Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej "Diagnoza i pomoc psychoonkologiczna osobom chorym onkologicznie, osobom po chorobie nowotworowej oraz ich rodzinom i otoczeniu - Psychoonkolog" do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

Dokument

podpisany przez

Marek Głuch

Data: 2018.12.29

17:18:26 CET

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 29 grudnia 2018 r.

Poz. 1271

OBWIESZCZenie

Ministra Zdrowia 1)

z dnia 19 grudnia 2018 r.

w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Diagnoza i pomoc psychoonkologiczna osobom chorym onkologicznie,

osobom po chorobie nowotworowej oraz ich rodzinom i otoczeniu – Psychoonkolog”

do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

Na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U.

z 2018 r. poz. 2153 i 2245) ogłasza się informacje o włączeniu kwalifikacji rynkowej „Diagnoza i pomoc psychoonkologiczna osobom chorym onkologicznie, osobom po chorobie nowotworowej oraz ich rodzinom i otoczeniu – Psychoonkolog” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, stanowiące załącznik do obwieszczenia.

Minister Zdrowia: wz. J. Szczurek-Żelazko

1)

Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej – zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 95).

5. Efekty uczenia się wymagane dla kwalifikacji rynkowej

Syntetyczna charakterystyka efektów uczenia się

Osoba posiadająca kwalifikację „Diagnoza i pomoc psychoonkologiczna osobom chorym onkologicznie, osobom po chorobie nowotworowej

oraz ich rodzinom i otoczeniu – Psychoonkolog” jest gotowa do samodzielnego przeprowadzenia diagnozy psychologicznej pacjenta i jego

otoczenia. W ramach podejmowanych czynności diagnostycznych posługuje się zarówno standardowymi, jak i swobodnymi technikami

diagnostycznymi. Na podstawie zebranych informacji przygotowuje diagnozę wraz z wnioskami i zaleceniami dotyczącymi pomocy

psychologicznej. Osoba ta samodzielnie udziela porad psychologicznych i wsparcia instrumentalnego oraz edukacyjnego. Jest również gotowa

do podejmowania interwencji kryzysowych. W swojej pracy wykorzystuje różnorodne metody i techniki terapeutyczne o udokumentowanej,

w obszarze opieki psychoonkologicznej, skuteczności (oparte na dowodach), dostosowując je do zdiagnozowanej wcześniej sytuacji

psychologicznej pacjenta. W prowadzonych działaniach osoba ta kieruje się zasadami etyki zawodowej oraz posługuje się wiedzą o bieżących

aktach prawnych regulujących wsparcie i leczenie osób z chorobami nowotworowymi w systemie ochrony zdrowia. Osoba ta podejmuje

odpowiedzialność za realizowane przez siebie działania. W procesie udzielanego wsparcia osoba ta podejmuje współpracę z innymi

specjalistami oraz instytucjami zajmującymi się pomocą pacjentom.

Monitor Polski

4. Poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji przypisany do kwalifikacji rynkowej

7 poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji

3. Okres ważności dokumentu potwierdzającego nadanie kwalifikacji rynkowej

Jest ważny bezterminowo

2. Nazwa dokumentu potwierdzającego nadanie kwalifikacji rynkowej

Certyfikat

1. Nazwa kwalifikacji rynkowej

Diagnoza i pomoc psychoonkologiczna osobom chorym onkologicznie, osobom po chorobie nowotworowej oraz ich rodzinom i otoczeniu –

Psychoonkolog

INFORMACJE O WŁĄCZENIU KWALIFIKACJI RYNKOWEJ „DIAGNOZA I POMOC PSYCHOONKOLOGICZNA OSOBOM

INFORMACJE O WŁĄCZENIU KWALIFIKACJI RYNKOWEJ „DIAGNOZA I POMOC PSYCHOONKOLOGICZNA OSOBOM CHORYM ONKOLOGICZNIE,

CHORYM ONKOLOGICZNIE, OSOBOM PO CHOROBIE NOWOTWOROWEJ ORAZ ICH RODZINOM I OTOCZENIU OSOBOM PO CHOROBIE NOWOTWOROWEJ ORAZ ICH RODZINOM I OTOCZENIU – PSYCHOONKOLOG” DO ZINTEGROWANEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI

PSYCHOONKOLOG” DO ZINTEGROWANEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI

z dnia 19 grudnia 2018 r. (poz. 1271)

Załącznik do obwieszczenia

Ministra Zdrowia z dniaZałącznik

19 grudnia

2018 r. Ministra

(poz…..)

do obwieszczenia

Zdrowia

Zestaw 1. Diagnoza stanu psychicznego pacjenta onkologicznego, jego rodziny lub osób z jego otoczenia

Poszczególne efekty

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

uczenia się

1) omawia pojęcia z zakresu psychometrii stosowane w opisie standaryzowanych narzędzi diagnostycznych

(np. trafność, rzetelność, normy, standaryzacja warunków przeprowadzania testu);

2) wymienia co najmniej sześć standaryzowanych technik diagnostycznych przydatnych w diagnozie

Posługuje się wiedzą

psychoonkologicznej, uzasadnia swój wybór w kontekście diagnozy pacjenta chorego onkologicznie

o metodach i technikach

(ich rodzin i otoczenia) oraz omawia charakterystyki psychometryczne wybranych narzędzi (po dwa

diagnostycznych

w domenie poznawczej, emocjonalnej i osobowości);

3) omawia przydatność testów projekcyjnych i ograniczenia związane ze stosowaniem tych testów;

4) omawia przydatność testów diagnostyki laboratoryjnej i obrazowej w diagnozie różnicowej w obszarze

psychoonkologii.

1) przygotowuje schemat wywiadu (w tym np. wiedza pacjenta o swojej chorobie i procesie leczenia, mocne

i słabe strony pacjenta, otoczenia i rodziny) - na podstawie opisu pacjenta;

Przeprowadza wywiad

2) przedstawia cel i sferę zachowań, które należy poddać obserwacji u pacjenta, otoczenia i rodziny;

kliniczny z pacjentem

3) podaje kryteria rozpoznania ryzyka samobójstwa pacjenta lub jego rodziny (możliwe do stwierdzenia

lub otoczeniem (w tym

na podstawie wywiadu i obserwacji);

rodziną) pacjenta

4) formułuje pytania i proponuje sposób prowadzenia dalszej rozmowy z pacjentem (dla przedstawionych przez

(z elementami

komisję zachowań i wypowiedzi pacjenta);

obserwacji)

5) omawia przeprowadzony przez siebie wywiad kliniczny (na podstawie opisu pacjenta), z uwzględnieniem

pozyskanych informacji, w tym wyników badań dodatkowych.

1) omawia

a) problem diagnostyczny pacjenta (w zakresie zachowania, procesów i mechanizmów psychicznych, osobowości),

z uwzględnieniem kontekstu rodziny lub otoczenia,

Przeprowadza diagnozę

b) cel badania (z uwzględnieniem etiologii, patomechanizmów objawów),

psychoonkologiczną

c) procedury badania i weryfikacji hipotez,

i ustala plan pracy

c) wnioski (uwzględniające zasoby pacjenta, jego rodziny i otoczenia);

z pacjentem lub rodziną

2) omawia propozycje pomocy psychoonkologicznej pacjentowi lub rodzinie i osobom z jego otoczenia

i otoczeniem pacjenta

wynikające z wniosków, uzasadniając je informacjami pochodzącymi z dokumentacji medycznej pacjenta

i przebiegu choroby, wywiadów z pacjentem i jego otoczeniem (lub rodziną), obserwacji pacjenta oraz

wynikami zastosowanych metod i technik diagnostycznych;

Zestaw 2. Udzielanie pomocy psychoonkologicznej pacjentom, osobom po leczeniu onkologicznym, ich rodzinom i osobom z otoczenia

Poszczególne efekty

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

uczenia się

1) omawia zestaw informacji, które pacjent powinien otrzymać w placówce zajmującej się udzielaniem

pomocy pacjentom chorym onkologicznie na różnych etapach leczenia (np. sposób organizacji

i funkcjonowania placówki, przygotowanie do różnych form terapii onkologicznej);

2) omawia wiarygodne źródła informacji dla pacjentów chorych onkologicznie (np. strony www takie, jak

ptpo.org.pl, broszury, poradniki, aplikacja typu „onkoteka”, lokalne placówki wsparcia);

3) wymienia organizacje pomocowe zajmujące się opieką i wsparciem pacjentów onkologicznie chorych

Charakteryzuje zasady

udzielania wsparcia

i ich otoczenia;

edukacyjnego

4) opisuje sytuacje, w których jest wskazane poinformowanie o możliwości lub konieczności skorzystania

i instrumentalnego

z pomocy innych specjalistów;

5) opisuje sytuacje, w których jest wskazane skierowanie do sklepów specjalistycznych i punktów usług dla

pacjentów chorych onkologicznie i ich otoczenia;

6) wymienia i omawia sposoby informowania o czynnikach ryzyka w chorobie nowotworowej i zachowaniach

prozdrowotnych (np. na podstawie Europejskiego kodeksu walki z rakiem, piramidy żywienia i aktywności

fizycznej lub zaleceń dotyczących aktywności fizycznej);

Rozpoznaje sytuację

psychologiczną pacjenta

oraz jego reakcje na

chorobę i proces leczenia

3) omawia zasady diagnozy różnicowej w psychoonkologii, z uwzględnieniem etiologii i patomechanizmów

objawów;

4) opisuje plan pracy z pacjentem lub rodziną i otoczeniem pacjenta.

1) omawia istotne informacje dotyczące pacjenta (np. wstępne rozpoznanie medyczne, diagnoza onkologiczna,

fazy choroby, formy i techniki leczenia) - na podstawie dzienniczka;

2) charakteryzuje fazy choroby onkologicznej oraz ich wpływ na sytuację psychologiczną pacjenta;

3) omawia grupy obciążeń wynikających z typów nowotworów i rodzajów leczenia;

4) wyjaśnia mechanizm choroby nowotworowej;

5) omawia konsekwencje psychologiczne zastosowania różnych sposobów leczenia (np. radioterapia,

chemioterapia, chirurgia, hormonoterapia, terapia celowana, przeszczep);

6) omawia fazy choroby, etapy leczenia oraz psychologiczne aspekty leczenia dla wskazanych grup wiekowych

pacjentów;

7) omawia skutki uboczne leczenia i ich konsekwencje psychologiczne we wszystkich grupach wiekowych

pacjentów;

8) omawia komplementarne formy terapii dopuszczalne w terapii onkologicznej.

Wykorzystuje metody

i techniki terapeutyczne

w pomocy

psychoonkologicznej

1) omawia istotę terapii wspierającej w opiece psychoonkologicznej;

2) omawia zasady prowadzenia terapii wspierającej w opiece psychoonkologicznej (rozładowanie

negatywnych emocji i wzmocnienie pozytywnych emocji);

3) omawia techniki korekty zniekształceń poznawczych u chorych onkologicznie;

4) omawia techniki pracy z negatywnymi myślami automatycznymi w opiece psychoonkologicznej

(np. Racjonalna Terapia Zachowania);

5) omawia techniki treningu uważności w obszarze opieki psychoonkologicznej;

6) omawia techniki relaksacji i pracy z wyobraźnią w obszarze opieki psychoonkologicznej;

7) omawia zasady prowadzenia dialogu motywującego w obszarze opieki psychoonkologicznej;

8) omawia techniki i metody terapeutyczne w pracy psychoonkologicznej w różnych okresach rozwojowych

człowieka;

9) omawia specyfikę doradztwa psychoonkologicznego w szczególnych sytuacjach, np. obciążenie

genetyczne, amputacje i trwałe ograniczenia sprawności, problemy seksualne i prokreacyjne, utrata więzi

z partnerem, osierocenie i żałoba, oszpecenie, trudności z porozumiewaniem się;

4

Monitor Polski

Udziela porad

psychologicznych

pacjentowi, jego

rodzinie lub osobom

z otoczenia

Planuje pomoc

psychoonkologiczną

7) wymienia i omawia sposoby informowania o korzystnych zachowaniach w trakcie leczenia

(np. chemioterapii, radioterapii);

8) wymienia i omawia sposoby informowania o technikach i metodach radzenia sobie ze skutkami stresu

(np. wymienia metody prowadzenia działań informacyjno-edukacyjnych).

1) dobiera metody profesjonalnej pomocy psychoonkologicznej (poradnictwo psychologiczne, interwencja

kryzysowa, psychoedukacja, wykorzystanie metod i technik terapeutycznych) do zdiagnozowanego

problemu podanego przez komisję;

2) omawia plan udzielania pomocy psychoonkologicznej, uwzględniający

a) dobór metod i plan pracy, z uwzględnieniem możliwości zastosowania farmakoterapii lub psychoterapii,

b) weryfikację hipotez diagnostycznych na podstawie nowych informacji uzyskiwanych w procesie udzielania

pomocy psychoonkologicznej,

c) ocenę efektywności podjętych działań z odniesieniem do opisanych mechanizmów/teorii psychologicznych

opublikowanych w recenzowanych publikacjach naukowych (np. odniesienie do teorii przywiązania, teorii

koherencji, poczucia własnej skuteczności lub umiejscowienia kontroli zdarzeń).

1) omawia specyfikę poradnictwa psychologicznego w obszarze psychoonkologii;

2) omawia przebieg co najmniej trzech spotkań, podczas których miało miejsce udzielanie porady

psychologicznej (na podstawie opisu pacjenta, z uwzględnieniem propozycji rozwiązania problemu i reakcji

pacjenta na podjęte działania).

6. Wymagania dotyczące walidacji i podmiotów przeprowadzających walidację

Metody stosowane w walidacji

Do weryfikacji efektów uczenia się określonych dla niniejszej kwalifikacji dopuszcza się wyłącznie następujące metody

1) standaryzowany test wiedzy;

Monitor Polski

Zestaw 3. Udzielanie pomocy psychoonkologicznej w formie interwencji kryzysowej

Poszczególne efekty

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

uczenia się

1) omawia modele działania w ramach interwencji kryzysowej dla różnych sytuacji wymagających interwencji

kryzysowej;

2) omawia możliwości współpracy ze specjalistami i innymi osobami, których może zaangażować

do przeprowadzenia interwencji kryzysowej;

Charakteryzuje zasady

3) omawia techniki i narzędzia motywowania pacjenta i jego otoczenia do współpracy w ramach wsparcia

przeprowadzania

psychospołecznego;

interwencji kryzysowej

4) wykorzystuje elementy technik terapii behawioralnej, np. warsztaty zastępowania agresji;

5) omawia specyfikę wsparcia psychospołecznego

a) pacjentów w zależności od fazy rozwojowej oraz fazy i specyfiki przebiegu choroby,

b) rodzin pacjentów.

1) omawia kryteria definicyjne interwencji kryzysowej;

2) omawia typowe dla pracy psychoonkologa sytuacje wymagające interwencji kryzysowej, (np. uzyskanie

Identyfikuje problem

przez pacjenta informacji o niepomyślnym rokowaniu);

pacjenta (lub rodziny

3) omawia dynamikę i fazy kryzysu (np. koncepcja kryzysu Caplana, Gillilanda & Jamesa);

i osób z otoczenia)

4) omawia kryteria diagnostyczne problemu kwalifikującego do interwencji kryzysowej;

wymagający interwencji

5) wskazuje problem pacjenta wymagający interwencji kryzysowej oraz uzasadnia wybór, odnosząc się do

kryzysowej

teorii i mechanizmów psychologicznych opisywanych w recenzowanej literaturze naukowej (np. poznawcza

teoria kryzysu).

10) omawia proces udzielania pomocy psychoonkologicznej z wykorzystaniem metod i technik

terapeutycznych, z uwzględnieniem obserwowanych trudności oraz z oceną efektywności podjętych działań

(na podstawie przygotowanej dokumentacji – opis funkcjonowania pacjenta);

11) omawia teoretyczne podstawy zastosowania psychofarmakoterapii w udzielaniu pomocy

psychoonkologicznej.

2) analiza dowodów i deklaracji (za pomocą opisu pracy z pacjentem w „Dzienniczku pracy z pacjentem”), prowadzonego co najmniej dla

3 pacjentów chorych onkologicznie; pacjenci wybrani do opisu powinni być w różnych sytuacjach klinicznych (w tym: rozpoznanie choroby

zasadniczej, faza choroby nowotworowej, reakcja na leczenie, zespoły psychopatologiczne, sytuacja psychospołeczna);

3) rozmowa na temat dostarczonego przez kandydata „Dzienniczka pracy z pacjentem”– jako metoda uzupełniająca analizę, o której mowa

w pkt 2.

Do analizy dowodów i deklaracji niezbędne jest dostarczenie „Dzienniczka pracy z pacjentem”.

„Dzienniczek pracy z pacjentem” powstaje w wyniku pracy z pacjentem chorym onkologicznie. Pacjenci wybrani do opisu powinni być

w różnych sytuacjach klinicznych, w tym rozpoznanie choroby zasadniczej, faza choroby nowotworowej, reakcja na leczenie, zespoły

psychopatologiczne, sytuacja psychospołeczna. Łącznie liczba prowadzonych osób nie może być mniejsza niż 3. Dla każdej osoby objętej

pomocą psychoonkologiczną zapisy w „Dzienniczku pracy z pacjentem” powinny zawierać

1) daty i miejsca spotkań z pacjentem (bez danych pozwalających na identyfikację), dla każdego pacjenta co najmniej 3 opisy przebiegu

spotkań po około 45 minut każde;

2) opisy pacjentów, powinny uwzględniać

a) istotne informacje dotyczące pacjenta (np. wstępne rozpoznanie medyczne, diagnoza onkologiczna, fazy choroby, formy

i techniki leczenia),

b) schemat wywiadu (w tym np. wiedza pacjenta o swojej chorobie i procesie leczenia, mocne i słabe strony pacjenta, jego

rodziny i otoczenia),

c) omówienia przeprowadzonego przez siebie wywiadu klinicznego

- problem diagnostyczny pacjenta (w zakresie zachowania, procesów i mechanizmów psychicznych, osobowości)

z uwzględnieniem kontekstu rodziny lub otoczenia),

- cel badania (z uwzględnieniem etiologii, patomechanizmów objawów),

- hipotezy (z uwzględnieniem etiologii, patomechanizmów objawów),

- procedury badania i weryfikacji hipotez,

- wnioski (uwzględniające zasoby pacjenta, jego rodziny i otoczenia),

- wynikające z wniosków propozycje pomocy psychoonkologicznej pacjentowi, jego rodzinie i otoczeniu,

d) plan udzielania pomocy psychoonkologicznej, uwzględniający

- dobór metod i plan pracy, z uwzględnieniem możliwości zastosowania farmakoterapii lub psychoterapii,

- weryfikację hipotez diagnostycznych na podstawie nowych informacji uzyskiwanych w procesie udzielania pomocy

psychoonkologicznej,

- ocenę efektywności podjętych działań, z odniesieniem do opisanych mechanizmów lub teorii psychologicznych

opublikowanych w recenzowanych publikacjach naukowych (np. odniesienie do teorii przywiązania, teorii koherencji,

poczucia własnej skuteczności lub umiejscowienia kontroli zdarzeń),

6

8. Termin dokonywania przeglądu kwalifikacji

Nie rzadziej niż raz na 10 lat.

7. Warunki, jakie musi spełniać osoba przystępująca do walidacji

1) psycholog po studiach jednolitych magisterskich lub

2) dyplom studiów I stopnia z psychologii (licencjacki) i jednocześnie dyplom ukończenia studiów II stopnia z psychologii (magisterski), lub

3) ukończenie studiów medycznych i uzyskanie specjalizacji w zakresie psychiatrii.

Etapy identyfikowania i dokumentowania

Nie określa się wymagań dla etapów identyfikowania i dokumentowania efektów uczenia się.

7

Monitor Polski

Sposób prowadzenia walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne niezbędne do prawidłowego prowadzenia walidacji

Nie określa się sposobu prowadzenia walidacji oraz warunków organizacyjnych i materialnych niezbędnych do prawidłowego prowadzenia

walidacji.

Zasoby kadrowe – wymagania kompetencyjne w stosunku do osób przeprowadzających walidację

Weryfikację efektów uczenia się przeprowadza komisja składająca się co najmniej z 3 osób, z których każda musi posiadać

1) wykształcenie wyższe medyczne lub psychologiczne drugiego stopnia;

2) stopień naukowy doktora;

3) rekomendację stowarzyszenia (działającego co najmniej od 10 lat, w którego statucie znajduje się określenie celów stowarzyszenia

jako naukowe) zrzeszającego osoby zajmujące się sprawowaniem opieki nad chorymi na nowotwory, ich rodzinami i otoczeniem;

4) co najmniej 5 lat doświadczenia zawodowego w zakresie opieki sprawowanej nad chorymi na nowotwory, ich rodzinami

i otoczeniem.

e) opis udzielonej porady psychologicznej (z uwzględnieniem propozycji rozwiązania problemu i reakcji pacjenta na podjęte

działania),

f) opis procesu udzielania pomocy psychoonkologicznej, z wykorzystaniem metod i technik terapeutycznych,

z uwzględnieniem obserwowanych trudności oraz z oceną efektywności podjętych działań.