Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 13 grudnia 2021 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej "Wprowadzanie i monitorowanie programów zapobiegania przemocy rówieśniczej w szkołach" do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 29 grudnia 2021 r.

Poz. 1198

OBWIESZCZENIE

MINISTRA EDUKACJI I NAUKI 1)

z dnia 13 grudnia 2021 r.

w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Wprowadzanie i monitorowanie programów zapobiegania

przemocy rówieśniczej w szkołach” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

Na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U.

z 2020 r. poz. 226) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia informacje o włączeniu kwalifikacji rynkowej

„Wprowadzanie i monitorowanie programów zapobiegania przemocy rówieśniczej w szkołach” do Zintegrowanego Syste­

mu Kwalifikacji.

Minister Edukacji i Nauki: P. Czarnek

1)

Minister Edukacji i Nauki kieruje działem administracji rządowej – oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządze­

nia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji i Nauki

(Dz. U. poz. 1848 i 2335).

Nazwa k walifik acji ryn k owej

Nazwa dok umen tu potwierdzającego n adanie k walifikacji rynkowej

Ok res ważn ości dok umen tu potwierd zającego nadanie kwalifikacji rynkowej

Poziom Polskiej Ramy Kwalifik acji p rzyp isany d o kwalifikacji rynkowej

E fekty u czen ia się wymagan e d la k walifikacji ryn kowej

–2–

Osoba posiadająca kwalifikację rynkową „Wprowadzanie i monitorowanie programów zapobiegania przemocy rówieśniczej w szkołach” samodzielnie (w rozumieniu gotowości

do podjęcia odpowiedzialności, zaplanowania prac, podejmowania decyzji) planuje i realizuje rozwiązania mające na celu długoterminowe zapobieganie występowaniu przemo­

cy szkolnej, wykluczaniu i prześladowaniu rówieśniczemu. Podejmuje czynności mające na celu analizę układów interpersonalnych w szkole, norm zachowań rówieśniczych

oraz klimatu szkoły postrzeganego przez uczniów. Czynnie włącza społeczność uczniów, nauczycieli i rodziców w projektowanie programów profilaktycznych. Powyższe dzia­

łania realizuje, posługując się również wiedzą oraz umiejętnościami z zakresu prowadzenia badań partycypacyjnych. W swoich działaniach uwzględnia program wychowawczo­

-profilaktyczny oraz specyfikę szkoły. Podejmowane czynności wykonuje z wykorzystaniem specjalistycznej wiedzy dotyczącej dynamiki grupy rówieśniczej, przyczyn i wy­

miarów przemocy oraz prześladowania rówieśniczego, a także efektywnych sposobów zapobiegania tym zjawiskom. Doskonali i rozwija swoje kompetencje w oparciu

o najnowsze wyniki badań i rekomendowane metody zapobiegania przemocy. Osoba posiadająca kwalifikację rynkową jest przygotowana do samodzielnej pracy, a także do

pracy jako członek szerszych zespołów pedagogicznych. Może inicjować zmiany i innowacje w istniejących już programach wychowawczo-profilaktycznych, a także przepro­

wadzać ewaluacje i dostosowywać programy do jej wyników. Wdraża działania prewencyjne wpływające na poprawę klimatu szkoły.

Syntetyczna charakterystyka efektów uczenia się

5.

6 poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji

4.

Ważny bezterminowo

3.

Certyfikat

2.

Wprowadzanie i monitorowanie programów zapobiegania przemocy rówieśniczej w szkołach

1.

INFORMACJE O WŁĄCZENIU KWALIFIKACJI RYNKOWEJ „WPROWADZANIE I MONITOROWANIE PROGRAMÓW ZAPOBIEGANIA PRZEMOCY

RÓWIEŚNICZEJ W SZKOŁACH” DO ZINTEGROWANEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI

Załącznik do obwieszczenia Ministra Edukacji

i Nauki z dnia 13 grudnia 2021 r. (poz. 1198)

– omawia źródła i sposoby pozyskiwania informacji dotyczących problemu przemocy rówieśniczej w szkole,

– omawia sposoby zbierania danych dotyczących przemocy rówieśniczej od uczniów, nauczycieli i rodziców,

– analizuje potrzeby w zakresie współpracy z instytucjami spoza szkoły w zakresie pozyskiwania danych o występowaniu przemocy, w tym o licz­

bie i rodzajach interwencji związanych z agresją i przemocą, dozorach kuratorów sądowych, sprawach skierowanych do sądu rodzinnego, rozmia­

rach zjawiska przemocy w rodzinach uczniów,

– omawia metody diagnozy potrzeb indywidualnych i grupowych w zakresie profilaktyki przemocy rówieśniczej,

– analizuje specyfikę i trudności, jakie mogą wystąpić podczas zbierania informacji o przemocy rówieśniczej (problem anonimowości, specyficzna

kultura szkoły i panujące w niej normy, przekonania nauczycieli i rodziców).

– omawia podstawowe zasady prowadzenia badań partycypacyjnych w społeczności szkolnej,

– omawia zasady prowadzenia obserwacji w szkole,

– omawia metody i narzędzia stosowane podczas badań partycypacyjnych, takie jak Photovoice,

– omawia założenia prowadzenia konsultacji z uczniami,

– omawia zasady i założenia budowania uczniowskich zespołów partycypacyjnych.

– zbiera i opracowuje informacje dotyczące sytuacji w społeczności szkolnej w zakresie relacji interpersonalnych, w tym przemocy rówieśniczej,

– przygotowuje plan badań z uwzględnieniem zastosowanych narzędzi partycypacyjnych, takich jak: debata, burza mózgów,

– prowadzi działania z uczniami, uwzględniając zasady budowania wspierającej społeczności oraz dawania poczucia mocy (empowerment psycho­

logiczny i grupowy),

– opracowuje wraz z uczniami rozwiązania dotyczące zdiagnozowanej sytuacji (problemu),

– prezentuje opracowany samodzielnie raport z badań partycypacyjnych,

– analizuje trudności związane z partycypacyjnym podejściem do rozwiązywania problemów w szkole.

Posługuje się wiedzą

dotyczącą diagnozy

zapotrzebowania na

programy zapobiegania

przemocy w szkole

Posługuje się wiedzą

dotyczącą badań

partycypacyjnych

Prowadzi badanie

partycypacyjne

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– przedstawia typologię zachowań przemocowych, podając ich konkretne przykłady i wskazując na zakres ich występowania w poszczególnych

grupach wiekowych,

– wymienia przejawy przemocy rówieśniczej,

– omawia aspekty kultury przemocowej w grupach rówieśniczych,

– wskazuje na zagrożenia związane z przemocą w Internecie, uwzględniając cyberprześladowanie;

Poszczególne efekty

uczenia się

Posługuje się wiedzą

dotyczącą przemocy

rówieśniczej

Zestaw 2. Posługiwanie się wiedzą dotyczącą przemocy rówieśniczej oraz ogólnoszkolnych programów zapobiegania przemocy rówieśniczej

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Poszczególne efekty

uczenia się

Zestaw 1. Projektowanie i prowadzenie badań partycypacyjnych w społeczności szkolnej

– wyjaśnia pojęcie klimatu szkoły,

– omawia wymiary klimatu szkoły,

– omawia działania kadry pedagogicznej budujące pozytywny klimat szkoły,

– omawia modele, techniki i programy budowania pozytywnego klimatu szkoły, z określeniem specyficznych warunków ich zastosowania,

– analizuje znaczenie i przewidywany efekt poszczególnych działań w wybranych programach.

Posługuje się wiedzą

dotyczącą budowania

klimatu szkoły

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

– na podstawie przeprowadzonych badań partycypacyjnych oraz innych dostępnych informacji, w tym ewaluacji wewnętrznej szkoły, przygotowu­

je program zapobiegania przemocy rówieśniczej zawierający w szczególności: odniesienia do wymiarów klimatu szkoły wpływających zarówno

na rozwój poznawczy, jak i na pozytywne relacje interpersonalne, zestawy kompleksowych działań oraz instrukcji dla szkoły, poszczególnych

oddziałów szkolnych, pedagoga szkolnego, wytyczne dla wychowawców dotyczące rozmów z rodzicami, zestawy zajęć i działań dla uczniów,

takie jak: konspekty zajęć wychowawczych, kluby uczniowskie, zajęcia pozalekcyjne, wycieczki integracyjne.

– wdraża zestawy instrukcji działań dla personelu szkoły, w tym nauczycieli, wychowawców, pedagoga szkolnego, wpływające na poprawę klimatu

szkoły,

– wdraża zestawy zajęć i działań dla uczniów, takie jak: konspekty zajęć wychowawczych, kluby uczniowskie, zajęcia pozalekcyjne, wycieczki

integracyjne.

– prowadzi z uczniami warsztat partycypacyjny dotyczący wdrożonych w szkole działań profilaktycznych i ich rezultatów,

– zbiera i analizuje dane dotyczące realizacji programu zapobiegania przemocy rówieśniczej przez społeczność szkoły, w tym działań podjętych

przez uczniów, wdrożonych przez pracowników szkoły rozwiązań antyprzemocowych,

– identyfikuje problemy związane z wdrażaniem poszczególnych działań i proponuje ich zmianę lub dostosowanie,

– omawia propozycje działań podtrzymujących i monitorujących wprowadzany program zapobiegania przemocy rówieśniczej.

Poszczególne efekty

uczenia się

Projektuje kompleksowe

działania mające na celu

zapobieganie przemocy

rówieśniczej w szkole

lub zespole szkół

Wdraża opracowany

program zapobiegania

przemocy rówieśniczej

w szkole lub zespole szkół

Ewaluuje program

zapobiegania przemocy

rówieśniczej w szkole

lub zespole szkół

Zestaw 3. Projektowanie i wdrażanie działań zapobiegających występowaniu przemocy rówieśniczej w szkole lub zespole szkół

– omawia uwarunkowania prawne i instytucjonalne związane z wdrażaniem programów wychowawczo-profilaktycznych w szkole (akty prawne,

niezbędne dokumenty, obowiązki osób zarządzających szkołą),

– omawia założenia, w tym sposób konstruowania, programu wychowawczo-profilaktycznego ze szczególnym uwzględnieniem działań dotyczą­

cych przemocy rówieśniczej (najważniejsze cele, zadania i sposoby ich realizacji oraz ewaluacji),

– przedstawia i analizuje programy profilaktyczne dotyczące przemocy rówieśniczej rekomendowane w ramach systemu oświaty w Rzeczypospo­

litej Polskiej,

– omawia założenia programów profilaktycznych o potwierdzonej skuteczności dotyczących zjawiska prześladowania.

Posługuje się wiedzą

dotyczącą

ogólnoszkolnych

programów

wychowawczo-profilaktycznych

dotyczących

zapobiegania przemocy

rówieśniczej

– podaje symptomy mogące wskazywać, że uczeń jest ofiarą przemocy w szkole i Internecie,

– omawia konsekwencje występowania zachowań przemocowych dla poszczególnych uczniów i całego oddziału szkolnego,

– omawia wspierającą rolę oddziału szkolnego oraz wychowawcy.

Wymagani a d otyczące walidacji i p odmiotów p rze prowadzających walidację

Osoba pełniąca funkcję doradcy walidacyjnego powinna posługiwać się wiedzą dotyczącą

1) profilaktyki i zapobiegania przemocy szkolnej i rówieśniczej;

2) metod walidacji dla danej kwalifikacji rynkowej;

3) systemu kwalifikacji zawodowych w Rzeczypospolitej Polskiej;

4) organizacji i funkcjonowania systemu oświaty w Rzeczypospolitej Polskiej.

Instytucja certyfikująca musi zapewnić kandydatom dostęp do doradcy walidacyjnego.

2. Etapy identyfikowania i dokumentowania

Instytucja certyfikująca musi zapewnić salę z dostępem do komputera, projektora lub rzutnika oraz ekranu (do przeprowadzenia prezentacji multimedialnej). Walidacja może

być, w całości lub w części, prowadzona zdalnie (on-line), pod warunkiem stosowania przez instytucję certyfikującą narzędzi on-line zapewniających wiarygodne sprawdzenie,

czy osoba ubiegająca się o nadanie kwalifikacji rynkowej osiągnęła wyodrębnioną część lub całość efektów uczenia się. Narzędzia i metody stosowane w walidacji prowadzonej

zdalnie powinny w szczególności umożliwiać identyfikację osoby przystępującej do walidacji, samodzielność pracy tej osoby i zabezpieczenie przebiegu walidacji przed inge­

rencją osób trzecich.

1.3. Sposób organizacji walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne

Proces walidacji odbywa się przed komisją walidacyjną składającą się z trzech członków. Wszyscy członkowie komisji walidacyjnej muszą posiadać co najmniej wykształcenie

wyższe (magisterskie) i co najmniej trzyletnie praktyczne doświadczenie w pracy z dziećmi lub młodzieżą w szkołach lub placówkach systemu oświaty (osoby takie jak: nauczy­

ciel, dyrektor szkoły, psycholog lub pedagog szkolny). Ponadto co najmniej jeden członek komisji walidacyjnej musi posiadać co najmniej dwuletnie doświadczenie w zakresie

kierowania szkołą lub zespołem szkół oraz co najmniej jeden członek komisji walidacyjnej musi posiadać stopień naukowy doktora (w dyscyplinie naukowej: psychologia, pe­

dagogika) i udokumentowane doświadczenie w pracy naukowej w zakresie problematyki przemocy rówieśniczej.

1.2. Zasoby kadrowe

4. Wywiad swobodny – rozmowa z członkami komisji walidacyjnej (walidacja wszystkich efektów uczenia się z zestawu efektów uczenia się 1, 2 i 3).

3. Prezentacja multimedialna dotycząca opracowanego raportu z przeprowadzonych badań partycypacyjnych (walidacja efektu uczenia się „Prowadzi badanie partycypacyjne”

z zestawu efektów uczenia się 1).

2. Analiza dowodów i deklaracji w postaci analizy raportu z przeprowadzonych badań partycypacyjnych oraz przygotowania, wdrożenia i ewaluacji programu zapobiegania

przemocy rówieśniczej (walidacja efektu uczenia się „Prowadzi badanie partycypacyjne” z zestawu efektów uczenia się 1 oraz walidacja wszystkich efektów uczenia się z zesta­

wu efektów uczenia się 3).

1. Test teoretyczny (walidacja efektu uczenia się „Posługuje się wiedzą dotyczącą diagnozy zapotrzebowania na programy zapobiegania przemocy w szkole” i efektu uczenia się

„Posługuje się wiedzą dotyczącą badań partycypacyjnych” z zestawu efektów uczenia się 1 oraz walidacja wszystkich efektów uczenia się z zestawu efektów uczenia się 2).

1.1. Zestawy efektów uczenia się są sprawdzane wyłącznie za pomocą następujących metod: test teoretyczny, analiza dowodów i deklaracji, prezentacja multimedialna, wywiad

swobodny.

1. Etap weryfikacji

6.

Warun ki, jak ie mus i spełn ić osob a p rzys tępująca do walidacji

T ermi n d okon ywan ia przegląd u k walifik acji

Nie rzadziej niż raz na dziesięć lat

8.

Posiadanie kwalifikacji pełnej co najmniej na 6 poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji lub ukończenie studiów pierwszego stopnia. Posiadanie kwalifikacji pedagogicznych nie­

zbędnych do pracy w systemie oświaty (przygotowanie pedagogiczne w rozumieniu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegóło­

wych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, Dz. U. z 2020 r. poz. 1289).

7.