajęć w roku szkolnym. Podręczniki będą dostępne zarówno

w formie

elektronicznej,

jak

iw

alfabecie

Braille’a

oraz

druku

powiększonym. Osoby głuche, zarówno uczniowie, jak i dorośli, będą

miały

możliwość

kształcenia

korzystania

w szkole

z e-podręczników

podstawowej,

aż

w PJM

od

początku

do

ukończenia

szkoły

ponadpodstawowej.

Szczególnie

ważnym

elementem

wdrażanego

rozwiązania

będzie

zapewnienie

w ramach

systemu

edukacyjnego,

wszelkich

działań

o charakterze

rehabilitacyjnym

i usprawniającym,

nakierowanych

na

podnoszenie niezależności uczniów z niepełnosprawnościami. Działanie to

obejmie więc naukę czynności życia codziennego, umiejętności w zakresie

komunikacji,

poruszania

się

oraz

z niepełnosprawnościami itp.

182

tematyki

seksualności

osób

Priorytety i działania

Niezbędne

jest

zapewnienie

o zróżnicowanych

indywidualnego

wsparcia

potrzebach

edukacyjnych,

którzy

do

z niepełnosprawnościami,

uczęszczając

uczniom

w tym

przedszkoli

i szkół

ogólnodostępnych, napotykają na trudności w funkcjonowaniu znacznie

ograniczające ich możliwości aktywnego uczestnictwa w życiu przedszkola

lub szkoły. Oprócz innych działań możliwe to będzie dzięki wdrożeniu

kompleksowego programu przeciwdziałania wykluczeniom i stereotypom,

polegającego

na

stałym

podnoszeniu

wiedzy

i świadomości

kadry

pedagogicznej i pozapedagogicznej oraz dzieci bez niepełnosprawności.

W

przedszkolach

i szkołach

ogólnodostępnych

zostanie

zapewniona

odpowiednio przygotowana kadra – asystentów uczniów ze specjalnymi

potrzebami edukacyjnymi, realizująca zadania opiekuńcze i pielęgnacyjne.

Planuje się, że wprowadzenie tego rozwiązania pozwoli na włączenie

społeczne

na

etapie

z niepełnosprawnościami,

edukacji

którzy

znacznej

dotychczas

liczby

objęci

byli

uczniów

nauczaniem

indywidualnym.

Zapewnienie

wsparcia

dzieci

i młodzieży

z niepełnosprawnościami w rozwoju ich potencjału

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MZ,

współpracujące

PFRON,

KPRM

(cyfryzacja),

ORE,

prowadzące

MKDNiS,

IBE,

organy

i dyrektorzy

szkół,

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet

Budżet

państwa,

jednostek

terytorialnego

183

PFRON,

EFS,

samorządu

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

III. 2.6.

Cyfryzacja szkół

Wspierany i kontynuowany będzie rozwój szkolnej infrastruktury oraz

kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie technologii informacyjnokomunikacyjnych. Dzięki Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej szkoły zyskają

dostęp do szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego Internetu, co pozwoli na

wykorzystywanie

technologii

informacyjno-komunikacyjnych

podczas

pracy z każdym uczniem.

Planowane jest rozwijanie Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej dostępnej

pod adresem epodreczniki.pl. Platforma pełni dwie podstawowe funkcje

repozytorium sprawdzonych i wartościowych materiałów dydaktycznych

oraz narzędzia do wykorzystania w zdalnym nauczeniu i uczeniu się.

Platforma

oferuje

materiały

edukacyjne

(w

tym

e-materiały

i e-

podręczniki) przeznaczone dla wszystkich etapów kształcenia, zarówno

ogólnego, jak i zawodowego. Niemal każdy materiał dydaktyczny zawiera

pytania otwarte lub ćwiczenia interaktywne.

Wszystkie treści zamieszczone na platformie są bezpłatne, dostępne przez

przeglądarkę internetową i nie wymagają instalacji ani dodatkowego

oprogramowania.

Zintegrowana

Platforma

prowadzenia

zdalnej

Edukacyjna

edukacji,

może

przez

być

wykorzystywana

zapewnienie

do

bezpośredniego

kontaktu ucznia z nauczycielem.

Platforma umożliwia zamieszczanie materiałów edukacyjnych o wysokich

standardach funkcjonalnych oraz dużej różnorodności (filmy edukacyjne,

animacje, w tym 3D, audiobooki, interaktywne), spełniających aktualne

wytyczne Web Content Accesibility Guidelines (WCAG)95) co najmniej na

poziomie AA.

95)

Na chwilę obecną najbardziej aktualną wersją wytycznych WCAG jest wersja 2.1.

Priorytety i działania

Podejmowane będą ponadto szerokie działania promujące wykorzystanie

technologii asystujących oraz informacyjno-komunikacyjnych w procesie

nauczania.

Cyfryzacja szkół

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

KPRM (cyfryzacja), PFRON, ORE, CIE

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

III. 2.7.

Zapewnienie warunków do pełnego udziału

w edukacji na poziomie szkolnictwa wyższego oraz

badaniach naukowych

Działanie

polega

na

zapewnieniu

osobom

z niepełnosprawnościami

warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na uczelnię,

kształcenia,

w tym

na

studiach

podyplomowych

oraz

prowadzenia

działalności naukowej i dydaktycznej oraz awansu naukowego, a także

pełnego udziału w życiu społeczności akademickiej.

Wsparcie będzie obejmowało wdrażanie uniwersalnego projektowania oraz

racjonalnych usprawnień, w tym m.in. przez zapewnienie stałego wsparcia

tłumaczy

języka

migowego,

asystentów

notujących

lub

technologii

tworzących napisy na żywo (także przy jednoczesnym korzystaniu

z więcej niż jednego rodzaju wsparcia) dla studentów, doktorantów oraz

dla

pracowników

uczelni

(niezależnie

od

formy

ich

zatrudnienia),

specjalistyczne szkolenia, w tym umożliwiające orientację przestrzenną na

terenie uczelni studentom i doktorantom z niepełnosprawnościami, zakup

sprzętu

i urządzeń

specjalistycznych

wspomagających

proces

dydaktyczny, zakup literatury specjalistycznej i naukowej do uczelnianych

bibliotek

kształcenia

dla

potrzeb

będzie

osób

z niepełnosprawnościami.

zapewniana

osobom

Dostępność

z niepełnosprawnościami

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz osobom,

które go nie posiadają, ale zostaną zakwalifikowane przez uczelnię do

otrzymania wsparcia.

Realizacja działania w tym zakresie wiąże się z koniecznością dokonania

zmian

na

poziomie

ustawowym,

gdyż

na

podstawie

obecnie

obowiązujących przepisów brak jest możliwości finansowania takiego

wsparcia w ramach studiów podyplomowych.

W ramach rządowego Programu Dostępność Plus przeprowadzony zostanie

konkurs, w ramach którego co najmniej 100 uczelni otrzyma środki na

likwidację

barier

w dostępie

architektonicznej,

internetowych,

do

edukacji

komunikacyjnej,

narzędzi

i zwiększenie

dostępności

administrowanych

informatycznych

oraz

procedur

stron

kształcenia.

Działanie będzie polegało na zorganizowaniu konkursu, w ramach którego

100 uczelni otrzyma środki na likwidację barier w dostępie do edukacji.

Ponadto uczelnie te będą mogły wprowadzić do swoich programów

nauczania

narzędzia

i doktorantów

służące

wyrównywaniu

z niepełnosprawnościami

(wykłady

szans

studentów

i egzaminy

on-line,

załatwianie spraw studenckich przez Internet). Wypracowane rozwiązania

będą rozpowszechniane w ramach działań informacyjno-promocyjnych, co

przyczyni

się

do

wdrażania

standardów

dostępności

na

kolejnych

uczelniach. Efektem będzie także zwiększenie świadomości społeczności

akademickiej, w tym wykładowców oraz pozostałych pracowników uczelni

na temat potrzeb osób z niepełnosprawnościami w zakresie dostępności.

Działanie będzie obejmowało również wdrożenie przez Polską Komisję

Akredytacyjną

i stosowanie

w ramach

procedur

oceny

uczelni

obligatoryjnych kryteriów związanych z zapewnianiem dostępności dla

osób

z różnymi

niepełnosprawnościami,

tak

przez

projektowanie, jak i zapewnienie racjonalnych usprawnień.

uniwersalne

Priorytety i działania

Zapewnienie

warunków

do

pełnego

udziału

w edukacji na poziomie szkolnictwa wyższego oraz

badaniach naukowych

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MFiPR, NCBiR

współpracujące

Finansowanie

III. 3.

Budżet państwa, PFRON, EFS

Przygotowanie do wejścia na rynek pracy

III. 3.1.

Doradztwo

zawodowe

dla

młodzieży

z niepełnosprawnościami

W

ramach

działania

przewiduje

się

włączenie

młodych

osób

z niepełnosprawnościami w istniejący system doradztwa zawodowego na

wszystkich

szczeblach

edukacji.

Doradcy

zawodowi

w szkołach

i uczelniach, a także poradniach psychologiczno-pedagogicznych, przez

dedykowane szkolenia, zostaną wyposażeni w niezbędne kompetencje,

również

w umiejętności

Wprowadzone

eksperckie

ze

prowadzenia

diagnozy

zostaną

także

rozwiązania

strony

PFRON,

w tym

funkcjonalnej.

zapewniające

wsparcie

w szczególności

oddziałów

wojewódzkich, instytucji rynku pracy (PUP, OHP, organizacje pozarządowe

działające

w obszarze

aktywizacji

zawodowej)

oraz

poradni

psychologiczno-pedagogicznych. Jako szczególnie istotne wskazuje się

zaangażowanie osób z niepełnosprawnościami w proces wyboru ścieżki

kariery, nabywanie praktycznych umiejętności przez udział w praktykach

i stażach zawodowych oraz zdobycie praktycznych informacji na temat

dostępnych

instrumentów

wsparcia

wraz

z przysługującymi

prawami

i obowiązkami.

Działanie to realizowane będzie w szkołach i uczelniach przy współpracy

z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi i instytucjami rynku pracy.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Doradztwo

zawodowe

dla

młodzieży

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MRiPS/PON, MRPiT, PFRON, urzędy

współpracujące

pracy,

ochotnicze

hufce

pracy,

organizacje pozarządowe, poradnie

psychologiczno-pedagogiczne,

organy

prowadzące

i dyrektorzy

szkół, uczelnie

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS,

Budżet

jednostek

samorządu

terytorialnego

III. 3.2.

etapami

Wsparcie

procesu

edukacyjnymi

oraz

przejścia

pomiędzy

przejścia

z systemu

edukacji na rynek pracy

Działanie

przewiduje

opracowanie

nowych

rozwiązań

wspierających

przejście dzieci, uczniów oraz absolwentów pomiędzy różnymi etapami

kształcenia i przygotowanie młodych ludzi w przygotowaniu do pełnienia

ról zawodowych odpowiadających ich predyspozycjom i umiejętnościom

oraz wsparcie w procesie przejścia na rynek pracy.

Zaplanowano m.in. pilotaż wsparcia zapewnianego uczniom i absolwentom

z niepełnosprawnościami

przed

i po

ukończeniu

szkoły.

Dzięki

skoordynowanym działaniom placówek działających w różnych sektorach

możliwe będzie usuwanie barier w podejmowaniu pracy (np. trudności

w znalezieniu miejsca pracy, trudności w dopasowaniu stanowiska pracy

do możliwości absolwenta, podjęcie pracy poza miejscem zamieszkania,

brak posiadania kompetencji oczekiwanych przez pracodawcę, brak

przygotowania pracodawcy, brak pracy w miejscu zamieszkania). Pozwoli

Priorytety i działania

to

na

minimalizowanie

ryzyka

doświadczania

przez

osobę

z niepełnosprawnością sytuacji osoby bezrobotnej, co utrudnia jej wejście

na rynek pracy.

Przygotowane zostaną także rozwiązania wspierające szkoły w ewaluacji

efektywności realizowanych programów nauczania (w zakresie kształcenia

ogólnego

i zawodowego),

co

będzie

pozwalało

szkołom

na

dostosowywanie programów nauczania do aktualnych i przewidywanych

potrzeb pracodawców, a także podnoszenie jakości kształcenia.

W ramach działania wspierana będzie również budowa i rozwój sieci

partnerstwa

szkół

prowadzących

przysposabiających

(w szczególności

do

pracy

podmiotami

kształcenie

i uczelni

na

zawodowe,

z lokalnymi

otwartym

rynku

szkół

pracodawcami

pracy,

a także

podmiotami ekonomii społecznej) oraz instytucjami rynku pracy.

Wydaje się także wskazane poszerzenie ofert pracy o przedsiębiorstwa,

w których realizowane jest zatrudnienie wspomagane, opisane szerzej

w działaniu IV.1.3.

Wsparcie

procesu

przejścia

pomiędzy

etapami

edukacyjnymi oraz przejścia z systemu edukacji na

rynek pracy

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MRiPS/PON,

współpracujące

PFRON,

MRPiT,

MZ,

ORE,

organizacje

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

III. 3.3.

Edukacja

ustawiczna

dla

osób

z niepełnosprawnościami

W ramach działania upowszechniane będzie tworzenie oferty kształcenia,

szkolenia

i

doskonalenia

zawodowego

dla

osób

dorosłych

z

niepełnosprawnościami zarówno na poziomie poszczególnych resortów,

jak i w ramach działalności organizacji pozarządowych.

Niezbędne

jest

przy

tym

szersze

włączenie

osób

dorosłych

z

niepełnosprawnościami w różne formy uczenia się przez całe życie (także

te realizowane poza systemem oświaty), a nie tylko w formy edukacji

ustawicznej.

Zapewniona zostanie ogólnodostępna informacja o ofercie kursów i

szkoleń organizowanych przez instytucje rynku pracy (PUP, OHP, agencje

zatrudnienia,

organizacje

pozarządowe

zajmujące

się

aktywizacją

zawodową osób z niepełnosprawnościami), instytucje systemu oświaty

(centra kształcenia zawodowego i placówki kształcenia ustawicznego,

prowadzące kształcenie w formach pozaszkolnych) oraz przez inne

podmioty prowadzące działania na rzecz osób niepełnosprawnych.

Edukacja

ustawiczna

dla

osób

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MEiN, ORE, MRPiT

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

Priorytety i działania

III. 4.

Rozwój oraz zapewnienie uczniom i studentom

z niepełnosprawnościami form komunikacji zgodnych z ich

potrzebami

III. 4.1.

Wdrożenie

i upowszechnienie

edukacji

dwujęzycznej dla osób głuchych

Działanie przewiduje pogłębioną analizę w zakresie zapewnienia edukacji

dwujęzycznej dla osób głuchych oraz wypracowanie rekomendacji dla

zmian

prawnych

i działań

pozaprawnych

w tym

obszarze.

Edukacja

dwujęzyczna zostanie wprowadzona w ramach szkół dla osób głuchych lub

w przypadku co najmniej kilkuosobowych grup osób głuchych w szkołach

integracyjnych i ogólnodostępnych.

Zaproponowane zostaną zmiany w podstawie programowej zmierzające do

wyodrębnienia

przedmiotu

język

polski

dla

uczniów

głuchych

i słabosłyszących oraz przedmiotu język migowy, a także stworzenie

podstawy programowej dla kształcenia dwujęzycznego dzieci głuchych.

Działanie

zakłada

również

podjęcie

prac

w kierunku

wprowadzenia

sprawdzania kompetencji komunikacyjnych i językowych w języku polskim

i migowym

dla

dzieci

głuchych

i słabosłyszących

w procedurach

ujednoliconego orzekania systemu orzekania o niepełnosprawności.

Wdrożenie i upowszechnienie edukacji dwujęzycznej

dla osób głuchych

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MRiPS/PON, ORE

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

III. 4.2.

Upowszechnienie

korzystania

w edukacji

z alternatywnych

możliwości

i wspomagających

sposobów komunikacji (AAC)

W ramach działania zakłada się zwiększenie dostępu dla uczniów oraz

studentów

do

komunikacji

różnych

(AAC,

alternatywnych

Augmentative

and

i wspomagających

Alternative

sposobów

Communication),

w szczególności w szkołach ogólnodostępnych oraz szkołach na terenach

wiejskich.

Działanie przewiduje pogłębioną analizę regulacji prawnych w ramach

systemu

edukacji

oraz

sformułowanie

propozycji

zmiany

przepisów

w zakresie możliwości korzystania i efektywnego porozumiewania się,

korzystając z alternatywnych i wspomagających sposobów komunikacji

(AAC) oraz ich upowszechnienia w edukacji. Analiza powinna objąć

również możliwości efektywnego korzystania z AAC w ramach procedur

oceny, w tym procedur egzaminacyjnych.

Działanie zakłada możliwość wykształcenia i przeszkolenia specjalistów,

którzy będą mogli pełnić funkcję doradców metodycznych w zakresie

stosowania alternatywnych i wspomagających sposobów komunikacji.

Nauczyciele oraz kadra wspierająca w obrębie wszystkich typów szkół oraz

na wszystkich poziomach edukacji powinna mieć zapewniony dostęp do

wysokiej jakości szkoleń oraz doradztwa w zakresie stosowania AAC.

Upowszechnienie w edukacji możliwości korzystania

z alternatywnych

i wspomagających

sposobów

komunikacji (AAC)

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

ORE, PFRON

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

Priorytety i działania

III. 4.3.

uczniów

Zapewnienie możliwości korzystania przez

i studentów

z alfabetu

Braille’a,

alfabetu

Lorma, tekstu łatwego do czytania oraz technologii

i narzędzi

wspomagających

komunikowanie

się

i technologii asystujących

W ramach działania przewiduje się zapewnienie wszystkim niewidomym

uczniom i studentom możliwości nauki oraz efektywnego korzystania

z materiałów cyfrowych oraz alfabetu Braille’a, jak również zapewnienie

zgodnie

z potrzebami

dostępności

materiałów

edukacyjnych

i dydaktycznych w pełni dostępnych, w tym także w alfabecie Braille’a, na

urządzeniach przenośnych lub w wersji papierowej.

Przez realizację działania głuchoniewidomi uczniowie i studenci będą mieli

zapewnioną możliwość komunikowania się w ramach systemu edukacji

przez wykorzystywanie SKOGN (w tym m.in. alfabetu Lorma) oraz

otrzymywania stałego wsparcia tłumacza-przewodnika SKOGN zgodnie

z indywidualnymi potrzebami.

Działanie

zakłada

z niepełnosprawnością

również

zapewnienie

intelektualną

lub

uczniom

trudnościami

i studentom

w uczeniu

się

dostępu do materiałów, w tym edukacyjnych i dydaktycznych w formie

tekstu łatwego do czytania (Easy to Read, ETR), jak również wsparcia ze

strony indywidualnego asystenta zgodnie z potrzebami osoby.

W zakresie działania planowane jest także przeprowadzenie analizy

możliwości wspierania rozwoju oraz wykorzystania nowych technologii

i narzędzi

wspomagających

komunikowanie

edukacji.

193

się

w ramach

systemu

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zapewnienie możliwości korzystania przez uczniów

i studentów

tekstu

z alfabetu

łatwego

asystujących

do

Braille’a,

alfabetu

czytania

oraz

i narzędzi

Lorma,

technologii

wspomagających

komunikowanie się i technologii asystujących

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MFiPR, MRiPS, KPRM (cyfryzacja),

współpracujące

PFRON

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

Tabela 9. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w priorytecie III. Edukacja

Nazwa

Opis

Projektu/Programu

Przestrzeń Dostępnej Konkurs „Przestrzeń dostępnej szkoły” w ramach

Szkoły

PO WER (Oś IV) to pilotaż Działania 200 szkół

bez barier z Programu Dostępność Plus. Konkurs

dedykowany jest dla szkół podstawowych, a w

jego ramach planowane jest wsparcie 150 szkół

podstawowych.

Studia bez barier (w

Realizacja projektu w ramach PO WER (Oś III)

ramach programu

„Uczelnia dostępna”, którego celem jest

Dostępność Plus)

zwiększenie dostępności kształcenia na poziomie

wyższym.

Dostępność

Realizacja projektu w ramach PO WER (Oś III)

w programach

„Projektowanie uniwersalne”, którego celem jest

nauczania (w ramach wdrożenie do realizowanych przez uczelnie

programu Dostępność studiów – modułów zajęć o tematyce

Plus)

projektowania uniwersalnego.

Wypracowanie

Realizacja projektu w ramach PO WER (Oś II),

rozwiązań na rzecz

działania 2.10 „Wysoka jakość systemu

uruchomienia

oświaty”. Celem projektu jest wypracowanie

Priorytety i działania

Nazwa

Projektu/Programu

w szkołach usług

asystenckich dla

uczniów ze

specjalnymi

potrzebami

edukacyjnymi

Pilotażowe wdrożenie

modelu

Specjalistycznych

Centrów

Wspierających

Edukację Włączającą

Tworzenie emateriałów

dydaktycznych do

kształcenia ogólnego

Opis

rozwiązań na rzecz uruchomienia w szkołach

usług asystenckich dla uczniów ze specjalnymi

potrzebami edukacyjnymi, w tym

z niepełnosprawnościami.

Wypracowanie w trakcie pilotażu rozwiązań na

rzecz wprowadzenia do systemu oświaty

instytucji Specjalistycznych Centrów

Wspierających Edukację Włączającą, których

głównym zadaniem będzie wspieranie szkół

ogólnodostępnych w pracy z uczniami

o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych.

Realizacja projektu w ramach Osi Priorytetowej

II Działanie 2.10 POWER Wysoka jakość systemu

oświaty. Celem projektu jest zwiększenie

możliwości wykorzystania technologii

informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu

przedmiotowym oraz w zindywidualizowanym

podejściu do pracy z uczniem, w tym z uczniem

ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, przez

opracowanie koncepcji modułowych

e‑ podręczników, przykładowych map modułów

oraz udostępnienie na publicznej platformie

bezpłatnych i wystandaryzowanych e-materiałów

dydaktycznych do kształcenia ogólnego.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Oczekiwane

rezultaty

działań

zaplanowanych

w ramach

osób

z niepełnosprawnościami

w zakresie

osób

z niepełnosprawnościami

w zakresie

Priorytetu III



Poprawa

sytuacji

wczesnej pomocy,



Poprawa

sytuacji

edukacji włączającej,



Przygotowanie osób z niepełnosprawnościami do wejścia na

rynek pracy,



Rozwój

oraz

zapewnienie

z niepełnosprawnościami

form

uczniom

i studentom

komunikacji

zgodnych

z ich

potrzebami.

Główne

źródła

finansowania

działań

zaplanowanych

w ramach Priorytetu III



Budżet państwa,



Środki Europejskiego Funduszu Społecznego,



Środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,



Budżet jednostek samorządu terytorialnego,



Środki Funduszu Pracy,



Środki

Państwowego

Funduszu

Niepełnosprawnych.

Rehabilitacji

Osób

Priorytety i działania

Priorytet IV.

PRACA

Zgodnie z art. 27 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych pt. Praca

i zatrudnienie

„Państwa

z niepełnosprawnościami

do

Strony

pracy,

na

uznają

prawo

osób

zasadzie

równości

z innymi

osobami; obejmuje to prawo do możliwości zarabiania na życie poprzez

pracę swobodnie wybraną lub przyjętą na rynku pracy oraz w otwartym,

włączającym i dostępnym dla osób z niepełnosprawnościami środowisku

pracy”.

Głównym

celem

działań

obszaru

z niepełnosprawnościami

możliwości

Konwencji

osób

o prawach

odpowiadającego

ich

Praca

jest

zapewnienie

osobom

realizacji

wynikającego

z treści

niepełnosprawnych

zdolnościom

prawa

i umiejętnościom,

do

pracy

gwarantującego

godne życie i szansę samorealizacji, w szczególności na otwartym rynku

pracy, zgodnie z art. 27 Konwencji oraz rekomendacjami dla Polski

Komitetu ONZ ds. Praw Osób Niepełnosprawnych. Strategia na rzecz

Odpowiedzialnego

Rozwoju

(SOR)

wskazuje

także

na

konieczność

zaktywizowania i zaangażowania niewykorzystanych dotychczas zasobów

pracy, wyznaczając wzrost zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami

jako

jeden

z głównych

celów

Strategii

na rzecz

Osób

z Niepełnosprawnościami. Pozwoli to na poprawę spójności społecznej

oraz włączenie społeczne. W tym kontekście niezwykle istotne jest, aby

potencjał

osób

z niepełnosprawnościami

był

właściwie

i efektywnie

wykorzystywany.

Jak wskazują przeprowadzone badania pracodawców z otwartego rynku

pracy w Polsce96), niski poziom zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami

wynika z szeregu przyczyn, począwszy od przeszkód administracyjnych,

96)

B. Gąciarz, S. Rudnicki (red.), Polscy (Nie)pełnosprawni: od kompleksowej diagnozy do

nowego modelu polityki społecznej, Wydawnictwo AGH, Kraków 2014, s. 165.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

związanych

z częstymi

zmianami

prawa,

wątpliwościami

w jego

interpretacji, sprawności obsługi dofinansowań z Państwowego Funduszu

Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), stereotypów i uprzedzeń

zarówno

pracodawców,

z niepełnosprawnościami,

jak

barier

i pracowników

finansowych

wobec

związanych

osób

z wyższymi

kosztami pracy ze względu na niższą wydajność i uprawnienia pracownicze

osób z niepełnosprawnościami, przez obciążenia organizacyjne, związane

z dostosowaniem

pozostałych

miejsca

pracy

oraz

dodatkowym

pracowników,

brak

odpowiednich

obciążeniem

kwalifikacji

osób

z niepełnosprawnościami, kończąc na braku informacji o możliwościach

uzyskania wsparcia w zatrudnieniu osób z niepełnosprawnościami, braku

wsparcia ze strony władz lokalnych, instytucji rynku pracy i organizacji

pozarządowych oraz niedostępnej infrastrukturze lokalnej.

Bierność zawodowa osób z niepełnosprawnościami ma różne podłoże97).

Wynika ona między innymi ze złego stanu zdrowia, gwarancji uzyskania

świadczeń i obawy przed ich ewentualną utratą, lęku przed podjęciem

pracy oraz bezskutecznymi próbami jej poszukiwania, niewystarczających

kwalifikacji zawodowych, negatywnych doświadczeń, a także nielicznych

ofert pracy dla osób z niepełnosprawnościami o wyższych kwalifikacjach.

Zwraca

się

również

uwagę

na

istniejący

brak

dostępności

architektonicznej, ograniczenia mobilności oraz obojętne lub negatywne

nastawienie

rodziny

do

poszukiwania

pracy

przez

osobę

z niepełnosprawnością ze względu na obawę utraty świadczeń.

Przezwyciężenie

tak

licznych

barier

wymaga

wdrożenia

spójnych

i kompleksowych rozwiązań nie tylko w samym obszarze zatrudnienia,

lecz również w ramach pozostałych polityk publicznych obejmujących

zdrowie i edukację. Niezbędne są także działania zwiększające szeroko

97)

D. Kobus-Ostrowska, Bierność zawodowa osób niepełnosprawnych w Polsce, Gospodarka

w Praktyce i Teorii, nr 4(41) 2015, s. 33–34.

Priorytety i działania

rozumianą dostępność oraz budujące świadomość społeczną w kwestii

praw

osób

z niepełnosprawnościami,

kierowane

zarówno

do

osób

sprawnych, jak i z niepełnosprawnościami. Kierunek zmian wyznacza

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych. Konwencja, pozostając

w spójności ze Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, wskazuje na

konieczność

dokonania

ewolucji

wsparcia

z niepełnosprawnościami.

Strategia

będzie

modyfikacji

instrumentów

z niepełnosprawnościami

wspierania

w kierunku

większej

zatrudnienia

uwzględniała

potrzebę

zatrudnienia

zgodności

osób

osób

z Konwencją

o prawach osób niepełnosprawnych. Strategia zakłada również wdrożenie

nowych instrumentów

wspierających

zatrudnienie,

a także

realizację

prawa do równości szans i niedyskryminacji osób z niepełnosprawnościami

na szeroko pojętym rynku pracy.

Polityka państwa w obszarze zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami,

zgodnie z art. 27 Konwencji, powinna być ukierunkowana na maksymalne

umożliwienie zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami na otwartym

rynku

pracy.

Bardzo

ważnym

zadaniem

jest

również

poprawa

funkcjonowania instrumentów rehabilitacji zawodowej. Przede wszystkim

konieczna

jest

poprawa

efektywności

działania

warsztatów

terapii

zajęciowej, a także systemowe wprowadzenie nowego instrumentu, jakim

jest zatrudnienie wspomagane.

Schemat 7. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu IV. Praca

Wskaźnik zatrudnienia osób

niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym

Wartość bazowa (2018): 26,2%

Wartość docelowa (2030): 40,0%

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

DZIAŁANIA

IV. 1.

Modyfikacja

zatrudnienia

i uzupełnienie

oraz

systemu

aktywizacji

wsparcia

zawodowej

osób

z niepełnosprawnościami

IV. 1.1. Narodowy

Program

Zatrudnienia

Osób

Niepełnosprawnych

Zgodnie z zapisami SOR, zostanie opracowany i wdrożony Narodowy

Program Zatrudnienia Osób Niepełnosprawnych (NPZ ON). Będzie on

stanowił

narzędzie

wdrażania

Strategii

na

rzecz

z Niepełnosprawnościami,

w szczególności

w zakresie

priorytetu

z zobowiązaniami

wynikającymi

Praca.

Zgodnie

Osób

dotyczącym

z art.

27

Konwencji oraz brzmieniem Rekomendacji dla Polski Komitetu ONZ ds.

Praw Osób Niepełnosprawnych NPZ ON będzie dążył do znaczącego

zwiększenia zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami na otwartym

rynku pracy. Zostaną w nim zapisane szczegółowe rozwiązania dotyczące

realizacji

działań

w poszczególnych

latach,

przy

jednoczesnym

uwzględnieniu już istniejących instrumentów wspierających zatrudnienie

osób z niepełnosprawnościami.

NPZ ON będzie wdrażany przy współpracy z agencjami zatrudnienia,

organizacjami

pozarządowymi

z niepełnosprawnościami.

W jego

i aktywizującymi

realizację

zostaną

osoby

zaangażowane

również instytucje rynku pracy (powiatowe urzędy pracy (PUP), ochotnicze

hufce

pracy

(OHP))

organizujące

szkolenia

i proces

nabywania

odpowiednich kwalifikacji niezbędnych do rozpoczęcia pracy przez osobę

z niepełnosprawnością, wraz ze wsparciem przy znalezieniu pracy.

NPZ

ON

będzie

ukierunkowany

na

zatrudnienie

osób

z niepełnosprawnościami w formie umowy o pracę oraz samozatrudnienie,

przy

jednoczesnym

z niepełnosprawnościami,

wsparciu

także

aktywizacji

w ramach

zawodowej

osób

innych form zatrudnienia.

Narodowy Program Zatrudnienia Osób Niepełnosprawnych będzie zawierał

Priorytety i działania

rozwiązania wspierające zarówno pracowników z niepełnosprawnościami,

pracujących w siedzibie pracodawcy, jak i pracujących w oparciu o system

pracy zdalnej (np. analitycy, graficy komputerowi, PR), uwzględniających

wykorzystanie innowacji technologicznych i informatycznych. Szczególny

nacisk

kłaść

należy

nie

tylko

na

przygotowanie

osób

z niepełnosprawnością do pracy, ale także na przygotowanie pracodawcy

i jego zespołu do ich przyjęcia.

Narodowy

Program

Zatrudnienia

Osób

Niepełnosprawnych

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT,

współpracujące

zatrudnienia,

PFRON,

pozarządowe,

agencje

organizacje

powiatowe

urzędy

pracy, ochotnicze hufce pracy

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

IV. 1.2. Modyfikacja

i uzupełnienie

instrumentów

wspierania zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami

Przewiduje się wprowadzenie stopniowych zmian modelu wspierania osób

z niepełnosprawnościami

świadczeń

pieniężnych

w zatrudnieniu

na

rynku

zostanie

poszczególnych

pracy.

powiązany

osób

System

bezpośrednich

z dodatkowymi

kosztami

z niepełnosprawnościami

oraz

uzupełniony przez instrumenty na rzecz wspierania zatrudnienia osób

z niepełnosprawnościami, takie jak np. trener pracy, tłumacz PJM lub

tłumacz-przewodnik SKOGN, wyposażenie lub przystosowanie stanowiska

pracy, kursy i szkolenia oraz doradztwo zawodowe. W ramach działania

przewidywana

jest

również

analiza

odnośnie

do

objęcia

małych

przedsiębiorstw (zatrudniających co najmniej 10 osób) obowiązkiem

zatrudniania osób z niepełnosprawnościami.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Przygotowane

oraz

wdrożone

zostaną

zmiany

w systemach

informatycznych administrowanych przez PFRON zapewniające sprawne

składanie wniosków, ich weryfikację oraz przyznawanie wsparcia.

Modyfikacja i uzupełnienie instrumentów wspierania

zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania

do 2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT, PFRON

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

IV. 1.3. Zatrudnienie wspomagane

Rozwiązaniem

uzupełniającym

dotychczas

funkcjonujący

system

wspierania zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami w Polsce będzie

zatrudnienie wspomagane, kierowane do osób mających szczególne

trudności

w samodzielnym

znalezieniu

i utrzymaniu

zatrudnienia

na

otwartym rynku pracy. Dla osób z niepełnosprawnościami zatrudnionych

na otwartym rynku pracy w wyniku metody zatrudnienia wspomaganego,

których proces wspomagania w miejscu pracy nie został zakończony,

będzie wsparciem w utrzymaniu zatrudnienia.

Wdrożenie indywidualnej metody pracy z osobą z niepełnosprawnością

nieaktywną

zawodowo

będzie

istotnym

wsparciem

w znalezieniu

i utrzymaniu zatrudnienia. Usługa będzie realizowana przy udziale trenera

pracy,

z włączeniem

decyzyjnego

jej

osoby

z niepełnosprawnością

dotyczącego.

Zatrudnienie

w całość

procesu

wspomagane

będzie

realizowane przez podmioty publiczne lub organizacje pozarządowe.

Osoba,

która

ma

prawo

skorzystać

z tej

formy,

wybiera

podmiot

świadczący tę formę wsparcia zgodnie z zasadą „pieniądz idzie za osobą”.

Priorytety i działania

Zatrudnienie wspomagane

Okres

wdrażania

działania

Koordynator

2021–2023

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT, organizacje pozarządowe

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

IV. 1.4. Poprawa

funkcjonowania

warsztatów

terapii

zajęciowej

Działanie

przewiduje

poprawę

zajęciowej

(WTZ)

i wypracowanie

rehabilitacji

społecznej

społeczną

funkcjonowania

nowych

i zawodowej,

i zawodową

ich

warsztatów

terapii

rozwiązań

w zakresie

umożliwiających

aktywizację

uczestników

oraz

zapewnienie

wsparcia

adekwatnego do ich potrzeb i oczekiwań. Działanie to posłuży do

wypracowania

nowego

modelu

rehabilitacji

społecznej

i zawodowej.

Zakłada się funkcjonowanie WTZ według nowo opracowanych standardów

i otwartych w większym stopniu na aktywizację społeczną połączoną

z aktywizacją zawodową do czasu przejęcia zadań aktywizacyjnych WTZ

wobec osób z niepełnosprawnościami przez przedsiębiorstwa ekonomii

społecznej.

W ramach działania planuje się podniesienie jakości i efektywności

wsparcia

zapewnianego

opracowanie

zostanie

i wdrożenie

możliwość

zawodowej

przez

warsztaty

standardów

podejmowania

uczestników

warsztatów

terapii

zajęciowej

ich funkcjonowania.

działań

terapii

w zakresie

zajęciowej

przez

Ułatwiona

aktywizacji

przez

lepszą

współpracę z pracodawcami (w tym podmiotami ekonomii społecznej

i solidarnej) oraz instytucjami rynku pracy. Zakłada się zaangażowanie

instytucji

trenera

pracy,

wykorzystanie

instrumentu

zatrudnienia

wspomaganego oraz umożliwienie uczestnikom WTZ odbywania staży

zawodowych

i próbne

podjęcie

zatrudnienia.

Ponadto

wprowadzona

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

zostanie możliwość łatwego powrotu osoby do WTZ, w sytuacji dużych

trudności

w funkcjonowaniu

na

rynku

pracy

(tzw.

poduszka

bezpieczeństwa). Działanie będzie także ukierunkowane na zapewnienie

lepszej współpracy pomiędzy samorządami oraz koordynacji działań na

rzecz osób wymagających wsparcia.

Poprawa

funkcjonowania

warsztatów

terapii

zajęciowej

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT,

współpracujące

pozarządowe

Finansowanie

PFRON, EFS, budżet jst

IV. 2.

Aktywizacja

PFRON,

organizacje

zawodowa

osób

z niepełnosprawnościami

IV. 2.1. Ograniczenie barier w podejmowaniu aktywności

zawodowej

Działanie

przewiduje

stopniowe

zmniejszanie

dysproporcji

pomiędzy

wysokością świadczeń pobieranych przez osoby z niepełnosprawnościami

a wysokością możliwego do uzyskania wynagrodzenia za pracę, w celu

usunięcia

bariery

do

aktywizacji

zawodowej

osób

z niepełnosprawnościami.

Wśród

barier

dla

zwiększenia

aktywności

zawodowej

osób

z niepełnosprawnościami należy wskazać również tzw. pułapkę rentową,

szczególnie dotkliwą w stosunku do osób pobierających rentę socjalną.

Obecne

rozwiązania

w systemie

rentowym

zostaną

zastąpione

mechanizmami, które nie będą powodowały ujemnych skutków podjęcia

zatrudnienia dla łącznego dochodu osoby z niepełnosprawnością.

Priorytety i działania

Działanie

ma

na

celu

również

ograniczenie

wpływu

tzw.

pułapki

świadczeniowej, sytuacji, w której podjęcie zatrudnienia przez osobę

z niepełnosprawnością powoduje obawę o uzyskanie orzeczenia o niższym

stopniu niepełnosprawności podczas kolejnej procedury orzeczniczej.

Obawa ta może dotyczyć zarówno samej osoby z niepełnosprawnością, jak

i osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne w celu wsparcia danej

osoby z niepełnosprawnością.

Działanie przewiduje pogłębioną analizę oraz wypracowanie propozycji

rozwiązań, które pozwolą na ograniczenie negatywnych efektów tzw.

pułapki świadczeniowej na podejmowanie aktywności zawodowej przez

osoby z niepełnosprawnościami.

Działanie zakłada również zmianę terminologii stosowanej w ramach

systemu orzecznictwa, w rodzaju: „niezdolny do pracy”, „niezdolny do

samodzielnej egzystencji”, „niesamodzielny”. Wyeliminowane mają zostać

terminy, które mogą być mylnie rozumiane oraz być stygmatyzujące

zarówno

z perspektywy

pracodawców,

jak

i samych

osób

z niepełnosprawnościami, a przez to mogące mieć negatywny wpływ na

aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami.

Ograniczenie

barier

w podejmowaniu

zawodowej

Okres

wdrażania

działania

Koordynator

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

2021–2025

MRiPS/PON

MRPiT

Budżet państwa

aktywizacji

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

IV. 2.2. Aktywizacja

zawodowa

z niepełnosprawnościami

osób

w podmiotach

ekonomii

społecznej i solidarnej

Wspierane będzie zatrudnienie w podmiotach ekonomii społecznej, a w

szczególności w przedsiębiorstwach społecznych (PS)98).

Przygotowany zostanie projekt ustawy o ekonomii społecznej i solidarnej,

wprowadzający m.in. status przedsiębiorstwa społecznego. Ponadto wśród

pracowników przedsiębiorstwa społecznego określony udział mieć będą

osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. Pracownicy będą mieć

również

wpływ

na

kierunek

działalności

przedsiębiorstwa,

a zyski

przeznaczane będą na reintegrację lub realizację celów społecznych.

Przewiduje

społecznych,

stopniowo

się

utworzenie

różnorodnych

wspomaganych

uzupełniających

finansowo

albo

form

ze środków

zastępujących

przedsiębiorstw

publicznych,

istniejący

system

aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami.

Przygotowane i wdrażane będą modele przedsiębiorstw społecznych, m.in.

o charakterze usługowym, świadczących tzw. „wiązki” usług społecznych

użyteczności

publicznej99),

i zindywidualizowany

społecznym,

na

odpowiadające

potrzeby

osób

w szczególności

osób

w sposób

kompleksowy

zagrożonych

wykluczeniem

z niepełnosprawnościami

i potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu oraz ich rodzin.

98)

Podmioty ekonomii społecznej prowadzące działalność gospodarczą lub odpłatną pożytku

publicznego, aktywizujące zawodowo osoby trudno zatrudnialne, nieprywatyzujące zysku

lub nadwyżki bilansowej i są zarządzane w sposób partycypacyjny, mogą otrzymać status

przedsiębiorstwa społecznego – Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2023

roku. Ekonomia Solidarności Społecznej, Departament Ekonomii Społecznej i Solidarnej

Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, Biblioteka Ekonomii Społecznej i Solidarnej,

Warszawa 2019, s. 13 Monitor Polski z 2019 r.

99)

„Wiązki” usług społecznych użyteczności publicznej oznaczają zintegrowany system usług

społecznych użyteczności publicznej, komplementarny wobec różnego rodzaju

poszczególnych usług i adekwatny do potrzeb odbiorców.

Priorytety i działania

W upowszechnianiu i wdrażaniu tych modeli zostaną włączone m.in.

Regionalne

Ośrodki

Ekonomii

Społecznej

Polityki

Społecznej

(ROPS),

Ośrodki

podmioty

ekonomii

społecznej

(OWES),

Wsparcia

(PES)

działające na rzecz ON przy współpracy z samorządami.

Przygotowane zostaną również rozwiązania upowszechniające włączanie

przedsiębiorstw

ekonomii

w niezależnym

życiu,

społecznej

w tym

(PES)

w proces

samodzielnym

wsparcia

zamieszkaniu

osób

z niepełnosprawnościami.

Realizacja tego działania nie przyczyni się do ograniczenia pozytywnej

tendencji

obserwowanej

od

kilku

lat

na

rynku

pracy

osób

z niepełnosprawnościami – relatywnego wzrostu zatrudnienia na otwartym

rynku pracy w stosunku do rynku chronionego.

Aktywizacja

zawodowa

osób

w podmiotach

z niepełnosprawnościami

ekonomii

społecznej i solidarnej

Okres

wdrażania

działania

Koordynator

2021–2030

MRiPS

Podmioty

MRPiT, MFiPR, PFRON

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

IV. 2.3. Wsparcie na rzecz włączenia zawodowego osób

z niepełnosprawnościami

Działanie

przewiduje

uruchomienie

i prowadzenie

systemu

kursów,

szkoleń i grup wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich

otoczenia.

Celem

będzie

osiągnięcie

jak

najwyższego

poziomu

samodzielności oraz przygotowania do wejścia na rynek pracy przy

jednoczesnym wsparciu tego procesu ze strony najbliższych.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Szkolenia będą dotyczyły przygotowania do niezależnego funkcjonowania,

korzystania

z wdrożonych

rozwiązań

w ramach

uniwersalnego

projektowania100) oraz racjonalnych usprawnień101) dedykowanych zgodnie

z potrzebami

osoby

z niepełnosprawnością

z niepełnosprawnością

uzyska

także

i prawa

kompleksowe

pracy.

Osoba

wsparcie

i wiedzę

w zakresie swoich praw i obowiązków jako pracownik, a także możliwości

doskonalenia zawodowego lub przekwalifikowania w zależności od potrzeb.

Osoby z niepełnosprawnościami i ich najbliżsi będą mogli skorzystać

z doświadczeń pracujących osób z niepełnosprawnościami, którzy zostaną

zaangażowani jako współprowadzący szkolenia, kursy i grupy wsparcia.

Wsparcie

na

rzecz

włączenia

zawodowego

osób

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania

działania

do 2030

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT, MRPiT, MEiN, MFiPR, PFRON,

współpracujące

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

100)

Uniwersalne projektowanie – zgodnie z art. 2 Konwencji o prawach osób

niepełnosprawnych – oznacza projektowanie produktów, środowiska, programów i usług

w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez

potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. Nie wyklucza pomocy

technicznych dla szczególnych grup osób z niepełnosprawnościami, jeżeli jest to

potrzebne.

101)

Racjonalne usprawnienie – zgodnie z art. 2 Konwencji o prawach osób

niepełnosprawnych – oznacza konieczne i odpowiednie zmiany i dostosowania,

nienakładające nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia, jeśli jest to potrzebne

w konkretnym przypadku, w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami

możliwości korzystania z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich

wykonywania na zasadzie równości z innymi osobami.

Priorytety i działania

IV. 3.

Środowisko

pracy

przyjazne

pracownikom

z niepełnosprawnościami

IV. 3.1. Model

wsparcia

osób

z niepełnosprawnościami

w środowisku pracy

Wypracowany zostanie model wsparcia osób z niepełnosprawnościami

w środowisku pracy, rozumiany jako zestaw technik i metod, tj. zasad

postępowania

w zakresie

z niepełnosprawnością

umożliwiającym

stworzenia

środowiska

pracy.

pracodawcy

z niepełnosprawnością

optymalnego

Model

przyjazne

w środowisko

pracy

dla

pracownika

będzie

narzędziem

wdrożenie

osoby

z wykorzystaniem

jej

potencjału.

Model

wsparcia

osób

z niepełnosprawnościami

w środowisku pracy

Okres

wdrażania

działania

2021–2025

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT, CIOP, PFRON, organizacje

współpracujące

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

IV. 3.2. Osoba

z niepełnosprawnością

jako

pracownik

administracji publicznej

Podjęte zostaną starania mające na celu zwiększenie udziału osób

z niepełnosprawnościami

zatrudnionych

w administracji

publicznej.

Przewiduje się prowadzenie działań proświadomościowych, skierowanych

zarówno

do

potencjalnych,

przyszłych

pracowników

z niepełnosprawnościami, jak i ich pracodawców. Dodatkowo zostaną

wyeliminowane

bariery

architektoniczne,

które

stanowią

istotną

przeszkodę w zatrudnieniu osób z niepełnosprawnościami w instytucjach

administracji publicznej. Jednym z istotnych elementów będzie także,

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

realizowany

przez

Państwowy

Niepełnosprawnych,

program

Fundusz

Stabilne

Rehabilitacji

Zatrudnienie

–

Osób

osoby

niepełnosprawne w administracji i służbie publicznej.

Działanie zakłada, że jednostki administracji publicznej zatrudniające co

najmniej

15

osób

stworzą

plany

zwiększenia

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami, które będą przedstawiane do PFRON. Realizacja

planu będzie podlegać corocznej sprawozdawczości do PFRON.

Osoba

z niepełnosprawnością

jako

pracownik

administracji publicznej

Okres

wdrażania

działania

Koordynator

do 2025

PFRON

KPRM, MRPiT, MSWiA, MRiPS/PON,

Podmioty

MRPiT,

współpracujące

jednostki

samorządu

terytorialnego

Finansowanie

Budżet

państwa,

PFRON,

Budżet

jednostek samorządu terytorialnego

IV. 3.3. Wsparcie

osoby

z niepełnosprawnością

u zatrudniającego ją pracodawcy

Przygotowanie i wdrożenie instrumentu wsparcia dla pracowników oraz

pracodawców,

w przypadku

gdy

pracownik

stał

się

osobą

z niepełnosprawnością lub jest osobą z niepełnosprawnością i ze względu

na

zwiększającą

dotychczasowym

się

potrzebę

stanowisku

wsparcia

pracy.

napotyka

Instrument

na

bariery

na

będzie

polegał

na

wsparciu w utrzymaniu osoby z niepełnosprawnością na dotychczasowym

stanowisku

pracy

oraz,

w przypadku

braku

takiej

możliwości,

przeniesieniu jej na inne stanowisko u dotychczasowego pracodawcy.

Opracowane rozwiązanie będzie uwzględniało aspekty takie jak: pomoc

w zaplanowaniu

i wprowadzeniu

odpowiednich

zmian

obejmujących

dostosowanie i adaptację środowiska pracy, zmiany organizacyjne lub

Priorytety i działania

zmiany sposobu wykonywania pracy, analizę konieczności wprowadzenia

asystenta

pracy,

przeszkolenie

pracownika,

pracodawcy

lub

współpracowników osoby z niepełnosprawnością.

Wsparcie

osoby

z niepełnosprawnością

u zatrudniającego ją pracodawcy

Okres

wdrażania

działania

do 2025

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT, CIOP, PFRON, organizacje

współpracujące

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

IV. 3.4. Zwiększenie elastyczności zatrudnienia

Ze względu na trudną sytuację osób z niepełnosprawnościami, a w

szczególności osób z problemami zdrowia psychicznego na rynku pracy,

wprowadzone zostanie rozwiązanie sprzyjające aktywności zawodowej tej

grupy w postaci zatrudnienia przejściowego. Będzie ono polegało na

dzieleniu jednego etatu zamiennie przez kilku pracowników. Ta forma

zatrudnienia jest szczególnie ważna dla osób z problemami zdrowia

psychicznego, które często mają trudności z zatrudnieniem na etat, na

zasadach

ogólnych,

(naprzemienne

w związku

okresy

ze

zmiennym

wysokiego

przebiegiem

i niskiego

funkcjonowania),

a jednocześnie nie wymagają bardziej intensywnego wsparcia.

Zwiększenie elastyczności zatrudnienia

Okres

wdrażania

działania

Koordynator

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

do 2025

MRiPS

MRPiT, PFRON

Budżet państwa, PFRON

choroby

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

IV. 4.

Tworzenie

otoczenia

sprzyjającego

skutecznej

aktywizacji zawodowej

IV. 4.1. Obsługa

klienta

z niepełnosprawnością

i pracodawcy przez instytucje rynku pracy

Instytucje rynku pracy odgrywają znaczącą rolę we wprowadzaniu osób

z niepełnosprawnościami na rynek pracy, udzielając im różnego rodzaju

wsparcia.

Dostarczają

także

informacji

pracodawcom

w zakresie

konieczności przystosowania stanowisk pracy do potrzeb pracowników

z niepełnosprawnościami. Aby wzmocnić potencjał kadr instytucji rynku

pracy, przeprowadzone zostaną dedykowane szkolenia (urzędy pracy,

agencje

zatrudnienia,

organizacje

pozarządowe

działające

w tym

obszarze) z zakresu obsługi osób z niepełnosprawnościami oraz udzielania

informacji

dla

pracodawców

w zakresie

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami. Przewiduje się wykorzystanie dotychczasowych

opracowań

w tym

zakresie

z niepełnosprawnościami

oraz

w pracy

modelu

wsparcia

przygotowanego

przez

realizacji

zostaną

osób

Centralny

Instytut Ochrony Pracy (CIOP).

Ponadto

przewiduje

się,

że

do

szkoleń

również

zatrudnione osoby z niepełnosprawnościami. Podczas szkoleń zostaną

wykorzystane najnowsze dostępne rozwiązania w formule pracy zdalnej.

Obsługa klienta z niepełnosprawnością i pracodawcy

przez instytucje rynku pracy

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MRiPS

Podmioty

MRPiT,

PFRON,

współpracujące

agencje

zatrudnienia,

urzędy

pracy,

organizacje

pozarządowe, CIOP

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, FP, EFS

Priorytety i działania

IV. 4.2. Podnoszenie kompetencji lekarzy medycyny pracy

Do programu specjalizacji z medycyny pracy wprowadzone zostaną

zagadnienia

dotyczące

niepełnosprawności

oraz

nowego

systemu

orzekania o niepełnosprawności, opartego o Konwencję o prawach osób

niepełnosprawnych, a zatem koncentrującego się na określaniu możliwości

w zakresie podejmowania kształcenia zawodowego oraz funkcjonowania

na rynku pracy, a także potrzebnego wsparcia, a nie stopnia dysfunkcji

(orzecznictwo

lekarskie,

rekrutacja,

ocena

kompetencji

zawodowych

i zatrudnienie). Ponadto planuje się podjęcie działań na rzecz zapewnienia

lekarzom medycyny pracy pełnej informacji z kompleksowej diagnozy

funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością, włączenia ich w działania

wspierające uczniów z niepełnosprawnościami w podejmowaniu dotyczącej

wyboru kierunku kształcenia i zawodu, jak również podniesienia ich

kompetencji w zakresie możliwych dostosowań stanowiska pracy do

potrzeb

osób

podejmowanie

z różnymi

bardziej

kierunku

kształcenia

i sposobów

wsparcia

niepełnosprawnościami.

kompetentnych

zawodowego

osoby

decyzji

oraz

Pozwoli

w zakresie

możliwości

z niepełnosprawnością

na

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

MRPiT, MEiN, MRiPS/PON, MRPiT

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

213

wyboru

konkretnym

Podnoszenie kompetencji lekarzy medycyny pracy

współpracujące

na

zatrudnienia

stanowisku pracy.

Okres

to

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

IV. 4.3. Ośrodki opiniująco-doradcze

W ramach działania przewiduje się zapewnienie wyspecjalizowanego

doradztwa w zakresie dostępnych instrumentów aktywizacji zawodowej

osób

z niepełnosprawnościami

oraz

obowiązków

pracodawców

wynikających z ich zatrudniania dla instytucji rynku pracy. Wdrożenie

działania

nastąpi

przez

wykorzystanie

i odpowiednie

przygotowanie

Państwowego

Funduszu

Rehabilitacji

Osób

Niepełnosprawnych,

w szczególności

oddziałów

wojewódzkich,

jako

pomiotów

aktualnie

istniejących

w systemie

wspierania

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami.

Ośrodki opiniująco-doradcze

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

PFRON

Podmioty

MRiPS,

współpracujące

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON

MRPiT,

organizacje

Priorytety i działania

Tabela 10. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w priorytecie IV. Praca

Nazwa

Projektu/Programu

Włączenie

wyłączonych –

aktywne instrumenty

wsparcia osób

niepełnosprawnych

na rynku pracy

Krajowy Program

Rozwoju Ekonomii

Społecznej (KPRES)

na lata 2014–2023.

Ekonomia

Solidarności

Społecznej102)

Narodowy Program

Zatrudnienia Osób

Niepełnosprawnych

102)

Opis

Projekt polegający na przygotowaniu

kompleksowej propozycji wdrożenia do systemu

prawnego nowych i zmodyfikowanych

instrumentów wspierania aktywności zawodowej

osób z niepełnosprawnościami.

Celem KPRES jest m.in. zwiększenie liczby

wysokiej jakości miejsc pracy

w przedsiębiorstwach społecznych dla osób

zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym

osób z niepełnosprawnościami.

Program będzie stanowił uszczegółowienie

zapisów Strategii na rzecz Osób

z Niepełnosprawnościami na lata 2021–2030

w obszarze Praca.

Jest to projekt strategiczny SRKL.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Oczekiwane

rezultaty

działań

zaplanowanych

w ramach

Priorytetu IV



Modyfikacja

systemu

wsparcia

zatrudnienia

oraz

aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami,



Środowisko

pracy

przyjazne

pracownikom

z niepełnosprawnościami,



Tworzenie otoczenia sprzyjającego skutecznej aktywizacji

zawodowej osób z niepełnosprawnościami.

Główne

źródła

finansowania

działań

zaplanowanych

w ramach Priorytetu IV



Budżet państwa,



Środki Europejskiego Funduszu Społecznego,



Środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,



Budżet jednostek samorządu terytorialnego,



Budżet innych Jednostek Sektora Finansów Publicznych,



Środki

Państwowego

Funduszu

Niepełnosprawnych,



Fundusz Pracy.

Rehabilitacji

Osób

Priorytety i działania

Priorytet V. WARUNKI ŻYCIA I OCHRONA SOCJALNA

Głównym celem działań w ramach priorytetu Warunki życia i ochrona

socjalna,

zgodnie

z treścią

art.

28

Konwencji

o prawach

osób

niepełnosprawnych, jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami

i ich rodzinom odpowiednich warunków życia, włączając w to zaspokojenie

podstawowych potrzeb bytowych i materialnych oraz niezbędną ochronę

socjalną. Działania w ramach priorytetu Warunki życia i ochrona socjalna

obejmują zwalczanie ubóstwa osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin,

a także zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych.

Schemat 8. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu V. Warunki życia i ochrona

socjalna

Poziom zagrożenia ubóstwem skrajnym

w gospodarstwach z co najmniej jedną osobą

niepełnosprawną

Wartość bazowa (2018): 7,8%

Wartość docelowa (2030): 5%

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

DZIAŁANIA

V. 1. System

wsparcia

finansowego

osób

z niepełnosprawnościami

V. 1.1. Modyfikacja

systemu

wsparcia

finansowego

adekwatnego do potrzeb i poziomu niepełnosprawności

Przeprowadzona zostanie pogłębiona analiza obecnego systemu wsparcia

finansowego, w tym systemu świadczeń pieniężnych, systemu ulg oraz

systemu rentowego. Analiza obejmować będzie m.in. kwestie zwiększenia

efektywności oraz uproszczenia systemu, zwiększenia jego spójności, jak

również obejmowania wszystkich osób z niepełnosprawnościami oraz

zapewniania adekwatnego wsparcia.

Przeanalizowane zostaną także relacje między systemem świadczeń

finansowych a systemem wsparcia.

Analiza obejmować będzie także możliwe rozwiązania mające na celu

eliminację negatywnych zjawisk dla aktywności zawodowej oraz włączenia

społecznego osób z niepełnosprawnościami, w szczególności tzw. pułapki

świadczeniowej. Ponadto wprowadzone zostaną rozwiązania legislacyjne,

które wyeliminują tzw. pułapkę rentową.

Zmiany

te

muszą

być

powiązane

z systemową

reformą

orzekania

o niepełnosprawności i ujednolicenia orzecznictwa o niepełnosprawności

z systemami

orzecznictwa

do

celów

rentowych.

W ramach

reformy

orzecznictwa zostaną opracowane i wprowadzone kompleksowe zasady

ustalania

oraz

niepełnosprawności

zgodnie

wypłaty

świadczenia

w oparciu

o ocenę

z Międzynarodową

Niepełnosprawności

i Zdrowia

kompensacyjnego

funkcjonowania

Klasyfikacją

(ICF-International

z tytułu

danej

osoby

Funkcjonowania

Classification

of

Functioning, Disability and Health). Planuje się, że stopniowo zastąpią one

dotychczasowy system świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami.

Priorytety i działania

Modyfikacja systemu wsparcia finansowego adekwatnego do potrzeb i

poziomu niepełnosprawności będzie kształtowana w taki sposób, aby

ograniczała ubóstwo i w jak największym stopniu zapewniała osobom

z niepełnosprawnościami warunki do godnego życia.

Modyfikacja

systemu

adekwatnego

wsparcia

finansowego

potrzeb

i poziomu

do

niepełnosprawności

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Finansowanie

Budżet państwa, FS

V. 1.2. Modyfikacja systemu świadczeń dla opiekunów

osób z niepełnosprawnościami

Wsparcie osób z niepełnosprawnościami w większości jest realizowane

przez

najbliższą

rodzinę

z niepełnosprawnościami,

(rodziców

w przypadku

małżonków/partnerów

dzieci

w przypadku

osób

z niepełnosprawnościami pozostających w związkach lub dzieci samotnych

osób

z niepełnosprawnościami).

Świadczenia

dla

opiekunów

osób

z niepełnosprawnościami potrzebujących intensywnego wsparcia są ważne

zarówno ze względu na aspekt społeczny (wsparcie ze strony rodziny jest

zdecydowanie bardziej preferowane przez osoby z niepełnosprawnościami

niż wsparcie instytucjonalne), jak i finansowy (koszty funkcjonowania

instytucji opieki).

Przygotowana

zostanie

świadczeń

opiekunów

dla

zatem

zmiana

osób

dotychczasowego

systemu

z niepełnosprawnościami.

Wysokość

środków dedykowanych na wsparcie zostanie uzależniona od stopnia

wsparcia potrzebnego osobie z niepełnosprawnością ze strony opiekuna.

Należy przy tym zaznaczyć równoczesne systemowe uruchomienie usługi

asystenta

osobistego

opisanego

w priorytecie

„Niezależne

życie”.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Finansowanie obydwu tych form wsparcia zostanie ze sobą powiązane.

Polityka świadczeń będzie ukierunkowana na upodmiotowienie osoby

z niepełnosprawnością, tak aby wsparcie było kierowane do samej osoby.

Osoba

z niepełnosprawnością

ma

być

podmiotem

rozstrzygającym

odnośnie do tego, jak wykorzystywane ma być otrzymywane wsparcie.

W związku z powyższym nowy system wsparcia spowoduje usunięcie

stanu

zakwestionowanego

przez

wyrok

Trybunału

Konstytucyjnego

o sygnaturze K38/13. Jednocześnie przewiduje się stopniowe usunięcie

ograniczeń

w aktywności

z niepełnosprawnościami.

zawodowej

Planowane

jest

opiekunów

również

osób

dokonanie

zmian

umożliwiających samodzielne decydowanie osoby z niepełnosprawnością

o wyborze opiekuna.

Modyfikacja systemu świadczeń dla opiekunów osób

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Finansowanie

Budżet państwa, FS

V. 1.3. Mechanizmy wspierające zapewnienie bezpiecznej

przyszłości finansowej i majątkowej

Działanie zakłada pogłębioną analizę i wypracowanie oraz wdrożenie

rekomendacji

prawnych

i pozaprawnych

wspierających

bezpieczną

przyszłość

w zakresie

(m.in.

narzędzi

finansową,

prawną,

organizacyjną) osób z niepełnosprawnościami – funduszów, trustów,

fundacji, działających z udziałem i monitoringiem państwa, stworzonych

dla konkretnych osób, także w sytuacji, gdy jej najbliższa rodzina nie

będzie już miała możliwości udzielać jej wsparcia.

Rozwiązania typu fundusze, trusty, fundacje osobiste, zorganizowane dla

poszczególnych

osób

z niepełnosprawnością

funkcjonują

powszechnie

w krajach anglosaskich i są powiązane również z systemami świadczeń

Priorytety i działania

oraz w niektórych krajach (np. Kanada) zawierają również dotacje

państwowe

dla

zwiększenia

bezpieczeństwa

w przyszłości

osób

z niepełnosprawnościami.

Mechanizmy

wspierające zapewnienie bezpiecznej

przyszłości finansowej i majątkowej

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MFiPR, MEiN, jednostki samorządu

współpracujące

terytorialnego,

organizacje

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

V. 2. Mieszkalnictwo

V. 2.1. Rozwój

rynku

mieszkań

z uwzględnieniem

na

wynajem

potrzeb

osób

z niepełnosprawnościami

Działanie zakłada rozwój rynku mieszkań na wynajem, przy uwzględnieniu

uniwersalnego projektowania i racjonalnych usprawnień, szczególnych

potrzeb osób

z niepełnosprawnościami oraz

eliminowania barier

we

włączaniu osób z niepełnosprawnościami w społeczność lokalną.

Przewiduje się kontynuację programu dopłat do czynszu, zakładającego

bezzwrotne wsparcie z budżetu państwa na pokrycie części wydatków

mieszkaniowych ponoszonych przez najemców nowych mieszkań objętych

współpracą inwestorów z gminami.

Ponadto

w ramach

zintegrowanego

działania

programu

kontynuowana

społecznego

będzie

budownictwa

realizacja

czynszowego,

w ramach którego udzielane jest wsparcie na przedsięwzięcia, w wyniku

których

powstają

lokale

mieszkalne

221

na

wynajem

o umiarkowanym

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

czynszu, również z uwzględnieniem potrzeb osób z niepełnosprawnościami

i ich rodzin, wybudowane w ramach

– programu preferencyjnego finansowania zwrotnego skierowanego do

społecznych

inicjatyw

mieszkaniowych,

spółdzielni

mieszkaniowych

i

spółek gminnych realizujących mieszkania dla osób o średnich dochodach;

–

programu

bezzwrotnego

dofinansowania

budownictwa

socjalnego

i komunalnego skierowanego do samorządów gminnych.

Rozwój

rynku

mieszkań

z uwzględnieniem

na

wynajem

potrzeb

osób

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MRPiT

Podmioty

MFiPR,

współpracujące

S.A., samorządy gminne

Finansowanie

Budżet państwa, Budżet jednostek

BGK,

PFR

Nieruchomości

samorządu terytorialnego, Fundusz

Sektora

FIZAN

103)

Mieszkań

dla

Rozwoju

103)

Zarządzany przez PFRN (bez angażowania środków budżetu państwa).

Priorytety i działania

Tabela 11. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię,

w priorytecie V. Warunki życia i ochrona socjalna

Nazwa

Projektu/Programu

Mieszkanie +104)

Opis

Program obejmuje budowę powszechnie

dostępnych mieszkań na wynajem

o umiarkowanym czynszu, wsparcie

przedsięwzięć społecznego budownictwa

czynszowego, a także wsparcie najemców

nowych mieszkań w postaci dopłat do czynszu.

104)

Jest to projekt strategiczny dla SRKL.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Oczekiwane

rezultaty

działań

zaplanowanych

w ramach

Priorytetu V



Modyfikacja systemu wsparcia finansowego adekwatnego do

potrzeb i poziomu niepełnosprawności,



Modyfikacja

systemu

świadczeń

dla

opiekunów

osób

z niepełnosprawnościami,



Poprawa

sytuacji

osób

z niepełnosprawnościami

w zakresie

mieszkalnictwa.

Główne źródła finansowania działań zaplanowanych w ramach

Priorytetu V



Budżet państwa,



Środki Europejskiego Funduszu Społecznego,



Środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,



Budżet jednostek samorządu terytorialnego,



Budżet innych Jednostek Sektora Finansów Publicznych,



Środki

Państwowego

Funduszu

Niepełnosprawnych,



Fundusz Solidarnościowy,



Fundusz Dostępności.

Rehabilitacji

Osób

Priorytety i działania

Priorytet VI.

ZDROWIE

Zgodnie z art. 25 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych „Państwa

Strony uznają, że osoby niepełnosprawne mają prawo do osiągnięcia

najwyższego możliwego poziomu stanu zdrowia, bez dyskryminacji ze

względu na niepełnosprawność. Państwa Strony podejmą wszelkie

odpowiednie środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym

dostępu do usług opieki zdrowotnej biorących pod uwagę szczególnie

wymogi związane z płcią, w tym rehabilitacji zdrowotnej.”.

Konwencja

w obszarze

Zdrowia

nakłada

szereg

zobowiązań,

„w

szczególności, Państwa Strony

(b)

zapewnią te usługi zdrowotne, które są potrzebne osobom

niepełnosprawnym, szczególnie ze względu na ich niepełnosprawność,

w tym wczesne rozpoznawanie i leczenie, o ile konieczne, a także

usługi mające na celu ograniczenie i zapobieganie pogłębianiu się

niepełnosprawności, w tym u dzieci i osób starszych,

(c)

zapewnią świadczenie usług opieki zdrowotnej możliwie blisko

społeczności,

w których

żyją

osoby

niepełnosprawne,

w tym

na

obszarach wiejskich,

(d)

zobowiążą osoby wykonujące zawody medyczne do zapewniania

osobom

niepełnosprawnym,

na

podstawie

swobodnie

przez

nie

wyrażonej i świadomej zgody, opieki takiej samej jakości jak innym

osobom poprzez, między innymi, podnoszenie świadomości w zakresie

praw

człowieka,

godności,

niezależności

i potrzeb

osób

niepełnosprawnych w drodze szkoleń i upowszechniania standardów

etycznych w publicznej i prywatnej opiece zdrowotnej.”.

Działania zawarte w obszarze Zdrowie będą służyły realizacji przez Polskę

zobowiązań

wynikających

z Konwencji,

w szczególności

w zakresie

zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami opieki zdrowotnej, dostępu

do usług i programów zdrowotnych biorących pod uwagę ich szczególne

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

wymogi

i potrzeby

wtórnym

w zakresie

powikłaniom

profilaktyki

i pogorszeniu

zdrowotnej,

stanu

zapobiegania

zdrowia,

rehabilitacji

medycznej oraz optymalizacji jakości funkcjonowania.

Duże

znaczenie

pogłębiających

odgrywa

profilaktyka

niepełnosprawność.

schorzeń

Niezbędne

powodujących

jest

także

lub

wdrożenie

nowoczesnych rozwiązań, które umożliwią realny postęp w ich leczeniu.

Ponadto bardzo istotna jest kompleksowość usług medycznych oraz

odpowiednio wczesna interwencja.

Przewiduje się, że istotną rolę odegrają szkolenia dla służb medycznych

i ratunkowych

w obszarze

dotyczącym

potrzeb

osób

z niepełnosprawnościami, ze względu na konieczność zapewnienia przez

szpitale i placówki zdrowia przyjmujące osoby z niepełnosprawnościami

dobrej komunikacji z pacjentami niezależnie od tego, jakiej alternatywnej

formy komunikowania się potrzebują. Szczególny nacisk zostanie również

położony

na

przestrzeganie

praw

pacjentów

z problemami

zdrowia

psychicznego, w szczególności przez zmiany systemowe, ukierunkowane

na przejście z psychiatrycznej opieki instytucjonalnej do holistycznego

wsparcia świadczonego w społeczności lokalnej.

Schemat 9. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu VI. Zdrowie

Osoby z niepełnosprawnościami objęte

preferencyjnym dostępem do świadczeń z

zakresu rehabilitacji*

Wartość bazowa (2018): 329 osób

Wartość docelowa (2030): 476 osób

*Liczba

osób

z zakresu

z niepełnosprawnościami

rehabilitacji

(na

podstawie

z preferencyjnym

ustawy

dostępem

o świadczeniach

do

świadczeń

opieki

zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych albo na podstawie innych programów lub

wyodrębnionych

środków

finansowych)

w przeliczeniu

z niepełnosprawnościami w wieku 16 lat i więcej.

226

na

tys.

osób

Priorytety i działania

DZIAŁANIA

VI. 1.

Zapobieganie

powstawaniu

i pogłębianiu

się

niepełnosprawności

VI. 1.1. Pogłębiona analiza obecnego systemu i diagnoza

potrzeb

W ramach przedmiotowego działania przeprowadzona zostanie pogłębiona

analiza mająca na celu ustalenie zasadności zintensyfikowania bądź

podjęcia dodatkowych działań o charakterze profilaktycznym i leczniczym,

przeprowadzanych w ramach programów polityki zdrowotnej, a także

zadań z zakresu zdrowia publicznego, które w zamierzeniu mają wspierać

zapobieganie

sprawności.

ustalenie,

powstawaniu

Kluczowym

w jakim

i pogłębianiu

elementem

zakresie

się

trwałych

przedmiotowego

obecnie

prowadzone

ograniczeń

działania

programy

jest

polityki

zdrowotnej oraz prowadzone zadania z zakresu zdrowia publicznego nie

wypełniają przedmiotowego celu oraz w jakim zakresie należy poprawić

ich

dostosowanie

zagrożonych

do

potrzeb

wystąpieniem

osób

z niepełnosprawnościami

niepełnosprawności

powstałej

bądź

w wyniku

określonej jednostki chorobowej.

Dodatkowo przeprowadzona zostanie analiza odnośnie do potrzebnych

zmian w systemie ochrony zdrowia pod kątem łatwego uzyskiwania

zanonimizowanych

świadczeniach

informacji

o rzeczywistej

liczbie

uzyskiwanych

przez

osoby

niepełnosprawnościami,

w tym

danych

osób

oraz

z różnymi

zdezagregowanych

w podziale

m.in. na wiek, płeć, rodzaj miejsca zamieszkania, zgodnie z art. 31

Konwencji oraz rekomendacjami/zaleceniami dla Polski Komitetu ONZ ds.

Praw Osób Niepełnosprawnych.

Po

uzyskaniu

przedmiotowych

problematyczne

w dostępie

danych

określone

zostaną

obszary

do

świadczeń

dla

osób

z niepełnosprawnościami, a następnie opracowane zostaną rozwiązania

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

zwiększające dostępność do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób

z niepełnosprawnościami.

Pogłębiona

analiza

obecnego

systemu

i diagnoza

potrzeb

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

Jednostki samorządu terytorialnego,

współpracujące

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa

VI. 1.2. Objęcie

działaniami

specjalistyczną

opieką

lekarską

profilaktycznymi

z niepełnosprawnościami

lub

zagrożonych

oraz

dzieci

trwałymi

ograniczeniami sprawności

Działanie obejmuje poszerzenie grona odbiorców koordynowanej opieki

zdrowotnej, z uwzględnieniem opieki neonatologicznej lub pediatrycznej,

o dzieci z niepełnosprawnościami lub zagrożone trwałymi ograniczeniami

sprawności.

Podejmowane będą działania profilaktyczne polegające na wykonywaniu

badań przesiewowych noworodków, w pierwszych dobach ich życia, w celu

wykrycia choroby wrodzonej i rozpoczęcia odpowiedniego leczenia przed

pojawieniem się objawów klinicznych choroby. Równocześnie przewiduje

się prowadzenie działań profilaktycznych przez zastosowanie diagnostyki

i wewnątrzmacicznej terapii płodu, która stwarza nowy system opieki nad

ciężarną i płodem, tak aby oznaką prawidłowego leczenia było zabranie do

domu zdrowego dziecka – home taken baby.

Priorytety i działania

Objęcie

specjalistyczną

działaniami

opieką

lekarską

profilaktycznymi

oraz

dzieci

z niepełnosprawnościami lub zagrożonych trwałymi

ograniczeniami sprawności

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

NFZ

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ

VI. 1.3. Profilaktyka trwałych ograniczeń sprawności oraz

wczesna i efektywna rehabilitacja

Działanie zakłada rozwój profilaktyki w zakresie wczesnego rozpoznawania

i leczenia, ukierunkowanego na przeciwdziałanie schorzeniom będącym

najczęstszą przyczyną dezaktywizacji zawodowej z powodu stanu zdrowia,

tj.: choroby układu krążenia, choroby nowotworowe, problemy zdrowia

psychicznego i zaburzenia zachowania, choroby układu kostno-stawowego

i mięśniowego, choroby układu oddechowego.

Profilaktyka trwałych ograniczeń sprawności oraz

wczesna i efektywna rehabilitacja

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MZ

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

VI. 1.4. Wypracowanie modelu kompleksowej rehabilitacji

Działanie

zakłada

opracowanie

kompleksowej rehabilitacji

i stopniowe

wdrażanie

modelu

105)

. Etapy działania to: opracowanie wstępnego

modelu kompleksowej rehabilitacji, jego pilotaż w czterech ośrodkach

wybranych

w drodze

przetargu

(ośrodki

zlokalizowane

w czterech

makroregionach) oraz opracowanie ostatecznego modelu i rekomendacji

dotyczących jego wdrożenia do szerokiej praktyki. W ramach pilotażu,

w każdym

z 4-ech

ośrodków

kompleksową

rehabilitacją

ma

zostać

objętych 150 osób – łącznie 600 osób.

Rekomendacje dotyczące wdrożenia modelu kompleksowej rehabilitacji

mają zostać opracowane po 2022 r., po zakończeniu realizacji pilotaży.

Następnie wypracowany model zostanie stopniowo wprowadzony na

terenie kraju, tak aby kompleksowa rehabilitacja stała się powszechnie

dostępna dla osób z niepełnosprawnościami, mogła być realizowana blisko

miejsca zamieszkania danej osoby oraz nie powodowała oddzielenia od

społeczności lokalnej.

Wypracowanie modelu kompleksowej rehabilitacji

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

MRiPS/PON,

współpracujące

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, NFZ, EFS

105)

ZUS,

PFRON,

NFZ,

Kompleksowa rehabilitacja zakłada skoordynowane działania zespołu lekarzy

specjalistów, pedagogów i psychologów w zakresie rehabilitacji leczniczej, społecznej

i zawodowej, mające na celu przywrócenie jak największej sprawności i możliwości

samodzielnego funkcjonowania. Nawiązuje do polskiej szkoły rehabilitacji, której

inicjatorami byli W. Dega i M. Weiss. Cechuje ją wczesność podejmowanej interwencji,

kompleksowość i ciągłość działań rehabilitacyjnych.

Priorytety i działania

VI. 2.

Dostęp do usług zdrowotnych oraz zwiększenie

efektywności procesu leczenia

VI. 2.1. Poprawa

dostępności

zdrowotnych

dla

osób

i jakości

świadczeń

z niepełnosprawnościami.

Dostępność Plus dla Zdrowia

Działanie zakłada systemową poprawę dostępności i jakości świadczeń

zdrowotnych

dla

osób

z niepełnosprawnościami,

zaczynając

od

wypracowania kompleksowych rozwiązań w formie projektowej, przez ich

pilotażowe wdrożenie, ewaluację i następnie wdrożenie w ramach całego

systemu ochrony zdrowia.

Od 2019 r. realizowany jest projekt Dostępność Plus dla Zdrowia106), którego

celem głównym jest opracowanie i wdrożenie standardu Dostępność Plus dla

szpitali

i POZ,

co

przyczyni

się

do

poprawy

dostępności

świadczeń

zdrowotnych dla osób z niepełnosprawnościami oraz zwiększenia jakości

realizowanych przez nie świadczeń. Projekt przyczyni się do opracowania

m.in.

rozwiązań

systemowych

związanych

w ramach

z niepełnosprawnościami

ze

wsparciem

pacjentów

systemu

ochrony

zdrowia;

zniwelowania barier architektonicznych utrudniających dostęp pacjentów

z niepełnosprawnościami

do

placówek

medycznych;

stworzenia

lub

zoptymalizowania systemów IT w obszarze obsługi pacjenta, ze szczególnym

uwzględnieniem pacjentów z niepełnosprawnościami; podniesienia poziomu

świadomości kadry medycznej i niemedycznej placówek zdrowotnych

związanej

kompetencji

z

potrzebami

osób

interpersonalnych

z niepełnosprawnościami;

personelu

medycznego,

poprawę

związanych

z komunikacją z pacjentami z niepełnosprawnościami; poprawę procedur

i innych aspektów organizacyjnych w placówkach medycznych w zakresie

obsługi pacjentów z niepełnosprawnościami.

106)

Jest to projekt strategiczny SRKL, realizowany w ramach Osi V Programu Operacyjnego

Wiedza Edukacja Rozwój. Finansowanie z EFS projektu.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Przewiduje

się,

że

rozpowszechnione

wypracowane

oraz

standardy

wykorzystane

do

zostaną

opracowania

następnie

minimalnych

standardów dostępności świadczeń zdrowotnych dla osób z różnymi

niepełnosprawnościami,

aby zagwarantować

dostępność

wszystkich

świadczeń zdrowotnych współfinansowanych ze środków publicznych.

Poprawa

dostępności

zdrowotnych

dla

i jakości

osób

świadczeń

z niepełnosprawnościami

Dostępność Plus dla Zdrowia

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

NFZ,

współpracujące

terytorialnego,

jednostki

samorządu

organizacje

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ, EFS, EFRR

VI. 2.2. Wprowadzenie nowych form koordynowanej opieki

zdrowotnej

Organizacja

opieki

koordynowanej

ma

na

celu

ułatwić

dostęp

do

niedrogich, trwałych oraz wysokiej jakości usług zdrowotnych na poziomie

podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej

i świadczeń z zakresu leczenia szpitalnego, w tym również dla osób

z niepełnosprawnościami. W tym celu zostały opracowane trzy modele

opieki koordynowanej – model POZ PLUS107), model AOS108) i model

107)

Model opieki koordynowanej, celem projektu jest: poprawa jakości usług medycznych

świadczonych na poziomie podstawowej opieki medycznej; zwiększenie ilości świadczeń

medycznych świadczonych na poziomie podstawowej opieki medycznej; poprawa

koordynacji usług medycznych świadczonych na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej.

108)

Model opieki koordynowanej oparty o daleko idąca integrację Podstawowej Opieki

Zdrowotnej i Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej z wykorzystaniem sprecyzowanych

standardów medycznych i organizacyjnych określających sposób postępowania

z pacjentami chorymi przewlekle w różnym stadium zaawansowania choroby.

Priorytety i działania

szpitalny109). Każdy z tych modeli będzie posługiwał się uniwersalnym

językiem zapisywania informacji zgodnie z biopsychospołecznym modelem

funkcjonowania, tak aby każdy interesariusz działań komunikował się tym

samym systemem pojęciowym, co zdecydowanie ułatwi proces koordynacji

wsparcia.

Wprowadzenie nowych form koordynowanej opieki

zdrowotnej

Okres

wdrażania 2021

działania

Koordynator

MZ

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ, EFS

VI. 2.3. Poprawa

dostępu

do

usług

rehabilitacyjnych

i wyrobów medycznych najwyższej jakości

Działanie ma na celu wprowadzenie zmian umożliwiających osobom

z niepełnosprawnościami korzystanie z rehabilitacji w takim zakresie, jak

jest to konieczne, i w sposób ciągły.

W

zakresie

wyrobów

medycznych

konieczne

jest

zagwarantowanie

pacjentom w ramach świadczeń zdrowotnych dostępu do niezbędnych

wyrobów z uwzględnieniem możliwości finansowych płatnika publicznego.

W dalszej perspektywie czasowej zakłada się wprowadzenie monitoringu

obciążenia systemu opieki zdrowotnej pod kątem rehabilitacji leczniczej,

w poszczególnych regionach i mniejszych lokalizacjach, dla zapewnienia

stałej płynności procesu rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami.

109)

Model opieki koordynowanej obejmujący zarówno opiekę ambulatoryjną, jak i szpitalną

oraz domową.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Poprawa

dostępu

do

usług

rehabilitacyjnych

i wyrobów medycznych najwyższej jakości

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

NFZ, MRiPS, PFRON

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ

VI. 2.4. Wypracowanie systemowych rozwiązań w zakresie

zapewnienia

dostępności

usług

ginekologiczno-

-położniczych dla kobiet z niepełnosprawnościami

Działanie ma na celu wypracowanie i wdrożenie standardów (w rozumieniu

wzorca

postępowania)

usług

ginekologicznych

oraz

położniczych

dostępnych dla kobiet z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Standardy

będą obejmować kwestie zapewniania dostępności na wszystkich etapach

realizacji danego świadczenia, aż do procedury wypisu. Zostaną podjęte

działania

ukierunkowane

na

stworzenie

możliwości

skorzystania

z dostępnych gabinetów ginekologicznych oraz placówek opieki położniczej

na obszarze całego kraju do 2023 r. W ramach działania zanalizowane

zostaną również możliwości przeprowadzania badań specjalistycznych

w domu pacjentki.

Priorytety i działania

Wypracowanie systemowych rozwiązań w zakresie

zapewnienia

dostępności

usług

ginekologiczno-

-położniczych dla kobiet z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

NFZ

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ, EFS

VI. 2.5. Podnoszenie

kompetencji

lekarzy,

pielęgniarek

i położnych, a także przedstawicieli innych zawodów

medycznych

w zakresie

opieki

zdrowotnej

osób

z niepełnosprawnościami

Działanie

będzie

polegało

na

podnoszeniu

jakości

kształcenia

na

kierunkach medycyna, stomatologia, pielęgniarstwo i położnictwo, w tym

w zakresie

profilaktyki

i promocji

zdrowia

(edukacji

zdrowotnej)

i wspierania włączenia społecznego. Przewiduje się także uwzględnienie

zagadnień

z zakresu

udzielania

z niepełnosprawnościami

świadczeń

w ramach

zdrowotnych

realizowanych

form

osobom

kształcenia

ustawicznego dedykowanych dla lekarzy, pielęgniarek i położnych oraz

przedstawicieli innych zawodów medycznych.

Szczególna uwaga w zakresie kształcenia zostanie zwrócona na potrzeby

oraz

wynikające

z nich

dostosowania

m.in.

dla

kobiet

z niepełnosprawnościami, osób mających trudności w komunikacji, osób

w spektrum autyzmu, osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz osób

wymagających intensywnego wsparcia, a także na godność pacjenta

z niepełnosprawnością.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Podnoszenie

kompetencji

lekarzy,

pielęgniarek

i położnych, a także przedstawicieli innych zawodów

medycznych

w zakresie

opieki

zdrowotnej

osób

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MZ

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ, EFS

VI. 2.6. Upowszechnianie

telemedycznych

nowoczesnych

w opiece

uwzględniających

m.in.

rozwiązań

zdrowotnej,

wymóg

uniwersalnego

projektowania

Działanie zakłada stopniowe dostosowywanie przepisów dotyczących

telemedycznej opieki zdrowotnej na szerszy obszar niż ten, który jest

obecnie stosowany i finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Planuje się wprowadzenie działań pilotażowych w tym zakresie.

Upowszechnianie

nowoczesnych

telemedycznych

uwzględniających

rozwiązań

w opiece

m.in.

wymóg

zdrowotnej,

uniwersalnego

projektowania

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MZ

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ

Priorytety i działania

VI. 2.7. Leczenie

osób

z niepełnosprawnościami

z chorobami rzadkimi

Celem

działania

zdrowotnej

jest

i zwiększanie

zwiększenie

dostępności

świadomości

osób

leczenia,

edukacji

z niepełnosprawnościami,

chorym na choroby rzadkie, w ramach Narodowego Planu dla Chorób

Rzadkich. Przewiduje się ułatwienie dostępu do leków, wprowadzenie

systemowych

a także

rozwiązań

innych

w obszarze

stosowania

terapii

i procedur

eksperymentalnych,

wraz

z opracowaniem

zaimplementowania

ich

do

systemu

nowych

technologii,

terapeutycznych,

zasad

refundacji

w tym

niezwłocznego

w uzasadnionych

przypadkach.

Leczenie osób z niepełnosprawnościami z chorobami

rzadkimi

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MZ

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ

VI. 3.

Profilaktyka

i leczenie

w obszarze

zdrowia

psychicznego oraz środowiskowy system wsparcia osób

z problemami zdrowia psychicznego

VI. 3.1. Profilaktyka

w obszarze

zdrowia

psychicznego

dzieci i młodzieży

Działanie zakłada podjęcie systematycznych działań z zakresu ochrony

i wspierania zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków, ich rodziców

oraz

szkoły

nauczycieli

i pomocy

w ramach

programu

wychowawczo-profilaktycznego

psychologiczno-pedagogicznej.

Planowane

jest

wzmacnianie czynników chroniących, w tym kształtowanie pozytywnego

klimatu szkoły i placówki oraz ograniczanie czynników ryzyka wystąpienia

problemów zdrowia psychicznego w środowisku szkoły/placówki.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zakłada się podejmowanie działań wyprzedzających z zakresu ochrony

i wspierania zdrowia psychicznego we współpracy wielosektorowej – np.

przez

współpracę

z środowiskowymi

centrami

zdrowia

psychicznego

tworzonymi przez Ministerstwo Zdrowia.

Do dodatkowych działań można zaliczyć również rozwój specjalizacji

z zakresu psychoterapii dzieci i młodzieży oraz przygotowanie kadr, a w

szczególności

terapeutów

środowiskowych,

co

wpisuje

się

w model

środowiskowej opieki psychiatrycznej.

Profilaktyka w obszarze zdrowia psychicznego dzieci

i młodzieży

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MZ, MRiPS/PON, organy prowadzące

współpracujące

i dyrektorzy

szkół,

poradnie

psychologiczno-pedagogiczne,

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ, EFS, EFRR

Priorytety i działania

VI. 3.2. Profilaktyka

w obszarze

zdrowia

psychicznego

osób dorosłych

Działanie obejmie również promowanie profilaktyki problemów zdrowia

psychicznego wśród pracodawców, ze szczególnym uwzględnieniem tych

zawodów, które ze względu na ich specyfikę szczególnie narażają

pracowników na wystąpienie problemów zdrowia psychicznego.

Profilaktyka w obszarze zdrowia psychicznego osób

dorosłych

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

MRiPS/PON

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa

VI. 3.3. Reforma systemu ochrony zdrowia psychicznego

osób

dorosłych

ukierunkowana

na

przejście

z psychiatrycznej opieki instytucjonalnej do wsparcia

w społeczności lokalnej

Działanie przewiduje wprowadzenie środowiskowej opieki psychiatrycznej,

której celami są: poprawa jakości leczenia psychiatrycznego – jego

dostępności,

ciągłości,

kompleksowości,

dostosowania

do

potrzeb,

możliwej do osiągnięcia skuteczności i godziwości warunków świadczenia

pomocy; pomoc chorym w odzyskiwaniu zdrowia, pozycji społecznej,

oczekiwanej jakości życia; tworzenie warunków do włączenia społecznego

osób

z problemami

stygmatyzacji

skutków

zdrowia

i wykluczeniu;

hospitalizacji;

psychicznego

ograniczenie

uruchomienie

oraz

przeciwdziałanie

rozmiarów

i negatywnych

inicjatyw

społeczności na rzecz ochrony zdrowia psychicznego.

i zasobów

lokalnej

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

W ramach programu pilotażowego psychiatrii środowiskowej przewiduje

się zapewnienie przez centrum zdrowia psychicznego kompleksowej opieki

psychiatrycznej

(doraźnej,

ambulatoryjnej,

środowiskowej,

dziennej

i całodobowej) dla dorosłej ludności zamieszkałej na obszarze jego

działania.

Istotnym

elementem

działania

będzie

również

zwiększenie

liczby

kształconych psychiatrów, w szczególności pracujących z dziećmi.

Reforma

osób

systemu

ochrony

dorosłych

zdrowia

ukierunkowana

psychicznego

na

przejście

z psychiatrycznej opieki instytucjonalnej do wsparcia

w społeczności lokalnej

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MZ

Podmioty

NFZ

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, NFZ, EFS, EFRR

VI. 3.4. Wsparcie

dla

osób

z problemami

zdrowia

psychicznego w środowisku lokalnym

Działanie

zakłada

zaangażowanie

organizacji

pozarządowych

osób

z problemami zdrowia psychicznego lub działających na ich rzecz w celu

budowy i rozwoju sieci wsparcia w środowisku lokalnym, szczególnie

w mniejszych

miastach

oraz

zapewnienie

dedykowanych

doświadczeń

i dobrych

w gminach

szkoleń

praktyk

wiejskich.

oraz

Przewiduje

możliwości

w organizacjach

się

wymiany

pozarządowych

zrzeszających osoby z problemami zdrowia psychicznego lub działających

na ich rzecz. W ten sposób lokalna społeczność zostanie przygotowana do

świadczenia usług dla osób z problemami zdrowia psychicznego w ramach

procesu deinstytucjonalizacji.

Priorytety i działania

Wsparcie

dla

osób

z problemami

zdrowia

psychicznego w środowisku lokalnym

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MZ, samorządy gminne

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

Tabela 12. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w priorytecie VI. Zdrowie

Nazwa Projektu/Programu

Opis

Narodowy Program Ochrony

Celem programu jest zapewnienie

Zdrowia Psychicznego na lata wielostronnej opieki oraz zapobieganie

2017–2022

stygmatyzacji i dyskryminacji wobec osób

chorujących psychicznie.

Program kompleksowego

W obszarze zdrowia program obejmuje

wsparcia dla rodzin „Za

przede wszystkim koordynację opieki

życiem”

neonatologiczno-pediatrycznej na rzecz

dzieci oraz odżywianie mlekiem kobiecym

noworodków i niemowląt.

Wypracowanie i pilotażowe

Realizacja projektu w ramach Osi

wdrożenie modelu

Priorytetowej II. Działanie 2.6 PO WER

kompleksowej rehabilitacji

Wysoka jakość polityki na rzecz włączenia

umożliwiającej podjęcie lub

społecznego i zawodowego osób

powrót do pracy

niepełnosprawnych.

Dostępność Plus dla Zdrowia

Realizacja projektu w ramach Osi

Priorytetowej V. PO WER ukierunkowana

jest na wdrożenie działań projakościowych

związanych z dostosowaniem placówek

medycznych do potrzeb osób

z niepełnosprawnościami oraz osób

starszych.

Przygotowanie,

Celem projektu jest poprawa jakości i

przetestowanie i wdrożenie

efektywności opieki zdrowotnej w Polsce

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Nazwa Projektu/Programu

do systemu opieki zdrowotnej

organizacji opieki

koordynowanej (OOK) – Etap

I Opracowanie modeli

zintegrowanej/koordynowanej

opieki zdrowotnej dla Polski.

Program Badań

Przesiewowych Noworodków

w Polsce na lata 2015–2018

i kontynuacja na lata 2019–

2022110)

Program kompleksowej

diagnostyki i terapii

wewnątrzmacicznej

w profilaktyce następstw

i powikłań wad rozwojowych

i chorób płodu111)

110)

Jest to projekt strategiczny SRKL.

111)

Jw.

Opis

przez wprowadzenie standardów

organizacyjnych i medycznych, a także

modelu finansowania świadczeń, które

doprowadzą do koordynacji

poszczególnych etapów diagnostyki,

terapii i rehabilitacji.

W ramach programu podejmowane są

działania profilaktyczne polegające na

wykonywaniu badań przesiewowych

noworodków, w pierwszych dobach ich

życia.

Celem programu jest poprawa stanu

zdrowia noworodków przez zlikwidowanie

powikłań okresu noworodkowego oraz

zmniejszenie liczby zgonów dzieci

nienarodzonych i noworodków z powodu

wad wrodzonych.

Priorytety i działania

Oczekiwane

rezultaty

działań

zaplanowanych

w ramach

z niepełnosprawnościami

w zakresie

Priorytetu VI



Poprawa

sytuacji

osób

powstawania lub pogłębiania się niepełnosprawności,



Zwiększenie dostępu do usług zdrowotnych oraz efektywności

procesu leczenia,



Poprawa

sytuacji

psychicznego

oraz

w obszarze

profilaktyki

środowiskowy

i leczenia

system

zdrowia

wsparcia

osób

z problemami zdrowia psychicznego.

Główne źródła finansowania działań zaplanowanych w ramach

Priorytetu VI



Budżet państwa,



Środki Europejskiego Funduszu Społecznego,



Środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,



Budżet jednostek samorządu terytorialnego,



Środki

Państwowego

Funduszu

Niepełnosprawnych,



Narodowy Fundusz Zdrowia.

Rehabilitacji

Osób

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Priorytet VII.

BUDOWANIE ŚWIADOMOŚCI

Artykuł 8 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych zobowiązuje do

podjęcia przez państwo natychmiastowych, skutecznych i odpowiednich

działań mających na celu podniesienie świadomości społeczeństwa, w tym

na poziomie rodziny. Działania mają odnosić się do spraw dotyczących

osób

z niepełnosprawnościami,

wzmocnienia

poszanowania

z niepełnosprawnościami.

stereotypów,

mają

Ich

uprzedzeń

z niepełnosprawnościami,

to

być

praw

efektem

ma

i szkodliwych

w tym

związanych

być

działania

na

rzecz

i godności

osób

również

zwalczanie

praktyk

z płcią

wobec

osób

i wiekiem,

we

wszystkich dziedzinach życia, a także promowanie wiedzy o zdolnościach

i wkładzie osób z niepełnosprawnościami w społeczeństwo.

Konieczne są działania w zakresie budowy wiedzy społecznej dotyczącej

niepełnosprawności, w tym poszanowania godności oraz integralności osób

z niepełnosprawnościami, na zasadzie równości z innymi osobami, a także

prawa do niezależnego życia. Bez poszerzenia świadomości społeczeństwa

w zakresie praw osób z niepełnosprawnościami, jak również ich potrzeb

i koniecznego wsparcia nie będzie możliwe pełne wdrożenie Konwencji

o prawach osób niepełnosprawnych.

Działania kładą także nacisk na zwiększanie wiedzy samych osób

z niepełnosprawnościami w zakresie swoich praw. Bez wiedzy na temat

własnych

praw

czy

dodatkowych

możliwości

osoby

z niepełnosprawnościami nie będą w stanie wykorzystać w pełni swojego

potencjału.

Priorytety i działania

Schemat 10.

świadomości

Wskaźnik

realizacji

dla

Priorytetu

VII.

Budowanie

Pracownicy instytucji i bezpieczeństwa

publicznego objęci szkoleniami z obsługi osób

z niepełnosprawnościami

Wartość bazowa (2018): 0 osób

Wartość docelowa (2030): 13 tys. osób

*Liczba

pracowników

instytucji

publicznych,

objętych

szkoleniami

z obsługi

osób

z niepełnosprawnościami, w tym: kadra instytucji kultury, policjanci i pracownicy policji,

strażacy, pracownicy wymiaru sprawiedliwości, straż miejska i graniczna, służba cywilna,

straż graniczna.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

DZIAŁANIA

VII. 1.

Zwiększanie

jakości

informacji

o niepełnosprawności w dyskursie publicznym

VII. 1.1.

Działania

na

rzecz

włączania

osób

z niepełnosprawnościami do głównego nurtu przekazu

medialnego

W ramach działania zostanie zrealizowana pogłębiona analiza dyskursu

medialnego odnośnie do osób z różnymi niepełnosprawnościami oraz

udziału osób z różnymi niepełnosprawnościami w dyskursie medialnym,

w tym w tematach dotyczących innych tematów niż niepełnosprawność.

Działanie

zakłada

także

przeprowadzanie

badań

opinii

publicznej

w zakresie postrzegania, stereotypów, uprzedzeń i postaw odnośnie do

osób z różnymi niepełnosprawnościami, dla lepszego zrozumienia poziomu

włączenia osób z niepełnosprawnościami w społeczeństwo.

W wyniku badań opinii publicznej oraz analizy udziału oraz dyskursu

medialnego zainicjowane zostanie opracowanie standardu dla sektora

medialnego w zakresie włączania osób z niepełnosprawnościami w dyskurs

medialny, w tym w charakterze dziennikarzy, wydawców i ekspertów.

Standard obejmował będzie m.in. kwestie zapewniania dostępności oraz

relacjonowania kwestii związanych z niepełnosprawnością.

Działania

na

rzecz

z niepełnosprawnościami

włączania

osób

głównego

nurtu

do

przekazu medialnego

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

PFRON,

CBOS,

KPRM,

współpracujące

MFiPR,

KRRiT,

RMN,

MKDNiS,

organizacje

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

Priorytety i działania

VII. 1.2.

Kampanie na rzecz zmiany wizerunku osób

z różnymi niepełnosprawnościami

Działanie zakłada realizację projektów oddziaływujących na świadomość

społeczną, promujących model niepełnosprawności oparty na prawach

człowieka oraz uświadamiających w zakresie równego traktowania osób

z niepełnosprawnościami. Działanie będzie służyło eliminacji niewłaściwych

postaw,

uprzedzeń,

stereotypów

odnośnie

do

postrzegania

osób

z niepełnosprawnościami jako osób innych, „gorszych”, o ograniczonych

możliwościach funkcjonowania, eliminacji zachowań dyskryminacyjnych.

Projekty realizowane będą w ramach jednej, skoordynowanej kampanii.

Przystąpić do projektów będą mogły zarówno instytucje publiczne,

organizacje osób z niepełnosprawnościami, jak i podmioty prywatne.

Ponadto w opracowywanie i realizację planowanych kampanii włączone

będą

osoby

z niepełnosprawnościami

i organizacje

osób

z niepełnosprawnościami.

W ramach kampanii zakłada się organizację konferencji tematycznych,

pikników, wystaw, pokazów, koncertów. Dodatkowo planowana jest

kampania medialna (z zaangażowaniem osób znanych publicznie) oraz

wykorzystanie portalu RP www.gov.pl i innych stron resortów na rzecz

promocji

dobrych

praktyk,

a także

upowszechniania

informacji

o funkcjonowaniu osób z różnymi niepełnosprawnościami z perspektywy

tych osób, jak również o uczestnictwie osób z niepełnosprawnościami

w różnych dziedzinach życia (np. sport, nauka, muzyka, świat biznesu).

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wielotorowe działania na rzecz zmiany wizerunku

oraz

obecności

osób

z niepełnosprawnościami

w dyskursie medialnym

Okres

wdrażania do 2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

KPRM, MEiN, MZ, MKDNiS, MRPiT,

współpracujące

MFiPR, ZUS, KRUS, PFRON, KRRiT,

RMN,

organizacje

pozarządowe,

jednostki samorządu terytorialnego

Finansowanie

VII. 1.3.

Budżet państwa, PFRON, EFS

Zwiększanie świadomości w zakresie edukacji

włączającej osób z niepełnosprawnościami

W ramach działania przewidziano organizację kampanii oraz działań

informacyjnych

i edukacyjnych

poświęconych

tematyce

potrzeb,

funkcjonowania i możliwości rozwoju osób ze zróżnicowanymi potrzebami,

w tym z niepełnosprawnością, i promujących ideę włączenia społecznego

i prawa do edukacji włączającej, które prowadzone będą zarówno na

poziomie centralnym (administracja rządowa, Ośrodek Rozwoju Edukacji

w Warszawie), jak i lokalnym (w tym kuratorzy oświaty, jednostki

samorządu terytorialnego, jednostki systemu oświaty, placówki ochrony

zdrowia, ośrodki pomocy społecznej). W kampanię zostaną włączone

osoby z niepełnosprawnościami i ich rodzice, którzy będą dzielić się

swoimi doświadczeniami w obszarze dostępu do edukacji. Przewiduje się

także prowadzenie kampanii promującej edukację włączającą wśród dzieci

przez gry i zabawy edukacyjne.

Priorytety i działania

Zwiększanie

świadomości

w zakresie

edukacji

włączającej osób z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MEiN

Podmioty

MFiPR, MRiPS/PON, ORE, podmioty

współpracujące

prowadzące i nadzorujące szkoły,

kuratoria oświaty

Finansowanie

VII. 1.4.

Budżet państwa, PFRON, EFS

Niepelnosprawni.gov.pl – stworzenie portalu

informacyjno-usługowego

dla

osób

z niepełnosprawnościami

W

ramach

działania

planuje

się

stworzenie

na

bazie

strony

niepełnosprawni.gov.pl, w infrastrukturze gov.pl i zgodnie ze standardami

gov.pl,

portalu

informacyjno-usługowego

z niepełnosprawnościami

i ich

otoczenia.

Portal

dla

będzie

osób

na bieżąco

uaktualniany przy udziale pracowników właściwych urzędów i resortów,

którzy będą pełnili rolę redaktorów strony. Osoby wyznaczone do funkcji

redaktorów zostaną odpowiednio przeszkolone. Ponadto przewiduje się

zaangażowanie

przekazywały

jednostek

dane

samorządu

dotyczące

terytorialnego,

oferowanego

wsparcia

które

będą

w środowisku

lokalnym, współfinansowanego ze środków publicznych.

Portal będzie zawierał niezbędne informacje o prawach i uprawnieniach

osób z niepełnosprawnościami z różnych obszarów (np. warunki życia

i ochrona socjalna, uprawnienia pracownicze, leczenie i rehabilitacja).

Portal będzie zawierał także informacje dotyczące dostępnego wsparcia,

rehabilitacji, pomocy.

Portal

będzie

zbiorem

informacji

związanych

z osobami

z niepełnosprawnościami – zarówno dorosłymi, dziećmi, rodzicami, jak

i pracodawcami. Będzie zawierał także informacje dotyczące dostępnego

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

wsparcia, rehabilitacji, pomocy. Formularze, wnioski, wzory dokumentów

oraz kontakty do instytucji publicznych odpowiedzialnych za wsparcie osób

z niepełnosprawnościami

i organizacji

zostaną

zaprezentowane

w przyjaznej formie. Dzięki pełnieniu roli bramy do e-usług świadczonych

w ramach portalu www.gov.pl oraz obowiązującego Systemu Obsługi

Dofinansowań

i Refundacji

SODiR

PFRON

będzie

także

możliwość

wypełnienia i wysłania wniosków drogą elektroniczną za pośrednictwem

portalu.

Dzięki skupieniu różnych informacji i usług w ramach portalu (platformy

cyfrowej – strony internetowej razem z wersją mobilną), będzie on

umożliwiał

skorzystanie

w jednym

miejscu

przez

osoby

z niepełnosprawnościami i ich rodziny z kompleksowej informacji według

ich potrzeb i uzyskanie wsparcia. Odnośniki do portalu będą znajdowały

się na różnych stronach internetowych instytucji publicznych.

Zakłada się także, że jednym z elementów portalu będzie zakładka

statystyczno-analityczna, gdzie będą dostępne wskaźniki, wyniki badań

naukowych i ewaluacji, dobre praktyki oraz różnego rodzaju sprawozdania

w obszarze niepełnosprawności.

Działanie zakłada przygotowanie portalu przez Ministra Cyfryzacji112)

w ścisłej

współpracy

a następnie

z Ministerstwem

zachęcenie

organizacji

Rodziny

społecznych

i Polityki

Społecznej,

zrzeszających

osoby

z poszczególnymi rodzajami niepełnosprawności lub działających na ich

rzecz do otwartej współpracy w budowaniu zasobów serwisu, aktualizacji

strony i kontroli zamieszczanych informacji.

112)

Działanie będzie realizowane przez dział informatyzacji w ramach struktur KPRM.

Priorytety i działania

Niepelnosprawni.gov.pl

–

stworzenie

informacyjno-usługowego

portalu

dla

osób

organizacje

pozarządowe,

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2023

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

KPRM,

współpracujące

jednostki samorządu terytorialnego

Finansowanie

Budżet państwa

VII. 2.

Edukacja pracowników instytucji publicznych

VII. 2.1.

Wprowadzenie

standardów

obsługi

i upowszechnienie

osób

z różnymi

rodzajami

niepełnosprawności

Działanie ma na celu wprowadzenie i upowszechnienie standardów obsługi

osób

o różnych

potrzebach

wynikających

z niepełnosprawności

przy

wsparciu organizacji społecznych. Jest to kluczowe dla poprawienia jakości

usług publicznych oraz funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami

na rynku pracy. Przewiduje się opracowanie i wdrożenie nowych rozwiązań

prawnych w zakresie rehabilitacji społecznej, zawodowej oraz zatrudniania

osób

z niepełnosprawnościami.

w wymienionym

zakresie,

Tym

a następnie

samym

zakłada

upowszechnienie

się

zmiany

standardów

obsługi osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności w instytucjach

publicznych na szeroką skalę.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wprowadzenie

obsługi

i upowszechnienie

osób

standardów

z różnymi

rodzajami

niepełnosprawności

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

organizacje pozarządowe

współpracujące

Finansowanie

VII. 2.2.

Budżet państwa, EFS

Szkolenia kadr kultury w zakresie obsługi

i współpracy z osobami z niepełnosprawnościami

Szkolenia

skierowane

do

kadr

kultury,

w tym

m.in.

bibliotekarzy,

animatorów kultury, muzealników, edukatorów kultury, realizowane przez

organizacje pozarządowe, państwowe instytucje kultury oraz podmioty

działające w sektorze kultury na rzecz zwiększania dostępności i likwidacji

barier w dostępie do kultury dla osób z niepełnosprawnościami (np.

Biblioteka

Narodowa

w Warszawie,

w Warszawie,

Narodowy

Instytut

Narodowe

Centrum

Kultury

Muzealnictwa

i Ochrony

Zbiorów

w Warszawie instytucje kultury, dla których organizatorem są jednostki

samorządu

terytorialnego).

Szkolenia

powinny

również

obejmować

umiejętność współpracy kadr kultury z osobami z niepełnosprawnościami

jako twórcami.

Priorytety i działania

Szkolenia

kadr

kultury

w zakresie

obsługi

osób

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MKDNiS

Podmioty

organizacje pozarządowe, jednostki

współpracujące

samorządu terytorialnego, podmioty

sektora kultury

Finansowanie

VII. 2.3.

Budżet państwa, EFS

Szkolenia

Policji

dla

policjantów

i pracowników

kontaktów

z osobami

w zakresie

z niepełnosprawnościami,

i pracowników

a także

funkcjonariuszy

Straży

Granicznej

oraz

działań

szkoleniowych

służb

straży

miejskiej

Przewiduje

się

podjęcie

opracowaniu

programu

poprzedzonego

rozpoznaniem

organizacyjnych

Policji,

realizowanego

na

zawodowego

lokalnego,

w poszczególnych

jednostkach

doskonalenia

potrzeb

polegających

we

współpracy

z terenowymi

oddziałami Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

i organizacjami pozarządowymi działającymi terytorialnie na rzecz praw

osób z niepełnosprawnościami.

Przedsięwzięcia

edukacyjne

do policjantów

i pracowników

z niepełnosprawnościami,

będą

np.

w pierwszej

Policji

mających

do służby

kolejności

kierowane

kontakt

z osobami

dyżurnej,

patrolowo-

interwencyjnej, dzielnicowych, służby ruchu drogowego.

Szkolenia dotyczyć będą m.in. kwestii identyfikowania sytuacji zagrożenia

przemocą i ochrony przed przemocą osób z niepełnosprawnościami, w tym

w szczególności kobiet z niepełnosprawnościami.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Działaniami

edukacyjnymi

zawodowego

lokalnego

realizowanymi

będą

objęci

również

w ramach

doskonalenia

redaktorzy

policyjnych

serwisów internetowych w zakresie poprawności zamieszczania informacji

na policyjnych witrynach internetowych, zgodnie z wymogami aktualnych

WCAG113),

wytycznych

oraz

w celu

wykształcenia

u redaktorów

pozytywnych nawyków w zakresie przygotowania i publikacji informacji na

policyjnych

stronach

internetowych,

w formie

dostępnej

osobom

z niepełnosprawnościami.

Podobne działania szkoleniowe jak te przeznaczone dla służb Policji

obejmą funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej, jak również

służb straży miejskiej.

Szkolenia

dla

w zakresie

policjantów

i pracowników

kontaktów

z niepełnosprawnościami,

a także

Policji

z osobami

funkcjonariuszy

Straży Granicznej i służb straży miejskiej

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MSWiA,

jednostki

samorządu

terytorialnego

Finansowanie

VII. 2.4.

Budżet państwa, EFS

Szkolenia Państwowej Straży Pożarnej oraz

ochotniczych straży pożarnych w zakresie kontaktów

z osobami z niepełnosprawnościami

W ramach działania nastąpi dokonanie przeglądu programów szkoleń

Państwowej Straży Pożarnej oraz ochotniczych straży pożarnych pod

kątem potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Zostaną one zweryfikowane

113)

Na chwilę obecną najbardziej aktualną wersją wytycznych WCAG jest wersja 2.1.

Priorytety i działania

w zakresie ich adekwatności i możliwości wykorzystania w praktyce przez

służby ustawowo powołane do niesienia pomocy w kontaktach z osobami

z niepełnosprawnościami.

Dokonanie przeglądu programów szkoleń zostanie przeprowadzone przez

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Komendę Główną

Państwowej

Straży

Pożarnej,

Szkołę

Główną

Służby

Pożarniczej

w Warszawie, Szkoły Aspirantów PSP w Krakowie i Poznaniu, Centralną

Szkołę

PSP

w Częstochowie,

Centrum

Naukowo-Badawcze

Ochrony

Przeciwpożarowej – PIB, Zarząd Ochotniczych Straży Pożarnych RP oraz

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w celu oceny ich przydatności oraz

wypracowania

nowych

lub

zmodyfikowania

istniejących

programów

szkoleń mających na celu



zwiększenie dostępności do usług ratowniczych;



zwiększenie dostępności do systemów ostrzegania i alarmowania

o zagrożeniach;



zwiększenie dostępności do numerów alarmowych, aplikacji

ratowniczych (np. Regionalnego Systemu Ostrzegania).

Szkolenia

Państwowej

Straży

Pożarnej

oraz

ochotniczych straży pożarnych w zakresie kontaktów

z osobami z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MSWiA

Podmioty

RCB, ZOSP RP, KG PSP

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

VII. 2.5.

Szkolenia

z zakresu

praw

kadr

osób

wymiaru

sprawiedliwości

z niepełnosprawnościami

oraz

kontaktu z osobami z niepełnosprawnościami

Szkolenia z zakresu praw osób z niepełnosprawnościami oraz kontaktu

z osobami

z niepełnosprawnościami

dla

sędziów,

prokuratorów,

aplikantów, asystentów sędziów i prokuratorów, referendarzy, urzędników

sądów i prokuratur będą organizowane przez Krajową Szkołę Sądownictwa

i Prokuratury i prowadzone przez jej wykładowców, w tym także osoby

z niepełnosprawnościami

i osoby

posiadające

bogate

doświadczenie

w pracy z osobami z niepełnosprawnościami.

Oferta szkoleniowa skierowana do funkcjonariuszy i pracowników służby

więziennej realizowana będzie przez pracowników Biura Pełnomocnika

Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, wojewódzkich zespołów do

spraw

orzekania

o niepełnosprawności,

PFRON,

w tym

psychologów

i pedagogów specjalnych posiadających wiedzę w zakresie praw oraz

potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

W ramach działania przewiduje się stworzenie mapy potrzeb osób

z niepełnosprawnościami, która zostanie wykorzystana przy wprowadzaniu

usprawnień i udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami w obszarze

wymiaru sprawiedliwości.

Działanie zakłada również opracowanie Modelu Dostępnego Sądu. Model

ten będzie w szczególności uwzględniał zagadnienia takie jak: dostępność

budynków;

dostosowanie

form

informacji

z niepełnosprawnościami;

działania

na

z niepełnosprawnościami

w instytucji;

rzecz

do

potrzeb

osób

zatrudnienia

osób

działania

informacyjne

ukierunkowane na zwalczanie stereotypów; podnoszenie świadomości

dotyczącej praw i godności osób z niepełnosprawnościami; kompetencje

pracowników;

wypełnianie

obowiązków

ogólnych

wynikających

z Konwencji; racjonalne usprawnienia w procedurze obiegu dokumentów

w postępowaniu sądowym, diagnoza obowiązującego prawa do zapisów

Konwencji i zaproponowanie właściwych rozwiązań.

Priorytety i działania

Szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości z zakresu

praw osób z niepełnosprawnościami oraz kontaktu

z osobami z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

MSPR

Podmioty

MRiPS/PON,

współpracujące

wojewódzkie

PFRON,

zespoły

RPO,

do

spraw

orzekania o niepełnosprawności

Finansowanie

VII. 3.

Budżet państwa, PFRON, EFS

Wdrożenie zmian prawnych na rzecz budowania

świadomości

VII. 3.1.

Ujednolicenie

w polskim

prawie

i dostosowanie

do

Konwencji

terminologii

o prawach

osób

niepełnosprawnych

W

ramach

działania

zakłada

się

przegląd

terminologii

stosowanej

w różnych aktach prawnych, odnoszącej się do niepełnosprawności lub jej

rodzajów, pod kątem spójności i zgodności z Konwencją o prawach osób

niepełnosprawnych.

prawnych

Przygotowane

ujednolicające

z powyższym

ustawy,

w wyniku

zapewniona

i dostosowujące

ustawa

z niepełnosprawnościami

będzie

których

spójność

zostaną

propozycje

terminologię.

o wyrównywaniu

zawierała

w systemie

stosowanej

zmian

W związku

szans

osób

przepisy zmieniające

ustawodawczym

terminologii

oraz

jej

aktów

inne

zostanie

zgodność

z Konwencją. Na podstawie powyższego zostanie dokonany również

przegląd

rozporządzeń

i przygotowane

zostaną

rekomendacje

mieszczących się w poszczególnych działach administracji rządowej.

zmian

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Ujednolicenie i dostosowanie terminologii w polskim

prawie

do

Konwencji

o prawach

osób

niepełnosprawnych

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

KPRM, MFiPR, MEiN, MZ, MSPR

współpracujące

Finansowanie

Oczekiwane

Budżet państwa, EFS

rezultaty

działań

zaplanowanych

w ramach

Priorytetu VII



Zwiększanie jakości informacji o niepełnosprawności w dyskursie

publicznym,



Zwiększenie kompetencji pracowników instytucji publicznych

w zakresie obsługi osób z niepełnosprawnościami,



Wdrożenie zmian prawnych na rzecz budowania świadomości.

Główne

źródła

finansowania

działań

zaplanowanych

w ramach Priorytetu VII



Budżet państwa,



Środki Europejskiego Funduszu Społecznego,



Budżet jednostek samorządu terytorialnego,



Środki

Państwowego

Niepełnosprawnych.

258

Funduszu

Rehabilitacji

Osób

Priorytety i działania

Priorytet VIII.

Wdrożenie

nowej

KOORDYNACJA

polityki

państwa

na

rzecz

wsparcia

osób

z niepełnosprawnościami wymaga odpowiedniej reformy instytucjonalnej

służącej naprawie zdiagnozowanych problemów systemowych. Celem

działań

zaprojektowanych

w ramach

priorytetu

Koordynacja

jest

stworzenie ram zapewniających spójność systemu i rozwój współdziałania

instytucji zajmujących się problematyką osób z niepełnosprawnościami.

Pozwoli to na osiągnięcie efektu synergii działań realizowanych w ramach

poszczególnych priorytetów, co przyczyni się znacząco do osiągnięcia

głównego celu Strategii.

Jako konieczne wskazuje się także zastosowanie rozwiązań, które stworzą

system umożliwiający dalsze diagnozowanie problemów, projektowanie

efektywnej polityki na rzecz realizacji praw osób z niepełnosprawnościami

oraz skuteczny monitoring i kontrolę wprowadzanych rozwiązań.

Schemat 11. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu VIII. Koordynacja

Funkcjonujące systemy orzekania

o niepełnosprawności

Wartość bazowa (2018): 6

Wartość docelowa (2030): 1

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

DZIAŁANIA

VIII. 1.

Spójny

z Konwencją

o prawach

osób

niepełnosprawnych system koordynacji realizacji praw

osób z niepełnosprawnościami

VIII. 1.1.

Pełnomocnik

Rządu

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych koordynatorem nowej polityki na

rzecz osób z niepełnosprawnościami

Koordynacja nowej, spójnej i interdyscyplinarnej polityki na rzecz osób

z niepełnosprawnościami na poziomie administracji centralnej wymaga

przeniesienia

urzędu

Pełnomocnika

Rządu

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Działanie

przewiduje także dokonanie modyfikacji dotychczasowych zadań m.in.

wzmocnienie

i rozszerzenie

kompetencji

Pełnomocnika

w zakresie

koordynacji i monitoringu w obszarach i kwestiach dotyczących osób

z niepełnosprawnościami.

Pełnomocnik

Rządu

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych będzie odpowiedzialny za koordynację polityki na

rzecz osób z niepełnosprawnościami, współpracę z innymi ministerstwami

w obszarze

działań

przygotowywanie

opracowywanie

dotyczących

i opiniowanie

programów

osób

z niepełnosprawnościami,

projektów

i projektów

aktów

prawnych,

horyzontalnych

o charakterze

strategicznym oraz nadzór nad ich realizacją, a także prowadzenie analiz

na

potrzeby

prowadzenia

z niepełnosprawnościami.

polityki

W kompetencjach

dotyczącej

Pełnomocnika

osób

Rządu

do

Spraw Osób Niepełnosprawnych będzie zawarta również realizacja zadań

z zakresu

systemu

wsparcia

osób

z niepełnosprawnościami,

w tym

udzielanie informacji, oraz nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności,

nad Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz

nad zadaniami dotyczącymi osób z niepełnosprawnościami w ramach

Funduszu Solidarnościowego. Dokonana zostanie również pogłębiona

analiza

możliwości

włączenia

niektórych

zadań

Funduszu

Solidarnościowego do zmodyfikowanej formuły Państwowego Funduszu

Priorytety i działania

Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i tym samym przekształcenie go

w szerszy niż dotychczas fundusz wsparcia osób z niepełnosprawnościami.

Pełnomocnik

Rządu

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych koordynatorem nowej polityki na

rzecz osób z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

KPRM

współpracujące

Finansowanie

VIII. 1.2.

Budżet państwa, EFS

Ustawa

o wyrównywaniu

szans

osób

z niepełnosprawnościami

Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami będzie

zawierała regulacje związane z niepełnosprawnością, nieznajdujące się

w innych aktach prawnych. Celem nowej ustawy będzie zapewnienie

mechanizmów

wsparcia

niepełnosprawnych.

zgodnych

Zostaną

podjęte

z Konwencją

działania

o prawach

osób

legislacyjne

w celu

przyjęcia odrębnej ustawy regulującej orzecznictwo o niepełnosprawności.

Równocześnie

zostanie

legislacyjne

w zakresie

podjęta

analiza

przeniesienia

i podjęte

regulacji

zostaną

aktualnie

działania

zawartych

w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób

niepełnosprawnych

dotyczących

kwestii

regulujących prawo pracy.

261

zatrudnienia

do

ustaw

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Ustawa

o wyrównywaniu

szans

osób

z niepełnosprawnościami

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

KPRM

współpracujące

Finansowanie

VIII. 1.3.

Budżet państwa, EFS

Reforma

systemu

orzekania

o niepełnosprawności

Działanie przewiduje stworzenie w pełni kompleksowego i zintegrowanego

systemu orzekania o niepełnosprawności, zgodnego z postanowieniami

Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. System ma być jednolity,

tzn.

łączyć

orzecznictwo

do

celów

rentowych,

pozarentowych

i edukacyjnych.

Kompleksową ocenę funkcjonowania danej osoby, z wykorzystaniem

narzędzia, jakim jest skala ICF, będzie przeprowadzał interdyscyplinarny

zespół specjalistów, w skład którego wejdą w zależności od potrzeb

lekarz (odpowiedniej specjalizacji), psycholog, fizjoterapeuta, doradca

zawodowy, pedagog, pracownik socjalny.

Orzeczenie będzie zawierało informacje na temat indywidualnych potrzeb

wsparcia, wynikających z niepełnosprawności, a nie dysfunkcji. System

orzecznictwa

określeń,

np.

nie

będzie

zawierał

stygmatyzujących

niezdolność

do

niezdolność

pracy,

i pejoratywnych

do

samodzielnej

egzystencji, niesamodzielność.

Indywidualny plan wsparcia opracowywany na podstawie dokonanej oceny

i wyrażonej woli osoby z niepełnosprawnością będzie określał konkretny

zakres potrzebnego wsparcia w różnych obszarach (w szczególności

Priorytety i działania

niezależne życie, zdrowie, warunki życia i ochrona socjalna, edukacja,

praca).

Wszyscy specjaliści zasiadający w komisjach orzekających oraz komisjach

odwoławczych,

przygotowani

a także

przez

pracownicy

dedykowane

organów

szkolenia

nadzorczych

zostaną

stosowania

modelu

do

niepełnosprawności opartego o prawa człowieka w procesie orzekania,

w tym prowadzone przez osoby z niepełnosprawnościami.

W wyniku przeprowadzonej reformy, orzekanie o niepełnosprawności

będzie prowadzone w trybie dwuinstancyjnym przez niezależną instytucję

– Krajową Agencję do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, nad którą

nadzór

będzie

sprawował

Pełnomocnik

Rządu

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych. Przewiduje się, że będzie ona posiadała oddziały

powiatowe (komisje orzekające) oraz wojewódzkie (komisje odwoławcze),

a cały

proces

orzekania

będzie

dostępny

i transparentny

dla

osób

z niepełnosprawnościami.

Dzięki

powołaniu

oddzielnego

organu

od

płatników świadczeń (ZUS, KRUS, MSWiA, MON, MEiN), zagwarantowana

zostanie bezstronność procesu orzekania.

Kolejnym skutkiem przewidzianej reformy będzie utworzenie centralnego

rejestru wydanych orzeczeń o niepełnosprawności, zdezagregowanych

m.in. przez wiek, płeć, rodzaj niepełnosprawności, zakres potrzebnego

wsparcia. Rejestr będzie zawierał również dane odnośnie do sposobu

realizacji procedur orzeczniczych, m.in. czas oczekiwania na posiedzenie

komisji, składy orzecznicze, odwołania. Rejestr będzie umożliwiał łatwy

dostęp do zanonimizowanych danych, w celu bieżącego monitorowania

działania systemu i przeprowadzania analiz.

Nowy

system

będzie

o niepełnosprawności.

Będą

oparty

mu

o jednolite

podlegały

zasady

osoby

orzekania

ubiegające

się

o uzyskanie lub przedłużenie dotychczasowego prawnego statusu osoby

z niepełnosprawnością. Dotychczasowe dokumenty stwierdzające prawną

niepełnosprawność

systemu

wraz

zostaną

włączone

z zachowaniem

do

nabytych

263

nowego,

uprawnień

zintegrowanego

przez

osoby

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

z niepełnosprawnościami.

W

okresie

przejściowym

zakłada

się

funkcjonowanie orzeczeń o niepełnosprawności wydanych zarówno na

nowych, jak i starych zasadach.

Reforma systemu orzekania o niepełnosprawności

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MSWiA, MON, MEiN, ZUS, KRUS

współpracujące

Finansowanie

VIII. 1.4.

Budżet państwa, EFS

Kompleksowa

Krajowej

Rady

zmiana

Konsultacyjnej

funkcjonowania

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych

Działanie zakłada wprowadzenie w ramach ustawy o wyrównywaniu szans

osób z niepełnosprawnościami nowej formuły funkcjonowania Krajowej

Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Członków Rady

będzie wybierać szereg podmiotów, aby zagwarantować jej pluralizm,

niezależność oraz jak największą reprezentatywność środowiska osób

z niepełnosprawnościami. Szczegółowe zasady zostaną ustalone w ramach

prac nad ustawą o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami.

Wprowadzone zostaną regulacje zakładające, że ponad 70% członków

Rady będą stanowić przedstawiciele organizacji pozarządowych osób

z niepełnosprawnościami lub działających na ich rzecz, lub wojewódzkich

lub powiatowych rad osób z niepełnosprawnościami, lub uczelni lub

przedstawicieli ruchów nieformalnych osób z niepełnosprawnościami, lub

rodziców

lub

niemogących

osób

się

wspierających

samodzielnie

osób

z niepełnosprawnościami

reprezentować.

Członkowie

zostaną

wyłonieni w sposób gwarantujący, że ponad 60% członków Rady będą

stanowić osoby z niepełnosprawnościami, a ponad 10% rodzice lub osoby

wspierające osób z niepełnosprawnościami niemogących się samodzielnie

Priorytety i działania

reprezentować. Wśród członków Rady powinny znaleźć się osoby ze

wszystkimi głównymi rodzajami niepełnosprawności.

W

ramach

prac

nad

z niepełnosprawnościami

ustawą

o wyrównywaniu

zanalizowana

zostanie

szans

możliwość

osób

uzyskania

przez Radę wyodrębnionego budżetu dla celów jej funkcjonowania, w tym

zlecania analiz i ekspertyz, opracowywania propozycji zmian prawnych

i działań pozaprawnych. Proponowana jest także zmiana nazwy Rady na

Krajową Radę do Spraw Osób z Niepełnosprawnościami.

Kompleksowa zmiana funkcjonowania Krajowej Rady

Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

VIII. 1.5.

Zmiana

sposobu

funkcjonowania

Wojewódzkich oraz Powiatowych Społecznych Rad do

Spraw Osób Niepełnosprawnych

W ramach działania założona jest zmiana sposobu funkcjonowania

Wojewódzkich oraz

Powiatowych Społecznych Rad do Spraw Osób

Niepełnosprawnych, aby ponad 50% członków Rad stanowiły osoby

z niepełnosprawnościami, a ponad 10% rodzice lub osoby wspierające

osób

z niepełnosprawnościami

reprezentować.

Wśród

członków

niemogących

się

Rad

znaleźć

powinny

samodzielnie

się

osoby

szans

osób

reprezentujące różne rodzaje niepełnosprawności.

W

ramach

prac

nad

z niepełnosprawnościami

ustawą

zanalizowana

o wyrównywaniu

zostanie

możliwość

uzyskania

przez Rady wyodrębnionych budżetów dla celów ich funkcjonowania,

w tym zlecania analiz i ekspertyz, opracowywania propozycji zmian prawa

miejscowego i działań pozaprawnych w obrębie obszaru ich kompetencji.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Proponowana jest zmiana nazwy Rad na Wojewódzkie oraz Powiatowe

Społeczne Rady do Spraw Osób z Niepełnosprawnościami.

Zmiana sposobu funkcjonowania Wojewódzkich oraz

Powiatowych

Społecznych

Rad

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

samorządy wojewódzkie i powiatowe

współpracujące

VIII. 1.6.

Uregulowanie

Obywatelskich

jako

roli

Rzecznika

Praw

niezależnego

organu

monitorującego wdrażanie Konwencji

Działanie zakłada nowelizację ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku

Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020 r. poz. 627), w celu wpisania do niej

zadań w zakresie pełnienia roli niezależnego organu monitorującego

wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. W ramach

zakresu działań związanych z wykonywaniem przez RPO tej funkcji

zostanie przewidziane analizowanie i monitorowanie wdrażania Konwencji

w różnych sferach, inicjowanie i wspieranie działań w zakresie wdrażania

Konwencji, prowadzenie niezależnych badań dotyczących różnych obszarów

życia osób z niepełnosprawnościami, monitorowanie przestrzegania praw

człowieka

i jakości

życia

osób

z niepełnosprawnościami

w związku

z przebywaniem przez nich w instytucjach lub korzystaniem z usług

społecznych, opracowywanie i wydawanie sprawozdań i zaleceń w zakresie

wdrażania Konwencji. W zakresie przeciwdziałania dyskryminacji wzmocni

to dotychczasowe kompetencje Rzecznika wynikające z pełnienia przez

niego niezależnego organu do spraw równego traktowania. Wzmocni to

realizację ww. zadań w działalności Rzecznika Praw Obywatelskich.

Priorytety i działania

Uregulowanie roli Rzecznika

Praw

Obywatelskich

jako niezależnego organu monitorującego wdrażanie

Konwencji

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

RPO

współpracujące

Finansowanie

VIII. 1.7.

Budżet państwa, EFS

Zwiększenie

ochrony

z niepełnosprawnościami

osób

przed

nierównym

traktowaniem

Działanie

przewiduje

perspektywy

przegląd

niepełnosprawności,

regulacji

pod

szczególnie

kątem

uwzględniania

w kontekście

przepisów

w obszarze równego traktowania. Następnie zakłada się włączenie do

polskiego porządku prawnego rozwiązań, które zapewnią objęcie osób

z niepełnosprawnościami pełną ochroną przed nierównym traktowaniem

we wszystkich obszarach życia, tj. w życiu społecznym, zawodowym

i kulturalnym. Działanie to zatem będzie wymagać przeglądu ustawy

o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego

traktowania pod kątem potrzeby jej nowelizacji oraz ewentualnej jej

nowelizacji.

Zwiększenie ochrony osób z niepełnosprawnościami

przed nierównym traktowaniem

Okres

wdrażania 2021–2023

działania

Koordynator

MRiPS/PRT/PON

Podmioty

KPRM, MFiPR, MEiN, MZ, MSPR

współpracujące

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

VIII. 1.8.

Wczesne wykrywanie zaburzeń rozwojowych

u dzieci oraz wczesna pomoc dziecku i rodzinie

Działanie polega na przygotowaniu i wdrożeniu rozwiązań służących

wczesnemu

wykrywaniu

zaburzeń

rozwojowych

u dzieci

oraz

uruchamianiu na tej podstawie działań pomocowych skierowanych do

dzieci i rodzin oraz środowiska wychowania i nauczania. Celem działania

jest opracowanie i wdrożenie spójnego, zintegrowanego międzysektorowo,

systemu wspomagania rozwoju dzieci w wieku od urodzenia do podjęcia

nauki w szkole oraz wsparcia ich rodzin, opartego na holistycznym

rozumieniu

funkcjonowania

biopsychospołecznym

dziecka

oraz

i rodziny

podejściu

w modelu

interdyscyplinarnym,

skoncentrowanym na rodzinie. Rozwiązania zostaną opracowane we

współpracy trzech resortów – edukacji, zdrowia oraz rodziny i polityki

społecznej oraz uwzględniać będą istniejącą praktykę i dorobek w tym

zakresie, w szczególności wczesnej interwencji, wczesnego wspomagania

rozwoju, wsparcia społecznego.

Zapewnienie

dostępu

do

wysokiej

jakości

świadczeń

w ramach

wspomagania rozwoju dzieci i wspierania rodzin na poziomie lokalnym,

dzięki eliminowaniu lub minimalizowaniu skutków opóźnień lub zaburzeń

rozwojowych we wczesnym okresie życia dziecka, służy w perspektywie

długoterminowej

dobrostanu

dzieci,

poprawie

kondycji

zmniejszaniu

psychofizycznej

zjawiska

i wspieraniu

niepełnosprawności,

dzięki

czemu wpłynie na poprawę jakości życia rodziny oraz stanowi pierwszy

krok na drodze do edukacji włączającej i włączenia społecznego.

Przez wspomaganie rozwoju dzieci i wspieranie ich rodzin rozumie się

każde działanie podjęte w sytuacji, gdy dziecko potrzebuje dodatkowego

wsparcia

medycznego

psychospołecznego

i edukacji,

a rodzina

wzmocnienia umiejętności i możliwości wspierania jego rozwoju, nie tylko

w sytuacji

stwierdzonej

niepełnosprawności

dziecka

czy

zagrożenia

niepełnosprawnością. Jednym z celów działań jest wspieranie włączenia

społecznego dziecka i jego rodziny.

Priorytety i działania

Wczesne wykrywanie zaburzeń rozwojowych dzieci w wieku 0–6 lat oraz

7–9 lat (klasy I–III szkoły podstawowej) może nastąpić podczas badań

bilansowych, badań przesiewowych noworodka. Działania te inicjowane

będą w jednostkach ochrony zdrowia w zakresie wstępnej oceny rozwoju

dziecka, a następnie będą rozwijane w ramach obserwacji dzieci w

żłobkach, klubach dziecięcych oraz innych instytucjach opieki nad dziećmi

w wieku do lat 3 (zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad

dziećmi w wieku do lat 3 – Dz. U. z 2021 r. poz. 75) oraz w ramach oceny

potrzeb

rozwojowych

systemu

oświaty

i

edukacyjnych

(przedszkolach,

prowadzonych

innych

w

jednostkach

formach

wychowania

przedszkolnego, poradniach psychologiczno-pedagogicznych). Działanie

będzie

ukierunkowane

na

poszerzenie

dostępu

do

zintegrowanego

międzysektorowo systemu wspomagania rozwoju dzieciom i ich rodzinom,

obejmującego placówki medyczne, placówki systemu oświaty, placówki

opieki nad małym dzieckiem do lat 3 oraz pomocy społecznej, na poziomie

lokalnym, szczególnie na obszarach wiejskich. Wsparcie powinno być

udzielane jak najbliżej miejsca zamieszkania i w zakresie odpowiadającym

potrzebom dziecka i rodziny. Przeprowadzona zostanie analiza możliwości

wprowadzenia zmian, w wyniku których świadczenia w ramach wczesnej

pomocy dziecku i rodzinie docelowo będą świadczone dzieciom i ich

rodzinom,

które

skierowań

do

potrzebują

poradni

pomocy,

bez

specjalistycznych

konieczności

wystawiania

dla

stwierdzenia

dzieci,

niepełnosprawności lub postawienia rozpoznania medycznego według

klasyfikacji ICD oraz opinii lub orzeczeń aktualnie wydawanych przez

zespół

orzekający

działający

w publicznej

poradni

psychologiczno-

-pedagogicznej.

Zaproponowane rozwiązania obejmą kwestie przygotowania i kwalifikacji

personelu, metod i form wspierania dziecka i rodziny uwzględniających

zasadę interdyscyplinarności i zespołowości pracy oraz indywidualizacji

wsparcia

dla

dziecka

i rodziny,

a także

włączanie

rodziny

zgodnie

z modelem pracy skoncentrowanym na rodzinie. Podnoszeniu jakości

będzie służyć

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

1) opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego Wczesnego

wykrywania

zaburzeń

w podmiotach

rozwojowych

medycznych

i

u dzieci

realizowanego

inicjowanego

w

podmiotach

edukacyjnych i opieki nad małym dzieckiem,

2) opracowanie procedur i narzędzi do prowadzenia oceny potrzeb

dziecka

i rodziny

i planowania,

monitorowania

i ewaluacji

udzielanego wsparcia,

3) dookreślenie warunków prowadzenia działań w zakresie wczesnego

systemu

wspomagania

opracowanie

zasad

rozwoju

i form

dziecka

i wsparcia

współpracy,

integracji

rodziny,

podmiotów

wczesnej interwencji, wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz

opieki

nad

małym

dzieckiem

i pomocy

społecznej

w systemie

wspomagania rozwoju dziecka i wsparcia rodziny,

4) zapewnienie dostępu do szkoleń dla profesjonalistów pracujących

z dziećmi i rodzinami,

5) upowszechnianie

informacji

przez

zintegrowaną

o możliwościach

uzyskania

wsparcia

wśród

bazę

wiedzy

rodziców

oraz

pracowników instytucji na co dzień stykających się z dzieckiem

i rodziną.

Elementem

działania

będzie

wypracowanie

rozwiązań

w zakresie

wspierania rozwoju dziecka oraz wspierania rodziny również w placówkach

i instytucjach pozaoświatowych, w tym w szczególności w instytucjach

opieki nad dziećmi w wieku do lat 3.

Nowy model Wczesnego wykrywania zaburzeń rozwojowych u dzieci oraz

wczesnej pomocy dziecku i rodzinie realizowanego w ścisłej współpracy

pomiędzy

podmiotami

wdrożenia

nowego

działającymi

modelu

w różnych

resortach

wymaga

finansowania.

Działanie

zakłada

przeprowadzenie pogłębionej analizy oraz wypracowanie rekomendacji

w zakresie

finansowania

pomocy

udzielanej

w ramach

systemu

wspomagania rozwoju dziecka oraz wsparcia rodziny realizowanego przez

podmioty działające w resortach zdrowia, edukacji, polityki społecznej.

Priorytety i działania

Wczesne wykrywanie zaburzeń rozwojowych u dzieci

oraz wczesna pomoc dziecku i rodzinie

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MEiN/MZ114)

Podmioty

NFZ,

współpracujące

samorządu

MRiPS/PON,

ORE,

jednostki

terytorialnego,

organizacje pozarządowe, uczelnie,

podmioty

publiczne

i niepubliczne

realizujące

zadania

w ramach

wczesnego

wspomagania

rozwoju

dziecka

i wsparcia

rodziny

oraz

wczesnej interwencji

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, NFZ, EFS,

budżet

jednostek

samorządu

terytorialnego

VIII. 1.9.

Koordynacja

wsparcia

osób

z niepełnosprawnościami w sytuacjach zagrożenia

Działanie zakłada przeprowadzenie pogłębionej analizy regulacji oraz

praktyk

w zakresie

z niepełnosprawnościami

zapewnienia

we

i koordynacji

wszystkich

wsparcia

potencjalnych

osób

sytuacjach

zagrożenia, tak o charakterze lokalnym, regionalnym, jak i krajowym,

w szczególności

konstytucyjnych

stanów

nadzwyczajnych

(stanu

wojennego, stanu wyjątkowego, stanu klęski żywiołowej) oraz innych

uregulowanych ustawowo stanów (m.in. stanu zagrożenia epidemicznego,

stanu epidemicznego, powodziowych stanów alarmowych).

114)

Koordynacja w zakresie ochrony zdrowia – w zakresie MZ, koordynacja w zakresie

systemu oświaty – w zakresie MEiN.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

W wyniku analizy opracowane zostaną propozycje zmian w zakresie aktów

prawnych oraz działań, uwzględniając w nich potrzeby oraz możliwości

wsparcia

osób

z różnymi

niepełnosprawnościami,

tak

na

terenach

miejskich, jak i wiejskich115).

Analiza i propozycje zmian będą dotyczyć m.in. pełnej dostępności

systemu powiadamiania ratunkowego dla osób z niepełnosprawnościami,

możliwości

efektywnego

skontaktowania

i porozumienia

się

z odpowiednimi służbami alarmowymi, porządkowymi i informacyjnymi

(np. infolinie lub wideoinfolinie 24h/7) oraz uwzględniania we wszelkich

planach zarządzania kryzysowego i działaniach antykryzysowych potrzeb

osób

z różnymi

poszczególnych

niepełnosprawnościami.

poziomach

administracji

Zarządzanie

musi

kryzysowe

uwzględniać

na

osoby

z niepełnosprawnościami.

Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 2018/1808 o audiowizualnych usługach medialnych z dnia

14 listopada 2018 r. informacje o charakterze nadzwyczajnym, w tym

publiczne komunikaty i ogłoszenia w sytuacji klęski żywiołowej, podawane

do wiadomości publicznej za pomocą audiowizualnych usług medialnych

będą przekazywane w sposób dostępny dla osób z niepełnosprawnościami.

115)

W związku z wdrażaniem Europejskiego Kodeksu Łączności Elektronicznej konieczne

będzie wprowadzenie do polskiego prawa telekom. nowych przepisów regulujących

kwestię dostępu do usług dla osób z niepełnosprawnościami. Artykuł 109 pkt 5 kodeksu

zatytułowany „Łączność alarmowa i jednolity europejski numer alarmowy” stanowi, że

państwa członkowskie zapewniają, aby użytkownicy końcowi z niepełnosprawnościami

mieli dostęp do służb ratunkowych za pośrednictwem łączności alarmowej i były

równoważne z dostępem, z którego korzystają inni użytkownicy końcowi, zgodnie

z prawem Unii harmonizującym wymogi dostępności dla produktów i usług.

Priorytety i działania

Koordynacja wsparcia osób z niepełnosprawnościami

w sytuacjach zagrożenia

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MSWiA

Podmioty

KPRM, MRiPS/PON, MZ, MON, RCB,

współpracujące

GIS

PFRON

organizacje

pozarządowe

Finansowanie

VIII. 2.

Budżet państwa

Powiązanie

działań

niepełnosprawności

z innymi

w obszarze

działaniami

polityki

niepełnosprawności

w różne

społecznej

VIII. 2.1.

Włączanie

obszary polityki społecznej

Działanie polega na dokonaniu analizy zadań realizowanych przez MRiPS

oraz

PFRON

po

wprowadzeniu

zmian

systemowych

wynikających

z zapisów niniejszej Strategii dla poszczególnych priorytetów. Następnie

na tej podstawie zostaną przygotowane i wdrożone usprawnienia służące

stopniowemu włączaniu kwestii niepełnosprawności, w ramach zadań

realizowanych przez PFRON, w poszczególne obszary polityki społecznej,

pozostające w kompetencjach urzędu obsługującego ministra właściwego

do spraw zabezpieczenia społecznego.

Włączanie

niepełnosprawności

polityki społecznej

Okres

wdrażania do 2030

działania

Koordynator

Podmioty

współpracujące

MRiPS/PON

PFRON

w różne

obszary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

VIII. 2.2.

Współdziałanie. Sieci współpracy

W ramach działania planuje się wypracowanie sieci współpracy, wspólnoty

praktyków

–

pracowników

różnych

instytucji

rządowych,

jak

i samorządowych oraz pozarządowych – mającej na celu wymianę

doświadczeń

i wypracowanie

propozycji

działań

usprawniających

koordynację systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami.

Punktem wyjścia dla zawiązania określonej wspólnoty praktyków będą

„węzły krytyczne” w systemie wsparcia, związane z sektorowością polityki,

objawiające się m.in. w poniższych sytuacjach



zakończenie leczenia powypadkowego (szpitalnego) danej osoby;



uzyskanie pełnoletności przez dziecko z niepełnosprawnością;



zakończenie

edukacji,

w tym

studiów,

przez

osoby

z niepełnosprawnościami;



zakończenie uczestnictwa w warsztacie terapii zajęciowej;



zakończenie

przez

osobę

z niepełnosprawnością

stażu

lub

szkolenia, realizowanego przez powiatowe urzędy pracy;



rezygnacja z pracy zarobkowej związana z pogorszeniem stanu

zdrowia.

Zespoły

składające

wypracowaniem

zagwarantowania

się

z praktyków

optymalnego

osobom

w danym

systemu

obszarze

zajmą

współpracy

z niepełnosprawnościami

ciągłości

się

celem

działań

włączających (również w wymiarze społecznym i zawodowym). W prace

zespołów

będą

od

z niepełnosprawnościami

początku

lub

rodzice

aktywnie

włączone

osoby

lub

wspierające

osób

osoby

z niepełnosprawnościami niemogących się samodzielnie reprezentować,

będącymi ekspertami w danych obszarach.

Zawiązane w ten sposób „wspólnoty praktyków” stworzą następnie sieć

współpracy wzajemnej (międzyzespołowej), zapewniając w ten sposób

Priorytety i działania

spójność

całego

systemu,

ram polityki

z niepełnosprawnościami.

275

państwa

na

rzecz

osób

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Współdziałanie. Sieci współpracy

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS/PON

Podmioty

MRPiT,

współpracujące

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, EFS

VIII. 2.3.

MZ,

MEiN,

organizacje

Spójne planowanie polityki społecznej, w tym

ekonomii społecznej i solidarnej, na poziomie lokalnym

W projekcie ustawy o ekonomii społecznej i solidarnej zaproponowane

zostaną

rozwiązania

społecznej

na

Programu

Rozwoju

uspójniające

poziomie

programowanie

lokalnym

Społecznego

przez

dotyczące

wprowadzenie

integrującego

obecne

sfery

Lokalnego

programy

dotyczące kwestii społecznych (przeciwdziałanie alkoholizmowi, pomoc

społeczna, wspieranie rodziny, osoby z niepełnosprawnościami).

Wprowadzone zostaną również rozwiązania służące szerszemu włączeniu

podmiotów

ekonomii

społecznej

w programowanie

i realizację

usług

społecznych użyteczności publicznej. Zasady kontraktowania tych usług

zostaną zmodyfikowane, tak aby preferować, jako partnerów samorządu,

podmioty ekonomii społecznej.

Spójne

planowanie

ekonomii

polityki

społecznej

społecznej,

i solidarnej,

na

lokalnym

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

Podmioty

współpracujące

Finansowanie

MRiPS

JST

Budżet państwa, EFS

w tym

poziomie

Priorytety i działania

VIII. 3.

System

zbierania

danych

i współpraca

międzynarodowa

VIII. 3.1.

Kompleksowy

system

zbierania

danych

w obszarze niepełnosprawności

W ramach działania zrealizowana zostanie pogłębiona analiza danych

potrzebnych

ewaluacji

do

kompleksowego

i oceny

skuteczności

przygotowywania,

oferowanego

monitorowania,

wsparcia

w ramach

wszystkich obszarów życia dotyczących osób z niepełnosprawnościami,

w szczególności

niezależnego

życia,

dostępności,

edukacji,

pracy,

zabezpieczenia społecznego, zdrowia. Analiza będzie dotyczyć również

zjawiska dyskryminacji krzyżowej, np. ze względu na niepełnosprawność,

wiek i płeć. Analiza będzie obejmować dane potrzebne na wszystkich

poziomach

planowania

wsparcia

osób

z niepełnosprawnościami,

tj.

gminnym, powiatowym, wojewódzkim i krajowym.

Analiza porówna zakres potrzebnych danych, częstotliwości ich zbierania,

ich

dostępności

dla

administracji

publicznej

i obywateli

z aktualnie

zbieranymi i dostępnymi danymi.

Wypracowane, a następnie wdrożone zostaną rekomendacje odnośnie do

kompleksowych zmian systemu zbierania, przesyłania oraz udostępniania

danych

odnośnie

do

z niepełnosprawnościami

wszystkich

na

obszarów

poszczególnych

wsparcia

poziomach

osób

planowania.

Zmiany powinny zapewnić, że dane będą publicznie i łatwo dostępne (np.

przez biuletyny informacji publicznej jednostek samorządu terytorialnego),

zdezagregowane116), zanonimizowane117), aktualne, przejrzyste i możliwe

116)

W podziale m.in. na wiek, płeć, rodzaj niepełnosprawności, zakres potrzebnego wsparcia.

117)

Zanonimizowanie danych oznacza podjęcie działań w celu zagwarantowania, że

niemożliwe będzie zidentyfikowanie na ich podstawie osoby fizycznej. Szczególnie ważne

będzie to w przypadku danych na poziomie małych gmin, w sytuacji, gdy liczba osób

z niepełnosprawnościami na ich terenie będzie niska.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

do

wykorzystania

m.in.

przez

samorządy

wszystkich

szczebli

oraz

obywateli, w tym szczególnie z niepełnosprawnościami.

Zarezerwowanie

i przeznaczenie

partycypacyjne)

na

poszczególnych

grup

temat

osób

środków

sytuacji

na

badania

społecznej

z niepełnosprawnościami

(w

tym

i ekonomicznej

(w

tym

kobiet

i dziewcząt) oraz gromadzenie zdezagregowanych danych w tych tematach

i obszarach.

Kompleksowy system zbierania danych w obszarze

niepełnosprawności

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

GUS

Podmioty

MRiPS/PON, MRPiT, MSWiA, MSPR,

współpracujące

MON,

MZ,

MEiN,

ZUS,

KRUS,

PFRON, organizacje pozarządowe

Finansowanie

VIII. 3.2.

Budżet państwa, PFRON, EFS

System

monitorowania

sytuacji

osób

z niepełnosprawnościami w Polsce

W ramach działania przewiduje się stworzenie bazy danych o osobach

z niepełnosprawnościami

zarządzanej

przez

Niepełnosprawnych.

z aktualnie

w Polsce,

integrującej

Pełnomocnika

Rządu

Baza zasilana

funkcjonujących

będzie

systemów

obecne

do

danymi

systemy,

Spraw

Osób

administracyjnymi

orzeczniczych

i powiązana

z Powszechnym Elektronicznym Systemem Ewidencji Ludności PESEL.

Baza danych zostanie przygotowana w taki sposób, aby było możliwe

generowanie

statystyk

dotyczących

osób

z niepełnosprawnościami

w oparciu o zdefiniowane i sklasyfikowane dane administracyjne. Baza

danych będzie umożliwiała analizowanie danych na poziomie każdej

jednostki samorządu terytorialnego i w wersji zanonimizowanej będzie

publicznie dostępna i przejrzysta w korzystaniu.

Priorytety i działania

Stworzenie efektywnego i szeroko dostępnego systemu monitorowania

sytuacji osób z niepełnosprawnościami jest niezbędne dla możliwości

adekwatnego planowania, realizacji, ewaluacji i monitorowania polityki

społecznej, tak na poziomie lokalnym, regionalnym jak i krajowym,

zgodnie z potrzebami osób z niepełnosprawnościami. Dane w ramach

systemu będą przydatne zarówno dla jednostek administracji publicznej,

organizacji pozarządowych jak i samych osób z niepełnosprawnościami.

System zbierania danych o osobach z niepełnosprawnościami obejmujący

różne

podmioty

wypracowany

gromadzące

we

dane

o niepełnosprawności

współpracy

z niepełnosprawnościami

w szczególności

zostanie

z osobami

oraz organizacjami

osób

z niepełnosprawnościami.

W ramach działania planuje się również wprowadzenie na stronie

internetowej

GUS

nowej

zakładki

„Osoby

z niepełnosprawnościami”

w ramach zakładki „Obszary tematyczne” w celu zebrania wszystkich

statystyk i opracowań na temat niepełnosprawności w jednym miejscu.

Dodatkowo planuje się wypracowanie i publiczne udostępnienie bazy

wskaźników

służących

do

monitorowania

sytuacji

osób

z niepełnosprawnościami, a także polityk do nich skierowanych oraz

potencjalne powiązanie tej bazy z Systemem STRATEG GUS, gdzie będą

dostępne dla szerszego odbiorcy.

System

monitorowania

sytuacji

osób

z niepełnosprawnościami w Polsce

Okres

wdrażania 2021–2025

działania

Koordynator

MRiPS

Podmioty

GUS, MRPiT, MSWiA, MON, ZUS,

współpracujące

KRUS,

PFRON,

organizacje

pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

VIII. 3.3.

Współpraca międzynarodowa

Działanie zakłada zbieranie najlepszych doświadczeń z innych krajów,

przydatnych dla efektywniejszego wdrażania Konwencji o prawach osób

niepełnosprawnych w Polsce oraz opracowywania i wprowadzania zmian

prawnych

i pozaprawnych.

Będzie

to

szczególnie

ważne

na

etapie

transpozycji dyrektyw Unii Europejskiej do prawodawstwa krajowego, np.

Europejskiego Aktu Dostępności.

Jednocześnie

działanie

przewiduje

również

promocję

na

arenie

międzynarodowej wzorcowych rozwiązań wdrożonych w Polsce w zakresie

wsparcia

osób

z niepełnosprawnościami,

np.

ustawy

o zapewnianiu

dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami czy rozwiązań w zakresie

edukacji włączającej.

Wymiana doświadczeń będzie realizowana przez udział w wydarzeniach

międzynarodowych, w szczególności w Unii Europejskiej, jak również

organizowanie

współpracę

międzynarodowych

z uznanymi

wydarzeń

organizacjami

w Polsce

pozarządowymi

oraz

stałą

i ekspertami

w różnych obszarach realizacji praw osób z niepełnosprawnościami.

Wspierana będzie także międzynarodowa wymiana doświadczeń w ramach

tych obszarów na polu akademickim i pozarządowym.

Współpraca międzynarodowa

Okres

wdrażania 2021–2030

działania

Koordynator

MRiPS

Podmioty

KPRM (w tym cyfryzacja), MRPiT,

współpracujące

MFiPR,

MSZ,

MEiN,

organizacje pozarządowe

Finansowanie

Budżet państwa, PFRON, EFS

PFRON,

Priorytety i działania

Oczekiwane

rezultaty

działań

zaplanowanych

w ramach

Priorytetu VIII



Spójny z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych system

koordynacji realizacji praw osób z niepełnosprawnościami,



Powiązanie

działań

w obszarze

niepełnosprawności

z innymi

działaniami polityki społecznej,



System zbierania danych w obszarze niepełnosprawności oraz

zacieśnienie współpracy międzynarodowej.

Główne

źródła

finansowania

działań

zaplanowanych

w ramach Priorytetu VIII



Budżet państwa,



Środki Europejskiego Funduszu Społecznego,



Budżet jednostek samorządu terytorialnego,



Środki

Państwowego

Niepełnosprawnych.

281

Funduszu

Rehabilitacji

Osób

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA

Stworzenie

ram

nowej,

spójnej

polityki

społecznej

w obszarze

niepełnosprawności, zawierającej efektywne instrumenty wsparcia na

rzecz włączenia zawodowego i społecznego osób z niepełnosprawnościami,

wymaga

poniesienia

wymiernych

nakładów

finansowych.

Środki

przeznaczone na realizację działań zawartych w Strategii na rzecz Osób

z Niepełnosprawnościami

umożliwią

osobom

z niepełnosprawnościami

niezależne życie i pełny udział we wszystkich jego sferach, w taki sposób,

aby mogły funkcjonować w społeczeństwie na zasadzie równości z innymi

osobami. Przyczyni się to do znaczącego wzrostu aktywności zawodowej

osób z niepełnosprawnościami, a także poprawi sytuację rodzin z osobami

z niepełnosprawnościami, wspomagając tym samym osiągnięcie celów

zapisanych w SOR.

Finansowanie działań zaplanowanych w Strategii będzie realizowane przez

odpowiednią

alokację

w dyspozycji

dostępnych

jednostek

z uwzględnieniem

środków

sektora

celów

finansowych,

finansów

ustanowionych

będących

publicznych118),

w dokumencie,

oraz

przeorganizowanie dostępnych zasobów ludzkich i zadań poszczególnych

jednostek sektora finansów publicznych. W wyniku wdrożenia działań

zaplanowanych

w Strategii

obecne

środki

przeznaczone

na

system

wsparcia osób z niepełnosprawnościami będą wykorzystywane w sposób

zdecydowanie bardziej efektywny.

Ostateczna

wysokość

środków

przewidzianych

do

realizacji

poszczególnych projektów będzie ustalana corocznie przez Radę Ministrów

w trakcie

prac

nad

ustawą

budżetową.

118)

Jednostki

i inne

podmioty

Zgodnie z postanowieniami Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, rozwiązania

w obszarze polityki społeczno-gospodarczej będą wdrażane w sposób, który nie naruszy

stabilności finansów publicznych.

Źródła finansowania

wskazane do realizacji działań ujętych w Strategii będą mogły korzystać

także ze środków UE, w szczególności w ramach realizowanych projektów.

Ponadto

w perspektywie

czasowej

zakłada

się

zwiększenie

udziału

środków z budżetu państwa przeznaczanych całościowo na wsparcie osób

z niepełnosprawnościami, tak aby została urealniona konstytucyjna zasada

równych praw dla wszystkich obywateli.

Poniżej przedstawiono źródła finansowania dla poszczególnych działań

ujętych w Strategii.

Schemat 12. Źródła finansowania polityki państwa na rzecz osób z

niepełnosprawnościami

Finansowanie

wsparcia

Budżet

państwa

Budżety

JST

Budżety

innych

JSFP

Fundusze

Budżety

resortów

PFRON

FS

NFZ

Fundusz

Pracy

Fundusz

Dostępności

283

ZUS

KRUS

Środki UE

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ze

środków Funduszu Pracy finansowane są instrumenty lub usługi rynku

pracy wskazane w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji (…), określone

w ustawie

z dnia

20

kwietnia

2004

r.

o promocji

zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1482, z późn. zm.), dla

osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako bezrobotne. Ponadto

osobom niepełnosprawnym zarejestrowanym jako

osoby bezrobotne

pobierające zasiłek finansowane są ze środków Funduszu Pracy składki na

ubezpieczenie zdrowotne.

System wdrażania i monitorowania Strategii

SYSTEM WDRAŻANIA I MONITOROWANIA

Schemat 13. System wdrażania i monitorowania

Koordynacja i wdrażanie

• koordynacja: Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób

Niepełnosprawnych; jednostka obsługująca Pełnomocnika

Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych

• plany realizacji poszczególnych działań Strategii

Monitoring

• pełne sprawozdanie roczne

• cykliczny przegląd działań (co 3 lata)

Ocena

• ocena realizacji celów na podstawie danych

sprawozdawczych

• aktualizacja działań na podstawie wyników przeglądu

Wdrażanie

Pełnomocnik

Rządu

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych

jest

odpowiedzialny za koordynację działań ujętych w niniejszej Strategii.

Koordynacja obejmuje ogół działań podejmowanych na rzecz realizacji

celu

głównego

SON,

realizacji

poszczególnych

działań

założonych

w Strategii oraz ich wskaźników oraz zapewnienia spójności polityk

publicznych skierowanych do osób z niepełnosprawnościami w Polsce.

Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, umiejscowiony

w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, będzie koordynował i nadzorował

przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych

współpracę resortów w ramach działań ujętych w Strategii.

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wdrażanie Strategii będzie odbywało się również za pomocą planów

realizacji poszczególnych działań Strategii, przyjmowanych przez resorty

koordynujące dane działania. Plany realizacji będą zawierały dokładny

zakres i harmonogram prac w obrębie danego działania, alokację środków

finansowych

dla

realizacji

działania,

współpracujących

oraz

formę

z niepełnosprawnościami

i organizacji

określenie

ról

podmiotów

zaangażowania

osób

osób

z niepełnosprawnościami,

określone w sposób umożliwiający osiągnięcie założonych dla danego

działania celów i wskaźników, w określonych w Strategii terminach.

Monitoring realizacji SON

Realizacja celów i działań ujętych w Strategii będzie podlegała stałemu

monitoringowi

przez

Pełnomocnika

Rządu

do

Spraw

Osób

Niepełnosprawnych. Będzie on prowadzony w następujący sposób



Roczna, pełna sprawozdawczość z realizacji, obejmująca opis

realizowanych działań, zgodność realizacji z harmonogramem,

sposób

i poziom

finansowania

działań

oraz

wnioski

i rekomendacje;



Cykliczny (co 3 lata) przegląd działań składających się na

realizację poszczególnych celów, z możliwością ich aktualizacji

oraz dodawania nowych propozycji.

Monitoring będzie odbywał także na poziomie poszczególnych ministerstw

oraz innych jednostek sektora finansów publicznych, odpowiedzialnych za

realizację poszczególnych działań ujętych w SON.

Monitoring będzie realizowany w szczególności za pomocą corocznych

sprawozdań

z przyjętych

planów

realizacji

poszczególnych

działań

w ramach Strategii, zawierających szczegółowe informacje o postępach

w ich

realizacji,

w szczególności

w zakresie

zbierania

odpowiednich

danych, opracowywania analiz, wypracowywania rozwiązań, podjętych

i planowanych prac legislacyjnych, działań podmiotów współpracujących

System wdrażania i monitorowania Strategii

oraz

zakresie

włączenia

z niepełnosprawnościami.

w realizację

działania

Pełnomocnik

Rządu

środowiska

do

Spraw

osób

Osób

Niepełnosprawnych określi wzór i terminy sprawozdań.

W przypadku działań międzyresortowych sprawozdania będą sporządzane

w konsultacji ze wszystkimi ministerstwami współpracującymi w danym

zadaniu.

Proces monitorowania realizacji Strategii, zgodnie z wymogami Konwencji,

zakłada

ścisłe

konsultowanie

i aktywne

włączanie

organizacji

osób

z niepełnosprawnościami, innych organizacji pozarządowych działających

w obszarze niepełnosprawności oraz ekspertów z niepełnosprawnościami.

Monitorowanie z udziałem strony społecznej będzie realizowane m.in.

w ramach prac Zespołu do spraw wykonywania postanowień Konwencji

o prawach

osób

niepełnosprawnych,

z Niepełnosprawnościami,

Polskiej

Rady

Krajowej

Języka

Rady

ds.

Osób

Migowego

i Rady

Dostępności.

Ocena skuteczności i efektywności działań

Na podstawie danych sprawozdawczych rokrocznie będzie sporządzana

ocena realizacji celów oraz lista potencjalnych zagrożeń (ryzyk) mających

wpływ na realizację celu głównego. Ocena będzie dokonywana przez

Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych na podstawie

informacji od poszczególnych realizatorów działań.

Cel

Wskaźnik

I.1

-120)

500

Wartość

pośrednia

(2025)119)

1000

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

– 288 –

288

Brak podania wskaźnika bazowego (zastosowanie myślnika) wynika z dotychczasowo niejednolitego i niekompleksowego

sposobu zbierania danych i raportowania ww. wskaźnika.

120)

Źródło/

Gestor

danych

BON,

PFRON

Wartości pośrednie (2025) oraz wartości docelowe (2030) poszczególnych wskaźników, o ile nie wskazano inaczej, odnoszą

się do wartości uzyskiwanych w danym roku kalendarzowym, odpowiednio w roku 2025 i roku 2030. Wskaźniki te, co do

zasady, zakładają stały wzrost wartości w poszczególnych latach, w tym pomiędzy latami 2018, 2025 i 2030. W przypadku

zastosowania wskaźnika o charakterze sumarycznym (w którym wartości z poszczególnych lat sumują się) odpowiednia

informacja jest zawarta w części Uszczegółowienie wybranych wskaźników.

Liczba osób

z niepełnosprawnościami

uczestniczących

w szkoleniach z self-adwokatury

Osoby

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

119)

Wsparcie

samostanowienia oraz

self-adwokatury

osób

z niepełnosprawnościami

Priorytet I. Niezależne życie

Lp.

Jednostka

miary

Tabela 13. Wykaz wskaźników monitorujących realizację Strategii

WSKAŹNIKI MONITORUJĄCE REALIZACJĘ STRATEGII

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

I.4

Wsparcie

rodziców

z niepełnosprawnościami

I.3

Liczba rodziców

z niepełnosprawnościami

otrzymująca usługi

wspierające

sprawowanie przez nich Osoby

funkcji rodzicielskich

Wskaźnik

-

0

-

289

Wartość

bazowa

(2018)

40

3

6,9 tys.

Wartość

pośrednia

(2025)119)

100

7

17,5 tys.

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Procent gmin

zapewniających osobie

z niepełnosprawnością,

wymagającej wsparcia

w codziennym

funkcjonowaniu, w tym

MRiPS

MRiPS,

PFRON

Liczba rodziców

z niepełnosprawnościami

otrzymująca usługi

wspierające

MRiPS,

sprawowanie przez nich

BON

funkcji rodzicielskich

(np. asystent rodziny,

asystent osobisty osoby

z niepełnosprawnością)

Wskaźnik o charakterze

sumarycznym

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

Przeprowadzenie

kampanii społecznej

ukierunkowanej na

zwiększenie świadomości

Szt.

społeczeństwa odnośnie

do perspektywy

rodziców

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie Procent gmin

możliwości

zapewniających osobie

realizacji

z niepełnosprawnością,

Procent

niezależnego wymagającej wsparcia

życia przez

w codziennym

osoby

funkcjonowaniu,

Wsparcie

rodziców

z niepełnosprawnościami

Cel

I.2

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

I.6

alternatywne formy

wsparcia w społeczności

lokalnej wobec pobytu

w domu pomocy

społecznej lub stałego

pobytu w zakładzie

opiekuńczo-leczniczym.

Wskaźnik

Podwyższenie Liczba dostępnych

jakości

ośrodków prowadzących

wsparcia

kompleksową

osób

rehabilitację dla osób

z niepełnoz niepełnosprawnościami

Szt.

sprawnościami na

rzecz

niezależnego

życia

Zwiększenie Osoby

możliwości

z niepełnosprawnościami

Osoby

niezależnego oraz dzieci

z orzeczeniem

życia przez

z niepełnosprawnościami

Cel

0

0

290

Wartość

bazowa

(2018)

8 tys.

10

Wartość

pośrednia

(2025)119)

10 tys.

25

Wartość

docelowa

(2030)

wymagającej wsparcia

całodobowego,

alternatywne formy

wsparcia w społeczności

lokalnej wobec pobytu

w domu pomocy

społecznej lub stałego

pobytu w zakładzie

opiekuńczo-leczniczym

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MRiPS,

BON

MRiPS,

BON

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

I.5

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

osoby

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

Cel

Procent gmin

realizujących systemową

usługę asystenta

osobistego osoby

z niepełnosprawnością

Procent

Liczba osób

z niepełnosprawnościami

korzystająca stale

z systemowej usługi

asystenta osobistego

Osoby

osoby

z niepełnosprawnością

o niepełnosprawności

objęte opieką

wytchnieniową

Wskaźnik

0

0

291

Wartość

bazowa

(2018)

100

20 tys.

Wartość

pośrednia

(2025)119)

100

40 tys.

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MRiPS,

BON

MRiPS,

BON

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

I.8

I.7

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

I.11

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

Cel

Szt.

Liczba mieszkań

wspomaganych

Szt.

wspieranych (stałego

pobytu) dla osób

z niepełnosprawnościami

Liczba miejsc

w mieszkaniach

wspomaganych

treningowych dla osób

z niepełnosprawnościami Szt.

Liczba mieszkań

wspomaganych

treningowych dla osób

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

-

-

-

292

Wartość

bazowa

(2018)

1000

2100

600

Wartość

pośrednia

(2025)119)

3000

2700

750

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MRiPS,

MFiPR

MRiPS,

MFiPR

MRiPS,

MFiPR

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

I.10

I.9

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

osoby

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

Cel

Procent gmin

zapewniających usługę

mieszkania

wspomaganego dla osób

z niepełnosprawnościami Procent

Liczba miejsc

w mieszkaniach

wspomaganych

wspieranych (stałego

pobytu) dla osób

Szt.

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

0

-

293

Wartość

bazowa

(2018)

40

3200

Wartość

pośrednia

(2025)119)

100

10000

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MRiPS,

FFiPR

MRiPS,

MFiPR

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

I.13

I.12

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

I.16

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

realizacji

niezależnego

życia przez

Cel

Liczba funkcjonujących

centrów kręgów

wsparcia

Liczba samorządów,

w których funkcjonują

kręgi wsparcia

Liczba osób

z niepełnosprawnościami

korzystających z kręgów

wsparcia

Wskaźnik

Szt.

Szt.

Osoba

0

0

0

294

Wartość

bazowa

(2018)

100

100

1 tys.

Wartość

pośrednia

(2025)119)

400

400

4,5 tys.

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MRiPS

MRiPS

MRiPS

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

I.15

I.14

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

I.17

Lp.

Wskaźnik

Wsparcie osób

z niepełnosprawnościami

przez instrumenty

rehabilitacji społecznej

Cel

osoby

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

możliwości

niezależnego

życia przez

osoby

z niepełnosprawnościami

Osoby

Jednostka

miary

445 tys.

Wartość

pośrednia

(2025)119)

460 tys.

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Liczba osób objętych

wsparciem z zakresu

rehabilitacji społecznej

(na podstawie

sprawozdań PFRON

uczestnictwo

w turnusach

rehabilitacyjnych,

likwidacja barier,

MRiPS,

dofinansowanie

PFRON

zaopatrzenia w sprzęt

rehabilitacyjny,

przedmioty

ortopedyczne i środki

pomocnicze

przyznawane osobom

z niepełnosprawnościami

na podstawie odrębnych

przepisów, liczba

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

– 295 –

295

440

tys.

Wartość

bazowa

(2018)

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Cel

Zwiększenie Dostępność

dostępności infrastruktury wymiaru

infrastruktury sprawiedliwości

wymiaru

sprawiedliwości

II.2

Procent

Wsparcie osób

z niepełnosprawnościami

w likwidacji barier

architektonicznych

w mieszkaniach

Osoby

w budownictwie

wielorodzinnym

Poprawa

dostępności

mieszkań

Wskaźnik

-

296

5729

Wartość

bazowa

(2018)

40

7608

Wartość

pośrednia

(2025)119)

100

10259

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Liczba osób

z niepełnosprawnościami, która otrzymała

dofinansowanie na

likwidację barier

PFRON

architektonicznych

w mieszkaniach

budownictwa

wielorodzinnego

Udział obiektów

infrastruktury wymiaru

sprawiedliwości

MSPR

dostępnej dla osób

z niepełnosprawnościami

uczestników WTZ,

dofinansowanie usług

tłumacza języka

migowego lub tłumacza-przewodnika)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

II.1

Priorytet II. Dostępność

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

II.3

Lp.

Wskaźnik

Zwiększenie Dostępność placów

dostępności zabaw dla dzieci

przestrzeni

z niepełnosprawnościami

publicznej dla

Procent

dzieci

z niepełnosprawnościami

Cel

Jednostka

miary

-

297

Wartość

bazowa

(2018)

25

Wartość

pośrednia

(2025)119)

60

Wartość

docelowa

(2030)

Udział placów zabaw

dostępnych dla dzieci

z niepełnosprawnościami

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MFiPR

Źródło/

Gestor

danych

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Wskaźnik

-

-

1000

12

Wartość

pośrednia

(2025)119)

3500

22121)

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Liczba pomieszczeń

dostosowanych do

MSPR

Liczba pomieszczeń

dostosowanych do

potrzeb osób

z niepełnosprawnościami

z przeznaczeniem dla

– osób zatrzymanych,

MSWiA

– osób doprowadzonych

w celu wytrzeźwienia,

– dzieci w policyjnych

izbach dziecka

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

– 298 –

298

Wartość zostanie zaktualizowana na podstawie analizy potrzeb w zakresie liczby pomieszczeń przeznaczonych dla osób

zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia (PdOZ) i policyjnych izb dziecka (PID), które powinny być

dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Jednocześnie dostosowanie pomieszczeń będzie możliwe w

następstwie dokonania zmian legislacyjnych przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 czerwca

2012 r. w sprawie pomieszczeń przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, pokoi

przejściowych, tymczasowych pomieszczeń przejściowych i policyjnych izb dziecka, regulaminu pobytu w tych

pomieszczeniach, pokojach i izbach oraz sposobu postępowania z zapisami obrazu z tych pomieszczeń, pokoi i izb (Dz. U.

poz. 638, z późn. zm.).

121)

Zwiększenie Zwiększenie dostępności

dostępności pomieszczeń

infrastruktury przeznaczonych dla osób

policji

zatrzymanych lub

doprowadzonych w celu

wytrzeźwienia, pokoi

Szt.

przejściowych,

tymczasowych

pomieszczeń

przejściowych

i policyjnych izb dziecka

Zwiększenie Zwiększenie dostępności

Szt.

dostępności pomieszczeń dla osób

Cel

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

II.5

II.4

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wskaźnik

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

II.7

Dostosowanie środków

dalekobieżnego

i ponadgminnego

Dostosowanie środków

miejskiego transportu

publicznego do potrzeb

osób z niepełnosprawnościami

infrastruktury – osadzonych

penitencjar- w jednostkach

nej

penitencjarnych,

– osadzonych

w jednostkach

penitencjarnych

poddawanych leczeniu

w zlokalizowanych tam

podmiotach leczniczych

Cel

Procent

Procent

-

299

73,4

Wartość

bazowa

(2018)

50

80,0

Wartość

pośrednia

(2025)119)

80

90,0

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

potrzeb osób

z niepełnosprawnościami

z przeznaczeniem dla

– osadzonych

w jednostkach

penitencjarnych,

– osadzonych

w jednostkach

penitencjarnych

poddawanych leczeniu

w zlokalizowanych tam

podmiotach leczniczych

Udział środków

transportu miejskiego

publicznego (autobusów,

tramwajów komunikacji

MI, GUS

miejskiej)

dostosowanych do

potrzeb osób

z niepełnosprawnościami

Udział środków

dalekobieżnego

MI, GUS

i ponadgminnego

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

II.6

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

II.10

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

z niepełnosprawnościami

Cel

Szt.

Stacje i przystanki

kolejowe dostępne dla

osób z niepełnoProcent

sprawnościami

(obejmujące perony

kolejowe)

Dworce kolejowe

dostępne dla osób

z niepełnosprawnościami

Procent

Stacje i przystanki

kolejowe dostępne dla

osób z niepełnosprawnościami

autobusowego

transportu publicznego

do potrzeb osób

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

60

63

1802

Wartość

pośrednia

(2025)119)

100

100

2855

Wartość

docelowa

(2030)

autobusowego

transportu publicznego

dostosowanych do

potrzeb osób

z niepełnosprawnościami

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MI, UTK,

GUS

MI, UTK,

GUS

MI, UTK,

GUS

Źródło/

Gestor

danych

– 300 –

300

17,2

47

1252

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

II.9

II.8

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

II.11

II.12

Cel

Lp.

Regulacja skracająca

minimalny czas

zgłoszenia potrzeby

uzyskania pomocy

w ramach transportu

kolejowego

Odsetek pociągów

dostępnych dla osób

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

Szt.

Procent

Jednostka

miary

0

-

301

Wartość

bazowa

(2018)

1

100

Wartość

pośrednia

(2025)119)

1

100

Wartość

docelowa

(2030)

MI, UTK,

GUS

Źródło/

Gestor

danych

Wskaźnik o charakterze

sumarycznym.

Skrócenie minimalnego

czasu zgłoszenia

potrzeby uzyskania

pomocy w ramach

transportu kolejowego

do 12 godzin

w przypadku stacji

MI, UTK

kolejowych

obsługujących do 2000

pasażerów dziennie, do

3 godzin w przypadku

stacji kolejowych

obsługujących pomiędzy

2000 a 10 000

pasażerów dziennie oraz

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Cel

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Lp.

II.13

II.14

Procent samorządów

gminnych oferujących

usługę transportu na

życzenie

Procent

Szt.

-

-

302

Wartość

bazowa

(2018)

10

248

Wartość

pośrednia

(2025)119)

20

496

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Liczba JST, które

uruchomiły usługę

indywidualnego

MFiPR,

transportu door-to-door

PFRON

dla osób o ograniczonej

mobilności dzięki

wsparciu FS

Liczba JST, które

uruchomiły usługę

indywidualnego

MFiPR,

transportu door-to-door

PFRON

dla osób o ograniczonej

mobilności dzięki

wsparciu FS

braku konieczności

wcześniejszego

zgłoszenia potrzeby

uzyskania pomocy

w przypadku stacji

kolejowych obsługujących ponad 10 tys.

pasażerów dziennie

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

Liczba samorządów

gminnych oferujących

usługę transportu na

życzenie

Wskaźnik

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

II.15

II.16

II.17

Liczba pracujących psów

przewodników

Szt.

Funkcjonowanie ośrodka

kompleksowego

wspomagania osób

z różnymi niepełnoSzt.

sprawnościami

w zakresie uzyskania

prawa jazdy

Dofinansowanie lub

pokrycie kosztów

przystosowania pojazdu

lub uzyskania pojazdu, Szt.

w tym szczególnie

pojazdu

przystosowanego

Dofinansowanie lub

pokrycie kosztów kursów

prawa jazdy dla osób

Szt.

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

250

1,5 tys.

3 tys.

1

Wartość

pośrednia

(2025)119)

400

5 tys.

10 tys.

1

Wartość

docelowa

(2030)

MI,

PFRON

MI,

PFRON

MI

Źródło/

Gestor

danych

Liczba pracujących psów

przewodników, których PFRON

szkolenie zostało

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

– 303 –

303

120

384

862

0

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

II.18

Cel

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Liczba pracujących psów

asystujących

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

mobilności

osób

z niepełnosprawnościami

Szt.

Poprawa

Funkcjonujące regulacje

dostępności dotyczące

komunikacyj- alternatywnych

Szt.

no-informa- i wspomagających

cyjnej usług sposobów komunikacji

publicznych (AAC)

Wskaźnik

Cel

0

304

125

Wartość

bazowa

(2018)

1

250

Wartość

pośrednia

(2025)119)

1

400

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

MFiPR,

MRiPS

Liczba pracujących psów

asystujących, których

szkolenie zostało

dofinansowane ze

środków publicznych,

liczonych jako suma

– psów asystentów

PFRON

osoby niepełnosprawnej

ruchowo,

– psów sygnalizujących

osoby głuchej

i niedosłyszącej,

– psów sygnalizujących

atak choroby

dofinansowane ze

środków publicznych

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

II.20

II.19

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

II.24

Poprawa

dostępności

komunikacyjno-informacyjnej

usług

publicznych

Poprawa

dostępności

komunikacyjno-informacyjnej

usług

publicznych

Poprawa

dostępności

komunikacyjno-informacyjnej

usług

publicznych

Poprawa

dostępności

Cel

Osoby

Dostępność stron

internetowych organów

Procent

Dostępność usług

oferowanych w ramach

portalu GOV.pl dla osób

z niepełnosprawnościami Procent

Jednostki sektora

publicznego przesyłające

dane o ofertach pracy do

centralnego punktu

Szt.

dostępu do informacji

Dostępność

certyfikowanych

tłumaczy języka

migowego

Wskaźnik

100

100

18000

80

Wartość

pośrednia

(2025)119)

100

100

20000

150

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

KPRM

(cyfry-

KPRM

(cyfryzacja)

KPRM

(cyfryzacja)

MRiPS

Źródło/

Gestor

danych

– 305 –

305

60

50

14500

0

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

II.23

II.22

II.21

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Pracownicy instytucji

publicznych

uczestniczący

w szkoleniach

prowadzonych przez

Osoby

Ministra Cyfryzacji

z zakresu tworzenia

i publikowania

dostępnych treści

Udział dostępnych usług

audiowizualnych dla

Procent

osób z niepełnosprawnościami w formie

administracji rządowej

Wskaźnik

12

0

40

5000

Wartość

pośrednia

(2025)119)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Liczba pracowników

instytucji publicznych

uczestniczących

w szkoleniach

10000

prowadzonych przez

Ministra Cyfryzacji

z zakresu tworzenia

i publikowania

dostępnych treści

Udział programów

o charakterze

50–90122)

uniwersalnym

z zapewnionymi

Wartość

docelowa

(2030)

MKDNiS,

KRRiT

KPRM

zacja)

Źródło/

Gestor

danych

– 306 –

306

Ostateczna wartość wskaźnika zostanie przyjęta w nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Wartość wskaźnika dla

poszczególnych programów może być uzależniona np. od zasięgu programu lub sposobu jego dostarczania.

122)

Wzrost

dostępności

usług audiowizualnych

komunikacyjno-informacyjnej

usług

publicznych

Poprawa

dostępności

komunikacyjno-informacyjnej

usług

publicznych

Cel

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

II.26

II.25

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Udział dostępnych usług

audiowizualnych dla

osób z niepełnoProcent

sprawnościami w formie

tłumaczenia na język

Udział dostępnych usług

audiowizualnych dla

osób z niepełnosprawnościami w formie

Procent

audiodeskrypcji

napisów dla osób

niesłyszących

Wskaźnik

0,9

2,1

3

7

Wartość

pośrednia

(2025)119)

napisami dla osób

niesłyszących w rocznym

czasie nadawania

programów

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

6–20124)

Udział programów

o charakterze

uniwersalnym

z zapewnioną

audiodeskrypcją

Udział programów

o charakterze

uniwersalnym

123)

z zapewnioną

10–20

audiodeskrypcją

w rocznym czasie

nadawania programów

Wartość

docelowa

(2030)

124)

Jw.

307

Ostateczna wartość wskaźnika zostanie przyjęta w nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Wartość wskaźnika dla

poszczególnych programów może być uzależniona np. od zasięgu programu lub sposobu jego dostarczania.

123)

dla osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

dostępności

usług audiowizualnych

dla osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

dostępności

usług audiowizualnych

dla osób

Cel

Wartość

bazowa

(2018)

MKDNiS,

KRRiT

MKDNiS,

KRRiT

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

II.28

II.27

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

2,4

30126)

Jw.

2,1

20125)

Ostateczna wartość wskaźnika zostanie przyjęta w nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji.

2,0

0

Wartość

docelowa

(2030)

126)

Dostępność instytucji

kultury dla osób

Szt.

z niepełnosprawnościami

Minimalny udział audycji

z udogodnieniami dla

osób z niepełnosprawnościami

w audiowizualnych

usługach medialnych na Procent

żądanie

migowy

Wskaźnik

Wartość

pośrednia

(2025)119)

125)

z niepełnosprawnościami

Wzrost

dostępności

audiowizualnych usług

medialnych

na żądanie

(VOD) dla

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

dostępności

zasobów

kultury

Cel

Wartość

bazowa

(2018)

Źródło/

Gestor

danych

Liczba dostępnych

instytucji kultury (teatry

GUS

i instytucje muzyczne,

muzea i oddziały

Udział audycji

z zapewnionymi

udogodnieniami dla osób

z niepełnosprawnościami

w katalogu audycji

MKDNiS,

publicznie

KRRiT

udostępnianych

w ramach

audiowizualnej usługi

medialnej na żądanie

w rocznym czasie

nadawania programów

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

II.30

II.29

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Cel

Zwiększanie

uczestnictwa

osób

z niepełnosprawnościami

w różnych

formach

aktywności

sportowej,

włączenie

w główne

nurty życia

społecznego

oraz

Lp.

II.31

Osoby

Wartość

pośrednia

(2025)119)

55 000

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

muzealne, galerie sztuki,

centra kultury, domy

kultury, ośrodki kultury,

kluby i świetlice, kina

stałe) w przeliczeniu na

1 tys. osób

z niepełnosprawnościami

w wieku 16 lat i więcej

Liczba zawodników

z niepełnosprawnościami

uczestniczących

w zajęciach sekcji,

imprezach i obozach

sportowych

dofinansowanych przez

MKDNiS

MKDNiS

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

– 309 –

309

52 069 53 500

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

Zawodnicy

z niepełnosprawnościami

w zajęciach sekcji,

imprezach i obozach

sportowych

dofinansowanych przez

MKDNiS

Wskaźnik

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

wyrównanie

szans

w dostępie do

przestrzeni

publicznej

w obszarze

sportu

Cel

III.1

Poprawa

Dostępność szkół dla

dostępności osób ze specjalnymi

placówek

potrzebami

edukacyjnych edukacyjnymi

dla osób

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

Szt.

0

310

Wartość

bazowa

(2018)

500

Wartość

pośrednia

(2025)119)

2000

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Liczba szkół

ogólnodostępnych, które

spełniają standardy

dostępności

MEiN,

wypracowane

GUS

w projekcie „Przestrzeń

dostępnej szkoły”, co

najmniej na poziomie

podstawowym

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

Priorytet III. Edukacja

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wskaźnik

80 tys.

Wskaźnik o charakterze

sumarycznym

311

Jw.

40 tys.

75

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawność.

-

65

Wartość

docelowa

(2030)

128)

Szt.

Procent

Wartość

pośrednia

(2025)119)

127)

Udział dzieci i uczniów

z niepełnosprawnościami127),

uczęszczających do

ogólnodostępnych

placówek wychowania

przedszkolnego oraz

szkół w ogólnej liczbie

dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami128)

objętych wychowaniem

przedszkolnym

i edukacją szkolną

Poprawa

Liczba nauczycieli,

dostępności specjalistów, personelu

placówek

pomocniczego, kadry

edukacyjnych zarządzającej oraz

dla osób

pracowników nadzoru

Zwiększenie

włączenia

społecznego

osób

z niepełnosprawnościami

Cel

Wartość

bazowa

(2018)

MEiN

MEiN,

GUS

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

III.3

III.2

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Wskaźnik

pedagogicznego

uczestniczących

w szkoleniach

dotyczących edukacji

włączającej uczniów

z niepełnosprawnościami

Poprawa

Liczba funkcjonujących

dostępności specjalistycznych

placówek

centrów wspierania

edukacyjnych edukacji włączającej

Szt.

dla osób

z niepełnosprawnościami

Poprawa

Liczba uczelni, w których

dostępności kompleksowo

uczelni dla

zlikwidowano bariery

w dostępie do edukacji

osób

osób z niepełnoSzt.

z niepełnosprawnośsprawnościami

ciami

z niepełnosprawnościami

Cel

0

0

312

Wartość

bazowa

(2018)

50

17

Wartość

pośrednia

(2025)119)

100

380

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Wskaźnik o charakterze

sumarycznym dotyczący

uczelni wyłonionych w

konkursie, o którym

mowa w działaniu III.2.7 MEiN

– Zapewnienie

warunków do pełnego

udziału w edukacji na

poziomie szkolnictwa

Docelowo jedno

specjalistyczne centrum

wspierania edukacji

włączającej w każdym

MEiN

powiecie

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

III.5

III.4

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Podwyższenie Rozwój kwalifikacji osób

kwalifikacji

z niepełnosprawnościami

osób

w wieku produkcyjnym

Procent

z niepełnosprawnościami

Procent

III.8

Dzieci objęte wczesnym

wspomaganiem rozwoju

Szt.

80

2,5

24 tys.

Wartość

pośrednia

(2025)119)

85

6,0

30 tys.

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Udział dzieci objętych

wczesnym

wspomaganiem rozwoju

MEiN

w ogólnej liczbie dzieci

w wieku od urodzenia do

osiągnięcia wieku

szkolnego

Udział osób z

niepełnosprawnościami

w wieku produkcyjnym GUS

posiadających

wykształcenie

zasadnicze zawodowe,

wyższego oraz

badaniach naukowych”

Liczba studentów

z niepełnosprawnościami

na uczelniach (łącznie

MEiN,

z cudzoziemcami)

GUS

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

– 313 –

313

76,6

1,6

22,0

tys.

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

III.7

Doradztwo zawodowe

uczniów i studentów

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

Lepsze

przygotowanie osób

z niepełnosprawnościami do

wejścia na

rynek pracy

Wspomaganie rozwoju

dzieci

i wsparcie

rodzin

Cel

III.6

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Cel

IV.3

Wzrost

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

aktywności

zawodowej

osób

z niepełnosprawnościami

Ograniczenie

barier

w wejściu

na rynek

pracy

Procent

Zatrudnienie osób

z niepełnosprawnościami

na otwartym rynku

Procent

pracy

Współczynnik

aktywności zawodowej

osób niepełnosprawnych

w wieku produkcyjnym Procent

Wskaźnik zatrudnienia

osób niepełnosprawnych

w wieku produkcyjnym

Wskaźnik

69,0

35

32,5

Wartość

pośrednia

(2025)119)

75,0

45

40

Wartość

docelowa

(2030)

zasadnicze branżowe,

średnie, średnie

branżowe i wyższe”

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

BON

BON,

GUS

BON,

GUS

Źródło/

Gestor

danych

– 314 –

314

67,6

28,3

26,2

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

IV.2

IV.1

Priorytet IV. Praca

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wzrost

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami

IV.5

IV.6

Cel

IV.4

Lp.

Procent jednostek

administracji publicznej

zatrudniających co

najmniej 15 osób, które

Procent

stworzą plany

zwiększenia zatrudnienia

osób z niepełnosprawnościami

Udział jednostek

administracji rządowej

zwolnionych z wpłat na

PFRON do liczby

Procent

jednostek administracji

rządowej składających

deklaracje/informacje

miesięczne

Udział jednostek

administracji publicznej

zwolnionych z wpłat na

PFRON do liczby

Procent

jednostek administracji

publicznej składających

deklaracje/informacje

Wskaźnik

Jednostka

miary

-

315

25

30

100

Wartość

pośrednia

(2025)119)

70

80

100

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

BON,

PFRON

BON,

PFRON

BON,

PFRON

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

-

-

Wartość

bazowa

(2018)

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

IV.

IV.9

miesięczne

Zatrudnienie osób

z niepełnosprawnościami

w przedsiębiorstwach

społecznych

Osoby

Wskaźnik

Zwiększenie

aktywności

zawodowej

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie Udział pracodawców

aktywności

zwolnionych z wpłat do

zawodowej

liczby pracodawców

osób

składających

Procent

z niepełnodeklaracje/informacje

sprawnośmiesięczne

ciami

Wzrost

Zatrudnienie osób

zatrudnienia z niepełnosprawnościami

w ramach zatrudnienia Osoby

osób

z niepełnospr wspomaganego

awnościami

Wzrost

Procent uczestników

zatrudnienia warsztatów terapii

Procent

osób

zajęciowej

Cel

2

0

316

46,3

1828

Wartość

bazowa

(2018)

5

7 tys.

46,4

3440

Wartość

pośrednia

(2025)119)

10

10 tys.

47,0

6920

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MRiPS,

PFRON

MRiPS

PFRON

MRiPS,

BON

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

IV.8

IV.7

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

IV.

Wzrost

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

stabilności

zatrudnienia

z niepełnosprawnościami

Wzrost

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami

Cel

Osoby

Osoby niepełnosprawne

zarejestrowane

w urzędach pracy jako

Osoby

poszukujący pracy

i niepozostający

w zatrudnieniu

Wsparcie osób

z niepełnosprawnościami Osoby

w utrzymaniu

Ubezpieczenie

emerytalne i rentowe

osób niepełnosprawnych

z tytułu zatrudnienia

podejmujących

zatrudnienie

Wskaźnik

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Źródło/

Gestor

danych

8500

328 000

5000

PFRON

MRPiT

GUS

– 317 –

317

Wartość

docelowa

(2030)

Liczba osób

z niepełnosprawnościami

zgłoszonych do

ubezpieczenia dla

poszczególnych kodów

ZUS

483,4 tys. 469,4 tys. z tytułu ubezpieczenia

(pracownicy, umowa

agencyjna zlecenie lub

umowa o świadczenie

usług, pozarolnicza

działalność)

Wartość

pośrednia

(2025)119)

320 732 324 000

10328

485,8

tys.

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

IV.

12

IV.

11

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

stabilności

zatrudnienia

osób

z niepełnosprawnościami

Cel

Wykorzystanie

instrumentów

rehabilitacji zawodowej

finansowanych ze

środków PFRON przez

osoby niepełnosprawne

zatrudnienia w postaci

dofinansowania

wynagrodzeń

Wskaźnik

Osoby

V.2

V.1

Poprawa

Relacja wydatków do

sytuacji

przeciętnego

ekonomicznej miesięcznego dochodu

gospodarstw rozporządzalnego

domowych

w gospodarstwach

z osobami

domowych z osobami

niepełnoniepełnosprawnymi

sprawnymi

Poprawa

Relacja przeciętnego

sytuacji

miesięcznego dochodu

Procent

Procent

Wartość

docelowa

(2030)

84,1

60,7

86,5

51,6

256,9 tys. 261 tys.

Wartość

pośrednia

(2025)119)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

GUS,

MRiPS

GUS,

MRiPS

PFRON

Źródło/

Gestor

danych

– 318 –

318

81,7

71,3

254,9

tys.

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

Priorytet V. Warunki życia i ochrona socjalna

IV.

14

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

VI.1

Wskaźnik

ekonomicznej rozporządzalnego

gospodarstw w gospodarstwach

domowych

domowych z osobami

z osobami

niepełnosprawnymi do

niepełnogospodarstw domowych

sprawnymi

bez osób

niepełnosprawnych

Poprawa

Stopa ubóstwa

sytuacji

skrajnego

ekonomicznej w gospodarstwach

gospodarstw domowych z co najmniej

Procent

domowych

jedną osobą

z osobami

niepełnosprawną

niepełnoprawnie

sprawnymi

Cel

Wzmocnienie

profilaktyki

występowania

i pogłębiania

się schorzeń

Programy profilaktyczne

realizowane na poziomie

krajowym finansowane

Szt.

ze środków publicznych

10

6,6

Wartość

pośrednia

(2025)119)

10

5

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MZ

GUS,

MRiPS

Źródło/

Gestor

danych

– 319 –

319

10

7,8

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

Priorytet VI. Zdrowie

V.3

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

VI.4

powodujących trwałe

ograniczenia

organizmu

Zwiększenie

dostępności

służby

zdrowia dla

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

dostępności

służby

zdrowia dla

osób

z niepełnosprawnościami

Zwiększenie

dostępności

służby

Cel

Liczba dostępnych

gabinetów

Szt.

ginekologicznych (w tym

Liczba POZ, w których

zlikwidowano bariery

w zakresie dostępności

(w tym dostępności

Szt.

usług) dla osób

z niepełnosprawnościami

Liczba szpitali, w których

zlikwidowano bariery

w zakresie dostępności

(w tym usług) dla osób

Szt.

z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

-

-

-

320

Wartość

bazowa

(2018)

120

350

70

Wartość

pośrednia

(2025)119)

410

700

140

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MZ

MZ

MZ

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

VI.3

VI.2

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wskaźnik

z zamontowanymi

fotelami z regulacją

wysokości

i podnośników/urządzeń

transportujących) dla

kobiet z niepełnosprawnościami

Zwiększenie Liczba zespołów

ochrony

oferujących wsparcie

zdrowia

środowiskowe w ramach

psychicznego I poziomu

dzieci,

referencyjnego –

sztuk

młodzieży

ośrodek opieki

i osób

psychologicznej

dorosłych

i psychoterapeutycznej

dla dzieci i młodzieży

Poprawa

Procent populacji osób

wsparcia

dorosłych objętych

w zakresie

wsparciem

zdrowia

i skoordynowaną opieką Procent

psychicznego z zakresu zdrowia

osób

psychicznego

dorosłych

zdrowia dla

osób

z niepełnosprawnościami

Cel

-

-

321

Wartość

bazowa

(2018)

25

300

Wartość

pośrednia

(2025)119)

50

400

Wartość

docelowa

(2030)

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MZ

MZ

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

VI.6

VI.5

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Wskaźnik

4700129) 5300130)

Wartość

pośrednia

(2025)119)

476

6500

Wartość

docelowa

(2030)

130)

Jw.

322

Źródło/

Gestor

danych

Liczba psychiatrów,

psychiatrów dzieci

i młodzieży oraz

psychologów klinicznych

dzieci i młodzieży,

MZ

psychoterapeutów dzieci

i młodzieży oraz

terapeutów

środowiskowych dzieci

i młodzieży

Liczba osób z niepełnosprawnościami

z preferencyjnym

dostępem do świadczeń MZ

z zakresu rehabilitacji

(na podstawie ustawy

o świadczeniach opieki

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Dane nie obejmują psychologów klinicznych dzieci i młodzieży, psychoterapeutów dzieci i młodzieży oraz terapeutów

środowiskowych dzieci i młodzieży.

129)

Zwiększenie Dostępność psychiatrów,

ochrony

psychiatrów dzieci

zdrowia

i młodzieży oraz

psychicznego psychologów klinicznych

dzieci,

dzieci i młodzieży,

Osoby

młodzieży

psychoterapeutów dzieci

i osób

i młodzieży oraz

dorosłych

terapeutów

środowiskowych dzieci

i młodzieży

Zwiększenie Osoby

dostępności z niepełnosprawnościami

objęte preferencyjnym

świadczeń

zdrowotnych dostępem do świadczeń Osoby

z zakresu rehabilitacji

Cel

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

VI.8

VI.7

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wskaźnik

Podwyższenie Świadczenie usług

kompetencji ochrony zdrowia przez

pracowników wysoko wykwalifikowaną

ochrony

kadrę służby zdrowia

zdrowia

Szt.

w pracy

z osobami

z niepełnosprawnościami

Cel

50000

Wartość

pośrednia

(2025)119)

55000

Wartość

docelowa

(2030)

zdrowotnej

finansowanych ze

środków publicznych

albo na podstawie

innych programów lub

wyodrębnionych

środków finansowych)

w przeliczeniu na 1 tys.

osób z niepełnosprawnościami w wieku

16 lat i więcej

Liczba personelu

medycznego,

przeszkolonego

w zakresie specyfiki

udzielania świadczeń

osobom z niepełnosprawnościami

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MZ

Źródło/

Gestor

danych

– 323 –

323

45000

Wartość

bazowa

(2018)

Monitor Polski

VI.9

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Cel

Wskaźnik

VII.3

Liczba

przeprowadzonych

badań opinii publicznej

w zakresie postrzegania,

Szt.

stereotypów, uprzedzeń

i postaw odnośnie do

osób z różnymi

niepełnosprawnościami

Liczba projektów

oddziaływających na

świadomość społeczną,

promujących model

niepełnosprawności

Szt.

oparty na prawach

człowieka oraz

uświadamiających

w zakresie równego

traktowania osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

Liczba kampanii

Szt.

świadomości informacyjnych

Badanie

świadomości

społeczeństwa na

temat osób

z niepełnosprawnościami

Wzrost

świadomości

społeczeństwa na

temat osób

z niepełnosprawnościami

-

0

0

324

Wartość

bazowa

(2018)

2

2

6

Wartość

pośrednia

(2025)119)

5

5

12

Wartość

docelowa

(2030)

BON,

PFRON

CBOS,

GUS

Źródło/

Gestor

danych

Wskaźnik o charakterze

MEiN

sumarycznym

Wskaźnik o charakterze

sumarycznym

Wskaźnik o charakterze

sumarycznym

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

VII.2

VII.1

Priorytet VII. Budowanie świadomości

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

VII.5

Wskaźnik

i edukacyjnych oraz

działań informacyjnych

poświęconych tematyce

potrzeb i funkcjonowania

osób ze specjalnymi

potrzebami

edukacyjnymi, w tym

z niepełnosprawnością

i promujących ideę

włączenia społecznego

i prawa do edukacji

włączającej

Wzrost

Odwiedziny portalu

świadomości niepełnosprawni.gov.pl

społeczeństwa na

Szt.

temat osób

z niepełnosprawnościami

Wzmocnienie Pracownicy instytucji

kompetencji publicznych, w tym

Osoby

kadr

instytucji kultury,

społeczeństwa na

temat osób

z niepełnosprawnościami

Cel

Wartość

pośrednia

(2025)119)

0

325

8 tys.

48 tys. 62 tys.

Wartość

bazowa

(2018)

13 tys.

82 tys.

Wartość

docelowa

(2030)

Liczba pracowników

instytucji publicznych,

objętych szkoleniami

Liczba odsłon

średnioroczna portalu

niepełnosprawni.gov.pl

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MFiPR

BON

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

VII.4

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Wzmocnienie

kompetencji

kadr

instytucji

publicznych

w zakresie

obsługi osób

z niepełnosprawnościami

instytucji

publicznych

w zakresie

obsługi osób

z niepełnosprawnościami

Cel

Urzędy, które

dostosowały procedury

do potrzeb osób

z niepełnosprawnościami

sprawiedliwości

i bezpieczeństwa

publicznego objęci

szkoleniami z obsługi

osób z niepełnosprawnościami

Wskaźnik

Szt.

0

326

Wartość

bazowa

(2018)

90

Wartość

pośrednia

(2025)119)

110

Wartość

docelowa

(2030)

z obsługi osób

z niepełnosprawnościami,

w tym: kadra instytucji

kultury, policjanci

i pracownicy policji,

strażacy, pracownicy

wymiaru

sprawiedliwości, straż

miejska, służba cywilna,

funkcjonariusze

i pracownicy Straży

Granicznej

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

MFiPR

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

VII.6

Lp.

Jednostka

miary

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Cel

Wskaźnik

VIII.1 Zapewnienie

mechanizmów

wsparcia

zgodnych

z Konwencją

o prawach

osób

niepełnosprawnych

VIII.2 Poprawa

koordynacji

polityki na

rzecz osób

z niepełnosprawnościami

VIII.3 Poprawa

koordynacji

polityki na

rzecz osób

Pracownicy komisji

orzekających

i odwoławczych

z zakresu nowego

Osoby

Szt.

Szt.

0

6

0

327

Wartość

bazowa

(2018)

10 tys.

1

1

Wartość

pośrednia

(2025)119)

10 tys.

1

1

Wartość

docelowa

(2030)

Liczba pracowników

komisji orzekających,

odwoławczych nowego

systemu orzekania

Wskaźnik o charakterze

sumarycznym

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

BON

BON

BON

Źródło/

Gestor

danych

Monitor Polski

Funkcjonujące systemy

orzekania o niepełnosprawności

Przyjęcie ustawy

o wyrównywaniu szans

osób z niepełnosprawnościami

Priorytet VIII. Koordynacja

Lp.

Jednostka

miary

Wskaźniki monitorujące realizację Strategii

Cel

z niepełnosprawnościami

VIII.4 Poprawa

koordynacji

polityki na

rzecz osób

z niepełnosprawnościami

Lp.

Odwołania do organu II

instancji systemu

orzekania

systemu orzekania

Wskaźnik

Procent

Jednostka

miary

10

Wartość

pośrednia

(2025)119)

5

Wartość

docelowa

(2030)

Źródło/

Gestor

danych

Udział odwołań do

organu II instancji

(wojewódzkiego zespołu

do spraw orzekania

o niepełnosprawności)

od decyzji organów

I instancji (powiatowych

i miejskich zespołów do

spraw orzekania

BON

o niepełnosprawności)

w stosunku do orzeczeń

o niepełnosprawności lub

stopniu

niepełnosprawności

wydanych przez

powiatowe zespoły ds.

orzekania o

niepełnosprawności

Uszczegółowienie

wybranych

wskaźników

Monitor Polski

– 328 –

328

10

Wartość

bazowa

(2018)

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

SPIS WYKRESÓW

Wykres 1. Struktura osób niepełnosprawnych w 2018 r. według grup

wieku ............................................................................................ 22

Wykres 2. Liczba beneficjentów dofinansowania likwidacji barier w 2018 r.

według ich typu .............................................................................. 25

Wykres

3.

Udział

taboru

dostosowanego

do

potrzeb

osób

z niepełnosprawnościami w transporcie publicznym w wybranych latach 34

Wykres 4. Struktura wykształcenia osób niepełnosprawnych i sprawnych

w wieku 16 lat i więcej w 2018 r. ...................................................... 40

Wykres 5. Struktura wykształcenia osób niepełnosprawnych w wieku

produkcyjnym w 2018 r. według miejsca zamieszkania ........................ 41

Wykres 6. Studenci w 2017 r. według posiadania orzeczenia o stopniu

niepełnosprawności ......................................................................... 42

Wykres

7.

Aktywność

zawodowa

osób

niepełnosprawnych

w wieku

produkcyjnym w latach 2008–2018 ................................................... 43

Wykres 8. Aktywność zawodowa osób sprawnych oraz niepełnosprawnych

w wieku produkcyjnym w 2018 r. ..................................................... 44

Wykres

9.

Stopa

bezrobocia

wśród

osób

sprawnych

oraz

niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym w latach 2008–2018 ........... 45

Wykres 10. Aktywność ekonomiczna osób niepełnosprawnych w wieku

produkcyjnym w 2018 r. według płci i miejsca zamieszkania ................ 46

Wykres 11. Aktywność ekonomiczna osób niepełnosprawnych w 2018 r.

zamieszkałych na wsi według związku z gospodarstwem rolnym ........... 47

Wykres 12. Aktywność ekonomiczna osób niepełnosprawnych w 2018 r.

według wieku ................................................................................. 48

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

Wykres

13.

gospodarstw

Dochód

rozporządzalny

domowych

z osobami

w Polsce

i bez

w 2018

osób

r.

według

z orzeczeniem

o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności .......................... 58

Wykres 14. Zasięg ubóstwa skrajnego w gospodarstwach domowych

z osobami i bez osób z orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu

niepełnosprawności w latach 2017–2018 ........................................... 60

Wykres

15.

Występowanie

długotrwałych

problemów

zdrowotnych

w 2016 r. według grup wieku ........................................................... 62

Wykres 16. Występowanie ograniczeń codziennej aktywności w 2016 r.

według grup wieku .......................................................................... 63

Wykres 17. Postrzeganie dyskryminacji ze względu na wybrane przyczyny

w 2015 r. ....................................................................................... 67

Wykres

18.

Bariery

dostępności

wskazywane

przez

osoby

z niepełnosprawnościami w 2012 r. w wybranych dziedzinach .............. 70

Wykres

19.

Liczba

dzieci

z

orzeczeniem

o

niepełnosprawności

adoptowanych w 2019 r................................................................... 89

SPIS TABEL

Tabela 1. Wykaz stosowanych skrótów .............................................. 16

Tabela 2. Struktura wykształcenia osób niepełnosprawnych w 2018 r.

według grup wieku (w procentach) .................................................... 41

Tabela 3. Zatrudnienie w zakładach pracy chronionej w grudniu 2018 r.

z podziałem na województwa ........................................................... 50

Tabela 4. Zatrudnienie w zakładach aktywności zawodowej w grudniu

2018 r. z podziałem na województwa ................................................ 53

Tabela 5. Liczba warsztatów terapii zajęciowej oraz ich uczestników

w latach 2016–2018 ........................................................................ 54

Tabela 6. Warsztaty terapii zajęciowej działające w 2018 r. z podziałem na

województwa ................................................................................. 56

Tabela 7. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w priorytecie I. Niezależne życie ..................................................... 125

Tabela 8. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w ramach priorytetu II. Dostępność ................................................ 166

Tabela 9. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w priorytecie III. Edukacja ............................................................. 194

Tabela 10. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w priorytecie IV. Praca .................................................................. 215

Tabela 11. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię,

w priorytecie V. Warunki życia i ochrona socjalna ............................. 223

Tabela 12. Zestawienie programów i projektów realizujących Strategię

w priorytecie VI. Zdrowie ............................................................... 241

Tabela 13. Wykaz wskaźników monitorujących realizację Strategii ...... 288

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

SPIS SCHEMATÓW

Schemat 1. Niepełnosprawność biologiczna i prawna ........................... 20

Schemat 2. Instytucje w ramach systemów orzeczniczych w Polsce....... 71

Schemat 3. Cel główny, wskaźnik realizacji ........................................ 94

Schemat 4. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu I. Niezależne Życie. ........ 96

Schemat 5. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu II. Dostępność. ............ 129

Schemat 6. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu III. Edukacja ................ 172

Schemat 7. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu IV. Praca ..................... 199

Schemat 8. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu V. Warunki życia i ochrona

socjalna ....................................................................................... 217

Schemat 9. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu VI. Zdrowie .................. 226

Schemat

10.

Wskaźnik

realizacji

dla

Priorytetu

VII.

Budowanie

świadomości................................................................................. 245

Schemat 11. Wskaźnik realizacji dla Priorytetu VIII. Koordynacja ....... 259

Schemat 12. Źródła finansowania polityki państwa

na rzecz osób

z niepełnosprawnościami ............................................................... 283

Schemat 13. System wdrażania i monitorowania .............................. 285

SPIS MAP

Mapa 1. Liczba zakładów pracy chronionej w 2018 r. ........................... 49

Mapa 2. Liczba zakładów aktywności zawodowej w 2018 r. .................. 52

Mapa 3. Liczba warsztatów terapii zajęciowej w 2018 r. ....................... 55