PL
Uchwała nr 160 Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2016 r. w sprawie programu kompleksowego wsparcia dla rodzin "Za życiem"
Table of Provisions (14)
Statutory Text (14 Articles)
§ 1. 1. Ustanawia się program kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”, zwany dalej „Programem”, stanowiący
załącznik nr 1 do uchwały.
2. Plan finansowy Programu stanowi załącznik nr 2 do uchwały.
Załącznik nr 1
PROGRAM KOMPLEKSOWEGO WSPARCIA
DLA RODZIN „ZA ŻYCIEM”
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW ............................................................................................................. 5
WSTĘP ...................................................................................................................................... 6
PODSTAWA PRAWNA PROGRAMU ................................................................................. 8
DIAGNOZA .............................................................................................................................. 9
1. Dane ogólne............................................................................................................................ 9
2. Populacja niepełnosprawnych dzieci ................................................................................... 10
3. Zdrowie ................................................................................................................................ 10
4. Wykształcenie ...................................................................................................................... 11
5. Rynek pracy.......................................................................................................................... 13
6. Zagrożenie ubóstwem .......................................................................................................... 16
7. Mieszkalnictwo .................................................................................................................... 16
CELE PROGRAMU .............................................................................................................. 17
PRIORYTET I. WSPARCIE DLA KOBIET W CIĄŻY I ICH RODZIN ....................... 18
1.1. Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży, ze szczególnym uwzględnieniem ciąży
powikłanej ......................................................................................................................... 18
1.2. Diagnostyka i terapia prenatalna ....................................................................................... 18
1.3. Opieka paliatywna i hospicyjna ........................................................................................ 19
1.4. Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży ......................... 19
1.5. Pomoc uczennicom w ciąży .............................................................................................. 19
1.6. Prawo do korzystania z elastycznych form organizacji czasu pracy................................. 20
PRIORYTET II. WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA I JEGO
RODZINY ........................................................................................................................ 22
2.1. Koordynacja opieki neonatologiczno-pediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
………… .......................................................................................................................... 22
2.2. Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i niemowląt, ze szczególnym
uwzględnieniem dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie
albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie
rozwoju lub w czasie porodu............................................................................................. 22
2.3. Wczesna rehabilitacja dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu ................................................................................ 23
2.4. Utworzenie ośrodków koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia niepełnosprawnością ................................................ 23
2.5. Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat
3 posiadających orzeczenie o niepełnosprawności lub wymagających szczególnej
opieki…….. ....................................................................................................................... 24
2.6. Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo do zasiłku opiekuńczego w przypadku
choroby dziecka do 18. roku życia .................................................................................... 25
2.7. Przyznanie jednorazowego świadczenia w wysokości 4000 zł ........................................ 26
PRIORYTET III. USŁUGI WSPIERAJĄCE I REHABILITACYJNE........................... 27
3.1. Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub opiekunów osób niepełnosprawnych............... 27
3.2. Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej w jednostkach już funkcjonujących i
rozszerzenie typów ŚDS – sprzężone niepełnosprawności oraz osoby ze spektrum
autyzmu ............................................................................................................................. 28
3.3. Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły warsztat terapii zajęciowej, w celu
podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy ............................................................... 28
3.4. „Pomoc w domu” – w ramach prac społecznie użytecznych ............................................ 29
3.5. Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów osób niepełnosprawnych ...................... 30
PRIORYTET IV. WSPARCIE MIESZKANIOWE ........................................................... 36
4.1. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne –
budowa mieszkań na wynajem, w tym z możliwością docelowego uzyskania własności,
m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I filar Programu Mieszkanie+) .............. 36
4.2. Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne (III filar Programu Mieszkanie+) .......................................................... 36
4.3. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu wybudowane w ramach bezzwrotnego
dofinansowania ze środków budżetu państwa społecznego budownictwa czynszowego. 37
4.4. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów finansujących społeczne budownictwo czynszowe ............... 37
4.5. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne –
najem mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy ........................................................ 38
4.6. Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach na potrzeby mieszkalnictwa
wspomaganego, w tym chronionego dla osób niepełnosprawnych. ................................. 38
4.7. Tworzenie mieszkań chronionych i mieszkań wspomaganych dla osób
niepełnosprawnych ............................................................................................................ 39
PRIORYTET V. KOORDYNACJA, PORADNICTWO I INFORMACJA .................... 40
5.1. Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań asystenta rodziny .................................... 40
5.2. Utworzenie bazy danych i portalu o formach wsparcia dla rodziny, osób
niepełnosprawnych i ich opiekunów ................................................................................. 42
PRIORYTET VI. POZOSTAŁE INSTRUMENTY WSPARCIA .................................... 43
6.1. Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin wychowujących dzieci
z niepełnosprawnością w ramach konkursu FIO 2017 ..................................................... 43
6.2. Spółdzielczość socjalna na rzecz opiekunów osób z niepełnosprawnością oraz ich rodzin
........................................................................................................................................... 43
6.3. „Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie zjawisku niealimentacji, które w znacznej
mierze dotyka rodziców samotnie wychowujących dziecko niepełnosprawne ................ 45
6.4. Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja
Rozwój (PO WER) ............................................................................................................ 45
SPOSÓB WYKONYWANIA ZADAŃ W RAMACH PROGRAMU ............................... 46
§ 2. Koordynowanie i nadzorowanie realizacji Programu powierza się ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia
społecznego.
Załączniki do uchwały nr 160 Rady Ministrów
nr 1
z dnia 20 grudniaZałącznik
2016 r. (poz. 1250)
Załącznik nr 2
30 718
118 612
878 560
0
17 600
1 550
330 000
290 000
2 500
641 650
Łącznie
Załącznik nr 2
Monitor Polski
II.
I.
Rodzaje działań wg priorytetów
Wyszczególnienie
Budżetowanie działań Programu w tys. zł
PLAN FINANSOWY PROGRAMU
"Pomoc w domu" - w ramach prac społecznie
3.4
użytecznych
Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów
3.5
osób niepełnosprawnych
Wspieranie zatrudnienia członków rodzin
3.5.1
opiekujących się osobą niepełnosprawną
Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy
3.5.2 członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły
3.3 warsztat terapii zajęciowej, w celu podjęcia
zatrudnienia na otwartym rynku pracy
0
347 040
1 926
244 960
57 600
126 000
0
0
0
0
0
47 000
432 000
0
0
293 886
260 000
779 040
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
30 400
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
50 000
0
0
0
0
4 800
0
0
0
4 800
0
0
0
0
126 000
57 600
244 960
1 926
4 800
347 040
479 000
260 000
1 077 726
30 400
75 000
312 630
51 200
rezerwa budżetu państwa
Monitor Polski
III.
0
0
0
0
0
75 000
Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo do
2.6 zasiłku opiekuńczego w przypadku choroby
dziecka do 18. roku życia
Przyznanie jednorazowego świadczenia w
2.7
wysokości 4000 zł
Usługi wspierające i rehabilitacyjne
Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub
3.1
opiekunów osób niepełnosprawnych
Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej
w jednostkach już funkcjonujących i rozszerzenie
3.2 typów ŚDS - sprzężone niepełnosprawności oraz
osoby ze spektrum autyzmu
Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania
miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
2.5
posiadających orzeczenie o niepełnosprawności
lub wymagających szczególnej opieki
1 200
312 630
-
Utworzenie ośrodków koordynacyjnorehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania
2.4
rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia
niepełnosprawnością
Wczesna rehabilitacja dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
2.3
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
IV.
0
0
0
Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe
4.2 rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne (III
filar programu Mieszkanie+)
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.3
wybudowane w ramach bezzwrotnego
dofinansowania ze środków budżetu państwa
społecznego budownictwa czynszowego
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.4
wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów finansujących
społeczne budownictwo czynszowe
3
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
25 000
108 000
2 880
10 080
23 400
środki z Programu Mieszkanie+,
fundusz dopłat ulokowany w BGK
środki NPM, fundusz dopłat
ulokowany w BGK - 6150 mln na
wszystkie lata
środki z Programu Mieszkanie+
środki z Programu Mieszkanie+,
finansowanie rynkowe
– 90 –
0
0
0
25 000
0
0
108 000
2 880
0
Wsparcie mieszkaniowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
budowa mieszkań na wynajem, w tym z
4.1
możliwością docelowego uzyskania własności,
m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I
filar programu Mieszkanie+)
10 080
23 400
0
0
Monitor Polski
Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej
powracających na rynek pracy bezrobotnych
3.5.6
rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
przedsiębiorców będących opiekunami osób
3.5.4
niepełnosprawnych w pozyskaniu środków na
nowe miejsce pracy
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
podmiotów prowadzących żłobki lub kluby
dziecięce z miejscami integracyjnymi lub dla
3.5.5 podmiotów świadczących usługi rehabilitacyjne
dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu
zamieszkania, w tym usługi mobilne
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
zakładania działalności gospodarczej przez
członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną na zakładanie żłobków lub
3.5.3 klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub świadczenie usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w
miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych
Spółdzielczość socjalna na rzecz bezrobotnych
opiekunów dzieci niepełnosprawnych, osób z
niepełnosprawnością oraz ich rodzin
6.2
1.2 Diagnostyka i terapia prenatalna
1.3 Opieka paliatywna i hospicyjna
Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi
1.4
dziećmi i kobiet w ciąży
1.5 Pomoc uczennicom w ciąży
Prawo do korzystania z elastycznych form
1.6
organizacji czasu pracy
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego
rodziny
Rodzaje działań wg priorytetów
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży ze
1.1 szczególnym uwzględnieniem ciąży powikłanej
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5 600
1 250
0
137 802
0
646 586
0
6 850
0
1 610 750
2017 rok
0
2 700
4
0
0
0
0
0
0
0
0
0
30 400
0
0
0
0
0
30 000
0
0
0
66 000
58 000
500
124 500
0
772 500
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4 800
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
167 802
0
5 600
1 250
66 000
58 000
500
131 350
0
3 065 036
0
2 700
5 000
1 400
7 700
350 000
108 000
351 400
0
0
finansowanie budżet państwa
(NPM) + jst
– 91 –
II.
I.
5 000
Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin
wychowujących dzieci z niepełnosprawnością w
ramach konkursu FIO 2017
6.1
0
0
2 700
1 400
5 000
0
0
0
0
0
finansowanie jst
Monitor Polski
„Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie
zjawisku niealimentacji, które w znacznej mierze
6.3
dotyka rodziców samotnie wychowujących
dziecko niepełnosprawne
Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach
6.4
Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój
(PO WER)
2017-2021 - suma wydatków na wszystkie priorytety
350 000
0
0
0
350 000
0
108 000
1 400
0
Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach
4.6 na potrzeby mieszkalnictwa wspomaganego, w
tym chronionego dla osób niepełnosprawnych
0
Tworzenie mieszkań chronionych i mieszkań
4.7
wspomaganych dla osób niepełnosprawnych
V.
Koordynacja, poradnictwo i informacja
Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań
5.1
asystenta rodziny
Utworzenie bazy danych i portalu o formach
5.2
wsparcia dla rodziny, osób niepełnosprawnych i
ich opiekunów
VI.
Pozostałe instrumenty wsparcia
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
4.5 wychowujących dzieci niepełnosprawne – najem
mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy
III.
28 250
5 000
0
52 000
100 000
48 000
52 000
0
0
15 000
0
0
0
0
5
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
10 000
0
20 000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
52 000
53 000
52 000
128 250
0
15 000
42 320
11 200
9 918
37 364
rezerwa budżetu państwa
Monitor Polski
Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo do
2.6 zasiłku opiekuńczego w przypadku choroby
dziecka do 18. roku życia
Przyznanie jednorazowego świadczenia w
2.7
wysokości 4000 zł
Usługi wspierające i rehabilitacyjne
Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub
3.1
opiekunów osób niepełnosprawnych
Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej
w jednostkach już funkcjonujących i rozszerzenie
3.2 typów ŚDS - sprzężone niepełnosprawności oraz
osoby ze spektrum autyzmu
Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania
miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
2.5
posiadających orzeczenie o niepełnosprawności
lub wymagających szczególnej opieki
1 200
42 320
-
9 918
17 364
Utworzenie ośrodków koordynacyjnorehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania
2.4
rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia
niepełnosprawnością
Wczesna rehabilitacja dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
2.3
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i
niemowląt, ze szczególnym uwzględnieniem
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i
2.2
nieodwralcalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą życiu, które powstały w
prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Koordynacja opieki neonatologicznopediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
2.1
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
IV.
Wsparcie mieszkaniowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
budowa mieszkań na wynajem, w tym z
4.1
możliwością docelowego uzyskania własności,
m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I
filar programu Mieszkanie+)
Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej
powracających na rynek pracy bezrobotnych
3.5.6
rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
podmiotów prowadzących żłobki lub kluby
dziecięce z miejscami dla dzieci
3.5.5 niepełnosprawnych lub dla podmiotów
świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci
niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w
tym usługi mobilne
0
14 000
2 600
0
0
0
5 000
0
0
0
320
0
12 000
0
1 120
23 040
0
0
210
0
0
0
6
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5 000
12 000
320
1 120
2 600
14 000
0
23 040
210
0
środki z Programu Mieszkanie+,
finansowanie rynkowe
– 93 –
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Monitor Polski
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
przedsiębiorców będących członkami rodzin
3.5.4 opiekujących się osobami niepełnosprawnymi w
pozyskaniu środków na nowe miejsce pracy
"Pomoc w domu" - w ramach prac społecznie
3.4
użytecznych
Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów
3.5
osób niepełnosprawnych
Wspieranie zatrudnienia członków rodzin
3.5.1
opiekujących się osobą niepełnosprawną
Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy
3.5.2 członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
zakładania działalności gospodarczej przez
członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną na zakładanie żłobków lub
3.5.3 klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub świadczenie usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w
miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych
Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły
3.3 warsztat terapii zajęciowej, w celu podjęcia
zatrudnienia na otwartym rynku pracy
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.4
wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów finansujących
społeczne budownictwo czynszowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
4.5 wychowujących dzieci niepełnosprawne – najem
mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy
Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach
4.6 na potrzeby mieszkalnictwa wspomaganego, w
tym chronionego dla osób niepełnosprawnych
70 000
0
300
0
400
1 000
1 000
0
0
Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin
wychowujących dzieci z niepełnosprawnością w
ramach konkursu FIO 2017
Spółdzielczość socjalna na rzecz bezrobotnych
opiekunów dzieci niepełnosprawnych, osób z
niepełnosprawnością oraz ich rodzin
„Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie
zjawisku niealimentacji, które w znacznej mierze
dotyka rodziców samotnie wychowujących
dziecko niepełnosprawne
6.1
6.2
6.3
7
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
300
1 000
400
1 300
70 000
12 000
70 400
0
0
0
0
0
finansowanie budżet państwa
(NPM) + jst
finansowanie jst
środki z Programu Mieszkanie+,
fundusz dopłat ulokowany w BGK
– 94 –
0
300
0
0
70 000
12 000
400
Tworzenie mieszkań chronionych i mieszkań
4.7
wspomaganych dla osób niepełnosprawnych
V.
Koordynacja, poradnictwo i informacja
Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań
5.1
asystenta rodziny
Utworzenie bazy danych i portalu o formach
5.2
wsparcia dla rodziny, osób niepełnosprawnych i
ich opiekunów
VI.
Pozostałe instrumenty wsparcia
0
0
0
0
Monitor Polski
0
0
0
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.3
wybudowane w ramach bezzwrotnego
dofinansowania ze środków budżetu państwa
społecznego budownictwa czynszowego
0
0
Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe
4.2 rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne (III
filar programu Mieszkanie+)
II.
I.
6.4
Utworzenie ośrodków koordynacyjnorehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania
2.4
rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia
niepełnosprawnością
Wczesna rehabilitacja dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
2.3
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i
niemowląt, ze szczególnym uwzględnieniem
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i
2.2
nieodwralcalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą życiu, które powstały w
prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
-
0
0
0
3 000
75
0
53 320
0
5 200
312
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
125 832
0
0
98 550
3 075
0
258 052
2018 rok
8
0
0
0
0
7 600
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
10 000
0
20 000
30 000
0
0
0
66 000
58 000
500
124 500
0
154 500
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
53 320
10 000
5 200
20 312
163 432
0
3 000
75
66 000
58 000
500
127 575
0
511 102
Monitor Polski
Koordynacja opieki neonatologicznopediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
2.1
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
1.2 Diagnostyka i terapia prenatalna
1.3 Opieka paliatywna i hospicyjna
Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi
1.4
dziećmi i kobiet w ciąży
1.5 Pomoc uczennicom w ciąży
Prawo do korzystania z elastycznych form
1.6
organizacji czasu pracy
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego
rodziny
Rodzaje działań wg priorytetów
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży ze
1.1 szczególnym uwzględnieniem ciąży powikłanej
Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach
Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój
(PO WER)
2017 - suma wydatków na wszystkie priorytety
III.
73 760
14 400
28 000
5 200
0
0
0
2 240
55 480
0
0
429
0
0
10 500
96 000
0
0
66 409
52 000
169 760
9
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
7 600
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1 200
0
0
0
1 200
0
0
2 240
5 200
28 000
14 400
55 480
429
1 200
73 760
106 500
52 000
237 369
7 600
15 000
rezerwa budżetu państwa
– 96 –
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
przedsiębiorców będących członkami rodzin
3.5.4 opiekujących się osobami niepełnosprawnymi w
pozyskaniu środków na nowe miejsce pracy
3.4
0
0
0
15 000
Monitor Polski
"Pomoc w domu" - w ramach prac społecznie
użytecznych
Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów
3.5
osób niepełnosprawnych
Wspieranie zatrudnienia członków rodzin
3.5.1
opiekujących się osobą niepełnosprawną
Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy
3.5.2 członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
zakładania działalności gospodarczej przez
członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną na zakładanie żłobków lub
3.5.3 klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub świadczenie usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w
miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych
Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły
3.3 warsztat terapii zajęciowej, w celu podjęcia
zatrudnienia na otwartym rynku pracy
Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo do
2.6 zasiłku opiekuńczego w przypadku choroby
dziecka do 18. roku życia
Przyznanie jednorazowego świadczenia w
2.7
wysokości 4000 zł
Usługi wspierające i rehabilitacyjne
Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub
3.1
opiekunów osób niepełnosprawnych
Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej
w jednostkach już funkcjonujących i rozszerzenie
3.2 typów ŚDS - sprzężone niepełnosprawności oraz
osoby ze spektrum autyzmu
Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania
miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
2.5
posiadających orzeczenie o niepełnosprawności
lub wymagających szczególnej opieki
IV.
0
0
0
0
0
Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe
4.2 rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne (III
filar programu Mieszkanie+)
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.3
wybudowane w ramach bezzwrotnego
dofinansowania ze środków budżetu państwa
społecznego budownictwa czynszowego
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.4
wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów finansujących
społeczne budownictwo czynszowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
4.5 wychowujących dzieci niepełnosprawne – najem
mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy
Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach
4.6 na potrzeby mieszkalnictwa wspomaganego, w
tym chronionego dla osób niepełnosprawnych
0
70 000
70 000
0
10
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
70 000
24 000
70 250
0
0
0
0
0
0
5 000
24 000
640
finansowanie budżet państwa
(NPM) + jst
finansowanie jst
środki z Programu Mieszkanie+,
fundusz dopłat ulokowany w BGK
środki z Programu Mieszkanie+,
finansowanie rynkowe
– 97 –
24 000
250
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Monitor Polski
Tworzenie mieszkań chronionych i mieszkań
4.7
wspomaganych dla osób niepełnosprawnych
V.
Koordynacja, poradnictwo i informacja
Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań
5.1
asystenta rodziny
5 000
0
0
24 000
Wsparcie mieszkaniowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
budowa mieszkań na wynajem, w tym z
4.1
możliwością docelowego uzyskania własności,
m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I
filar programu Mieszkanie+)
0
640
0
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
podmiotów prowadzących żłobki lub kluby
dziecięce z miejscami dla dzieci
3.5.5 niepełnosprawnych lub dla podmiotów
świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci
niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w
tym usługi mobilne
Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej
powracających na rynek pracy bezrobotnych
3.5.6
rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych
II.
Spółdzielczość socjalna na rzecz bezrobotnych
opiekunów dzieci niepełnosprawnych, osób z
niepełnosprawnością oraz ich rodzin
6.2
Koordynacja opieki neonatologicznopediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
2.1
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
1.2 Diagnostyka i terapia prenatalna
1.3 Opieka paliatywna i hospicyjna
Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi
1.4
dziećmi i kobiet w ciąży
1.5 Pomoc uczennicom w ciąży
Prawo do korzystania z elastycznych form
1.6
organizacji czasu pracy
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego
rodziny
Rodzaje działań wg priorytetów
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży ze
1.1 szczególnym uwzględnieniem ciąży powikłanej
„Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie
zjawisku niealimentacji, które w znacznej mierze
6.3
dotyka rodziców samotnie wychowujących
dziecko niepełnosprawne
Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach
6.4
Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój
(PO WER)
2018 - suma wydatków na wszystkie priorytety
0
0
0
3 000
75
0
312
0
0
0
0
0
0
0
0
135 092
0
0
137 009
0
3 075
0
323 917
2019 rok
0
600
0
0
600
11
0
7 600
0
0
0
0
0
0
0
0
7 600
0
0
0
0
0
20 000
30 000
0
0
0
66 000
58 000
500
124 500
0
154 500
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1 200
0
0
0
0
0
20 312
172 692
0
3 000
75
66 000
58 000
500
127 575
0
624 226
0
600
1 000
250
1 600
Monitor Polski
I.
1 000
Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin
wychowujących dzieci z niepełnosprawnością w
ramach konkursu FIO 2017
6.1
0
250
1 000
VI.
Utworzenie bazy danych i portalu o formach
wsparcia dla rodziny, osób niepełnosprawnych i
ich opiekunów
Pozostałe instrumenty wsparcia
5.2
III.
"Pomoc w domu" - w ramach prac społecznie
3.4
użytecznych
Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów
3.5
osób niepełnosprawnych
Wspieranie zatrudnienia członków rodzin
3.5.1
opiekujących się osobą niepełnosprawną
Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły
3.3 warsztat terapii zajęciowej, w celu podjęcia
zatrudnienia na otwartym rynku pracy
10 500
0
96 000
73 760
429
55 480
14 400
0
0
0
0
0
66 409
52 000
169 760
0
0
0
0
15 000
Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania
miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
2.5
posiadających orzeczenie o niepełnosprawności
lub wymagających szczególnej opieki
0
0
0
12
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
10 000
0
0
0
0
1 200
0
0
0
1 200
0
0
0
0
0
14 400
55 480
429
1 200
73 760
106 500
52 000
237 369
7 600
15 000
62 580
10 000
5 200
rezerwa budżetu państwa
– 99 –
0
0
0
0
0
0
0
7 600
0
0
0
0
Monitor Polski
Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo do
2.6 zasiłku opiekuńczego w przypadku choroby
dziecka do 18. roku życia
Przyznanie jednorazowego świadczenia w
2.7
wysokości 4000 zł
Usługi wspierające i rehabilitacyjne
Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub
3.1
opiekunów osób niepełnosprawnych
Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej
w jednostkach już funkcjonujących i rozszerzenie
3.2 typów ŚDS - sprzężone niepełnosprawności oraz
osoby ze spektrum autyzmu
62 580
0
5 200
Utworzenie ośrodków koordynacyjnorehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania
2.4
rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia
niepełnosprawnością
Wczesna rehabilitacja dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
2.3
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i
niemowląt, ze szczególnym uwzględnieniem
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i
2.2
nieodwralcalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą życiu, które powstały w
prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
IV.
5 000
0
0
24 000
0
0
0
Wsparcie mieszkaniowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
budowa mieszkań na wynajem, w tym z
4.1
możliwością docelowego uzyskania własności,
m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I
filar programu Mieszkanie+)
Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe
4.2 rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne (III
filar programu Mieszkanie+)
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.3
wybudowane w ramach bezzwrotnego
dofinansowania ze środków budżetu państwa
społecznego budownictwa czynszowego
13
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5 000
24 000
640
2 240
5 200
28 000
200 mln NPM - środki z Programu
Mieszkanie+ (nie tylko na osoby
niepełnosprawne)
środki z Programu Mieszkanie+,
finansowanie rynkowe
– 100 –
0
0
640
0
2 240
5 200
0
0
28 000
0
Monitor Polski
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
podmiotów prowadzących żłobki lub kluby
dziecięce z miejscami dla dzieci
3.5.5 niepełnosprawnych lub dla podmiotów
świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci
niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w
tym usługi mobilne
Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej
powracających na rynek pracy bezrobotnych
3.5.6
rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
przedsiębiorców będących członkami rodzin
3.5.4 opiekujących się osobami niepełnosprawnymi w
pozyskaniu środków na nowe miejsce pracy
Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy
3.5.2 członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
zakładania działalności gospodarczej przez
członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną na zakładanie żłobków lub
3.5.3 klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub świadczenie usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w
miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych
I.
1 000
Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin
wychowujących dzieci z niepełnosprawnością w
ramach konkursu FIO 2017
Spółdzielczość socjalna na rzecz bezrobotnych
opiekunów dzieci niepełnosprawnych, osób z
niepełnosprawnością oraz ich rodzin
6.1
6.2
0
0
0
0
0
0
0
0
137 009
0
600
3 075
0
333 177
2020 rok
0
0
0
0
600
70 000
14
0
0
0
0
0
7 600
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
66 000
58 000
500
124 500
0
154 500
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1 200
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
66 000
58 000
500
127 575
0
633 486
0
600
1 000
250
1 600
70 000
24 000
70 250
0
0
0
finansowanie budżet państwa
(NPM) + jst
finansowanie jst
– 101 –
1.2 Diagnostyka i terapia prenatalna
1.3 Opieka paliatywna i hospicyjna
Rodzaje działań wg priorytetów
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży ze
1.1 szczególnym uwzględnieniem ciąży powikłanej
„Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie
zjawisku niealimentacji, które w znacznej mierze
6.3
dotyka rodziców samotnie wychowujących
dziecko niepełnosprawne
Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach
6.4
Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój
(PO WER)
2019 - suma wydatków na wszystkie priorytety
0
0
70 000
0
0
0
środki z Programu Mieszkanie+,
fundusz dopłat ulokowany w BGK
Monitor Polski
VI.
5.2
5.1
V.
4.7
250
1 000
0
Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach
4.6 na potrzeby mieszkalnictwa wspomaganego, w
tym chronionego dla osób niepełnosprawnych
24 000
250
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
4.5 wychowujących dzieci niepełnosprawne – najem
mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy
Tworzenie mieszkań chronionych i mieszkań
wspomaganych dla osób niepełnosprawnych
Koordynacja, poradnictwo i informacja
Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań
asystenta rodziny
Utworzenie bazy danych i portalu o formach
wsparcia dla rodziny, osób niepełnosprawnych i
ich opiekunów
Pozostałe instrumenty wsparcia
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.4
wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów finansujących
społeczne budownictwo czynszowe
66 409
10 500
52 000
169 760
96 000
0
0
0
0
0
0
15 000
Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania
miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
2.5
posiadających orzeczenie o niepełnosprawności
lub wymagających szczególnej opieki
Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo do
2.6 zasiłku opiekuńczego w przypadku choroby
dziecka do 18. roku życia
Przyznanie jednorazowego świadczenia w
2.7
wysokości 4000 zł
Usługi wspierające i rehabilitacyjne
Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub
3.1
opiekunów osób niepełnosprawnych
77 205
0
5 200
312
Utworzenie ośrodków koordynacyjnorehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania
2.4
rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia
niepełnosprawnością
Wczesna rehabilitacja dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
2.3
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i
niemowląt, ze szczególnym uwzględnieniem
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i
2.2
nieodwralcalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą życiu,które powstały w
prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Koordynacja opieki neonatologicznopediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
2.1
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
0
0
0
149 717
0
0
3 000
75
15
0
0
0
0
0
0
10 000
0
20 000
30 000
0
0
0
0
0
1 200
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
106 500
52 000
237 369
7 600
15 000
77 205
10 000
5 200
20 312
187 317
0
3 000
75
rezerwa budżetu państwa
– 102 –
0
0
0
7 600
0
0
0
0
0
7 600
0
0
0
Monitor Polski
III.
II.
Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi
dziećmi i kobiet w ciąży
1.5 Pomoc uczennicom w ciąży
Prawo do korzystania z elastycznych form
1.6
organizacji czasu pracy
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego
rodziny
1.4
IV.
Wsparcie mieszkaniowe
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
podmiotów prowadzących żłobki lub kluby
dziecięce z miejscami dla dzieci
3.5.5 niepełnosprawnych lub dla podmiotów
świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci
niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w
tym usługi mobilne
Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej
powracających na rynek pracy bezrobotnych
3.5.6
rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych
14 400
28 000
5 200
0
0
0
640
5 000
0
0
0
24 000
2 240
55 480
0
0
429
0
0
0
0
73 760
16
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1 200
0
5 000
24 000
640
2 240
5 200
28 000
14 400
55 480
429
1 200
73 760
Monitor Polski
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
przedsiębiorców będących członkami rodzin
3.5.4 opiekujących się osobami niepełnosprawnymi w
pozyskaniu środków na nowe miejsce pracy
"Pomoc w domu" - w ramach prac społecznie
3.4
użytecznych
Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów
3.5
osób niepełnosprawnych
Wspieranie zatrudnienia członków rodzin
3.5.1
opiekujących się osobą niepełnosprawną
Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy
3.5.2 członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
zakładania działalności gospodarczej przez
członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną na zakładanie żłobków lub
3.5.3 klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub świadczenie usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w
miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych
Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły
3.3 warsztat terapii zajęciowej, w celu podjęcia
zatrudnienia na otwartym rynku pracy
Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej
w jednostkach już funkcjonujących i rozszerzenie
3.2 typów ŚDS - sprzężone niepełnosprawności oraz
osoby ze spektrum autyzmu
Spółdzielczość socjalna na rzecz bezrobotnych
opiekunów dzieci niepełnosprawnych, osób z
niepełnosprawnością oraz ich rodzin
6.2
600
17
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
600
1 000
250
1 600
70 000
24 000
70 250
0
0
0
0
0
0
finansowanie budżet państwa
(NPM) + jst
finansowanie jst
środki z Programu Mieszkanie+,
fundusz dopłat ulokowany w BGK
400 mln NPM - środki z Programu
Mieszkanie+ (nie tylko na osoby
niepełnosprawne)
– 104 –
0
1 000
Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin
wychowujących dzieci z niepełnosprawnością w
ramach konkursu FIO 2017
6.1
0
0
600
0
250
1 000
0
Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach
4.6 na potrzeby mieszkalnictwa wspomaganego, w
tym chronionego dla osób niepełnosprawnych
0
70 000
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
4.5 wychowujących dzieci niepełnosprawne – najem
mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy
0
0
0
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.4
wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów finansujących
społeczne budownictwo czynszowe
0
70 000
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.3
wybudowane w ramach bezzwrotnego
dofinansowania ze środków budżetu państwa
społecznego budownictwa czynszowego
0
24 000
250
0
Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe
4.2 rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne (III
filar programu Mieszkanie+)
0
środki z Programu Mieszkanie+,
finansowanie rynkowe
Monitor Polski
Tworzenie mieszkań chronionych i mieszkań
4.7
wspomaganych dla osób niepełnosprawnych
V.
Koordynacja, poradnictwo i informacja
Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań
5.1
asystenta rodziny
Utworzenie bazy danych i portalu o formach
5.2
wsparcia dla rodziny, osób niepełnosprawnych i
ich opiekunów
VI.
Pozostałe instrumenty wsparcia
0
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
budowa mieszkań na wynajem, w tym z
4.1
możliwością docelowego uzyskania własności,
m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I
filar programu Mieszkanie+)
Wczesna rehabilitacja dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
2.3
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i
niemowląt, ze szczególnym uwzględnieniem
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i
2.2
nieodwralcalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą życiu, które powstały w
prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Koordynacja opieki neonatologicznopediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
2.1
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
1.2 Diagnostyka i terapia prenatalna
1.3 Opieka paliatywna i hospicyjna
Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi
1.4
dziećmi i kobiet w ciąży
1.5 Pomoc uczennicom w ciąży
Prawo do korzystania z elastycznych form
1.6
organizacji czasu pracy
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego
rodziny
Rodzaje działań wg priorytetów
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży ze
1.1 szczególnym uwzględnieniem ciąży powikłanej
0
0
0
3 000
75
0
0
5 200
312
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
149 717
0
0
137 009
0
3 075
0
347 802
2021 rok
0
18
0
0
0
7 600
0
0
0
0
0
0
0
0
7 600
0
10 000
0
20 000
30 000
0
0
0
66 000
58 000
500
124 500
0
154 500
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1 200
0
10 000
5 200
20 312
187 317
0
3 000
75
66 000
58 000
500
127 575
0
648 111
0
Monitor Polski
II.
I.
„Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie
zjawisku niealimentacji, które w znacznej mierze
6.3
dotyka rodziców samotnie wychowujących
dziecko niepełnosprawne
Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach
6.4
Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój
(PO WER)
2020 - suma wydatków na wszystkie priorytety
III.
"Pomoc w domu" - w ramach prac społecznie
3.4
użytecznych
Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów
3.5
osób niepełnosprawnych
Wspieranie zatrudnienia członków rodzin
3.5.1
opiekujących się osobą niepełnosprawną
Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy
3.5.2 członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
zakładania działalności gospodarczej przez
członków rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną na zakładanie żłobków lub
3.5.3 klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub świadczenie usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w
miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych
0
73 760
429
55 480
14 400
28 000
5 200
0
0
0
0
0
0
10 500
96 000
0
0
66 409
52 000
169 760
19
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1 200
0
0
0
1 200
0
0
0
5 200
28 000
14 400
55 480
429
1 200
73 760
106 500
52 000
237 369
7 600
15 000
77 205
rezerwa budżetu państwa
– 106 –
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
7 600
0
0
Monitor Polski
Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły
3.3 warsztat terapii zajęciowej, w celu podjęcia
zatrudnienia na otwartym rynku pracy
0
0
0
0
15 000
Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania
miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
2.5
posiadających orzeczenie o niepełnosprawności
lub wymagających szczególnej opieki
Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo do
2.6 zasiłku opiekuńczego w przypadku choroby
dziecka do 18 roku życia
Przyznanie jednorazowego świadczenia w
2.7
wysokości 4000 zł
Usługi wspierające i rehabilitacyjne
Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub
3.1
opiekunów osób niepełnosprawnych
Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej
w jednostkach już funkcjonujących i rozszerzenie
3.2 typów ŚDS - sprzężone niepełnosprawności oraz
osoby ze spektrum autyzmu
77 205
Utworzenie ośrodków koordynacyjnorehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania
2.4
rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia
niepełnosprawnością
IV.
0
0
0
0
0
Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe
4.2 rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne (III
filar programu Mieszkanie+)
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.3
wybudowane w ramach bezzwrotnego
dofinansowania ze środków budżetu państwa
społecznego budownictwa czynszowego
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu
4.4
wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów finansujących
społeczne budownictwo czynszowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
4.5 wychowujących dzieci niepełnosprawne – najem
mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy
Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach
4.6 na potrzeby mieszkalnictwa wspomaganego, w
tym chronionego dla osób niepełnosprawnych
20
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5 000
24 000
640
2 240
finansowanie budżet państwa
(NPM) + jst
finansowanie jst
środki z Programu Mieszkanie+,
fundusz dopłat ulokowany w BGK
600 mln NPM - środki z Programu
Mieszkanie+ (nie tylko na osoby
niepełnosprawne)
środki z Programu Mieszkanie+,
finansowanie rynkowe
– 107 –
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Monitor Polski
0
5 000
0
0
24 000
Wsparcie mieszkaniowe
Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne –
budowa mieszkań na wynajem, w tym z
4.1
możliwością docelowego uzyskania własności,
m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I
filar programu Mieszkanie+)
2 240
640
0
0
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
podmiotów prowadzących żłobki lub kluby
dziecięce z miejscami dla dzieci
3.5.5 niepełnosprawnych lub dla podmiotów
świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci
niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w
tym usługi mobilne
Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej
powracających na rynek pracy bezrobotnych
3.5.6
rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych
Stworzenie preferencyjnych warunków dla
przedsiębiorców będących członkami rodzin
3.5.4 opiekujących się osobami niepełnosprawnymi w
pozyskaniu środków na nowe miejsce pracy
1 000
Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin
wychowujących dzieci z niepełnosprawnością w
ramach konkursu FIO 2017
Spółdzielczość socjalna na rzecz bezrobotnych
opiekunów dzieci niepełnosprawnych, osób z
niepełnosprawnością oraz ich rodzin
6.1
6.2
0
0
137 009
0
347 802
600
0
0
0
0
600
70 000
0
70 000
0
154 500
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1 200
0
0
0
0
0
0
0
0
0
648 111
0
600
1 000
250
1 600
70 000
24 000
70 250
– 108 –
21
0
7 600
0
0
0
0
0
0
0
0
Monitor Polski
* realizacja Programu nastąpi w ramach planu finansowego i nie spowoduje zwiększenia kosztów funduszu
„Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie
zjawisku niealimentacji, które w znacznej mierze
6.3
dotyka rodziców samotnie wychowujących
dziecko niepełnosprawne
Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach
6.4
Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój
(PO WER)
2021 - suma wydatków na wszystkie priorytety
0
24 000
250
250
1 000
VI.
5.2
5.1
V.
Tworzenie mieszkań chronionych i mieszkań
wspomaganych dla osób niepełnosprawnych
Koordynacja, poradnictwo i informacja
Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań
asystenta rodziny
Utworzenie bazy danych i portalu o formach
wsparcia dla rodziny, osób niepełnosprawnych i
ich opiekunów
Pozostałe instrumenty wsparcia
4.7
258 052
6 850
137 802
100 000
12 000
400
1 000
1 610 750
FUS
NFZ*
98 550
0
0
28 250
0
70 000
300
646 586
154 500
124 500
30 000
0
0
0
0
2017
0
0
0
0
0
0
0
772 500
30 400
2017-2021 (sumarycznie)
0
0
622 500
0
30 400
150 000
293 886
0
0
0
0
0
350 000
0
0
2 700
0
0
Fundusz
Pracy*
0
0
0
0
0
0
0
4 800
0
0
4 800
0
0
0
PFRON*
511 102
131 350
167 802
128 250
12 000
70 400
1 300
3 065 036
641 650
878 560
1 077 726
108 000
351 400
7 700
Łącznie
wydatki
– 109 –
2017 - suma wydatków na wszystkie priorytety
Rodzaje działań wg priorytetów
I.
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
II.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego rodziny
III. Usługi wspierające i rehabilitacyjne
IV. Wsparcie mieszkaniowe
V. Koordynacja, poradnictwo i informacja
VI. Pozostałe instrumenty wsparcia
2017-2021 - suma wydatków na wszystkie priorytety
19 150
698 160
779 040
108 000
1 400
5 000
środki budżetu
państwa
środki budżetu Programu
Monitor Polski
Rodzaje działań wg priorytetów
I.
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
II.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego rodziny
III. Usługi wspierające i rehabilitacyjne
IV. Wsparcie mieszkaniowe
V. Koordynacja, poradnictwo i informacja
VI. Pozostałe instrumenty wsparcia
Wyszczególnienie
Budżetowanie działań Programu w tys. zł
PLAN FINANSOWY PROGRAMU
2020 - suma wydatków na wszystkie priorytety
Rodzaje działań wg priorytetów
I.
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
II.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego rodziny
III. Usługi wspierające i rehabilitacyjne
IV. Wsparcie mieszkaniowe
V. Koordynacja, poradnictwo i informacja
VI. Pozostałe instrumenty wsparcia
2019 - suma wydatków na wszystkie priorytety
347 802
3 075
149 717
169 760
24 000
250
1 000
333 177
3 075
135 092
169 760
24 000
250
1 000
323 917
3 075
125 832
169 760
24 000
250
1 000
137 009
0
0
66 409
0
70 000
600
137 009
0
0
66 409
0
70 000
600
137 009
0
0
66 409
0
70 000
600
154 500
124 500
30 000
0
0
0
0
2020
0
7 600
0
0
0
0
7 600
154 500
124 500
30 000
0
0
0
0
2019
0
7 600
0
0
0
0
7 600
154 500
124 500
30 000
0
0
0
0
7 600
2018
0
7 600
0
0
0
0
1 200
0
0
1 200
0
0
0
1 200
0
0
1 200
0
0
0
1 200
0
0
1 200
0
0
0
648 111
127 575
187 317
237 369
24 000
70 250
1 600
633 486
127 575
172 692
237 369
24 000
70 250
1 600
624 226
127 575
163 432
237 369
24 000
70 250
1 600
Monitor Polski
Rodzaje działań wg priorytetów
I.
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
II.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego rodziny
III. Usługi wspierające i rehabilitacyjne
IV. Wsparcie mieszkaniowe
V. Koordynacja, poradnictwo i informacja
VI. Pozostałe instrumenty wsparcia
2018- suma wydatków na wszystkie priorytety
Rodzaje działań wg priorytetów
I.
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
II.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego rodziny
III. Usługi wspierające i rehabilitacyjne
IV. Wsparcie mieszkaniowe
V. Koordynacja, poradnictwo i informacja
VI. Pozostałe instrumenty wsparcia
347 802
3 075
149 717
169 760
24 000
250
1 000
137 009
0
0
66 409
0
70 000
600
7 600
2021
0
7 600
0
0
0
0
Środki na realizację Programu w latach 2022-2026 pozostają rokrocznie na poziomie nie mniejszym niż w roku 2021.
W 2020 r. w wyniku oceny Programu zostaną ustalone środki na lata 2022-2026.
* realizacja Programu nastąpi w ramach planu finansowego i nie spowoduje zwiększenia kosztów funduszu
2021 - suma wydatków na wszystkie priorytety
Rodzaje działań wg priorytetów
I.
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
II.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego rodziny
III. Usługi wspierające i rehabilitacyjne
IV. Wsparcie mieszkaniowe
V. Koordynacja, poradnictwo i informacja
VI. Pozostałe instrumenty wsparcia
154 500
124 500
30 000
0
0
0
0
1 200
0
0
1 200
0
0
0
648 111
127 575
187 317
237 369
24 000
70 250
1 600
§ 3. 1. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przedstawia Prezesowi Rady Ministrów sprawozdanie
z realizacji Programu wraz z wnioskami, w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.
2. Rada Ministrów nie rzadziej niż raz na pięć lat dokonuje przeglądu Programu oraz określa jego zakres w poszczególnych latach. Pierwszy przegląd zostanie dokonany w 2021 r.
ZAŁĄCZNIKI
1. Zasoby instytucjonalne
2. Harmonogram działań Programu
WYKAZ SKRÓTÓW
AOS – Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna
BAEL – Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności
BGK – Bank Gospodarstwa Krajowego
CIR – Centrum Informacyjne Rządu
DPS – dom pomocy społecznej
EFS – Europejski Fundusz Społeczny
FP – Fundusz Pracy
GOPS – gminny ośrodek pomocy społecznej
GUS – Główny Urząd Statystyczny
JST – jednostka samorządu terytorialnego
KPRM – Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
MC – Ministerstwo Cyfryzacji
MEN – Ministerstwo Edukacji Narodowej
MF – Ministerstwo Finansów
MIiB – Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa
MOPS – miejski ośrodek pomocy społecznej
MRPiPS – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
MS – Ministerstwo Sprawiedliwości
MZ – Ministerstwo Zdrowia
NFZ – Narodowy Fundusz Zdrowia
NPM – Narodowy Program Mieszkaniowy
PCPR – powiatowe centrum pomocy rodzinie
PFRON – Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
POZ – podstawowa opieka zdrowotna
PUP – powiatowy urząd pracy
SKOK – Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
ŚDS – środowiskowy dom samopomocy
ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych
WSTĘP
Wsparcie osób niepełnosprawnych i ich rodzin stanowi priorytetowe zadanie państwa
wymagające podjęcia wieloaspektowych działań.
Niepełnosprawność dotyka nie tylko samą osobę niepełnosprawną, ale także członków jej
rodziny. Stąd też działania pomocowe państwa powinny być skierowane do całej rodziny.
Niepełnosprawność wpływa na wiele obszarów życia rodziny, tj. na jej sytuację materialną,
społeczną, czy też zdrowotną. Przyjęte w programie rozwiązania prawno-organizacyjne oraz
finansowe mają na celu umożliwienie rzeczywistej i pełnej integracji społecznej osób
niepełnosprawnych oraz wsparcie psychologiczne, społeczne, funkcjonalne i ekonomiczne ich
rodzin.
Dostrzegając potrzebę pomocy rodzinom w Polsce oraz zapewnienia oczekiwanego wsparcia,
w dniu 4 listopada 2016 r. została uchwalona, z inicjatywy Rady Ministrów, ustawa z dnia
4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. poz. 1860).
Zgodnie z postanowieniami tej ustawy Rada Ministrów przyjmie w terminie do dnia
31 grudnia 2016 r. program kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” dotyczący w
szczególności wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, opieki, w tym paliatywnej, lub
rehabilitacji dzieci, wsparcia dla kobiet w ciąży i ich rodzin w przypadku ciąży powikłanej,
pomocy w zabezpieczeniu szczególnych potrzeb, w tym mieszkaniowych, rodzin z dzieckiem
posiadającym stosowne zaświadczenie.
Skuteczne, systemowe wsparcie osób niepełnosprawnych i ich rodzin wymaga zastosowania
wielospecjalistycznych działań realizowanych w formule międzyresortowej. Dlatego też,
w celu wypracowania jak najlepszych, horyzontalnych rozwiązań został powołany przez
Prezesa Rady Ministrów Międzyresortowy Zespół do spraw opracowania projektu
Rządowego Programu wsparcia dla rodzin „Za życiem”.
Program obejmuje kompleksowe rozwiązania, w szczególności w obszarach dotyczących
wsparcia dla kobiet w ciąży i ich rodzin, wczesnego wspomagania dziecka i jego rodziny,
usług wspierających i rehabilitacyjnych, wsparcia mieszkaniowego, a także koordynacji
wsparcia, poradnictwa i informacji.
Jednym z wiodących zadań, w zakresie usług wspierających i rehabilitacyjnych będzie m.in.
zapewnienie opieki wytchnieniowej dla rodziców lub opiekunów osób niepełnosprawnych.
Powyższe działanie będzie polegało na zabezpieczeniu opieki dla osób niepełnosprawnych
oraz wsparciu członków rodziny w jej sprawowaniu poprzez umożliwienie uzyskania
pomocy, w związku ze zdarzeniem losowym, pomocą w załatwieniu codziennych spraw lub
potrzebą odpoczynku opiekuna, uczestnictwem członka rodziny w aktywizacji zawodowej
organizowanej przez powiatowy urząd pracy, a także podjęciem przez członka rodziny
zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy.
Istotnym elementem realizacji Programu będzie rozwój sieci środowiskowych domów
samopomocy, między innymi poprzez rozszerzenie ich typów w celu ułatwienia dostępu
większej grupie osób. Pomocą zostaną objęte osoby z zaburzeniami psychicznymi, w tym
z niepełnosprawnościami sprzężonymi, a także osoby ze spektrum autyzmu.
Ważnym działaniem w systemie wsparcia będzie powołanie na szczeblu samorządu
powiatowego ośrodków koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych, umożliwiających
objęcie wsparciem osób niepełnosprawnych ze szczególnym uwzględnieniem dzieci w wieku
0–7 lat. Rozwiązanie to wzmocni istniejące formy pomocy i pozwoli skoordynować
działalność różnych placówek funkcjonujących w powiecie.
Istotne będzie również działanie dotyczące tworzenia mieszkań chronionych
i wspomaganych, które zapewnią całodobową pomoc dorosłym osobom niepełnosprawnym.
Ta forma wsparcia pozwoli osobom niepełnosprawnym na usamodzielnianie się
w przyjaznych, dostosowanych do ich potrzeb warunkach. Działanie to będzie stanowiło
odpowiedź na oczekiwania środowiska osób niepełnosprawnych.
W zakresie koordynacji ważną rolę będzie pełnił asystent rodziny. W ramach Programu
przewiduje się poszerzenie obszaru jego działania i upowszechnienie oferowanych przez
asystenta rodziny usług na rzecz rodzin i dzieci. Znacząco wzrośnie również liczba
profesjonalnie przygotowanych asystentów rodziny.
Proponowane w Programie formy działań, kierowane do osób niepełnosprawnych i ich
rodzin, wynikają z diagnozy oraz analizy posiadanych zasobów. Funkcjonujące od wielu lat
instrumenty systemu wsparcia wymagają modyfikacji i uzupełnienia o dodatkowe
rozwiązania dedykowane osobom o szczególnych potrzebach.
W powodzeniu realizacji Programu nie można pominąć istotnej roli samorządów. Jako
najbliższe obywatelom wspierają osoby niepełnosprawne w społecznościach lokalnych.
W tym kontekście Program przewiduje, że to właśnie samorząd będzie głównym realizatorem
przewidzianych w nim rozwiązań. Program gwarantuje wsparcie w jego realizacji i zapewnia
dofinansowanie zadań.
Program będzie wspierany poprzez realizację działań podejmowanych w ramach innych
programów i źródeł finansowania. Działania będą poddawane stałemu monitorowaniu
i ocenie skuteczności, co może skutkować zmianą zakresu Programu.
Rzeczpospolita Polska będzie dążyć do stałej poprawy sytuacji rodzin, osób
niepełnosprawnych i ich opiekunów, rozwijając istniejące formy wsparcia i tworząc warunki
do powstawania nowych rozwiązań np. w zakresie uproszczenia procedury adopcyjnej, mając
na uwadze postanowienia Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych sporządzonej
w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169).
PODSTAWA PRAWNA PROGRAMU
Podstawę prawną Programu stanowi art. 12 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu
kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. poz. 1860), zgodnie z którym Rada Ministrów
w terminie do dnia 31 grudnia 2016 r. przyjmie program kompleksowego wsparcia dla rodzin
„Za życiem”, opracowany na podstawie odrębnych przepisów. Program będący dokumentem
rządowym w rozumieniu uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. –
Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2016 r. poz. 1006 i 1204) zostanie przyjęty
w trybie określonym tą uchwałą.
Program jest również skierowany do rodzin z dzieckiem legitymującym się orzeczeniem
o niepełnosprawności albo orzeczeniem o lekkim lub umiarkowanym lub znacznym stopniu
niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz do dzieci i młodzieży posiadających odpowiednio
opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, orzeczenie o potrzebie
kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
o których mowa w przepisach ustawy o systemie oświaty, i ich rodzin.
DIAGNOZA
1. Dane ogólne
Ostatnie pełne dane dotyczące liczby osób niepełnosprawnych w Polsce pochodzą
z Narodowego Spisu Powszechnego 2011. Na potrzeby Spisu zbiorowość osób
niepełnosprawnych została podzielona na 2 podstawowe grupy
• osoby niepełnosprawne prawnie, tj. takie, które posiadały odpowiednie, aktualne
orzeczenie wydane przez organ do tego uprawniony;
• osoby niepełnosprawne tylko biologicznie, tj. takie, które nie posiadały orzeczenia, ale
miały (odczuwały) całkowicie lub poważnie ograniczoną zdolność do wykonywania
czynności podstawowych stosownie do swojego wieku.
Według jego wyników, w 2011 r. liczba osób niepełnosprawnych ogółem wynosiła blisko
4,7 mln, w tym około 3,1 mln osób posiadało prawne potwierdzenie niepełnosprawności.
Wyniki spisu ludności 2011 roku wykazały, że liczba osób, które zadeklarowały ograniczenie
zdolności do wykonywania zwykłych czynności podstawowych dla swojego wieku i/lub
posiadały ważne orzeczenie kwalifikujące je do zaliczenia do zbiorowości osób
niepełnosprawnych wynosiła 4 697,5 tys., co stanowiło 12,2% ludności kraju, wobec
14,3% w 2002 r.
Według wyników kwartalnego reprezentacyjnego Badania Aktywności Ekonomicznej
Ludności (BAEL) prowadzonego przez GUS, w 2015 r. w Polsce zamieszkiwało
3.252 tys. osób niepełnosprawnych prawnie w wieku 16 lat i więcej, tj. 10,5% ogółu populacji
Polski w tej grupie wiekowej. Mężczyźni stanowili 50,6% populacji osób niepełnosprawnych
(1.647 tys. osób), a kobiety 49,3% (1.605 tys. osób). 63,4% osób niepełnosprawnych
(2.063 tys.) mieszkało w miastach, a 36,6% (1.189 tys.) na wsi.
Wśród osób niepełnosprawnych prawnie największą grupę stanowiły osoby w wieku 65 lat
i więcej – 35,5% (1.154 tys.). Osoby w wieku 55–64 lata stanowiły 33,0% (1.073 tys.),
w wieku 45–54 lata – 13,6% (443 tys.) oraz w wieku 35–44 lata – 7,8% (255 tys.). Najmniej
liczne w tej zbiorowości były najmłodsze grupy wiekowe, tj. w wieku 25–34 lata –
6,5% (212 tys.) i w wieku 15–24 lata – 3,5% (115 tys.).
Populacja osób niepełnosprawnych w Polsce w 2015 r., w tys.
Źródło: dane BAEL GUS za 2015 r.
Wśród osób niepełnosprawnych prawnie w wieku 16 lat i więcej są osoby
• o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – 43,8% (1.426 tys. osób),
• o lekkim stopniu niepełnosprawności – 28,3% (919 tys. osób),
• o znacznym stopniu niepełnosprawności – 27,9% (906 tys. osób),
Liczba osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym według tzw. ekonomicznych
grup wieku (18–59 dla kobiet i 18–64 dla mężczyzn) wynosiła 1.864 tys., co stanowiło
8,2% ludności Polski w tym wieku.
W gronie osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym
• 46,4% (865 tys. osób) stanowiły osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
• 30,8% (575 tys. osób) stanowiły osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności,
• 22,7% (424 tys. osób) stanowiły osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
2. Populacja niepełnosprawnych dzieci
Liczba dzieci niepełnosprawnych ogółem wyniosła na koniec 2014 r. ponad 211 tys. („Stan
zdrowia ludności Polski w 2014 r.”). W tej grupie było 55 tys. dzieci niepełnosprawnych
prawnie i biologicznie, blisko 127 tys. tylko z prawnym orzeczeniem oraz 29 tys. dzieci
niepełnosprawnych tylko biologicznie.
Największą grupę dzieci niepełnosprawnych odnotowano w grupie 10–14-latków – 5%,
wśród 5–9-latków było ich blisko 4%, zaś wśród najmłodszych – mniej niż 3%. W dwóch
najstarszych grupach wieku było też relatywnie najwięcej dzieci niepełnosprawnych tylko
prawnie – po blisko 3%. Natomiast najmniejszą liczbę dzieci niepełnosprawnych prawnie
i biologicznie odnotowano wśród dzieci 5–9-letnich.
3. Zdrowie
Najczęstszą przyczynę niepełnosprawności, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn, stanowią
uszkodzenia i choroby narządu ruchu, układu krążenia oraz schorzenie neurologiczne.
Relatywnie niższy jest udział procentowy osób z uszkodzeniami narządu wzroku i słuchu,
z chorobą psychiczną i upośledzeniem umysłowym w zbiorowości osób niepełnosprawnych.
Jednak są to osoby o obniżonej sprawności w codziennym funkcjonowaniu, a zatem
i wymagające szczególnego wsparcia w edukacji, na rynku pracy i w życiu codziennym.
Występowanie grup schorzeń u dorosłych osób niepełnosprawnych w 2014 r.
Źródło: „Stan zdrowia ludności Polski w 2014 r.” GUS 2016.
Dane Europejskiego Ankietowego Badania Zdrowia z 2014 r. wskazują, że
52% mieszkańców Polski zadeklarowało występowanie długotrwałych problemów
zdrowotnych lub chorób przewlekłych, które trwały co najmniej 6 miesięcy. Częstość
występowania takich problemów rośnie wraz z wiekiem. O ile wśród ludzi młodych (do
30. roku życia) długotrwałe problemy zdrowotne występowały niezbyt często, u co 4–5 osób,
o tyle wśród ludzi starszych (zwłaszcza po ukończeniu 60. roku życia) – bardzo często. Ponad
70% pięćdziesięciolatków sygnalizowało wystąpienie takich problemów, wśród
sześćdziesięciolatków odsetek ten wyniósł już 85%, a w grupie ludzi najstarszych ponad
90%. Kobiety relatywnie częściej niż mężczyźni zgłaszały występowanie długotrwałych
problemów zdrowotnych czy chorób przewlekłych (odpowiednio 47% mężczyzn
i 57% kobiet). Ponadto prawie 83% osób będących w wieku 50 lat i więcej stwierdziło
występowanie u siebie obecnie przynajmniej 1 choroby lub dolegliwości przewlekłej, podczas
gdy w młodszej grupie (40–49 lat) – trochę częściej niż co druga osoba.
4. Wykształcenie
W ciągu ostatnich lat obserwuje się zmiany w strukturze poziomu wykształcenia osób
niepełnosprawnych. W 2015 r. spośród osób niepełnosprawnych prawnie w wieku 16 lat
i więcej największą grupę stanowiły osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym –
32,0%, a grupą stanowiącą 31,3% były osoby z wykształceniem gimnazjalnym,
podstawowym, niepełnym podstawowym oraz bez wykształcenia. Osoby z wykształceniem
policealnym i średnim zawodowym stanowiły 20,8%, osoby z wykształceniem wyższym
8,2%, z wykształceniem średnim ogólnokształcącym 7,7%.
Osoby niepełnosprawne w wieku 16 lat i więcej według poziomu wykształcenia w 2015 r.
Źródło: dane BAEL GUS za 2015 r.
Liczba lat spędzonych na edukacji w sposób wymierny wpływa na sytuację (nie tylko osób
niepełnosprawnych) na rynku pracy. W 2015 r. dla osób z wyższym wykształceniem
współczynnik aktywności zawodowej był na poziomie 52,9%, a dla osób o najniższym
poziomie wykształcenia 11,5%. Natomiast wskaźnik zatrudnienia wynosił, odpowiednio,
48,2% oraz 9,7%, a stopa bezrobocia, odpowiednio 8,9% oraz 15,1%.
Stopa bezrobocia osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym według poziomu wykształcenia
w 2015 r.
Źródło: dane BAEL GUS za 2015 r.
5. Rynek pracy
Praca zawodowa odgrywa ważną rolę w rehabilitacji zawodowej i społecznej osób
niepełnosprawnych i ich integracji ze społeczeństwem. Jednakże osoby niepełnosprawne
znajdują się w gorszej sytuacji na rynku pracy niż pozostałe grupy aktywnych zawodowo.
Dla porównania warto wskazać na aktywność ekonomiczną osób sprawnych powyżej 15 r.
życia w 2015 r.
• 10.858 tys. osób było biernych zawodowo,
• 16.852 tys. osób było aktywnych zawodowo (w tym 15.614 tys. pracowało, natomiast
1.238 tys. osób stanowili bezrobotni).
Wskaźnik zatrudnienia osób sprawnych w wieku produkcyjnym w 2015 r. kształtował się na
poziomie 72,9%, stopa bezrobocia wyniosła 7,5%, współczynnik aktywności zawodowej
wyniósł 78,8%.
Jeżeli chodzi o osoby niepełnosprawne to
• 2.716 tys. osób było biernych zawodowo,
• 536 tys. osób było aktywnych zawodowo (470 tys. pracowało, zaś 66 tys. osób
stanowili bezrobotni).
Osoby niepełnosprawne prawnie w wieku 16 lat i więcej w 2015 r. osiągnęły współczynnik
aktywności zawodowej na poziomie 16,5% i wskaźnik zatrudnienia – 14,5%, a stopa
bezrobocia kształtowała się dla nich na poziomie 12,3%. Współczynnik aktywności
zawodowej dla osób niepełnosprawnych mieszkających w miastach osiągnął w 2015 r.
poziom 17,9%, wskaźnik zatrudnienia – 15,5%, a stopa bezrobocia – 13,6%. Dla
mieszkańców wsi wskaźniki te kształtowały się, odpowiednio, następująco: 14,0%, 12,6%,
9,6%.
Dla osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym współczynnik aktywności zawodowej
wynosił 25,9%, wskaźnik zatrudnienia – 22,5%, a stopa bezrobocia – 13,0%. Większość osób
niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym, niestety, wciąż pozostaje poza rynkiem pracy.
W 2015 r. biernych zawodowo było 83,5% osób niepełnosprawnych w wieku 16 lat i więcej
i 74,1% osób w wieku produkcyjnym.
Wskaźniki aktywności zawodowej dla osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym w 2015 r.
Źródło: dane BAEL GUS za 2015 r.
Wskaźnik aktywności zawodowej był najwyższy dla grupy osób, u których orzeczono lekki
stopień niepełnosprawności (36,3%), podobnie jak wskaźnik zatrudnienia (31,0%) i stopa
bezrobocia (14,8%).
Wskaźniki aktywności zawodowej dla osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym według stopnia
niepełnosprawności w 2015 r.
Źródło: dane BAEL GUS za 2015 r.
W II kw. 2016 r. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym
kształtował się na poziomie 24,2%, stopa bezrobocia wyniosła 11,2%, współczynnik
aktywności zawodowej wyniósł 27,2%.
Jeśli chodzi o status zatrudnienia osób niepełnosprawnych, to większość tych osób w 2015 r.
zatrudniona była jako pracownicy najemni (345 tys., tj. 82%), z czego 46 tys. w rolnictwie.
Jednocześnie grupa stanowiąca 77,4% pracowników niepełnosprawnych ogółem była
zatrudniona w sektorze prywatnym. Na własny rachunek pracowało 59 tys. osób, z czego
9 tys. było pracodawcami. Bezpłatnie pomagający członkowie rodzin stanowili 15-tysięczną
grupę osób.
Wśród pracodawców zarejestrowanych w Systemie Obsługi Dofinansowań i Refundacji
(SODiR), prowadzonym przez PFRON, w grudniu 2015 r. nieznacznie przeważającą grupę
pracowników (124 458, tj. 50,6%) stanowili zatrudnieni w zakładach pracy chronionej
(ZPCH). Natomiast liczba pracowników zatrudnionych przez pracodawców funkcjonujących
na otwartym rynku pracy wynosiła 121 597. Przy czym, wśród zarejestrowanych w SODiR
pracodawców przeważały podmioty gospodarcze działające na otwartym rynku pracy w
liczbie 25 028, podczas gdy ZPCH było w SODiR 1 163.
Jednym z zadań instytucji państwowych działających w obszarze rynku pracy jest
ograniczenie zjawiska wykluczenia zawodowego osób niepełnosprawnych, wynikającego
z ich bierności i bezrobocia. Służą temu programy, których celem jest bezpośrednie
oddziaływanie na szanse znalezienia zatrudnienia przez osoby niepełnosprawne. Oferowane
są m.in. takie usługi, jak pośrednictwo pracy czy doradztwo zawodowe i szkolenia. Według
danych MRPiPS na koniec 2015 r. różnego typu szkolenia rozpoczęło 3 166 osób
niepełnosprawnych. Z tej grupy 97,8% (tj. 3 096) ukończyło te szkolenia, a prawie połowa
(41,2%, tj. 1 306 osób) podjęła zatrudnienie w trakcie szkolenia lub bezpośrednio po jego
ukończeniu.
W 2015 r. w urzędach pracy zgłoszonych było 1 278 994 miejsc pracy, z czego
4,4% (tj. 55 460) było adresowanych do osób niepełnosprawnych. Z tego 1,6% (tj. 6 340)
było subsydiowanych. W sektorze publicznym zgłoszono 2 660 miejsc pracy dla osób
niepełnosprawnych, co stanowiło 1,5% ogółu wolnych miejsc pracy w tym sektorze.
Zgłoszono również 16 200 miejsc pracy przy pracach sezonowych (tj. 4,3% z ogólnej liczby
takich miejsc).
Bezrobocie rejestrowane wśród osób niepełnosprawnych według czasu pozostawania bez pracy w grudniu 2015 r.
Źródło: dane z bezrobocia rejestrowanego, MRPiPS
W ramach sprawozdawczości bezrobocia rejestrowanego dostępne są również informacje na
temat długości okresu pozostawania bez pracy oraz wieku bezrobotnych. W grudniu 2015 r.
wśród bezrobotnych niepełnosprawnych zarejestrowanych w urzędach pracy przeważały
osoby w wieku 45–54 lata (26,9%) i 55–59 lat (24,9%) oraz z długim stażem pracy 10–20 lat
(21,6%) i 20–30 lat (19,9%). Biorąc pod uwagę liczbę miesięcy pozostawania bez pracy,
najliczniejszą grupę stanowiły osoby długotrwale bezrobotne, tj. powyżej 24 miesięcy
(29,3%) oraz bezrobotne od 12 do 24 miesięcy (17,3%).
Bezrobocie rejestrowane wśród osób niepełnosprawnych według wieku w grudniu 2015 r.
Źródło: dane z bezrobocia rejestrowanego, MRPiPS
Na koniec września 2016 r. w urzędach pracy w kraju zarejestrowanych było 1 324,1 tys.
bezrobotnych, w tym 81,9 tys. osób niepełnosprawnych (tj. 6,2% ogółu bezrobotnych). Prawo
do zasiłku posiadało 12,3 tys. osób, tj. 7% bezrobotnych z prawem do zasiłku. Bezrobotnych
niepełnosprawnych kobiet zarejestrowanych było 39,3 tys. osób i stanowiły one
47,9% niepełnosprawnych bezrobotnych ogółem oraz 5,5% bezrobotnych kobiet.
6. Zagrożenie ubóstwem
Obecność w gospodarstwie domowym osoby niepełnosprawnej jest czynnikiem
zwiększającym ryzyko zagrożenia ubóstwem. Wyraźnie wyższy jest wskaźnik zagrożenia
ubóstwem w rodzinach z niepełnosprawnymi dziećmi. Stopa ubóstwa skrajnego określa
udział osób żyjących w gospodarstwach domowych o wydatkach niższych niż minimum
egzystencji. Według szacunku dokonanego na podstawie wyników badania gospodarstw
domowych przeprowadzonego przez GUS w 2015 r. stopa ubóstwa skrajnego wynosiła 6,5%.
W przypadku gospodarstw domowych z co najmniej jedną osobą niepełnosprawną (prawnie)
jej wartość wynosiła 9,1%. Jeżeli osoba niepełnosprawna jest głową gospodarstwa
domowego, wówczas wartość wskaźnika wynosiła 9,1%. Jeśli w gospodarstwie jest
przynajmniej jedno dziecko do lat 16 posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, to stopa
ubóstwa sięgała 10,7%. W przypadku gospodarstw domowych bez osób niepełnosprawnych
wartość wskaźnika wynosiła 5,8%.
7. Mieszkalnictwo
Podstawowe problemy polskiego mieszkalnictwa zostały zidentyfikowane w części
diagnostycznej NPM – dokumentu przyjętego uchwałą Rady Ministrów nr 115/2016 z dnia
27 września 2016 r. Dokument ten nie odnosił się w szczegółowy sposób do rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne, jednak można stwierdzić, że w przypadku rodzin
wychowujących osoby niepełnosprawne potrzeby mieszkaniowe są zazwyczaj wyższe
(wynikają one np. z potrzeby przystosowania technicznego mieszkania do potrzeb osób
niepełnosprawnych), zaś możliwości płatnicze są niższe (ze względu na konieczność opieki
nad osobą niepełnosprawną).
Według danych za 2015 r., przeciętny dochód rozporządzalny na 1 osobę w rodzinach bez
osób niepełnosprawnych wynosił 1447,80 zł. W przypadku gospodarstw domowych
z osobami niepełnosprawnymi dochód ten był o ok. 24% niższy i wynosił przeciętnie
1166,35 zł na 1 osobę. Ponadto, wśród gospodarstw domowych z osobami
niepełnosprawnymi dominuje dochód ze świadczeń społecznych, stanowiąc 52,3% dochodu.
Rodziny wychowujące dzieci niepełnosprawne mają większe trudności z zaspokojeniem
potrzeb mieszkaniowych niż gospodarstwa domowe bez osób niepełnosprawnych. Związane
jest to z niższymi dochodami, które są spowodowane koniecznością zapewnienia opieki nad
niepełnosprawnym dzieckiem. Niskie dochody powodują problem z nabyciem lub wynajmem
mieszkania na warunkach rynkowych.
CELE PROGRAMU
Głównym celem Programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” jest
umożliwienie rzeczywistej i pełnej integracji społecznej osób niepełnosprawnych oraz
wsparcie psychologiczne, społeczne, funkcjonalne i ekonomiczne ich rodzin.
Cel ten będzie realizowany poprzez następujące cele szczegółowe
1.
zapewnienie dostępu do wszechstronnej opieki nad kobietą w okresie ciąży (w tym
powikłanej), porodu i połogu;
2.
rozwój wsparcia środowiskowego dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży;
3.
zagwarantowanie wsparcia rodzin i dzieci z wadą letalną;
4.
zapewnienie interdyscyplinarnego wczesnego wspomagania rozwoju
umożliwiającego objęcie specjalistyczną opieką dziecka oraz jego rodziny;
5.
utworzenie ośrodków koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych;
6.
podniesienie jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz zwiększenie
efektywności i dostępności do rehabilitacji dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie
i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałych
w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu;
7.
wsparcie członków rodziny w opiece nad osobą niepełnosprawną poprzez możliwość
uzyskania pomocy w formie opieki wytchnieniowej;
8.
wsparcie rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych w realizacji codziennych
obowiązków domowych;
9.
zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne;
dziecka,
10. tworzenie i rozwój mieszkalnictwa chronionego oraz wspomaganego na rzecz osób
niepełnosprawnych;
11. wsparcie osób niepełnosprawnych poprzez rozwój sieci samorządowych placówek
działających na rzecz osiągania przez te osoby samodzielności i niezależności w życiu
społecznym i zawodowym;
12. wsparcie rodziców i opiekunów dzieci i osób niepełnosprawnych w podejmowaniu
i utrzymywaniu aktywności zawodowej;
13. umożliwienie opiekunom osób niepełnosprawnych łączenia pracy ze sprawowaniem
opieki nad osobą niepełnosprawną;
14. wsparcie opiekunów pracujących w przypadku choroby dziecka niepełnosprawnego;
15. wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań asystenta rodziny;
16. zapewnienie informacji o dostępnych
niepełnosprawnych i ich opiekunów;
formach
wsparcia
dla
rodzin,
osób
17. promowanie wartości rodzinnych w społeczności lokalnej;
18. aktywizacja organizacji pozarządowych w budowie systemu wsparcia dziecka i rodziny;
19. aktywizacja i wsparcie samorządów w wypełnianiu zadań własnych na rzecz osób
niepełnosprawnych;
20. tworzenie prawa odpowiadającego potrzebom osób niepełnosprawnych i ich rodzinom.
PRIORYTET I
WSPARCIE DLA KOBIET W CIĄŻY I ICH RODZIN
1.1. Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży, ze szczególnym uwzględnieniem ciąży
powikłanej
Cel działania usługi: zapewnienie wszechstronnej opieki zdrowotnej nad kobietą w okresie
ciąży, porodu i połogu
Grupa docelowa: kobiety w ciąży, w tym powikłanej i noworodki
Podmioty realizujące: oddziały położniczo-ginekologiczne, oddziały położniczo-ginekologiczne II i III poziomu referencyjnego, poradnie ginekologiczno-położnicze,
oddziały neonatologiczne III poziomu referencyjnego, położne POZ
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych
1. Zapewnienie koordynacji świadczeń udzielanych kobiecie w ciąży, ze szczególnym
uwzględnieniem ciąży powikłanej, poprzez zawieranie umów o udzielanie świadczeń ze
świadczeniodawcami realizującymi wspólnie świadczenia szpitalne z zakresu położnictwo
i ginekologia II i III poziom referencyjny i ambulatoryjne z zakresu położnictwa oraz
z zakresu neonatologii; w ramach opieki koordynowanej kobieta w ciąży i w połogu będzie
miała zapewnioną opiekę położniczą, w tym w razie potrzeby zabiegi wewnątrzmaciczne,
zgodnie ze standardami opieki położniczej nad ciążą i ciążą patologiczną, a noworodek
opiekę neonatologiczną. Jednym z zadań ww. świadczeniodawców będzie zapewnienie opieki
psychologicznej nad kobietami w ciąży z rozpoznanymi nieuleczalnymi wadami płodu,
realizowanej przez odpowiednio przygotowany personel.
2. Umożliwienie prowadzenia ciąży fizjologicznej przez położne POZ.
3. Zapewnienie zwiększonego dostępu do świadczeń psychologicznych i psychiatrycznych
skierowanych do kobiet w ciąży powikłanej i w okresie jednego roku od porodu.
Akt prawny: zarządzenie Prezesa NFZ
Formy realizacji: umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
1.2. Diagnostyka i terapia prenatalna
Cel działania usługi: zwiększenie dostępności do diagnostyki i terapii prenatalnej
z możliwością rozszerzenia na inne elementy
Grupa docelowa: kobiety w ciąży ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych
Podmioty realizujące: podmioty realizujące program badań prenatalnych
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Przeprowadzenie specjalistycznych
badań w kierunku wad wrodzonych przez podmioty realizujące program badań prenatalnych,
zgodnie z zasadami określonymi w tym programie.
Formy realizacji: umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
1.3. Opieka paliatywna i hospicyjna
Cel działania: Wsparcie rodzin i dzieci z wadą letalną, poprzez zapewnienie możliwości
opieki psychologicznej rodzinie i godnych warunków umierania dzieciom z nieuleczalną
wadą letalną.
Grupa docelowa: rodziny z dzieckiem z nieuleczalna wadą letalną
Podmioty realizujące: hospicja stacjonarne i domowe, podmioty realizujące koordynowaną
opiekę nad kobietą w ciąży, ze szczególnym uwzględnieniem ciąży powikłanej
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Zwiększenie dostępności do
świadczeń z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej dla wymagających takiej formy opieki
dzieci, z uwzględnieniem świadczeń udzielanych na rzecz dzieci z nieuleczalną wadą letalną.
Zapewnienie opieki psychologicznej matce w ciąży z płodem z nieuleczalną wadą letalną i po
porodzie przez wykwalifikowany zespół psychologów.
Formy realizacji: umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
1.4. Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży
Cel działania: rozwój wsparcia środowiskowego dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet
w ciąży
Grupa docelowa: kobiety w ciąży oraz matki z małoletnimi dziećmi
Podmioty realizujące: samorządy gminne, samorządy powiatowe, podmioty niepubliczne
działające na zlecenie samorządów
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych
1. doposażenie istniejących domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży;
2. utworzenie nowych placówek gwarantujących dostępność do tej formy wsparcia.
Docelowo zakłada się funkcjonowanie około 40 placówek na terenie kraju.
W ramach zmian prawnych wymagane jest opracowanie przepisu dotyczącego możliwości
prowadzenia placówek przez samorządy gminne.
W zakresie usług dla kobiet w ciąży niezbędna jest ścisła współpraca z pracownikami służby
zdrowia – POZ, tj. lekarzem POZ, pielęgniarką POZ i położną POZ, poradnictwo
specjalistyczne (diagnoza prenatalna i prowadzenie ciąż powikłanych).
Formy realizacji: w ramach zadania własnego samorządów gminnych, powiatowych lub
zlecenia realizacji zadania podmiotom niepublicznym
1.5. Pomoc uczennicom w ciąży
Cel działania: zapewnienie przez szkołę lub placówkę możliwości kontynuowania nauki
przez uczennicę w ciąży
Grupa docelowa: uczennice w ciąży
Podmioty realizujące: szkoły i placówki systemu oświaty, jednostki prowadzące ww. szkoły
i placówki
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: W przypadku niewydolności
opiekuńczej lub wychowawczej występującej w rodzinie uczennicy w ciąży, w szczególności braku
akceptacji ciąży przez rodziców uczennicy, istnieje możliwość zmiany szkoły przez uczennicę na
szkołę z internatem lub skorzystania z bursy.
Warunkiem koniecznym do wykorzystania potencjału ww. placówek przez małoletnią
w ciąży, która nie powinna „wypadać” z systemu kształcenia, jest
– możliwość zmiany szkoły przez uczennicę w czasie trwania roku szkolnego,
– gotowość organizacyjna placówek (wolne miejsca, wyposażenie, specjaliści),
– przyjazny klimat szkoły i placówki przygotowany przez uczniów/wychowanków
i nauczycieli/wychowawców (zajęcia wychowawcze).
Formy realizacji: Według danych GUS w 2015 r. 3 454 matki w wieku do 18. roku życia
urodziły dzieci. Elementem zaplanowanym do realizacji i finansowania w ramach programu
jest przygotowanie ok. 250 miejsc w bursach lub internatach dla uczennic w ciąży, w formie
odrębnego pokoju, w którym zapewnione zostaną maksymalnie komfortowe warunki pobytu
uczennicy do czasu urodzenia dziecka.
Rozwiązanie takie związane jest ze zjawiskiem braku akceptacji ciąży przez rodziców
uczennicy, negatywnego stosunku najbliższego środowiska, obawy przed potępieniem itp.,
które w przypadku pozostania w miejscu dotychczasowego zamieszkania mogłyby prowadzić
do podjęcia prób usunięcia ciąży lub wpływałyby na jej prawidłowy przebieg. Kurator
oświaty posiadałby wiedzę o dostępnych miejscach dla uczennic w ciąży.
1.6. Prawo do korzystania z elastycznych form organizacji czasu pracy
Cel działania
1. wsparcie kobiet w ciąży powikłanej w korzystaniu z opieki zdrowotnej;
2. wsparcie rodziców dziecka posiadającego zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym
upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;
3. wsparcie dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym lub ze szczególnymi potrzebami
edukacyjnymi.
Grupa docelowa
1. pracownik-małżonek albo pracownik-rodzic dziecka w fazie prenatalnej, w przypadku
ciąży powikłanej;
2. pracownicy-rodzice dziecka posiadającego zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym
upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;
3. pracownicy-rodzice dziecka niepełnosprawnego lub ze szczególnymi potrzebami
edukacyjnymi
Podmioty realizujące: pracodawcy
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych
1. Stworzenie możliwości pracownikowi-małżonkowi albo pracownikowi-rodzicowi dziecka
w fazie prenatalnej, w przypadku ciąży powikłanej prawa do korzystania z indywidualnego
rozkładu czasu pracy lub ruchomego czasu pracy lub wykonywania pracy w systemie
przerywanego czasu pracy, na podstawie wniosku wiążącego pracodawcę; pracodawca
mógłby odmówić uwzględnienia wniosku, jeżeli nie byłoby to możliwe ze względu na
organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.
2. Stworzenie możliwości pracownikom-rodzicom dziecka posiadającego zaświadczenie
o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu,
które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu lub dziecka
niepełnosprawnego lub ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi prawa do korzystania
z indywidualnego rozkładu czasu pracy lub ruchomego czasu pracy lub wykonywania pracy
w systemie przerywanego czasu pracy oraz wykonywanie pracy w formie telepracy, na
podstawie wniosku wiążącego pracodawcę; pracodawca mógłby odmówić uwzględnienia
wniosku jeżeli nie byłoby to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy
wykonywanej przez pracownika.
Propozycje
– wymagają przyjęcia norm ustawowych,
– stanowiłyby nowy obowiązek dla pracodawców.
Formy realizacji: zmiana ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r.
poz. 1666)
PRIORYTET II
WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA I JEGO RODZINY
2.1. Koordynacja opieki neonatologiczno-pediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Cel działania usługi: podniesienie jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej na
rzecz dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo
nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w
czasie porodu, poprzez umożliwienie koordynacji udzielanych świadczeń przez poradnie
neonatologiczno-pediatryczne przy wsparciu informatycznych środków wymiany
i gromadzenia dokumentacji medycznej
Grupa docelowa: niemowlęta oraz dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu do 3. roku życia
Podmioty realizujące: poradnie neonatologiczne, inne poradnie dla dzieci, poradnie/ośrodki
rehabilitacji dla dzieci
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych
1. wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających koordynację świadczeń udzielanych
przez 30 wyspecjalizowanych ośrodków neonatologicznych na terenie całej Polski, na rzecz
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie
porodu;
2. wyposażenie ośrodków koordynujących, w odpowiedni sprzęt komputerowy oraz narzędzia
informatyczne, umożliwiające szyfrowane przekazywanie danych medycznych przez
podmioty udzielające świadczeń tym dzieciom oraz prowadzenie przez przedmiotowe ośrodki
zbiorczej dokumentacji medycznej;
3. zatrudnienie koordynatora (pielęgniarki lub rejestratorki lub sekretarki medycznej)
udzielanych świadczeń;
4. nałożenie obowiązku przekazywania danych medycznych przez podmioty udzielające
świadczeń grupie docelowej do ośrodków koordynujących opiekę zdrowotną.
Akt prawny: zarządzenie Prezesa NFZ
Formy realizacji: przetarg publiczny, umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
2.2. Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i niemowląt, ze szczególnym
uwzględnieniem dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie
albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie
rozwoju lub w czasie porodu
Cel działania usługi: zapewnienie dostępu do odżywiania mlekiem kobiecym noworodków
i niemowląt, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie
i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Grupa docelowa: noworodki i niemowlęta, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci,
u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Podmioty realizujące: podmioty prowadzące Banki Mleka lub przygotowane do ich
prowadzenia
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Zwiększenie liczby Banków Mleka
do liczby 13 w Polsce poprzez zapewnienie finansowania powstania Banków Mleka na
obszarze całego kraju. Zapewnienie finansowania działalności Banków Mleka.
Formy realizacji: przetarg publiczny, umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
2.3. Wczesna rehabilitacja dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Cel działania usługi: zwiększenie efektywności i dostępności do rehabilitacji dzieci,
u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
Grupa docelowa: dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie
albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju
lub w czasie porodu
Podmioty realizujące: ośrodki rehabilitacji dla dzieci
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych
1. wyposażenie ośrodków rehabilitacji dla dzieci udzielających świadczeń w ramach zakresu
dziecięca opieka koordynowana w urządzenia do rehabilitacji zaburzeń funkcji poznawczych
i zaburzeń mowy;
2. zwiększenie dostępności do świadczeń rehabilitacyjnych poprzez wprowadzenie jako
jednego z elementów dziecięcej opieki koordynowanej, świadczeń w ośrodkach dziennej
rehabilitacji wieku rozwojowego oraz zwiększenie poziomu finansowania tych świadczeń.
Akt prawny: zarządzenie Prezesa NFZ
Formy realizacji: przetarg publiczny, umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
2.4. Utworzenie ośrodków koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych ze szczególnym
uwzględnieniem wczesnego wspomagania rozwoju dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia niepełnosprawnością
Cel działania
1. zapewnienie dziecku niepełnosprawnemu dostępu do aktywnej pomocy ze strony państwa
(służby zdrowia, pomocy społecznej, oświaty), a jego rodzicom fachowej informacji
dotyczącej ich dziecka oraz jego problemów rozwojowych. Skoordynowanie działań
służących wykorzystaniu dostępnych usług. Promowanie Programu;
2. zapewnienie interdyscyplinarnego wczesnego wspomagania rozwoju
umożliwiającego objęcie specjalistyczną opieką dziecka oraz jego rodziny
dziecka,
Grupa docelowa: dzieci od 0 roku życia do czasu podjęcia nauki szkolnej, ze szczególnym
uwzględnieniem dzieci do 3 roku życia, u których występują wybrane schorzenia wg ICD –
10
Podmioty realizujące: docelowo 380 ośrodków realizujących kompleksowe, wczesne
wspomaganie rozwoju dziecka
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Podjęcie działań stymulujących
dziecko we wczesnym etapie jego rozwoju ma bezpośredni wpływ na osiągnięcie większej
niezależności, samodzielności i lepszej jakości życia w okresie dorosłości. Praca z rodziną
dziecka niepełnosprawnego oraz terapia dziecka musi mieć charakter wieloprofilowego
oddziaływania na zaburzenia.
Zakłada się utworzenie nowych, a także powstanie na bazie obecnie funkcjonujących
placówek realizujących zadania z wczesnego wspomagania dziecka, sieci ośrodków
udzielających kompleksowego wsparcia rodzinom z dziećmi, u których wykryto wady
rozwojowe oraz rodzinom z dziećmi niepełnosprawnymi – w każdym powiecie powinien
powstać jeden taki ośrodek.
Ponadto przewiduje się powstanie Krajowego Ośrodka Koordynacyjno-Rehabilitacyjnego.
Formy realizacji: W ramach Programu przewiduje się wyodrębnienie 380 powiatowych
placówek, zapewniających kompleksowe działania w ramach wczesnego wspomagania
rozwoju. Obejmowałyby one kompleksową opieką około 20% dzieci obecnie objętych
wczesnym wspomaganiem rozwoju prowadzonym w systemie oświaty (20%
z ok. 47 000 dzieci) – legitymujących się najcięższymi schorzeniami i zaburzeniami.
Na podstawie podpisanej umowy ośrodek zapewnia konsultacje lekarzy różnych specjalności
oraz usługi: terapeutów, fizjoterapeuty, psychologa, pedagoga, logopedy we współpracy
z pracownikiem socjalnym.
Omawiana placówka powinna być ujęta w powiatowej bazie podmiotów realizujących
zadania w ramach Programu, w tym prowadzących wczesne wspomaganie rozwoju.
Niezbędne będzie doposażenie placówek do potrzeb wielospecjalistycznych działań
rehabilitacyjnych oraz zatrudnienie przez powiat koordynatora odpowiedzialnego za dostęp
do usług oraz administrowania na poziomie powiatu bazą danych o wszelkich formach
pomocy oferowanych w danym powiecie.
Powstanie także Krajowy Ośrodek Koordynacyjno-Rehabilitacyjny.
Realizacja tego działania nastąpi poprzez odpowiednie zmiany w systemie prawa.
2.5. Dofinansowanie zapewnienia funkcjonowania miejsc opieki nad dziećmi w wieku do
lat 3 posiadających orzeczenie o niepełnosprawności lub wymagających szczególnej
opieki
Cel działania usługi: zapewnienie miejsc opieki w żłobkach lub klubach dziecięcych
dostosowanych do objęcia opieką dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności lub
wymagających szczególnej opieki
Grupa docelowa: dzieci od 1. roku życia do ukończenia 3. roku życia lub 4. roku życia,
w przypadku gdy niemożliwe lub utrudnione jest objęcie dziecka wychowaniem
przedszkolnym, posiadające orzeczenie o niepełnosprawności lub dzieci posiadające
zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie
zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie
porodu
Podmioty realizujące: żłobki lub kluby dziecięce realizujące lub planujące realizację
wspomagania indywidualnego rozwoju dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności
lub dzieci posiadających zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo
nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju
dziecka lub w czasie porodu
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Podjęcie działań stymulujących
dziecko we wczesnym etapie jego rozwoju ma bezpośredni wpływ na osiągnięcie większej
niezależności, samodzielności i lepszej jakości życia w okresie dorosłości. Praca z dzieckiem
z grupy docelowej musi mieć charakter wieloprofilowego oddziaływania na zaburzenia.
Proponuje się rozszerzyć „Resortowy program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku
do lat 3 Maluch plus” o moduł skierowany do podmiotów tworzących lub posiadających
miejsca opieki nad dziećmi z ww. grupy docelowej. Natomiast w związku z ogłoszeniem
w dniu 21 listopada 2016 r. programu „Maluch plus” 2017, proponuje się w 2017 r.
ogłoszenie specjalnej edycji programu Maluch plus skierowanej do instytucji tworzonych lub
posiadających miejsca opieki nad ww. grupą docelową.
W ramach programu Maluch plus – edycja specjalna podmioty tworzące lub zamierzające
tworzyć żłobki i kluby dziecięce dostosowane do potrzeb dzieci niepełnosprawnych lub
wymagających szczególnej opieki będą mogły ubiegać się o dofinansowanie funkcjonowania
miejsc opieki w wysokości do 500 zł miesięcznie na dziecko z grupy docelowej, przy czym
warunkiem otrzymania dofinansowania będzie pomniejszenie opłaty ponoszonej przez
rodziców za 1 dziecko (w zależności od przyznanej dotacji) o kwotę do 100 zł. Pozostałe
środki przyznane w ramach dotacji podmiot będzie mógł przeznaczyć na pokrycie kosztów
funkcjonowania miejsc opieki dostosowanych do dzieci niepełnosprawnych lub
wymagających szczególnej opieki.
Formy realizacji: Programem Maluch plus – edycja specjalna mogą być objęte już
funkcjonujące żłobki lub kluby dziecięce dostosowane lub planujące się dostosować do
potrzeb dzieci niepełnosprawnych bądź podmioty planujące utworzyć takie instytucje.
Podmioty zostaną wyłonione w drodze konkursu ofert, a ich lista będzie dostępna na stronie
MRPiPS.
2.6. Uprawnienia osób ubezpieczonych chorobowo
w przypadku choroby dziecka do 18. roku życia
do
zasiłku
opiekuńczego
Cel działania: wsparcie opiekuna pracującego w przypadku choroby dziecka
Grupa docelowa: aktywni zawodowo, podlegający ubezpieczeniu chorobowemu
opiekunowie dzieci ze znacznym stopniem niepełnosprawności albo orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub
pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej
egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie
jego leczenia, rehabilitacji i edukacji
Podmioty realizujące: ZUS, płatnicy zasiłków
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: wydłużenie zasiłku opiekuńczego
z 14 do 30 dni w przypadku opieki nad dzieckiem chorym ze znacznym stopniem
niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na
co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka
Formy realizacji: zmiana ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 372,
960, 1265, 1579 i 2020)
2.7. Przyznanie jednorazowego świadczenia w wysokości 4000 zł
Cel działania: wsparcie materialne rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym
Grupa docelowa: rodziny z dzieckiem posiadającym zaświadczenie o ciężkim
i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu
Podmioty realizujące: gminne organy właściwe w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada
2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 i 1579) (wójt, burmistrz,
prezydent miasta) i marszałkowie województw
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Wypłacanie jednorazowego
świadczenia wprowadzonego ustawą z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży
i rodzin „Za życiem”.
Formy realizacji: świadczenie pieniężne wypłacane przez gminy, zadanie zlecone z
zakresu administracji rządowej
PRIORYTET III
USŁUGI WSPIERAJĄCE I REHABILITACYJNE
3.1. Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub opiekunów osób niepełnosprawnych
Cel działania: zabezpieczenie opieki dla osób niepełnosprawnych oraz wsparcie członków
rodziny w opiece nad dzieckiem niepełnosprawnym poprzez możliwość uzyskania pomocy
rodzinie, w formie opieki wytchnieniowej w związku
– ze zdarzeniem losowym,
– pomocą w załatwieniu codziennych spraw lub potrzebą odpoczynku opiekuna,
– uczestnictwem członka rodziny w aktywizacji zawodowej organizowanej przez powiatowy
urząd pracy,
– podjęciem przez członka rodziny zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu
pracy.
Grupa docelowa: opiekunowie (o dochodzie nieprzekraczającym miesięcznie 1200 zł netto
na osobę w rodzinie) dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na
co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz osób
niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności
Podmioty realizujące: samorząd powiatowy lub na jego zlecenie podmioty niepubliczne
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych
1. Opieka wytchnieniowa realizowana będzie poprzez zapewnienie usług w dziennych
ośrodkach wsparcia, placówkach całodobowych, jednostkach systemu oświaty, lub
poprzez zawarcie umowy z organizacją pozarządową na usługi, w tym indywidualne.
Opieka ta może być realizowane również poprzez uczestnictwo osoby niepełnosprawnej
w różnorodnych formach wypoczynku zorganizowanego. Samorząd powiatowy ma
obowiązek zapewnić opiekę wytchnieniową we wszystkich wskazanych formach.
2. Samorząd powiatowy przygotowujący program pomocy dla rodziny będzie mógł ubiegać
się o uzyskanie wsparcia kadrowego, w formie subsydiowanego zatrudnienia osób
bezrobotnych skierowanych przez powiatowy urząd pracy. Osoby kierowane przez urząd
pracy powinny posiadać odpowiednie kompetencje lub zostać uprzednio przeszkolone.
Zadaniem ich będzie stała lub doraźna pomoc rodzinie z dzieckiem niepełnosprawnym.
3. Organizacja pozarządowa, będąca pracodawcą, będzie mogła ubiegać się o uzyskanie
wsparcia w formie subsydiowanego zatrudnienia osób bezrobotnych skierowanych przez
powiatowy urząd pracy.
4. Usługi indywidualne mogą być realizowane również przez rodziny wspierające
w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575, 1583 i 1860) po podpisaniu porozumienia przez
samorząd gminy z samorządem powiatowym.
Koszt wynagrodzenia osoby bezrobotnej lub jego części będzie refundowany na zasadach
przewidzianych dla danego instrumentu wsparcia, określonego w ustawie z dnia 20 kwietnia
2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645,
z późn. zm.). Decyzje co do wyboru formy wsparcia pozostawia się Staroście.
Decyzję co do wyboru formy opieki wytchnieniowej pozostawia się rodzinie.
Rozwiązanie wymagać będzie zmiany przepisów, w tym ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930, z późn. zm.) i ustawy z dnia 7 września
1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, 1954 i 1985).
Formy realizacji
1. Usługi świadczone całodobowo przez pracowników jednostek lub w zależności od potrzeb
usługi przez kilka godzin dziennie.
2. Zapewnienie opieki nad osobą niepełnosprawną w wymiarze do 120 godzin w roku
kalendarzowym. Koszt jednej godziny usługi – maksymalnie 20 zł.
3. Zatrudnienie subsydiowane osoby bezrobotnej, która będzie pomagała w ramach pomocy
rodzinie w opiece nad osobą niepełnosprawną przez JST lub organizację pozarządową,
będącą pracodawcą.
3.2. Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy całodobowej w jednostkach już
funkcjonujących i rozszerzenie typów ŚDS – sprzężone niepełnosprawności oraz osoby
ze spektrum autyzmu
Cel działania: ułatwienie dostępu do tej formy wsparcia większej grupie osób z zaburzeniami
psychicznymi, w tym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, rozwój bazy całodobowej
umożliwiającej pobyt całodobowy z przyczyn losowych lub na czas odpoczynku opiekuna
Grupa docelowa: osoby dorosłe z zaburzeniami psychicznymi,
z niepełnosprawnościami sprzężonymi i osoby ze spektrum autyzmu
w
tym
Podmioty realizujące: samorząd gminny, samorząd powiatowy, podmioty niepubliczne
działające na zlecenie samorządów
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: W ramach zadania zleconego
z zakresu administracji rządowej do realizacji JST lub podmiotom niepublicznym (zmiana
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dot. finansowania uczestników nowego
typu ŚDS, nowelizacja rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia
2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. poz. 1586 oraz z 2014 r.
poz. 1752) w zakresie rozszerzenia typu ŚDS, wskaźnika zatrudnienia, nowych usług,
ewentualnie standardów lokalowych).
Formy realizacji: Dostosowanie ŚDS do potrzeb osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi
oraz spektrum autyzmu.
3.3. Wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły warsztat terapii zajęciowej,
w celu podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy
Cel działania: wsparcie byłych uczestników warsztatów terapii zajęciowej w utrzymaniu
samodzielności i niezależności w życiu społecznym i zawodowym
Grupa docelowa: byli uczestnicy warsztatów terapii zajęciowej, którzy podjęli zatrudnienie
na otwartym rynku pracy
Podmioty realizujące: jednostki prowadzące warsztaty terapii zajęciowej
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Utworzenie klubu rehabilitacji
działającego przy warsztacie terapii zajęciowej. Zakres usług świadczonych w klubach oraz
ich wymiar godzinowy ustalałaby jednostka prowadząca warsztat w uzgodnieniu z powiatem.
Zmiana ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046), a także rozporządzenia
Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie
warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. poz. 587).
Formy realizacji: umowa
3.4. „Pomoc w domu” – w ramach prac społecznie użytecznych
Cel działania
1) wsparcie rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych w realizacji codziennych
obowiązków domowych;
2) aktywizacja osób bezrobotnych w ramach prac społecznie użytecznych
Grupa docelowa: rodzice i opiekunowie dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie
ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności
stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji
i edukacji oraz osobą niepełnosprawną ze znacznym stopniem niepełnosprawności
Podmioty realizujące: PUP we współpracy z GOPS/MOPS
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Rodzina/opiekun dziecka
niepełnosprawnego występuje do MOPS o udzielenie wsparcia w realizacji domowych
obowiązków w wymiarze nie więcej niż 10 godzin tygodniowo.
MOPS współpracuje z PUP w celu „doboru” odpowiedniej osoby do wsparcia
rodziny/opiekuna, w ramach prac społecznie użytecznych. Osobami posiadającymi
kompetencje w zakresie świadczenia usług dla rodziny/opiekuna dziecka niepełnosprawnego,
są osoby uczestniczące w zajęciach centrów i klubów integracji społecznej, po uprzednim
przeszkoleniu w ramach zajęć w centrum lub klubie. Dodatkowo pracownicy PUP wskazują
osoby bezrobotne, które mogłyby podjąć tego typu prace, ewentualnie szkolą je w zakresie
podstawowych umiejętności. Osoba – opiekun, wyrażająca chęć skorzystania z pomocy, może
wybrać wśród wskazanych osób jedną, która będzie w sposób stały świadczyć prace na jej
rzecz, w ramach prac społecznie użytecznych.
Wymiar tygodniowy pracy osoby podejmującej prace społecznie użyteczne może wynosić nie
więcej niż 10 godzin.
Wysokość wynagrodzenia osoby bezrobotnej skierowanej do prac społecznie użytecznych
(zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i
instytucjach rynku pracy) to minimum 8,10 zł za godzinę pracy.
Starosta będzie refundował gminie ze środków FP do 100% minimalnej kwoty świadczenia
przysługującego bezrobotnemu, który zostanie skierowany do wykonania prac społecznie
użytecznych na rzecz rodzin/opiekunów osób niepełnosprawnych.
Koordynatorem wsparcia są GOPS/MOPS (identyfikacja rodzin uprawnionych, ewentualnie
kontrola realizacji działań przez osoby bezrobotne), które działają w porozumieniu z PUP.
Konieczne zmiany w aktach prawnych: zmiana ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zakresie refundacji gminie ze środków
FP do 100% minimalnej kwoty świadczenia przysługującego bezrobotnemu, skierowanemu
do wykonania prac społecznie użytecznych na rzecz rodziców lub opiekunów, którzy
sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną.
Formy realizacji: umowa zawarta pomiędzy GOPS/MOPS a PUP
3.5. Wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów osób niepełnosprawnych
Grupa docelowa dla poddziałań 3.5.1.–3.5.4.: członkowie rodzin opiekujący się dziećmi
z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub
długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością
samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna
dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz osobą niepełnosprawną ze
znacznym stopniem niepełnosprawności
3.5.1. Wspieranie
niepełnosprawną
zatrudnienia
członków
rodzin
opiekujących
się
osobą
Cel działania: celem takiego rozwiązania jest umożliwienie opiekunom osób
niepełnosprawnych łączenia pracy ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną
Podmioty realizujące: PUP
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Wsparcie zatrudnienia osób
bezrobotnych opiekujących się osobą niepełnosprawną, o której mowa powyżej, odbywać się
będzie poprzez możliwość skorzystania z następujących instrumentów
1) zatrudnienie subsydiowane – pracodawca zatrudniający osobę opiekującą się co najmniej
jedną osobą niepełnosprawną, o której mowa powyżej, może otrzymać refundację części
kosztów poniesionych na wynagrodzenie, w wysokości nieprzekraczającej kwoty 50%
minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. do 1 tys. zł miesięcznie;
2) umożliwienie bezrobotnym opiekunom osób niepełnosprawnych, o których mowa
powyżej, podjęcie pracy w domu, w ramach telepracy
a) pracodawca lub przedsiębiorca, który zatrudni bezrobotnego opiekującego się osobą
niepełnosprawną, o której mowa powyżej, będzie mógł otrzymać grant na utworzenie
stanowiska pracy w formie telepracy w wysokości do 12-krotności minimalnego
wynagrodzenia za pracę brutto,
b) umożliwienie wykonywania pracy w formie telepracy, na wniosek pracownika
opiekującego się osobą niepełnosprawną, o której mowa powyżej, także w przypadkach, gdy
taka forma wykonywania pracy nie jest stosowana u pracodawcy na podstawie porozumienia.
Wykonywanie pracy w formie telepracy na wniosek pracownika byłoby możliwe przy
zachowaniu wszystkich pozostałych warunków przewidzianych w ustawie z dnia 26 czerwca
1974 r. – Kodeks pracy, zwłaszcza wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Zmiana ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
oraz przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy dotyczących telepracy.
Formy realizacji: podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę
3.5.2. Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy członków rodzin opiekujących się
osobą niepełnosprawną
Cel działania: celem tego rozwiązania jest godzenie opieki nad osobą niepełnosprawną,
o której mowa poniżej, z pracą zawodową, poprzez umożliwienie członkom rodziny,
z wyłączeniem opiekunów pobierających świadczenie lub zasiłek opiekuńczy
– nabycia umiejętności jakich potrzebują (poprzez udział w szkoleniu),
– podjęcia zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy, o ile opiekun lub
opiekunowie tego chcą.
Podmioty realizujące: PUP
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Wsparcie dla członków rodzin
opiekujących się osobą niepełnosprawną, o której mowa powyżej, z wyłączeniem tych
opiekunów, którzy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad taką osobą
zrezygnowali z pracy i pobierają z tego tytułu świadczenie lub zasiłek opiekuńczy, odbywać
się będzie poprzez możliwość uzyskania statusu poszukującego pracy niepozostającego
w zatrudnieniu. Stworzony mechanizm umożliwi tej grupie
1) dostęp do usług i instrumentów rynku pracy wynikających z ustawy z dnia 20 kwietnia
2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy na analogicznych zasadach, jak
w przypadku osób niepełnosprawnych posiadających status poszukującego pracy
niepozostającego w zatrudnieniu;
2) preferencje w dostępie do programów specjalnych, których istotą jest możliwość
optymalnego doboru dostępnych form wsparcia i elastycznego oddziaływania na bariery,
które utrudniają osobie podjęcie pracy, w celu umożliwienia tym osobom powrotu lub
wejścia na rynek pracy.
Rozwiązanie wymagać będzie zmiany co najmniej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Formy realizacji
– pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe,
– działania z zakresu rozwoju zawodowego obejmujące szkolenia, w tym w ramach
trójstronnych umów szkoleniowych, studia podyplomowe, staże, przygotowanie
zawodowe dorosłych,
– subsydiowane zatrudnienie np. w formie prac interwencyjnych,
– bony: na zasiedlenie, szkoleniowy i stażowy,
– badania lekarskie lub psychologiczne mające na celu stwierdzenie zdolności do
wykonywania pracy lub udziału w formie aktywizacji zawodowej.
3.5.3. Stworzenie preferencyjnych warunków dla zakładania działalności gospodarczej
przez członków rodzin opiekujących się osobą niepełnosprawną na zakładanie żłobków
lub klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci niepełnosprawnych lub świadczenie usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w tym usług
mobilnych
Cel działania: ułatwienie powrotu na rynek pracy bezrobotnym opiekunom osób
niepełnosprawnych poprzez
− stworzenie preferencyjnych warunków dla zakładania działalności gospodarczej,
− zachęcanie innych bezrobotnych do tworzenia nowych miejsc opieki nad dziećmi
niepełnosprawnymi oraz zachęcanie bezrobotnych do świadczenia usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania.
Podmioty realizujące
1) PUP w przypadku
− jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej;
2) BGK w przypadku
− pożyczek na podjęcie działalności gospodarczej.
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: W ramach dotychczas
obowiązujących przepisów istnieje możliwość przyznania bezrobotnemu jednorazowo
środków na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej,
konsultacji i doradztwa związanych z podjęciem tej działalności, w wysokości nie wyższej
jednak niż 6-krotność przeciętnego wynagrodzenia. W przypadku osób bezrobotnych
opiekujących się osobą niepełnosprawną, które zdecydują się na podjęcie działalności
gospodarczej oraz innych bezrobotnych, którzy zdecydują się na zakładanie działalności
polegającej na prowadzeniu żłobków lub klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub świadczeniu usług rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych
w miejscu zamieszkania, wprowadzone zostaną dodatkowe ułatwienia. Jednym z nich jest
zniesienie warunku nieposiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w okresie co
najmniej 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku
o dofinansowanie do starosty. Złagodzeniem ogólnie obowiązujących wymagań jest również
zobowiązanie podmiotu do zwrotu otrzymanej dotacji proporcjonalnie do okresu brakującego
do okresu 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej bez odsetek ustawowych
(w dotychczas obowiązujących przepisach w przypadku prowadzenia działalności
gospodarczej przez okres krótszy niż 12 miesięcy istnieje obowiązek zwrotu całości
przyznanych środków wraz z odsetkami ustawowymi).
W odniesieniu do pożyczek na podjęcie działalności gospodarczej w dotychczas
obowiązujących przepisach pożyczki przysługiwały: bezrobotnym, poszukującym pracy
absolwentom szkół i uczelni w okresie 48 miesięcy od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania
tytułu zawodowego, studentom ostatniego roku studiów. Katalog osób uprawnionych zostanie
rozszerzony o bezrobotnych opiekunów osób niepełnosprawnych oraz bezrobotnych, którzy
będą zamierzali rozpocząć działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu żłobków lub
klubów dziecięcych z miejscami integracyjnymi lub świadczeniu usług rehabilitacyjnych dla
dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych.
Podobnie jak dotychczas przewidzianym grupom, wskazanym osobom, którym udzielono
pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej, będą przysługiwać usługi doradcze
i szkoleniowe.
Dodatkowo, wskazane osoby objęte byłyby złagodzeniem ogólnie obowiązujących warunków
udzielania pożyczek. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przez okres
krótszy niż 12 miesięcy osoba prowadząca działalność gospodarczą będzie zobowiązana do
zwrotu pozostałej do spłaty wartości pożyczki na preferencyjnych warunkach, tj. bez odsetek
oraz dodatkowych kosztów. Obniżeniu podlegałoby oprocentowanie pożyczki z 0,25 na
0,1 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez Narodowy Bank Polski.
Konieczne zmiany w aktach prawnych
1) ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;
2) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie
dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia
stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na
podjęcie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1041).
Formy realizacji
1) dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej;
2) pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej.
3.5.4. Stworzenie preferencyjnych warunków dla przedsiębiorców będących członkami
rodzin opiekujących się osobami niepełnosprawnymi w pozyskaniu środków na nowe
miejsce pracy
Cel działania: ułatwienia w rozwijaniu działalności gospodarczej przez opiekunów osób
niepełnosprawnych
Podmioty realizujące
1) PUP w przypadku
− refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy;
2) BGK w przypadku
− pożyczek na utworzenie miejsca pracy
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Stworzenie preferencyjnych
warunków refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy oraz
warunków udzielania pożyczek na utworzenie miejsca pracy w stosunku do ogólnie
stosowanych zasad.
Konieczne zmiany w aktach prawnych
1) ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;
2) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie
dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia
stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na
podjęcie działalności gospodarczej.
Formy realizacji
1) refundacja kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy;
2) pożyczki na utworzenie miejsca pracy.
3.5.5. Stworzenie preferencyjnych warunków dla podmiotów prowadzących żłobki lub
kluby dziecięce z miejscami dla dzieci niepełnosprawnych lub dla podmiotów
świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci
zamieszkania, w tym usługi mobilne
Poz. 1250
niepełnosprawnych w miejscu
Cel działania: zachęcanie podmiotów prowadzących żłobki i kluby dziecięce do tworzenia
nowych miejsc opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi oraz do świadczenia usług
rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania
Grupa docelowa: podmioty prowadzące żłobki lub kluby dziecięce z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych oraz żłobki/kluby dziecięce przekształcane w żłobki lub kluby dziecięce
z miejscami dla dzieci niepełnosprawnych oraz podmioty świadczące usługi rehabilitacyjne
dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w tym usługi mobilne
Podmioty realizujące
1) PUP w przypadku
− refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy;
2) BGK w przypadku
− pożyczek na utworzenie miejsca pracy
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Stworzenie preferencyjnych
warunków refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy oraz
warunków udzielania pożyczek na utworzenie miejsca pracy dla: podmiotów prowadzących
żłobki lub kluby dziecięce z miejscami dla dzieci niepełnosprawnych oraz żłobki/kluby
dziecięce przekształcane w żłobki lub kluby dziecięce z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych, a także dla podmiotów świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci
niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w tym usługi mobilne.
Konieczne zmiany w aktach prawnych
1) ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;
2) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie
dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia
stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na
podjęcie działalności gospodarczej.
Formy realizacji
1) refundacja kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy;
2) pożyczki na utworzenie miejsca pracy.
3.5.6. Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej powracających na rynek pracy
bezrobotnych rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych.
Cel działania: przekazanie urzędom pracy dodatkowych środków na działania aktywizacyjne
dla bezrobotnych rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych, niezbędne do podjęcia
zatrudnienia lub rozpoczęcia działalności gospodarczej.
Grupa docelowa: bezrobotni rodzice i opiekunowie prawni lub faktyczni osób z orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub
pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej
egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego
leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz osobą niepełnosprawną ze znacznym stopniem
niepełnosprawności
Podmioty realizujące: PUP
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Urzędy pracy w każdym roku
budżetowym realizować będą działania aktywizacyjne kierowane do bezrobotnych i innych
uprawnionych osób, finansowane ze środków FP z kwot określonych rocznymi limitami na
finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia
i aktywizacji zawodowej. Środki na powyższy cel trafiają od początku roku na konta PUP
w miesięcznych transzach (co miesiąc 1/12 limitu rocznego). Powyższe środki zapewnią
aktywizację bezrobotnych w formach określonych w obowiązujących przepisach prawa oraz
przewidzianych do wprowadzenia w roku przyszłym.
Co roku minister właściwy do spraw pracy ogłaszać będzie nabory wniosków o dodatkowe
środki rezerwy FP na finansowanie wsparcia osób, o których mowa w Programie. W celu
uzyskania dodatkowych środków, po ogłoszeniu naboru wniosków starosta opracowuje
program aktywizacji zawodowej dla wskazanej wyżej grupy docelowej. Wniosek
o przyznanie środków rezerwy FP na realizację programu do ministra właściwego do spraw
pracy składa marszałek województwa.
Formy realizacji: formy aktywizacji przewidziane w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r.
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
PRIORYTET IV
WSPARCIE MIESZKANIOWE
4.1. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne – budowa mieszkań na wynajem, w tym z możliwością docelowego
uzyskania własności, m.in. z wykorzystaniem gruntów publicznych (I filar Programu
Mieszkanie+)
Cel działania: zwiększenie dostępności mieszkań, w tym dla rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne
Grupa docelowa: gospodarstwa domowe o dochodach uniemożliwiających zakup lub
wynajem mieszkania na zasadach rynkowych, w tym rodziny z dziećmi niepełnosprawnymi
Podmioty realizujące: Spółka BGK Nieruchomości S.A. (w ramach pilotażu rola operatora
mieszkaniowego), we współpracy m.in. z samorządami gminnymi, spółkami Skarbu Państwa
i innymi podmiotami
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: Organizacja przez BGK
Nieruchomości S.A. procesu inwestycyjnego, w wyniku którego powstaną mieszkania na
wynajem oraz mieszkania na wynajem z możliwością docelowego nabycia mieszkania przez
najemcę. Zakładanym modelem realizacji i finansowania inwestycji jest wykorzystanie
funduszu inwestycyjnego zamkniętego. Budynki będą zlokalizowane głównie na terenach
będących w posiadaniu samorządów gminnych, spółek Skarbu Państwa, agencji rządowych,
a także podmiotów prywatnych. O najem wybudowanego mieszkania będą się mogły ubiegać
wszystkie zainteresowane gospodarstwa domowe. Zakłada się, że w przypadku nadwyżki
chętnych nad liczbę mieszkań w danej lokalizacji brane pod uwagę będą kryteria
pierwszeństwa, zapewniające pierwszeństwo w zawarciu umowy najmu m.in. dla rodzin
wychowujących dzieci niepełnosprawne.
Formy realizacji: organizacja procesu inwestycyjnego przez BGK Nieruchomości S.A., we
współpracy z podmiotami posiadającymi grunt pod zabudowę, w tym przede wszystkim
samorządami gminnymi i Skarbem Państwa.
4.2. Wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne (III filar Programu Mieszkanie+)
Cel działania: zwiększenie dostępności mieszkań oraz poprawa warunków mieszkaniowych,
w tym rodzin wychowujących dzieci niepełnosprawne
Grupa docelowa: gospodarstwa domowe oszczędzające na realizację celów
mieszkaniowych, obejmujących zarówno uzyskanie samodzielnego mieszkania, jak i poprawę
stanu technicznego zamieszkiwanego mieszkania, w tym rodziny z dziećmi
niepełnosprawnymi
Podmioty realizujące: banki komercyjne, SKOK-i, BGK
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: wsparcie osób, które oszczędzają na
specjalnych Indywidualnych Kontach Mieszkaniowych, które będą mogły być prowadzone
przez banki komercyjne lub SKOK-i. Oszczędności zgromadzone na tych kontach będą
mogły być zwolnione z podatku od zysków kapitałowych. W przypadku osób spełniających
określone w ustawie kryteria dochodowe, do salda oszczędności będzie doliczana specjalna
premia finansowana z budżetu państwa. Specjalne preferencje zostaną ustanowione dla
gospodarstw domowych wychowujących dzieci niepełnosprawne.
Formy realizacji: ustawa wprowadzająca system wsparcia oszczędzania na cele
mieszkaniowe.
4.3. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne – mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu wybudowane
w ramach bezzwrotnego dofinansowania ze środków budżetu państwa społecznego
budownictwa czynszowego
Cel działania: zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin z dzieckiem posiadającym
zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu
kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
Grupa docelowa: rodziny z dzieckiem posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4
ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
Podmioty realizujące: JST, towarzystwa budownictwa społecznego, spółki gminne, związki
międzygminne, organizacje pożytku publicznego
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: w ramach rządowego programu
wsparcia społecznego budownictwa czynszowego w II filarze programu Mieszkanie+
dodatkowe wsparcie na budowę mieszkań dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi (wyższy
poziom dofinansowania)
Formy realizacji: przeprowadzenie procesu legislacyjnego wprowadzającego zmiany
w przepisach prawa, polegające na zwiększeniu, w stosunku do zasad ogólnych, wysokości
bezzwrotnego finansowego wsparcia gminy w realizowanej samodzielnie lub we współpracy
z podmiotem prywatnym, budowie mieszkań czynszowych, w przypadku przeznaczenia
części lokali wybudowanych w ramach przedsięwzięcia dla rodzin z dziećmi
niepełnosprawnymi. Wdrożenie rozwiązań.
4.4. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne – mieszkania na wynajem o umiarkowanym czynszu wybudowane
w ramach programu preferencyjnych kredytów finansujących społeczne budownictwo
czynszowe
Cel działania: zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin z dzieckiem posiadającym
zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu
kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
Grupa docelowa: rodziny z dzieckiem posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4
ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
Podmioty realizujące: towarzystwa budownictwa społecznego, spółdzielnie mieszkaniowe,
spółki gminne
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: w II filarze programu Mieszkanie+
wprowadzenie możliwości uzyskania preferencji w dostępie do finansowania dla
przedsięwzięć inwestycyjno-budowlanych, realizowanych w ramach programu społecznego
budownictwa czynszowego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1995 r.
o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 2071,
z późn. zm.), w przypadku przeznaczenia części lokali wybudowanych dla rodzin z dziećmi
niepełnosprawnymi
Formy realizacji: przeprowadzenie procesu legislacyjnego przewidującego możliwość
uzyskania dodatkowych punktów w ramach procedury ubiegania się o przyznanie
finansowania zwrotnego na realizację przedsięwzięć, w ramach których powstałyby również
mieszkania dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi. Wdrożenie rozwiązań.
4.5. Zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin wychowujących
niepełnosprawne – najem mieszkania z mieszkaniowego zasobu gminy
dzieci
Cel działania: zwiększenie, w przypadku rodzin najmniej zarabiających, oferty mieszkań
uwzględniających specyfikę potrzeb rodzin z osobami niepełnosprawnymi w ramach
mieszkaniowego zasobu gminy
Grupa docelowa: rodziny z osobami niepełnosprawnymi osiągające
nieprzekraczające kryteriów dochodowych ustalonych przez daną gminę
dochody
Podmioty realizujące: gminy
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: działanie w ramach wprowadzenia
zmian do ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym
zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610). Wprowadzenie
przepisu obligującego gminę do uregulowania w uchwałach, dotyczących zasad
wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, warunków, jakie
musi spełniać lokal wskazywany dla osób niepełnosprawnych, z uwzględnieniem potrzeb tych
osób. Zgodnie z obowiązującym art. 21 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw
lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego rada gminy
uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy,
w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali. Rada gminy może zawrzeć w uchwale również
preferencje dla rodzin z niepełnosprawnymi dziećmi. Na skutek proponowanej zmiany gminy
będą miały obowiązek wskazywać w uchwałach warunki, jakie mają spełniać lokale
wskazywane osobom niepełnosprawnym, adekwatne do potrzeb tych osób.
Formy realizacji: przeprowadzenie procesu legislacyjnego i wdrożenie zmian. Docelową
formą realizacji uchwała rady gminy.
4.6. Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach na potrzeby mieszkalnictwa
wspomaganego, w tym chronionego dla osób niepełnosprawnych
Cel działania: zwiększenie dostępności mieszkań chronionych dla rodzin z dzieckiem
posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r.
o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
Grupa docelowa: rodziny z dzieckiem posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4
ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
Podmioty realizujące: gminy, jednostki pomocy społecznej, organizacje pożytku
publicznego
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: przeprowadzenie przez MRPiPS,
we współpracy z MIiB, oceny funkcjonowania systemu wsparcia mieszkalnictwa chronionego
pod kątem uwzględnienia potrzeb różnych grup odbiorców, w tym w szczególności rodzin
z niepełnosprawnym dzieckiem. Zakładanym efektem działania będzie zdefiniowanie barier
prawnych dla rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego w Polsce, zdefiniowanie propozycji
zmian i określenie planu szczegółowych działań i instrumentów w zakresie mieszkalnictwa
wspomaganego, uwzględniających specyfikę potrzeb rodzin wymagających wsparcia w
prowadzeniu samodzielnego życia, w celu zintegrowania systemowego podejścia polityki
społecznej i mieszkaniowej w tym zakresie.
W ramach powyższego, przeprowadzona zostanie analiza – pod kątem zdefiniowania ew.
zmian prawnych – uregulowanego w przepisach systemu mieszkań chronionych, które są
formą pomocy społecznej przygotowującą osoby tam przebywające, pod opieką specjalistów,
do prowadzenia samodzielnego życia albo zastępującą pobyt w placówce zapewniającej
całodobową opiekę.
Formy realizacji: przygotowanie propozycji rozwiązań systemowych w zakresie
mieszkalnictwa wspomaganego
Szczegółowe propozycje i działania podjęte w ramach polityki społecznej (MRPiPS) oraz
w ramach harmonogramu realizacji NPM, przyjętego uchwałą Rady Ministrów z dnia
27 września 2016 r.: w 2017 r. NPM zakłada określenie propozycji działań realizujących cele
NPM dotyczących właściwości resortów współpracujących z MIiB – będzie to tryb
zdefiniowania i określenia działań pozostających w części wspólnej polityki społecznej i
polityki mieszkaniowej (mieszkalnictwo wspomagane, w tym chronione).
4.7. Tworzenie mieszkań
niepełnosprawnych
chronionych
i
mieszkań
wspomaganych
dla
osób
Cel działania: wsparcie mieszkaniowe dla osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem
niepełnosprawności lub stopniem umiarkowanym, w odniesieniu do których orzeczono
chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję,
oraz niewidomych
Grupa docelowa: osoby niepełnosprawne ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub
stopniem umiarkowanym, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną,
upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję, oraz niewidomych
Podmioty realizujące: samorządy powiatowe lub gminne, organizacje pozarządowe na
zlecenie samorządu
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: budowa lub adaptacja lokali na
mieszkania chronione lub wspomagane. Wprowadzenie definicji mieszkania wspomaganego
do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Lokale nie powinny być większe niż
dla 10 osób, powinny być one dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Pierwszeństwo w otrzymaniu tej formy wsparcia będą miały osoby samotne lub
zamieszkujące w trudnych warunkach lokalowych albo środowiskowych.
Zakłada się utworzenie około 50 mieszkań rocznie.
Formy realizacji: dotacja dla samorządu lub umowa z organizacją pozarządową. Nadzór
wojewody
Samorząd zobowiązany jest do prowadzenia tej formy wsparcia przez okres min. 10 lat od
czasu uruchomienia mieszkania.
PRIORYTET V
KOORDYNACJA, PORADNICTWO I INFORMACJA
5.1. Wzmocnienie profilaktycznego aspektu zadań asystenta rodziny
Cel działania
1. wsparcie rodziców w wypełnianiu przez nich funkcji opiekuńczo-wychowawczej;
2. poszerzenie obszaru działania asystenta rodziny i uczynienie z asystenta rodziny ważnego
ogniwa w systemie wsparcia rodzin poprzez przypisanie mu funkcji koordynatora w zakresie
kompleksowego wsparcia kobiet w ciąży i ich rodzin, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet
w ciąży powikłanej oraz kobiet w sytuacji niepowodzeń położniczych, oraz wsparcia rodzin
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą ich życiu, która powstała w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub
w czasie porodu;
3. wsparcie asystentów rodziny w zakresie przygotowania ich do pełnienia funkcji
koordynacyjnej w zakresie zadań wynikających z Programu;
4. współpraca z innymi służbami działającymi na rzecz kobiety w ciąży i ich rodziny, ze
szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz kobiety w sytuacji
niepowodzeń położniczych, rodzin dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą ich życiu, która powstała w prenatalnym
okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.
Grupa docelowa
1. rodzice mający problemy/przeżywający trudności w wypełnianiu przez nich funkcji
opiekuńczo-wychowawczej;
2. kobiety w ciąży i ich rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej
oraz kobiety w sytuacji niepowodzeń położniczych, rodziny dzieci, u których zdiagnozowano
ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą ich życiu, która
powstała w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;
3. asystenci rodziny pełniący funkcje koordynacyjne w realizacji Programu;
4. JST szczebla gminnego, których obowiązkiem jest realizacja zadań wynikających z ustawy
o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Podmioty realizujące
− podmioty udzielające świadczeń leczniczych, w tym lekarze POZ,
− JST;
– jednostki organizacyjne realizujące wspieranie rodziny, o którym mowa w ustawie z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
– inne jednostki sektora finansów publicznych lub wykonujące zadania zlecone im przez
jednostki sektora finansów publicznych, w tym na zasadach, w sposób i w trybie
przewidzianym w przepisach odrębnych;
– MRPiPS w odniesieniu do zorganizowania wsparcia dla asystentów rodziny.
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych
Do katalogu zadań asystenta rodziny, uregulowanych w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o
wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, dodano zadanie nowe – realizacja zadań
określonych w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za
życiem”. Rozwiązania ustawy wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.
Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”,
poszerzając wachlarz zadań przypisanych asystentowi rodziny, powierzyła mu zadanie
realizowane jako usługę powszechnie dostępną, polegającą na koordynacji wsparcia dla
kobiet w ciąży i ich rodzin, zwłaszcza w odniesieniu do kobiet posiadających zaświadczenie
o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu,
które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Kobiety w ciąży
i ich rodziny będą mogły każdorazowo zgłosić potrzebę objęcia wsparciem asystenta rodziny
do gminy. Asystent rodziny – na wniosek osób uprawnionych – stanie się koordynatorem
działań pomocowych. W tych przypadkach nie będzie miał zastosowania art. 11 ust. 1–3
ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
tj. obowiązek przeprowadzania wywiadu środowiskowego w rodzinie przez pracownika
socjalnego w celu dokonania analizy sytuacji rodziny. Nowy zakres zadań wiąże się
z niewątpliwym wzmocnieniem pozycji zawodowej asystentów rodziny, bowiem nie tylko
zostały przypisane mu nowe zadania związane z nową grupą docelową, którą stanowią
kobiety w ciąży i ich rodziny, ale także charakter działań asystenta rodziny wzbogacony
został o istotny aspekt powszechnego dostępu do tego typu usługi społecznej. Ważnym
ogniwem informacyjnym o możliwościach skorzystania z wsparcia Programu, w tym pomocy
asystenta rodziny, powinny stać się również podmioty udzielające świadczeń leczniczych,
w tym lekarze POZ.
Ponadto należy zauważyć, że asystent rodziny nie tylko współpracuje z rodziną dziecka
w fazie oddziaływań profilaktycznych i wzmocnienia kompetencji wychowawczych rodziny,
ale także ma obowiązek współpracować z koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej w celu
wsparcia powrotu dzieci z pieczy zastępczej do rodzin biologicznych w sytuacjach koniecznej
ingerencji sądu rodzinnego we władzę rodzicielską. Wspólne działania mają w tym przypadku
służyć jak najszybszemu powrotowi dziecka do domu i reintegracji rodziny. Stąd też
w Programie asystent rodziny i koordynator rodzinnej pieczy zastępczej dofinansowanie
zatrudnienia obejmować będzie – obok asystentów rodziny – także koordynatorów rodzinnej
pieczy zastępczej.
Ważnym elementem wsparcia rodziny, w tym rodzin z dzieckiem z niepełnosprawnością, są
rodziny wspierające, do zadań których należy udzielanie pomocy w
1) opiece i wychowaniu dziecka;
2) prowadzeniu gospodarstwa domowego;
3) kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych.
Rodziny wspierające, obok działań asystenta rodziny, będą wspierać rodzinę z dzieckiem
również w sytuacjach, o których mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet
w ciąży i rodzin „Za życiem”.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, na mocy art. 247 ustawy z dnia 9 czerwca
2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, corocznie ogłasza na dany rok
program dofinansowania kosztów zatrudnienia asystentów rodziny i koordynatorów rodzinnej
pieczy zastępczej i zaprasza JST szczebla gminnego/powiatowego do składania
zapotrzebowania dotyczącego m.in. zatrudnienia asystentów rodziny. Program ten
realizowany jest we współpracy ze służbami wojewody. Środki przyznaje minister właściwy
do spraw rodziny w oparciu o wskazane w programie priorytety i po uwzględnieniu –
w przypadku niewystarczającej w stosunku do zapotrzebowania puli środków – wskaźnika
G/P (zamożność gminy/powiatu).
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży
i rodzin „Za życiem” środki finansowe na zatrudnienie asystentów rodziny będą mogły
pochodzić z dwóch źródeł: z FP i rezerwy celowej dotyczącej finansowania lub
dofinansowania zadań wynikających z ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej. Gminy będą składać do wojewody zapotrzebowanie na środki na
dofinansowanie zatrudnienia asystenta rodziny, a powiaty zatrudnienia koordynatora
rodzinnej pieczy zastępczej. Wojewoda, na podstawie zapotrzebowania od gmin i powiatów,
wnioskować będzie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o środki na zadanie
(dwa wnioski – odrębnie na środki z Funduszu Pracy i odrębnie na środki z rezerwy celowej).
Wojewodowie przekażą gminom/powiatom środki na podstawie stosownych umów.
Szczegółowe zasady uzyskania dofinansowania będą określone w warunkach Programu
asystent rodziny i koordynator rodzinnej pieczy zastępczej na rok 2017.
Z uwagi na fakt zabezpieczenia w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej środków na realizację wskazanego w art. 247 Programu do roku
2017 włącznie, wymagane są zmiany legislacyjne w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie
pieczy zastępczej dotyczące dofinansowania, powyższych zadań, począwszy od roku 2018 r.
Ponadto zakłada się – zwłaszcza w momencie wejścia w życie Programu – działania
wspierające dla asystentów rodziny, którzy będą pełnić funkcje koordynujące. Działania będą
służyły przede wszystkim wyposażeniu asystentów rodziny w podstawową wiedzę na temat
usług i narzędzi wsparcia kierowanych do rodzin wskazanych w ustawie z dnia 4 listopada
2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”.
Formy realizacji: zebranie zapotrzebowania na środki i ich rozdysponowanie
5.2. Utworzenie bazy danych i portalu o formach wsparcia dla rodziny, osób
niepełnosprawnych i ich opiekunów
Cel działania: zapewnienie informacji o dostępnych formach wsparcia dla rodzin, osób
niepełnosprawnych i ich opiekunów w powiecie
Grupa docelowa: rodziny, osoby niepełnosprawne i ich opiekunowie
Podmioty realizujące: KPRM CIR
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: utworzenie bazy danych i portalu,
pozyskiwanie danych od koordynatorów powiatowych, aktualizacja i utrzymanie portalu
Formy realizacji: rozbudowa istniejących narzędzi informatycznych
PRIORYTET VI
POZOSTAŁE INSTRUMENTY WSPARCIA
6.1. Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny i rodzin wychowujących dzieci
z niepełnosprawnością w ramach konkursu FIO 2017
Cel działania: premiowanie zadań publicznych na rzecz rodziny, w tym rodzin
wychowujących dzieci z niepełnosprawnością
– w ramach konkursu FIO w 2017 r. wyodrębnione zostało kryterium strategiczne: Oferta
zakłada działania na rzecz rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa (dodatkowe 3 punkty);
– w ramach konkursu FIO w 2017 r. wyodrębniono Komponent Tematyczny: Działania na
rzecz rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa – alokacja 1.000 tys. zł.
Planowane jest ustalenie dla wybranego Operatora kryteriów premiujących wsparcie dla
podmiotów zajmujących się wsparciem i opieką nad rodzinami z dziećmi niepełnosprawnymi
czy spodziewającymi się narodzin dziecka chorego.
W kolejnych latach planuje się rozbudowanie kryteriów strategicznych odnoszących się do
rodziny i zwiększenie liczby punktów za ich spełnienie, a także zmodyfikowanie komponentu
tematycznego.
Grupa docelowa: rodziny, w tym rodziny wychowujące dzieci niepełnosprawne, osoby
(głównie dzieci i młodzież) niepełnosprawne, organizacje pozarządowe
Podmioty realizujące: organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3
ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 i 1948)
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: ogłoszenie konkursu na podstawie
zapisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie. Wyłonienie projektodawców realizujących zadania publiczne m.in.
w zakresie rodziny, w tym rodzin wychowujących dzieci z niepełnosprawnością.
Formy realizacji: zlecanie realizacji zadań publicznych w ramach otwartego konkursu ofert
na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie.
6.2. Spółdzielczość socjalna na rzecz opiekunów osób z niepełnosprawnością oraz ich
rodzin
Cel działania: aktywizacja zawodowa i społeczna osób z niepełnosprawnością w ramach
spółdzielczości socjalnej, w tym ułatwienie powrotu na rynek pracy bezrobotnym opiekunom
dzieci niepełnosprawnych poprzez zachęcanie do tworzenia spółdzielni socjalnych
świadczących usługi w ramach żłobków lub klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub usługi rehabilitacyjne dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu
zamieszkania
Grupa docelowa: osoby z niepełnosprawnością oraz ich rodziny, rodzice i opiekunowie
dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub
długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością
samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna
dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz osobą niepełnosprawną ze
znacznym stopniem niepełnosprawności
Podmioty realizujące: JST i ich jednostki organizacyjne (np. PUP), inne podmioty
zaangażowane w tworzenie i współpracę ze spółdzielniami socjalnymi (w tym zlecanie zadań
publicznych w trybach przewidzianych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności
pożytku publicznego i o wolontariacie; organizacje pozarządowe oraz podmioty o których
mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o
wolontariacie, inne podmioty ekonomii społecznej; Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: nowelizacja ustawy z dnia
27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. poz. 651, z późn. zm.) w części dot.
osób uprawnionych do zakładania, przystępowania i zatrudniania w spółdzielniach
socjalnych, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku
pracy oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w
sprawie przyznawania środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla
spółdzielni socjalnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 639).
Proponowane działanie ma na celu: wprowadzenie do katalogu osób uprawnionych do
założenia, przystąpienia i zatrudnienia w spółdzielni socjalnej nowej kategorii osoby
z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie
zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2016 r. poz. 546, 960 i 1245) przy jednoczesnym obniżeniu
obecnego limitu 50% osób posiadających ww. uprawnienia do 30% dla osób o
umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych oraz dla osób z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z
dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, w celu tworzenia warunków
sprzyjających aktywizacji społecznej i zawodowej tych osób.
Proponowane rozwiązanie pozwoli na stopniową i adekwatną do sytuacji rodzinnej i potrzeb
aktywizację społeczną i zawodową osób dorosłych z niepełnosprawnością (w szczególności
z umiarkowanym i znacznym stopniem) oraz osób z zaburzeniami psychicznymi.
Spółdzielnie socjalne, jako szczególna forma prowadzenia równolegle i komplementarnie
działalności gospodarczej i społecznej, pozwalają ich członkom na realne uczestnictwo
w procesie zarządzania i podejmowania decyzji m.in. dotyczących przedmiotu i zakresu
działalności – stwarzając warunki dla przyjmowania zleceń i zamawiania usług społecznych
użyteczności publicznej adekwatnych do specyficznych potrzeb osób z niepełnosprawnością
i z zaburzeniami psychicznymi oraz ich rodzin, a także dla świadczenia usług wspólnotowych
i wzajemnościowych w gronie członków i pracowników spółdzielni socjalnej.
W ramach dotychczas obowiązujących przepisów istnieje możliwość przyznania
bezrobotnemu jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej na zasadach
określonych dla spółdzielni socjalnych, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej,
konsultacji i doradztwa związanych z podjęciem tej działalności. Wysokość przyznanych
bezrobotnemu środków nie może przekraczać 4-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na
jednego członka założyciela spółdzielni oraz 3-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na
jednego członka przystępującego do spółdzielni socjalnej po jej założeniu.
W przypadku osób, które zdecydują się na założenie lub przystąpienie do spółdzielni
świadczącej usługi w ramach żłobków lub klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub usługi rehabilitacyjne dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu
zamieszkania, w tym usługi mobilne, zostanie podniesiona maksymalna wartość środków,
jakie wskazana osoba może uzyskać do 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia.
Formy realizacji: dotacje na utworzenie, przystąpienie i zatrudnienie w spółdzielni socjalnej
6.3. „Pakiet alimentacyjny” – przeciwdziałanie zjawisku niealimentacji, które
w znacznej mierze dotyka rodziców samotnie wychowujących dziecko niepełnosprawne
Cel działania: przeciwdziałanie zjawisku niealimentacji i poprawa skuteczności ściągalności
alimentów
Grupa docelowa: osoby uprawnione do alimentów, które ich nie otrzymują przede
wszystkim z powodu uchylania się od ich płacenia przez dłużników alimentacyjnych
(zjawisko niealimentacji w sposób szczególny dotyka samotnych rodziców wychowujących
dzieci niepełnosprawne)
Podmioty realizujące: Minister Sprawiedliwości, Minister Cyfryzacji, Minister Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Finansów, komornicy sądowi, PUP, ośrodki
pomocy społecznej, gminne organy właściwe (czyli: wójt, burmistrz, prezydent miasta)
realizujący zadania z zakresu ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom
uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169, 195 i 1579)
Sposób realizacji, w tym propozycje aktów prawnych: wprowadzenie szeregu rozwiązań
prawnych mających na celu poprawienie ściągalności alimentów i poprawę sytuacji dzieci.
Formy realizacji: Wprowadzenie szeregu rozwiązań prawnych mających na celu
poprawienie ściągalności alimentów i poprawę sytuacji dzieci, które nie otrzymują alimentów
od zobowiązanego do tego rodzica.
6.4. Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza
Edukacja Rozwój (PO WER)
Osoby niepełnosprawne i ich rodziny mają możliwość korzystania ze wsparcia oraz efektów
projektów mających na celu opracowanie modelowych rozwiązań dotyczących różnych
aspektów funkcjonowania społecznego. Przykładowymi działaniami są
1. Wsparcie osób młodych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji (Działanie 1.3);
2. Równość szans mężczyzn i kobiet we wszystkich dziedzinach, w tym w dostępie do
zatrudnienia, rozwoju, kariery, godzenia życia zawodowego i prywatnego (Działanie 2.1);
3. Wysoka jakość polityki na rzecz włączenia społecznego i zawodowego osób
niepełnosprawnych (Działanie 2.6) – w tym typ projektu dotyczący dokonania przeglądu
systemu orzekania o niepełnosprawności i stworzenie rekomendacji dla zmian, pozwalających
na precyzyjne identyfikowanie osób, do których ze względu na niepełnosprawność powinny
być kierowane instrumenty wsparcia;
4. Rozwój usług społecznych świadczonych w środowisku lokalnym (Działanie 2.8).
Ponadto samorządy oraz organizacje pozarządowe, w celu poprawy sytuacji osób
niepełnosprawnych, mogą korzystać z funduszy europejskich dostępnych w ramach
regionalnych programów operacyjnych.
SPOSÓB WYKONYWANIA ZADAŃ W RAMACH PROGRAMU
Koordynatorem Programu jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,
który w ramach zadań
− prowadzi bieżący monitoring realizacji Programu wraz z oceną stosowanych
instrumentów;
− prowadzi bieżącą ocenę aktualnej sytuacji objętej celami Programu;
− inicjuje zmiany w Programie w zakresie celów szczegółowych, jak i stosowanych
instrumentów;
− sporządza sprawozdania z realizacji Programu.
Monitoring realizacji Programu
z właściwością, oraz wojewodów.
realizowany
jest
przez
ministrów,
zgodnie
Monitoring realizowany przez właściwych ministrów polega na
− zbieraniu informacji o realizacji Programu oraz dokonywaniu bieżącej oceny
instrumentów;
− przekazywanie zbiorczych, kompleksowych informacji o Programie, jak i sytuacji
w obszarach objętych celami Programu do koordynatora.
Monitoring realizowany przez wojewodów polega na
− udzielaniu wyjaśnień i informacji o Programie i sposobach jego realizacji;
− zbieraniu informacji o realizacji Programu oraz dokonywaniu bieżącej oceny
instrumentów;
− przekazywanie zbiorczych, kompleksowych informacji o Programie, jak i sytuacji
w obszarach objętych celami Programu do koordynatora.
Sposób realizacji Programu
Realizacja Programu powierzona jest wojewodzie, który będzie dysponentem środków
Programu na terenie danego województwa.
Wojewoda w ramach realizacji Programu
– zawiera z samorządem powiatowym umowę na realizację Programu;
− przekazuje środki Programu do samorządu powiatowego na realizację umowy;
− monitoruje wydatkowanie środków Programu w ramach zawartych umów;
− rozlicza wykorzystanie środków Programu przez samorząd powiatowy.
Umowa zawierana jest na okres trwania Programu.
§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.
Prezes Rady Ministrów: B. Szydło
Załącznik 1
do Programu
ZAŁĄCZNIK 1. ZASOBY INSTYTUCJONALNE
I.
DANE OGÓLNE
1. Struktura osób niepełnosprawnych
Na potrzeby przeprowadzenia Narodowego Spisu Powszechnego zbiorowość osób
niepełnosprawnych została podzielona na 2 podstawowe grupy
• osoby niepełnosprawne prawnie, tj. takie, które posiadały odpowiednie, aktualne
orzeczenie wydane przez organ do tego uprawniony,
• osoby niepełnosprawne tylko biologicznie, tj. takie, które nie posiadały orzeczenia, ale
miały (odczuwały) całkowicie lub poważnie ograniczoną zdolność do wykonywania
czynności podstawowych stosownie do swojego wieku.
Wyniki NSP w 2011 r. wykazały, że liczba osób niepełnosprawnych prawnie w 2011 r.
wyniosła 3 131,9 tys. i zmniejszyła się w stosunku do 2002 r. o blisko 30%.
W 2015 r. w Polsce zamieszkiwało 3 252 tys. osób niepełnosprawnych prawnie1)
w wieku 16 lat i więcej, tj. 10,5% ogółu populacji Polski w tej grupie wiekowej. Mężczyźni
stanowili 50,6% populacji osób niepełnosprawnych (1 647 tys. osób), a kobiety 49,3%
(1 604 tys. osób). 63,4% osób niepełnosprawnych (2 063 tys.) mieszkało w miastach, a 36,6%
(1 189 tys.) na wsi.
Wśród osób niepełnosprawnych prawnie w wieku 16 lat i więcej są osoby
• o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – 43,8% (1 426 tys. osób),
• o lekkim stopniu niepełnosprawności – 28,3% (919 tys. osób),
• o znacznym stopniu niepełnosprawności – 27,9% (906 tys. osób).
2. Rodziny z osobami niepełnosprawnymi
Według NSP z 2011 r. w Polsce średnio w 23,2% wszystkich gospodarstw rodzinnych
występowały osoby niepełnosprawne. Istnieje znaczne zróżnicowanie odsetka gospodarstw
z osobami
niepełnosprawnymi
w
poszczególnych
typach
gospodarstw
rodzinnych
w gospodarstwach samotnych rodziców z co najmniej jednym dzieckiem i innymi osobami –
32% stanowiły gospodarstwa z osobami niepełnosprawnymi; w gospodarstwach samotnych
1)
Dane średnioroczne na podstawie Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności Polski.
matek z co najmniej jednym dzieckiem na utrzymaniu i innymi osobami – 31,6% stanowiły
gospodarstwa z co najmniej jedną osobą niepełnosprawną; w gospodarstwach samotnych
matek z co najmniej 1 dzieckiem na utrzymaniu – 9,5% stanowiły gospodarstwa z osobami
niepełnosprawnymi oraz w małżeństwach z dziećmi na utrzymaniu bez innych osób – 10,8%
stanowiły gospodarstwa z osobą niepełnosprawną.
II.
OPIEKA ZDROWOTNA
Kadra medyczna
Jednym z zasadniczych elementów systemu opieki zdrowotnej są jego pracownicy.
Istotna jest zarówno liczba osób uprawnionych do wykonywania zawodu, jak i liczba osób
faktycznie pracujących w ochronie zdrowia, a także ich kwalifikacje. Dane liczbowe zawarte
w niniejszym rozdziale odnoszą się do stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. (z wyjątkiem danych
o absolwentach). W 2014 r., zgodnie z rejestrami prowadzonymi przez izby lekarskie, izby
pielęgniarek i położnych, izby aptekarskie oraz izby diagnostów laboratoryjnych, prawo
wykonywania zawodu posiadało 141,4 tys. lekarzy, 40,1 tys. lekarzy dentystów, 282,5 tys.
pielęgniarek, 35,5 tys. położnych, 31,4 tys. farmaceutów i 14,7 tys. diagnostów.
W zakresie rozmieszczenia przestrzennego kadry medycznej pracującej bezpośrednio
z pacjentem, występowały znaczne różnice między województwami. Liczba lekarzy
przypadająca na 10 tys. ludności wahała się od 15,8 w województwie wielkopolskim do
ponad 27 w województwie łódzkim. Liczba pielęgniarek na 10 tys. mieszkańców nadal była
najmniejsza w województwie wielkopolskim – 41,4, (o 1,5 więcej niż w ub. roku), natomiast
największa w województwie świętokrzyskim – niemal 58,6.
1. Stacjonarna opieka zdrowotna
•
Szpitale ogólne
W Polsce na koniec 2014 r. odnotowano łącznie 979 szpitali ogólnych dysponujących
188,1 tys. łóżek, z których w ciągu roku skorzystało blisko 7,9 mln pacjentów. Wskaźnik
liczby łóżek na 10 tys. ludności wyniósł 48,9, a na jedno łóżko przypadało przeciętnie
205 osób. Liczba szpitali była większa niż przed rokiem o 1,1% (11 szpitali). Najwięcej łóżek
szpitalnych było w dwóch województwach: mazowieckim – 26,1 tys. łóżek (13,9%
wszystkich łóżek) i śląskim – 25,8 tys. łóżek (13,7%). Najmniej łóżek odnotowano
w województwie lubuskim – 4,4 tys., co stanowiło 2,4% wszystkich łóżek oraz
w województwie opolskim – 4,9 tys. tj. 2,6%.
•
Zakłady stacjonarnej opieki psychiatrycznej
Wśród zakładów stacjonarnej całodobowej opieki psychiatrycznej wyróżniamy
szpitale psychiatryczne, ośrodki leczenia odwykowego alkoholowego, ośrodki rehabilitacyjne
dla uzależnionych od substancji psychoaktywnych, zakłady MONAR, zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze typu psychiatrycznego, oraz krajowe i regionalne
ośrodki psychiatrii sądowej. Struktura łóżek zakładów opieki psychiatrycznej wskazuje, że
72,5% (25,5 tys.) łóżek przeznaczonych było na psychiatryczną opiekę szpitalną (szpitale
psychiatryczne oraz oddziały psychiatryczne).
Łóżka przeznaczone na psychiatryczną opiekę długoterminową (zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze) stanowiły 15,7% (5,3 tys.) łóżek, a placówki dla
pacjentów uzależnionych (ośrodki leczenia odwykowego, ośrodki rehabilitacyjne dla
uzależnionych od substancji psychoaktywnych, zakłady MONAR) dysponowały 11,1% (3,7
tys.) łóżek.
• Stacjonarna opieka długoterminowa i hospicyjno-paliatywna
Kolejną formą systemu opieki zdrowotnej jest stacjonarna opieka długoterminowa,
która wobec postępującego procesu starzenia się społeczeństwa odgrywa coraz ważniejszą
rolę.
Zakładami
opieki
długoterminowej
są
zakłady
opiekuńczo-lecznicze
oraz
pielęgnacyjno-opiekuńcze o profilu ogólnym i zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze o profilu psychiatrycznym. W 2014 r. funkcjonowało łącznie 543 tego typu
zakładów, tj. o 2,3% więcej niż w 2013 r. Na koniec 2014 r. odnotowano 73 hospicja
i 69 oddziałów opieki paliatywnej, o 12 oddziałów więcej niż w 2013 r. Placówki opieki
długoterminowej i hospicyjno-paliatywnej dysponowały łącznie 32,6 tys. łóżek, czyli o 5,4%
więcej niż w roku poprzednim. Zapewniły opiekę w warunkach stacjonarnych 92,5 tys. osób,
co stanowi blisko 2,7% więcej w stosunku do 2013 r.
Baza łóżkowa zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych
o charakterze ogólnym i psychiatrycznym wyniosła na koniec 2014 r. 30,1 tys., o 5,0% (1,4
tys. łóżek) więcej niż w 2013 r. Opieką stacjonarną objęto łącznie 58,7 tys. osób, nieznacznie
mniej niż przed rokiem. Struktura łóżek w opiece długoterminowej wskazuje, że 82,4% łóżek
skupiały placówki o profilu ogólnym, a 17,6% łóżek zakłady typu psychiatrycznego.
W 2014 r. odnotowano 150 placówek pielęgnacyjno-opiekuńczych o profilu ogólnym
(o 3 więcej niż w 2013 r.). Baza łóżkowa tych zakładów zwiększyła się o 10,7%, osiągając na
koniec roku 6,7 tys. łóżek.
Ogółem opieką w trybie stacjonarnym otoczono 14,0 tys. osób, o 3,8% mniej
w porównaniu do 2013 r. Średni pobyt pacjenta w placówce pielęgnacyjno-opiekuńczej
o profilu ogólnym trwał 152 dni, o 2 dni dłużej niż w 2013 r. Sytuacja placówek opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych typu psychiatrycznego w porównaniu do roku
2013 uległa nieznacznym zmianom. Łącznie na koniec 2014 r. odnotowano 56 placówek
(o 1 placówkę mniej). Pobyty pacjentów w zakładach o profilu psychiatrycznym są dłuższe
niż w zakładach o profilu ogólnym.
2. Lecznictwo uzdrowiskowe
Lecznictwo uzdrowiskowe jest integralną częścią systemu ochrony zdrowia.
Prowadzone jest w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego zlokalizowanych w uzdrowiskach,
czyli obszarach o szczególnych walorach geologiczno-klimatycznych wydzielonych w celu
wykorzystania i ochrony znajdujących się tam naturalnych surowców leczniczych. W Polsce
jest 45 statutowych obszarów uzdrowiskowych znajdujących się na terenie 13 województw
(28 powiatów i 4 miast na prawach powiatu).
Rozmieszczenie obszarów uzdrowiskowych w Polsce jest nierównomierne w związku
ze szczególnymi uwarunkowaniami geologiczno-klimatycznymi tych terenów. Na terenie
kraju na koniec 2014 r. odnotowano 288 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego.
Wśród zakładów lecznictwa uzdrowiskowego było 55 szpitali uzdrowiskowych
(w tym 7 szpitali dziecięcych), 200 sanatoriów (w tym 4 sanatoria dziecięce), 15 przychodni
uzdrowiskowych,
18
samodzielnych
zakładów
przyrodoleczniczych
obsługujących
kompleksy uzdrowiskowe oraz 80 zakładów przyrodoleczniczych funkcjonujących w ramach
struktury
organizacyjnej
szpitali
uzdrowiskowych,
sanatoriów
lub
przychodni
uzdrowiskowych.
Na koniec 2014 r. zakłady lecznictwa uzdrowiskowego dysponowały łącznie 44,0 tys.
łóżek.
Z leczenia uzdrowiskowego w trybie stacjonarnym i ambulatoryjnym skorzystało
łącznie 775,5 tys. osób, o 3,5% (26,5 tys. osób) więcej niż w 2013 r.
Znaczna część kuracjuszy – 66,7% skorzystała z dofinasowania do pobytu
stacjonarnego w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego. Ze środków NFZ skorzystało 57,0%
(tj. 401,6 tys.) pacjentów leczonych stacjonarnie, z czego ponad trzy czwarte (76,6%) to
kuracjusze przebywający w sanatoriach, a pozostali to pacjenci szpitali uzdrowiskowych.
W ramach prowadzonej przez ZUS rehabilitacji przedrentowej dofinasowanie
otrzymało 6,3% (tj. 44,2 tys.) kuracjuszy. Z PFRON dofinasowanych było 1,8% kuracjuszy
(tj. 13,0 tys. osób), a ze środków Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego skorzystało
1,0% (tj. 7,1 tys. osób) pacjentów stacjonarnych.
Stopień przystosowania zakładów lecznictwa uzdrowiskowego do potrzeb osób
niepełnosprawnych był zróżnicowany. Najlepiej przystosowane, podobnie jak w latach
ubiegłych, były szpitale uzdrowiskowe. Spośród nich 93% szpitali dysponowało windą oraz
wykazało dostosowanie pokojów i łazienek, 85% posiadało pochylnię, podjazd czy platformę,
a 58% zadeklarowało obecność automatycznie otwieranych drzwi.
W przypadku sanatoriów – 88% posiadało windy (o 1 pkt proc. więcej niż w 2013 r.)
i dysponowało przystosowanymi pokojami i łazienkami, a 84% deklarowało obecność
pochylni i platform (o 6 pkt proc. więcej). Udogodnienia dla niewidomych wykazało 9%
szpitali (podobnie jak przed rokiem) i 15% sanatoriów (o 4 pkt proc. więcej). Większość
przychodni uzrowiskowych (80%) deklarowało obecność posadzek antypoślizgowych, 73% –
podjazdów i platform, 67% wskazało na odpowiednie wyposażenie łazienek i pomieszczeń,
a 33% (o 6 pkt proc. więcej) wykazało obecność innych udogodnień. Niemal wszystkie
zakłady przyrodolecznicze (94%) wykazały obecność platform i pochylni, a 83% posiadało
windy i posadzki antypoślizgowe.
Przystosowania w grupie „inne” (m.in. specjalne 102 uchwyty oraz instalacje
przywoławcze) wykazało podobnie jak przed rokiem 39% zakładów przyrodoleczniczych.
Wszystkie zakłady, bez względu na rodzaj zakładu, deklarowały stosunkowo niewiele
udogodnień dla osób niewidomych.
Popularną formą opieki lecznictwa uzdrowiskowego są sanatoria uzdrowiskowe.
W 2014 r. z leczenia sanatoryjnego skorzystało 81,3% ogółem leczonych stacjonarnie.
Sanatoria uzdrowiskowe na koniec 2014 r. dysponowały 34,8 tys. łóżek. Podobnie jak
w latach poprzednich skupiały w swych zasobach ponad trzy czwarte (79,1%) łóżek
lecznictwa uzdrowiskowego.
Poza powszechnie znanymi formami stacjonarnej opieki uzdrowiskowej (szpitale
i sanatoria), w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, funkcjonują także przychodnie
uzdrowiskowe (15) i samodzielne zakłady przyrodolecznicze (18) przeznaczone wyłącznie na
udzielanie świadczeń w trybie ambulatoryjnym.
3. Ambulatoryjna opieka zdrowotna
Przychodnie i praktyki lekarskie świadczenia ambulatoryjnej opieki zdrowotnej
realizowane są przez przychodnie i praktyki lekarskie. Są to dane łącznie z danymi
o placówkach podległych resortom obrony narodowej i spraw wewnętrznych.
W końcu 2014 r. w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej funkcjonowało ogółem 20,0 tys.
przychodni (o 523 więcej niż w roku poprzednim).
W 2014 r. odnotowano łącznie 5,9 tys. praktyk lekarskich i stomatologicznych, przy
czym 80,6% z nich stanowiły praktyki stomatologiczne. W strukturze praktyk lekarskich
przeważały
indywidualne
specjalistyczne
praktyki
lekarskie
(86,3%),
a
udziały
indywidualnych praktyk lekarskich (niespecjalistycznych) oraz grupowych praktyk lekarskich
były na zbliżonym poziomie (odpowiednio 8,2% i 5,5%).
Nie zmieniła się również znacząco struktura praktyk stomatologicznych. Najczęściej
były to indywidualne praktyki stomatologiczne (59%). Ta forma ambulatoryjnej opieki była
zdecydowanie bardziej popularna w miastach (38,3% ogółu) niż na wsi (20,6% praktyk).
III.
EDUKACJA
1. Dane ogólne
Uczniowie niepełnosprawni, niezależnie od miejsca kształcenia, mają prawo do
kształcenia specjalnego dostosowanego do ich indywidualnych potrzeb rozwojowych
i edukacyjnych oraz możliwości psychicznych. Kształcenie specjalne może być prowadzone
do 24. roku życia. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia
niepełnosprawności intelektualnej, dzieciom i młodzieży niepełnosprawnym organizuje się
kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym
zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację, oraz zapewnia specjalistyczną
pomoc i opiekę. Uczniowie niepełnosprawni mogą się uczyć w każdym typie i rodzaju szkoły.
Wybór formy kształcenia należy do rodziców lub opiekunów prawnych dziecka.
Na podstawie opracowania pn. „Stan zdrowia ludności Polski w 2014 r.” można
stwierdzić, że liczba dzieci niepełnosprawnych ogółem wyniosła na koniec 2014 r. ponad
211 tys. W tej grupie było 55 tys. dzieci niepełnosprawnych prawnie i biologicznie, blisko
127 tys. tylko z prawnym orzeczeniem oraz 29 tys. dzieci niepełnosprawnych tylko
biologicznie.
Największą grupę dzieci niepełnosprawnych odnotowano w grupie 10–14-latków –
5%, wśród 5–9-latków było ich blisko 4%, zaś wśród najmłodszych – mniej niż 3%.
W dwóch
najstarszych
grupach
wieku
było
też
relatywnie
najwięcej
dzieci
niepełnosprawnych tylko prawnie – po blisko 3%. Natomiast najmniejszą liczbę dzieci
niepełnosprawnych prawnie i biologicznie odnotowano wśród dzieci 5–9-letnich.
Powyższy rozkład danych dla poszczególnych grup wieku jest dość podobny
w miastach i na wsi zarówno dla chłopców, jak i dziewczynek, z wyjątkiem chłopców
w wieku 5–9 lat, którzy stanowili największą grupę wśród dzieci tej płci niepełnosprawnych
tylko prawnie (4%).
W roku 2015 w systemie oświaty funkcjonowało 30 774 szkół różnego typu i rodzaju,
w tym najwięcej – 27 124 szkół ogólnodostępnych (88,14% ogółu szkół), 1 929 szkół
specjalnych (6,27%) oraz 1 408 szkół ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi
(4,58%), 145 szkół integracyjnych (0,47%), 105 szkół ogólnodostępnych z oddziałami
specjalnymi (0,34%) i 63 szkół ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi i oddziałami
integracyjnymi (0,20%). Naukę w ww. szkołach pobierało 152 980 uczniów posiadających
orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym 139 651 uczniów niepełnosprawnych.
Liczba uczniów niepełnosprawnych w poszczególnych rodzajach szkół
• specjalne – 64 308,
• ogólnodostępne – 45 676,
• ogólnodostępne z oddziałami integracyjnymi – 24 545,
• integracyjne – 3 567,
• ogólnodostępne z oddziałami specjalnymi – 1 555.
W przypadku dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu
głębokim - realizacja obowiązku szkolnego i obowiązku nauki odbywa się przez uczestnictwo
w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych. Dla dzieci i młodzieży, które z powodu
niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania, prowadzone są
specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, w których uczniowie ci mogą spełniać obowiązek
szkolny i obowiązek nauki oraz mają zapewnioną całodobową opiekę pedagogiczną oraz
specjalne ośrodki wychowawcze, zapewniające wychowanie i opiekę ww. uczniom.
W placówkach tych w roku 2015 kształciło się 14 294 uczniów niepełnosprawnych.
W 2015 r. zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradniach specjalistycznych, wydały 122 910 orzeczeń
o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność dziecka.
Liczba diagnoz przeprowadzonych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych wg danych
SIO, stan na dzień 30 września 2015 r.
odbiorcy
dzieci w wieku
przedszk.
uczniowie szkół
podstaw.
uczniowie
gimnazjów
młodzież nieucząca
się i niepracująca
uczniowie szkół
ponadgimn.
razem
dzieci do 3. roku
życia
rodzaj diagnozy
przeprowadzonej
przez poradnię
psychologiczna
11 105
158 282
232 982
65 770
775
25 288
494 202
pedagogiczna
4 796
125 281
230 818
57 017
1110
16 696
435 718
logopedyczna
9 166
118 310
50 896
4 152
73
1 601
184 198
lekarska
2 243
11 534
18 387
11334
55
5 889
49 442
rehabilitanta
1 416
3 317
986
119
1
48
5 887
związana
z wyborem
kierunku
kształcenia i zawodu
oraz planowaniem
kształcenia i kariery
zawodowej
22
269
536
22 489
420
8 940
32 676
razem
28 748
416 993
534 605
160 881
2 434
58 462
1 202 123
W 2015 r. zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradniach specjalistycznych, wydały 122 910
orzeczeń.
Liczba orzeczeń wydanych przez zespoły orzekające z podziałem na przedszkole i typ szkoły
(wg danych SIO, stan na dzień 30 września 2015 r.).
uczniowie szkół
ponadgimnazjalnych
młodzież nieucząca się
i niepracująca
uczniowie gimnazjów
uczniowie szkół
podstawowych
rodzaj orzeczenia
dzieci w wieku
przedszkolnym
odbiorcy
razem
ORZECZENIA O POTRZEBIE LUB BRAKU POTRZEBY KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO
dla dzieci i młodzieży
niesłyszących i słabosłyszących
1 170
2 331
1 021
0
574
5 096
niewidomych i słabowidzących
843
1 890
785
0
316
3 834
z niepełnosprawnością intelektualną
w stopniu lekkim
2 101
10 195
5 864
0
1 626
19 786
z niepełnosprawnością intelektualną
w stopniu umiarkowanym lub
znacznym
1 299
3 365
1 954
0
635
7 253
z niepełnosprawnością ruchową, w
tym z afazją
3 920
3 031
925
0
433
8 309
z autyzmem, w tym z zespołem
Aspergera
5 007
4 180
1 002
0
362
10 551
z niepełnosprawnościami
sprzężonymi
3 149
4 669
1 787
0
733
10 338
zagrożonych niedostosowaniem
społecznym
0
2 329
3 285
32
652
6 298
niedostosowanych społecznie
0
387
1 682
8
724
2 801
o braku potrzeby kształcenia
specjalnego
111
233
129
0
37
510
ORZECZENIA O POTRZEBIE LUB BRAKU POTRZEBY ZAJĘĆ REWALIDACYJNO-WYCHOWAWCZYCH
o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych
505
932
504
0
573
2 514
o braku potrzeby zajęć
rewalidacyjno-wychowawczych
14
25
10
ORZECZENIA O POTRZEBIE LUB BRAKU POTRZEBY INDYWIDUALNEGO NAUCZANIA
ORAZ INDYWIDUALNEGO OBOWIĄZKOWEGO ROCZNEGO PRZYGOTOWANIA
PRZEDSZKOLNEGO
o potrzebie indywidualnego
nauczania
0
17 824
14 070
0
9 595
41 489
o potrzebie indywidualnego
obowiązkowego rocznego
przygotowania przedszkolnego
1 720
0
0
0
0
1 720
o braku potrzeby indywidualnego
obowiązkowego rocznego
przygotowania przedszkolnego
82
0
0
0
0
82
o braku potrzeby indywidualnego
nauczania
0
393
283
0
140
816
INNE ORZECZENIA
odmowne
23
190
83
0
62
358
uchylające
208
461
247
2
131
1 049
w wyniku odwołania do kuratora
oświaty
0
18
18
1
5
42
razem
20 152
52 453
33 649
43
16 613
122 910
Liczba uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego w szkołach
ogólnodostępnych, wg danych SIO, stan na dzień 30 września 2015 r.
Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane uczniom
z niepełnosprawnościami
sprzężonymi
niewidomi
słabowidzący
niesłyszący
słabosłyszący
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu
lekkim
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu
umiarkowanym lub
znacznym
z niepełnosprawnością
ruchową, w tym z afazją
z autyzmem, w tym z
zespołem Aspergera
niepełnosprawnym
szkoła podstawowa
2416
10
2264
210
2768
7734
1411
3363
4139
25503
gimnazjum
1144
4
1169
78
1391
6411
1017
1127
1332
14986
typ szkoły
razem
zasadnicza szkoła
zawodowa
129
0
95
17
193
2100
34
72
54
2794
liceum
ogólnokształcące
226
13
383
56
500
83
0
702
536
2562
technikum
123
4
371
46
617
352
0
426
342
2352
szkoła policealna
(ponadgimnazjalna)
6
1
6
0
2
1
0
6
8
33
sześcioletnia
ogólnokształcąca
szkoła muzyczna I
stopnia
0
0
4
0
1
0
0
0
4
9
sześcioletnia szkoła
muzyczna I stopnia
10
26
19
0
0
2
0
2
2
61
czteroletnia szkoła
muzyczna I stopnia
15
8
15
0
2
0
0
4
0
44
sześcioletnia
ogólnokształcąca
szkoła muzyczna II
stopnia
0
1
0
0
1
0
0
1
1
5
sześcioletnia szkoła
muzyczna II stopnia
0
6
0
0
0
0
0
0
1
8
sześcioletnia
ogólnokształcąca
szkoła sztuk
pięknych
2
0
4
2
11
0
0
2
2
23
czteroletnie liceum
plastyczne
1
0
4
3
12
0
0
4
10
36
Bednarska Szkoła
Realna
0
0
0
0
0
0
0
0
2
2
razem
4 072
73
4 334
412
5 498
16 683
2 462
5 709
6 433
48 418
Liczba uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego w szkołach
ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi, wg danych SIO, stan na dzień 30 września
2015 r.
z niepełnosprawnościami
sprzężonymi
niewidomi
słabowidzący
niesłyszący
słabosłyszący
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu
lekkim
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu
umiarkowanym lub
znacznym
z niepełnosprawnością
ruchową, w tym z afazją
z autyzmem, w tym z
zespołem Aspergera
Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane uczniom
niepełnosprawnym
szkoła podstawowa
2031
23
1164
169
1310
3190
681
3618
4148
17218
gimnazjum
760
3
506
65
634
2268
342
1066
1092
7452
zasadnicza szkoła
zawodowa
27
0
16
1
32
418
0
27
12
542
liceum
ogólnokształcące
87
2
73
22
73
51
0
254
187
781
technikum
13
1
37
7
27
19
0
53
36
204
razem
2918
29
1796
264
2076
5946
1023
5018
5475
26197
typ szkoły
razem
Liczba uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego w szkołach
ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi wg danych SIO, stan na dzień 30 września
2015 r.
słabowidzący
niesłyszący
słabosłyszący
z niepełnosprawnością
intelektualną
w stopniu lekkim
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu
umiarkowanym lub znacznym
z niepełnosprawnością
ruchową, w tym z afazją
z autyzmem, w tym z zespołem
Aspergera
szkoła podstawowa
niewidomi
typ szkoły
z niepełnosprawnościami
sprzężonymi
Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane uczniom
niepełnosprawnym
279
0
0
8
61
147
194
29
razem
gimnazjum
99
0
0
3
35
224
152
0
14
589
zasadnicza szkoła zawodowa
7
0
0
0
1
106
1
3
0
118
technikum
4
1
19
0
0
0
0
0
0
24
szkoła policealna
2
0
2
0
0
1
0
4
2
13
razem
717
1
28
17
110
478
477
105
634
2 649
Liczba uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego w szkołach
integracyjnych wg danych SIO, stan na dzień 30 września 2015 r.
z niepełnosprawnościami
sprzężonymi
niewidomi
słabowidzący
niesłyszący
słabosłyszący
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu lekkim
z niepełnosprawnością
intelektualną ,w stopniu
umiarkowanym lub znacznym
z niepełnosprawnością
ruchową, w tym z afazją
z autyzmem, w tym zespołem
Aspergera
orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane uczniom
niepełnosprawnym
szkoła podstawowa
270
1
105
25
111
238
77
449
491
1909
gimnazjum
159
2
75
14
106
273
70
227
295
1296
zasadnicza szkoła
zawodowa
7
0
0
0
3
77
1
1
3
92
liceum
ogólnokształcące
69
2
39
3
41
54
0
134
133
512
szkoła policealna
3
0
7
0
1
0
0
0
1
12
razem
508
5
226
42
262
642
148
811
923
typ szkoły
razem
Liczba uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego w szkołach specjalnych
wg danych SIO, stan na dzień 30 września 2015 r.
z niepełnosprawnościami
sprzężonymi
niewidomi
słabowidzący
niesłyszący
słabosłyszący
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu
lekkim
z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu
umiarkowanym lub
znacznym
z niepełnosprawnością
ruchową, w tym z afazją
z autyzmem, w tym z
zespołem Aspergera
orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane uczniom niepełnosprawnym
szkoła
podstawowa
8004
67
214
319
246
6624
6489
235
829
24224
gimnazjum
4007
43
184
302
187
6988
5834
188
128
23799
zasadnicza
szkoła zawodowa
1205
22
86
185
68
8804
166
116
80
11687
liceum
ogólnokształcące
95
31
124
155
68
7
0
176
58
1166
technikum
99
35
153
313
138
1
0
52
16
855
szkoła policealna
54
17
53
107
45
0
0
97
10
384
szkoła specjalna
przysposabiająca
do pracy
3562
0
0
0
0
0
7222
0
0
10792
razem
17026
215
814
1381
752
22424
19711
864
1121
72907
typ szkoły
Wiek
razem
Rok szkolny
2011/2012
2012/2013
2012/2013
2012/2013
2013/2014
2014/2015
2015/2016
3
84
125
114
113
87
129
184
4
154
221
178
174
158
183
270
5
239
355
284
279
264
299
387
6
273
415
349
339
353
359
411
7
375
390
351
348
8
403
434
403
400
386
394
450
9
436
447
417
416
409
404
425
10
502
466
444
443
431
428
450
11
516
503
476
475
446
452
457
12
523
525
487
484
475
449
468
13
543
530
508
505
476
486
485
14
541
553
530
528
519
493
513
15
578
560
533
527
530
543
503
16
640
583
566
563
535
550
543
17
646
587
584
582
562
537
575
18
610
637
630
626
602
591
543
19
611
614
607
604
602
589
576
20
603
603
601
599
596
622
586
21
599
619
614
612
626
625
650
22
519
591
587
585
612
627
625
23
445
501
499
496
574
596
604
24
407
428
427
423
479
559
597
25
59
55
55
55
53
24
23
Razem
10 306
10 742
10 244
10 176
10 145
10 316
10 706
Dla dzieci i młodzieży, które z powodu niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do
szkoły w miejscu zamieszkania, prowadzone są specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, w
których uczniowie ci mogą spełniać obowiązek szkolny i obowiązek nauki oraz mają
zapewnioną całodobową opiekę pedagogiczną oraz specjalne ośrodki wychowawcze,
zapewniające wychowanie i opiekę ww. uczniom.
W placówkach tych w roku 2015 kształciło się 14 294 uczniów niepełnosprawnych.
2. Wczesne wspomaganie rozwoju
Rodzice
dziecka
niepełnosprawnego
potrzebują
profesjonalnej
pomocy
psychologicznej oraz poradnictwa, edukacji, m.in. w zakresie obserwowania i interpretowania
zachowań dziecka i odpowiedniego postępowania z nim, a także prowadzenia pod względem
radzenia sobie w zupełnie nowych sytuacjach oraz innych form pomocy.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka organizowane jest w wymiarze od 4 do 8
godzin miesięcznie, na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju
dziecka wydanej przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Zajęciami w roku szkolnym
2016/2017 objętych jest blisko 50 tys. dzieci, w wieku od 0 do czasu rozpoczęcia nauki w
szkole.
Zajęcia
wczesnego
wspomagania
rozwoju
powinny
mieć
charakter
wielospecjalistyczny i powinny być realizowane międzyresortowo. W szczególności w
przypadku dzieci w wieku 0–3 lat kluczowy jest udział specjalistów zatrudnionych w
systemie zdrowia, zwłaszcza fizjoterapeutów i rehabilitantów oraz lekarzy diagnostów. W
ramach programu niezbędne jest zatem zapewnienie na bazie obecnie funkcjonujących
placówek, realizujących zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju ośrodków przyjaznych dla
rodziców,
udzielających
kompleksowego
wsparcia
rodzinom
z
dziećmi
z
niepełnosprawnością (Centra Małego Dziecka).
Konieczne jest także skoordynowanie działań realizowanych na rzecz dziecka
z niepełnosprawnością i jego rodziny na poziomie co najmniej powiatu oraz zapewnienie
dostępu do informacji o powyższej ofercie na poziomie ogólnokrajowym. Rozwiązaniem
zapewniającym taką koordynację jest zatrudnienie przez powiat koordynatora usług
wczesnego wspomagania, integrującego działania realizowane w ramach edukacji, zdrowia i
pomocy rodzinie, w tym pomocy społecznej.
Liczba dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w roku szkolnym 2016/2017 wg danych SIO, stan
na dzień 30 września 2016 r.
2011/2012
2012/2013
2013/2014
2014/2015
2015/2016
Nazwa typu jednostek
publiczna
niepubliczna
publiczna
niepubliczna
publiczna
niepubliczna
publiczna
niepubliczna
publiczna
niepubliczna
Przedszkole
4 671
1 203
5 340
1 719
5 512
2 500
6 207
3 567
6 286
4 916
Szkoła podstawowa
2 881
169
3 710
286
3 908
332
3 804
368
4 303
426
Poradnia psychologiczno-pedagogiczna
3 952
942
4 096
1 536
4 451
2 694
4 107
3 987
4 087
7 263
Poradnia specjalistyczna
148
232
142
244
36
346
37
587
35
1 091
19
1
22
Specjalny Ośrodek Wychowawczy
12
20
20
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
2 708
193
3 179
197
3 767
110
4 297
49
4 782
54
Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy
umożliwiający upośledzonym umysłowo
realizację obowiązku szkolnego i nauki
11
1 263
13
1 491
18
1 640
106
1 860
107
2 264
Zespół wychowania przedszkolnego
0
18
4
20
4
2
11
Punkt przedszkolny
0
55
247
39
391
44
1 061
5 495
17 765
7 885
18 617
10 833
19 646
17 106
Razem
14 371
4 021
16 481
Szkoły i placówki niepubliczne
Nazwa typu jednostek
Razem
Przedszkole
7 433
Szkoła podstawowa
4 784
Poradnia psychologiczno-pedagogiczna
4 240
Poradnia specjalistyczna
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy
184
5 716
189
Zespół wychowania przedszkolnego
1
Punkt przedszkolny
Razem
22 621
Szkoły i placówki publiczne
Nazwa typu jednostek
Przedszkole
Szkoła podstawowa
Razem
7 178
388
Poradnia psychologiczno-pedagogiczna
12 991
Poradnia specjalistyczna
1 334
Specjalny Ośrodek Wychowawczy
20
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
95
Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy
Zespół wychowania przedszkolnego
2 708
12
Punkt przedszkolny
1 726
Razem
26 452
3. Uczennica w ciąży
Edukacja szkolna jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia, a zgodnie z art. 2
ust. 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. poz. 78, z późn. zm.) szkoła jest
zobowiązana do zagwarantowania uczennicy w ciąży pomocy w ukończeniu nauki. Może to
być urlop, dodatkowe terminy egzaminów, nauczanie indywidualne, albo inne rozwiązania
umożliwiające dalszą edukację.
Część uczennic w ciąży oraz ich rodziców jest zainteresowanych zmianą środowiska
nauki. W celu zmiany środowiska rówieśniczego istnieje możliwość zmiany szkoły przez
uczennicę będącą w ciąży na szkołę z internatem lub możliwość korzystania z bursy.
Wg stanu na dzień 31 marca 2016 r. działają 192 bursy (143 publiczne i 49
niepublicznych) oraz 505 internatów (458 publicznych i 47 niepublicznych).
4. Opieka wytchnieniowa dla rodziców lub opiekunów dzieci z niepełnosprawnością
Często zgłaszaną potrzebą rodzin z dzieckiem z niepełnosprawnością jest zwiększenie
zakresu opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością, realizującym obowiązek szkolny lub
nauki (także w formie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych) w szkołach lub placówkach
systemu oświaty, w celu zapewnienia rodzicom czasu na realizację innych form aktywności
osobistej ograniczonych przez konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym
dzieckiem. Dotyczy to w szczególności zapewnienia opieki w okresie ferii letnich, w formie
uczestnictwa
w
wypoczynku
zorganizowanym
–
w
koloniach
i
półkoloniach
specjalistycznych.
IV.
ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE I PRACA
1. Rynek pracy – urzędy pracy
Działania mające na celu udzielanie pomocy bezrobotnym i poszukującym pracy
w znalezieniu pracy, a także pracodawcom w pozyskaniu pracowników, realizowane są przez
PUP, usytuowane w strukturach samorządu powiatu.
W końcu 2015 r. w Polsce działało 340 PUP obsługujących 380 powiatów.
PUP realizują działania w oparciu o ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji
zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwaną dalej „ustawą”.
Źródłem finansowania działań wynikających z ustawy adresowanych do bezrobotnych
i poszukujących pracy jest FP, a w przypadku osób niepełnosprawnych posiadających status
poszukującego pracy niepozostającego w zatrudnieniu, źródłem finansowania usług
i instrumentów rynku pracy adresowanych do tych osób jest PFRON.
Tab. Wybrane grupy zarejestrowanych bezrobotnych według stanu na koniec września 2016 r.
w tym
Bezrobotni
niepełnosprawni
Wyszczególnienie
ogółem
0
1
kobiety
2
ogółem
kobiety
w liczbach bezwzględnych
3
4
Polska
1 324 114 718 345
81 947
39 247
Dolnośląskie
85 652
46 161
6 978
3 098
Kujawsko-Pomorskie
94 962
55 896
4 448
2 190
Lubelskie
91 089
46 000
4 342
1 850
Lubuskie
31 253
17 715
2 760
1 452
Łódzkie
92 552
47 339
7 553
3 431
Małopolskie
96 132
53 199
5 986
2 910
Mazowieckie
193 664
97 371
8 535
3 929
Opolskie
31 505
17 912
2 163
998
Podkarpackie
105 420
56 965
4 913
2 407
Podlaskie
48 963
22 908
3 174
1 265
Pomorskie
63 472
38 549
5 155
2 816
Śląskie
121 981
68 626
8 275
4 160
Świętokrzyskie
56 772
29 551
3 679
1 760
Warmińsko-Mazurskie
69 474
38 351
4 612
2 257
Wielkopolskie
78 214
46 534
6 081
3 176
Zachodniopomorskie
63 009
35 268
3 293
1 548
Źródło: Sprawozdanie miesięczne o rynku pracy MPiPS-01
posiadający co
najmniej jedno
dziecko
niepełnosprawne
do 18. r. ż.
ogółem
kobiety
kol.
3:1
kol.
5:1
w%
5
6
7
8
2 175
157
1 738
129
6,2
8,1
0,2
0,2
202
102
45
142
120
222
114
144
67
181
191
54
150
88
40
115
93
173
88
95
50
153
158
42
4,7
4,8
8,8
8,2
6,2
4,4
6,9
4,7
6,5
8,1
6,8
6,5
0,2
0,1
0,1
0,2
0,1
0,1
0,4
0,1
0,1
0,3
0,2
0,1
173
151
110
142
123
99
6,6
7,8
5,2
0,2
0,2
0,2
Tab. Wybrane grupy zarejestrowanych bezrobotnych z prawem do zasiłku według stanu na koniec
września 2016 r.
Wyszczególnienie
0
Polska
Dolnośląskie
Kujawsko-Pomorskie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
Śląskie
Świętokrzyskie
Warmińsko-Mazurskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
w tym
posiadający co
najmniej
jedno
Bezrobotni
dziecko
niepełnosprawni
niepełnosprawne
do 18. r. ż.
ogółem kobiety ogółem kobiety ogółem
kobiety
w liczbach bezwzględnych
1
2
3
4
5
6
175 458 100 586 12 280
6 778
332
229
12 790
7 669
980
531
27
17
14 037
8 007
770
422
35
21
7 053
3 855
370
203
14
11
5 409
3 281
640
367
5
4
11 998
6 758
1 075
585
24
16
11 629
6 826
822
470
18
12
25 583 14 368
1 015
551
37
27
3 706
2 145
238
115
11
5
11 779
6 129
838
423
22
14
4 820
2 508
366
177
12
6
9 751
5 896
962
572
23
19
16 392 10 040
1 011
621
20
15
7 641
4 071
756
393
9
7
11 136
6 067
928
470
29
18
11 764
7 171
1 050
618
31
25
9 970
5 795
459
260
15
12
kol.
3:1
kol.
5:1
w%
7
7,0
7,7
5,5
5,2
11,8
9,0
7,1
4,0
6,4
7,1
7,6
9,9
6,2
9,9
8,3
8,9
4,6
Źródło: Sprawozdanie miesięczne o rynku pracy MPiPS-01
• Dofinansowanie do wynagrodzeń – PFRON
W Systemie Obsługi Dofinansowań i Refundacji PFRON w grudniu 2015 r.
zarejestrowanych było 245 840 pracowników niepełnosprawnych, 124 416 w zakładach pracy
chronionej i 121 424 na otwartym rynku pracy. Liczba pracodawców ubiegających się
o dofinansowanie wynosiła 26 163, w tym 25 tys. z otwartego rynku pracy.
W 2015 r. na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych
wydano ogółem 2 903 836 tys. zł. Dotacja finansowana z budżetu państwa wynosiła
715 360 tys. zł.
8
0,2
0,2
0,2
0,2
0,1
0,2
0,2
0,1
0,3
0,2
0,2
0,2
0,1
0,1
0,3
0,3
0,2
W 2015 r. na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników otwartego rynku pracy ze
środków PFRON wydatkowano kwotę 228 mln zł, zaś chronionego 123 mln zł.
2. Instytucje pomocy społecznej
• Ośrodki Interwencji Kryzysowej
W systemie pomocy społecznej będącym częścią zabezpieczenia społecznego na
szczeblu powiatów działają „Ośrodki interwencji kryzysowej”. Są to placówki wsparcia
dziennego świadczące usługi specjalistycznej pomocy psychologicznej, poradnictwa
socjalnego lub prawnego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach istnieje możliwość
udzielenia schronienia całodobowego w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące.
Na szczeblu gminy mają one możliwość, w zależności od rozeznanych potrzeb
lokalnych, tworzenia „punktów interwencji socjalnej”. Zakres zadań jest uzależniony od
potrzeb gminy.
W roku 2015 na terenie kraju działało 129 ośrodków interwencji kryzysowej o łącznej
liczbie 1 126 miejsc – jednostki prowadzone przez powiat. Jednocześnie na szczeblu powiatu
działały 33 jednostki o łącznej liczbie 357 miejsc. Placówki te prowadzone były na terenach
powiatów, ale przez inne podmioty.
Natomiast na szczeblu gminy działało 21 ośrodków interwencji kryzysowej
(prowadzone przez gminy), które dysponowały 178 miejscami. Dodatkowo w gminach inne
podmioty prowadziły 10 ośrodków interwencji kryzysowej o liczbie 222 miejsc.
Tab. Liczba ośrodków interwencji kryzysowej w podziale na województwa
ośrodki interwencji kryzysowej w 2015 r.
Województwo
liczba
jednostek
dolnośląskie
1
15
277
liczba osób
korzystających
1 069
kujawsko-pomorskie
2
6
25
1108
lubelskie
3
12
80
3723
lubuskie
4
7
63
693
łódzkie
5
13
42
5683
małopolskie
6
13
97
9729
mazowieckie
7
14
176
4 351
opolskie
8
6
liczba miejsc
podkarpackie
9
15
97
2139
podlaskie
10
5
44
285
pomorskie
11
13
109
3 700
śląskie
12
19
296
10488
świętokrzyskie
13
7
44
389
warmińsko-mazurskie
14
7
51
336
wielkopolskie
15
28
402
3884
zachodniopomorskie
16
13
119
5086
193
1 943
53 642
RAZEM
• Mieszkania chronione
Z danych statystycznych MRPiPS (tabela poniżej) wynika, że w skali całego kraju,
w latach 2013–2014 wzrosła liczba mieszkań chronionych, jak i miejsc w tej formie wsparcia.
Także liczba osób korzystających z mieszkań chronionych była wyższa niż liczba miejsc.
Natomiast w 2015 r. liczba mieszkań chronionych zmniejszyła się, co wpłynęło też na
ograniczenie liczby miejsc.
Liczba osób skierowanych do tej formy pomocy była niższa niż liczba miejsc,
a w stosunku do roku poprzedniego (2014) zmniejszyła się o 146 osób.
Finansowanie realizacji tego zadania i zapewnienie środków niezbędnych do
prawidłowego funkcjonowania mieszkań chronionych należy do gminy albo powiatu.
Tab. Liczba mieszkań chronionych w podziale na województwa
mieszkania chronione w 2015 r.
Województwo
liczba
jednostek
liczba osób
korzystających
liczba miejsc
dolnośląskie
1
26
84
93
kujawsko-pomorskie
2
23
177
170
lubelskie
3
29
241
194
lubuskie
4
20
90
80
łódzkie
5
55
222
205
małopolskie
6
60
246
183
mazowieckie
7
48
177
132
opolskie
8
podkarpackie
9
22
59
51
podlaskie
10
19
60
51
pomorskie
11
41
125
120
śląskie
12
105
454
573
świętokrzyskie
13
23
121
127
warmińsko-mazurskie
14
46
116
85
wielkopolskie
15
39
192
270
zachodniopomorskie
16
27
148
147
660
2 605
2 593
RAZEM
• Ośrodki wsparcia
Ośrodki wsparcia są dzienną formą pomocy instytucjonalnej, w ramach której
świadczone są różne usługi dostosowane do specyficznych potrzeb osób korzystających z tej
formy pomocy, w tym usługi żywieniowe. Przy ośrodkach wsparcia mogą być prowadzone
miejsca całodobowe okresowego pobytu. Ośrodki te są wsparciem dla rodziny
w sprawowaniu funkcji opiekuńczych nad niepełnosprawnymi członkami rodzin.
Prowadzenie ośrodków wsparcia, z wyłączeniem ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, jest zadaniem własnym gminy lub powiatu finansowanym
z ich budżetu. Gmina lub powiat może zlecać prowadzenie takich jednostek innym
podmiotom, o których mowa w art. 25 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
ŚDS jest placówką okresowego dziennego lub całodobowego pobytu, w którym osoby
z zaburzeniami psychicznymi mogą otrzymać częściową opiekę i pomoc w zaspokajaniu
niezbędnych potrzeb życiowych oraz posiłek.
Kadrę stanowią m.in. psycholog, pedagog, pracownik socjalny, instruktor terapii
zajęciowej.
Obiekt, w którym organizuje się ŚDS, musi spełnić określone standardy dotyczące
m.in. powierzchni użytkowej na 1 uczestnika, dostosowania architektonicznego dla osób
niepełnosprawnych, pomieszczeń i ich wyposażenia do realizacji zajęć. Rokrocznie liczba
ŚDS wzrasta.
Tab. Liczba ŚDS w podziale na województwa wg stanu na koniec 2015 r.
STAN NA DZIEŃ 31.XII.2015 r.
LP
WOJEWÓDZTWO
0
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
liczba domów
liczba miejsc
liczba osób
przebywających
10
11
12
DOLNOŚLĄSKIE
KUJAWSKO-POMORSKIE
LUBELSKIE
LUBUSKIE
ŁÓDZKIE
MAŁOPOLSKIE
MAZOWIECKIE
OPOLSKIE
PODKARPACKIE
PODLASKIE
POMORSKIE
ŚLĄSKIE
ŚWIĘTOKRZYSKIE
WARMIŃSKO-MAZURSKIE
WIELKOPOLSKIE
ZACHODNIOPOMORSKIE
P O L S K A
38
43
53
30
47
73
64
12
64
19
62
42
36
1 298
1 560
2 011
835
1 876
2 694
2 232
647
2 408
741
1 789
1 670
958
1 298
1 517
2 085
797
1 946
2 783
2 295
685
2 497
726
1 775
1 707
1 019
65
69
43
3 348
2 328
1 401
3 249
2 311
1 383
760
27 796
28 073
• Domy dla kobiet w ciąży i samotnych matek
Liczba tych jednostek na koniec 2015 r. wynosiła 22 na 565 miejsc, z czego
15 domów prowadzonych jest przez podmioty niepubliczne, a 7 przez samorządy. Natomiast
liczba osób przebywających w tych domach wynosiła 867, co świadczy o dużym
zapotrzebowaniu na takie miejsca. Rozłożenie tych placówek na terenie Polski jest bardzo
nierównomierne. Najwięcej, bo aż 6 domów (238 miejsc) funkcjonuje na terenie
województwa mazowieckiego, 3 domy (27 miejsc) znajdują się na terenie województwa
pomorskiego i po 2 domy w województwach małopolskim, warmińsko-mazurskim
i zachodniopomorskim.
W czterech województwach nie ma żadnego tego typu domu (kujawsko-pomorskie,
lubelskie, opolskie, podlaskie). Siedem województw dysponuje tylko 1 takim domem.
Dlatego też wskazany byłby rozwój sieci takich domów, przy czym w każdym
województwie powinny funkcjonować nie mniej niż 2 domy dla matek z małoletnimi dziećmi
i kobiet w ciąży. Przyjmując takie założenie, powinno powstać jeszcze 15 takich jednostek,
w tym w województwach: dolnośląskim – 1, kujawsko-pomorskim – 2, lubelskim – 2,
lubuskim – 1, łódzkim – 1, opolskim – 2, podkarpackim – 1, podlaskim – 2, śląskim – 1,
świętokrzyskim – 1, wielkopolskim – 1.
Tab. Liczba domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (dane MPiPS-03 wg stanu
na dzień 31 grudnia 2015 r.)
DOMY DLA MATEK Z MAŁOLETNIMI DZIEĆMI I
KOBIET W CIĄŻY w 2015 r.
Województwo
liczba
jednostek
liczba osób
korzystających
liczba miejsc
dolnośląskie
1
1
27
18
kujawsko-pomorskie
2
0
0
0
lubelskie
3
0
0
0
lubuskie
4
1
30
57
łódzkie
5
1
60
143
małopolskie
6
2
40
26
mazowieckie
7
6
238
313
opolskie
8
0
0
0
podkarpackie
9
1
20
27
podlaskie
10
0
0
0
pomorskie
11
3
27
43
śląskie
12
1
16
36
świętokrzyskie
13
1
15
19
warmińsko-mazurskie
14
2
32
73
wielkopolskie
15
1
18
26
zachodniopomorskie
16
2
42
86
22
565
867
RAZEM
•
DPS o zasięgu ponadgminnym
Liczba DPS o zasięgu ponadgminnym wynosi 783 na 78154 miejsca. W 2015 r.
przebywało w nich 76 989 mieszkańców. Największą liczbą domów dysponują województwa
małopolskie 87, mazowieckie 89, śląskie 85. Województwo wielkopolskie posiada na swoim
terenie 63 domy pomocy społecznej, a w pozostałych ich liczba kształtuje się od 21 (woj.
podlaskie) do 56 (woj. łódzkie). Poniższa tabela przedstawia dane dotyczące liczby DPS na
terenie województw, a także liczby miejsc i mieszkańców w tych jednostkach wg stanu na
koniec 2015 r. (dane MPiPS-05).
OGÓŁEM
LP
WOJEWÓDZTWO
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
0
dolnośląskie
kujawsko-pomorskie
lubelskie
lubuskie
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
opolskie
podkarpackie
podlaskie
pomorskie
śląskie
świętokrzyskie
warmińsko-mazurskie
wielkopolskie
zachodniopomorskie
DOMY
RZECZYWISTA
ZAREJESTROLICZBA
DOMÓW
WANE
1
2
łącznie
55
46
44
23
56
87
89
27
47
21
39
85
31
39
63
31
LICZBA
MIEJSC
LICZBA
MIESZKAŃCÓW
3
4
57
46
55
23
56
89
89
31
47
21
60
86
31
40
65
31
783
5 642
3 932
4 461
2 340
6 207
7 748
9 272
2 992
4 665
2 325
3 918
7 890
3 145
3 550
6 295
3 772
5 610
3 912
4 312
2 342
6 125
7 608
9 084
2 946
4 510
2 306
3 911
7 843
3 074
3 487
6 188
3 731
78 154
76 989
3. System wspierania rodziny
•
Asystenci rodziny
W Polsce w 2015 r. zatrudnionych było ogółem 3 816 asystentów rodziny, tj. o 12,5%
więcej niż w 2014 r. (3 393 asystentów), z tego 2 548 (tj. 67%) asystentów było
zatrudnionych na umowę o pracę w systemie zadaniowego czasu pracy oraz 1 268 (tj. 33%)
asystentów zatrudnionych było na podstawie umów o świadczenie usług.
Najwięcej asystentów rodziny działało w gminach województw: mazowieckiego,
śląskiego, wielkopolskiego, natomiast najmniej w województwie opolskim, podlaskim,
lubuskim. Jednakże największy odsetek gmin, w których powołano asystentów rodziny był
w województwach: pomorskim, lubuskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim.
Na zatrudnienie asystentów rodziny gminy wydały w 2015 r. ogółem ponad
110 160 tys. zł (92 859 tys. zł w 2014 r.), co oznacza wzrost w stosunku do 2014 r. o 18,6%.
Gminy z własnych środków wydatkowały na ten cel 59 690 tys. zł (29 863 tys. zł w 2014 r.),
co oznacza wzrost o 99% w stosunku do 2014 r. Kwota ta stanowi 54,1% ogółu wydatków na
ten cel w 2015 r. Wydatki z innych źródeł wyniosły 50 469 tys. zł., co oznacza spadek o 19%
w stosunku do roku 2014 (62 995 tys. zł). Jednym ze znaczących źródeł finansowania
zatrudnienia asystentów rodziny w 2015 r. były dotacje przyznane przez Ministerstwo Pracy
i Polityki Społecznej w ramach „Programu asystent rodziny i koordynator rodzinnej pieczy
zastępczej na rok 2015”. Na zatrudnienie asystentów rodziny przekazano z ww. programu
dotację na kwotę łączną 52,4 mln zł. W 2015 r. dofinansowanie z budżetu państwa stanowiło
47,6% ogółu wydatków na ten cel. Dofinansowano w ramach tych środków zatrudnienie
ponad 3,4 tys. asystentów. W 2016 r. w ramach dwóch edycji przyznano dotacje na
zatrudnienie 3 490 asystentów rodziny.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
przewiduje, że asystent prowadzi pracę z rodziną za zgodą danej rodziny, chyba że rodzina
zostanie zobowiązana do pracy z asystentem rodziny przez sąd. Zatem mogły mieć miejsce
sytuacje, w których pomimo skierowania przez gminę do danej rodziny asystenta rodziny,
rodzina mogła nie wyrazić zgody na współpracę. Ogółem z usług asystentów rodziny
skorzystało w 2015 r. 41 739 rodzin (w 2014 r. 37 876 rodzin), co oznacza wzrost w stosunku
do roku poprzedniego o 10,2%.
Spośród 41 739 rodzin, z którymi asystenci rodziny prowadzili pracę w 2015 r., dla
12 560 rodzin (co stanowi 30% rodzin korzystających w ogóle) współpraca ta zakończyła się
w 2015 r., w tym w 5 608 przypadkach nastąpiło to w związku z osiągnięciem założonych
celów. Osiągnięciem celów zakończyła się zatem praca w 45 % rodzin, z którymi zakończono
pracę w 2015 r.
Wg stanu na dzień 30 czerwca 2016 r. 326 gmin nie zatrudniało asystenta rodziny.
4. WTZ
Warsztat terapii zajęciowej jest wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówką
stwarzającą osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy możliwość
rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności
niezbędnych do podjęcia zatrudnienia.
Koszty utworzenia, działalności i wynikające ze zwiększenia liczby uczestników
warsztatu są współfinansowane ze środków PFRON, ze środków samorządu terytorialnego
lub z innych źródeł. Koszty działalności warsztatu terapii zajęciowej ze środków PFRON
określono na maksymalnym poziomie 90%, a ze środków samorządu powiatowego
w wysokości co najmniej 10% tych kosztów.
Tab. Dane dotyczące warsztatów terapii zajęciowej za 2015 r.
Nr
x
Województwo
Liczba
uczestników
wtz
Liczba
wtz
Kwota
dofinansowania
warsztatów terapii
zajęciowej
Kwota
dofinansowania
warsztatów terapii
zajęciowej ze
środków PFRON
1 dolnośląskie
45
1 594
26 614 831
23 722 904
2 kujawsko-pomorskie
36
1 313
22 369 251
19 986 030
3 lubelskie
59
2 066
35 227 312
31 528 195
4 lubuskie
19
662
11 359 891
10 033 557
5 łódzkie
40
1 437
23 823 381
21 379 884
6 małopolskie
66
2 551
42 262 786
37 976 139
7 mazowieckie
80
2 609
44 889 065
39 119 569
8 opolskie
15
445
7 688 628
6 741 283
9 podkarpackie
37
1 700
28 345 067
25 402 425
10 podlaskie
25
872
14 412 004
12 928 100
11 pomorskie
47
1 470
24 946 625
22 336 696
12 śląskie
54
2 589
44 169 501
39 112 696
13 świętokrzyskie
28
1 259
19 376 472
17 339 651
14 warmińsko-mazurskie
35
1 438
24 060 802
21 552 724
15 wielkopolskie
85
2 923
49 900 312
44 164 539
16 zachodniopomorskie
28
1 085
18 114 007
16 073 017
699
26 013
437 559 935
389 397 409
Suma
Tab. Dane dotyczące warsztatów terapii zajęciowej – za I półrocze 2016 r.
Lp.
Województwo
Liczba wtz
Kwota działalności
ogółem
Dofinansowanie
ze środków
PFRON
Liczba
uczestników
wtz
45
36
59
19
40
67
82
15
37
25
47
54
28
35
85
28
702
14 368 123
11 770 806
21 824 550
6 106 104
12 619 894
22 820 681
24 510 458
4 064 030
15 438 254
7 846 173
13 413 029
23 370 141
11 223 904
12 779 330
26 733 350
10 552 592
239 441 419
12 700 817
10 549 294
16 567 176
5 294 676
11 357 136
20 615 208
21 244 528
3 569 160
13 741 570
6 933 687
11 909 183
20 744 439
10 002 863
11 482 951
23 763 628
8 713 035
209 189 351
1 599
1 319
2 066
662
1 437
2 581
2 684
445
1 715
872
1 470
2 593
1 239
1 439
2 931
1 091
26 43
1 dolnośląskie
2 kujawsko-pomorskie
3 lubelskie
4 lubuskie
5 łódzkie
6 małopolskie
7 mazowieckie
8 opolskie
9 podkarpackie
10 podlaskie
11 pomorskie
12 śląskie
13 świętokrzyskie
14 warmińsko-mazurskie
15 wielkopolskie
16 zachodniopomorskie
5. Turnusy rehabilitacyjne
Dane za 2015 r.
Osoby ubiegające się o dofinansowanie – 152 358 osób.
Wypłacone dofinansowanie – dla 59 506 osób na kwotę 54 858 881 zł, z tego
• dorośli niepełnosprawni: 29 020 osób na kwotę 29 030 206 zł,
• dzieci i młodzież niepełnosprawna: 10 809 osób na kwotę 11 701 608 zł,
• opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych: 10 104 osoby na kwotę 7 146 021 zł,
• opiekunowie dzieci i młodzieży: 9 573 osoby na kwotę 6 981 046 zł.
Liczba organizatorów, którzy są uprawnieni do organizowania turnusów rehabilitacyjnych –
487.
Liczba ośrodków, w których mogą odbywać się turnusy rehabilitacyjne – 611.
6. Likwidacja barier architektonicznych
W 2015 r. o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych
ubiegały się 36 563 osoby.
Beneficjentom w liczbie 17 130 osób zostały wypłacone środki na likwidację barier
w kwocie 60 535 556 zł, z tego
• barier architektonicznych w kwocie 37 713 263,00 zł (62,3%) dla 5 971 osób – średnie
dofinansowanie 6 316,00 zł,
• barier w komunikowaniu się w kwocie 8 879 900,00 zł (14,7%) dla 5 470 osób –
średnie dofinansowanie 1 623,00 zł,
• barier technicznych w kwocie 13 942 393,00 zł (23,0%) dla 5 689 osób – średnie
dofinansowanie 2 451,00 zł.
MIESZKALNICTWO
Istotnym
problemem
polskiego
mieszkalnictwa
jest
statystyczny
deficyt
mieszkaniowy, rozumiany jako różnica pomiędzy liczbą zamieszkanych mieszkań i liczbą
gospodarstw domowych. Według szacunków NPM, na koniec 2015 r. deficyt ten wynosił
897 tys. mieszkań, co powodowało, że ok. 2,2 mln gospodarstw domowych w Polsce
(ok. 15,7% wszystkich gospodarstw domowych) zamieszkiwało niesamodzielnie.
Kolejnym problemem jest fakt, że według danych Narodowego Spisu Powszechnego
z 2011 r. (NSP 2011), ok. 1,3 mln mieszkań w Polsce można uznać za mieszkania
substandardowe. W mieszkaniach tych zamieszkuje 5,4 mln osób (ok. 14% społeczeństwa).
Przyjmuje się na podstawie metodologii GUS, że za mieszkanie substandardowe można uznać
mieszkanie o złym stanie technicznym, mieszkanie niedostatecznie wyposażone w instalacje
oraz mieszkanie nadmiernie zaludnione.
Struktura własnościowa mieszkań w Polsce cechuje się dominującym udziałem
mieszkań własnościowych i mieszkań spółdzielczych. Sektor mieszkań na wynajem stanowi
tylko ok. 18,6% mieszkań o ustalonej własności (NSP 2011).
Nowe budownictwo mieszkaniowe w Polsce jest adresowane przede wszystkim do
osób najzamożniejszych, które są w stanie samodzielnie lub przy wsparciu kredytu
hipotecznego zakupić mieszkanie na rynku lub wybudować własny dom jednorodzinny.
W 2015 r. mieszkania adresowane do osób o niższych dochodach (mieszkania komunalne,
towarzystw budownictwa społecznego i zakładowe) stanowiły jedynie 2,3% liczby nowo
wybudowanych mieszkań.
Według danych za 2015 r. przeciętny dochód rozporządzalny na 1 osobę w rodzinach
bez osób niepełnosprawnych wynosił 1 447,80 zł. W przypadku gospodarstw domowych
z osobami niepełnosprawnymi dochód ten był o ok. 24% niższy i wynosił przeciętnie
1 166,35
zł
na
1
osobę.
Ponadto,
wśród
gospodarstw
domowych
z
osobami
niepełnosprawnymi dominuje dochód ze świadczeń społecznych, stanowiąc 52,3% dochodu.
Według GUS, tylko 18,4% takich rodzin ocenia swoją sytuację materialną jako dobrą
lub bardzo dobrą (w stosunku do 31,2% w przypadku rodzin bez osób niepełnosprawnych).
Jednocześnie 23,7% takich rodzin ocenia swoją sytuację materialną jako złą lub bardzo złą
(w stosunku do 13,6% w przypadku rodzin bez osób niepełnosprawnych).
Najważniejszą rolę w tym zakresie powinny odgrywać samorządy gminne, które
ustawowo odpowiadają za prowadzenie lokalnej polityki mieszkaniowej i pomoc
w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych społeczności lokalnej. Według danych NSP 2011,
w zasobach gminnych znajdowało się 1 089,4 tys. mieszkań, co stanowiło 8,7% wszystkich
zasobów mieszkaniowych oraz 9,1% zasobów o ustalonej własności. Kryteria dostępu do
mieszkań gminnych określają same samorządy, kierując się głównie dochodami
potencjalnych najemców. Przeciętny czynsz w tych zasobach, według danych GUS, wynosił
na koniec 2014 r., 4,69 zł/m2 w przypadku mieszkań komunalnych i 1,34 zł/m2 w przypadku
lokali socjalnych. W 2015 r. wybudowano jedynie 1 700 takich mieszkań, co stanowi tylko
ok. 0,7 mieszkania na gminę.
Według danych GUS na koniec 2015 r. na najem mieszkania od gminy oczekiwało
163 831 gospodarstw domowych, z czego 93 366 na wynajem lokalu socjalnego, w tym
61 309 w związku z eksmisją.
W ramach programu budownictwa socjalnego i komunalnego w latach 2011–2015
utworzono m.in. 4 643 mieszkania komunalne i 4 721 mieszkania socjalne. W tym okresie
budżet państwa przeznaczył na zasilenie programu kwotę 450 mln zł. Środki zaplanowane na
zasilenie Funduszu Dopłat w 2016 r. wynoszą 100 mln zł, w związku z planowaną budową
około 2500 mieszkań.
Podstawowym instrumentem mającym na celu pomoc w ponoszeniu kosztów
utrzymania
mieszkania
jest
system
i finansowanych przez samorządy gminne.
dodatków
mieszkaniowych,
przydzielanych
W 2015 r. wypłacono 4,4 mln dodatków mieszkaniowych na kwotę 894,4 mln zł.
Dodatki pobiera ok. 2,6% gospodarstw domowych. Przeciętna wysokość miesięcznego
dodatku mieszkaniowego wyniosła 204,1 zł. Statystyka GUS nie obejmuje wyróżnienia osób
niepełnosprawnych jako świadczeniobiorców, jednak można domniemywać, np. na podstawie
danych GUS dot. budżetów domowych, że w przypadku takich rodzin odsetek pobierających
dodatki mieszkaniowe jest wyższy.
Reasumując, rodziny wychowujące dzieci niepełnosprawne mają większe trudności
z zaspokojeniem
potrzeb
mieszkaniowych
niż
gospodarstwa
domowe
bez
osób
niepełnosprawnych. Związane jest to z niższymi dochodami, które są spowodowane
koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Niskie dochody
powodują problem z nabyciem lub wynajmem mieszkania na warunkach rynkowych. Władze
publiczne powinny zapewnić preferencyjne traktowanie rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi,
poprzez dodatkowe wsparcie przedsięwzięć z lokalami przeznaczonymi dla takich rodzin,
umożliwiające im łatwiejszy dostęp do mieszkań komunalnych, mieszkań w towarzystwach
budownictwa społecznego oraz mieszkań i form wsparcia realizacji celów mieszkaniowych
przewidzianych w NPM.
Diagnostyka i terapia prenatalna
Opieka paliatywna i hospicyjna
Rozwój sieci domów dla matek z
małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży
Pomoc uczennicom w ciąży
Prawo do korzystania z elastycznych
form organizacji czasu pracy
Wczesne wspomaganie rozwoju
dziecka i jego rodziny
Koordynacja opieki neonatologicznopediatrycznej na rzecz dzieci, u
których zdiagnozowano ciężkie i
nieodwracalne upośledzenie albo
nieuleczalną chorobę zagrażającą
życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
II.
2.1
1.1
I.
Rodzaje działań wg priorytetów
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich
rodzin
Koordynowana opieka nad kobietą w
ciąży, ze szczególnym
uwzględnieniem ciąży powikłanej
Harmonogram działań Programu
2017
2019
1
od 01.01.2017
2020
2021
MZ
MEN
MRPiPS
MZ
MZ
MRPiPS
MZ
Podmiot
odpowiedzialny
Monitor Polski
2017-2021
od 01.01.2018
2017-2021
od 1.01.2017 - zadanie realizowane w sposób ciągły
01.01.2017
od 1.01.2017 - zadanie realizowane w sposób ciągły
2018
Harmonogram działań Programu
Harmonogram prac
Załącznik 2
do Programu
Utworzenie ośrodków koordynacyjnorehabilitacyjno-opiekuńczych ze
szczególnym uwzględnieniem
wczesnego wspomagania rozwoju
dzieci od momentu wykrycia
niepełnosprawności lub zagrożenia
niepełnosprawnością
2.3
2.4
Przyznanie
jednorazowego
świadczenia w wysokości 4000 zł
Usługi wspierające i rehabilitacyjne
Opieka wytchnieniowa dla rodziców
lub opiekunów osób
niepełnosprawnych
2.7
III.
3.1
2.6
2.5
Wczesna rehabilitacja dzieci, u
których zdiagnozowano ciężkie i
nieodwracalne upośledzenie albo
nieuleczalną chorobę zagrażającą
życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
2.2
MRPiPS, MEN
MRPiPS
MRPiPS
MRPiPS
MEN, MRPiPS, MZ
MZ
MZ
– 83 –
2
od 01.07.2017
od 01.01.2017
od 1.01.2018
2017-2021
2017-2021
od 01.07.2017
od 01.07.2017
Monitor Polski
Dofinansowanie zapewnienia
funkcjonowania miejsc opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3
posiadających orzeczenie o
niepełnosprawności lub
wymagających szczególnej opieki
Uprawnienia osób ubezpieczonych
chorobowo do zasiłku opiekuńczego
w przypadku choroby dziecka do 18.
roku życia
Odżywianie mlekiem kobiecym
noworodków i niemowląt, ze
szczególnym uwzględnieniem dzieci,
u których zdiagnozowano ciężkie i
nieodwralcalne upośledzenie albo
nieuleczalną chorobę zagrażającą
życiu,które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
3.3
Wspieranie zatrudnienia członków
3.5.1 rodzin opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Dostęp do usług i instrumentów
rynku pracy członków rodzin
3.5.2
opiekujących się osobą
niepełnosprawną
Stworzenie preferencyjnych
warunków dla zakładania działalności
gospodarczej przez członków rodzin
opiekujących się osobą
niepełnosprawną na zakładanie
żłobków lub klubów dziecięcych z
miejscami dla dzieci z miejscami dla
3.5.3
dzieci niepełnosprawnych lub
świadczenie usług rehabilitacyjnych
dla dzieci niepełnosprawnych w
miejscu zamieszkania, w tym usług
mobilnych
3.5
"Pomoc w domu" - w ramach prac
społecznie użytecznych
Wspieranie aktywizacji zawodowej
opiekunów osób niepełnosprawnych
Wsparcie osób niepełnosprawnych,
które opuściły warsztat terapii
zajęciowej, w celu podjęcia
zatrudnienia na otwartym rynku
pracy
3.2
3.4
Rozwój sieci ŚDS, w tym rozwój bazy
całodobowej w jednostkach już
funkcjonujących i rozszerzenie typów
ŚDS - sprzężone niepełnosprawności
oraz osoby ze spektrum autyzmu
MRPiPS
od 01.07.2017
– 84 –
3
MRPiPS
MRPiPS
MRPiPS
MRPiPS
MRPiPS
Monitor Polski
od 01.07.2017
od 01.01.2018
od 01.07.2017
od 01.01.2018
od 01.07.2017
Wsparcie mieszkaniowe
Program rozpoczęty Zwiększenie dostępności mieszkań
działanie nie jest
dla rodzin wychowujących dzieci
ograniczone
niepełnosprawne – budowa mieszkań horyzontem czasowym
na wynajem, w tym z możliwością
(pierwsze listy
docelowego uzyskania własności,
intencyjne /
m.in. z wykorzystaniem gruntów
porozumienia
publicznych (I filar Programu
dotyczące realizacji
Mieszkanie+)
inwestycji zawarte w
październiku 2016 r.)
Wsparcie oszczędzania na cele
mieszkaniowe rodzin wychowujących
dzieci niepełnosprawne (III filar
Programu Mieszkanie+)
4.1
4.2
MIiB
MIiB
– 85 –
4
Rozpoczęcie możliwości zakładania
Indywidualnych Kont Mieszkaniowych w 2018
r., wypłaty premii od 2019 r. Działanie nie jest
ograniczone horyzontem czasowym.
od 01.01.2017 (nowe formy wsparcia od dnia wejścia w życie zmienionych przepisów)
Dodatkowe programy aktywizacji
zawodowej powracających na rynek
3.5.6 pracy bezrobotnych rodziców i
opiekunów osób niepełnosprawnych
Monitor Polski
IV.
MRPiPS
od 01.07.2017
Stworzenie preferencyjnych
warunków dla podmiotów
prowadzących żłobki lub kluby
dziecięce z miejscami dla dzieci
niepełnosprawnych lub dla
3.5.5 podmiotów świadczących usługi
mobilnerehabilitacyjne dla dzieci
niepełnosprawnych w miejscu
zamieszkania, w tym usługi mobilne
MRPiPS
MRPiPS
od 01.07.2017
Stworzenie preferencyjnych
warunków dla przedsiębiorców
będących członkami rodzin
3.5.4 opiekujących się osobami
niepełnosprawnymi w pozyskaniu
środków na nowe miejsce pracy
2017-2021
MRPiPS
MRPiPS
MRPiPS we
współpracy z MIiB
MIiB
– 86 –
5.1
V.
4.7.
od 01.07.2017
4.5
4.6
Zmiana systemowa przepisów ustawy (konsekwencją zmiany działanie ciągłe).
Zwiększenie dostępności mieszkań
dla rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne – najem mieszkania
z mieszkaniowego zasobu gminy
4.4
MIiB
MIiB
Monitor Polski
Realizacja do końca
Prowadzenie i zapewnienie miejsc w 2017 r. Szczegółowe
mieszkaniach na potrzeby
działania, w tym ew.
mieszkalnictwa wspomaganego, w
zmiany prawne, będą
tym chronionego dla osób
podejmowane w
niepełnosprawnych
zależności od wyników
prac.
Tworzenie mieszkań chronionych i
mieszkań wspomaganych dla osób
niepełnosprawnych
Koordynacja, poradnictwo i
informacja
Wzmocnienie profilaktycznego
aspektu zadań asystenta rodziny
Program społecznego budownictwa czynszowego realizowany jest od 2015 r. (przewidywany termin
zakończenia okresu przyjmowania przez BGK wniosków o preferencyjny kredyt to 2025 r.).
Zwiększenie dostępności mieszkań
dla rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne – mieszkania na
wynajem o umiarkowanym czynszu
wybudowane w ramach programu
preferencyjnych kredytów
finansujących społeczne
budownictwo czynszowe
4.3
W ramach zmian w
Programie
realizowanym od 2006
r. Zmiany w przepisach
w 2017 r.
Zwiększenie dostępności mieszkań
dla rodzin wychowujących dzieci
niepełnosprawne – mieszkania na
wynajem o umiarkowanym czynszu
wybudowane w ramach
bezzwrotnego dofinansowania ze
środków budżetu państwa
społecznego budownictwa
czynszowego
Pozostałe instrumenty wsparcia
Wspieranie inicjatyw na rzecz rodziny
i rodzin wychowujących dzieci z
niepełnosprawnością w ramach
konkursu FIO 2017
Spółdzielczość socjalna na rzecz
bezrobotnych opiekunów dzieci
niepełnosprawnych, osób z
niepełnosprawnością oraz ich rodzin
„Pakiet alimentacyjny” –
przeciwdziałanie zjawisku
niealimentacji, które w znacznej
mierze dotyka rodziców samotnie
wychowujących dziecko
niepełnosprawne
Wsparcie osób niepełnosprawnych w
ramach Programu Operacyjnego
Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER)
6.1
6.2
6.3
6.4
VI.
5.2
Utworzenie bazy danych i portalu o
formach wsparcia dla rodziny, osób
niepełnosprawnych i ich opiekunów
MRPiPS
MRPiPS
MRPiPS
MRPiPS
Monitor Polski
– 87 –
6
2016-2021
od 01.07.2017
od 01.07.2017
od 02.02.2017 do końca realizacji Programu
01.01.2018
KPRM CIR
698 160
18 612
Koordynacja opieki neonatologicznopediatrycznej na rzecz dzieci, u których
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
2.1
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym
okresie rozwoju lub w czasie porodu
Odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i
niemowląt, ze szczególnym uwzględnieniem
dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i
2.2
nieodwralcalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą życiu, które powstały w
prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu
30 718
0
0
17 600
1 550
0
0
0
0
0
0
0
0
1.2 Diagnostyka i terapia prenatalna
1.3 Opieka paliatywna i hospicyjna
Rozwój sieci domów dla matek z małoletnimi
1.4
dziećmi i kobiet w ciąży
1.5 Pomoc uczennicom w ciąży
Prawo do korzystania z elastycznych form
1.6
organizacji czasu pracy
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i jego
rodziny
Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin
Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży ze
1.1 szczególnym uwzględnieniem ciąży powikłanej
0
Fundusz
Pracy*
19 150
środki budżetu
państwa
NFZ*
1
0
0
30 400
0
0
0
0
0
0
0
100 000
150 000
0
0
0
330 000
290 000
2 500
2017-2021 (sumarycznie)
0
622 500
FUS
środki budżetu Programu
PFRON*
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Dokument
podpisany przez
Krzysztof Madej
Data: 2016.12.30
19:28:09 CET
MONITOR POLSKI
DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r.
Poz. 1250
UCHWAŁA NR 160
RADY MINISTRÓW
z dnia 20 grudnia 2016 r.
w sprawie programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”
Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U.
poz. 1860) Rada Ministrów uchwala, co następuje
Załączniki
do uchwały nr 160
Rady Ministrów
z dnia 20 grudnia 2016 r.
Poz. 1250