Uchwała nr 65 Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2018 r. w sprawie Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2018-2021

§ 1. Uchwala się Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2018–2021, stanowiący załącznik do uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Spis tabel

Strona

Tabela 1. Wynik strukturalny sektora instytucji rządowych i samorządowych

22

Tabela 2. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (koniec roku)

25

Tabela 3. Różnice w porównaniu z poprzednią aktualizacją

29

Tabela 4. Zestawienie wskaźników stabilności fiskalnej w kolejnych okresach

30

Tabela 5. Długookresowa stabilność finansów publicznych

31

Tabela 6. Zobowiązania warunkowe

33

Tabela 7. Wzrost gospodarczy

39

Tabela 8. Procesy inflacyjne

39

Tabela 9. Rynek pracy

40

Tabela 10. Salda sektorów instytucjonalnych

40

Tabela 11. Podstawowe założenia egzogeniczne

41

Tabela 12. Sektor instytucji rządowych i samorządowych

41

Tabela 13. Projekcje przy założeniu niezmienionej polityki rządu

43

Tabela 14. Wydatki wyłączane z agregatu wydatków (expenditure benchmark)

43

Tabela 15. Wydatki według funkcji

44

Tabela 16. Skutki finansowe wdrażanych i planowanych działań uszczelniających system

podatkowy

46

Spis wykresów

Strona

Wykres 1. Wpływy z głównych tytułów podatkowych (dochody budżetu państwa łącznie z udziałami

JST) oraz struktura ubytku w rozbiciu na poszczególne podatki

15

Wykres 2. Porównanie luki VAT (% teoretycznych wpływów) w krajach UE w 2015 r.

16

Wykres 3. Luka VAT (w %) oraz tzw. compliance effect (w mld zł)

17

Wykres 4. Wynik nominalny sektora instytucji rządowych i samorządowych

21

Wykres 5. Przestrzeganie benchmarku wydatkowego w latach 2015-2017

23

Wykres 6. Kurs EUR/PLN (lewy wykres) oraz reakcja wyniku i długu sektora instytucji rządowych

i samorządowych na zmianę kursu EUR/PLN (prawy wykres)

27

Wykres 7. Krótkookresowa stopa procentowa (lewy wykres) oraz reakcja wyniku i długu sektora

instytucji rządowych i samorządowych na zmianę krótkookresowej stopy procentowej

(prawy wykres)

28

Wykres 8. Stochastyczne projekcje długu od 2018 r.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Przedmowa

Państwa członkowskie Unii Europejskiej przedkładają co roku Komisji Europejskiej i Radzie Ecofin

aktualizacje programów stabilności lub konwergencji. Na podstawie analizy tych dokumentów Rada

Ecofin wydaje następnie zalecenia dla polityk gospodarczych państw członkowskich, które należy

uwzględnić przy projektowaniu budżetów na kolejny rok. W opinii z 11 lipca 2017 r. do

ubiegłorocznej aktualizacji Programu konwergencji Rada Ecofin zaleciła Polsce

 podjęcie znacznego wysiłku fiskalnego w 2018 r. zgodnie z wymogami części prewencyjnej Paktu

Stabilności i Wzrostu, przy uwzględnieniu potrzeby wzmocnienia obecnego ożywienia

koniunktury i zapewnienia stabilności finansów publicznych,

 podjęcie działań w celu zwiększenia efektywności wydatków publicznych oraz ograniczenia

stosowania obniżonych stawek VAT.

Niniejszy Program konwergencji (dalej jako Program) przedstawia w rozdziałach II.4 i V stan

wdrożenia rekomendacji sformułowanych w przytoczonej wyżej opinii Rady Ecofin do Programu

z 2017 r. Prezentuje on ponadto średniookresową prognozę sytuacji gospodarczej Polski i jej finansów

publicznych do 2021 r.

Polski Program stanowi zarazem część, przyjętego przez Radę Ministrów, Wieloletniego Planu

Finansowego Państwa (WPFP) opracowywanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych. WPFP będzie podstawą przygotowania projektu ustawy budżetowej na rok

2019.

Dokument opracowano zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 1466/97/WE z dnia 7 lipca 1997 r.

w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk

gospodarczych oraz wytycznymi dotyczącymi programów stabilności i konwergencji państw

członkowskich UE, przyjętymi w maju 2017 r. przez unijny Komitet Ekonomiczny i Finansowy.

Scenariusz makroekonomiczny prezentowany w Programie uwzględnia dane dostępne na dzień

3 kwietnia br.

Program powstawał równolegle z tegoroczną edycją Krajowego Programu Reform (KPR),

zawierającego m.in. przegląd reform strukturalnych służących spełnieniu przez Polskę celów unijnej

strategii Europa 2020 oraz zaleceń Rady sformułowanych na podstawie analizy KPR z 2017 r. 1

Informacje nt. Programu oraz KPR podlegały 11 kwietnia br. dyskusji połączonych komisji

sejmowych do spraw Unii Europejskiej, finansów publicznych oraz gospodarki i rozwoju. Podobnie

jak w poprzednich latach, opinia Rady na temat niniejszego Programu oraz zalecenia Rady dotyczące

KPR z 2018 r. również będą przedmiotem obrad polskiego Parlamentu.

1

Zalecenie Rady z dnia 11 lipca 2017 r. w sprawie krajowego programu reform Polski na 2017 r. oraz

zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2017 r., dostępne

na http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32017H0809(20)&from=PL

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Podsumowanie

W 2017 r. tempo wzrostu PKB przyspieszyło do 4,6% i było najwyższe od 2011 r. Głównym

czynnikiem wzrostu pozostał popyt krajowy. Perspektywy polskiej gospodarki pozostają dobre.

W 2018 r. istotnym czynnikiem wzrostu będą inwestycje, zwłaszcza publiczne, niemniej jednak

konsumpcja prywatna, wspierana optymistycznymi oczekiwaniami polskich konsumentów i dobrą

sytuacją na rynku pracy, pozostanie główną determinantą wzrostu. W latach 2018 i 2019 PKB

wzrośnie realnie po 3,8% r/r, a w 2020 i 2021 odpowiednio o 3,7% i 3,6%.

Priorytetowy cel rządu stanowi utrzymanie stabilności finansów publicznych przy wspieraniu

inkluzywnego wzrostu gospodarczego. Oznacza to konieczność prowadzenia polityki budżetowej,

która uwzględnia ograniczenia wynikające z reguł fiskalnych zapewniających zachowanie stabilności

finansów publicznych. Polityka budżetowa przyjazna wzrostowi, wspierająca ożywienie gospodarcze,

lecz bez zagrożeń dla stabilności finansów publicznych jest ponadto zalecana przez Radę Europejską.

Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się w 2017 r. do 1,5% PKB,

co oznacza najniższy poziom od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Dług sektora instytucji

rządowych i samorządowych w relacji do PKB obniżył się z kolei do 50,6%. W scenariuszu bazowym

Programu prognozowane jest ograniczenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do

0,7% PKB w 2021 r.

Kontynuowany będzie proces uszczelniania systemu podatkowego, zorientowany głównie na wzrost

poboru podatku od towarów i usług oraz zwalczanie związanych z nim oszustw. Równocześnie

automatyczny mechanizm korygujący zawartej w polskich przepisach stabilizującej reguły

wydatkowej wymusi ograniczenie tempa wzrostu wydatków spójne z wymogami dochodzenia do

średniookresowego celu budżetowego, określonego na podstawie Paktu Stabilności i Wzrostu jako

deficyt strukturalny 1% PKB.

Kontynuacja konsolidacji fiskalnej zorientowanej na osiągnięcie MTO i ożywienie gospodarcze będą

prowadzić do obniżenia ryzyka dla stabilności finansów publicznych Polski w średnim i długim

okresie mimo kosztów związanych ze starzeniem się ludności. Planowane wprowadzenie

Pracowniczych Programów Kapitałowych (PPK) – systemu dobrowolnych oszczędności, na które

złożą się składki płacone przez pracownika i pracodawcę wsparte zachętami finansowymi państwa –

powinno prowadzić do wzrostu stopy długookresowych oszczędności Polaków i przyspieszenia tempa

wzrostu potencjalnego PKB.

Polska będzie w dalszym ciągu uczestniczyła w procesie pogłębiania Unii Gospodarczej i Walutowej.

Skala i siła powiązań politycznych i gospodarczych między Polską a państwami obszaru wspólnej

waluty sprawiają bowiem, że kondycja strefy euro istotnie wpływa na procesy zachodzące w Polsce.

Zwiększenie stopnia konwergencji gospodarczej ze strefą euro wymaga natomiast wdrożenia reform

strukturalnych wzmacniających potencjał i wydajność polskiej gospodarki, w tym wskazanych

w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) oraz

Krajowym Programie Reform. Przy aktualnym stopniu podobieństwa gospodarki Polski i strefy euro –

w szczególności w poziomie rozwoju, mierzonego np. przez PKB per capita – członkostwo Polski

w strefie euro mogłoby stanowić źródło zaburzeń w gospodarce. Ponadto odległą i niejasną

perspektywę stanowi wciąż dokończenie reformy instytucjonalnej w celu zapewnienia stabilności

w strefie euro, które jest niezbędnym warunkiem ewentualnej akcesji Polski do obszaru wspólnej

waluty.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

I.1. Sytuacja bieżąca

Średnie kwartalne tempo wzrostu PKB w 2017 r. wyniosło ok. 1,1% (kw/kw, sa) i było wyższe od

tego z 2016 r. (ok. 0,8%) oraz zbliżone do długookresowej średniej. W ciągu roku dynamika PKB

w tym ujęciu charakteryzowała się bardzo małą zmiennością. W całym 2017 r. tempo wzrostu PKB

przyspieszyło do 4,6% (z 3,0% w 2016 r.), co oznacza, że było najwyższe od 2011 r. Głównym

czynnikiem wzrostu pozostał popyt krajowy, a jego dynamika była wyraźnie wyższa niż rok

wcześniej. Nieznacznie dodatni wkład we wzrost PKB miał eksport netto.

W 2017 r. kontynuowana była poprawa sytuacji gospodarczej w krajach UE. Tempo wzrostu PKB

tego obszaru było wyraźnie wyższe niż rok wcześniej i wyniosło 2,4% wobec 2,0%. Głównym

źródłem wzrostu gospodarczego pozostał popyt wewnętrzny, w szczególności konsumpcja prywatna,

przy dodatnim wkładzie nakładów inwestycyjnych. Jednocześnie tempo wzrostu wolumenu importu

UE, głównego indykatora popytu na polskie towary i usługi, ustabilizowało się na poziomie

zbliżonym do zeszłorocznego (4,6%), podczas gdy wzrost eksportu przyśpieszył (5,0%) wspierany

przez ożywienie w handlu światowym. Przy sprzyjającej koniunkturze międzynarodowej tempo

wzrostu wolumenu polskiego eksportu towarów i usług ogółem jednak nieznacznie wyhamowało

(8,2%), do czego mogło przyczynić się pewne umocnienie realnego efektywnego kursu walutowego.

Poprawie dynamiki aktywności gospodarczej w 2017 r. towarzyszyła dalsza poprawa sytuacji na

rynku pracy 2 . Liczba pracujących wzrosła o 1,4%, tj. w tempie wyższym od zanotowanego rok

wcześniej (0,7%). Przyrost ten wynikał ze wzrostu liczby pracowników najemnych (w wyniku

przyrostu osób zatrudnionych na czas nieokreślony) przy niewielkim spadku liczby pracodawców

i pracujących na własny rachunek. Wzrost liczby pracujących wynikał przede wszystkim z przyrostu

liczby pracujących w sektorze usług, a w mniejszym stopniu w sektorze przemysłowym

(obejmującym przemysł i budownictwo), przy spadku w sektorze rolniczym. Wzrost popytu na pracę

przyczynił się do dalszego spadku bezrobocia. Stopa bezrobocia obniżyła się do 4,9% z 6,2% rok

wcześniej i była niższa niż średnia w UE (7,6%). Współczynnik aktywności zawodowej – po dwóch

latach stabilizacji – zwiększył się o 0,2 pkt. proc. do 56,4%. Na skorzystanie z prawa do emerytury

w obniżonym wieku emerytalnym od 1 października 2017 r. decydowały się głównie osoby

nieaktywne zawodowo.

Poprawa sytuacji na rynku pracy, realizacja programu Rodzina 500 plus w połączeniu z bardzo

dobrymi nastrojami konsumentów znalazły odzwierciedlenie w wyższej dynamice konsumpcji

prywatnej. Tempo wzrostu spożycia prywatnego w 2017 r. wyniosło 4,7% (wobec 3,9% w 2016 r.)

i było najwyższe od 2008 r. Pozytywny wkład we wzrost – w przeciwieństwie do sytuacji z 2016 r. –

miały również inwestycje. Wysoką dynamikę zanotowały w szczególności inwestycje sektora

instytucji rządowych i samorządowych.

Szacunki potencjalnego tempa wzrostu gospodarki polskiej, przygotowane zgodnie z metodologią

Komisji Europejskiej, wskazują, że jedną z konsekwencji światowego kryzysu finansowego było

spowolnienie potencjalnego tempa wzrostu gospodarczego w Polsce, któremu od 2013 r. towarzyszyła

ujemna luka produktowa. Tendencji w dynamice potencjalnego PKB nie kompensował nawet silny

trend spadkowy stopy bezrobocia równowagi (NAWRU) obserwowany od 2002 r. i kontynuowany

obecnie. Wraz z utrzymującym się kolejny rok dużym popytem na pracę obserwowane jest stopniowe

zwiększanie się tempa wzrostu produktywności czynników produkcji. W efekcie szacuje się, że

w 2017 r. potencjalne tempo wzrostu w Polsce zwiększyło się o 0,2 pkt. proc. do ok. 3,2% r/r.

Rosnąca dynamika potencjału gospodarki Polski w 2017 r. była jednak znacznie niższa od tempa

wzrostu realnego PKB (4,6% r/r), co zaowocowało otwarciem się dodatniej luki produktowej na

poziomie około 1% PKB.

Wzrost cen na rynku surowców, zwłaszcza cen ropy naftowej na przełomie lat 2016/2017 spowodował

skokowy wzrost dynamiki cen energii w Polsce. W efekcie inflacja w I kw. 2017 r. zwiększyła się do

2,0% (wobec 0,2% kwartał wcześniej). W kolejnych kwartałach 2017 r. pozostawała ona na

2

Informacje dotyczące rynku pracy w oparciu o dane BAEL (15 lat i więcej).

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

stosunkowo stabilnym poziomie. W konsekwencji, po dwóch latach deflacji, w 2017 r. średni wzrost

cen towarów i usług konsumpcyjnych wyniósł 2,0% (HICP 1,6%). Od pięciu lat inflacja w Polsce

utrzymuje się poniżej celu inflacyjnego Narodowego Banku Polskiego (NBP). Pomimo dobrej sytuacji

na rynku pracy i wysokiego tempa wzrostu konsumpcji prywatnej inflacja bazowa (tj. CPI po

wyłączeniu cen energii i żywności) pozostawała umiarkowana, kształtując się od kwietnia 2017 r.

w wąskim przedziale 0,7–1,0% (średnio w roku 0,7%). Fluktuacje cen surowców wpływały również

na dynamikę cen produkcji sprzedanej przemysłu (PPI), która po osiągnięciu maksymalnego poziomu

w I kw. 2017 r. (4,4%), w IV kw. obniżyła się do 1,7%, a średnio w całym roku wyniosła 2,9%.

Wobec ograniczonego ryzyka trwałego przekroczenia celu inflacyjnego w średnim okresie Rada

Polityki Pieniężnej (RPP) nie dokonała w 2017 r. zmian w wysokości stóp procentowych NBP.

Główna stopa procentowa – stopa referencyjna pozostała na poziomie 1,5%.

W 2017 r. rachunek obrotów bieżących odnotował niewielką nadwyżkę na poziomie 0,3% PKB, co

było pierwszą taką sytuacją od połowy lat 90. Największy negatywny wpływ na równowagę

zewnętrzną gospodarki miał w dalszym ciągu deficyt dochodów pierwotnych (3,8% PKB) będący

konsekwencją wysokiej ujemnej międzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto. Saldo to pogorszył

również wzrost transferów związanych z sezonową imigracją zarobkową nierezydentów, głównie

obywateli Ukrainy. Z drugiej strony rekordowy poziom osiągnęła nadwyżka usług, do czego

przyczynił się m.in. rozwój sektora usług dla biznesu. Utrzymany został napływ kapitału

długookresowego, choć w przypadku rachunku kapitałowego w dalszym ciągu pozostawał on pod

wpływem okresu przejściowego między perspektywami finansowymi funduszy europejskich.

Średnio w 2017 r. kurs euro w złotych (EUR/PLN) ukształtował się na poziomie 4,26, a kurs dolara

(USD/PLN) wyniósł 3,78 i był o odpowiednio 2,4% oraz 4,2% niższy niż rok wcześniej. W I połowie

roku dominował trend spadkowy kursu euro w złotych. Polska waluta umacniała się pod wpływem

zarówno czynników krajowych, w tym głównie dobrych perspektyw wzrostu polskiej gospodarki, jak

i czynników globalnych. Wśród tych ostatnich istotne znaczenie miały rosnące szanse na bardziej

ostrożne podejście amerykańskich władz monetarnych do dalszej normalizacji polityki pieniężnej,

gołębia retoryka towarzysząca kwietniowemu posiedzeniu EBC oraz sprzyjające apetytowi na ryzyko

wyniki wyborów w krajach Europy Zachodniej. Pod koniec maja aprecjacja złotego wyhamowała

i w kolejnych miesiącach polska waluta się osłabiała. Trend wzrostowy kursu euro w złotych uległ

odwróceniu w październiku, gdy poprawa nastrojów inwestycyjnych na skutek spadku ryzyka

politycznego w Europie przyczyniła się do skokowego umocnienia polskiej waluty. Aprecjacja złotego

zyskała na sile w końcu roku i kurs EUR/PLN spadł w grudniu poniżej poziomu 4,17.

I.2. Scenariusz średniookresowy

Zimowe prognozy Komisji Europejskiej dotyczące wzrostu zagregowanej aktywności gospodarczej

głównego partnera handlowego Polski, jakim jest Unia Europejska, są nieco bardziej optymistyczne

niż oczekiwania prezentowane jeszcze jesienią ubiegłego roku. Komisja Europejska podniosła ścieżkę

wzrostu PKB dla gospodarek UE w roku 2017 do 2,4% r/r oraz w latach prognozy 2018 i 2019

odpowiednio o 0,2% i 0,1%. Oczekuje się zatem, że wzrost PKB w UE w latach 2018 i 2019 będzie

średnio wyższy od potencjału i wyniesie odpowiednio 2,3% i 2,0% r/r. Dla strefy euro prognoza

wzrostu gospodarczego podniesiona została do 2,1%, i 1,9% odpowiednio w latach 2018 i 2019.

Zimowe prognozy Komisji Europejskiej dotyczące importu obejmują okres do 2019 r. Na potrzeby

scenariusza makroekonomicznego prezentowanego w Programie przyjęto, że w kolejnych latach

realne tempo wzrostu PKB UE będzie stopniowo zbiegać do długookresowej średniej (1,7%).

Polska należy do tych krajów UE, w których zjawisko starzenia się ludności będzie się nasilać.

Prognozy wskazują, że w okresie następnych pięćdziesięciu lat wskaźnik obciążenia demograficznego

w Polsce mierzony jako relacja osób powyżej 64 roku życia do ludności w wieku 15–64 niemal się

potroi. Uwarunkowania demograficzne prognozy prezentowanej w Programie bazują na założeniu

realizacji zmian demograficznych przewidywanych w scenariuszu EUROPOP2015 skorygowanym

o dane GUS dostępne do marca 2018 r. W horyzoncie do 2021 r. w Polsce oczekiwany jest zatem

minimalny wzrost poziomu ludności (średnio 0,05%) wobec oczekiwanego jeszcze rok temu

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

niewielkiego spadku o ok. 0,1%. Relatywna poprawa w zakresie tendencji demograficznych związana

jest z lepszym niż szacowano wynikiem w tym zakresie w 2017 r., co stanowi dobry punkt wyjścia dla

lat kolejnych. Poprawa ta może być związana z pozytywnymi skutkami wprowadzonej przez rząd

reformy strukturalnej – program Rodzina 500 plus – i obserwowaną wyższą od prognoz liczbą

urodzeń3, jednak pełna ocena przyczyn tego zjawiska będzie możliwa dopiero z dłuższej perspektywy.

Pomimo relatywnej poprawy w zakresie łącznego poziomu ludności, ludność w wieku 15–74 lata

w okresie do 2021 r. obniży się o ok. 0,8%. Natomiast zakłada się, że czynniki opóźniające liczbę

wyjść z rynku pracy: niska stopa zastąpienia, rosnący udział usług w gospodarce oraz program

aktywizacji osób w wieku 21–24 lat wpłyną pozytywnie na stopę aktywności zawodowej.

Przewiduje się, że w 2018 r. liczba osób pracujących w gospodarce polskiej wzrośnie przeciętnie

o 0,7%. W kolejnych dwóch latach tempo tego wzrostu obniży się do ok. 0,2%, a w ostatnim roku

prognozy liczba pracujących pozostanie niezmieniona. Zmiany liczby pracujących ogółem

uwzględniają przyjęte w Programie założenie o stabilizacji do 2021 r. liczby pracujących w sektorze

instytucji rządowych i samorządowych. Uwzględniając oczekiwania dotyczące kształtowania się

współczynnika aktywności zawodowej, w horyzoncie Programu oczekiwane jest dalsze

systematyczne zmniejszanie stopy bezrobocia. Szacuje się, że w 2018 r. stopa bezrobocia spadnie do

4,2% z 4,9% zanotowanych w roku poprzednim, a w 2019 r. ukształtuje się na poziomie 3,9%.

Zakłada się, że przy utrzymaniu założonych trendów na rynku pracy, w długim horyzoncie prognozy

stopa bezrobocia może zmniejszyć się nawet do 3,3%.

Kontynuacja poprawy sytuacji na rynku pracy sprzyjać będzie wzrostowi wynagrodzeń w sektorze

rynkowym. Uwzględniając zmiany wynagrodzeń w jednostkach sektora instytucji rządowych

i samorządowych (por. rozdział II), przewiduje się, że w 2018 r. nominalne tempo wzrostu

przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wyniesie 5,7%. W kolejnych latach wyniesie

ono odpowiednio 5,6% w 2019 r., 5,5% w 2020 r. i 5,5% w 2021 r. Realny wzrost wynagrodzeń

w horyzoncie prognozy będzie bliski oczekiwanym zmianom w długookresowym trendzie

produktywności pracy i utrzyma się średnio na poziomie 3,1%.

Oczekuje się, że dochody realne nadal będą rosły szybciej niż w latach 2010-2015 ze względu na

bardzo dobrą sytuację na rynku pracy i tylko nieznacznie hamującą ich wzrost inflację. Łatwość

znalezienia pracy oraz niskie prawdopodobieństwo utraty pracy przekładają się na rekordowo

optymistyczne nastroje konsumentów. W rezultacie konsumpcja prywatna pozostanie głównym

motorem wzrostu gospodarczego i wzrośnie w ujęciu realnym o 3,8% r/r w 2018 r. W kolejnych latach

horyzontu prognozy realne tempo wzrostu konsumpcji wyniesie średnio 3,5%.

Realny wzrost spożycia publicznego uwarunkowany będzie działaniami rządu ukierunkowanymi na

przestrzeganie obowiązujących reguł fiskalnych i dążenie do osiągnięcia średniookresowego celu

budżetowego. Szacuje się, że realne tempo wzrostu tej kategorii ekonomicznej w 2018 r. wyniesie 3%,

by w latach 2019-2021 ustabilizować się na poziomie ok. 1,8–2,2%.

W nadchodzących latach prognozowana jest dobra koniunktura u głównych partnerów handlowych

Polski i związany z tym relatywnie wysoki popyt na produkty polskich eksporterów. Utrzymująca się

konkurencyjność cenowa polskich produktów pozwala osiągać firmom stosunkowo wysokie

wskaźniki rentowności ze sprzedaży. Uwzględniając dodatkowo obserwowany w ostatnim okresie

wysoki stopień wykorzystania mocy produkcyjnych i strukturę finansowania inwestycji, warunki do

przyspieszenia akcji inwestycyjnej przedsiębiorstw należy uznać za korzystne. Czynnikami

wspierającymi wzrost popytu inwestycyjnego sektora prywatnego będą też: utrzymujący się na

relatywnie niskim poziomie koszt kapitału w związku z niskimi stopami procentowymi oraz

konsekwentna implementacja działań przewidzianych w ramach przyjętej przez rząd Strategii

nakierowanych na zwiększenie stopy inwestycji oraz wzrostu innowacyjności i produktywności

polskiej gospodarki. W związku z tym oczekuje się, że w okresie prognozy udział inwestycji w PKB

będzie rósł.

Prognozuje się, że w 2018 r. udział nakładów brutto na środki trwałe sektora prywatnego w PKB

wyniesie 14,1%, by w horyzoncie Programu zwiększyć się o 2,3 pkt. proc. Tym samym wkład do

3

Dane statystyczne wskazują, że liczba urodzeń wzrosła z 369 tys. w 2015 r. do 403 tys. w 2017 r.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

wzrostu PKB inwestycji prywatnych osiągnie blisko 1,5 pkt. proc. w długim horyzoncie prognozy,

a łączne nakłady brutto na środki trwałe w całej gospodarce wzrosną z 18,6% PKB w 2018 r. do

20,3% PKB w ostatnim roku prognozy. Stan rzeczowych środków obrotowych powiązany jest

z poziomem popytu na rynku krajowym oraz na rynkach zagranicznych. Szacuje się, że w okresie

objętym Programem wkład zmiany zapasów we wzrost PKB będzie bliski neutralnemu.

Od czasu przystąpienia Polski do UE następuje systematyczne otwieranie się polskiej gospodarki na

rynki zagraniczne. W rezultacie udział eksportu w PKB szybko rośnie, a w 2017 r. osiągnął on

rekordowy poziom 54%. Jednym z czynników tłumaczących tak dynamiczną zmianę struktury

polskiego PKB jest utrzymująca się wysoka konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Ponadto

okresy relatywnie słabego popytu krajowego, zwłaszcza w latach 2012 i 2013, zmuszały

przedsiębiorców krajowych do szukania nowych rynków zbytu. W horyzoncie prognozy eksport

towarów z Polski wspierany będzie dobrą koniunkturą u głównych partnerów handlowych,

w konsekwencji realne tempo wzrostu eksportu będzie utrzymywać się średnio powyżej tempa

wzrostu rynków eksportowych i wyniesie 6,2% w 2018 r. W latach 2019-2021 wzrost eksportu

ustabilizuje się średnio na poziomie 5,3% r/r.

Tempo wzrostu importu będzie z kolei pochodną kształtowania się popytu finalnego. Szacowany

realny wzrost importu w horyzoncie Programu w latach 2018-2021 wyniesie odpowiednio 7,6%,

6,9%, 5,2% i 5,2%. W rezultacie wkład eksportu netto we wzrost PKB w 2018 r. wyniesie -0,5 pkt.

proc. Następnie wraz z nieznacznie obniżającą się dynamika popytu wewnętrznego zbiegać będzie do

neutralnego, i taki pozostanie do końca horyzontu prognozy.

Kształtowanie się eksportu netto ma z kolei odzwierciedlenie w wysokości salda obrotów towarowych

i jest ważnym czynnikiem wpływającym na saldo rachunku obrotów bieżących w bilansie płatniczym.

W 2018 r. deficyt rachunku bieżącego pozostanie niski, poniżej 1% PKB. Głównym źródłem

nierównowagi zewnętrznej będzie w dalszym ciągu deficyt dochodów pierwotnych, który

odzwierciedla ujemną międzynarodową pozycję inwestycyjną netto polskiej gospodarki.

W horyzoncie prognozy należy oczekiwać nieznacznego zwiększenia deficytu na rachunku bieżącym

bilansu płatniczego. Oczekuje się jednak, że deficyt ten będzie z nadwyżką finansowany napływem

kapitału długookresowego, tj. środkami klasyfikowanymi na rachunku kapitałowym (głównie

europejskimi funduszami strukturalnymi) i zagranicznymi inwestycjami bezpośrednimi.

Podsumowując, oczekuje się, że tempo wzrostu realnego PKB w latach 2018 i 2019 utrzyma się na

poziomie 3,8% r/r i będzie nieznacznie maleć w długim horyzoncie prognozy. W horyzoncie prognozy

oczekiwany jest wzrost udziału inwestycji w PKB, m.in. w związku z wykorzystaniem funduszy

z perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020. Niemniej jednak konsumpcja prywatna, wspierana

optymistycznymi oczekiwaniami polskich konsumentów i dobrą sytuacją na rynku pracy pozostanie

najbardziej istotnym składnikiem wzrostu gospodarczego. W latach 2020 i 2021 stopa wzrostu

realnego PKB ukształtuje się odpowiednio na poziomie 3,7% oraz 3,6% r/r.

Tempo wzrostu produktu potencjalnego w horyzoncie prognozy będzie przyspieszać i przekroczy

3,5% r/r. Głównymi czynnikami wpływającymi na rosnącą dynamikę potencjału gospodarki będzie

akumulacja kapitału produkcyjnego oraz wzrost wydajności czynników produkcji. Istotny wzrost

inwestycji publicznych wspieranych funduszami UE oraz inwestycji prywatnych, wspieranych

programami ukierunkowanymi na wzrost innowacji przekłada się na szybszą akumulacje kapitału

w gospodarce. Z drugiej strony rosnący poziom kapitału ludzkiego, związany z napływem lepiej

wykształconej młodej siły roboczej na rynek pracy istotnie przyczynia się do obserwowanego od

2014 r. rosnącego tempa efektywności czynników wytwórczych. Mniejszy pozytywny wpływ na

potencjał polskiej gospodarki będzie miała stale obniżająca się stopa równowagi bezrobocia NAWRU

odzwierciedlająca pozytywne zmiany strukturalne na polskim rynku pracy. Luka produktowa

pozostanie otwarta na poziomie powyżej 1% PKB w latach 2018-2021.

Z uwagi na zrównoważony bilans czynników ryzyka w otoczeniu zewnętrznym gospodarki polskiej

(rozdział III.1) na potrzeby scenariusza makroekonomicznego prezentowanego w Programie

założono, że w całym prognozowanym okresie kurs złotego utrzyma się średnio na poziomie

z 30 stycznia 2018 r. (tj. 4,15 EUR/PLN i 3,34 USD/PLN). Jest to założenie techniczne, a data

związana jest z początkiem prac prognostycznych nad Programem. Z uwagi na koszty obsługi

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

I. Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

zadłużenia zagranicznego i poziom tego zadłużenia w relacji do PKB w średnim okresie przyjęte

założenie o stałości kursu wydaje się być relatywnie konserwatywne. Fundamenty polskiej

gospodarki, w przypadku braku szoków zewnętrznych, powinny sprzyjać umacnianiu się polskiej

waluty w kolejnych latach.

Początek 2018 r. przyniósł spadek rocznego CPI do 1,4% w lutym, wynikający z niższej dynamiki cen

energii i żywności. Oczekuje się, że w horyzoncie prognozy ceny żywności oraz surowców

energetycznych ustabilizują się przy założeniu braku szoków podażowych, natomiast obserwowany

będzie wzrost inflacji bazowej napędzany głównie wysokim tempem wzrostu wynagrodzeń,

przewyższającym wzrost wydajności pracy. W rezultacie oczekuje się, że inflacja bazowa osiągnie

poziom 1,6% w 2018 r. i powoli zbliżać się będzie do celu inflacyjnego. Natomiast tempo wzrostu cen

towarów i usług konsumpcyjnych w 2018 r. wyniesie 2,3% i przy malejącym wkładzie inflacji cen

energii i żywności osiągnie 2,5% w latach 2020 i 2021.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

II.1.

Strategia i cele średniookresowe rządu

Celem polityki gospodarczej pozostaje utrzymanie stabilności finansów publicznych przy

jednoczesnym wspieraniu inkluzywnego wzrostu gospodarczego. Rozwiązania w obszarze polityki

społeczno-gospodarczej, w tym działania nakierowane na realizację Strategii na rzecz

Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) będą implementowane bez

uszczerbku dla stabilności finansów publicznych. Jednocześnie respektowane będą unijne wartości

referencyjne dla nominalnego deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych

i regulacje określone w krajowych przepisach. Przewidują one m.in. ograniczenia wynikające ze

stabilizującej reguły wydatkowej, która określa limit większości wydatków sektora instytucji

rządowych i samorządowych (por. rozdział II.4).

II.2.

Sytuacja bieżąca

W 2017 r. zrealizowano główny cel polityki budżetowej – utrzymanie stabilności finansów

publicznych z uwzględnieniem ograniczeń zawartych w przepisach prawa krajowego i unijnego.

Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (zgodnie z metodyką ESA2010) w 2017 r.,

według wstępnych szacunków, wyniósł 1,5% PKB, co oznacza znaczącą poprawę o ok. 0,8 pkt. proc.

w stosunku do 2016 r. Niższy deficyt sektora był skutkiem wzrostu dochodów sektora oraz spadku

wydatków. Relacja dochodów krajowych4 do PKB ukształtowała się w ub. r. na poziomie 38,5%,

tj. o 0,5 pkt. proc. wyższym niż w 2016 r, a wydatków krajowych na poziomie 40%, tj. o 0,3 pkt. proc.

niższym niż w 2016 r.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

Podatki

W 2017 r. dochody podatkowe wyniosły 21,0% PKB, co oznacza wzrost o ok. 0,4 pkt. proc.

w porównaniu z 2016 r., z tego dochody z podatków związanych z produkcją i importem wzrosły

o 0,2 pkt. proc., podobnie jak wpływy z podatków od dochodu, majątku. Silny wzrost dochodów

podatkowych jest obserwowany od 2016 r., kiedy wprowadzono szereg reform w zakresie systemu

podatkowego oraz powołano Krajową Administrację Skarbową (od marca 2017 r.). Łącznie w latach

2016 i 2017 dochody podatkowe sektora wzrosły o ok. 61 mld zł, a w relacji do PKB o 1,2 pkt. proc.

Znaczącą poprawę odnotowano we wpływach z podatku VAT, co przyczyniło się do bardzo dobrej

realizacji budżetu państwa w 2017 r. Dzięki podjętym działaniom uszczelniającym system podatkowy

w 2017 r., w ujęciu kasowym, do budżetu ściągnięto z podatku VAT 30 mld zł więcej niż w 2016 r.

W okresie dwóch lat przyrost poziomu dochodów z VAT wyniósł w ujęciu kasowym łącznie

33,7 mld zł.

Oprócz pozytywnego efektu we wpływach z podatku VAT w 2017 r. poprawie uległa sytuacja

w podatku akcyzowym od paliw silnikowych. Dochody z tego tytułu w stosunku do 2016 r. w ujęciu

kasowym wzrosły o 6,9% r/r, tj. 2,0 mld zł. Analizując kształtowanie się historycznych trendów

oficjalnego spożycia wyrobów akcyzowych, w szczególności paliw silnikowych, można ocenić, że

wysokie wzrosty w 2017 r. są również, obok pozytywnych tendencji rynkowych, wynikiem działań

uszczelniających system podatkowy.

W 2017 r. zaobserwowano również silny przyrost wpływów z podatku CIT, który znacząco

przewyższa nominalne tempo wzrostu gospodarczego. Odnotowany wzrost dochodów z CIT o 13%

4

Wydatki/dochody krajowe oznaczają wydatki/ dochody po oczyszczeniu o wydatki finansowane ze środków

unijnych, dla których beneficjentem ostatecznym są jednostki sektora instytucji rządowych i samorządowych.

Zgodnie z metodyką unijną ESA2010, środki unijne realizowane przez jednostki sektora są neutralne dla

wyniku. Łączny poziom wszystkich wydatków krajowych i finansowanych ze środków z UE, dla których

jednostki sektora są ostatecznymi beneficjentami, był w relacji do PKB w 2017 r. na tym samym poziomie co

w 2016 r. (41,1%)

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

w stosunku do 2016 r. oznaczał wyższe wpływy o 4,3 mld zł i znacząco przekroczył efekty

oczekiwane przy wprowadzaniu klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Szybki wzrost dochodów podatkowych w 2017 r. jest efektem podjęcia od 2016 r. licznych działań

mających na celu uszczelnienie systemu podatkowego. Jednak mimo istotnej poprawy w ostatnich

dwóch latach (o 1,2 pkt. proc. w relacji do PKB) w światowej gospodarce relacja dochodów

podatkowych do PKB jest wciąż istotnie niższa w porównaniu z sytuacją sprzed kryzysu. W 2007 r.

dochody podatkowe sektora wyniosły 22,7% PKB, natomiast w 2017 r. 21,0% PKB.

Wykres 1. Wpływy z głównych tytułów podatkowych (dochody budżetu państwa łącznie z udziałami

JST) oraz struktura ubytku w rozbiciu na poszczególne podatki

20,1

20,2

19,9

-3,2 pkt.

proc.

-2,0 pkt.

proc.

% PKB

18,9

18,2

17,7

17,9

17,9

2007

2008

2009

17,6

17,3

17,6

16,9

PIT 0,3

CIT 0,1

2010

2011

2012

17,0

17,0

17,0

2013

2014

2015

1,2 pkt.

VAT 0,8

proc.

2016

2017

Źródło: Ministerstwo Finansów.

W 2017 r. poziom dochodów z czterech podstawowych podatków centralnych (tj. podatków będących

dochodami budżetu państwa wraz z udziałami jednostek samorządu terytorialnego w CIT i PIT)

w ujęciu memoriałowym pozostawał niższy o 2,0 pkt. proc. PKB w porównaniu z 2007 r.

W warunkach 2017 r. odpowiada to ok. 40 mld zł, co wskazuje na wciąż istniejący potencjał do

poprawy poziomu ściągalności podatkowej.

Analizy wskazują na szczególnie dużą przestrzeń do zwiększenia strumienia dochodów w podatku

VAT. Według Komisji Europejskiej, w 2015 r.5 Polska należała do krajów UE z największymi lukami

VAT. Wyższą lukę odnotowało jedynie 5 krajów: Włochy, Grecja, Słowacja, Litwa i Rumunia6.

5

Do porównania wykorzystano najnowsze dane Komisji Europejskiej (wrzesień 2017 r.) obejmujące kraje UE.

Szacunki luki VAT dotyczą 2015 r. Dla celów porównawczych stosuje się wskaźnik procentowy – to znaczy

procentowy udział luki VAT we wpływach teoretycznych (VTTL). Wskaźnik ten obrazuje, jaki procent

potencjalnych wpływów z podatku traci budżet państwa.

6

Study and Reports on the VAT Gap in the EU-28 Member States: 2017 Final Report, TAXUD/2015/CC/131,

https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/study_and_reports_on_the_vat_gap_2017.pdf

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Wykres 2. Porównanie luki VAT (% teoretycznych wpływów) w krajach UE w 2015 r.

43,5

37,2

38,5

33,5

28,5

24,5

25,8 26,4

28,3

29,4

22,5

23,5

20,6

18,5

16,5

13,5

8,5

3,5

3,5

4,9 5,5 5,6

7,0

7,9 8,2

9,6 9,9

10,8 10,8 10,9

11,5 11,7

12,8

18,0

13,7 14,1

-1,4

-1,5

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Komisji Europejskiej oraz za 2017 r. dane Ministerstwa Finansów.

Dla uproszczonego oszacowania luki VAT w 2017 r. zastosowano, podobnie jak w poprzedniej

aktualizacji Programu, metodę odgórną (top down), która wykorzystuje dane makroekonomiczne na

temat bazy podatku VAT (konsumpcję prywatną, zakupy netto, inwestycje sektora instytucji

rządowych i samorządowych). Otrzymane za pomocą stosowanej w Ministerstwie Finansów metody

wyniki oszacowania luki VAT są bardzo zbliżone do szacunków Komisji Europejskiej. Według

wstępnych szacunków Ministerstwa Finansów 7 , w 2017 r. luka podatkowa uległa zauważalnemu

ograniczeniu (o 6,0 pkt. proc.), choć wciąż wynosiła ok. 25 mld zł, tj. ok. 14,0% potencjalnych

wpływów (por. wykres 3).

Opierając się na metodologii Komisji Europejskiej dotyczącej szacowania luki w VAT, można

oszacować, że w 2017 r. poprawa dochodów z VAT dzięki lepszemu przestrzeganiu przez podatników

obowiązujących regulacji (tzw. compliance effect) wyniosła 10,8 mld zł (z 17,4 mld zł uzyskanych

w okresie 2016 i 2017). Potwierdza to, że wprowadzone instrumenty dotyczące walki z praktykami

o charakterze przestępczym w podatku VAT oraz inne działania mające na celu uszczelnienie systemu

podatkowego przyniosły wymierne efekty.

7

Dla lat 2015–2017 dane mają charakter wstępny ze względu na brak danych statystycznych w wymaganej

szczegółowości, które umożliwiłyby przeprowadzenie pełnego szacunku.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Wykres 3. Luka VAT (w %) oraz tzw. compliance effect (w mld zł)

30%

30,0

25,6%

25%

20%

18,5%

15,5%

15,0%

18,7%

20,0%

19,7%

14,0% 14,7%

11,1%

10%

14,8%

14,1%

12,8%

8,9%

5%

3,1

3,8

2,1

2,7

0%

2005

2006

2007

2008

compliance effect (pr. oś)

20,0

15,0

10,0

5,0

0,2

0,0

-0,1

-1,5

-5%

2004

14,0%

10,8

6,6

2,4

-8,0

25,0

23,9%

24,1%

20,3%

15%

-10%

25,7%

-5,0

-5,9

2009

2010

2011

-9,3

2012

luka VAT w Polsce

2013

2014

2015

2016

2017

-10,0

średnia luka VAT w UE

Źródło: Ministerstwo Finansów; Komisja Europejska, Study and Reports on the VAT Gap in the EU-28 Member States

2017 Final Report.

Uzupełniająco przeprowadzono analizę ekonometryczną kształtowania się wpływów z VAT w 2017 r.

Zastosowano podejście, które łączy metodę szacowania rozbieżności między dochodami

rzeczywistymi a teoretycznymi oraz metodykę szacowania elastyczności dochodów względem bazy

podatkowej, wykorzystując w tym celu analizę kointegracji. Wyniki estymacji potwierdzają

strukturalny (czyli niewynikający z czynników o charakterze cyklicznym) wzrost wpływów z VAT

w latach 2016 i 2017, spójny z szacunkami wykorzystującymi metodologię Komisji Europejskiej.

Porównanie relacji dochodów podatkowych do PKB z lat 2007 i 2017 i poziom luki VAT wskazują na

potencjał do poprawy ściągalności podatków. Wdrożone instrumenty oraz planowane działania

uszczelniające system podatkowy zostały omówione w rozdziale V.2 oraz szerzej w załączniku.

Składki na ubezpieczenia społeczne

Poza wzrostem dochodów podatkowych do poprawy wyniku sektora instytucji rządowych

i samorządowych w 2017 r. przyczynił się wzrost – o ok. 0,2 pkt. proc. PKB (nominalnie

o ok. 7,9% r/r) – dochodów sektora z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rejestrowanych

w podsektorze ubezpieczeń społecznych. Wzrost ten był głównie rezultatem dobrej sytuacji na rynku

pracy (silny wzrost zatrudnienia połączony ze wzrostem wynagrodzeń), w wyniku czego dynamika

funduszu wynagrodzeń była najwyższa od 2008 r.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

Relacja wydatków krajowych sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB w 2017 r. mimo

znacznie wyższej nominalnej dynamiki ich poziomu niż w roku poprzednim (5,8% wobec 3,6%)

zmniejszyła się o 0,3 pkt. proc. i wyniosła 40,0%. Wydatki uwzględniające środki z UE wyniosły

w relacji do PKB 41,1%.

Głównymi czynnikami determinującymi kształtowanie się wydatków w 2017 r. były wydatki na

świadczenia społeczne i wychowawcze oraz istotne przyspieszenie inwestycji publicznych. Wzrost

wydatków na świadczenia społeczne i wychowawcze wynikał

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

 z kontynuacji programu Rodzina 500 plus (wzrost wydatków z 17,3 mld zł w 2016 r. do

23,4 mld zł w 2017 r. w wyniku realizacji programu przez okres 12 miesięcy),

 ze wzrostu wydatków na świadczenia emerytalne w efekcie wejścia w życie 1 października

2017 r. przepisów obniżających wiek emerytalny do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

W wyniku tej zmiany ZUS zaakceptował 313 tys. wniosków o wypłatę świadczenia emerytalnego.

W 2017 r. nastąpiło istotne przyspieszenie inwestycji sektora instytucji rządowych i samorządowych,

które zwiększyły się nominalnie aż o 21,9% r/r (w relacji do PKB wzrost o 0,4 pkt. proc.) wobec

spadku o 23,6% r/r w 2016 r. Głównym czynnikiem było silne odbicie wydatków inwestycyjnych

jednostek samorządu terytorialnego – wzrost nominalny w podsektorze samorządowym wyniósł

33,7% r/r – spowodowane przede wszystkim intensyfikacją wykorzystania środków z unijnej

perspektywy finansowej na lata 2014-2020. Wzrost wydatków inwestycyjnych odnotowano także

w podsektorze rządowym, nominalnie o 15,1% r/r (po spadku o 12,2% r/r w 2016 r.). Do wzrostu

wydatków podsektora rządowego w 2017 r. przyczynił się przede wszystkim wzrost inwestycji

w infrastrukturę kolejową, realizowanych przez spółkę PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

W 2017 r. nastąpił wzrost spożycia publicznego o 5,5% r/r. W efekcie spożycie w relacji do PKB

spadło do 17,7% z 17,9% rok wcześniej, na co wpływ miało m.in. ograniczenie o 0,1 pkt. proc. PKB

kosztów pracy.

II.3.

Projekcja średniookresowa

W scenariuszu bazowym Programu, tj. przy założeniu pełnego wykorzystania limitów wydatkowych,

prognozowany deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2018 r. wyniesie 2,1% PKB,

a w kolejnych latach odpowiednio 1,5% PKB, 1,1% PKB i 0,7% PKB.

W horyzoncie scenariusza zakładane jest znaczące dostosowanie budżetowe polegające na szybszym

wzroście dochodów sektora niż wydatków, które są zdeterminowane przez stabilizującą regułę

wydatkową.

Czynniki determinujące dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

Zgodnie z projekcją relacja dochodów krajowych8 sektora instytucji rządowych i samorządowych do

PKB w 2018 r. wyniesie 38,7%, a w kolejnych latach będzie się kształtować odpowiednio na poziomie

38,7%, 38,5% i 38,4%.

Składki na ubezpieczenia społeczne

Najważniejszym źródłem dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych będą wpływy ze

składek na ubezpieczenia społeczne. Wpływy ze składek są uzależnione od kształtowania się

podstawy ich naliczania, której głównym komponentem jest fundusz wynagrodzeń w gospodarce

narodowej, a także są determinowane zmianami systemowymi. Nominalne tempo wzrostu funduszu

wynagrodzeń, po wzroście w 2017 r. o ok. 9,1% r/r, i oczekiwanym wysokim wzroście w 2018 r.

(ok. 7,4% r/r), powinno w kolejnych latach pozostać na wysokim poziomie, kształtując się jednak

poniżej nominalnego tempa wzrostu PKB.

Dobra sytuacja na rynku pracy przekładająca się na wyższe dochody ze składek ma wpływ na spadek

transferów z budżetu państwa do ZUS. Pozytywnie na poziom dochodów wpływają także działania

podejmowane przez ZUS w obszarze infrastruktury informatyczno-księgowej. Od 1 stycznia br.

płatnicy wpłacają składki na jeden indywidualny rachunek zamiast dokonywania oddzielnych

przelewów na poszczególne fundusze zarządzane przez ZUS (por. rozdział V.2). Wdrożone

8

Wydatki/ dochody krajowe oznaczają wydatki/ dochody po oczyszczeniu o wydatki finansowane ze środków

unijnych, dla których ostatecznym beneficjentem są jednostki sektora instytucji rządowych i samorządowych.

Zgodnie z metodyką unijną ESA2010, środki unijne realizowane przez jednostki sektora są neutralne dla

wyniku.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

rozwiązanie zmniejsza koszty weryfikacji błędów, zwiększa transparentność i efektywność systemu

płatności.

Podatki

Wpływy z podatków determinowane są przez kształtowanie się ich bazy, przede wszystkim spożycia

prywatnego, dochodów z pracy, emerytur i rent oraz zysków przedsiębiorstw. W horyzoncie projekcji

założono brak zmian podstawowych stawek podatkowych. Jednocześnie nadal istotną rolę odgrywać

będą zmiany systemowe, których efektem ma być uszczelnienie systemu podatkowego. Działania

w tym obszarze będą skoncentrowane na wzroście poboru podatku od towarów i usług oraz

zwalczaniu związanych z nim oszustw. Wdrożone instrumenty oraz planowane działania zostały

przedstawione w rozdziale V.2 oraz szerzej w załączniku.

Czynniki determinujące wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

Poziom wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych zdeterminowany jest przez zapisaną

w ustawie o finansach publicznych stabilizującą regułę wydatkową (por. rozdział II.4), która wyznacza

maksymalny poziom wydatków budżetu państwa, jaki można zaplanować w ustawie budżetowej.

Z kolei inne przepisy ustawy o finansach publicznych stanowią, iż kwoty wydatków ujęte w ustawie

budżetowej stanowią nieprzekraczalny limit i tym samym określają dysponentom części budżetowych

górny pułap możliwości wydatkowych.

Zgodnie z projekcją relacja wydatków krajowych sektora instytucji rządowych i samorządowych do

PKB w 2018 r. wyniesie 40,7%. W kolejnych latach ukształtuje się ona odpowiednio na poziomie

40,2%, 39,6% i 39%. W prezentowanym scenariuszu przyjęto od 2018 r. poziom wydatków zgodny

z maksymalnymi limitami wynikającymi ze stabilizującej reguły wydatkowej.

Jednocześnie dysponentów w toku wykonywania budżetu obowiązują określone w art. 162 ustawy

o finansach publicznych zasady gospodarki finansowej, w tym zasada racjonalnego gospodarowania

środkami publicznymi w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem warunku uzyskiwania

najlepszych efektów z danych nakładów. Powyższe uwarunkowania oraz inne czynniki operacyjne

powodują, iż corocznie wydatkowane środki są mniejsze od limitu wydatków zapisanego w ustawie.

Przeciętny poziom niewykonania wydatków budżetu państwa w średnim okresie wynosi ok. 3%

ogólnej kwoty wydatków zaplanowanych w ustawie budżetowej. W 2017 r. wykonanie wydatków

budżetu państwa wyniosło 97,7% planu, tj. o 8,9 mld zł mniej niż pierwotnie zaplanowano

(0,4% PKB), a w latach 2011-2017 było mniejsze o średnio ok. 10,2 mld zł (0,6% PKB).

Transfery socjalne

Łączne transfery socjalne w 2018 r. w relacji do PKB wyniosą 17,1% i utrzymają się na poziomie

zbliżonym do 2017 r. a w horyzoncie 2021 r. zmniejszą się do 16,2%.

W grupie wydatków transfery socjalne największe kategorie stanowią

 wydatki na emerytury i renty klasyfikowane w podsektorze ubezpieczeń społecznych. W 2018 r.

ukształtują się one na poziomie 10,4% w relacji do PKB, co w porównaniu do 2017 r. oznacza

wzrost o 0,3 pkt. proc., natomiast w horyzoncie Programu spadną do 10,2%. W projekcji

uwzględniono skutki obniżenia od 1 października 2017 r. wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet

i 65 lat dla mężczyzn (ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw) oraz waloryzacji

emerytur i rent uzależnionej od inflacji i realnego wzrostu płac w roku poprzednim (waloryzacja

w 2018 r. została uwzględniona w ustawie budżetowej na 2018 r.),

 wydatki na świadczenia zdrowotne zdeterminowane regułą określoną w ustawie z dnia

24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

środków publicznych,

 wydatki związane z kontynuacją działań nakierowanych na aktywną politykę prorodzinną państwa

oraz w obszarze polityki społecznej. Zmiany polegające na uszczelnieniu systemu przyznawania

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

świadczeń wychowawczych w ramach programu Rodzina 500 plus oraz znaczna poprawa sytuacji

dochodowej gospodarstw domowych, wynikająca z dobrej sytuacji na rynku pracy spowodują

spadek w relacji do PKB transferów związanych z programem, jak i z tytułu pozostałych

świadczeń w obszarze pomocy społecznej.

Inwestycje publiczne

Inwestycje publiczne, po znacznym spadku w 2016 r. do 3,3% PKB i odbiciu w 2017 r. do 3,7% PKB,

będą przyspieszać, pozostając średnio w relacji do PKB na poziomie ok. 4,3%. W 2018 r. przyrost

relacji inwestycji publicznych do PKB wyniesie 0,8 pkt. proc. PKB, z czego 0,4 pkt. proc. to

inwestycje finansowane środkami z UE.

Poziom inwestycji sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie kształtowany przez

wieloletnie programy rządowe, w szczególności w obszarze infrastruktury, jak i realizację unijnej

perspektywy finansowej 2014-2020. Zadania inwestycyjne w podsektorze centralnym będą

realizowane w szczególności w ramach

 Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.) przyjętego

uchwałą Rady Ministrów. Zakłada on inwestycje związane z budową i przebudową dróg

krajowych i autostrad finansowane ze środków Krajowego Funduszu Drogowego (KFD), budżetu

państwa oraz środków perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020,

 Krajowego Programu Kolejowego do 2023 roku (KPK), obejmującego wydatki inwestycyjne na

budowę i modernizację linii kolejowych, realizowany przez spółkę PKP Polskie Linie Kolejowe

S.A. Inwestycje w infrastrukturę kolejową są finansowane ze środków Funduszu Kolejowego,

budżetu państwa, środków unijnych oraz ze środków własnych PKP PLK S.A.

Zakłada się, że w horyzoncie Programu istotny wpływ na poziom inwestycji sektora będą miały

inwestycje podsektora samorządowego. Po przyspieszeniu w 2017 r. oczekuje się utrzymania

wysokiej dynamiki absorpcji środków unijnych przez jednostki samorządu terytorialnego, co będzie

wymagać również zabezpieczenia wkładu własnego. Przewiduje się, że realizacja inwestycji jednostek

samorządu terytorialnego ze środków unijnych nastąpi w takich obszarach jak transport miejski,

gospodarka niskoemisyjna, rewitalizacja, ochrona środowiska (ze szczególnym uwzględnieniem

ochrony wód).

Pozostałe wydatki bieżące

Fundusz wynagrodzeń w państwowych jednostkach budżetowych będzie realizowany w ramach limitu

wydatków przewidzianego przez stabilizującą regułę wydatkową, przy czym przyjęto założenie

o wzroście tego funduszu zgodnym z inflacją (CPI), z wyłączeniem grup pracowniczych objętych

istniejącymi systemami indeksacji. W rezultacie koszty pracy w sektorze instytucji rządowych

i samorządowych w relacji do PKB w latach 2018-2021 ukształtują się odpowiednio na poziomie

9,9%, 9,7%, 9,4%, 9,2%.

W horyzoncie Programu przyjęto założenie, że zużycie pośrednie, czyli zakupy towarów i usług

realizowane przez jednostki sektora, z wyłączeniem środków unijnych, utrzyma się na poziomie 5,5%

PKB.

Na wydatki sektora w horyzoncie prognozy będzie miało wpływ także wprowadzenie Pracowniczych

Programów Kapitałowych (por. rozdział IV.1). Przez wprowadzenie mechanizmu zachęt ze strony

państwa w postaci opłaty powitalnej i dopłaty rocznej wypłacanych z Funduszu Pracy dla tych

uczestników PPK, którzy spełnią warunki dotyczące poziomu oszczędności. PPK stopniowo ma objąć

wszystkich pracowników płacących składki na ubezpieczenia społeczne, w tym pracowników sektora

instytucji rządowych i samorządowych. Koszt dla sektora będzie wynikał z finansowania zachęt oraz

składek pracowników instytucji publicznych i po objęciu programem także pracowników sektora

i w horyzoncie objętym Programem wyniesie od 1,3 mld zł w 2019 r. do 2,8 mld zł w 2021 r.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Wykres 4. Wynik nominalny sektora instytucji rządowych i samorządowych

0,0

-0,5

-0,7

-1,0

-1,1

-1,5

% PKB

-1,5

-1,5

-2,0

-2,1

-2,5

-2,6

-2,5

-3,0

-3,5

-3,7

-4,0

-4,5

wynik sektora instytucji rządowych i samorządowych

-3,6

wartość referencyjna

-4,1

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Źródło: Ministerstwo Finansów.

II.4.

Wynik strukturalny

Polska podlega wymogom części prewencyjnej Paktu Stabilności i Wzrostu 9 , która zobowiązuje

państwa członkowskie UE do sformułowania i osiągnięcia w określonym czasie

tzw. średniookresowego celu budżetowego (MTO). Przestrzeganie MTO ma zapobiec wzrostowi

deficytu nominalnego sektora powyżej 3% PKB. Polska przyjęła swój średniookresowy cel

budżetowy, czyli docelowy wynik strukturalny sektora instytucji rządowych i samorządowych, na

poziomie minus 1% PKB. Ocena wypełniania części prewencyjnej Paktu Stabilności i Wzrostu opiera

się na dwóch filarach: wysiłku strukturalnym, czyli zmianie wyniku strukturalnego i benchmarku

wydatkowym 10.

Scenariusz bazowy Programu zakłada konsolidację po stronie wydatkowej zgodną ze stabilizującą

regułą wydatkową oraz wzmocnienie strony dochodowej przez realizację opisanych w załączniku

działań uszczelniających system podatkowy. Prognozuje się, że przy założeniu realizacji wydatków na

poziomie zgodnym z limitami wydatkowymi w latach 2018-2021 deficyt strukturalny zostanie

ograniczony z 2,8% PKB do 1,3% PKB (por. tabela 1). Ścieżka wyniku strukturalnego będzie spójna

z wymogami dochodzenia do MTO.

9

Rozporządzenie Rady nr 1466/97/WE z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji

budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych.

10

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1175/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. zmieniające

rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru

i koordynacji polityk gospodarczych.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Tabela 1. Wynik strukturalny sektora instytucji rządowych i samorządowych*

% PKB

Kod ESA

2017

2018

2019

2020

2021

4,6

3,8

3,8

3,7

3,6

1.

Wzrost PKB w cenach stałych (%)

2.

Wynik sektora instytucji rządowych

i samorządowych*

EDP B.9

-1,5

-2,1

-1,5

-1,1

-0,7

3.

Odsetki

EDP D.41

1,6

1,4

1,5

1,5

1,5

4.

Działania jednorazowe i tymczasowe

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

4.1

po stronie dochodowej

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

4.2

po stronie wydatkowej

-0,04

0,0

0,0

0,0

0,0

5.

Potencjalny wzrost PKB (%)

3,2

3,7

3,7

3,8

3,8

6.

Luka produktowa

1,2

1,4

1,5

1,4

1,2

7.

Element cykliczny budżetu

0,6

0,7

0,8

0,7

0,6

8.

Wynik skorygowany o wpływ cyklu (2–7)

-2,1

-2,8

-2,3

-1,8

-1,3

9.

Wynik pierwotny skorygowany o wpływ

cyklu (8+3)

-0,6

-1,4

-0,8

-0,3

0,2

10.

Wynik strukturalny (8-4)**

-2,1

-2,8

-2,3

-1,8

-1,3

Źródło: Ministerstwo Finansów.

*Szacunki na lata 2018-2021 przy założeniu realizacji wydatków na poziomie zgodnym z limitami wydatkowymi.

Historyczne niewykonanie wydatków to 0,4–0,6% PKB.

** W 2017 r. uwzględniono wpływ działania jednorazowego dotyczącego wypłaty przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny

środków gwarantowanych po upadku SKOK: "Wybrzeże", "Nike", "Twoja" i "Wielkopolska" w wysokości 724 mln zł.

Od 2017 r. wiodącym narzędziem oceny postępu na drodze do MTO, tj. realizacji wymaganego

dostosowania na poziomie 0,5% PKB, jest benchmark wydatkowy. Stanowi on roczne tempo wzrostu

wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, którego przestrzeganie zapewnia spełnianie

wymogów Paktu Stabilności i Wzrostu. Benchmark wydatkowy jest wyznaczany przez Komisję

Europejską na podstawie referencyjnego tempa wzrostu gospodarki w średnim okresie 11 .

Jednocześnie, w odniesieniu do państw, które nie osiągnęły jeszcze MTO, referencyjne tempo wzrostu

gospodarki w średnim okresie ulega pomniejszeniu o wymagane dostosowanie do MTO12. Komisja

Europejska bada przestrzeganie benchmarku wydatkowego przez porównanie z nim agregatu

wydatków sektora korygowanego zgodnie z jej metodyką13.

W 2016 r. zrealizowane przez Polskę dostosowanie na ścieżce do MTO było zgodne z wymogami

części prewencyjnej Paktu Stabilności i Wzrostu14. Roczne realne tempo wzrostu wydatków sektora

instytucji rządowych i samorządowych w 2016 r. wyniosło 2,4% i było niższe od benchmarku

wydatkowego o 0,1 pkt. proc. W 2017 r. tempo wzrostu wydatków wyniosło 2,0% wobec benchmarku

wydatkowego 1,8%. Oznacza to, że w 2017 r. dostosowanie na ścieżce do MTO wyniosło 0,4 pkt.

proc. PKB, zaś w ujęciu 2-letnim, tj. za okres 2016 i 2017 osiągnęło średnio 0,5 pkt. proc. PKB i było

zgodne z wymogami Stabilności i Wzrostu.

11

Stanowi je 10-letnia średnia realnego wzrostu potencjalnego PKB (t-5; t+4), która w latach 2014-2016

wyniosła w Polsce 3,7%, w 2017 r. zmniejszyła się do 3,1% , zaś w 2018 r. odpowiada 2,9%.

12

Po uwzględnieniu korekty wynikającej z wymaganego dostosowania do MTO benchmark wydatkowy

kształtuje się odpowiednio na poziomie 2,5% do 2016 r., 1,8% w 2017 r. i 1,7% w 2018 r.

13

M.in. przez odjęcie działań dyskrecjonalnych po stronie dochodowej oraz działań jednorazowych

i tymczasowych po stronie dochodowej i wydatkowej.

14

Por. https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/21_pl_cp_assessment.pdf

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Wykres 5. Przestrzeganie benchmarku wydatkowego w latach 2015-2017

5,0

4,0

3,7

3,7

3,1

3,0

2,5

2,5

1,8

proc. r/r

2,0

1,0

2,0

2,4

2,0

0,0

-1,0

-2,0

realne tempo wzrostu wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych

skorygowane zgodnie z metodyką KE

10-letnie średniokresowe tempo potencjalnego wzrostu PKB

benchmark wydatkowy

-3,0

2015

2016

2017

Źródło: lata 2015 i 2016 Komisja Europejska, 2017 r. – prognoza Ministerstwa Finansów.

Przy analizie przestrzegania benchmarku wydatkowego w 2017 r. uwzględniono wpływ

prognozowanej wartości ogółem działań dyskrecjonalnych po stronie dochodowej na kwotę

14,0 mld zł, a także wypłatę przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny środków gwarantowanych po

upadku SKOK: "Wybrzeże", "Nike", "Twoja" i "Wielkopolska" na kwotę 724 mln zł (działanie

jednorazowe).

Podobną koncepcję do benchmarku wydatkowego stanowi stabilizująca reguła wydatkowa (SRW)15.

Wymagana w benchmarku korekta o 0,5% PKB jest wbudowana w mechanizm korygujący reguły,

wymagający obniżenia dynamiki wydatków w SRW o 1,5–2 pkt. proc. w sytuacji nierównowagi

finansów publicznych określonej w ustawie o finansach publicznych.

Oszacowanie spójnej ze stabilizującą regułą wydatkową wstępnej kwoty wydatków na rok 2019

zostało dokonane w oparciu o kwotę wydatków na rok 2018 określoną w art. 1 ust. 3 ustawy

budżetowej na rok 2018 z dnia 11 stycznia 2018 r. w wysokości 803 950 079 tys. zł16. Uwzględnione

we wstępnej kwocie wydatków działania dyskrecjonalne w 2019 r. w wysokości 7,2 mld zł obejmują

w szczególności skutki opisanych w załączniku rozwiązań zwiększających efektywność

egzekwowania należności podatkowych, zmian procedury zwrotu i sposobu poboru podatku u źródła,

rozwiązań mających na celu wyeliminowanie agresywnej optymalizacji podatkowej oraz projektu

ustawy o wspieraniu nowych inwestycji. W rezultacie wstępna kwota wydatków na rok 2019 wynosi

844,9 mld zł (37,8% PKB).

15

Różnice między regułą krajową i unijną dotyczą: ►wykorzystania w SRW 8-letniego średniego tempa

realnego wzrostu PKB (zamiast 10-letniej średniej potencjalnego tempa wzrostu PKB w benchmarku), ►celu

inflacyjnego (zamiast prognozy deflatora PKB), ►zakresu działań dyskrecjonalnych po stronie dochodowej, jak

też ►niekorygowania kwoty SRW. Dla potrzeb oceny przestrzegania Paktu analizuje się wydatki sektora

skorygowane o: ►koszty obsługi długu, ►wydatki sfinansowane w pełni ze środków UE, ►krajowe wydatki

inwestycyjne (w roku t) pomniejszone o 4-letnią średnią tych wydatków (t-3; t), ►cykliczne wydatki na zasiłki

dla bezrobotnych.

16

Szczegółowe obliczenia kwoty wydatków na rok 2018 zawarto w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej

na rok 2018.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Na podstawie art. 112aa ustawy o finansach publicznych oraz przy uwzględnieniu dalszego

podejmowania wskazanych w załączniku działań dla uszczelnienia systemu podatkowego szacuje się,

że kwota wydatków na rok 2020 wyniesie 886,7 mld zł (37,4% PKB), natomiast na rok 2021

930,8 mld zł (37,0% PKB).

W całym horyzoncie prognozy korekta z tytułu nierównowagi finansów publicznych wynosi -1,5 pkt.

proc. w związku z tym, że w okresie 2017-2019 dług publiczny przeliczony zgodnie z art. 38a pkt 4

ustawy o finansach publicznych będzie znajdował się w przedziale 43–48% PKB określonym

w mechanizmie korygującym reguły.

II.5.

Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

W okresie objętym aktualizacją Programu zarządzanie długiem będzie, podobnie jak w latach

ubiegłych, ukierunkowane na realizację celu określonego w Strategii zarządzania długiem sektora

finansów publicznych, tj. na minimalizację kosztów obsługi długu w długim horyzoncie przy

przyjętych ograniczeniach dotyczących ryzyka.

Zarządzanie długiem będzie odbywało się w warunkach stopniowego ograniczania w kolejnych latach

deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz występowania niepewności na rynkach

finansowych, wynikającej m.in. z polityki pieniężnej głównych banków centralnych, w tym

Europejskiego Banku Centralnego oraz Fed oraz polityki gospodarczej w USA. Na rynku krajowym

działania związane z ograniczaniem deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych powinny

mieć istotny wpływ na poziom i kształt krzywej dochodowości, a więc i kosztów obsługi długu Skarbu

Państwa.

Zmiany relacji długu do PKB w latach 2018-2021 będą przede wszystkim konsekwencją

kształtowania się potrzeb pożyczkowych budżetu państwa (dług Skarbu Państwa stanowi ponad 85%

długu sektora instytucji rządowych i samorządowych) oraz tempa wzrostu PKB. Zmiany długu

pozostałych podmiotów sektora instytucji rządowych i samorządowych będą wynikały głównie ze

zmiany zadłużenia Krajowego Funduszu Drogowego (wzrost zadłużenia będzie związany

z zaciąganiem zobowiązań na realizację zadań drogowych).

Przewiduje się, że w horyzoncie Programu relacja długu do PKB według definicji UE będzie się

stopniowo obniżać z 50,6% na koniec 2017 r. do 46,0% na koniec 2021 r. Kształtowanie się

przeciętnego oprocentowania długu sektora instytucji rządowych i samorządowych kosztów obsługi

długu będzie wynikało przede wszystkim z oczekiwań co do wzrostu stóp procentowych w horyzoncie

Programu.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

II. Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

Tabela 2. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (koniec roku)

% PKB

1.

Dług brutto

2.

Zmiana relacji długu brutto

Kod

ESA

2017

2018

2019

2020

2021

50,6

50,4

50,4

48,7

46,0

-3,5

-0,3

0,1

-1,7

-2,7

Składniki wzrostu długu

3.

Wynik pierwotny*

4.

Odsetki

5.

-0,1

0,6

0,0

-0,4

-0,9

1,6

1,4

1,5

1,5

1,5

Dostosowania stanów

i przepływów

-5,0

-2,3

-1,5

-2,8

-3,4

z tego: różnica między wynikiem

kasowym a memoriałowym

-0,5

0,3

0,6

-0,2

-0,6

akumulacja netto aktywów

finansowych

0,1

0,4

0,8

0,3

0,0

w tym: przychody z prywatyzacji

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

różnice kursowe i inne czynniki

-4,7

-3,0

-2,8

-2,9

-2,8

p.m. wynikowe przeciętne

oprocentowanie długu (%)

3,1

3,0

3,2

3,2

3,3

EDP

D.41

Pozostałe istotne dane

6.

Płynne środki finansowe

3,9

3,8

3,6

3,5

3,2

7.

Dług netto (=1-6)

46,7

46,6

46,8

45,2

42,7

8.

Wykup długu (istniejące obligacje)

od końca roku poprzedniego**

6,1

5,5

5,3

4,5

5,5

9.

Udział

długu

nominowanego

w walucie obcej (%)

31,8

30,5

29,1

28,2

28,0

10.

Przeciętna zapadalność długu***

5,1

5,1-5,2

5,0-5,2

4,9-5,3

4,8-5,4

Źródło: Ministerstwo Finansów.

* Wpływ wyniku pierwotnego na dług: (-) oznacza nadwyżkę pierwotną.

** W przypadku długu jednostek sektora finansów publicznych innych niż Skarb Państwa – szacunek na podstawie dostępnej

sprawozdawczości.

*** Prognoza przedziałowa dla długu Skarbu Państwa

.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

III. Analiza wrażliwości i porównanie z poprzednią aktualizacją Programu

III. Analiza wrażliwości i porównanie z poprzednią aktualizacją

Programu

III.1.

Czynniki ryzyka

Scenariusz bazowy Programu skonstruowano przy założeniu pełnego wykorzystania limitów

wydatkowych. Niewykonanie wydatków budżetu państwa w 2017 r. wyniosło 0,4% PKB, a w latach

2011-2017 średnio 0,6% PKB. Mając na uwadze historyczne odchylenia od planów, można więc

oczekiwać realizacji wydatków na poziomie niższym od limitu, a tym samym ukształtowania się

deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych i w konsekwencji deficytu strukturalnego na

poziomie niższym od przedstawionej prognozy. Niższy poziom wydatków, w zależności od struktury

oszczędności, może mieć również wpływ na scenariusz makroekonomiczny przedstawiony

w Programie.

Prognoza prezentowana w Programie zakłada, że wzrost gospodarczy w UE, która jest największym

partnerem handlowym Polski, będzie zgodny ze scenariuszem zaprezentowanym przez Komisję

Europejską w zimowej edycji prognoz z lutego 2018 r. Zdaniem ekspertów Komisji, bilans czynników

ryzyka dla tej prognozy jest zrównoważony. Wśród głównych powodów, dla których wzrost

gospodarczy strefy euro może okazać się szybszy, są bardzo optymistyczne nastroje konsumentów

przekładające się na silny popyt konsumpcyjny, wspierane rosnącymi płacami oraz inwestycje.

Komisja Europejska zauważa jednak, że ze względu na ograniczenia podażowe są to czynniki istotne

tylko w krótkim horyzoncie prognozy. W dalszym horyzoncie zacieśnienie współpracy w ramach Unii

Gospodarczej i Walutowej powinno zwiększyć zaufanie i tym samym odporność gospodarek UE na

negatywne szoki gospodarcze.

Z drugiej strony, rosną obawy związane z potencjalnymi negatywnymi skutkami dla handlu

międzynarodowego wynikającymi ze wzrostu protekcjonizmu w polityce handlowej USA oraz

szybszej normalizacji polityki monetarnej przez Fed. Nakłada się na to ryzyko korekt

w dotychczasowym wzroście cen aktywów, któremu sprzyjało środowisko niskich stóp procentowych,

oraz niepewność dotyczącą wyników negocjacji w związku z Brexitem. Dodatkowo wzrosło

znaczenie zagrożeń związanych z napięciami geopolitycznymi na Bliskim Wschodzie i na Półwyspie

Koreańskim.

Przedstawiony w Programie scenariusz wzrostu gospodarczego zakłada istotne przyspieszenie

w wykorzystywaniu środków unijnych przyznanych Polsce w ramach perspektywy finansowej

2014-2020. Faktyczny scenariusz w tym obszarze może okazać się inny od zakładanego, co miałoby

znaczenie dla przyjętej ścieżki inwestycji i w konsekwencji wzrostu PKB. Zwiększone nakłady na

inwestycje publiczne współfinansowane środkami z UE oraz dobra koniunktura za granicą mogą

przyczynić się do większego wzrostu nakładów na środki trwałe niż założono to w Programie.

Dodatkowo, optymistyczne nastroje konsumentów i dobra sytuacja na rynku pracy mogą owocować

wyższym popytem konsumpcyjnym i w rezultacie szybszym wzrostem gospodarczym niż

oczekiwany. Ostrożne oczekiwania dotyczące wzrostu PKB podyktowane są jednak koniecznością

odpowiedzialnego planowania wydatków budżetowych i z tego względu umiarkowany optymizm

wydaje się usprawiedliwiony zwłaszcza, że nie brakuje czynników ryzyka sugerujących szybsze

ostudzenie koniunktury.

Z uwagi na wyżej wymienione czynniki ryzyka i dla potrzeb przedstawionej w Programie ścieżki

przyjęto konserwatywne założenia makroekonomiczne, zbliżone do ścieżki równowagi

średniookresowej. Takie podejście pozwala unikać oczekiwania zbyt dużej cyklicznej poprawy

wyniku sektora instytucji rządowych i samorządowych m.in. w związku z procyklicznymi

elastycznościami po stronie dochodowej. Niemniej jednak istnieje szansa, że realny wzrost PKB,

zwłaszcza w 2018 r., będzie szybszy od przyjętego.

Szczególnym czynnikiem ryzyka związanym ze zmianami strukturalnymi zachodzącymi na rynku

pracy w Polsce jest wielkość podaży pracy w horyzoncie prognozy. Duży popyt na pracę, również tę

mniej wykwalifikowaną i gorzej opłacaną, wspierany niską stopą zastąpienia przekłada się na wzrost

aktywności zawodowej i odraczanie decyzji przejścia na emeryturę. Napływający pracownicy

z Ukrainy również w istotny sposób zwiększają podaż pracy w kraju i pomagają zaspokoić rosnący

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

III. Analiza wrażliwości i porównanie z poprzednią aktualizacją Programu

popyt na nią. Zasoby podaży pracy nie są jednak nieograniczone, a tak zwana elastyczność rynku

pracy trudna do oszacowania. W przypadku pojawiających się braków po stronie podażowej można

oczekiwać, że przestrzeń do zwiększania produkcji i ekspansji przedsiębiorstw będzie ograniczona,

a konkurencja o pracownika za pomocą wyższych wynagrodzeń przekładać się będzie na wzrost

inflacji bazowej. W rezultacie możliwe jest obniżenie tempa wzrostu PKB oraz szybszy wzrost cen niż

w scenariuszu Programu.

Czynnikiem ryzyka dla realizacji prognozy inflacji jest również możliwość innego niż założono

kształtowania się cen na światowych rynkach surowców energetycznych i żywności, co bezpośrednio

przełoży się na ścieżkę zmiany cen w Polsce. W szczególności ceny ropy naftowej, które mają istotne

przełożenie na ceny paliw w Polsce, a co się z tym wiąże koszty transportu, zależne są od nieznanej

dziś strategii podażowej krajów OPEC na lata 2019-2021 oraz trudnego do oszacowania popytu na ten

surowiec zwłaszcza ze strony krajów rozwijających się. Powyższe zjawiska przyczyniają się do

zwiększenia niepewności prognoz cen energii.

III.2.

Analiza wrażliwości

Poniżej przedstawiono wrażliwość wyniku i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych

w latach 2018-2021 na deprecjację kursu złotego i wzrost krajowej stopy procentowej. Analizy

dokonano w oparciu o rozwijany w Ministerstwie Finansów ekonometryczny model finansów

publicznych (eMPF). Wyniki symulacji należy interpretować z dużą ostrożnością, gdyż bazują na

historycznych elastycznościach oszacowanych dla przyjętych postaci równań behawioralnych.

Wykres 6. Kurs EUR/PLN (lewy wykres) oraz reakcja wyniku i długu sektora instytucji rządowych

i samorządowych na zmianę kursu EUR/PLN (prawy wykres)

2,0

5,1

Kurs EUR/PLN

1,0

4,9

0,0

% PKB

4,7

4,5

-2,0

-3,0

4,3

4,1

-1,0

-4,0

2017

2018

2019

scenariusz bazowy

2020

2021

scenariusz szokowy

-5,0

2017

2018

dług

2019

2020

2021

saldo

Źródło: Ministerstwo Finansów.

Impuls kursowy został wprowadzony w postaci trwałej 10% deprecjacji kursu złotego w stosunku do

euro. Osłabienie złotego poprawia konkurencyjność krajowych produktów, czego bezpośrednim

efektem jest wzrost wolumenu eksportu. Ze względu na wysoką importochłonność eksportu,

wzrostowi eksportu towarzyszy również wzrost importu. Wzrost popytu na polskie towary sprzyja

poprawie sytuacji na rynku pracy i przyspieszeniu działalności inwestycyjnej, co sprzyja wzrostowi

PKB w horyzoncie prognozy. Wyższy wzrost gospodarczy prowadzi do wzrostu dochodów sektora

instytucji rządowych i samorządowych, który przewyższa wzrost wydatków związanych z obsługą

zadłużenia denominowanego w walutach obcych, co ostatecznie prowadzi do poprawy wyniku sektora

publicznego i w konsekwencji w scenariuszu szokowym dług sektora instytucji rządowych

i samorządowych w 2021 r. jest w relacji do PKB niższy niż w scenariuszu bazowym.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

III. Analiza wrażliwości i porównanie z poprzednią aktualizacją Programu

Wykres 7. Krótkookresowa stopa procentowa (lewy wykres) oraz reakcja wyniku i długu sektora

instytucji rządowych i samorządowych na zmianę krótkookresowej stopy procentowej (prawy wykres)

4,0

3,0

Krótkookresowa stopa procentowa

2,5

2,0

3,0

% PKB

%

3,5

2,5

1,5

1,0

0,5

0,0

2,0

-0,5

1,5

2017

2018

scenariusz bazowy

2019

2020

2021

-1,0

2017

scenariusz szokowy

2018

saldo

2019

2020

2021

dług

Źródło: Ministerstwo Finansów.

Impuls stopy procentowej został zdefiniowany jako skokowy wzrost nominalnej krótkookresowej

stopy procentowej o 1 pkt. proc. w całym horyzoncie objętym analizą. Podwyżka krótkookresowych

stóp procentowych pociąga za sobą wzrost stóp długookresowych i w rezultacie prowadzi do

zwiększenia kosztu pozyskiwania kapitału, co skutkuje ograniczeniem poziomu inwestycji względem

scenariusza bazowego oraz zwiększeniem kosztów finansowania długu. Na skutek przesunięcia

konsumpcji w czasie w ramach międzyokresowej substytucji oraz zaostrzenia warunków udzielania

kredytów zmniejsza się też poziom spożycia prywatnego. W rezultacie impuls prowadzący do

zwiększenia restrykcyjności polityki monetarnej prowadzi do obniżenia wolumenu PKB w horyzoncie

prognozy. Wraz z rosnącymi kosztami obsługi długu oraz relatywnie niższym poziomem PKB wynik

sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB pogarsza się, rośnie też udział długu

sektora do PKB względem relacji ze scenariusza bazowego.

III.3.

Porównanie z poprzednią aktualizacją Programu

Realny wzrost PKB w 2017 r. okazał się o 1,0 pkt. proc. wyższy niż zakładano w ubiegłorocznym

Programie w związku z odnotowanym szybszym wzrostem akumulacji, spożycia prywatnego

i korzystniejszym wkładem we wzrost PKB ze strony eksportu netto. W porównaniu z poprzednią

aktualizacją Programu prognozowane tempo wzrostu realnego PKB w latach 2018-2021 skorygowano

lekko w dół (średnio o 0,1 pkt. proc.). Najważniejszą przyczyną korekty są bardziej konserwatywne

założenia odnośnie do wkładu eksportu netto we wzrost PKB.

Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2017 r. wyniósł 1,5% PKB i okazał się

o 1,4 pkt. proc. niższy niż przewidywano. Niższy deficyt sektora był skutkiem silniejszego wzrostu

dochodów sektora niż wydatków, co miało przede wszystkim wpływ na bardzo dobry wynik budżetu

państwa. Prognozowany deficyt na 2018 r. uległ obniżeniu w porównaniu z ubiegłoroczną aktualizacją

Programu. Korekta ścieżki jest wynikiem prognozowanego szybszego wzrostu dochodów sektora

w porównaniu ze stroną wydatkową, która jest zdeterminowana przez stabilizującą regułą wydatkową.

Niższa relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB w 2017 r. w stosunku do

prognozy z poprzedniej aktualizacji Programu wynikała głównie z niższych potrzeb pożyczkowych

w stosunku do wielkości planowanych, niższych kursów walut obcych, w których nominowana jest

ok. 1/3 długu oraz szybszego nominalnego wzrostu PKB. Niższa prognoza na lata 2018-2021 wynika

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

III. Analiza wrażliwości i porównanie z poprzednią aktualizacją Programu

z niższych potrzeb pożyczkowych budżetu państwa, niższych kursów walut obcych i szybszego

nominalnego wzrostu PKB w stosunku do zakładanych w poprzedniej aktualizacji.

Tabela 3. Różnice w porównaniu z poprzednią aktualizacją

Kod ESA

2017

2018

2019

2020

2021

Program 2017

3,6

3,8

3,9

3,9

-

Obecna aktualizacja

4,6

3,8

3,8

3,7

3,6

Różnica

1,0

0,0

-0,1

-0,2

-

Program 2017

-2,9

-2,5

-2,0

-1,2

-

Obecna aktualizacja

-1,5

-2,1

-1,5

-1,1

-0,7

Różnica

1,4

0,4

0,5

0,1

-

Program 2017

55,3

54,8

54,0

52,1

-

Obecna aktualizacja

50,6

50,4

50,4

48,7

46,0

Różnica

-4,7

-4,4

-3,6

-3,4

-

Wzrost PKB (%)

Wynik sektora (% PKB)

EDP B.9

Dług (% PKB)

Źródło: Ministerstwo Finansów, Główny Urząd Statystyczny.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

IV. Stabilność finansów publicznych w długim okresie

IV.

Stabilność finansów publicznych w długim okresie

IV.1.

Stabilność finansów publicznych, w tym skutki starzenia się ludności

Stabilne finanse publiczne sprzyjają długofalowemu wzrostowi gospodarczemu i są kluczowym

elementem stabilności makroekonomicznej. Konieczne jest zatem monitorowanie stabilności finansów

publicznych w krótkim i długim okresie dla wczesnego rozpoznania ewentualnych zagrożeń

i wprowadzenia środków zaradczych na wczesnym etapie. W tym kontekście dla stabilności finansów

publicznych niezbędne jest posiadanie odpowiednich ram fiskalnych.

Składnikami polskich ram fiskalnych są reguły fiskalne obejmujące reguły długu publicznego,

stabilizującą regułę wydatkową oraz reguły ograniczające wzrost zadłużenia jednostek samorządu

terytorialnego. Zestaw tych reguł ogranicza ryzyko wystąpienia wysokiego deficytu, nadmiernego

wzrostu zadłużenia, a tym samym ryzyko dla stabilności polskich finansów publicznych.

Komisja Europejska regularnie ocenia kraje członkowskie pod kątem stabilności finansów

publicznych w oparciu o wskaźniki luki fiskalnej w średnim (wskaźnik S1) i długim, nieskończonym

horyzoncie (wskaźnik S2). Luka fiskalna odzwierciedla skalę niezbędnego dostosowania

w pierwotnym wyniku strukturalnym, tak aby dług publiczny znalazł się na określonym poziomie (S1)

lub aby spełniony był warunek wypłacalności w nieskończonym horyzoncie (wskaźnik S2).

Wskaźniki obliczane są przy założeniu kontynuowania dotychczasowej polityki. Wskaźniki luki

fiskalnej obrazują zatem, czy bieżąca polityka jest wystarczająca dla zachowania stabilności fiskalnej,

ich celem nie jest natomiast pokazanie najbardziej prawdopodobnego scenariusza. Wzrost wskaźnika

oznacza, że wymagana jest większa poprawa wyniku pierwotnego skorygowanego o cykl.

Tabela 4. Zestawienie wskaźników stabilności fiskalnej w kolejnych okresach

% PKB

S1

S2

Debt Sustainability

Monitor 2017

Program 2018

rok baz. 2018

Program 2018

rok baz. 2019

Program 2018

rok baz. 2020

Program 2018

rok baz. 2021

0,6

-0,1

-0,8

-1,9

-1,5

średnie ryzyko

niskie ryzyko

niskie ryzyko

niskie ryzyko

niskie ryzyko

3,1

2,6

2,0

1,6

1,1

średnie ryzyko

średnie ryzyko

średnie ryzyko

niskie ryzyko

niskie ryzyko

Źródło: Komisja Europejska, Ministerstwo Finansów.

W tabeli powyżej przedstawiono oszacowane przez Ministerstwo Finansów wskaźniki S1 i S2 na tle

oceny Komisji Europejskiej zawartej w Debt Sustainability Monitor ze stycznia 2018 r. (rok bazowy

2019, założenia makro-fiskalne z jesiennej prognozy Komisji Europejskiej). Szacunek Ministerstwa

Finansów opiera się na prognozach wskaźników makro-fiskalnych17 przedstawionych w Programie

oraz na prognozie kosztów związanych ze starzeniem się ludności przygotowanej w ramach prac

grupy roboczej do spraw starzenia się ludności (AWG) przy Komitecie Polityki Gospodarczej (EPC),

przedstawionej w dalszej części rozdziału. Wskaźniki szacowano w czterech wariantach, przyjmując

za rok bazowy lata 2018-2021.

Przy założeniu, że konsolidacja będzie przeprowadzana w sposób spójny z prognozą przedstawioną

w niniejszym Programie można oczekiwać, że wskaźniki S1 i S2 dla Polski w kolejnych latach ulegną

poprawie. Zmniejszająco na wskaźniki działać będzie prognozowana w latach 2018-2021 poprawa

wyniku pierwotnego skorygowanego o cykl oraz prognozowany spadek długu publicznego.

Kontynuacja konsolidacji fiskalnej zorientowanej na osiągnięcie MTO (por. rozdział II.4) oraz

ożywienie gospodarcze będą działać w kierunku obniżenia ryzyka dla stabilności finansów

publicznych Polski w średnim i w długim okresie.

17

Szacunki na lata 2018-2021 przy założeniu 100-procentowej realizacji limitów wynikających ze stabilizującej

reguły wydatkowej i planów jednostek. Historyczne niewykonanie wydatków to 0,4-0,5% PKB.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

IV. Stabilność finansów publicznych w długim okresie

Wykres 8. Stochastyczne projekcje długu od 2018 r.

60,0%

54,1%

55,0%

50,4%

51,1%

50,4%

48,7%

50,6%

% PKB

50,0%

46,0%

45,0%

40,0%

35,0%

2015

2016

0,8-0,9

0,6-0,8

2017

2018

0,5-0,6

2019

0,4-0,5

2020

0,2-0,4

2021

0,1-0,2

Źródło: Ministerstwo Finansów.

Na podobny poziom ryzyka dla stabilności finansów publicznych wskazują stochastyczne symulacje

długu opracowane w oparciu o podejście stosowane przez Komisję Europejską i Międzynarodowy

Fundusz Walutowy18. Projekcje powstały w oparciu o scenariusz bazowy prezentowany w Programie

oraz przy założeniu wystąpienia szoków dla różnych zmiennych makro-fiskalnych. Przeprowadzona

analiza wskazuje, że nawet przy znaczącym splocie niekorzystnych szoków dług sektora w horyzoncie

prognozy nie przekroczy wartości referencyjnej 60% PKB. W oparciu o zastosowaną metodę

z prawdopodobieństwem około 80% przewiduje się, że dług sektora w 2021 r. wyniesie mniej niż

55% PKB.

Tabela 5. Długookresowa stabilność finansów publicznych

% PKB

2016

2030

2040

2050

2060

2070

W tym związane z wiekiem

20,3

20,4

20,6

21,4

22,1

21,4

Wydatki na świadczenia emerytalno-rentowe

11,2

11,0

10,8

11,2

11,1

10,2

Wydatki na świadczenia emerytalno-rentowe z

ubezpieczeń społecznych

11,2

11,0

10,8

11,2

11,1

10,2

Emerytury i wcześniejsze emerytury

9,9

10,2

10,0

10,4

10,4

9,5

Pozostałe świadczenia (renty z tytułu niezdolności

do pracy i renty rodzinne)

1,3

0,8

0,8

0,8

0,7

0,7

Opieka zdrowotna

4,3

4,5

4,8

5,0

5,2

5,2

Opieka długookresowa (wcześniej podawana jako

składowa opieki zdrowotnej)

0,5

0,7

0,9

1,0

1,2

1,3

Wydatki na edukację

4,3

4,2

4,1

4,2

4,6

4,7

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Całkowite wydatki

Pozostałe świadczenia związane z wiekiem

Odsetki

18

Stochastyczne projekcje opracowane są z wykorzystaniem symulacji Monte Carlo opartej na 1000 losowań.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

IV. Stabilność finansów publicznych w długim okresie

% PKB

2016

2030

2040

2050

2060

2070

7,9

8,3

8,4

8,3

8,3

8,3

Wskaźnik wzrostu produktywności pracy

2,1

2,7

2,2

1,9

1,7

1,5

Potencjalny wzrost PKB

2,7

1,9

1,2

0,7

1,0

1,0

Wskaźnik aktywności zawodowej mężczyzn

(w wieku 20–64 lata)

73,9

72,9

71,7

68,2

68,7

71,0

Wskaźnik aktywności zawodowej kobiet

(w wieku 20–64 lata)

58,0

57,4

55,7

52,6

54,4

56,4

Wskaźnik aktywności zawodowej ogółem

(w wieku 20–64 lata)

65,8

65,1

63,7

60,4

61,6

63,8

Stopa bezrobocia (20–64 lata)

6,0

5,5

5,5

5,4

5,4

5,4

Populacja w wieku 65+ do ogółu populacji

16,3

23,3

26,1

30,9

34,1

33,3

Całkowite dochody

W tym składki na ubezpieczenia

emerytalno-rentowe

Założenia

Źródło: Komisja Europejska oraz grupa robocza ds. starzenia się ludności (Ageing Working Group, AWG) przy Komitecie

Polityki Gospodarczej (Economic Policy Committee, EPC).

Przedstawione w tabeli 5 prognozy długookresowych wydatków sektora instytucji rządowych

i samorządowych zostały przygotowane przez grupę roboczą do spraw starzenia się ludności (AWG)

przy Komitecie Polityki Gospodarczej (EPC). Będą one publikowane przez Komisję Europejską

w 2018 r. w raporcie o przewidywanych do 2070 r. skutkach starzenia się ludności (Ageing Report

2018). Bazą dla prognoz były założenia demograficzne opracowane przez Eurostat, ekstrapolacja

trendów historycznych i techniczne założenia dotyczące konwergencji podstawowych czynników

wzrostu gospodarczego, tj. pracy, kapitału i produktywności pracy. Należy zauważyć, że po

zakończeniu prac AWG nad prognozami dotyczącymi opieki zdrowotnej, weszła w życie ustawa

o zmianie ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

środków publicznych, która zakłada stopniowe zwiększanie nakładów na ochronę zdrowia do 2025 r.

aż do osiągnięcia poziomu 6% PKB19.

Zgodnie z prognozami AWG, wydatki emerytalno-rentowe pozostają stabilne w długim okresie i będą

spadały z 11,2% PKB w 2016 r. do 10,2% PKB w 2070 r. Fluktuacje wynikają głównie ze zmian

struktury demograficznej ludności. W porównaniu do poprzednich prognoz wydatki są nieznacznie

wyższe, na co wpływ miało obniżenie wieku emerytalnego dla kobiet (60 lat) i mężczyzn (65 lat) od

01.10.2017 r. Wpływ na prognozę miała też zmiana założeń makroekonomicznych. Nadal jednak

największy wpływ na poziom wydatków wywierają zmiany demograficzne. Prognoza AWG jest

skonstruowana z uwzględnieniem ustawowego wieku emerytalnego, natomiast w polskim systemie

emerytalnym określa się jedynie minimalny wiek emerytalny, a dalsze kontynuowanie aktywności

zawodowej powoduje znaczący wzrost wysokości przyszłych świadczeń.

Nieznacznie rosną całkowite wydatki związane z wiekiem – z 20,3% PKB do 21,4% PKB. Główną

determinantą wzrostu tych wydatków są wydatki na opiekę zdrowotną i długookresową. Przemiany

demograficzne stanowią znaczne wyzwanie dla długookresowej stabilności finansów publicznych

większości krajów europejskich. Na ich tle bieżąca sytuacja Polski jawi się jako korzystna. Należy

jednak oczekiwać utrzymania się obserwowanego w ostatnich latach zjawiska starzenia się ludności,

które ma źródła w wydłużaniu się oczekiwanej długości życia, niskiej dzietności oraz obecnej

strukturze wiekowej ludności. W efekcie pogorszeniu ulegnie współczynnik obciążenia

demograficznego, czyli relacja między liczbą ludności w wieku poprodukcyjnym (65 lat i więcej)

19

Zgodnie z ustawą, relacja ta jest określana z wykorzystaniem ostatnich dostępnych danych dotyczących

wartości rocznego PKB znanych w momencie przygotowania projektu ustawy budżetowej.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

IV. Stabilność finansów publicznych w długim okresie

wobec liczby ludności w wieku produkcyjnym (czyli 15–64 lat) wyrażona w procentach. Zgodnie

z prognozami AWG, współczynnik ten wzrośnie z 23,7% w 2016 r. do 62,2% w 2070 r.

Od 1 stycznia 2019 r. planuje się wprowadzenie Pracowniczych Programów Kapitałowych (PPK),

stanowiących instrument nakierowany na zwiększenie poziomu oszczędności długookresowych

i wzrost aktywów przyszłych emerytów. Docelowo programem objęci zostaną wszyscy zatrudnieni

płacący składki na ubezpieczenia społeczne, w tym także pracownicy sektora instytucji rządowych

i samorządowych. PPK będą systemem dobrowolnych oszczędności, na które złożą się składki

płacone przez pracownika oraz pracodawcę wsparte zachętami finansowymi ze strony państwa. Środki

zgromadzone w PPK będą inwestowane na rynku finansowym i wypłacane po osiągnięciu przez

uczestnika PPK wieku 60 lat. PPK jest elementem Programu budowy kapitału. Jednym

z podstawowych efektów proponowanego rozwiązania powinien być wzrost stopy długookresowych

oszczędności Polaków, co będzie służyć ograniczeniu efektu spadku stóp zastąpienia z tytułu

emerytury otrzymywanej w ramach uczestnictwa w I filarze systemu emerytalnego (oszczędności

emerytalne w ramach PPK będą w istocie przeniesieniem konsumpcji na okresy przyszłe). PPK

w pewnym zakresie mogą sprzyjać poprawie międzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto Polski,

a także wzrostowi stopy inwestycji i przyspieszeniu tempa wzrostu potencjalnego PKB.

IV.2.

Zobowiązania warunkowe (contingent liabilities)

Potencjalne niewymagalne zobowiązania z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez jednostki

sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniosły w Polsce 6,1% PKB na koniec 2017 r. wobec

6,9% PKB na koniec 2016 r. (według zaktualizowanego szacunku PKB za 2016 r. i wstępnego

szacunku PKB w IV kwartale 2017 r.). Zasadniczy udział w tej kategorii stanowiły poręczenia

i gwarancje udzielone przez Skarb Państwa – na koniec 2017 r. stanowiły one 5,9% PKB wobec 6,7%

PKB na koniec 2016 r.

Działalność Skarbu Państwa w sferze poręczeń i gwarancji nie stwarza istotnych zagrożeń dla

finansów publicznych. Na koniec 2017 r. ok. 98% niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń

i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa należało do grupy niskiego ryzyka. Długookresowy

współczynnik ryzyka dla portfela poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa spadł do

ok. 4,1% w porównaniu do ok. 6,5% w 2016 r. Wraz ze spadkiem potencjalnych niewymagalnych

zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa nastąpił spadek ich relacji

do PKB. Był on w szczególności wynikiem wolniejszego niż zakładano na 2017 r. wzrostu wolumenu

gwarancji, istotnych kwotowo spłat zobowiązań oraz spadku kursu walutowego.

W ramach portfela poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa gwarancje udzielone za zobowiązania

sektora finansowego (bez gwarancji udzielonych na wsparcie Krajowego Funduszu Drogowego

w Banku Gospodarstwa Krajowego) stanowiły na koniec 2017 r. jedynie ok. 0,1% PKB i nie

dotyczyły ewentualnych działań wobec kryzysu.

Tabela 6. Zobowiązania warunkowe

% PKB

2017

Gwarancje publiczne

Z tego udzielone dla sektora finansowego*

6,1

0,1

Źródło: Ministerstwo Finansów.

* Dane na temat potencjalnych zobowiązań pozostałych jednostek sektora finansów publicznych z tytułu poręczeń

i gwarancji udzielonych dla sektora finansowego nie podlegają sprawozdawaniu (dostępne są tylko potencjalne zobowiązania

ogółem). Z tego względu prezentowana w tabeli wielkość gwarancji udzielonych za zobowiązania sektora finansowego

dotyczy tylko poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa. Ze względu na swoją specyfikę nie są tu także

wykazywane gwarancje udzielone na wsparcie Krajowego Funduszu Drogowego w Banku Gospodarstwa Krajowego.

W kolejnych latach przewiduje się możliwość wzrostu potencjalnych zobowiązań z tytułu poręczeń

i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa, co może przełożyć się na niewielki wzrost relacji tych

zobowiązań do PKB. Przewiduje się kontynuowanie udzielania poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

IV. Stabilność finansów publicznych w długim okresie

w celu wspierania inwestycji prorozwojowych z zakresu infrastruktury drogowej i kolejnictwa.

Ponadto możliwe jest udzielanie poręczeń i gwarancji na inne cele dopuszczone ustawą dotyczące

w szczególności wsparcia eksportu, ochrony środowiska, tworzenia miejsc pracy, innowacyjności,

restrukturyzacji przedsiębiorstw, rozwoju regionalnego, przedsiębiorczości oraz programów lub

projektów w ramach programów pomocowych UE.

Poręczenia i gwarancje będą przede wszystkim udzielane na inwestycje realizowane w oparciu

o fundusze z UE (kredyty i obligacje poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa powinny

umożliwić pozyskanie funduszy UE), jak również na inne zadania inwestycyjne wynikające

z ewentualnych programów wsparcia przewidujących udzielanie poręczeń i gwarancji. Przewiduje się

przy tym utrzymanie długookresowego współczynnika ryzyka dla portfela poręczeń i gwarancji

udzielonych przez Skarb Państwa na poziomie do 10%.

Wartość udzielanych przez Skarb Państwa w danym roku nowych poręczeń i gwarancji ograniczana

jest przez ustawę budżetową. W ustawie budżetowej na 2018 r. limit ten został ustalony do kwoty

200 mld zł i, oprócz wspierania wspomnianych projektów, może być w razie potrzeby wykorzystany

na działania w przypadku ewentualnego pogorszenia warunków funkcjonowania polskiego systemu

finansowego w obliczu globalnego kryzysu finansowego i gospodarczego.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

V. Jakość finansów publicznych

V. Jakość finansów publicznych

V.1.

Struktura, wydajność i efektywność wydatków

W warunkach ograniczeń wynikających ze stosowania reguł fiskalnych zapewniających zachowanie

długookresowej stabilności finansów publicznych aktywna polityka budżetowa wymaga położenia

większego nacisku na ocenę jakości istniejących wydatków. Miarą jakości wydatków publicznych jest

stopień, w jakim przyczyniają się one do efektywnej realizacji celów strategicznych i priorytetów

rozwojowych, w tym zwłaszcza dotyczących wsparcia wzrostu gospodarczego i niwelowania

nierówności społecznych.

Zwiększeniu możliwości oddziaływania na strukturę i jakość wydatków publicznych służą

realizowane od 2014 r. przeglądy wydatków. Od 2015 r. organem pomocniczym Ministra Finansów

w sprawach przeglądów wydatków jest Komitet Sterujący ds. Przeglądów Wydatków Publicznych, do

którego zadań należy w szczególności akceptowanie programów przeglądów wydatków publicznych

oraz zatwierdzanie sformułowanych w trakcie przeglądu wniosków i rekomendacji.

W 2017 r. przeprowadzono m.in. przeglądy wydatków dotyczące: 1) mechanizmów motywowania

oraz systemu awansu zawodowego nauczycieli, 2) zadań realizowanych przez Ochotnicze Hufce

Pracy, a także 3) mechanizmów waloryzacyjno-indeksacyjnych oraz uwarunkowań prawnych

determinujących poziom wydatków sztywnych, w szczególności w obszarze wydatków socjalnych

(etap drugi). W 2018 r. kontynuowane są przeglądy wydatków dotyczące: 1) więziennictwa, 2) kultury

fizycznej i sportu oraz 3) wsparcia gospodarki morskiej, żeglugi śródlądowej oraz rybołówstwa.

Przeglądami wydatków publicznych przewiduje się objęcie następnych obszarów.

Doświadczenia zgromadzone w trakcie przeglądów wydatków wskazują na konieczność

instytucjonalizacji tego narzędzia polityki budżetowej oraz jego włączenia do procesu budżetowego

w sposób umożliwiający wsparcie zarządzania wydatkami i przestrzenią fiskalną w kolejnych latach.

V.2.

Struktura i wydajność systemów dochodów

W 2017 r. wdrażane były działania na rzecz poprawy przestrzegania przepisów podatkowych

i zwiększenia skuteczności administracji podatkowej przedstawione w ubiegłorocznym Programie

konwergencji. Do najistotniejszych działań oddziałujących na poziom dochodów w 2017 r. należały

 wprowadzona w połowie 2016 r. klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania,

 obowiązująca od 1 sierpnia 2016 r. modyfikacja zasad rozliczania podatku VAT z tytułu

wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych (tzw. pakiet paliwowy),

 obowiązujące od początku 2017 r. przesłanki do odmowy rejestracji i doprecyzowane warunki

wykreślenia podatnika z rejestru podatników VAT,

 przywrócenie od stycznia 2017 r. sankcji – nawet do 100% – dla podatników, którzy zawyżają

VAT naliczony,

 zwiększenie od marca 2017 r. kar za przestępstwa podatkowe – nawet do 25 lat więzienia za

fałszowanie faktur powyżej 10 mln zł,

 obowiązująca od kwietnia 2017 r. konfiskata rozszerzona wyłudzonego mienia i mienia użytego

do przestępstw skarbowych, wprowadzona nowelizacją kodeksu karnego i innych ustaw.

W latach 2018-2021 będzie kontynuowany proces uszczelniania systemu podatkowego zorientowany

w szczególności na wzrost poboru VAT i zwalczanie związanych z nim oszustw. Polska wspiera także

inicjatywy Unii Europejskiej i OECD dotyczące ograniczenia uchylania się od opodatkowania

i opodatkowania gospodarki cyfrowej. Uszczelnienie systemu podatkowego umożliwią m.in.

 analizator JPK, czyli system teleinformatyczny wspierający wykrywanie faktur dokumentujących

czynności fikcyjne,

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

V. Jakość finansów publicznych

 System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej (STIR)

wykorzystywania sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych,

ograniczający

możliwości

 mechanizm podzielonej płatności (split payment), który utrudni powstawanie nadużyć już na

etapie samej transakcji i zapewni lepszą przejrzystość rozliczeń,

 rozwój systemu monitorowania drogowego przewozu towarów,

 przepisy ograniczające stosowanie mechanizmów tzw. agresywnego planowania podatkowego

w ramach podatków dochodowych,

 wprowadzenie obowiązku przekazywania do organów podatkowych informacji o schematach

podatkowych, któremu podlegać będą tzw. promotorzy opracowujący lub oferujący uzgodnienia

w ramach świadczenia usług związanych z opodatkowaniem,

 wprowadzenie zmian dotyczących podatku u źródła z tytułu wypłaconych należności dla

nierezydentów przekraczających kwotę 2 mln zł,

 opodatkowanie płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich, które umożliwi

jednolite traktowanie wyrobów substytucyjnych względem tradycyjnych wyrobów tytoniowych,

zapewniając lepszą kontrolę państwa nad obrotem tymi wyrobami,

 wprowadzenie kas online do ewidencji sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących

działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, co stanowić będzie jedno z kluczowych

narzędzi do walki z szarą strefą i przyczyni się do wzmocnienia uczciwej konkurencji,

 ograniczenie ilości paliwa przywożonego z państw trzecich ze zwolnieniem z należności celnych

przywozowych i akcyzy, co spowoduje zmniejszenie odsprzedaży tańszego paliwa przywożonego

zza wschodniej granicy Polski,

 działania nakierowane na poprawę efektywności egzekucji administracyjnej.

Najważniejsze realizowane i planowane działania dla poprawy przestrzegania przepisów podatkowych

i zwiększenia skuteczności administracji podatkowej w okresie 2018 i 2019 przedstawia załącznik do

Programu. Skutki finansowe zaprezentowanych w nim działań szacuje się na 10,6 mld zł w 2018 r.

i dodatkowe 5,9 mld zł w 2019 r. W następnych latach działania będą zorientowane na dalsze

ograniczanie luki podatkowej odpowiednio o 4 mld zł w 2020 r. i 2 mld zł w 2021 r. Łączny skutek

realizacji dotychczasowych działań i działań planowanych na lata 2018-2021 w horyzoncie Programu

szacuje się na ok. 1 pkt. proc. PKB.

Równolegle do działań mających na celu ograniczenie luki VAT prowadzone są prace nad

określeniem sposobu identyfikacji towarów i usług, który da podatnikom i organom podatkowym

większą pewność co do prawidłowości zastosowanej stawki, jak również posłuży racjonalizacji samej

struktury stawek VAT. Trwają prace nad określeniem sposobu identyfikacji towarów i usług, który da

podatnikom i organom podatkowym większą pewność co do prawidłowości zastosowanej stawki, jak

również posłuży racjonalizacji samej struktury stawek VAT. Polska stosuje obniżone stawki VAT

w sposób nieodbiegający od praktyki w innych krajach członkowskich, a ich zakres odpowiada ramom

określonym przez dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego

systemu podatku od wartości dodanej. Zakres obniżonych stawek VAT w Polsce jest równoważony

przez wysokość stawki podstawowej 23%, która zalicza się do grupy wyższych stawek VAT

stosowanych obecnie w UE. Komisja Europejska w projekcie legislacyjnym dotyczącym zmiany

wspomnianej dyrektywy 20 zakłada przyznanie państwom członkowskim większej elastyczności

w kształtowaniu stawek obniżonych. Stawia jedynie warunek, iż państwa członkowskie dla

zabezpieczenia dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych powinny zapewnić, że

średnia ważona stawek VAT będzie w każdej chwili przekraczała 12%. W przypadku Polski średnia

ważona stawek VAT znacząco przewyższa to minimum (17,1% w 2016 r.).

20

COM(2018)20 z 18 stycznia 2018 r.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

V. Jakość finansów publicznych

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmuje prace ukierunkowane na zwiększenie

efektywności poboru składek. Od 1 stycznia 2018 r. zmienił się sposób opłacania i rozliczania składek

na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych. Dzięki tzw. e-składce płatnik dokonuje

jednego, prostego przelewu na jego indywidualny rachunek składkowy w Zakładzie Ubezpieczeń

Społecznych, natomiast ZUS dokonuje podziału wpłaty proporcjonalnie na wszystkie ubezpieczenia

i fundusze. Dzięki temu praktycznie wyeliminowano błędy przy wypełnianiu przelewu

(ok. 40 błędnych wpłat miesięcznie na 2,4 mln przelewów), a wpłaty są szybciej identyfikowane.

W styczniu 2018 r. rozliczono wpłaty na 2,3 mln kont płatników na kwotę 18,8 mld zł, natomiast

w lutym na kwotę 20,0 mld zł. Wpłaty w styczniu 2018 r. były wyższe o ok. 10% w porównaniu

ze styczniem 2017 r. Jest to wzrost, którego nie da się w całości wyjaśnić dobrą koniunkturą

gospodarczą.

ZUS prowadzi też dialog z organizacjami pracodawców, związkami zawodowymi i przedstawicielami

administracji rządowej na temat zjawisk przyczyniających się do istnienia luki składkowej

nieuczciwego outsourcingu pracowniczego, niewłaściwego ustalania podstawy wymiaru składek,

szarej strefy, nadużyć w zakresie zbiegu tytułów do ubezpieczeń oraz wymiaru zasiłków. Efektem

współpracy ma być uszczelnienie Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wyrównanie szans

przedsiębiorców oraz ochrona ubezpieczonych.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

VI. Krajowe ramy budżetowe

VI.

Krajowe ramy budżetowe

Dokonując oceny wdrożenia dyrektywy Rady nr 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie

wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich, Komisja Europejska wskazała, iż Polska

dokonała niepełnej transpozycji następujących wymogów

 prezentacja porównań prognoz władz budżetowych z prognozami Komisji Europejskiej (art. 4.1

dyrektywy), w odniesieniu do corocznych dokumentów budżetowych,

 prezentacja analizy wrażliwości w prognozach rządowych (art. 4.4), w odniesieniu do corocznych

dokumentów budżetowych,

 ocena prognoz rządowych (art. 4.6).

W celu uzupełnienia implementacji dyrektywy trwają prace legislacyjne nad nowelizacją ustawy

o finansach publicznych, mającą na celu wprowadzenie obowiązku zawarcia w uzasadnieniu

dołączanym do projektu ustawy budżetowej informacji nt.

 scenariusza makroekonomicznego oraz jego porównania z najbardziej aktualnymi prognozami

Komisji Europejskiej i innych niezależnych instytucji,

 działań podjętych w przypadku wystąpienia znaczących odchyleń negatywnie wpływających na

prognozy makroekonomiczne w okresie czterech kolejnych lat poprzedzających opracowanie

scenariusza makroekonomicznego,

 analizy wrażliwości w zakresie deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych,

państwowego długu publicznego oraz poziomu kwoty wydatków, o której mowa w art. 112aa

ust. 1, przy różnych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego i stóp procentowych.

Projekt ten nakłada obowiązki na Ministerstwo Finansów, z których część już jest realizowana.

W uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej dokonuje się porównania prognoz rządowych

z prognozami instytucji międzynarodowych, a w aktualizacji Programu konwergencji przeprowadzana

jest analiza wrażliwości wyniku i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych na deprecjację

kursu złotego i wzrost krajowej stopy procentowej.

Projekt ustawy został 11 kwietnia br. przyjęty przez Radę Ministrów. Zakłada się, że zmieniona

regulacja po raz pierwszy będzie miała zastosowanie do projektu ustawy budżetowej na rok 2019.

Równocześnie kontynuowane będą zapoczątkowane w 2016 r. prace związane z reformą systemu

budżetowego. Doskonalenie i dalszy rozwój systemu planowania wieloletniego jest złożonym

procesem o charakterze wieloletnim. Działania dotyczące optymalizacji systemu planowania

wieloletniego i jego ściślejszego powiązania z rocznym planowaniem w procesie budżetowym

znalazły odzwierciedlenie w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 czerwca 2017 r.

w sprawie szczegółowego sposobu, trybu i terminów opracowania materiałów do projektu ustawy

budżetowej. Jest to tzw. nota budżetowa, która ma odtąd charakter aktu prawnego nieodnoszącego się

jedynie do jednego roku budżetowego. Zapewniona będzie kontynuacja analiz i prac w tym obszarze

przy wykorzystaniu doświadczeń oraz wniosków z rozwiązań już wdrożonych w obszarze planowania

budżetowego.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Aneks tabelaryczny

Aneks tabelaryczny

Tabela 7. Wzrost gospodarczy

Kod

ESA

2018

2019

2020

2021

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

1. Realny PKB (mld PLN)

B1*g

3,8

3,8

3,7

3,6

2. Nominalny PKB (mld PLN)

B1*g

6,2

6,1

6,2

6,1

Składowe realnego PKB

3. Spożycie prywatne

P.3

3,8

3,5

3,5

3,5

4. Spożycie publiczne

P.3

3,0

2,2

1,9

1,8

5. Nakłady brutto na środki trwałe

P.51

9,1

8,4

6,4

5,7

6. Przyrost rzeczowych środków

obrotowych oraz nabycie netto

aktywów wyjątkowej wartości

(% PKB)

P.52+

P.53

1,9

1,8

1,7

1,7

7. Eksport towarów i usług

P.6

6,2

6,0

5,0

5,0

8. Import towarów i usług

P.7

7,6

6,9

5,2

5,2

4,3

4,0

3,7

3,5

Wkład we wzrost PKB

9. Finalny popyt krajowy

10. Przyrost rzeczowych środków

obrotowych oraz nabycie netto

aktywów wyjątkowej wartości

P.52+

P.53

0,0

0,0

0,0

0,0

11. Saldo handlu zagranicznego

B.11

-0,5

-0,3

0,0

0,0

Uwaga: poziomy realnych wolumenów wyrażone są w cenach stałych z 2016 r.

Tabela 8. Procesy inflacyjne

2017

2018

2019

2020

2021

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

1. Deflator PKB

1,9

2,3

2,3

2,5

2,5

2. Deflator spożycia

prywatnego

1,9

2,3

2,3

2,5

2,5

3. HICP

1,6

2,0

2,3

2,5

2,5

3a. CPI

2,0

2,3

2,3

2,5

2,5

4. Deflator spożycia

publicznego

2,0

2,3

2,3

2,5

2,5

5. Deflator nakładów brutto na

środki trwałe

1,1

2,3

2,3

2,5

2,5

6. Deflator eksportu towarów

i usług

1,9

2,0

2,0

2,0

2,0

7. Deflator importu towarów

i usług

1,5

2,0

2,0

2,0

2,0

Kod

ESA

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Aneks tabelaryczny

Tabela 9. Rynek pracy

2017

2017

2018

2019

2020

2021

Poziom

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

Tempo

wzrostu

16423

1,4

0,7

0,2

0,2

0,0

2. Pracujący (liczba godzin)**

-

-

-

-

-

-

3. Stopa bezrobocia (poziom,

%)***

4,9

4,9

4,2

3,9

3,6

3,3

4. Wydajność pracy (tys.

PLN)****

119,5

3,2

3,1

3,5

3,5

3,5

5. Wydajność pracy (tys.

PLN)*****

-

-

-

-

-

-

762,0

7,9

6,7

5,6

5,5

5,4

58,3

6,0

6,0

5,4

5,3

5,3

Kod

ESA

1. Pracujący (tys. osób)*

6. Koszty pracy (mld PLN)

D.1

7. Koszty pracy na jednego

zatrudnionego (tys. PLN)

* Pracujący przeciętnie według BAEL (15 lat i więcej).

** Według definicji z rachunków narodowych.

*** Zharmonizowana stopa bezrobocia, zgodna z definicją Eurostatu, poziomy.

**** Realny PKB na jednego pracującego.

***** Realny PKB na godzinę pracy.

Tabela 10. Salda sektorów instytucjonalnych

% PKB

Kod

ESA

2017

2018

2019

2020

2021

1. Zadłużenie / wierzytelności

netto względem reszty świata*

B.9

1,6

1,1

0,8

1,0

0,6

w tym

– saldo towarów i usług

4,2

3,5

3,1

3,0

2,9

– saldo dochodów pierwotnych i

wtórnych

-3,8

-4,0

-4,1

-4,1

-4,0

– rachunek kapitałowy

1,3

1,7

1,8

2,0

1,7

2. Zadłużenie / wierzytelności

netto sektora prywatnego

B.9

3,1

3,2

2,3

2,1

1,3

3. Zadłużenie / wierzytelności

netto sektora instytucji

rządowych i samorządowych

EDP

B.9

-1,5

-2,1

-1,5

-1,1

-0,7

-

-

-

-

-

4. Różnice statystyczne

* Poziom sald według statystyki bilansu płatniczego. Zadłużenie/wierzytelności netto względem reszty świata odpowiada

łącznemu saldu rachunku bieżącego i kapitałowego.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Aneks tabelaryczny

Tabela 11. Podstawowe założenia egzogeniczne

2017

2018

2019

2020

2021

Krótkookresowe stopy proc. (średniorocznie)

1,7

1,7

1,8

2,4

2,9

Długookresowe stopy proc. (średniorocznie)

3,5

3,4

3,4

3,7

3,8

Nominalny efektywny kurs walutowy*

-

-

-

-

-

Kurs walutowy w relacji do euro (średniorocznie)

4,26

4,15

4,15

4,15

4,15

Wzrost światowego PKB, bez UE**

3,8

4,1

4,1

-

-

Wzrost PKB w UE**

2,4

2,3

2,0

1,8

1,7

Wzrost rynków eksportowych***

4,6

4,5

4,3

4,3

4,3

Wzrost wolumenu światowego importu**

-

4,7

4,5

-

-

54,2

68,3

64,2

-

-

2019

%

PKB

2020

%

PKB

2021

%

PKB

Ceny ropy (Brent, USD/baryłka) **

* Nominalne tempo wzrostu kursu euro względem złotego.

** Źródło: Komisja Europejska, European Economic Forecast. Winter 2018, luty 2018 r. (lata 2018 i 2019).

*** Jako indykator rynków eksportowych – import UE.

Tabela 12. Sektor instytucji rządowych i samorządowych

Kod ESA

2017

mln

PLN

2017

%

PKB

2018

%

PKB

Wynik (EDP B9) według podsektorów

1. Sektor instytucji rządowych

i samorządowych

S.13

-29 836

-1,5

-2,1

-1,5

-1,1

-0,7

2. Podsektor rządowy

S.1311

-71 980

-3,6

-2,3*

-1,4

-0,8

-0,3

3. Podsektor federalny

S.1312

4. Podsektor samorządowy

S.1313

1 543

0,1

-0,1

0,0

-0,1

-0,1

5. Fundusze ubezpieczeń

społecznych

S.1314

40 601

2,0

0,4*

-0,1

-0,2

-0,2

Sektor instytucji rządowych i samorządowych

6. Dochody ogółem

TR

784 024

39,6

40,2

40,3

39,9

39,2

7. Wydatki ogółem

TE

813 859

41,1

42,3

41,8

41,0

39,8

8. Wynik

EDPB.9

-29 836

-1,5

-2,1

-1,5

-1,1

-0,7

9. Odsetki

EDPD.41

31 127

1,6

1,4

1,5

1,5

1,5

10. Wynik pierwotny

1 292

0,1

-0,6

0,0

0,4

0,9

11. Działania jednorazowe

i tymczasowe

724,1**

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Aneks tabelaryczny

Kod ESA

2017

mln

PLN

2017

%

PKB

2018

%

PKB

2019

%

PKB

2020

%

PKB

2021

%

PKB

Wybrane kategorie dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych

12. Podatki ogółem

(=12a+12b+12c)

417 031

21,0

21,5

21,6

21,6

21,6

12a. Od produkcji i importu

D.2

270 821

13,7

14,0

14,0

13,9

13,8

12b. Od dochodów, majątku

D.5

145 915

7,4

7,5

7,6

7,7

7,8

12c. Od kapitału

D.91

295

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

13. Składki na ubezpieczenie

społeczne

D.61

275 454

13,9

13,8

13,8

13,6

13,5

14. Dochody z własności

D.4

11 349

0,6

0,5

0,6

0,7

0,7

80 189

4,0

4,3

4,3

4,0

3,4

TR

784 024

39,6

40,2

40,3

39,9

39,2

689 923

34,8

35,2

35,2

35,1

35,0

15. Pozostałe

16. Dochody ogółem

Obciążenia fiskalne

(D.2+D.5+D.61+D.91-D.995)

Wybrane kategorie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych

17. Koszty pracy + zużycie

pośrednie

D1+P2

312 627

15,8

15,7

15,4

15,1

14,9

17a. Koszty pracy

D.1

199 692

10,1

9,9

9,7

9,4

9,2

17b. Zużycie pośrednie

P.2

112 935

5,7

5,8

5,8

5,7

5,7

18. Transfery socjalne

337 616

17,0

17,1

16,7

16,4

16,2

Z tego zasiłki dla bezrobotnych

2 539

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

18a. Transfery socjalne w naturze

dostarczane przez producentów

rynkowych

D.6311

D.63121

D.63131

37 706

1,9

1,9

1,9

1,9

1,9

18b. Transfery socjalne inne niż

w naturze

D.62

299 910

15,1

15,2

14,8

14,6

14,3

19. Odsetki

EDP D.41

31 127

1,6

1,4

1,5

1,5

1,5

20. Subsydia

D.3

10 086

0,5

0,6

0,6

0,6

0,6

21. Nakłady brutto na środki

trwałe

P.51

73 683

3,7

4,5

4,6

4,3

3,9

22. Transfery kapitałowe

D.9

12 131

0,6

0,6

0,6

0,6

0,5

36 589

1,8

2,3

2,4

2,3

2,2

23. Pozostałe

24. Wydatki ogółem

TE

813 859

41,1

42,3

41,8

41,0

39,8

p.m. spożycie publiczne

(nominalnie)

P.3

350 300

17,7

17,5

17,3

17,0

16,6

* Dane uwzględniają jednorazową transakcję z tytułu umorzenia pożyczek z budżetu państwa udzielonych FUS w latach

2014-2016 w wysokości ok. 7,2 mld zł (tj. ok. 0,3 % PKB. Z uwagi na konsolidację tej kategorii umorzenie pozostaje bez

wpływu na wynik sektora instytucji rządowych i samorządowych według metodyki unijnej (ESA2010).

** W 2017 r. uwzględniono wpływ działania jednorazowego dotyczącego wypłaty przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny

środków gwarantowanych po upadku SKOK: "Wybrzeże", "Nike", "Twoja" i "Wielkopolska" w wysokości 724 mln zł.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Aneks tabelaryczny

Tabela 13. Projekcje przy założeniu niezmienionej polityki rządu

2017

mln PLN

2017

% PKB

2018

% PKB

2019

% PKB

2020

% PKB

2021

% PKB

1. Dochody ogółem przy

niezmienionej polityce rządu

770 000

38,9

39,8

40,1

39,7

39,2

2. Wydatki ogółem przy

niezmienionej polityce rządu

-

-

-

-

-

-

Tabela 14. Wydatki wyłączane z agregatu wydatków (expenditure benchmark)

2017

mln PLN

2017

% PKB

2018

% PKB

2019

% PKB

2020

% PKB

2021

% PKB

1. Wydatki na programy UE

całkowicie równoważone

dochodami z funduszy UE

21 340

1,1

1,5

1,7

1,4

0,8

1a. w tym wydatki inwestycyjne

całkowicie równoważone

dochodami z funduszy UE

17 280

0,9

1,3

1,4

1,2

0,7

2. Cykliczne wydatki związane ze

świadczeniami dla bezrobotnych

-1 239

-0,1

0,0

0,0

0,0

0,0

14 024

0,7

0,4

0,2

0,2

0,0

-

-

-

-

-

-

3. Efekt zmian systemowych

w obszarze dochodów

4. Zwiększenie dochodów

z bezpośrednim przeznaczeniem

na sfinansowanie konkretnych

wydatków

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Aneks tabelaryczny

Tabela 15. Wydatki według funkcji

kod

COFOG

2016

2021

1. Działalność ogólnopaństwowa

1

4,7

*

2. Obrona narodowa

2

1,6

*

3. Bezpieczeństwo i porządek publiczny

3

2,2

*

4. Sprawy gospodarcze

4

4,1

*

5. Ochrona środowiska

5

0,4

*

6. Gospodarka mieszkaniowa i komunalna

6

0,6

*

7. Ochrona zdrowia

7

4,6

*

8. Organizacja wypoczynku, kultura i religia

8

1,1

*

9. Edukacja

9

5,0

*

10. Ochrona socjalna

10

16,9

*

11. Wydatki ogółem

TE

41,2

39,8

% PKB

* - dezagregacja wydatków według funkcji jest elementem procesu budżetowego.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

STRESZCZENIE

Niniejszy dokument prezentuje najistotniejsze realizowane i planowane działania dla poprawy

przestrzegania przepisów podatkowych i efektywności administracji podatkowej w okresie 2018

i 2019.

Od 1 stycznia 2018 r. wszyscy przedsiębiorcy są objęci obowiązkiem comiesięcznego przesyłania

informacji o ewidencji zakupów i sprzedaży w formie JPK_VAT. Dzięki zastosowaniu

informatycznego narzędzia analizator JPK, służącego do automatycznej identyfikacji rozbieżności

w rozliczeniach w podatku VAT podatników oraz ich kontrahentów, wykorzystanie tzw. pustych

faktur do odliczenia podatku naliczonego z takich dokumentów staje się w zasadzie niemożliwe.

Równocześnie wdrażany jest System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej, ograniczający

możliwość wykorzystywania sektora finansowego do dokonywania oszustw podatkowych. Celem jest

ograniczenie wykorzystywania przez przestępców uczestniczących w wyłudzeniach podatku VAT

niedoskonałości w przepływie informacji w ramach systemu bankowego.

Uszczelnieniu luk w płatnościach podatku od towarów i usług będzie również służyć wprowadzenie

od 1 lipca 2018 r. tzw. modelu podzielonej płatności (split payment). Głównym założeniem jest

podzielenie płatności za dostarczone towary lub wyświadczone usługi na kwotę netto, która wpłacana

jest przez nabywcę na konto dostawcy lub usługodawcy, oraz kwotę podatku, która trafia

bezpośrednio na odrębne konto VAT. Model ten utrudni powstawanie nadużyć już na etapie samej

transakcji i zapewni lepszą przejrzystość rozliczeń.

Będzie też rozwijany, wprowadzony w 2017 r., system monitorowania drogowego przewozu

towarów.

Od początku 2018 r. obowiązują przepisy zorientowane na uszczelnienie systemu podatków

dochodowych. Mają one ograniczyć stosowanie mechanizmów tzw. agresywnego planowania

podatkowego.

Wprowadzone 1 lutego 2018 r. opodatkowanie płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów

nowatorskich umożliwi z kolei jednolite traktowanie wyrobów substytucyjnych względem

tradycyjnych wyrobów tytoniowych, zapewniając lepszą kontrolę państwa nad obrotem tymi

wyrobami.

Wśród planowanych istotnych zmian systemowych prawa podatkowego znajduje się wprowadzenie

obowiązku przekazywania do organów podatkowych informacji o schematach podatkowych.

Podlegać mu będą tzw. promotorzy, tj. adwokat, doradca podatkowy, radca prawny, a także każda

inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej,

która m.in. opracowuje, oferuje uzgodnienia w ramach świadczenia usług związanych

z opodatkowaniem.

Planowane jest również wprowadzenie zmian dotyczących podatku u źródła z tytułu wypłaconych

należności dla nierezydentów przekraczających kwotę 2 mln zł. Celem jest sprawdzenie warunków

korzystania przez nierezydentów z preferencyjnego opodatkowania odsetek, dywidend, należności

licencyjnych lub innych należności podlegających w Polsce preferencyjnemu opodatkowaniu

podatkiem u źródła na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub zwolnień

wynikających z przepisów implementujących rozwiązania dyrektyw unijnych.

System kontroli przekazywania danych dotyczących ewidencji sprzedaży prowadzonej za pomocą kas

online, które posiadają funkcję przesyłu danych do systemu teleinformatycznego za pośrednictwem

sieci teleinformatycznej, stanowić będzie jedno z kluczowych narzędzi do walki z szarą strefą

i przyczyni się do wzmocnienia uczciwej konkurencji.

Ograniczenie ilości paliwa przywożonego z państw trzecich ze zwolnieniem z należności celnych

przywozowych spowoduje natomiast zmniejszenie odsprzedaży tańszego paliwa przywożonego zza

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

wschodniej granicy Polski. Ponadto podejmowane będą działania nakierowane na poprawę

efektywności egzekucji administracyjnej.

Wyżej wymienione działania stanowią kolejny etap systemowych prac w celu uszczelnienia systemu

podatkowego. Jako istotne wdrożone już rozwiązania, które będą oddziaływały na dochody

podatkowe w horyzoncie Programu, należy ponadto wskazać w szczególności

 wprowadzoną w połowie 2016 r. klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania,

 obowiązującą od 1 sierpnia 2016 r. modyfikację zasad rozliczania podatku VAT z tytułu

wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych (tzw. pakiet paliwowy),

 obowiązujące od początku 2017 r. przesłanki do odmowy rejestracji i doprecyzowane warunki

wykreślenia podatnika z rejestru podatników VAT,

 przywrócenie od stycznia 2017 r. sankcji – nawet do 100% - dla podatników, którzy zawyżają

VAT naliczony,

 zwiększenie od marca 2017 r. kar za przestępstwa podatkowe – nawet do 25 lat więzienia za

fałszowanie faktur powyżej 10 mln zł,

 obowiązującą od kwietnia 2017 r. konfiskatę rozszerzoną wyłudzonego mienia i mienia użytego

do przestępstw skarbowych, wprowadzoną nowelizacją Kodeksu karnego i innych ustaw.

W kolejnych latach działania będą zorientowane na dalsze ograniczanie luki podatkowej odpowiednio

o 4 mld zł w 2020 r. i 2 mld zł w 2021 r. Działania w tym obszarze zostaną przedstawione

w przyszłorocznej aktualizacji Programu konwergencji.

Tabela 16. Skutki finansowe wdrażanych i planowanych działań uszczelniających system podatkowy

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

2019

wartość oczekiwana

10 571

5 932

Źródło: szacunki Ministerstwa Finansów.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Spis treści

1. Ograniczenie luki podatkowej w związku z wyłudzeniami VAT i zapobieganie unikaniu

płacenia tego podatku

48

1.1. Wprowadzenie obowiązku przekazywania przez podatnika co miesiąc organowi podatkowemu

ewidencji zakupu i sprzedaży VAT oraz analiza uzyskanych danych z wykorzystaniem systemów

informatycznych

48

1.2. Analiza i identyfikacja zagrożeń związanych z wykorzystywaniem działalności banków

i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do dokonywania wyłudzeń skarbowych

w podatku VAT (STIR)

49

1.3. Wprowadzenie tzw. mechanizmu podzielonej płatności (split payment)

50

52

2. Uszczelnienie systemu podatków dochodowych

3. Wprowadzenie zmian dotyczących podatku u źródła z tytułu wypłaconych należności

przekraczających 2 mln zł dla nierezydentów (WHT)

53

4. Wprowadzenie obowiązku przekazywania organom podatkowym informacji o schematach

podatkowych (MDR)

54

5. Wprowadzenie ograniczenia ilości paliwa przywożonego z państw trzecich ze zwolnieniem

z należności celnych przywozowych i akcyzy

55

6. Wprowadzenie kas online do ewidencji sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących

działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych

56

7. Poprawa efektywności egzekucji administracyjnej

57

8. Wprowadzenie opodatkowania płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów

nowatorskich

58

9.

Rozwój systemu monitorowania przewozu drogowego towarów

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

1. Ograniczenie luki podatkowej w związku z wyłudzeniami VAT i zapobieganie unikaniu

płacenia tego podatku

1.1. Wprowadzenie obowiązku przekazywania przez podatnika co miesiąc organowi

podatkowemu ewidencji zakupu i sprzedaży VAT oraz analiza uzyskanych danych

z wykorzystaniem systemów informatycznych

Narzędzia

I.

ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych

ustaw wprowadziła obowiązek przekazywania co miesiąc informacji o ewidencji zakupu

i sprzedaży VAT przez podatników prowadzących księgi podatkowe przy użyciu programów

komputerowych – JPK_VAT.

Obowiązek ten mają

 od 1 lipca 2016 r. duzi przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie

działalności gospodarczej,

 od 1 stycznia 2017 r. mali i średni przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r.

o swobodzie działalności gospodarczej,

 od 1 stycznia 2018 r. mikroprzedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r.

o swobodzie działalności gospodarczej21.

II. Repozytorium JPK – system informatyczny, w którym gromadzone są przesyłane przez

podatników informacje o ewidencji zakupów i sprzedaży VAT (JPK_VAT).

Repozytorium JPK jest prowadzone przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Zawiera

informacje o ewidencji zakupów i sprzedaży VAT poszczególnych podatników, przy czym

 w 2016 r. zawierał ewidencję VAT około 10.000 podatników (duzi przedsiębiorcy),

 w 2017 r. zawierał ewidencję VAT około 107.000 podatników (duzi, średni i mali przedsiębiorcy),

 w 2018 r. będzie zawierał ewidencję VAT około 1.600.000 podatników (wszyscy podatnicy

podatku VAT).

Repozytorium JPK, do którego mają bieżący dostęp upoważnieni pracownicy organów Krajowej

Administracji Skarbowej (KAS) na potrzeby realizacji zadań służbowych, posiada także następujące

funkcjonalności

 przegląd i pobór plików JPK_VAT podatnika oraz jego kontrahentów,

 identyfikacja wśród kontrahentów podatnika podmiotów o cechach sygnalnych, np. wykreślonych

z rejestru VAT w Polsce oraz wybranych krajach UE, objętych wnioskami SCAC czy

zgłoszeniami z Biura Wymiany Informacji Podatkowej,

 przeprowadzenie zautomatyzowanej oceny ryzyka podatnika wraz z jego kontrahentami,

ubiegającego się o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym VAT, czy oceny ryzyka

rejestracyjnego,

 identyfikacja wierzytelności podatników, posiadających wymagalne zaległości publicznoprawne,

z tytułu wystawionych przez nich faktur sprzedaży na potrzeby zastosowania środka

egzekucyjnego bądź zabezpieczającego przez naczelnika urzędu skarbowego.

III. Analizator JPK – narzędzie informatyczne wspierające wykrywanie faktur dokumentujących

czynności fikcyjne. W automatyczny sposób umożliwia ono identyfikację rozbieżności

w rozliczeniach w podatku VAT, w tym działań polegających na wykorzystaniu faktur

wystawionych przez podatników dokumentujących czynności fikcyjne lub wystawionych przez

21

Art. 6 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

podmioty niebędące podatnikami VAT do niezgodnego z prawem obniżenia zobowiązania

podatkowego lub zawyżenia kwoty zwrotu VAT.

Generowane centralnie za pośrednictwem analizatora JPK raporty z niezgodnościami są przesyłane

drogą elektroniczną do urzędu skarbowego do weryfikacji. Równocześnie do podatnika kierowane jest

powiadomienie wraz z prośbą o korektę deklaracji VAT lub pliku JPK_VAT. Analizator JPK pozwala

zatem

 na szybką identyfikację podmiotów wystawiających faktury VAT bez otwartego obowiązku

podatkowego VAT, uniemożliwiając zaniżenie zobowiązania podatkowego lub zawyżenie kwoty

zwrotu przy użyciu tych faktur,

 uczciwym podatnikom – na szybką identyfikację nieprawidłowości w ich rozliczeniach

w podatku VAT.

Analizator JPK uniemożliwia wprowadzenie do obrotu faktur dokumentujących czynności fikcyjne

lub posłużenie się takimi fakturami w celu popełnienia oszustwa podatkowego.

IV. Od 1 lipca 2018 r. organy podatkowe będą mogły żądać udostępnienia ksiąg podatkowych

i dowodów księgowych od wszystkich przedsiębiorców, a dokumentacji podatkowej w formie

elektronicznej od podatników niebędących przedsiębiorcami, w strukturze logicznej według wzoru

określonego w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów. Dotyczy to zbiorów

takich jak: księgi rachunkowe, księgi i ewidencje uproszczone, faktury VAT, wyciągi bankowe

i obrót magazynowy. W listopadzie 2017 r. jednostkom terenowym KAS przekazano podręcznik

prowadzenia kontroli z wykorzystaniem JPK, zawierający m.in. zestawy skryptów do analizy

pobranych danych. Jednostki KAS prowadzące kontrole zobowiązane zostały do doskonalenia

metodyki stosowania informatycznych technik analizy danych oraz doskonalenia zawodowego

w tym obszarze.

Adresaci

wszyscy podatnicy podatku od towarów i usług oraz organy Krajowej Administracji Skarbowej.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

realizacja działania rozpoczęta od 1 lipca 2016 r., przy czym wybrane regulacje prawne wejdą w życie

w 2018 r.

1.2. Analiza i identyfikacja zagrożeń związanych z wykorzystywaniem działalności banków

i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do dokonywania wyłudzeń skarbowych

w podatku VAT (STIR)

Narzędzia

ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania

wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych, która przewiduje

 dokonywanie przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej analizy ryzyka wykorzystywania

banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) do popełniania przestępstw

podatkowych oraz przestępstw z nimi związanych (np. wystawianie pustych faktur). Analiza ta

będzie dokonywana z wykorzystaniem zaawansowanych narzędzi analitycznych. Szef Krajowej

Administracji Skarbowej w swojej analizie będzie wykorzystywał, oprócz danych z baz

podatkowych, otrzymywane codziennie informacje o rachunkach podmiotów kwalifikowanych

w rozumieniu ustawy (tj. innych niż rachunki osób fizycznych, służące do celów prywatnych)

i transakcjach między tymi podmiotami oraz wskaźnik ryzyka ustalany przez izbę rozliczeniową

w jej systemie teleinformatycznym (STIR). W rezultacie analizy dokonywane przez Szefa

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Krajowej Administracji Skarbowej będą uwzględniały zarówno informacje z jego własnych baz

danych, jak i danych bankowych,

 automatyczne ustalanie w STIR, na podstawie informacji z banków i SKOK oraz danych

publicznie dostępnych przekazanych z baz podatkowych, wskaźnika ryzyka wykorzystywania

banków i SKOK do popełniania przestępstw podatkowych. Będzie to wskaźnik ryzyka ustalany

przez izbę rozliczeniową na podstawie doświadczeń sektora bankowego zdobytych przy

zwalczaniu zjawiska prania brudnych pieniędzy,

 możliwość dokonywania przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na podstawie wyników

analizy ryzyka, blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na 72 godz. z możliwością

przedłużenia blokady na okres do 3 miesięcy. Blokada będzie stosowana w przypadku spełnienia

ustawowych przesłanek jej dokonania,

 prowadzenie elektronicznie wykazów podmiotów, które nie zostały zarejestrowane jako podatnicy

VAT, zostały wykreślone z rejestru z urzędu bez konieczności zawiadamiania tego podmiotu lub

zostały przywrócone jako podatnicy VAT. Wykazy są udostępniane w Biuletynie Informacji

Publicznej Ministerstwa Finansów. Regulacja ta będzie stanowiła istotne wsparcie

przedsiębiorców w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych, m.in. poprzez

możliwość weryfikacji rzetelności działania kontrahentów.

Adresaci

banki krajowe (w tym banki spółdzielcze), oddziały instytucji kredytowych, oddziały banków

zagranicznych, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A.,

Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa, organy Krajowej Administracji Skarbowej.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

ustawa weszła w życie 13 stycznia 2018 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących blokady rachunku

podmiotu kwalifikowanego, które wchodzą w życie 30 kwietnia 2018 r.

1.3. Wprowadzenie tzw. mechanizmu podzielonej płatności (split payment)

Narzędzia

głównym założeniem mechanizmu split payment jest podzielenie płatności za dostarczone towary lub

wyświadczone usługi na kwotę netto, która wpłacana jest przez nabywcę na konto dostawcy lub

usługodawcy, oraz kwotę podatku, która trafia bezpośrednio na odrębne konto VAT. Z tego odrębnego

konta VAT podatnik mógłby płacić VAT naliczony wynikający z faktur, które otrzymuje od swoich

dostawców, oraz mógłby opłacać swoje zobowiązanie podatkowe z tytułu tego podatku do urzędu

skarbowego. Ponadto na konto VAT podatnik mógłby w przyspieszonym terminie otrzymywać zwroty

nadwyżki VAT naliczonego. Mechanizm podzielonej płatności jest mechanizmem dobrowolnym,

o jego zastosowaniu będzie każdorazowo decydował nabywca towaru lub usługi i stronami transakcji

muszą być podatnicy VAT czynni.

Model ten umożliwia organom podatkowym monitorowanie i blokowanie środków na rachunkach

bankowych VAT, eliminując ryzyko znikania podatników wraz z zapłaconym im przez kontrahentów,

a nieodprowadzonym podatkiem VAT. Z założenia utrudnia lub wręcz uniemożliwia powstawanie

nadużyć już na etapie samej transakcji. Jednocześnie zapewni lepszą transparentność rozliczeń VAT

i utrudni wyprowadzanie nieopodatkowanych pieniędzy za granicę.

Adresaci

podatnicy podatku od towarów i usług.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

1 lipca 2018 r.

Szacowany skutek finansowy dla działań opisanych w punktach 1.1–1.3

szacowane skutki finansowe wynikają z oczekiwanego rezultatu wdrażanych narzędzi prawnych oraz

informatycznych, pozwalających na ograniczenie luki w podatku VAT poprzez (1) uniemożliwienie

odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących czynności fikcyjne, (2) ograniczenie skali

wyłudzeń podatków przez grupy przestępcze oraz (3) eliminowanie ryzyka znikania podatników bez

uregulowania należności podatkowych względem państwa. Ponadto planowane narzędzia mają

charakter prewencyjny i dyscyplinujący.

Dotychczas wdrożone działania znalazły odzwierciedlenie w bardzo dobrej realizacji dochodów

budżetowych z podatku VAT w 2017 r. Główny efekt wynikał z wdrożenia obowiązku przesyłania

informacji JPK_VAT przez duże, średnie i małe przedsiębiorstwa oraz wdrożenia szerokiego

wachlarza czynności weryfikacyjnych prowadzonych przez administrację skarbową na bazie

otrzymywanych danych. Rezultatem tych działań jest zmniejszenie o 42,5% luki w podatku VAT

w wykorzystaniu faktur dokumentujących czynności fikcyjne 22 do odliczenia podatku naliczonego

z takich faktur. Wyższa względem prognozowanej na 2017 r. wartość ograniczenia luki w podatku

VAT w tym zakresie wynika z umiejętnego wykorzystania przez administrację skarbową pozyskanych

informacji.

Uwzględniając

 bardzo dobre rezultaty działań zmierzających do ograniczenia luki w podatku VAT za rok 2017,

 objęcie od 2018 r. wszystkich podatników VAT obowiązkiem przesyłania JPK_VAT,

 dalszy rozwój automatycznych narzędzi weryfikujących i zawansowanych metod analitycznych

obejmujących obok JPK_VAT, STIR i split payment – działań nakierowanych na przeciwdziałanie

nadużyciom i oszustwom podatkowym,

prognozuje się, że w 2018 r. oczekiwany skutek w postaci uszczelnienia podatku VAT wynikający

z wyżej wskazanych działań ukształtuje się na poziomie 50% w stosunku do 2015 r., co oznacza

wzrost o 18% w ujęciu rok do roku.

Szacunki dochodów budżetowych wynikających ze split payment w 2019 r. oparto na założeniu, że

szacowane obecnie ubytki dochodów z tytułu oszustw w podatku VAT na kwotę 10 mld zł zostaną

w 2019 r. ograniczone w stosunku do stanu obecnego o 75%. Bazując na powyższym, w 2019 r.

szacuje się, że skutki wprowadzenia mechanizmu split payment wyniosą 3 336 mln zł.

Przewiduje się, że wpływy budżetowe w 2019 r. wynikające ze STIR będą wyższe niż prognozowane

w OSR z uwagi na planowane rozszerzenie katalogu informacji wykorzystywanych do kalkulacji

współczynników ryzyka, przekazywanych przez podmioty kwalifikowane. Szacuje się, iż w 2019 r.

skuteczność systemu analizy ryzyka wpływająca na wysokość wpływów budżetowych może z uwagi

na powyższe czynniki wzrosnąć w porównaniu z 2 505 mln złotych23 prognozowanymi na 2018 r.

o ok. 10 pkt. proc. (1 000 mln złotych) w stosunku do dolnej granicy szacunkowej kwoty luki VAT.

W szacunkach przyjęto wariant konserwatywny.

22

Zgodnie z wynikami kontroli Najwyższej Izby Kontroli, organy kontroli skarbowej wykryły w roku 2015 fikcyjne faktury

na kwotę 81,9 mld zł. Informacja o wynikach kontroli „Przeciwdziałanie wprowadzaniu do obrotu gospodarczego faktur

dokumentujących czynności fikcyjne”, NIK, Warszawa, 2016, s. 9. Faktury te wykorzystano do odliczenia podatku

naliczonego w wysokości 15,31 mld zł.

23

Na potrzeby kalkulacji przyjęto, iż szacowana wielkość luki w podatku VAT wynosi od 10 do 15 mld zł rocznie.

W pierwotnej kalkulacji STIR przyjęto, że kwota tej luki wynosi ok. 10 mld zł (wariant konserwatywny).

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

wartość oczekiwana

2017

2018

2019

6 500

(JPK)

7 660

(JPK,

STIR, split

payment)

4 336

(STIR,

split

payment)

2. Uszczelnienie systemu podatków dochodowych

Cel

zmiana przepisów

optymalizacyjnych.

wykorzystywanych

w

stosowanych

przez

podatników

schematach

Narzędzia

proces uszczelniania systemu podatków dochodowych wesprze ustawa z dnia 27 października 2017 r.

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób

prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych

przez osoby fizyczne, która weszła w życie 1 stycznia 2018 r. Stanowi ona wdrożenie dyrektywy Rady

(UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie

praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku

wewnętrznego (dyrektywa ATAD). Wśród najważniejszych zmian należy wymienić

 wyodrębnienie w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych źródła przychodów

w postaci zysków kapitałowych oraz rozdzielenie dochodów uzyskiwanych z tego źródła od

pozostałych dochodów podatnika,

 modyfikację przepisów ograniczających wysokość odliczanych odsetek (kosztów finansowania

dłużnego),

 modyfikację przepisów dotyczących kontrolowanej spółki zagranicznej (Controlled Foreign

Company),

 modyfikację przepisów regulujących funkcjonowanie podatkowych grup kapitałowych,

 wprowadzenie przepisów limitujących wysokość kosztów uzyskania przychodów związanych

z umowami o usługi niematerialne (np. umowy licencyjne, usługi doradcze, zarządzania i kontroli)

oraz związanych z korzystaniem z wartości niematerialnych i prawnych, a także przepisów

precyzujących pojęcie „nabycia” wartości niematerialnej i prawnej,

 wprowadzenie tzw. minimalnego podatku dochodowego w odniesieniu do podatników

posiadających nieruchomości komercyjne o znacznej wartości.

Adresaci

podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych, w szczególności ponoszący

koszty finansowania dłużnego, koszty usług niematerialnych na rzecz podmiotów powiązanych lub

będący właścicielami nieruchomości komercyjnych.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

ustawa z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku

dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne weszła w życie 1 stycznia

2018 r.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Szacowany skutek finansowy

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

2019

wartość oczekiwana

2035

124

3. Wprowadzenie zmian dotyczących podatku u źródła z tytułu wypłaconych należności

przekraczających 2 mln zł dla nierezydentów (WHT)

Cele

 sprawdzenie warunków (kryteriów) korzystania przez nierezydentów z preferencyjnego

opodatkowania odsetek, dywidend, należności licencyjnych lub innych należności podlegających

w Polsce preferencyjnemu opodatkowaniu podatkiem u źródła na podstawie umów o unikaniu

podwójnego opodatkowania lub zwolnień wynikających z przepisów implementujących

rozwiązania dyrektyw unijnych,

 zapobieganie nieprawidłowościom w rozliczaniu podatku u źródła, np. w sytuacji wypłaty odsetek

dla podatnika, który nie spełnia kryterium beneficial owner.

Narzędzia

zmiana przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o podatku

dochodowym od osób fizycznych.

Adresaci

osoby prawne oraz osoby fizyczne, tj. co do zasady podatnicy z ograniczonym obowiązkiem

podatkowym (nierezydenci), którzy otrzymują należności (odsetki, należności licencyjne, dywidendy

lub inne przychody podlegające w Polsce opodatkowaniu podatkiem pobieranym u źródła) wypłacane

przez polskie podmioty (płatnicy). W przypadku wypłacanych dywidend nowe zasady będą miały

zastosowanie również do odbiorców będących polskimi rezydentami. Nowe zasady będą miały

zastosowanie po przekroczeniu progu 2 mln zł wypłaconych należności dla tego samego podatnika

w danym roku podatkowym. Do wysokości tego progu obowiązywać będą dotychczasowe zasady.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

planowane wejście w życie rozwiązań – 1 stycznia 2019 r.

Szacowany skutek finansowy

na podstawie danych z deklaracji IFT-2R ustalono, iż kwota wypłat należności z tytułu (dywidend,

odsetek, licencji, usług niematerialnych itp.) do państw UE i państw spoza UE za lata 2013-2016

wyniosła blisko 365 mld zł łącznie24. W tym czasie z ww. wypłat uiszczono podatek w wysokości

5,97 mld zł od dochodu opodatkowanego wynoszącego 72,4 mld zł.

Według danych z deklaracji IFT-2R za lata 2013-2016 średnio liczba podatników objętych nową

regulacją wyniosłaby ok. 4 tys. rocznie (wypłaty > 2 mln). Średnioroczna suma wypłat do tych

podatników w ww. okresie wyniosła ok. 84,75 mld zł, z czego dochód opodatkowany wyniósł

ok. 15,8 mld zł, a uiszczony podatek 1,24 mld zł.

Przyjmując, że 10% wypłat podlegających zmienionej procedurze zwrotu podatku u źródła na etapie

weryfikacji zasadności zastosowania preferencyjnej stawki/zwolnienia nie wykaże się przesłankami do

zastosowania wnioskowanej preferencji dla odbiorców należności (przy założeniu zwrotu połowy

kwot naliczonych według stawki ustawowej z uwagi na zastosowanie stawek z właściwej umowy),

24

Do obliczeń przyjęto wartość średnią z deklaracji IFT-2R za lata 2013-2016.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

dodatkowa kwota podatku u źródła wyniosłaby

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

wartość oczekiwana

2018

2019

790

Przedmiotowa regulacja (ang. Withholding Tax, WHT) może mieć także pozytywny skutek na

wysokość dochodów budżetu wynikający z ograniczenia wypłat w stosunku do podmiotów, które nie

spełniają przesłanek zastosowania uprawnień odbiorów należności w podatku u źródła. Ograniczenie

tych wypłat spowodować może pośredni skutek w postaci zmniejszenia erozji bazy opodatkowania

(poprzez wyłączenie przedmiotowych wypłat z bazy kosztów uzyskania przychodów polskich

podmiotów), co pośrednio wpłynąć może na wzrost dochodów z podatków dochodowych.

Ze względów ostrożnościowych w powyższej kalkulacji efekt ten nie został ujęty.

4. Wprowadzenie obowiązku przekazywania organom podatkowym informacji o schematach

podatkowych (MDR)

Cele

 wczesne informowanie administracji podatkowych o agresywnym planowaniu lub nadużyciach,

 zapobieganie planowaniu przez podatników i ich doradców.

Narzędzia

zmiana przepisów Ordynacji podatkowej.

Adresaci

planowane rozwiązania zakładają możliwie szerokie nałożenie obowiązku ujawniania informacji

o schematach podatkowych. Generalnie będą to tzw. promotorzy, tj. adwokat, doradca podatkowy,

radca prawny, a także każda inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna

nieposiadająca osobowości prawnej, która m.in. opracowuje, oferuje uzgodnienia w ramach

świadczenia usług związanych z opodatkowaniem. W szczególnych okolicznościach planowane

zmiany przewidują obowiązek przekazywania informacji przez podmioty korzystające (podatników)

ze schematów podatkowych.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

planowane wejście w życie rozwiązań – 1 stycznia 2019 r.

Szacowany skutek finansowy

planowane rozwiązania przyczynią się do zwiększenia efektywności analizy ryzyka i w konsekwencji

trafniejszego typowania podmiotów do kontroli. Przy szacowaniu wysokości dochodów przyjęto

założenie, że szczegółowe informacje pozyskane w związku z raportowaniem schematów pozwolą

zmniejszyć liczbę prowadzonych kontroli, a dokładniejsze typowanie podatników do kontroli pozwoli

lepiej wykorzystać czas pracy i pracowników kontrolujących, co przyniesie efekty w postaci wzrostu

dochodów budżetowych z tytułu podatków.

Oczekuje się, że podatnicy w wyniku zaniechania stosowania schematów optymalizacyjnych

ograniczą zawyżanie kosztów uzyskania dochodu, a w związku z tym zwiększy się wartość podstawy

opodatkowania, co powinno przełożyć się na wzrost dochodów budżetu państwa z tytułu podatków.

W 2016 r. łączna kwota kosztów uzyskania przychodów z podatku CIT i podatku PIT liniowego

wyniosła 5 780,8 mld zł. Przyjmując wzrost dochodów budżetowych z tytułu obniżenia kwoty

kosztów uzyskania przychodów w pierwszym roku obowiązywania regulacji (ang. Mandatory

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Disclosure Rules, MDR) o ok. 0,05% w podatku CIT i 0,015% w podatku PIT liniowym, należy

oczekiwać, że uszczuplenia podatkowe w 2019 r. powinny się zmniejszyć łącznie o ok. 490 mln zł.

Równocześnie przyjmuje się, że zwiększenie skuteczności analizy ryzyka w pierwszym roku

funkcjonowania nowych regulacji MDR o 3% w podatku CIT i 1% w podatku PIT powinno przełożyć

się na wzrost ustaleń kontroli na poziomie kwoty ok. 43,6 mln zł w podatku CIT oraz kwoty 2,8 mln zł

w podatku PIT. Przyjmując za podstawę ustalenia kontroli w 2016 r. z tytułu podatku CIT oraz

podatku PIT na łączną kwotę 1 732,5 mln zł, można oczekiwać, że kwota dochodów (ustaleń)

wzrośnie o ok. 46,3 mln zł.

Łącznie z obu wskazanych efektów kwota uszczupleń może spaść o ok. 536 mln zł.

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

2019

wartość oczekiwana

0

536

Dokładne określenie efektu prewencyjnego wynikającego ze zniechęcenia promotorów oraz

podmiotów korzystających do przygotowywania i wdrażania schematów optymalizacyjnych nie jest

możliwe. Siła prewencyjnego oddziaływania regulacji MDR powinna być coraz mocniejsza wraz

z upływem czasu, gdy zostanie ukształtowana praktyka ich stosowania oraz zostanie obudowana

orzecznictwem sądowym. MDR powinien także skutkować wprowadzeniem, na bazie

zidentyfikowanych schematów mających na celu unikanie opodatkowania, uregulowań prawnopodatkowych nakierowanych na niwelowanie negatywnych skutków takich działań.

5. Wprowadzenie ograniczenia ilości paliwa przywożonego z państw trzecich ze zwolnieniem

z należności celnych przywozowych i akcyzy

Cele

 ograniczenie odsprzedaży tańszego paliwa przywożonego z państw trzecich (zza wschodniej

granicy Polski) w zbiornikach pojazdów z naruszeniem obowiązujących przepisów poprzez

obniżenie możliwości jego wwozu ze zwolnieniem z należności celnych przywozowych i akcyzy

do ilości 200 litrów,

 zapewnienie spójności przepisów celnych i podatkowych. Zgodnie z przepisami, zwolnieniu

z należności celnych przywozowych podlega paliwo przewożone w standardowych zbiornikach

pojazdów bez ograniczeń ilościowych, natomiast zwolnieniu od akcyzy podlega import paliw

silnikowych przewożonych

•

w standardowych zbiornikach pojazdów silnikowych – w ilości nieprzekraczającej 600 litrów

na pojazd,

•

w pojemnikach specjalnego przeznaczenia – w ilości nieprzekraczającej 200 litrów na

pojemnik.

Narzędzia

projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo celne oraz ustawy o podatku akcyzowym.

Adresaci

jednostki organizacyjne urzędów celno-skarbowych z zewnętrznej granicy lądowej Polski z krajami

trzecimi niebędącymi członkami Unii Europejskiej (23), podmioty prowadzące działalność w zakresie

transportu międzynarodowego (ok. 44.000), krajowi producenci i dystrybutorzy paliw (ok. 6.550) oraz

podmioty dokonujące przywozu towarów spoza UE do Polski.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Termin

planowany termin wejścia w życie ustawy – 1 czerwca 2018 r.

Szacowany skutek finansowy

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

2019

wartość oczekiwana

220

170

6. Wprowadzenie kas online do ewidencji sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących

działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych

Cel

walka z szarą strefą i wzmocnienie uczciwej konkurencji wśród przedsiębiorców.

Narzędzia

wprowadzenie rozwiązania pozwalającego na stosowanie do ewidencji sprzedaży i kwot podatku

należnego ze sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz

rolników ryczałtowych, kas rejestrujących przesyłających dane do centralnego systemu

informatycznego, zwanych dalej: „kasami online”, prowadzonego przez Szefa Krajowej Administracji

Skarbowej, zwanego dalej „Centralnym Repozytorium Kas”. Kasy online będą przesyłały informacje

o każdej transakcji zaewidencjonowanej na tej kasie, ze szczegółami pozwalającymi na ustalenie

wysokości sprzedaży i kwot podatku należnego, stawki VAT, rodzaju towaru/usługi, a także miejscu

instalacji kasy. Przesyłanie danych z kas online będzie odbywało się w sposób ciągły

i zautomatyzowany lub na żądanie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

Dane o sprzedaży do Centralnego Repozytorium Kas będą wpływały praktycznie w czasie

rzeczywistym i będą zawierały znacznik czasowy, co umożliwi dokonywanie szczegółowych analiz

zmierzających do ustalenia prawdopodobieństwa, że dany podatnik nie ewidencjonuje swojej

sprzedaży na kasie rejestrującej lub ewidencjonuje tylko część sprzedaży. Zakłada się, że

projektowane rozwiązania przyczynią się nie tylko do wzmocnienia kontroli prawidłowości

rozliczania podatku VAT, ale także uproszczenia samego procesu kontroli rozliczeń

u przedsiębiorców z uwagi na możliwość zdalnego monitorowania przez organy podatkowe

ewidencjonowanej na kasach sprzedaży. Proponowane rozwiązania umożliwią także zwiększenie

dochodów budżetu państwa w wyniku zakładanego zwiększenia poboru podatku VAT na ostatnim

etapie obrotu towarami i usługami – sprzedaż detaliczna.

Jednocześnie, zgodnie z projektem ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz

ustawy – Prawo o miarach, ustawodawca dopuszcza stosowanie do prowadzenia ewidencji sprzedaży

kasy rejestrujące dotychczas używane przez podatników, tj. kasy z papierowym zapisem kopii oraz

kasy z elektronicznym zapisem kopii. Kasy rejestrujące z papierowym zapisem kopii

i z elektronicznym zapisem kopii będą stopniowo wycofywane z rynku jako rozwiązania, które nie

spełniają wymogów nowego systemu kas.

Projekt nie przewiduje obowiązku wymiany kas rejestrujących na kasy online poza wyjątkami

dotyczącymi określonych branż. Przyjmując za główny cel przeciwdziałanie nadużyciom w podatku

VAT, w pierwszej kolejności objęci bezwzględnym obowiązkiem stosowania do ewidencji sprzedaży

kas rejestrujących spełniających nowe funkcje będą podatnicy prowadzący działalność gospodarczą

w zakresie branż szczególnie narażonych na nieprawidłowości w zakresie prowadzenia ewidencji

sprzedaży.

Adresaci

podatnicy podatku od towarów i usług, w szczególności prowadzący ewidencję sprzedaży przy

zastosowaniu kas rejestrujących.

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

planowany termin wejścia w życie ustawy – 1 października 2018 r.

Szacowany skutek finansowy

w związku z wprowadzeniem kas online szacuje się docelowo w 2027 r. wzrost wpływów do budżetu

państwa z tytułu podatku od towarów i usług w wysokości ok. 1 688,50 mln zł. Kwota ta została

oszacowana na podstawie danych statystycznych dotyczących konsumpcji finalnej gospodarstw

domowych, gdzie założono 1,5% wzrost podatku należnego z tytułu wprowadzenia kas online.

Ponadto w związku z zawartą w ustawie regulacją przewiduje się refundację części kwot

wydatkowanych na zakup nowego rodzaju kas dla podatników rozpoczynających ewidencję sprzedaży

przy zastosowaniu kas online.

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

2019

wartość oczekiwana

180,30

169

7. Poprawa efektywności egzekucji administracyjnej

Cele

 zwiększenie skuteczności poboru należności podatkowych,

 zwiększenie poziomu dobrowolności wypełniania obowiązków podatkowych,

 wzrost świadomości podatników o korzyściach z dobrowolnego regulowania zobowiązań

publicznoprawnych i o skutkach finansowych przymusowego wyegzekwowania obowiązku

podlegającego egzekucji administracyjnej,

 wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14),

 uproszczenie procedur w postępowaniu egzekucyjnym, w tym trybu rozpatrywania zarzutów

i wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego poprzez eliminację dublowania czynności

procesowych wierzyciela i organu egzekucyjnego,

 uproszczenie procedury dochodzenia z majątku wspólnego małżonków i dłużnika rzeczowego

przy zapewnieniu środków ochrony prawnej tych osób rozpatrywanych w postępowaniu

administracyjnym i zmniejszeniu kosztów dochodzenia obciążających małżonka zobowiązanego

i dłużnika rzeczowego,

 uproszczenie zbiegów egzekucji poprzez zmianę zasad rozstrzygania zbiegów co do należności

alimentacyjnych i należności celnych oraz uproszczenie procedury przekazywania dokumentów

pomiędzy organami egzekucyjnymi,

 uproszczenie egzekucji z ruchomości poprzez wprowadzenie nowej formy sprzedaży ruchomości

przez zobowiązanego pod nadzorem organu egzekucyjnego.

Narzędzia

I.

zmiana ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych polegająca m.in. na

 stworzeniu nowego systemu naliczania kosztów egzekucyjnych w administracyjnym

postępowaniu egzekucyjnym – wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca

2016 r., sygn. akt SK 31/14,

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

 wprowadzeniu w ramach nowego systemu naliczania i poboru kosztów egzekucyjnych narzędzi

o charakterze prewencyjnym i dyscyplinującym, skutkujących ograniczeniem nieprawidłowości

w zakresie terminowego regulowania zobowiązań publicznoprawnych.

II.

zmiana ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw,

polegająca m.in. na usprawnieniu egzekucji administracyjnej co do procedur, zbiegów i form

sprzedaży zajętych ruchomości.

Adresaci

zobowiązani, Szef Krajowej Administracji Skarbowej oraz inne organy Krajowej Administracji

Skarbowej, inni wierzyciele i organy egzekucyjne, o których mowa w ustawie z dnia 17 czerwca

1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

1 stycznia 2019 r. – projekt ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

oraz o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

1 stycznia 2020 r. – projekt ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

oraz niektórych innych ustaw.

Szacowany skutek finansowy

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

wartość oczekiwana

8. Wprowadzenie

nowatorskich

opodatkowania

płynu

2019

96,66

do

papierosów

elektronicznych

i

wyrobów

Cele

 zapewnienie jednolitego traktowania podatkowego wyrobów substytucyjnych względem

tradycyjnych wyrobów tytoniowych,

 lepsza kontrola państwa nad produkcją, przemieszczaniem i sprzedażą płynu do papierosów

elektronicznych i wyrobów nowatorskich,

 opodatkowanie płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich podatkiem

akcyzowym skutkować będzie objęciem ich obowiązkiem banderolowania. W konsekwencji

wprowadzony zostanie dodatkowy element potwierdzający legalne pochodzenie tych wyrobów.

Narzędzia

ustawa z dnia 12 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, która zakłada

 opodatkowanie płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich stawką zerową do

dnia 31 grudnia 2018 r.,

 obowiązek składania właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego deklaracji podatkowej,

 opodatkowanie płynu do papierosów elektronicznych stawką w wysokości 0,5 zł za każdy mililitr

oraz wyrobów nowatorskich stawką 141,29 zł za każdy kilogram i 31,41% średniej ważonej

detalicznej ceny sprzedaży tytoniu do palenia od dnia 1 stycznia 2019 r.,

 obowiązek oznaczania znakami akcyzy płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów

nowatorskich przeznaczonych do sprzedaży po dniu 1 stycznia 2019 r.,

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

 stosowanie w odniesieniu do tych wyrobów na terytorium kraju od dnia 1 stycznia 2019 r.

procedury zawieszenia poboru akcyzy lub produkcji ww. wyrobów poza składem podatkowym,

korzystając z instytucji przedpłaty akcyzy.

Adresaci

22 podmioty prowadzące działalność w zakresie produkcji, importu, nabycia wewnątrzwspólnotowego

płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich.

Ponadto 16 izb administracji skarbowej i 44 urzędy skarbowe właściwe dla podatku akcyzowego

i 16 urzędów celno-skarbowych w związku z objęciem akcyzą oraz obowiązkiem oznaczania znakami

akcyzy nowych wyrobów.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

przepisy ustawy weszły w życie z dniem 1 lutego 2018 r. Jednak do 31 grudnia 2018 r. obowiązywać

będzie stawka zerowa na wyroby nowatorskie oraz płyn do papierosów elektronicznych. Wyroby te

będą opodatkowane pozytywną stawką akcyzy od 1 stycznia 2019 r.

Szacowany skutek finansowy

brak danych dotyczących aktualnej wielkości sprzedaży płynu do papierosów elektronicznych, stąd do

analizy przyjęto przybliżoną roczną sprzedaż płynu do papierosów elektronicznych na poziomie około

150.000 litrów. Wyroby nowatorskie pojawiły się na rynku polskim na początku kwietnia 2017 r.

Rynek wyrobów nowatorskich jest zatem rynkiem kształtującym się, odnośnie do którego brak jest

jakichkolwiek danych. Nie przewiduje się zatem znaczącego udziału akcyzy od wyrobów

nowatorskich w dochodach z akcyzy od nowych wyrobów akcyzowych. Szacuje się, że kwota

dochodu z tytułu akcyzy od wyrobów nowatorskich będzie marginalna.

W zakresie banderolowania papierosów elektronicznych szacuje się, że wydatki budżetu państwa

w części 19 rozdz. 75095 w skali roku wyniosą około 383 tys. zł. Jednak w związku z faktem, że

podmioty obowiązane do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy wpłacają do budżetu

kwotę stanowiącą co najmniej 80% kosztów wytworzenia banderol podatkowych, faktyczny koszt

poniesiony przez budżet państwa wyniesie około 80 tys. złotych. Objęcie wyrobów nowatorskich

i płynów do papierosów elektronicznych systemem zawieszenia poboru akcyzy na terenie kraju

wiązać się będzie z koniecznością dostosowania systemu EMCS do wprowadzanych zmian. Zmian

dostosowawczych wymagać będzie też system Zefir, m.in. w zakresie nowego wzoru deklaracji

podatkowej. Ze względu na fakt, iż systemy te są utrzymywane i rozwijane w ramach wieloletnich

projektów, nie jest możliwe wyodrębnienie kwot środków związanych z rozwiązaniami

wprowadzanymi niniejszym projektem ustawy. Natomiast ze względu na małą liczbę podatników

zakłada się, iż pobór podatku od nowych wyrobów odbywać się będzie w ramach obecnej struktury

i zasobów kadrowych Krajowej Administracji Skarbowej.

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

wartość oczekiwana

2019

74,9

9. Rozwój systemu monitorowania przewozu drogowego towarów

Cele

 uszczelnienie systemu podatkowego przez gromadzenie danych o przewozach wybranych

„wrażliwych” towarów, w związku z ich dostawą na terytorium kraju, dostawą

wewnątrzwspólnotową, nabyciem wewnątrzwspólnotowym, eksportem i importem oraz

przewozem przez terytorium kraju,

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Załącznik. Działania uszczelniające system podatkowy w latach 2018 i 2019

 zdyscyplinowanie podatników (podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne nabywające oleje

opałowe) i podmioty przewożące towary „wrażliwe” na i przez terytorium Polski do wykazywania

transakcji opodatkowanych, m.in. podatkiem od towarów i usług, a w przypadku wyrobów

akcyzowych także podatkiem akcyzowym, co zwiększy dochody podatkowe i przychody

w opłacie paliwowej.

Narzędzia

rejestr danych o przewozach wybranych „wrażliwych” towarów (w szczególności paliw płynnych,

skażonego alkoholu, suszu tytoniowego oraz olejów roślinnych), który prowadzony jest w systemie

teleinformatycznym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Przekazywanie danych

dotyczących czynności opodatkowanych wobec niektórych towarów związane jest z dokonaniem

zgłoszenia przewozu przez osoby obowiązane, a także w sposób automatyczny związane będzie

z gromadzeniem danych geolokalizacyjnych przesyłanych przez lokalizatory GPS. Służby kontrolne

mają dostęp do danych z systemu na drodze w celu ukierunkowania kontroli na przewozy

niezgłoszone.

Adresaci

podmioty prowadzące działalność gospodarczą uczestniczące w obrocie towarami „wrażliwymi”

wskazanymi w ustawie i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu, przewoźnicy i kierujący środkami

transportu. Dodatkowo osoby fizyczne nabywające oleje opałowe objęte pozycją CN 2710, nieobjęte

zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, objęte specyficzną, obniżoną stawką akcyzy

związaną z przeznaczeniem tych olejów do celów opałowych.

Organ odpowiedzialny

Minister Finansów, Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Termin

ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów weszła

w życie 18 kwietnia 2017 r.

Przygotowane zostały trzy projekty nowelizacji ustawy. Jeden przewiduje dodanie do systemu

lokalizatorów GPS – planowane wejście w życie w I połowie 2018 r. Drugi projekt włącza do systemu

monitorowania przewóz towarów dokonywany koleją oraz wywóz leków, które są zagrożone brakiem

dostępności dla pacjentów na terytorium Polski – planowane wejście w życie w I połowie 2018 r.

Trzeci włącza do systemu monitorowania dostawy olejów opałowych z pozycji CN 2710, nieobjętych

zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, określone w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i pkt 15

lit. a ustawy o podatku akcyzowym (objęte specyficzną, obniżoną stawką akcyzy związaną

z przeznaczeniem tych olejów do celów opałowych). Skutki wprowadzonych regulacji wystąpią

również w kolejnych latach.

Szacowany skutek finansowy

proponowane regulacje powinny pozytywnie oddziaływać na stronę dochodową budżetu państwa

i zmniejszyć szarą strefę w zakresie uszczupleń szczególnie w podatku od towarów i usług.

Projektując przepisy ustawy, planowano, że łączne dochody z tytułu podatku akcyzowego, podatku od

towarów i usług oraz opłaty paliwowej na przestrzeni 10 lat wzrosną o 6,5 mld zł, w tym w 2017 r.

o 330 mln zł. Obejmując systemem monitorowania przewóz olejów roślinnych, zaplanowano, że

zwiększy to dochody budżetu państwa o 657 mln zł na przestrzeni 10 lat, w tym o 100 mln zł

w pierwszym roku funkcjonowania rozporządzenia. Dodatkowo, po wprowadzeniu obowiązku

dokonywania zgłoszeń przewozu olejów opałowych, w pierwszym roku funkcjonowania przepisów

przewidziano wzrost dochodów budżetu państwa o 200 mln zł.

Dochody w ujęciu rok do roku (w mln zł)

2018

2019

wartość oczekiwana

927

-376

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

CZĘŚĆ II. Cele głównych funkcji państwa

wraz z miernikami stopnia ich realizacji

Zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Wieloletni

Plan Finansowy Państwa na lata 2018-2021 (dalej – WPFP) określa cele wraz z miernikami stopnia

ich realizacji, w układzie obejmującym główne funkcje państwa. Funkcje państwa obejmują

podstawowe obszary działań właściwych dla poszczególnych polityk państwa. Cele wyznaczone na

tym najwyższym szczeblu układu zadaniowego dotyczą perspektywy przewidzianej dla WPFP, tj. lat

2018-2021 i wpisują się w sposób spójny w priorytety rozwojowe oraz kluczowe kierunki polityki

społeczno-gospodarczej, które zostały zdefiniowane w najważniejszych krajowych oraz unijnych

dokumentach strategiczno-programowych. Cele na poziomie funkcji zostały określone wraz

z miernikami przez ministrów wiodących w ich realizacji.25

Odniesienie dla celów WPFP stanowi główna strategia rozwoju, określająca podstawowe ramy

programowe dla polityki rozwoju, tj. uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju kraju w wymiarze

społecznym, gospodarczym, regionalnym oraz przestrzennym, którą jest – przyjęta uchwałą nr 8 Rady

Ministrów w dniu 14 lutego 2017 r. – Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020

(z perspektywą do 2030 r.) (dalej – Strategia).

Cele poszczególnych funkcji państwa oraz towarzyszące im mierniki stopnia ich realizacji

zaprezentowano w odniesieniu do struktury celów szczegółowych i przyporządkowanych im obszarów

Strategii. Głównym celem Strategii jest: Tworzenie warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców

Polski przy jednoczesnym wzroście spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym,

środowiskowym i terytorialnym, natomiast celami szczegółowymi i przyporządkowanymi im

obszarami są

Cel szczegółowy I: Trwały wzrost gospodarczy oparty coraz silniej o wiedzę, dane i doskonałość

organizacyjną

(obszary: Reindustrializacja, Rozwój innowacyjnych firm, Małe i średnie przedsiębiorstwa, Kapitał

dla rozwoju, Ekspansja zagraniczna)

Cel szczegółowy II: Rozwój społecznie wrażliwy i terytorialnie zrównoważony

(obszary: Spójność społeczna, Rozwój zrównoważony terytorialnie)

Cel szczegółowy III: Skuteczne państwo i instytucje służące wzrostowi oraz włączeniu społecznemu

i gospodarczemu

(obszary: Prawo w służbie obywatelom i gospodarce, Instytucje prorozwojowe i strategiczne

zarządzanie rozwojem, E-państwo, Finanse publiczne, Efektywność wykorzystania środków UE).

Strategia wyszczególnia ponadto 6 obszarów wpływających na osiągnięcie celów określonych w jej

ramach, którymi są: Kapitał ludzki i społeczny, Cyfryzacja, Transport, Energia, Środowisko,

Bezpieczeństwo narodowe.

Zawarta w Strategii wizja rozwojowa proponuje model oparty na rozwoju zrównoważonym.

Wskazuje, iż polska gospodarka potrzebuje nowych impulsów rozwojowych, które zapewnią stabilny

wzrost konkurencyjności w oparciu o inne niż dotychczas czynniki rozwojowe. Niezbędne jest m.in.

zwiększenie roli wiedzy i technologii wytwarzanej w kraju, rozwój i dalsza ekspansja polskich

podmiotów gospodarczych, budowa systemu oszczędności oraz podwyższenie jakości funkcjonowania

25

Katalog celów i mierników dla poszczególnych funkcji zaprezentowany w WPFP został opublikowany, wraz

z komentarzem metodologicznym, na stronie http://www.mf.gov.pl/ministerstwo-finansow/dzialalnosc/finansepubliczne/budzet-zadaniowy/katalog.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

instytucji i ich interakcji ze społeczeństwem26.

Funkcja 6. Polityka gospodarcza kraju obejmuje zadania, których realizacja zapewnia m.in.

realizację celów: Stabilny i zrównoważony rozwój polskiej gospodarki oraz Zwiększenie stopnia

zaawansowania technologicznego polskiej gospodarki. Zadania państwa są zorientowane na wsparcie

wzrostu konkurencyjności, wydajności i innowacyjności gospodarki – dąży się do tworzenia

optymalnych warunków prawnych i organizacyjnych dla jej rozwoju, w tym dla funkcjonowania

przedsiębiorstw (m.in. MSP). Wdrażane są inicjatywy, których celem jest m.in. zwiększenie dostępu

przedsiębiorców do kapitału, pobudzanie innowacyjności, konkurencyjności i przedsiębiorczości, jak

też zapewnienie warunków do tworzenia nowych miejsc pracy. Podejmowane są czynności mające na

celu wzmocnienie pozytywnego wizerunku Polski za granicą oraz polskich interesów gospodarczych,

zrównoważenie wymiany oraz wzrost polskiego eksportu.

Dla pomiaru stopnia osiągania pierwszego z ww. celów funkcji 6. przyjęto miernik: PKB per capita

(w relacji do UE-28) (w %), dla którego przewiduje się wzrost w latach 2018-2021 z nie mniej niż

72% w 2018 r. (i nie mniej niż: 73% i 74% odpowiednio w 2019 r. i 2020 r.) do nie mniej niż 75%

w 2021 r. Dla drugiego z wyżej wymienionych celów funkcji określono natomiast Udział eksportu

wyrobów wysokiej techniki w eksporcie ogółem, który powinien się zwiększać z poziomu nie mniej

niż 9% w 2018 r. do nie mniej niż 10,5% w 2021 r. (w 2019 r. – nie mniej niż 9,5%, a w 2020 r. nie

mniej niż 10%).

Wzmacnianiu konkurencyjności polskiej gospodarki ma służyć także realizacja zadań ujętych

w funkcji 10. Nauka polska, w ramach której finansowane są inicjatywy związane z polityką

naukową, naukowo-techniczną i innowacyjną państwa. Celem, jaki postawiono przed funkcją, jest

podniesienie poziomu wyników badań naukowych. W ramach funkcji wspierane są działania mające

na celu utrzymanie potencjału naukowego polskich jednostek naukowych oraz efektywne prowadzenie

badań naukowych i prac rozwojowych. Ponadto finansowane są projekty mające na celu

unowocześnienie infrastruktury badawczej nauki polskiej, w tym inwestycje związane z utrzymaniem

i rozwojem infrastruktury informacyjnej i informatycznej nauki polskiej oraz inwestycje budowlane

i zakupy aparatury naukowo-badawczej. Docelowo działania te będą miały wpływ na rozwój

kompetencji polskich firm i jednostek naukowych w najbardziej innowacyjnych obszarach wiedzy.

Zwiększane będą nakłady na działania badawczo-rozwojowe (B+R) oraz stwarzane będą odpowiednie

warunki dla lepszej współpracy nauki z biznesem sprzyjającej rozwojowi innowacyjnych firm.

W ramach funkcji wspierane są również zadania służące rozwojowi kadry naukowej, promocji nauki

oraz jej roli w społeczeństwie. Ważny element wsparcia stanowią także inicjatywy mające za

przedmiot współpracę naukową z zagranicą.

Stopień osiągnięcia celu zostanie zmierzony miernikami

 liczba publikacji z Polski w czasopismach objętych bazą SCOPUS (w szt.). Na rok 2018

przewiduje się osiągnięcie wartości tego miernika na poziomie 41.600 szt. i jego stopniowy wzrost

aż do 46.200 szt. w roku 2021 (w 2019 r. i 2020 r. – uzyskana zostanie wartość 43.100 szt. oraz

44.700 szt.),

 liczba patentów międzynarodowych uzyskanych przez polskich rezydentów w Europejskim

Urzędzie Patentowym (EPO) i w Urzędzie Patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki

Północnej (USPTO) oraz liczba patentów krajowych uzyskanych przez polskich rezydentów w

Urzędzie Patentowym RP (w szt.); przewiduje się osiągnięcie wartości tego miernika w 2018 r. na

poziomie 200 EPO, 230 USPTO, 3.400 UPRP i jego stopniowy wzrost aż do 400 EPO,

400 USPTO, 3.900 UPRP w roku 2021 (w latach 2019 i 2020 r. będzie to odpowiednio: 250 EPO,

260 USPTO, 3.600 UPRP oraz 300 EPO, 300 USPTO, 3.800 UPRP).

Rozwojowi polskiej gospodarki ma służyć także zapewnienie odpowiedniego poziomu inwestycji

prorozwojowych. Strategia wskazuje, iż realizacji celu zwiększenia stopy inwestycji sprzyjają duże

potencjalne zasoby inwestycyjne, m.in. spółek Skarbu Państwa 27 . Zgodnie z tym dokumentem

26

27

Strategia, str. 6.

Strategia, str. 277.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

jednym z ważnych działań do 2020 r. ma być reorganizacja nadzoru nad spółkami Skarbu Państwa

i wspieranie ich zaangażowania w inwestycje rozwojowe28. W ramach tych działań dokonano zmiany

zasad zarządzania mieniem państwowym, w celu wzmocnienia efektywności nadzoru właścicielskiego

oraz skutecznego budowania długoterminowego wzrostu polskiego majątku narodowego

poszczególnych spółek z udziałem Skarbu Państwa29.

Rozwojowi gospodarczemu Polski i jej konkurencyjności sprzyjać będzie działalność państwa

prowadzona w zakresie funkcji 15. Polityka zagraniczna, dla której jednym z celów jest

zapewnienie Polsce miejsca w gronie krajów liczących się w stosunkach międzynarodowych.

Działania dyplomacji w tym zakresie służyć będą zapewnieniu Polsce pozytywnego wizerunku na

świecie i poprawie pozycji konkurencyjnej Polski na arenie międzynarodowej. W tym obszarze będą

realizowane przedsięwzięcia o charakterze promocyjnym i informacyjnym, w tym – m.in. promocja

polskiej gospodarki wraz z działaniami nakierowanymi na budowę wizerunku Polski jako

atrakcyjnego, bezpiecznego i otwartego kierunku turystycznego. Podejmowane będą starania na rzecz

zagwarantowania istotnej roli i wpływu Polski na funkcjonowanie i plany działania Unii Europejskiej

i organizacji międzynarodowych30.

W ramach funkcji realizowane będą także m.in. zadania związane z prowadzeniem polityki

zagranicznej w wymiarze dwustronnym i wielostronnym, wspieraniem demokracji i praw człowieka,

a także działania ukierunkowane na właściwe reprezentowanie i ochronę interesów Polski i Polaków

za granicą oraz obsługę cudzoziemców przez urzędy konsularne.

Stopień osiągnięcia celu funkcji 15. zostanie zmierzony miernikami

 ocena wizerunku Polski w mediach zagranicznych (ocena w skali: niewystarczająco dobry,

dobry, bardzo dobry), która w latach 2018-2021 ukształtuje się na poziomie dobrym,

 ocena działalności dyplomacji polskiej w opinii środowisk eksperckich i opiniotwórczych (ocena

w skali: bardzo dobra – dobra- dostateczna – negatywna). Przewiduje się, iż wynik tej oceny

w latach 2018-2021 ukształtuje się na poziomie oceny dobry.

Mając na uwadze potrzebę oparcia konkurencyjności kraju o stabilne i trwałe podstawy, konieczne jest

także zwrócenie większej uwagi na zagadnienia włączania w procesy rozwojowe wszystkich grup

społecznych i wszystkich terytoriów31. W ramach obszaru dotyczącego poprawy spójności społecznej

i terytorialnej kraju, w zakresie funkcji 17. Kształtowanie rozwoju regionalnego kraju,

kontynuowane będzie tworzenie odpowiednich warunków na rzecz wsparcia procesów rozwojowych,

ukierunkowanych na efektywne wykorzystanie specyficznych regionalnych i innych terytorialnych

potencjałów rozwojowych dla osiągania celów rozwoju kraju w horyzoncie długookresowym (przy

jednoczesnym włączaniu w te procesy również podmiotów o słabszych potencjałach oraz niwelowaniu

rozwarstwienia towarzyszącego tym procesom, będącego wynikiem zidentyfikowanych barier

rozwojowych). Powyższe przyczyni się do efektywnego wykorzystania przez Polskę środków

bezzwrotnej pomocy zagranicznej, w ramach programów zarządzanych lub koordynowanych przez

ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.

Celem do osiągnięcia dla funkcji jest efektywne wykorzystanie przez Polskę środków bezzwrotnej

pomocy zagranicznej w ramach programów zarządzanych lub koordynowanych przez ministra

właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Stopień realizacji celu funkcji zostanie odzwierciedlony

w postaci pomiaru wartości środków certyfikowanych i zakontraktowanych w ramach perspektywy

finansowej 2014-2020 do wartości alokacji wkładu pomocy zagranicznej na program (w %), która

28

Strategia, str. 94.

Strategia, str. 277. W związku z wejściem w życie (w dniu 1 stycznia 2017 r.) ustawy z dnia 16 grudnia

2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. – Przepisy

wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym i zmianami prawnymi i systemowymi

w zakresie organizacji realizacji zadań państwa z obszaru zarządzania mieniem państwowym, funkcja 5.

Ochrona praw i interesów Skarbu Państwa została zniesiona.

30

Pomiar celu w kontekście tego rodzaju wysiłków dyplomacji polskiej dla funkcji 15. w tym zakresie został

przedstawiony w części WPFP 2018-2021 dotyczącej wspierania bezpieczeństwa zewnętrznego państwa.

31

Strategia, str. 6.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

powinna powiększać się w znaczącym wymiarze. W 2018 r. wartość środków certyfikowanych

powinna wynieść 25%, natomiast w latach kolejnych odpowiednio: 38% (2019 r.), 53% (2020 r.), aż

do 71% w 2021 r. Natomiast wartość środków zakontraktowanych powinna osiągnąć

w poszczególnych latach 73% (2018 r.), 88% (2019 r.), 96% (2020 r.), aż do pełnego wykonania

w 2021 r. (100%).

Działania w kierunku wzmocnienia konkurencyjności gospodarczej i zrównoważonego terytorialnie

rozwoju realizowane są również w ramach poszczególnych zadań funkcji 21. Polityka rolna

i rybacka, której celem jest poprawa i stabilizacja warunków ekonomicznych rolnictwa, rozwój

obszarów wiejskich oraz zwiększenie konkurencyjności gospodarki rolno-żywnościowej. W ramach

funkcji realizowane są m.in. zadania związane z postępem biologicznym produkcji roślinnej

i zwierzęcej, ochroną roślin uprawnych, nasiennictwem, kontrolą produkcji roślin genetycznie

zmodyfikowanych, hodowlą i produkcją zwierzęcą, ochroną zdrowia zwierząt, weterynaryjną ochroną

zdrowia publicznego oraz nadzorem nad jakością handlową artykułów rolno-spożywczych. Wspierane

są również gospodarstwa rodzinne jako główny kierunek kształtowania ustroju rolnego i gospodarki

żywnościowej oraz infrastruktury wsi.

Monitorowanie tego obszaru działalności dokonywać się będzie w oparciu o obserwację stopnia

wykorzystania limitu środków na WPR w ramach perspektywy 2014-2020 (narastająco) (w %), który

w 2018 r. wyniesie 60,85%, a poszczególnych latach będzie kształtował się na poziomie 75,26%

(2019 r.), 85,34% (2020 r.) do 98,53% (w 2021 r). Ponadto stopień realizacji celu będzie mierzony

miernikiem: liczba projektów realizowanych z udziałem środków PROW 2014-2020 w danym roku

(w szt.), którego wartość w poszczególnych latach 2018-2021 wyniesie odpowiednio: 190.848;

240.560; 300.700; 375.875 szt.

W obszarze tej funkcji znajdują się także działania państwa, których celem jest tworzenie i utrzymanie

konkurencyjnego, nowoczesnego i dynamicznego sektora rybackiego. Zadaniem państwa jest

tworzenie odpowiednich warunków dla rozwoju rybactwa śródlądowego, rybołówstwa morskiego

(w tym racjonalne gospodarowanie żywymi zasobami), przetwórstwa rybnego, ochrony środowiska,

przestrzegania przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej oraz wdrażania Programu Operacyjnego

Rybactwo i Morze. Do monitorowania tej działalności państwa zostanie użyty wskaźnik wielkość

produkcji akwakultury (w tonach), który w 2018 r. osiągnie wartość 37.060 ton, natomiast do roku

2021 wzrośnie do poziomu 47.560 ton (w latach 2019 i 2020 wyniesie odpowiednio 41.960 ton oraz

44.760 ton).

W tworzenie warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców Polski przy jednoczesnym wzroście

spójności w wymiarze społecznym wpisują się odpowiednie działania przeciwdziałające ubóstwu

i wykluczeniu społecznemu Polaków oraz wyrównujące szanse różnych grup społecznych.

Zabezpieczenie społeczne i ochrona rodziny ma fundamentalne znaczenie dla zagwarantowania

podstawowych konstytucyjnych praw obywateli. Działania władz publicznych podejmowane na rzecz

umacniania kapitału ludzkiego będą się wiązać z realizacją działań wpisujących się w ramy polityki

prorodzinnej oraz ochrony m.in. macierzyństwa i rodzicielstwa – w zakresie funkcji 13.

Zabezpieczenie społeczne i wspieranie rodziny, której celami są: systemowe wsparcie rodzin oraz

osób będących w trudnej sytuacji życiowej, a także systemowe wsparcie rodzin w realizacji funkcji

wychowawczej.

Podstawowym i najważniejszym narzędziem polityki rodzinnej jest program Rodzina 500 plus,

którego celem jest częściowe pokrycie wydatków rodzin związanych z wychowywaniem dzieci

poprzez wypłatę miesięcznego świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł miesięcznie na dziecko.

Jest to kluczowy instrument wsparcia rodzin – o szerokim spektrum działania. Programem objętych

zostało około 2,5 mln rodzin (około 4 mln dzieci). Świadczenie w takiej samej wysokości przysługuje

również na dzieci umieszczone w rodzinnych formach pieczy zastępczej oraz w placówkach

opiekuńczo-wychowawczych typu rodzinnego. Program ten ma przyczynić się do wzrostu dzietności,

a tym samym do zahamowania negatywnych trendów demograficznych, pozwoli poprawić sytuację

materialną rodzin z dziećmi oraz podnieść jakość kapitału społecznego.

Oprócz działań realizowanych w ramach programu Rodzina 500 plus funkcjonuje również system

świadczeń rodzinnych. Pomoc dla rodzin nie ogranicza się tylko do wymiaru finansowego, ale zakłada

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

również rozwój usług opieki nad małymi dziećmi, sprzyjających godzeniu życia zawodowego

i rodzinnego. Działania podejmowane w tym zakresie będą służyć wzrostowi dostępności miejsc

opieki nad dziećmi w wieku do 3 lat poprzez tworzenie nowych miejsc opieki albo obniżenie kosztów

funkcjonowania miejsc już istniejących, przekładających się na obniżenie opłat ponoszonych przez

rodziców. Najważniejszym działaniem w tym obszarze jest Resortowy program rozwoju instytucji

opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 „MALUCH”. Inną formą wsparcia rodzin z dziećmi na

utrzymaniu, adresowaną wyłącznie do rodzin wielodzietnych, jest Karta Dużej Rodziny. Jest to

dokument uprawniający rodziny wielodzietne do zniżek (ulg) w dostępie do dóbr i usług oferowanych

przez podmioty, które przystąpiły do uczestnictwa w tym programie.

Stopień osiągnięcia poszczególnych celów funkcji będzie monitorowany za pomocą mierników

(odpowiednio dla pierwszego i drugiego celu funkcji)

 wysokość wydatków budżetu państwa na dziecko w wieku do ukończenia 24. roku życia (w zł),

która w latach 2018-2021 będzie kształtować się na stabilnym poziomie i wyniesie 1.396 zł

w 2018 r.; 1.395 zł w 2019 r. oraz 1.394 zł w 2020 r. i w 2021 r.,

 wysokość wydatków budżetu państwa na świadczenie wychowawcze, dodatek wychowawczy

i dodatek do zryczałtowanej kwoty w przeliczeniu na dziecko w wieku do 18. roku życia (w zł),

która kształtować się będzie na poziomie 3.245 zł w 2018 r., a w pozostałych latach okresu

planowania – 3.140 zł.

Ważnym wymiarem polityki publicznej w zakresie tej funkcji będzie wspieranie osób potrzebujących

(w tym osób niepełnosprawnych) i ich integracja społeczna. Działania w tym obszarze obejmują

wsparcie kobiet w ciąży i rodzin w zakresie dostępu do instrumentów polityki na rzecz rodziny, które

realizowane jest poprzez Program kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”. Państwo będzie

również kontynuować zadania w sferze inwestycji w kapitał ludzki i społeczny oraz aktywnych form

integracji społecznej.

Ponadto, w ramach funkcji państwa 13., państwo będzie podejmowało działania na rzecz ochrony

aktywnych zawodowo obywateli przed skutkami różnego rodzaju ryzyka związanego z aktywnością

zawodową (skalę tej ochrony będzie odzwierciedlała relacja – stosunek liczby osób objętych

ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym w systemie powszechnym do liczby osób w wieku

produkcyjnym, który ukształtuje się w 2018 r. na poziomie 0,65, w 2019 r. i 2020 r. na poziomie 0,66,

a w 2021 r. wyniesie 0,67).

Bezpośredni wpływ na sytuację społeczną i demograficzną kraju, a także na mobilność zawodową

obywateli, ma sytuacja mieszkaniowa. Działalność państwa w zakresie wspierania mieszkalnictwa

ujęta jest w funkcji 7. Gospodarka przestrzenna, budownictwo i mieszkalnictwo, której celem jest

poprawa stanu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych 32 . Osiągnięciu tego celu sprzyjają zadania

obejmujące podstawowe programy rządowe polityki mieszkaniowej oraz stanowiące realizację

ustawowo określonych zobowiązań z przeszłości w zakresie finansowania mieszkalnictwa. Ponadto

funkcja obejmuje swoim zakresem obszar państwa odpowiedzialny za sprawy architektury,

budownictwa, nadzoru architektoniczno-budowlanego, zagospodarowania przestrzennego, wspierania

mieszkalnictwa, gospodarki nieruchomościami oraz rządowych programów rozwoju infrastruktury

komunalnej. Realizacja zadań w ramach tej funkcji obejmuje również – sprawowany przez organy

architektoniczno-budowlane oraz organy nadzoru budowlanego – nadzór nad przestrzeganiem prawa

w procesie budowlanym oraz bezpieczeństwa użytkowania obiektów budowlanych. W obszarze tym

ujęto też politykę państwa w zakresie geodezji, kartografii i systemów informacji przestrzennej, w tym

nadzór i kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów w dziedzinie geodezji i kartografii.

Pomiar celu funkcji realizowany jest za pomocą miernika: liczba mieszkań przypadająca na

1.000 mieszkańców (w szt.), wartość miernika będzie wzrastać i wyniesie w latach 2018-2021

odpowiednio: 379; 383; 388 i 392 szt.

32

W Strategii zaprezentowano projekty strategiczne przewidziane do przygotowania i realizacji do roku 2020,

w tym Narodowy Program Mieszkaniowy, którego jednym z najważniejszych celów jest m.in. zwiększenie

dostępu do mieszkań dla osób o dochodach uniemożliwiających nabycie lub wynajęcie mieszkania na zasadach

komercyjnych.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

Dążenie do osiągnięcia najlepszych światowych poziomów w zakresie konkurencyjności, wiedzy

i współpracy wymaga także odpowiedniego rozwoju kapitału ludzkiego i społecznego, który będzie

wspierany poprzez realizację działań dotyczących poprawy sytuacji na rynku pracy (a tym samym

warunków bytowych Polaków), a także poprzez pełniejsze wykorzystanie potencjału zasobów

ludzkich. Zadania te są właściwe dla działań prowadzonych w ramach funkcji 14. Rynek pracy,

której pierwszym z celów jest: zwiększanie aktywności zawodowej. Wymaga to stworzenia warunków

instytucjonalnych sprzyjających powstawaniu miejsc pracy wysokiej jakości, tj. takich, które

oznaczają godne warunki pracy, dostęp do praw pracowniczych oraz systemu zabezpieczenia

społecznego, zadania dostosowane do kwalifikacji oraz możliwość rozwoju, a także sprawiedliwe

wynagrodzenie. Działania realizowane w tym obszarze będą zorientowane m.in. na organizację

warunków sprzyjających zwiększaniu aktywności zawodowej, szczególnie kobiet oraz osób młodych

kontynuujących edukację, a także osób z najstarszej grupy wiekowej. Przyczyni się to do wzrostu

wskaźnika zatrudnienia w wieku 20–64 lata (w %) z 70,2% w 2018 r. do 71,2% w 2021 r. (w latach

2019 i 2020 odpowiednio 70,6% oraz 71,0%), tj. zgodnie z celem przyjętym w ramach Strategii

Europa 2020 (wskaźnik ten jest miernikiem dla ww. celu funkcji). Tendencji tej towarzyszyć będzie

wzrost produktywności pracy – w tym dzięki efektom trwającej rewolucji cyfrowej i postępującej

automatyzacji procesów produkcji, ale także wspomnianemu wzrostowi kwalifikacji zasobów

ludzkich.

Władze publiczne będą ponadto podejmować działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa i warunków

pracy (miernik: wskaźnik wypadkowości (liczba niemianowana) utrzymywać się będzie w okresie

2018-2021 na poziomie 7,3). Zmniejszenie liczby wypadków w pracy i chorób zawodowych będzie

następować poprzez wzrost poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym rozwój kultury

bezpieczeństwa i realizację programów profilaktycznych ukierunkowanych na zapobieganie chorobom

zawodowym. W ramach tej funkcji państwo będzie także wspierać rozwój i organizować dialog

społeczny.

Jednym z kluczowych czynników konkurencyjności, a jednocześnie podstawowym wyznacznikiem

możliwości korzystania w pełni ze swobód demokratycznych i praw obywatelskich, jest jakość

funkcjonowania państwa33. Państwo i jego instytucje powinny być skuteczne, służąc wzrostowi oraz

włączeniu społecznemu i gospodarczemu. Ważnym wymogiem dla zapewnienia nowoczesnego

państwa jest sprawnie działająca administracja, rozumiana jako sieć instytucji powiązanych systemem

informacyjnym państwa, realizująca ideę otwartej administracji publicznej, wspierająca obywateli

(w tym przedsiębiorców) i świadcząca wysokiej jakości usługi, z wykorzystaniem nowoczesnych

technologii informacyjnych34.

Obszar działalności państwa, dotyczący spraw z zakresu administracji publicznej i informatyzacji,

znajduje odzwierciedlenie w funkcji 16. Sprawy obywatelskie, której celem jest: zapewnienie

przysługujących praw obywatelskich przez organy administracji publicznej oraz poprawa obsługi

administracyjnej obywatela. W zakresie realizacji ww. celu dla funkcji przewiduje się – wpisujący się

w budowę społeczeństwa informacyjnego – stopniowy wzrost odsetka osób korzystających z usług

administracji publicznej za pomocą Internetu w ciągu ostatnich 12 miesięcy w celu wysłania

wypełnionych formularzy (w %) z 22% w roku 2018 do 28% w roku 2021 (w 2019 r. i 2020 r. będzie

to wartość odpowiednio – 24% i 26%).

Rozwój publicznych usług cyfrowych administracji publicznej pozwoli na zwiększenie wydajności

działania administracji publicznej i zwiększenie satysfakcji obywateli. W ramach funkcji prowadzone

są działania zmierzające do powstania nowych e-usług, podniesienia poziomu dojrzałości obecnie

dostępnych usług i zapewnienia dostępności e-usług dla wszystkich obywateli.

Cel funkcji w odniesieniu do działań w zakresie spraw administracji publicznej będzie osiągany

poprzez działania zorientowane na wzmacnianie zdolności instytucjonalnych, poprawę skuteczności

administracji publicznej oraz poprawę jakości usług publicznych. Realizację celu w tym obszarze

będzie monitorował miernik: liczba skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

33

34

Strategia, str. 164.

Strategia, str. 182.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

przez organ kierowanych do sądów administracyjnych (w szt.). Planowana wartość miernika

w poszczególnych latach w okresie 2018-2021 jest przewidywana na poziomie 6.300 szt.

Najważniejszym celem do osiągnięcia w obszarze sądownictwa powszechnego, a zarazem głównym

celem funkcji 18. Sprawiedliwość, jest zagwarantowanie obywatelom konstytucyjnego prawa

do sądu, a więc rozpatrzenia spraw w rozsądnym terminie przez właściwe, niezależne, bezstronne

i niezawisłe sądy. Powyższy cel jest równoważny z dążeniem do jak najpełniejszej realizacji

postulatu zapewnienia powszechnego dostępu do sądu rozumianego zarówno jako „fizyczna”

dostępność sądu, osiągana m.in. poprzez działania organizacyjne zmierzające do zapewnienia

zrównoważonej i wydajnej struktury jednostek organizacyjnych sądownictwa na obszarze całego

kraju, jak również dostępność w aspekcie finansowym, tj. poziom opłat sądowych, który nie będzie

stanowił bariery dochodzenia własnych praw przed sądem z uwagi na sytuację materialną obywateli.

Jednocześnie zagwarantowanie prawa do sądu wiąże się nierozerwalnie z aspektem czasowym,

tj. możliwością rozstrzygania sporów przed sądem w możliwie krótkich terminach oraz wysoką

jakością orzecznictwa. Do monitorowania stopnia realizacji powyższego celu na poziomie funkcji

służyć mają mierniki

 odsetek obywateli pozytywnie oceniających funkcjonowanie sądów (w %), który w latach 2018

i 2019 wyniesie 34%, natomiast w latach 2020 i 2021 powinien wzrosnąć do 35%, a także

 odsetek spraw, w których uwzględniono skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (w relacji do liczby spraw

rozpatrywanych przez sąd) (w %) – wskaźnik ten będzie kształtować się w latach 2018-2020

na poziomie 0,02%, a w 2021 r. wyniesie 0,019%.

System finansów publicznych jest podstawowym instrumentem zaspokajania ważnych potrzeb

społecznych oraz tworzenia fundamentów trwałego i zrównoważonego rozwoju społecznogospodarczego. Warunkiem koniecznym dla sprawnego funkcjonowania państwa jest zapewnienie

stabilności systemu finansów publicznych35. Celem dla funkcji 4. Zarządzanie finansami państwa

jest zapewnienie dochodów dla budżetu państwa z tytułu podatków i należności niepodatkowych

pobieranych przez organy podatkowe i celne. Stopień realizacji celu funkcji będzie monitorowany

poprzez wskaźnik realizacji wpływów (w %), będący relacją sumy zrealizowanych kwot dochodów

z tytułu podatków i należności niepodatkowych pobieranych przez organy skarbowe i celne (liczony

narastająco od początku danego roku do końca okresu sprawozdawczego) do kwoty dochodów

zaplanowanych w ustawie budżetowej na dany rok. W zakresie omawianego pomiaru znajdują się

dane dotyczące najważniejszych źródeł dochodów budżetu państwa, tj.: CIT, PIT, VAT, podatku

akcyzowego, podatku bankowego, podatku od gier, a także od wydobycia niektórych kopalin oraz

w zakresie cła. Wartość miernika kształtować się będzie w latach 2018-2021 na poziomie nie niższym

niż 100%. Przewidywane do realizacji w okresie 2018-2021 działania państwa w obszarze finansów

publicznych, dotyczące uszczelnienia systemu podatkowego zostały przedstawione w I części

Wieloletniego Planu Finansowego Państwa 2018-2021.

Kapitał ludzki to krytyczny czynnik rozwoju społeczno-gospodarczego kraju, który wraz

z postępującymi procesami demograficznymi i innymi wyzwaniami o charakterze globalnym nabierać

będzie jeszcze większego znaczenia dla uzyskania przewag konkurencyjnych w globalnej gospodarce.

Poprawa jakości kapitału ludzkiego i społecznego będzie efektem lepszego funkcjonowania systemu

oświaty, szkolnictwa wyższego, sfery uczenia się dorosłych, ochrony zdrowia, dostępu do dóbr

kultury, a także rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Lepiej wykształcone społeczeństwo to

większe szanse na znalezienie dobrej pracy, a także wszechstronny rozwój36.

Poprawie jakości kapitału ludzkiego i społecznego sprzyjać zatem będą działania państwa realizowane

w ramach funkcji 3. Edukacja, wychowanie i opieka, której celem jest m.in.: podnoszenie jakości

i efektywności kształcenia i wychowania, a także podniesienie poziomu jakości kształcenia.

Zadania realizowane w ramach tej funkcji służą zwiększeniu dostępności wysokiej jakości

35

36

Strategia, str. 184.

Strategia, str. 206.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

wychowania przedszkolnego, zapewnieniu powszechnego dostępu do nauki, podwyższeniu jakości

wykształcenia i kwalifikacji zawodowych społeczeństwa, jak również wspieraniu funkcji

wychowawczej, opiekuńczej i profilaktycznej realizowanej przez szkoły i inne placówki oraz

wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży. Funkcja ta obejmuje realizację zadań państwa

w zakresie: kształcenia, wychowania i opieki, które dotyczą: wychowania przedszkolnego, kształcenia

ogólnokształcącego, specjalnego i zawodowego we wszystkich typach szkół, jak również określania

programów, podręczników i środków dydaktycznych nauczania, systemu egzaminów zewnętrznych,

organizowania pomocy stypendialnej dla uczniów, zatrudniania nauczycieli, ich awansu zawodowego

i wynagradzania. W obszarze tym ujęte są także działania dotyczące spraw młodzieży, jak również

związane z koordynacją polityki uczenia się przez całe życie oraz Zintegrowanego Systemu

Kwalifikacji.

Do monitorowania pierwszego z celów funkcji zastosowano dwa mierniki

 liczba osób, które zdały egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie, w stosunku do liczby

osób, które przystąpiły do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie (1) (w %) oraz

liczba absolwentów poszczególnych typów szkół ponadgimnazjalnych, którzy zdali egzamin

maturalny w stosunku do liczby absolwentów szkół ponadgimnazjalnych, którzy przystąpili do

egzaminu maturalnego (2) (w %) – wielkość ta w horyzoncie poszczególnych lat planowania

powinna wynieść: 1) 72%, 2) 82%,

 odsetek dzieci w wieku 3–5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym (w %) wyniesie w 2018 r.

86% i wzrośnie do 88% w 2019 r., a następnie ukształtuje się na poziomie 90% w latach

2020 i 2021.

Ważnym obszarem tej funkcji jest również rozwój szkolnictwa wyższego, którego dotyczy drugi

z ww. celów funkcji. Istotnym zadaniem państwa jest zapewnienie obywatelom możliwości

kształcenia na poziomie wyższym, dlatego też wspierane są działania mające na celu upowszechnienie

wyższego wykształcenia w społeczeństwie polskim. Finansowane będą inicjatywy związane z polityką

szkolnictwa wyższego państwa, w tym – działania mające na celu usprawnienie funkcjonowania

systemu szkolnictwa wyższego oraz zwiększenie stopnia jego umiędzynarodowienia w Polsce.

Realizowane są projekty mające na celu unowocześnienie infrastruktury szkolnictwa wyższego, w tym

inwestycje związane z utrzymaniem i rozwojem infrastruktury w zakresie działalności dydaktycznej

oraz infrastruktury socjalnej dla studentów. Wspierane są również działania służące wzmacnianiu

i rozwojowi potencjału dydaktycznego szkolnictwa wyższego oraz promocji szkolnictwa wyższego.

Usprawnienie funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego zostanie osiągnięte dzięki

kompleksowej reformie systemu szkolnictwa wyższego37.

Stopień osiągnięcia drugiego celu funkcji – wyznaczonego w zakresie szkolnictwa wyższego –

zostanie zmierzony liczbą aktywnych zawodowo pracujących z wyższym wykształceniem w liczbie

zawodowo pracujących ogółem (w %). Na rok 2018 przewiduje się osiągnięcie wartości tego miernika

na poziomie 34,85%, a w 2021 r. na poziomie 36,60% (w latach 2019 i 2020 odpowiednio 35,45%

oraz 36,00%).

Jednym z istotnych wymiarów rozwoju kapitału ludzkiego jest stan zdrowia i dostęp do usług

z zakresu opieki zdrowotnej. Dobry stan zdrowia obywateli i całego społeczeństwa jest istotną

determinantą wzrostu gospodarczego, a interwencje w dziedzinie zdrowia są kluczowe w ograniczaniu

ryzyka ubóstwa z powodu dezaktywacji zawodowej wynikającej z przyczyn zdrowotnych 38 .

Działalności państwa ujętej w obszarze funkcji 20. Zdrowie został przypisany cel: zwiększenie

bezpieczeństwa zdrowotnego społeczeństwa poprzez zapewnienie trwałego dostępu do świadczeń

opieki zdrowotnej, ze szczególnym uwzględnieniem świadczeń ratujących życie. W tym obszarze

realizowane będą działania zwiększające dostępność leczenia, tak aby każdy obywatel otrzymał

pomoc medyczną w sposób szybki i pozwalający na utrzymanie obywateli w poczuciu

bezpieczeństwa.

37

38

Strategia, str. 208.

Strategia, str. 202.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

W tym celu będą prowadzone prace zorientowane m.in. na stopniowy wzrost nakładów na ochronę

zdrowia. Szczególne działania dotyczące zabezpieczenia zdrowia będą przeznaczone dla osób

najczęściej korzystających z pomocy lekarskiej, a więc dla osób starszych. Będzie to realizowane

m.in. poprzez kontynuację przyznanego świadczeniobiorcom po ukończeniu przez nich 75. roku życia

uprawnienia do bezpłatnych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego

i wyrobów medycznych wymienionych w wykazie ogłaszanym przez Ministra Zdrowia. Ocena

celowości inwestycji dokonywana przez Ministra Zdrowia pozwoli na rozwój infrastruktury

w ochronie zdrowia zgodny z mapami potrzeb zdrowotnych oraz priorytetami dla regionalnej polityki

zdrowotnej. Realizowane będą również działania w zakresie kształtowania zdrowego stylu życia

poprzez profilaktykę oraz promocję zdrowia, a także edukację zdrowotną. Zapewnienie trwałego

dostępu do świadczeń będzie się odbywało m.in. poprzez zwiększenie nakładów na ochronę zdrowia

wynikające z ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych.

Stopień osiągnięcia celu funkcji będzie monitorowany jednocześnie za pomocą trzech mierników

 liczba wykonywanych świadczeń wysokospecjalistycznych finansowanych z budżetu państwa na

1 mln mieszkańców (w szt.), która w okresie planowania WPFP 2018-2021 wyniesie 392 szt.

w każdym roku,

 liczba jednostek KKCz (Koncentratu Krwinek Czerwonych) wydanych do lecznictwa (w szt.)

będzie kształtować się w latach 2018-2021 na poziomie 1.100.000 szt.,

 liczba przeprowadzonych postępowań w zakresie produktów leczniczych, wyrobów medycznych

i produktów biobójczych (w szt.), których przewiduje się zrealizować 52.847 szt. w roku 2018,

a w kolejnych latach 49.705 (2019 r.), 51.395 (2020 r.), 52.650 (2021 r.) szt.

Kapitał społeczny może być umacniany także przez sport, a działania państwa w obszarze sportu,

realizowane w ramach funkcji 8. Kultura fizyczna, należy traktować przede wszystkim jako szeroko

rozumianą prewencję zdrowotną oraz sprzyjanie postawom prospołecznym. Działania prowadzone

w ramach funkcji pozwolą na systematyczne zwiększenie poziomu aktywności fizycznej

społeczeństwa podejmowanej w czasie wolnym (w wymiarze zgodnym z wytycznymi WHO).

W obszarze tym znajdują się wskazania dotyczące roli zwiększania poziomu aktywności fizycznej

społeczeństwa w umacnianiu kapitału społecznego oraz w profilaktyce zdrowotnej. Upowszechnianie

podejmowania prozdrowotnej aktywności fizycznej obniża koszty przeznaczane na opiekę zdrowotną

oraz ubezpieczenia socjalne, a także pozytywnie oddziałuje na pracowników, m.in. zmniejszając ilość

absencji w pracy czy zwiększając efektywność i kreatywność. Sport pełni ponadto funkcję

wychowawczą, szczególnie w odniesieniu do dzieci i młodzieży szkolnej. Cel dla funkcji będzie

monitorowany za pomocą miernika: odsetek Polaków w wieku 15–69 lat podejmujących aktywność

fizyczną w czasie wolnym w wymiarze zgodnym z wytycznymi WHO (w %). Planowana wartość

miernika będzie rosnąć z poziomu 18% w 2018 r. do 18,5% w 2019 r. oraz 19% w okresie 2020

i 2021.

Wzmacnianiu kapitału ludzkiego służą także inwestycje w kulturę, które pozytywnie wpływają na

społeczny i ekonomiczny rozwój kraju oraz na wzrost jego konkurencyjności. Zadania w tym zakresie

prowadzone są w ramach funkcji 9. Kultura i dziedzictwo narodowe, dla której określono cele

rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego oraz utrzymanie

i pielęgnacja materialnej substancji sfery kultury. Inwestowanie w ochronę dziedzictwa narodowego,

rozbudowę i modernizację infrastruktury kultury, budowanie kompetencji kulturowych Polaków oraz

wzmacnianie rodzimych sektorów kreatywnych sprzyja rozwojowi kultury i innowacyjności.

Realizowane w tych obszarach działania przekładają się pozytywnie na istotne dla zrównoważonego

i efektywnego rozwoju zasoby społeczne: tożsamość narodową, szacunek do tradycji, poczucie

przynależności do wspólnoty i jej historii, kreatywność, innowacyjność, otwartość i tolerancyjność.

Istotne jest również wspieranie instytucji kultury, które mają szczególne znaczenie dla celów polityki

państwa w obszarze kultury. Należy także kontynuować działania zmierzające do zwiększania dostępu

Polaków do instytucji i dzieł kultury. Pomiar celów dla funkcji będzie oparty na dwóch miernikach

(odpowiednio dla poszczególnych celów)

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

 widzowie i słuchacze w teatrach i instytucjach muzycznych, otrzymujących dotację podmiotową

na 1.000 osób w danym roku – planowana wartość miernika w latach 2018 i 2019 wyniesie

74 osoby, a w 2020 i 2021 – 65 osób;

 liczba nowo wybudowanych, modernizowanych, pozyskanych i wyposażonych obiektów

służących kulturze w danym roku w jednostkach podległych i nadzorowanych przez MKiDN

(w szt.) – przewiduje się, iż wartość ta wyniesie 105 szt. w 2018 r., 115 szt. w 2019 r., 103 szt.

w 2020 r. oraz 55 szt. w 2021 r.

Na konkurencyjność Polski i jej regionów, a także sektorów gospodarki czy poszczególnych

przedsiębiorstw, mają wpływ działania służące spójności terytorialnej kraju, a zarazem tworzeniu

warunków dla pełnego wykorzystania potencjału gospodarczego, realizowane w ramach funkcji

19. Transport i infrastruktura transportowa, w zakresie infrastruktury głównych rodzajów

transportu: transportu drogowego, kolejowego, morskiego i śródlądowego. Działania realizowane

w obszarze transportu przyczyniają się do zrównoważonego międzygałęziowo rozwoju transportu,

przy jednoczesnej poprawie stanu jego bezpieczeństwa.

Celami funkcji (i ich miernikami) są

 poprawa dostępności komunikacyjnej Polski i połączenie z głównymi korytarzami

transportowymi (miernik: stopień realizacji docelowej sieci dróg szybkiego ruchu (w %),

dla którego planowane wartości wynoszą: 50,15% w roku 2018, 56,01% w roku 2019, 58,21%

w roku 2020 oraz 65,32% w roku 2021),

 zwiększenie dostępności i poprawa jakości transportu kolejowego (miernik: udział długości

eksploatowanych linii kolejowych spełniających standardy do ogólnej długości eksploatowanych

linii kolejowych (w %), dla którego planowane wartości wynoszą: 82% w roku 2018, 83,5%

w roku 2019, 84,2% w roku 2020 oraz 85% w roku 2021),

 poprawa konkurencyjności polskich portów (miernik: poziom zmian wielkości przeładunków

towarów w portach o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej (w %), dla którego

planowane wartości w poszczególnych latach 2018-2021 wynoszą 103%).

Dążenie do osiągnięcia powyższych celów wpisuje się w realizację Strategii w obszarze pn.

Transport 39 . Efektem działań w tym obszarze będzie zbudowanie wielogałęziowej, zintegrowanej

i uzupełniającej się sieci transportowej (kolej, drogi, sieci aglomeracyjne, sieci żeglugi śródlądowej

i morskiej, porty lotnicze).

Środowisko przyrodnicze jest kapitałem naturalnym, którego zasoby (ich stan, potencjał, dostępność)

warunkują rozwój gospodarczy (możliwości inwestycyjne) i społeczny (zaspokojenie elementarnych

potrzeb bytowych). Działania państwa w tym obszarze dotyczą zarządzania środowiskiem na rzecz

zachowania podstawowych zasobów, takich jak: potencjał energetyczny, zasoby wody, powietrze

atmosferyczne, warunki klimatyczne, zasoby przestrzeni i krajobrazów oraz związana z nimi

różnorodność biologiczna (zasoby siedlisk, gatunków i genów), gleby i zasoby geologiczne oraz

użytki pozaekonomiczne środowiska40.

Realizacja tych działań została ujęta w zakresie funkcji 12. Środowisko, dla której jednym z celów

jest: ochrona środowiska poprzez utrzymanie bądź poprawę stanu ochrony siedlisk przyrodniczych

oraz gatunków fauny i flory. Osiągnięcie tego celu polega na doprowadzeniu do zahamowania spadku

utraty różnorodności biologicznej na terenie kraju. Odbywa się to poprzez przywrócenie lub

zachowanie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków roślin i zwierząt (wraz

z ich siedliskami). Podejmowane w tym celu działania polegają na objęciu ochroną prawną obszarów

i obiektów o cennych walorach przyrodniczych. W związku z powyższym pomiar celu będzie się

odbywał przy pomocy miernika: liczba zarejestrowanych form ochrony przyrody w danym roku/rok

poprzedni (w szt./szt.), który wskazuje liczbę form ochrony przyrody zarejestrowanych w ustawowo

prowadzonym Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. Wartość tego miernika w latach

39

40

Strategia, str. 233.

Strategia, str. 252.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

2018-2021 będzie kształtować się na poziomie 41.500 szt. / 41.500 szt.

Zasadniczą działalnością w zakresie funkcji będzie projektowanie instrumentów prawnych

wdrażających zasady ochrony środowiska w zakresie gospodarki odpadami. Ponadto zapewniany

będzie udział w tworzeniu przepisów prawa na poziomie unijnym oraz analiza i monitorowanie

wdrażania zmian, które mają zapewniać ograniczenie ilości składowanych odpadów poprzez

właściwą gospodarkę odpadami. Pomiar celu będzie się odbywał przy pomocy miernika: odsetek

masy odpadów wytworzonych poddanych składowaniu (w %), która w okresie planowania ma zostać

utrzymana na poziomie 19–20%.

Ponadto, ważną rolę dla funkcji będą pełnić (realizowane w sferze gospodarki wodnej) działania

państwa mające na celu: zaspokojenie potrzeb wodnych ludności i gospodarki narodowej oraz

ograniczenie zagrożeń wywołanych przez powodzie i susze, w połączeniu z utrzymaniem dobrego

stanu wód i związanych z nim ekosystemów. Cel będzie osiągany poprzez: kształtowanie, ochronę

i wykorzystanie zasobów wodnych, utrzymywanie wód i urządzeń wodnych wraz z infrastrukturą

związaną z gospodarowaniem zasobami wodnymi, ochronę przeciwpowodziową. W szczególności

prowadzona będzie realizacja inwestycji hydrotechnicznych służących zaspokajaniu potrzeb wodnych

ludności i gospodarki narodowej oraz ograniczaniu zagrożeń wywoływanych przez ekstremalne

zjawiska naturalne – powodzie i susze. Do pomiaru stopnia realizacji powyższego celu wykorzystany

zostanie miernik: liczba zakończonych inwestycji hydrotechnicznych w danym roku/rok poprzedni

(w %), który w latach 2018-2021 będzie kształtować się na poziomie 25%.

Jednym z podstawowych wyzwań rozwojowych Polski jest zapewnienie gospodarce, instytucjom

i obywatelom stabilnych i optymalnie dostosowanych do potrzeb dostaw energii, po akceptowalnej

ekonomicznie cenie41. W obszar ten wpisują się działania realizowane w ramach funkcji 6. Polityka

gospodarcza kraju mające na celu: zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa, związane

z zapewnieniem gospodarce odpowiedniego dostępu do źródeł energii. Efektem realizacji celu ma być

utrzymanie udziału importu nośników energii w zużyciu energii ogółem (w %) na poziomie niższym

niż 55% (poziom ten wskazuje jednocześnie na możliwość pokrycia zapotrzebowania paliwami

produkcji krajowej).

W Strategii wskazuje się, iż podwyższenie konkurencyjności polskiego przemysłu oraz zapewnienie

bezpieczeństwa energetycznego wymaga dywersyfikacji źródeł energii, modernizacji i rozbudowy

sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, gazu i ciepła sieciowego42.

Cel funkcji koresponduje z kierunkami polityki energetycznej w zakresie zmniejszenia stopnia

uzależnienia Polski od importu gazu ziemnego, ropy naftowej i paliw płynnych z jednego kierunku,

zapewnienia dostaw odpowiedniej ilości energii elektrycznej po rozsądnych cenach, przy

równoczesnym zachowaniu wymagań ochrony środowiska. Podstawowymi kierunkami polskiej

polityki energetycznej realizującymi ww. cel są: poprawa efektywności energetycznej, wzrost

bezpieczeństwa dostaw paliw i energii, dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej

poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej, rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii,

w tym biopaliw, rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii, a także ograniczenie oddziaływania

energetyki na środowisko43.

Niezbędnym warunkiem odpowiedzialnego rozwoju społeczno-gospodarczego kraju jest zapewnienie

bezpieczeństwa narodowego. Rozpoznawanie, monitorowanie i zapobieganie zagrożeniom, a także

zapewnienie skutecznych mechanizmów reagowania oraz podnoszenie skuteczności służb

państwowych to warunki konieczne do prawidłowego funkcjonowania państwa oraz realizacji jego

celów rozwojowych44.

Jednym z zasadniczych warunków niezakłóconego, stabilnego oraz zrównoważonego społecznego

i ekonomicznego rozwoju kraju jest gwarancja trwałego bezpieczeństwa zewnętrznego

41

Strategia, str. 242.

Strategia, str. 246.

43

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku.

44

Strategia, str. 268.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

i nienaruszalności granic, co jest realizowane w ramach funkcji 11. Bezpieczeństwo zewnętrzne

i nienaruszalność granic, dla której określony został cel: zapewnienie niepodległości

i nienaruszalności terytorialnej RP. Cel funkcji oznaczający również ochronę suwerenności,

niezależności oraz stabilności wewnętrznej państwa realizowany będzie poprzez szereg działań

konsolidujących, integrujących i rozwijających oraz modernizujących system zewnętrznego

bezpieczeństwa państwa. Sprzyjać temu powinien – powiązany ze wzrostem nominalnym PKB –

poziom finansowania wydatków obronnych. Poziom wykorzystania tych środków zobrazowany

będzie m.in. poprzez, monitorowaną w ujęciu rocznym, wartość relacji wskaźnika potencjału

bojowego do jego poziomu z roku poprzedniego (wartość niemianowana), określającą możliwości

bojowe Sił Zbrojnych RP na podstawie potencjału bojowego sprzętu wojskowego zdolnego do

wykonywania uderzeń. Prognozuje się, że w latach 2018-2021 relacja ta wyniesie: 1,007 w 2018 r.,

1,020 w 2019 r., 1,039 w 2020 r. oraz 1,032 w 2021 r. Wraz z modernizacją armii budowany będzie

innowacyjny potencjał polskiego przemysłu obronnego 45 . Zmianie jakościowej w zakresie

modernizacji technicznej towarzyszyć będzie sukcesywne zwiększanie poziomu stanu osobowego Sił

Zbrojnych RP. Zakłada się, że Siły Zbrojne RP będą mogły realizować swoje zadania w

prognozowanej perspektywie, jeśli wskaźnik ukompletowania żołnierzami zawodowymi Sił

Zbrojnych RP czasu „P” (stan ewidencyjny żołnierzy zawodowych do liczby stanowisk etatu czasu

„P”) (w %) wynosić będzie co najmniej 80%. Powyższe zmiany odbywać się będą przy założeniu

równoczesnego podnoszenia poziomu wyszkolenia wojsk oraz zmiany struktur organizacyjnych, m.in.

systemów kierowania oraz dowodzenia, a także przy realizacji współpracy obronnej i wypełniania

zobowiązań sojuszniczych naszego kraju wynikających z udziału Polski w UE i w NATO. Istotnym

elementem wpływającym na umacnianie bezpieczeństwa narodowego jest także udział Sił Zbrojnych

RP w międzynarodowych misjach wojskowych, w których średnioroczna liczba żołnierzy

i pracowników skierowanych do PKW w stosunku do poziomu ambicji narodowych (uchwała

nr 170/2012 Rady Ministrów z 25 września 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych kierunków

przebudowy i modernizacji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2013-2018) (wartość

przedstawiana liczbowo)46 planowana jest na poziomie 0,37 w latach 2019-2021 (wobec wielkości

w przedziale 0,31–0,37 przewidzianej w 2018 r.).

Ważnym warunkiem dla zapewnienia zewnętrznego bezpieczeństwa narodowego jest kształtowanie

stabilnego międzynarodowego środowiska bezpieczeństwa 47 . Działania w ramach tego kierunku

zmierzać będą do zwiększenia efektywności polskiej polityki zagranicznej w ramach NATO,

UE i innych organizacji międzynarodowych, a także budowy silnej pozycji międzynarodowej Polski48.

Polityka ta będzie realizowana poprzez aktywność państwa w zakresie funkcji 15. Polityka

zagraniczna w ramach celu zapewnienie Polsce miejsca w gronie krajów liczących się w stosunkach

międzynarodowych, m.in. poprzez podejmowanie starań na rzecz zapewnienia adekwatnej

reprezentacji Polski na najwyższych stanowiskach w Unii Europejskiej, Sojuszu Północnoatlantyckim,

Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie i w organizacjach systemu Narodów

Zjednoczonych, w szczególności poprzez zapewnienie znaczącej liczby Polaków zajmujących

najwyższe stanowiska w UE, NATO, OBWE, systemie NZ (w os.). Przewiduje się, iż w latach

2018-2020 wartość tego miernika kształtować się będzie na poziomie 18 osób (w 2021 r. wyniesie

17 osób).

Jednocześnie ważne są nie tylko zewnętrzne, ale również wewnętrzne aspekty bezpieczeństwa Polski,

a w szczególności przeciwdziałanie zagrożeniu przestępczością, w tym przestępczością

zorganizowaną i gospodarczą. Istotne jest także zabezpieczenie państwa w kontekście występowania

zagrożeń naturalnych oraz awarii technicznych, jak też innych zdarzeń związanych z rozwojem

cywilizacji. Za zabezpieczenie państwa w tym zakresie odpowiadają instytucje i służby publiczne

realizujące zadania w ramach funkcji 2. Bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek publiczny, której

45

Strategia, str. 272.

Poziom ambicji narodowych oznacza poziom zaangażowania SZ RP (wielkość sił przebywających

jednocześnie w operacjach poza granicami kraju).

47

Strategia, str. 272.

48

Strategia, str. 272.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

celem jest poprawa funkcjonowania służb bezpieczeństwa powszechnego i porządku publicznego

służąca przede wszystkim zapewnieniu wysokiego poziomu szeroko rozumianego bezpieczeństwa

i porządku publicznego oraz zwiększeniu sprawności zabezpieczenia terytorium RP i zewnętrznej

granicy Unii Europejskiej 49 . W ramach działań ukierunkowanych na osiągnięcie tego celu

kontynuowane będą prace m.in. związane ze wzmocnieniem systemu antyterrorystycznego państwa

oraz w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej.

Nadal realizowane będą działania służące poprawie funkcjonowania służb bezpieczeństwa

powszechnego i porządku publicznego m.in. poprzez wzrost odczuwalnej obecności policji zarówno

w dużych aglomeracjach, jak i mniejszych miejscowościach oraz zapewnienie szybkiej i skutecznej

reakcji policji i innych służb na zgłoszenia. Ponadto będą realizowane prace nad wdrażaniem

Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony

Państwa w latach 2017-2020, którego celem jest poprawa skuteczności i sprawności działania służb

oraz stworzenie warunków sprzyjających realizacji ich ustawowych zadań przez modernizację

infrastruktury, sprzętu i wyposażenia, a także wzmocnienie motywacyjnego systemu uposażeń

funkcjonariuszy oraz zwiększenie konkurencyjności wynagrodzeń pracowników formacji. Ważnym

obszarem działalności w ramach funkcji pozostaje zapewnienie skutecznej ochrony ludności

i ratownictwa poprzez rozwój potencjału sił i środków krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego

(ksrg). Realizowane będą zadania w zakresie zarządzania nielegalną migracją oraz podnoszenia na

terytorium RP poziomu ochrony praw podstawowych, a także zapewnienia bezpieczeństwa ofiarom

handlu ludźmi oraz osobom zagrożonym

Cel dla funkcji będzie monitorowany poprzez następujące mierniki

 wskaźnik wykrywalności przestępstw ogółem (w %), który w latach 2018-2021 nie powinien być

niższy niż 68,0%,

 średni czas oczekiwania na podjęcie interwencji podmiotów ratowniczych Krajowego Systemu

Ratowniczo-Gaśniczego od momentu przyjęcia zgłoszenia (w minutach i sekundach), który

w latach 2018-2021 wyniesie nie dłużej niż 10 minut50,

 wskaźnik sprawności funkcjonowania systemu zintegrowanego zarządzania granicą

i migracjami (w %), którego wartość będzie wzrastać z 88% (2018 r.) – w kolejnych latach okresu

2019-2021 przewiduje się osiągnięcie i utrzymanie poziomu 89%.

Natomiast w zakresie funkcji 18. Sprawiedliwość państwo, stojąc na straży wolności i praw

obywatelskich, poza konstytucyjnym prawem do sądu ma na celu: zapewnienie bezpieczeństwa

społecznego poprzez izolację osób tymczasowo aresztowanych i skazanych na karę pozbawienia

wolności oraz resocjalizację osadzonych. Do monitorowania stopnia realizacji tego celu będzie

wykorzystywany miernik: powrotność do przestępstwa osób prawomocnie skazanych (w %), który

w roku 2018 wyniesie 23,5% natomiast w latach 2020 i 2021 wyniesie odpowiednio: 23,1%, 22,7%,

22,4%. Miernik odnosi się do skuteczności polityki karnej państwa rozumianej jako całokształt

zagadnień związanych z przeciwdziałaniem zjawisku przestępczości, tj. szeroko rozumianej polityki

karnej, kreowanej i realizowanej na wielu poziomach funkcjonowania państwa, począwszy od

ustawodawcy, poprzez Ministerstwo Sprawiedliwości i nadzorowane przez nie instytucje, organy

ścigania, sądy powszechne jako niezależne organy państwa powołane do sprawowania wymiaru

sprawiedliwości aż po służby wykonawcze (Służba Więzienna, kuratela sądowa).

49

50

Strategia, str. 270.

W Strategii Sprawne Państwo 2020 przyjęto, iż w roku 2020 miernik ten wyniesie 8 minut 8 sek.

Cele głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji

Dokument

podpisany przez

Krzysztof Madej

Data: 2018.05.09

15:47:59 CEST

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 9 maja 2018 r.

Poz. 455

UCHWAŁA Nr 65

RADY MINISTRÓW

z dnia 23 kwietnia 2018 r.

w sprawie Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2018–2021

Na podstawie art. 106 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 oraz

z 2018 r. poz. 62) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 65 Rady Ministrów

z dnia 23 kwietnia 2018 r. (poz. 455)

Załącznik

do uchwały nr 65

Rady Ministrów

z dnia 23 kwietnia 2018 r.

RZECZPOSPOLITA POLSKA

WIELOLETNI PLAN FINANSOWY

PAŃSTWA NA LATA 2018–2021

Warszawa, kwiecień 2018 r.

Wstęp

Przyjęcie wieloletniej perspektywy planowania budżetowego sprzyja przejrzystości i racjonalności

polityki budżetowej państwa, większość działań fiskalnych powoduje bowiem konsekwencje

wykraczające poza cykl roczny.

Wieloletni Plan Finansowy Państwa (WPFP), uchwalany przez Radę Ministrów do końca kwietnia

danego roku, stanowi podstawę przygotowania projektu ustawy budżetowej na kolejny rok

budżetowy. Obejmuje on dwie części

 Program konwergencji,

 określenie celów głównych funkcji państwa wraz z miernikami stopnia ich realizacji.

CZĘŚĆ I. PROGRAM KONWERGENCJI.

AKTUALIZACJA 2018

Program konwergencji. Aktualizacja 2018

Spis treści

Strona

Przedmowa

7

Podsumowanie

8

I.

Ocena bieżącej sytuacji gospodarczej i prognoza

9

I.1.

Sytuacja bieżąca

9

I.2.

Scenariusz średniookresowy

10

II.

Wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

14

II.1.

Strategia i cele średniookresowe rządu

14

II.2.

Sytuacja bieżąca

14

II.3.

Projekcja średniookresowa

18

II.4.

Wynik strukturalny

21

II.5.

Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych

24

III.

Analiza wrażliwości i porównanie z poprzednią aktualizacją Programu

26

III.1.

Czynniki ryzyka

26

III.2.

Analiza wrażliwości

27

III.3.

Porównanie z poprzednią aktualizacją Programu

28

IV.

Stabilność finansów publicznych w długim okresie

30

IV.1.

Stabilność finansów publicznych, w tym skutki starzenia się ludności

30

IV.2.

Zobowiązania warunkowe (contingent liabilities)

33

V.

Jakość finansów publicznych

35

V.1.

Struktura, wydajność i efektywność wydatków

35

V.2.

Struktura i wydajność systemów dochodów

35

VI.

Krajowe ramy budżetowe

38

Aneks tabelaryczny

39