PL
Uchwała nr 91 Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia "Krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii"
Table of Provisions (9)
Statutory Text (9 Articles)
§ 1. Przyjmuje się „Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii”, stanowiący
ZAŁĄCZNIK NR 1 .................................................................................................................................. 53
ZAŁĄCZNIK NR 2 .................................................................................................................................. 58
ZAŁĄCZNIK NR 3 .................................................................................................................................. 59
v.p
l
1. WPROWADZENIE
1.1. Upoważnienie ustawowe
Na wstępie należy podkreślić, iż w warunkach krajowych budynek o niemal zerowym zużyciu energii
będzie utożsamiany i określany jako budynek o niskim zużyciu energii, o którym mowa w art. 39
ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U. poz. 1200
oraz z 2015 r. poz. 151), zwanej dalej „ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce
energetycznej budynków”, która wdraża do krajowego porządku prawnego część postanowień
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie
charakterystyki energetycznej budynków (Dz. Urz. UE L 153 z 18.06.2010, str. 13) (zwanej dalej
„dyrektywą 2010/31/UE”).
.go
Podstawą do opracowania Krajowego planu jest art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r.
o charakterystyce energetycznej budynków. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r.
o charakterystyce energetycznej budynków, minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego
planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa opracowuje projekt krajowego
planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii, który następnie
na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy zostaje przyjęty przez Radę Ministrów w drodze uchwały.
w.
rcl
Art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków określa,
iż Krajowy plan zawiera w szczególności
1) definicję budynków o niskim zużyciu energii oraz ich szczegółowe cechy;
2) działania administracji rządowej podejmowane w celu promowania budynków o niskim zużyciu
energii, w tym w zakresie projektowania, budowy i przebudowy budynków w sposób
zapewniający ich energooszczędność, oraz zwiększenia pozyskania energii ze źródeł
odnawialnych w nowych oraz istniejących budynkach;
3) harmonogram osiągania celów, o których mowa w pkt 2.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 dyrektywy 2010/31/UE, państwa członkowskie opracowują krajowe plany
mające na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii. Plany te mogą
zawierać założenia zróżnicowane w zależności od kategorii budynku.
Powstanie Krajowego planu wiąże się z dążeniem do osiągnięcia celu głównego określonego w art. 9
ust. 1 dyrektywy 2010/31/UE, który stanowi, aby
− do dnia 31 grudnia 2020 r. wszystkie nowe budynki były budynkami o niemal zerowym zużyciu
energii oraz
− po dniu 31 grudnia 2018 r. nowe budynki zajmowane przez władze publiczne oraz będące ich
własnością były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii.
1.2. Główne części Krajowego planu
ww
W rozdziale 2 Krajowego planu, który stanowi wprowadzenie do tematu, oceniono strukturę
budynków, zarówno istniejących, jak i nowo wybudowanych, wraz z wyszczególnieniem
ich zapotrzebowania na energię. Szczególną uwagę zwrócono na gospodarstwa domowe, które są
jednym z głównych konsumentów energii w Polsce. Przedstawiono też, jak na przestrzeni ostatnich lat
zmieniały się wymagania izolacyjności cieplnej i oszczędności energii w budynkach.
Kluczowym elementem Krajowego planu jest zdefiniowanie budynków o niskim zużyciu energii
w Polsce przy uwzględnieniu stanu istniejącej zabudowy oraz możliwych do osiągnięcia i jednocześnie
uzasadnionych ekonomicznie środków poprawy efektywności energetycznej. Definicja ta została
opracowana i przedstawiona w rozdziale 3 dokumentu.
W rozdziale 4 Krajowego planu omówiono cel główny oraz cele pośrednie związane z poprawą
efektywności energetycznej budynków, wraz z harmonogramem ich osiągnięcia, przy prowadzonym
v.p
l
wsparciu, wskazanym w kolejnych punktach rozdziału. Przedstawiono charakterystykę działań,
głównie administracji rządowej, podejmowanych w celu promowania budynków o niskim zużyciu
energii, w tym w zakresie projektowania, budowy i przebudowy budynków w sposób zapewniający
ich energooszczędność oraz zwiększenia pozyskania energii ze źródeł odnawialnych w nowych
oraz istniejących budynkach. W rozdziale omówiono zmiany przepisów wpływających na efektywność
energetyczną budynków, wskazano też szereg dostępnych mechanizmów finansowych i innych
działań, zwłaszcza poszerzających wiedzę społeczeństwa z omawianej dziedziny. Ponadto odniesiono
się do kwestii promowania wykorzystania odnawialnych źródeł energii w budynkach, potrzeby
poprawy stanu technicznego zabudowy istniejącej oraz wskazano na aspekt kompleksowego
podejścia do efektywności energetycznej.
ww
w.
rcl
.go
Rozdział 5 zawiera podsumowanie tematu oraz przedstawienie wniosków, a rozdział 6 określa wykaz
źródeł, z których korzystano przy opracowywaniu dokumentu.
v.p
l
2. KRAJOWE ZASOBY BUDOWLANE
2.1. Struktura budynków
2.1.1. Zabudowa istniejąca
Oceny struktury wiekowej budynków dokonano w oparciu o dane zawarte w publikacji „Zamieszkane
1 )
budynki” , która stanowi prezentację wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności
i Mieszkań przeprowadzonego w 2011 r., publikację „Opracowanie optymalnych energetycznie
2)
typowych rozwiązań strukturalno-materiałowych i instalacyjnych budynków”
oraz opracowania
własne.
Ocena została przeprowadzona w celu przedstawienia kwestii efektywności energetycznej
w odniesieniu do budynków istniejących.
.go
W Polsce znaczna część istniejących zasobów budynków w najbliższym czasie będzie wymagała
remontu czy przebudowy. Prowadzone prace powinny uwzględniać działania wpływające na poprawę
charakterystyki energetycznej budynku.
Strukturę wiekową budynków (rys. 1) oraz zasobów mieszkaniowych w Polsce (rys. 2) przedstawiono
poniżej. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2011 r. w Polsce istniało
5,54 mln budynków, a liczba mieszkań wynosiła 12,96 mln.
w latach 1989-2002
12%
w.
rcl
w latach 1971-1978
12%
w latach 1979-1988
14%
w latach 1945-1970
25%
w latach 2003-2011
9%
nieustalone i w
budowie
7%
przed rokiem 1918
7%
w latach 1918-1944
14%
ww
Rysunek 1. Udział budynków według okresów wybudowania
1)
Opracowanie założeń do krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii
wraz z informacją dotyczącą przyszłości budownictwa „zero energetycznego” w Polsce, Instytut Techniki Budowlanej,
Warszawa listopad 2011 r.
2)
Opracowanie założeń do krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii
wraz z informacją dotyczącą przyszłości budownictwa „zero energetycznego” w Polsce, Instytut Techniki Budowlanej,
Warszawa listopad 2011 r.
v.p
l
w latach 1979-1988
17%
w latach 1971-1978
16%
w latach 1989-2002
12%
w latach 2003-2011
8%
w latach 1945-1970
24%
przed rokiem 1918
9%
.go
w latach 1918-1944
11%
nieustalone i w
budowie
3%
Rysunek 2. Udział mieszkań według okresów wybudowania
W 2011 r. najstarszych budynków, tj. wybudowanych przed 1918 r., było ok. 405 tys. Stanowiły
one 7,3% ogółu zamieszkanych budynków mieszkalnych. Znajdowało się w nich ok. 1,2 mln
mieszkań, które stanowiły 9% ogółu mieszkań.
Budynki wzniesione po II wojnie światowej stanowią 72,1% ogółu użytkowanych budynków
mieszkalnych. W miastach odsetek ten wyniósł 71,1%, a na wsi – 72,7%. Mieszkania zlokalizowane
w budynkach powojennych stanowiły 76,5% ogółu mieszkań.
w.
rcl
W latach 2003–2011 do użytkowania oddano 522,6 tys. budynków mieszkalnych, a prawie 30 tys. było
jeszcze w budowie. Liczba mieszkań w nowych budynkach, tj. oddanych do użytkowania
po 2002 r., wyniosła ok. 1 mln. Liczby tej mieszkań nie można jednak utożsamiać z liczbą mieszkań
w budynkach mieszkalnych wybudowanych po 2002 r. Część mieszkań z tego okresu powstała
w wyniku nadbudowy, rozbudowy lub przebudowy w starszych budynkach.
Struktura budynków mieszkalnych jest znacznie zróżnicowana przestrzennie pod względem wieku
(okresu wybudowania). W województwach lubuskim, dolnośląskim i opolskim budynki wzniesione
przed 1945 r. stanowią znacznie wyższy odsetek w porównaniu z województwami Polski centralnej
i wschodniej.
W miastach najwyższy odsetek budynków przedwojennych odnotowano w województwach
dolnośląskim – 40,4% ogółu zamieszkanych budynków mieszkalnych, lubuskim – 37,4%, opolskim –
36,1% i zachodniopomorskim – 35,1%. Najmniejszy odsetek budynków oddanych
do użytkowania przed 1945 r. w miastach utrzymuje się w województwie: lubelskim – 11,6%,
podlaskim – 11,7% i mazowieckim – 12,4%.
ww
Na wsi budynki wzniesione przed 1945 r. stanowiły w niektórych województwach ponad połowę
całkowitej liczby budynków mieszkalnych zamieszkanych. W województwie lubuskim udział tych
budynków na wsi wyniósł 64,0%, a w województwach: dolnośląskim – 60,6%, zachodniopomorskim –
55,6%, warmińsko-mazurskim – 53,0% i opolskim – 52,3%. Najniższy odsetek budynków
wybudowanych przed 1945 r. występował na wsi w województwach: mazowieckim – 7,9%,
świętokrzyskim – 8,1% i lubelskim – 10,1%.
W miastach budynki najnowsze, tj. wybudowane po 2002 r. lub będące w budowie, stanowiły
najwyższy udział w województwach: mazowieckim – 13,7%, podkarpackim – 12,7% i pomorskim –
12,5%, zaś najniższy odsetek występował w miastach województw: opolskiego – 7,5%
i świętokrzyskiego – 8,4%. Na wsi najwięcej budynków wybudowanych po 2002 r., w stosunku
v.p
l
do ogółu użytkowanych budynków mieszkalnych na tym terenie, odnotowano w województwach
pomorskim – 15,5%, dolnośląskim – 12,2% i wielkopolskim – 11,8%. Z kolei najmniej tych budynków
na wsi wystąpiło w województwach: opolskim – 4,8%, świętokrzyskim – 5,8%, podlaskim – 6,0%
i lubelskim – 6,1%.
Z uwagi na dużą liczbę budynków istniejących osiągnięcie odpowiedniego poziomu ich charakterystyki
energetycznej istotnie wpłynie na ograniczenie zużycia energii pochodzącej ze źródeł
nieodnawialnych w całym sektorze budynków. Kształtowanie niskiego poziomu wartości wskaźnika
zapotrzebowania na energię pierwotną (EP) w budynkach istniejących jest zazwyczaj bardziej
kosztowne, a optymalny ekonomicznie poziom standardu energetycznego szacuje się na nieco gorszy
3)
w stosunku do budynków nowych.
2.1.2. Nowe budownictwo
ww
w.
rcl
.go
W przypadku budynków nowo budowanych skalę, której dotyczy kwestia niskiego zapotrzebowania
na energię, można przedstawić na podstawie liczby budynków oddawanych do użytkowania.
W 2013 r. oddano do użytkowania 99 606 nowych budynków, z czego 77 575 były to nowe budynki
mieszkalne, a 22 031 budynki niemieszkalne. W porównaniu z rokiem 2012 zanotowano spadek o 302
4)
nowe budynki oddane do użytkowania.
3)
Opracowanie założeń do krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii
wraz z informacją dotyczącą przyszłości budownictwa „zero energetycznego” w Polsce, Instytut Techniki Budowlanej,
Warszawa listopad 2011 r.
4)
Budownictwo - wyniki działalności w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r., s. 40.
w.
rcl
.go
v.p
l
Monitor Polski
ww
Rysunek 3. Budynki oddane do użytkowania według województw i rodzajów budynków w 2013 r.
5)
Budownictwo - wyniki działalności w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r., s. 72.
5)
w.
rcl
.go
v.p
l
Monitor Polski
Rysunek 4. Budynki niemieszkalne oddane do użytkowania według województw i rodzajów budynków w 2013 r.
6)
ww
Kształtowanie parametrów, które mają wpływ na poziom wartości wskaźnika nieodnawialnej energii
pierwotnej (EP) lub wskaźnika energii końcowej (EK), na potrzeby ogrzewania i wentylacji
oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej i oświetlenia (z wyjątkiem budynków mieszkalnych)
w nowych budynkach jest zazwyczaj łatwiejsze niż ma to miejsce w przypadku budynków
istniejących, a prowadzone działania są bardziej kompleksowe, efektywne energetycznie
oraz uzasadnione ekonomicznie.
6)
Budownictwo - wyniki działalności w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r., s. 123.
2.2. Wykorzystanie energii
v.p
l
Sektor budynków wskazywany jest w polityce klimatycznej UE jako ten, w którym podjęte uzasadnione
ekonomicznie działania będą prowadziły do znacznego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych,
racjonalizacji wykorzystania energii oraz zwiększenia udziału energii pochodzącej z odnawialnych
źródeł.
W tabelach 1 i 2 oraz na rys. 5 przedstawiono strukturę wykorzystania poszczególnych źródeł energii,
również odnawialnych, w Polsce. Uwzględnienie tych informacji ma istotny wpływ dla ustalenia
optymalnego poziomu wymagań charakterystyki energetycznej.
.go
Bazę surowcową dla energetyki w Polsce stanowią węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa naftowa,
gaz ziemny i dodatkowo pozostałe źródła energii, w tym odnawialne (przede wszystkim biomasa,
energia wody, wiatru oraz promieniowania słonecznego).
W tabeli 1 przedstawiono dane dotyczące wielkości i struktury zużycia energii pierwotnej w Polsce
według nośników.
1)
w.
rcl
Tabela 1. Wielkość i struktura zużycia energii pierwotnej w gospodarce narodowej w latach
7)
2008–2011 wg nośników
Wyszczególnienie
Lata
2008
2009
2010
2011
Całkowite zużycie energii
4 203 248
3 980 408
4 387 524
4 507 724
pierwotnej [TJ]
Udział poszczególnych źródeł [%]
Węgiel kamienny
46,7
44,8
45,8
43,4
Węgiel brunatny
12,7
12,8
11,0
11,6
Ropa naftowa
21,3
21,7
22,1
22,8
Gaz ziemny
13,4
13,7
13,3
13,1
1)
Pozostałe
6,0
7,1
7,7
9,1
Drewno opałowe, torf, paliwa odpadowe, energetyka odnawialna, pompy ciepła.
ww
Z danych na 2013 r. wynika, iż wykorzystywanymi źródłami energii odnawialnej, które stanowią 7,22%
energii pierwotnej ogółem, są przede wszystkim biomasa, zwłaszcza drewno i odpady drewna (ponad
85%) oraz energia wodna (ok. 3%), przy jednoczesnym wzroście ilości energii wytwarzanej z wiatru
8)
(do 3,5%). Obserwowany jest wzrost produkcji i zużycia energii odnawialnej. Dane dotyczące
produkcji i zużycia energii odnawialnej w Polsce wg źródeł wytwarzania w tonach oleju
ekwiwalentnego przedstawiono w tabeli 2.
9)
Tabela 2. Produkcja i zużycie energii odnawialnej w Polsce wg źródeł wytwarzania [%]
Wyszczególnienie
Lata
2008
2009
2010
2011
Udział poszczególnych nośników w pozyskiwaniu
energii ze źródeł odnawialnych
Biomasa stała
87,48
85,77
85,29
85,57
Energia geotermalna
0,23
0,24
0,20
0,16
Energia wiatru
1,33
1,53
2,08
3,55
Energia wody
3,42
3,37
3,65
2,58
Udział w produkcji energii ogółem [%]
7,24
8,99
10,20
11,19
Udział w zużyciu energii ogółem [%]
5,23
6,37
6,56
7,22
7)
Szósty raport rządowy i pierwszy raport dwuletni dla Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych
w sprawie zmian klimatu, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2013 r., s. 25.
Szósty raport rządowy i pierwszy raport dwuletni dla Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych
w sprawie zmian klimatu, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2013 r., s. 25.
9)
Szósty raport rządowy i pierwszy raport dwuletni dla Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych
w sprawie zmian klimatu, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2013 r., s. 26.
8)
v.p
l
Według danych GUS w 2013 r. udział poszczególnych nośników energii odnawialnej w łącznym
pozyskaniu energii ze źródeł odnawialnych wynosił: biopaliwa stałe – 80,03%, biopaliwa ciekłe –
8,20%, energia wiatru – 6,05%, energia wody – 2,46%, biogaz – 2,12%, odpady komunalne – 0,42%,
pompy ciepła – 0,33%, energia geotermalna – 0,22%, energia słoneczna – 0,18%.
Realizacja obligatoryjnych zobowiązań wynikających z pakietu energetyczno-klimatycznego wymaga
osiągnięcia do końca 2020 r. co najmniej 15% udziału energii z odnawialnych źródeł w końcowym
zużyciu energii brutto.
Cel końcowy w zakresie OZE może być wypełniony przez realizację celów cząstkowych określonych
w poszczególnych sektorach: elektroenergetyki, ciepłownictwa i chłodnictwa oraz transportu (rys. 5,
tabela 3).
2009 r.
2010 r.
2011 r.
2012 r.
20,00%
15,00%
10,00%
5,00%
0,00%
udział energii z OZE w
transporcie
.go
25,00%
2020 r.
udział energii z OZE w
elektroenergetyce
udział energii z OZE w
ciepłownictwie i
chłodnictwie
udział energii z OZE w
końcowym zużyciu
energii brutto
w.
rcl
Rysunek 5. Udział OZE w Polsce oraz cel na 2020 r.
Tabela 3. Udział OZE w Polsce oraz cel na 2020 r.
udział energii z OZE w transporcie
2009
4,82%
2010
5,49%
2011
6,51%
2012
6,09%
2013
6,03%
2020*
11,36%
udział
energii
z
OZE
w 5,87%
6,67%
8,15%
10,68% 10,73% 19,13%
elektroenergetyce
udział energii z OZE w ciepłownictwie 11,92% 11,91% 13,07% 13,31% 13,89% 17,05%
i chłodnictwie
udział energii z OZE w końcowym 8,87%
9,39%
10,28% 11,89% 11,25% 15,85%
zużyciu energii brutto
* - szacunkowy cel na 2020 r. wskazany w Krajowym Planie Działania w zakresie energii ze źródeł
odnawialnych http://ec.europa.eu/energy/en/topics/renewable-energy/national-action-plans.
2.3. Zapotrzebowanie na energię w gospodarstwach domowych
ww
Gospodarstwa domowe w naszym kraju są jednym z największych konsumentów energii, zużywają
10)
około 20% energii finalnej (bez paliw silnikowych) , co przekłada się na całkowite zużycie energii
w sektorze budynków. Szacuje się, iż na koniec 2011 r. w Polsce istniało 14,57 mln gospodarstw
domowych, a w 2012 r. i na koniec 2013 r. ich liczba wzrosła odpowiednio o około 69,5 tys. i 56,6 tys.
Jednocześnie w 2011 r. w Polsce było 13,7 mln mieszkań. W ostatnich latach jest obserwowany
10)
Zużycie energii w gospodarstwach domowych w 2012 r., GUS, Warszawa 2014 r., s. 80.
v.p
l
spadek jednostkowego zużycia energii w mieszkaniach, co związane jest z licznymi działaniami
prowadzonymi w tym zakresie, które mają na celu redukcję strat w sieciach ciepłowniczych, poprawę
sprawności instalowanych urządzeń.
Istotne znaczenie w przypadku efektywności energetycznej budynków ma struktura zużycia energii
w gospodarstwach domowych. Stan aktualny oraz rekomendowany do osiągnięcia w zakresie
struktury zużycia energii w budynkach został przedstawiony na poniższych wykresach.
Struktura zużycia energii w
budynkach mieszkalnych - w krajach
"UE-15"
Struktura zużycia energii w
budynkach mieszkalnych w Polsce
15%
72%
urządzenia AGD,
oświetlenie,
gotowanie
(4%+2%+7%)
oświetlenie
urządzenia AGD,
gotowanie
(11%+7%)
18%
.go
13%
57%
25%
przygotowanie
ciepłej wody
przygotowanie
ciepłej wody
ogrzewanie i
wentylacja
ogrzewanie i
wentylacja
w.
rcl
Struktura zużycia energii w budynkach mieszkalnych - zalecenie
Międzynarodowej Agencji Energetycznej
38%
27%
35%
gotowanie i urządzenia elektryczne
przygotowanie ciepłej wody
ogrzewanie i wentylacja
Rysunek 6. Struktura zużycia energii w budynkach mieszkalnych
11)
ww
Istotnym kryterium przeglądu budynków jest sposób zasilania ich w ciepło do ogrzewania.
W budynkach mieszkalnych potrzeby związane z ogrzewaniem pochłaniają ok. 70% energii końcowej
12)
zużywanej przez gospodarstwa domowe.
13)
Według opracowania GUS „Zużycie energii w gospodarstwach domowych w 2012 r.” , w ogrzewaniu
pomieszczeń wyraźnie dominują paliwa stałe oraz ciepło sieciowe. Prawie połowa krajowych
11)
Instytut Techniki Budowlanej oraz materiały Zakładu Fizyki Cieplnej ITB, Pogorzelski J. A., Kasperkiewicz K., Geryło R.
Budynki wielkopłytowe − wymagania podstawowe. Zeszyt 11 − Oszczędność energii i izolacyjność cieplna przegród. Stan
istniejący budynków wielkopłytowych, Warszawa 2003 r.
12)
Efektywność wykorzystania energii w latach 1999-2009. Informacje i opracowania statystyczne. GUS, Warszawa 2011 r.
13)
Zużycie energii w gospodarstwach domowych w 2012 r. Informacje i opracowania statystyczne. GUS, Warszawa 2014 r.
v.p
l
gospodarstw domowych (49,1%) użytkowała urządzenia grzewcze wykorzystujące paliwa stałe,
spośród których największe zastosowanie miały dwufunkcyjne kotły centralnego ogrzewania, służące
do wytwarzania ciepła i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Takie kotły wykorzystywało 41,3%
gospodarstw domowych ogrzewanych przy wykorzystaniu paliw stałych. Kotły jednofunkcyjne
stosowało 31,9% gospodarstw ogrzewanych paliwami stałymi. W 19,2% gospodarstw stosowane były
najbardziej tradycyjne urządzenia grzewcze – piece, głównie piece kaflowe. W 7% gospodarstw
domowych wykorzystujących paliwa stałe używano kominków, przeważnie z wkładem zamkniętym.
W pozostałych 0,6% gospodarstw jedynym urządzeniem grzewczym były kuchnie na paliwa stałe.
Ciepła sieciowego używało 41,5% wszystkich gospodarstw domowych. Wśród odbiorców ciepła z sieci
zdecydowanie przeważali mieszkańcy budynków wielorodzinnych. Spośród konsumentów ciepła
sieciowego 60% używało go również do przygotowania ciepłej wody użytkowej. Ten stosunkowo mały
udział instalacji ciepłowniczej wykorzystywanej do tego celu wynika z dwóch głównych powodów
zasilanie ciepłem sieciowym budynków starszych, w których istniała centralna instalacja
grzewcza, natomiast nie było wewnętrznej instalacji ciepłej wody,
−
funkcjonowanie małych, lokalnych systemów centralnego ogrzewania, których nie opłacało się
eksploatować w okresie letnim.
.go
−
Do ogrzewania pomieszczeń stosowane były również gazowe kotły centralnego ogrzewania,
które były użytkowane przez 9,8% gospodarstw domowych. Z kolei urządzenia grzewcze zasilane
energią elektryczną stosowało 5,4% gospodarstw domowych, z tym że stanowiły one ogrzewanie
dodatkowe (pomocnicze) obok podstawowego systemu ogrzewania.
Poniżej (rys. 7 i 8) przedstawiono udział sposobów ogrzewania pomieszczeń oraz przygotowania
ciepłej wody użytkowej, według opracowania „Zużycie energii w gospodarstwach domowych w
2012 r.”.
ciepło sieciowe
w.
rcl
41
20
15
kocioł dwufunkcyjny-paliwa stałe
kocioł jednofunkcyjny-paliwa stałe
8
piec w pomieszczeniach-paliwa stałe
3
3
kominek-paliwa stałe
2
grzejniki stałe i ruchome, ogrzewanie podłogowe-energia
elektryczna
2
kocioł dwufunkcyjny-paliwa gazowe
1
kocioł jednofunkcyjny-gaz ziemny
udział [%]
inne techniki
ww
Rysunek 7. Sposoby ogrzewania pomieszczeń wg technik ogrzewania
14)
14)
Zużycie energii w gospodarstwach domowych w 2012 r. Informacje i opracowania statystyczne. GUS, Warszawa 2014 r.
instalacja ciepłownicza
v.p
l
26
bojler lub terma elektryczna
23
20
piecyk łazienkowy gazowy
18
kocioł dwufunkcyjny lub ogrzewacz wody-paliwa stałe
7
kocioł dwufunkcyjny-gaz ziemny
5
brak ciepłej wody bieżącej
1
inne techniki
udział [%]
14)
.go
Rysunek 8. Sposoby przygotowania ciepłej wody użytkowej
2.4. Schemat dojścia do obecnego poziomu wymagań
2.4.1. Wskaźniki zapotrzebowania na energię
W zależności od roku wzniesienia istniejące zasoby budowlane są bardzo zróżnicowane
pod względem poziomu zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną, co przedstawiono
w tabeli 4.
15)
w.
rcl
Tabela 4. Struktura wiekowa zasobów mieszkaniowych w Polsce i zużycie energii
Okres
wzniesienia
Budynki
Mieszkania
EP
Lp.
budynku
2
lata
tys.
%
mln
%
kWh/(m rok)
1
przed 1918
404,7
7,3
1,18
9,1
> 350
2
1918–1944
803,9
14,5
1,45
11,2
300–350
3
1945–1970
1363,9
24,6
3,11
24,0
250–300
EK
2
kWh/(m rok)
> 300
260–300
220–260
1971–1978
659,8
11,9
2,07
16,0
210–250
190–220
1979–1988
754,0
13,6
2,15
16,6
160–210
140–190
1989–2002
670,9
12,1
1,52
11,7
140–180
125–160
2003–2007
321,6
5,8
0,60
4,6
100–150
90–120
2008–2011
205,1
3,7
0,41
3,2
--------w budowie
27,7
0,5
0,04
0,3
--------nieustalone
332,7
6,0
0,43
3,3
--------razem
5544,3
100,0
12,96
100,0
--------Objaśnienia: EP − wskaźnik określający roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną
na jednostkę powierzchni pomieszczeń o regulowanej temperaturze powietrza wyrażony
2
w kWh/(m rok); EK – wskaźnik określający roczne zapotrzebowanie na energię końcową na jednostkę
2
powierzchni pomieszczeń o regulowanej temperaturze powietrza wyrażony w kWh/(m rok).
ww
4
5
6
7
8
9
10
Na przestrzeni lat jest obserwowana tendencja spadkowa w zakresie wartości wskaźnika
zapotrzebowania na energię dla zasobów mieszkaniowych w Polsce.
2.
Na rysunku 9 przedstawiono średnie wartości wskaźników EP i EK w [kWh/(m rok)] dla budynków o
różnym przeznaczeniu.
15)
Praca zbiorowa pod redakcją S. Mańkowskiego i E. Szczechowiaka, Strategiczny projekt badawczy pt. „Zintegrowany system
zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków” Zadanie badawcze nr 2. Tom I, część A: Uwarunkowania
przekształceń w budownictwie, Warszawa - Poznań 2013 r., s. 66.
v.p
l
Monitor Polski
.go
Rysunek 9. Średnie wartości wskaźników EP (kolor czerwony) i EK (kolor zielony) dla budynków według ich
15)
przeznaczenia określone na podstawie dotychczas wykonanych świadectw charakterystyki energetycznej
2.4.2. Izolacyjność cieplna przegród
O ograniczaniu strat ciepła z budynku przez przegrody zewnętrzne, a tym samym zmniejszeniu
zużycia energii na ogrzewanie w budynkach, świadczą również zmiany zachodzące w przepisach
2.
dotyczących współczynnika przenikania ciepła U [W/(m K)] ścian zewnętrznych, stropów budynków
oraz okien. Zmiany te można prześledzić na podstawie tabeli 5.
2.
Tabela 5. Zmiany wymagań w zakresie współczynnika przenikania ciepła U [W/m K] dla budynków
16)
wielorodzinnych – ogrzewanych do temperatury większej niż 16°C
Polska norma lub
przepisy
Ściana
zewnętrzna
a)
PN-64/B-034041
b)
PN-74/B-034042
b)
PN-82/B-020202
1,16÷1,42
1,16
1,16
0,75
b)
d)
Strop nad
nieogrzewaną
piwnicą
Strop pod
nieogrzewanym
poddaszem
Okna
i drzwi
balkonowe
0,87
1,16
1,04÷1,163
-
0,87
0,70
0,45
1,16
1,16
1,16
1,04÷1,163
0,93
0,40
-
w.
rcl
PN-57/B-024051
Stropodach
a)
2,0÷2,6
ww
PN-91/B-020202
0,55 0,70
0,30
0,60
0,30
2,0÷2,6
Przepisy technicznoc)
-budowlane (rok
0,30
0,60
0,30
2,0÷2,6
0,30÷0,65
b)
1997)
Przepisy technicznod)
-budowlane (rok
0,30
0,60
0,30
2,0÷2,6
0,30÷0,65
b)
2002)
Przepisy techniczno-budowlane (rok
0,30
0,25
0,45
0,25
1,7÷1,8
b)
2009)
Przepisy techniczno-budowlane (rok
0,25
0,20
0,25
0,20
1,3÷1,5
b)
2014)
a)
b)
c)
Objaśnienia
θi = 18°C,
θi = 20°C,
w zależności od rodzaju ściany (z otworami lub bez),
d)
w zależności od rodzaju i konstrukcji ściany.
16)
Pogorzelski J. A., Kasperkiewicz K., Geryło R.: Budynki wielkopłytowe − wymagania podstawowe. Zeszyt 11 − Oszczędność
energii i izolacyjność cieplna przegród. Stan istniejący budynków wielkopłytowych. ITB, Warszawa 2003 r.
v.p
l
3. DEFINICJA „BUDYNKÓW O NISKIM ZUŻYCIU ENERGII”
Zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej
budynków, Krajowy plan zawiera między innymi definicję budynków o niskim zużyciu energii oraz ich
szczegółowe cechy.
Powołując się na art. 2 pkt 2 dyrektywy 2010/31/UE, przez „budynek o niemal zerowym zużyciu
energii” należy rozumieć budynek o bardzo wysokiej charakterystyce energetycznej określonej
zgodnie z wytycznymi zawartymi w załączniku I do dyrektywy 2010/31/UE. Niemal zerowa lub bardzo
niska ilość wymaganej energii powinna pochodzić w bardzo wysokim stopniu z energii ze źródeł
odnawialnych, w tym energii ze źródeł odnawialnych wytwarzanej na miejscu lub w pobliżu.
.go
Należy podkreślić, iż w warunkach krajowych budynek o niemal zerowym zużyciu energii będzie
utożsamiany i określany jako budynek o niskim zużyciu energii, o którym mowa w art. 39 ustawy z
dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, która wdraża do krajowego
porządku prawnego część postanowień dyrektywy 2010/31/UE.
Niniejszy dokument zawiera rekomendowaną do stosowania w praktyce krajową definicję budynków
o niskim zużyciu energii.
w.
rcl
Definicja: Przez „budynek o niskim zużyciu energii” należy rozumieć budynek, spełniający wymogi
związane z oszczędnością energii i izolacyjnością cieplną zawarte w przepisach techniczno- budowlanych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
(Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.), tj. w szczególności dział X oraz załącznik nr 2
do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków
technicznych,
jakim
powinny
odpowiadać
budynki
i
ich
usytuowanie
(Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), obowiązujące od 1 stycznia 2021 r., a dla budynków
zajmowanych przez władze publiczne oraz będących ich własnością – od 1 stycznia 2019 r.
Wybrane szczegółowe wymagania, jakie ma spełniać „budynek o niskim zużyciu energii” w warunkach
krajowych, przedstawiono w załączniku nr 1 do Krajowego planu. Należy wskazać, iż przepisy
techniczno-budowlane w omawianym zakresie określają poziom wymagań minimalnych, zatem
możliwe jest uzyskanie parametrów bardziej korzystnych pod względem efektywności energetycznej.
ww
Poziom wymagań minimalnych przedstawiony w dziale X oraz załączniku nr 2 do rozporządzenia
Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zwanego dalej „rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2002 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”, ustalono
w oparciu o rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 244/2012 z dnia 16 stycznia 2012 r.
uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE w sprawie charakterystyki
energetycznej budynków i ustanawiające ramy metodologii porównawczej do celów obliczania
optymalnego pod względem kosztów poziomu wymagań minimalnych dotyczących charakterystyki
energetycznej budynków i elementów budynków (Dz. Urz. UE L 81 z 21.03.2012, str. 18, z późn.
zm.) i wskazano, jako optymalny pod względem ekonomicznym.
Państwa członkowskie obliczają optymalny pod względem kosztów poziom wymagań minimalnych
dotyczących charakterystyki energetycznej na podstawie art. 5 ust. 2 dyrektywy 2010/31/UE
i przedkładają Komisji Europejskiej sprawozdania ze wszystkich danych wejściowych oraz założeń
użytych do wyznaczenia wskazanego powyżej poziomu wymagań w regularnych odstępach
nieprzekraczających pięciu lat.
Mając na uwadze powyższe, poziom wymagań oszczędności energii i izolacyjności cieplnej
obowiązujący od 1 stycznia 2014 r. w przeciągu najbliższych 5 lat będzie wymagał weryfikacji
oraz uaktualnienia, tak aby zapewnić optymalny pod względem kosztów poziom wymagań
v.p
l
minimalnych dotyczących charakterystyki energetycznej oraz poinformowania o tym Komisji
Europejskiej.
Każdorazowa aktualizacja wymagań powinna uwzględniać korzyści związane z pobudzaniem
innowacji poprzez tworzenie popytu na efektywne energetycznie materiały i technologie budowlane.
Wymagania stawiane nowo budowanym budynkom powinny ponadto maksymalizować oszczędności
związane z użytkowaniem budynku w całym cyklu jego życia w taki sposób, aby sumaryczne nakłady
inwestycyjne na etapie budowy, jak i późniejsze koszty eksploatacji były najniższe.
.go
Zatem mając na uwadze potencjał rozwoju technologii wznoszenia budynków efektywnych
energetycznie oraz stosowanych w nich technologii, istotne jest ciągłe zachęcanie do prowadzenia
badań i analiz nad rozwiązaniami innowacyjnymi, a także wspieranie ich stosowania w budynkach.
Podnoszenie poziomu izolacyjności termicznej materiałów konstrukcyjnych, sprawności urządzeń
grzewczych, klimatyzacyjnych oraz stosowanie urządzeń odzyskujących ciepło w instalacjach
wentylacyjnych zapewnia ograniczenie bezpowrotnych strat energii. Rozwój badań, a następnie
wdrażanie i wykorzystanie nowoczesnych technologii wraz z ich upowszechnieniem, może
kształtować kierunki postępu polskiej gospodarki i myśli innowacyjnej, stanowiąc istotny impuls
do rozwoju kraju.
W rozdziale 4.5 Kształtowanie standardów energetycznych budynków zwrócono uwagę
na najistotniejsze aspekty techniczne znanych oraz nowoczesnych rozwiązań, które mogą być
stosowane w budynkach w celu poprawy ich efektywności energetycznej.
w.
rcl
Kwestie związane z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych szczegółowo omówiono
w rozdziale 4.4 Krajowego planu.
4. DZIAŁANIA ORAZ WSPARCIE
Zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej
budynków, Krajowy plan zawiera także działania administracji rządowej podejmowane w celu
promowania budynków o niskim zużyciu energii, w tym w zakresie projektowania, budowy
i przebudowy budynków w sposób zapewniający ich energooszczędność, oraz zwiększenia
pozyskania energii ze źródeł odnawialnych w nowych oraz istniejących budynkach oraz
harmonogram osiągania celów, o których mowa w kontekście wskazanych działań.
ww
4.1. Cele i harmonogram
Zgodnie z art. 9 ust. 3 lit. b dyrektywy 2010/31/UE, Krajowy plan zawiera między innymi pośrednie
cele służące poprawie charakterystyki energetycznej nowych budynków na rok 2015, z myślą
o przygotowaniu realizacji założeń, aby do dnia 31 grudnia 2020 r. wszystkie nowe budynki były
budynkami o niemal zerowym zużyciu energii; oraz po dniu 31 grudnia 2018 r. nowe budynki
zajmowane przez władze publiczne oraz będące ich własnością były budynkami o niemal zerowym
zużyciu energii.
Cele pośrednie zakładają stopniową zmianę przepisów techniczno-budowlanych związanych
z oszczędnością energii, co szczegółowo omówiono w rozdziale 5 Krajowego planu
oraz w załączniku nr 1 do Krajowego planu.
v.p
l
Za cel pośredni na rok 2015 należy uznać wymagania stawiane nowym budynkom obowiązujące
od 1 stycznia 2014 r. zawarte w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które określają zarówno poziom
izolacyjności termicznej przegród budowlanych, jak i kształtowanie odpowiednio niskiej wartości
2
wskaźnika EP [kWh/m /rok]. Celem pośrednim jest też dążenie do poziomu wymagań, który zacznie
obowiązywać od 1 stycznia 2017 r. Stopniowa zmiana poziomu wymagań przyczyni się do płynnego
dostosowania rynku budowlanego do zmieniających się przepisów. Jednocześnie w związku z ww.
zmianami należy spodziewać się rozwoju innowacyjnych rozwiązań oraz stosowania nowych
technologii z dziedziny budownictwa efektywnego energetycznie. Sfera budownictwa jest dobrym
przykładem
obszaru,
w
którym
racje
środowiskowe
idą
w
parze
z racjami ekonomicznymi. Działania służące poprawie efektywności w budynkach nie tylko
przyczyniają się do obniżenia emisji w gospodarce, ale przede wszystkim prowadzą do obniżenia
kosztów eksploatacji budynków.
.go
Zmiany poziomu wymagań oszczędności energii i izolacyjności cieplnej przytoczone w załączniku nr 1
do Krajowego planu, obowiązujące od 1 stycznia 2014 r. i te, jakie zaczną obowiązywać od 1 stycznia
2017 r. oraz 1 stycznia 2021 r., stanowią harmonogram osiągnięcia określonych powyżej celów.
Dla zobrazowania poniżej przedstawiono schemat osiągnięcia jednego z wymagań dla ściany
zewnętrznej nowego budynku wraz z harmonogramem jego osiągnięcia (poziom współczynnika
przyjmowany zgodnie z rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).
2
w.
rcl
Element celu: maksymalna wartość współczynnika przenikania ciepła UC(max) [W/(m ·K)]
dla ściany zewnętrznej
od 1 stycznia od 1 stycznia
2014 r.
2017 r.
pośredniego
Harmonogram
od 1 stycznia
)
2021 r.*
głównego
Element celu
Ściany zewnętrzne
a) przy ti ≥ 16°C
0,25
0,23
0,20
b) przy 8°C ≤ ti < 16°C
0,45
0,45
0,45
c) przy ti < 8°C
0,90
0,90
0,90
)
* Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz
będących ich własnością.
Jednocześnie art. 40 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków
stanowi, iż minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa prowadzi kampanię informacyjną służącą poprawie
charakterystyki energetycznej budynków.
ww
4.2. Polityki oraz środki finansowe
Art. 9 ust. 3 lit. c dyrektywy 2010/31/UE stanowi, że plany krajowe muszą zawierać: „informacje na
temat polityk i środków finansowych lub innych środków przyjętych w kontekście ust. 1 i 2 w celu
promowania budynków o niemal zerowym zużyciu energii, w tym szczegóły na temat krajowych
wymagań i środków dotyczących zużycia energii ze źródeł odnawialnych w nowych budynkach
oraz istniejących budynkach poddanych ważniejszej renowacji w kontekście art. 13 ust. 4 dyrektywy
2009/28/WE oraz art. 6 i 7 niniejszej dyrektywy.”.
4.2.1. Zmiany przepisów budowlanych
v.p
l
Elementem strategii państwa jest promocja oraz tworzenie odpowiednich regulacji dotyczących
oszczędności energii oraz ochrony środowiska.
Implementacja dyrektywy 2010/31/UE obejmuje modyfikację istniejących oraz wprowadzenie nowych
regulacji, których celem jest ekonomicznie uzasadniona poprawa charakterystyki energetycznej
budynków na skutek zmniejszenia zapotrzebowania na energię wykorzystywaną na potrzeby
ogrzewania, chłodzenia, przygotowania ciepłej wody użytkowej i oświetlenia, a także zapewnienie
odpowiedniego standardu energetycznego budynków wznoszonych oraz przebudowywanych.
Kwestie związane z oszczędnością energii i izolacyjnością cieplną, w odniesieniu do budynków
projektowanych, nowo budowanych i przebudowywanych lub przy zmianie sposobu użytkowania,
reguluje dział X rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
.go
W wyniku nowelizacji ww. rozporządzenia od dnia 1 stycznia 2014 r. zmianie i uzupełnieniu uległy
wymagania dotyczące wyposażenia technicznego budynku, parametrów wpływających na jego
energooszczędność oraz jakość ochrony cieplnej. Powyższe wymogi, tak jak dotychczas, będą miały
zastosowanie przy projektowaniu budynków, ich budowie, przebudowie oraz zmianie sposobu
użytkowania.
Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami techniczno-budowlanymi budynek i jego instalacje
ogrzewcze, wentylacyjne, klimatyzacyjne, ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynków
użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, gospodarczych i magazynowych –
również oświetlenia wbudowanego, powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniający
spełnienie wymagań minimalnych.
w.
rcl
Przez wymagania minimalne rozumie się m.in.
2
− zapewnienie wartości wskaźnika EP [kWh/(m rok)], określającego roczne obliczeniowe
zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia
oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynków użyteczności
publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, gospodarczych i magazynowych –
również do oświetlenia wbudowanego, obliczonej według przepisów dotyczących metodologii
obliczania charakterystyki energetycznej budynków, mniejszej od wartości granicznych
określonych w rozporządzeniu,
− spełnienie wymagań izolacyjności cieplnej dla przegród oraz wyposażenia technicznego
budynku określonych w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia.
Wymagania minimalne uznaje się za spełnione dla budynku podlegającego przebudowie, jeżeli
przegrody oraz wyposażenie techniczne budynku podlegające przebudowie odpowiadają przynajmniej
wymaganiom izolacyjności cieplnej, określonym w ww. rozporządzeniu.
ww
Poziom wymagań w zakresie oszczędności energii i izolacyjności cieplnej będzie stopniowo
podnoszony, aż do roku 2021. Takie etapowe zmiany pozwolą m.in. na płynne dostosowanie się rynku
budowlanego do obowiązujących wymogów prawnych.
System oceny energetycznej budynków wprowadzono przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
– Prawo budowlane i funkcjonował on w oparciu o te przepisy do dnia 9 marca 2015 r.,
a od dnia 9 marca 2015 r. – w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r.
o charakterystyce energetycznej budynków. System ten obejmuje obowiązki związane
z wydawaniem i przekazywaniem świadectw charakterystyki energetycznej budynków w określonych
sytuacjach prawnych oraz przeprowadzanie okresowych kontroli systemów ogrzewania i systemów
klimatyzacji w budynkach. Od 1 lipca 2012 r. do katalogu definicji w art. 3 ustawy z dnia 7 lipca
1994 r. – Prawo budowlane dodano dwie nowe: odnawialne źródło energii (OZE) i ciepło użytkowe
z kogeneracji. Zapewnia to jednoznaczne rozumienie wskazanych pojęć zgodne z ustawą z dnia
v.p
l
10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.), które pojawiają
się w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz aktach wydanych na podstawie tej
ustawy i przepisach dotyczących efektywności energetycznej budynków.
W związku z wprowadzoną nowelizacją przepisów dotyczących projektu budowlanego,
od 3 października 2013 r. zaczęło obowiązywać nowe brzmienie rozporządzenia Ministra
Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462 oraz z 2013 r. poz. 762).
w.
rcl
.go
Nowelizacja objęła zmiany przepisów w zakresie opisu technicznego projektu budowlanego przez
rozszerzenie obowiązku przeprowadzania analizy możliwości racjonalnego wykorzystania
wysokoefektywnych systemów alternatywnych dla wszystkich budynków (do tej pory obowiązek
2
ten dotyczył budynków o powierzchni użytkowej większej niż 1000 m ) oraz zmianę zakresu analizy.
Zgodnie z nowym brzmieniem § 11 ust. 2 pkt 12 ww. rozporządzenia, opis techniczny projektu
architektoniczno-budowlanego powinien określać analizę możliwości racjonalnego wykorzystania
wysokoefektywnych systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło, do których zalicza się
zdecentralizowane systemy dostawy energii oparte na energii ze źródeł odnawialnych, kogenerację,
ogrzewanie lub chłodzenie lokalne lub blokowe, w szczególności gdy opiera się całkowicie
lub częściowo na energii ze źródeł odnawialnych oraz pomp ciepła. Zastosowanie tych systemów
powinno być rozważane na etapie sporządzania projektu budowlanego, który jest zatwierdzany
w decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego. Ponadto
określono, co taka analiza powinna zawierać. Przedmiotowa analiza może zostać przeprowadzona dla
wszystkich znajdujących się na tym samym obszarze budynków o tym samym przeznaczeniu
i o podobnych parametrach techniczno-użytkowych. Niniejsze rozwiązania mają na celu
upowszechnienie stosowania rozwiązań alternatywnych tam, gdzie ma to ekonomiczne, techniczne
i środowiskowe uzasadnienie.
ww
Kolejnym istotnym aktem prawnym jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia
27 lutego 2015 r. w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku
lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej (Dz. U. poz. 376).
W ww. rozporządzeniu uregulowano sposób wyznaczania charakterystyki energetycznej, również
metodą opartą o faktycznie zużytą ilość energii, obliczenia dotyczące wielkości emisji CO2
oraz udziału odnawialnych źródeł energii w rocznym zapotrzebowaniu na energię końcową, a także
wzór świadectwa charakterystyki energetycznej. Ponadto w karcie świadectwa charakterystyki
energetycznej należy podać zalecenia w zakresie możliwych środków poprawy wykorzystania energii.
Osoba sporządzająca świadectwo będzie miała obowiązek podzielenia się swoją fachową wiedzą,
która w istotny sposób wpłynie na zmianę świadomości zarówno właściciela, jak i użytkownika
budynku w zakresie możliwych, uzasadnionych ekonomicznie i efektywnych energetycznie
termomodernizacji. W związku z tym, mając na uwadze art. 11 ust. 5 dyrektywy 2010/31/UE, zaleca
się, aby władze publiczne pełniące rolę wzorcową w zakresie charakterystyki energetycznej,
w prowadzonych działaniach zmierzających do poprawy charakterystyki energetycznej budynków,
których są właścicielami, brały pod uwagę zalecenia ujęte w świadectwie charakterystyki
energetycznej.
Ze względu na szeroki zakres tematyki związanej z efektywnością energetyczną budynków
zdecydowano się na stworzenie nowej regulacji − ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce
energetycznej budynków. Oznacza to, że przepisy z zakresu charakterystyki energetycznej budynków,
dotychczas zawarte w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w większości zostały
uchylone i ujęte w osobnym akcie prawnym, tj. w ustawie z dnia 29 sierpnia 2014 r. o
charakterystyce energetycznej budynków.
Celem ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków jest promocja
poprawy charakterystyki energetycznej budynków, a także udoskonalenie istniejącego systemu oceny
v.p
l
charakterystyki energetycznej budynków przy uwzględnieniu dotychczasowego doświadczenia.
W ustawie rozszerzono katalog osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki
energetycznej, określono sposób przeprowadzania kontroli systemu ogrzewania lub systemu
klimatyzacji, wprowadzono weryfikację sporządzanych świadectw oraz protokołów z kontroli –
z urzędu lub na wniosek. Ponadto utworzono centralny rejestr charakterystyki energetycznej
budynków, obejmujący wykazy
1) osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej;
2) osób uprawnionych do kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji;
3) świadectw charakterystyki energetycznej;
4) protokołów z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji;
5) budynków, których powierzchnia użytkowa zajmowana przez organy wymiaru sprawiedliwości,
2
prokuraturę oraz organy administracji publicznej przekracza 250 m i w których dokonywana
jest obsługa interesantów.
Tytuł dokumentu
.go
Tabela 6. Główne akty prawne dotyczące efektywności energetycznej budynków w Polsce
Na podstawie ustawy zostały wydane akty wykonawcze
określające szczegółowy zakres i formę projektu budowlanego,
jak również przepisy techniczno-budowlane, czyli
warunki
techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej
budynków obejmuje następujące kwestie
− zawiera regulacje dotyczące systemu oceny energetycznej
budynków oraz określa wymogi w zakresie posiadanego
wykształcenia dla osób ubiegających się o wpis do wykazu
osób
uprawnionych
do
sporządzania
świadectw
charakterystyki energetycznej, a także rozszerza katalog
podmiotów, które mogą ubiegać się o wpis do wykazu osób
uprawnionych do kontroli systemu ogrzewania i systemu
klimatyzacji,
− reguluje obowiązek w zakresie przeglądów systemu
ogrzewania lub systemu klimatyzacji,
− zapewnia
weryfikację
świadectw
charakterystyki
energetycznej oraz protokołów z przeglądów systemu
ogrzewania (w tym kotłów) i systemu klimatyzacji
przez niezależny organ,
− zawiera upoważnienie dla ministra właściwego do spraw
budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa do opracowania
krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby
budynków o niskim zużyciu energii,
− wprowadza obowiązek posiadania świadectwa dla budynków
zajmowanych przez organy wymiaru sprawiedliwości,
prokuraturę oraz organy administracji publicznej, w których
dokonywana jest obsługa interesantów, o powierzchni
2
oraz wprowadza obowiązek
większej niż 250 m
ich umieszczania w widocznym miejscu,
− wprowadza obowiązek podawania informacji w zakresie
efektywności
energetycznej
budynków
lub ich części w reklamach dotyczących ich wynajmu
lub sprzedaży, w przypadku gdy dla budynku lub jego
części sporządzono już świadectwo,
− wprowadza centralny rejestr charakterystyki energetycznej
budynków, obejmujący wykazy
1) osób uprawnionych do sporządzania świadectw
charakterystyki energetycznej;
2) osób uprawnionych do kontroli systemu ogrzewania
lub systemu klimatyzacji;
3) świadectw charakterystyki energetycznej;
4) protokołów z kontroli systemu ogrzewania lub systemu
-22-
w.
rcl
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo
budowlane
(Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.)
Opis dokumentu
ww
Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r.
o charakterystyce
energetycznej
budynków
(Dz. U. poz. 1200 oraz z 2015 r. poz. 151)
Tytuł dokumentu
Opis dokumentu
v.p
l
klimatyzacji;
budynków, których powierzchnia użytkowa zajmowana
przez organy wymiaru sprawiedliwości, prokuraturę oraz
2
organy administracji publicznej przekracza 250 m
i w których dokonywana jest obsługa interesantów.
Ustawa określa m.in. krajowy cel w zakresie oszczędnego
gospodarowania energią, zadania jednostek sektora publicznego
w zakresie efektywności energetycznej, zasady sporządzania
audytu efektywności energetycznej.
Jednocześnie w art. 10 ustawy określono szczegółowo środki
poprawy efektywności energetycznej przez jednostki sektora
publicznego, również w odniesieniu do użytkowanych przez nie
budynków.
W art. 17 ustawy określono szereg przedsięwzięć służących
poprawie efektywności energetycznej, celem uzyskania tzw.
białych certyfikatów.
Ustawa określa zasady finansowania ze środków Funduszu
Termomodernizacji i Remontów części kosztów przedsięwzięć
termomodernizacyjnych i remontowych.
Na jej podstawie zostały wydane następujące akty wykonawcze
− rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r.
w sprawie szczegółowego sposobu weryfikacji audytu
energetycznego
i
części
audytu
remontowego
oraz szczegółowych warunków, jakie powinny spełniać
podmioty, którym Bank Gospodarstwa Krajowego może zlecać
wykonanie weryfikacji audytów (Dz. U. Nr 43, poz. 347),
− rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i formy audytu
energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów
kart audytów, a także algorytmu oceny opłacalności
przedsięwzięcia termomodernizacyjnego (Dz. U. Nr 43,
poz. 346).
Rozporządzenie określa warunki techniczne, jakim powinny
odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia,
ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie
działek przeznaczonych pod zabudowę. Przepisy stosuje się przy
projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu
użytkowania budynków. Dział X rozporządzenia dotyczy
oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. Stosowanie
przepisów przyczynia się do zmniejszenia zużycia energii
w sektorze budynków.
Rozporządzenie określa szczegółowy zakres i formę projektu
budowlanego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji
o pozwoleniu na budowę. Znowelizowana treść poszerza
obowiązek wzięcia pod uwagę przed rozpoczęciem budowy,
o ile są dostępne, techniczne, środowiskowe i ekonomiczne
możliwości,
realizacji
wysokoefektywnych
systemów
alternatywnych z wykorzystaniem energii pochodzącej ze źródeł
odnawialnych, w tym z pomp ciepła.
Rozporządzenie określa
1) metodologię wyznaczania charakterystyki energetycznej;
2) sposób sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej;
3) wzory świadectw charakterystyki energetycznej.
5)
2011 r.
(Dz. U.
.go
Ustawa z dnia 15 kwietnia
o efektywności energetycznej
Nr 94, poz. 551, z późn. zm.)
Poz. 614
w.
rcl
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r.
termomodernizacji
o wspieraniu
i remontów (Dz. U. z 2014 r. poz. 712)
Rozporządzenie
Ministra
Infrastruktury
z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budynki i ich usytuowanie
(Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.)
Rozporządzenie
Ministra
Transportu,
Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia
w
sprawie
25
kwietnia
2012
r.
szczegółowego zakresu i formy projektu
budowlanego
(Dz.
U.
poz.
462,
z późn. zm.)
ww
Rozporządzenie
Ministra
Infrastruktury
i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r.
w sprawie
metodologii
wyznaczania
charakterystyki energetycznej budynku
lub części budynku oraz świadectw
charakterystyki energetycznej (Dz. U.
poz. 376)
4.2.2. Finansowe środki wsparcia
Wymienione poniżej działania dotyczące dofinansowania inwestycji zmierzających do poprawy
efektywności energetycznej w budynkach są głównym, ale nie jedynym, źródłem finansowego
v.p
l
wsparcia
inwestycji
wspierających
rozwój
budownictwa
efektywnego
energetycznie
oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Ważny jest odpowiedni podział dostępnych środków
na poszczególne grupy beneficjentów i określone inwestycje. Wszystkie spośród wymienionych
programów wspierają rozwój budynków o niskim zużyciu energii. W załączniku nr 2 do Krajowego
planu przedstawiono dostępność środków finansowych w ramach poszczególnych programów
omówionych w rozdziale z uwzględnieniem podziału na rodzaj budynku i grupy beneficjentów.
Na poniższym diagramie (rys. 10) przedstawiono możliwe źródła dofinansowania.
Fundusze Unii
Europejskiej
Środki zagraniczne
(m.in. Mechanizm
Finansowy
Europejskiego
Obszaru
Gospodarczego
(EOG), Norweski
Mechanizm
Finansowy (NMF)
Budżet Państwa
(m.in. Fundusz
Termomodernizacji
i Remontów)
.go
Fundusze Ochrony
Środowiska
(Narodowy Fundusz
Ochrony
Środowiska,
Wojewódzkie
Fundusze Ochrony
Środowiska)
Źródła
dofinansowania
Banki komercyjne
i pozostałe źródła
dofinansowania
(agencje, fundusze)
Partnerstwo Publiczno-Prywatne
w.
rcl
Środki jednostek samorządu
terytorialnego
Rysunek 10. Możliwe źródła dofinansowania inwestycji.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW)
17)
NFOŚiGW jest źródłem finansowania licznych działań wpływających na poprawę efektywności
energetycznej, także w sektorze budownictwa.
Środki krajowe
Nazwa
programu
Cel
Oszczędność energii i ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2 przez
dofinansowanie przedsięwzięć poprawiających efektywność wykorzystania
energii w nowo budowanych budynkach mieszkalnych.
Wypłaty środków z podjętych i planowanych zobowiązań dla bezzwrotnych form
dofinansowania programu wynoszą 300 000 tys. zł. Środki pozwolą na realizację
ok. 12 tys. budynków mieszkalnych jednorodzinnych i mieszkań w budynkach
mieszkalnych wielorodzinnych.
Program jest wdrażany w latach 2013–2022. Wydatkowanie środków w terminie
do 31.12.2022 r.
Dotacja na częściową spłatę kapitału kredytu bankowego realizowana
za pośrednictwem banku na podstawie umowy o współpracy zawartej
z NFOŚiGW.
ww
Budżet
Dopłaty do kredytów na budowę domów energooszczędnych
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
17)
Informacje NFOŚiGW
Jednym z warunków uzyskania wsparcia jest osiągnięcie wymaganego
zapotrzebowania na energię użytkową poprzez spełnienie warunków
z wytycznych (zał. do Programu): minimalnych wymagań technicznych,
wymagań dla projektu budowlanego, wymagań dla zrealizowanego
przedsięwzięcia, zapewnienia jakości robót budowlanych.
Standard NF40 i NF15 dla budynków mieszkalnych jest szeregiem wymogów
opracowanych specjalnie na potrzeby omawianego programu finansowania,
które w wielu aspektach przewyższają i poszerzają te wynikające
z obowiązujących przepisów prawa oraz definicji budynku o niskim zużyciu
energii.
Efekty
Nazwa
programu
Zakończone budowy 91 budynków jednorodzinnych w standardzie
NF 40 i NF 15 na dotację w wysokości: 2 910 tys. zł.;
Ponad sto budynków powstających w standardzie NF15 i NF40;
17 pozytywnie zweryfikowanych osiedli domów jednorodzinnych
i wielorodzinnych.
LEMUR − Energooszczędne budynki użyteczności publicznej
Budżet
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
podmioty sektora finansów publicznych, z wyłączeniem państwowych
jednostek budżetowych;
samorządowe osoby prawne, spółki prawa handlowego, w których
jednostki samorządu terytorialnego posiadają 100% udziałów lub akcji
i które powołane są do realizacji zadań własnych jst wskazanych
w ustawach;
organizacje pozarządowe, w tym fundacje i stowarzyszenia, a także
kościoły i inne związki wyznaniowe wpisane do rejestru kościołów
i innych związków wyznaniowych oraz kościelne osoby prawne,
które realizują zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów.
Program swoim zakresem obejmuje projektowanie i budowę nowych budynków
użyteczności publicznej – przeznaczonych na potrzeby administracji
ww
Beneficjenci
Opis
18)
18)
Celem programu jest uniknięcie emisji CO2 w związku z projektowaniem
i budową nowych energooszczędnych budynków użyteczności publicznej
oraz zamieszkania zbiorowego.
Wypłaty środków z podjętych i planowanych zobowiązań dla bezzwrotnych form
dofinansowania programu wynoszą 300 000 tys. zł.
Program jest wdrażany w latach 2013–2020. Okres wydatkowania środków
do 2020 r.
dotacja na dokumentację projektową 60%, 40%, 20% zależnie od klasy
energooszczędności budynku (A, B lub C);
pożyczka na budowę nowych energooszczędnych budynków,
2
2
do 1200,00 zł na m dla klasy A, dla klas B i C do 1000,00 zł na m ,
z możliwością umorzenia 60%, 40%, 20% zależnie od klasy
energooszczędności budynku (A, B lub C).
w.
rcl
Cel
osoby fizyczne budujące nowe budynki mieszkalne jednorodzinne;
osoby fizyczne kupujące nowo budowane budynki mieszkalne
jednorodzinne i mieszkania w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych
od deweloperów (spółdzielni mieszkaniowych).
v.p
l
Opis
Poz. 614
.go
Beneficjenci
Program ulegnie zmianie w II/III kw. 2015 r.
Cel
Budżet
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
Prosument – linia dofinansowania z przeznaczeniem na zakup i montaż
mikro-instalacji odnawialnych źródeł energii
Celem programu jest osiągnięcie efektu ekologicznego polegającego
na ograniczeniu lub uniknięciu emisji CO2 w wyniku zwiększenia produkcji
energii ze źródeł odnawialnych przez zakup i montaż małych lub mikroinstalacji
odnawialnych źródeł energii.
Budżet programu wynosi 800 000 tys. zł.
Lata 2014–2022 z możliwością zawierania umów kredytu do 2020 r.
Kredyt z dotacją łącznie do 100% kosztów kwalifikowanych, w tym
dotacja 20–40% kwoty dofinansowania (15 lub 30% po 2015 r.);
pożyczka o oprocentowaniu w skali roku – 1% (okres finansowania
pożyczką/kredytem do 15 lat).
osoby fizyczne posiadające prawo do dysponowania budynkiem
mieszkalnym;
wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe;
jednostki samorządu terytorialnego i ich związki.
w.
rcl
Beneficjenci
.go
Nazwa
programu
v.p
l
publicznej, kultury, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, wychowania,
opieki zdrowotnej, społecznej lub socjalnej, turystyki, sportu;
zamieszkania zbiorowego – przeznaczonych do okresowego pobytu
ludzi (internaty, domy studenckie) oraz przeznaczonych do stałego
pobytu ludzi (domy dziecka, domy rencistów).
Budynki objęte programem mają spełniać wytyczne techniczne, stanowiące
określenie szczegółowych zasad kształtowania i poziomu wymogów
dotyczącego standardu energetycznego, przygotowane na potrzeby programu,
które
uwzględniają
obowiązujące
przepisy
techniczno-budowlane
oraz te dotyczące obliczeń charakterystyki energetycznej budynków.
Nazwa
programu
BOCIAN – rozproszone, odnawialne źródła energii
ww
Opis
Finansowane będą instalacje do produkcji energii elektrycznej lub ciepła
i energii elektrycznej wykorzystujące
źródła ciepła opalane biomasą, pompy ciepła oraz kolektory słoneczne
o zainstalowanej mocy cieplnej do 300 kWt;
systemy fotowoltaiczne, małe elektrownie wiatrowe, oraz układy
mikrokogeneracyjne (w tym mikrobiogazownie) o zainstalowanej mocy
elektrycznej do 40 kWe,
dla potrzeb budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub wielorodzinnych,
w tym również będących w budowie.
Wymagana jest wysoka jakość instalowanych urządzeń, gwarancja producenta
głównych urządzeń na co najmniej 5 lat, rękojmia wykonawcy na co najmniej 3
lata, projektowanie i montaż przez osoby posiadające uprawnienia.
Cel
Budżet
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
Ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2 przez zwiększenie produkcji energii
z instalacji wykorzystujących odnawialne źródła energii.
Planowane zobowiązania dla zwrotnych form dofinansowania wynoszą 420 000
tys. zł ze środków NFOŚiGW.
Okres wdrażania w latach 2014–2022.
Pożyczka
1
przedsiębiorcy w rozumieniu art. 43 Kodeksu cywilnego podejmujący
realizację przedsięwzięć z zakresu odnawialnych źródeł energii
na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.
v.p
l
Beneficjenci
Poz. 614
Nazwa
programu
Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach
Cel
Celem programu jest ograniczenie zużycia energii w wyniku realizacji inwestycji
w zakresie efektywności energetycznej i zastosowania odnawialnych źródeł
energii w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. W rezultacie realizacji
programu nastąpi zmniejszenie emisji CO2.
Budżet
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
Planowane zobowiązania dla bezzwrotnych form dofinansowania wynoszą
60 000 tys. zł.
Okres wdrażania w latach 2014–2016 z możliwością zawierania umów
do 2015 r.
dotacje na częściowe spłaty kapitału kredytów udzielane są w ramach
limitu przyznanego bankowi przez NFOŚiGW.
Zarejestrowane
w
Polsce
mikroprzedsiębiorstwa,
małe
i
średnie
przedsiębiorstwa (zwane dalej MŚP), tj. przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż
250 pracowników, których roczne obroty nie przekraczają 50 mln EUR
lub aktywa nie przekraczają wartości 43 mln EUR oraz spełniające pozostałe
warunki określone w definicji mikro, małych i średnich przedsiębiorstw zawartej
w załączniku I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia
2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem
w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń
blokowych) (Dz. Urz. UE L 214 z 09.08.2008, str. 3).
1)
Inwestycje LEME − przedsięwzięcia obejmujące
realizację
działań
inwestycyjnych w zakresie
a) poprawy efektywności energetycznej lub zastosowania odnawialnych
źródeł energii,
b) termomodernizacji budynku/ów lub zastosowania odnawialnych źródeł
energii,
realizowane przez zakup materiałów/urządzeń/technologii zamieszczonych
na Liście LEME.
Dotyczy przedsięwzięć, których finansowanie w formie kredytu z dotacją
nie przekracza 250 000 EUR;
2) Inwestycje Wspomagane − przedsięwzięcia obejmujące realizację działań
inwestycyjnych, które nie kwalifikują się jako Inwestycje LEME, w zakresie
a) poprawy efektywności energetycznej lub odnawialnych źródeł energii
w wyniku których zostanie osiągnięte min. 20% oszczędności energii,
b) termomodernizacji budynku/ów lub odnawialnych źródeł
energii
w wyniku których zostanie osiągnięte minimum 30% oszczędności
energii.
Dotyczy przedsięwzięć, których finansowanie w formie kredytu z dotacją
nie przekroczy 1 000 000 EUR.
w.
rcl
Beneficjenci
.go
Opis
Program obejmuje budowę, rozbudowę lub przebudowę instalacji odnawialnych
źródeł energii o mocach mieszczących się w określonych przedziałach
np. elektrownie wiatrowe do 3 MWe, systemy fotowoltaiczne od 200 kWp
do 1MWp, energia z wód geotermalnych od 5 MWt do 20 MWt, małe elektrownie
wodne 5 MW.
ww
Opis
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
Beneficjenci
w.
rcl
Opis
KAWKA – Likwidacja niskiej emisji wspierająca wzrost efektywności
energetycznej i rozwój rozproszonych odnawialnych źródeł energii
Zmniejszenie narażenia ludności na oddziaływanie zanieczyszczeń powietrza
w strefach, w których występują znaczące przekroczenia dopuszczalnych
i docelowych poziomów stężeń tych zanieczyszczeń, przez opracowanie
programów ochrony powietrza oraz przez zmniejszenie emisji zanieczyszczeń,
w szczególności pyłów PM 2,5 PM 10 oraz emisji CO2.
Okres wdrażania w latach 2014–2020.
Udostępnienie środków finansowych Wojewódzkich Funduszy Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) z przeznaczeniem na udzielanie
dotacji.
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Beneficjentem końcowym są podmioty właściwe dla realizacji przedsięwzięć
wskazanych w programach ochrony powietrza, które planują realizację
albo realizują przedsięwzięcia mogące być przedmiotem dofinansowania
przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej
ze środków udostępnionych przez NFOŚiGW, z uwzględnieniem warunków
niniejszego programu.
Dofinansowaniem mogą być objęte przedsięwzięcia ujęte w obowiązujących,
na dzień ogłoszenia przez WFOŚiGW konkursu, programach ochrony
powietrza, w szczególności
1) przedsięwzięcia mające na celu ograniczanie niskiej emisji związane
z podnoszeniem efektywności energetycznej oraz wykorzystaniem układów
wysokosprawnej kogeneracji i odnawialnych źródeł energii, m.in.
a) likwidacja lokalnych źródeł ciepła,
b) zastosowanie kolektorów słonecznych celem obniżenia emisji,
c) termomodernizacja
budynków
wielorodzinnych
zgodnie
z
zakresem
wynikającym
z
wykonanego
audytu
energetycznego, jako element towarzyszący wymianie źródła
ciepła;
2) kampanie edukacyjne (dotyczy beneficjentów) pokazujące korzyści zdrowotne
i społeczne z eliminacji niskiej emisji.
v.p
l
Cel
Poz. 614
.go
Nazwa
programu
– 29 –
Dodatkowo należy wskazać, iż obok zadań realizowanych ze środków krajowych Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, realizowane są również przedsięwzięcia
zmierzające do poprawy efektywności energetycznej budynków ze środków Wojewódzkich Funduszy
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
System zielonych inwestycji GIS
System zielonych inwestycji (GIS – Green Investment Scheme) jest pochodną mechanizmu
handlu uprawnieniami do emisji. Idea i cel GIS sprowadzają się do stworzenia i wzmacniania
proekologicznego efektu wynikającego ze zbywania nadwyżek jednostek AAU (jednostki przyznanych
emisji).
System zielonych inwestycji. Zarządzanie energią w budynkach
użyteczności publicznej
Ograniczenie lub uniknięcie emisji dwutlenku węgla poprzez dofinansowanie
przedsięwzięć poprawiających efektywność wykorzystania energii przez budynki
użyteczności publicznej.
Planowane zobowiązania dla bezzwrotnych form dofinansowania wynoszą
298 329 tys. zł – ze środków pochodzących z transakcji sprzedaży jednostek
przyznanej emisji (dotacji z GIS) lub innych środków NFOŚiGW.
Program jest wdrażany w latach 2010–2017.
dotacja;
pożyczka.
ww
Nazwa
programu
Cel
Budżet
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki;
podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji zadań
własnych
jednostek
samorządu
terytorialnego
niebędące
przedsiębiorcami;
Ochotnicza Straż Pożarna;
uczelnie w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo
o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.)
oraz instytuty badawcze;
samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej oraz podmioty
1
lecznicze prowadzące przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 Kodeksu
cywilnego w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych;
organizacje pozarządowe, Kościoły i inne związki wyznaniowe wpisane
do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych oraz kościelne
osoby prawne.
Dzięki uzyskaniu dofinansowania z tego programu, możliwe jest zmniejszenie
zużycia
energii
w
budynkach
użytkowanych.
Działania
obejmują
m.in. termomodernizację budynków użyteczności publicznej, a w szczególności
ocieplenie obiektu, wymianę okien, wymianę drzwi zewnętrznych, przebudowę
systemów grzewczych, wymianę systemów wentylacji i klimatyzacji,
przygotowanie dokumentacji projektowej dla przedsięwzięcia, zastosowanie
systemów zarządzania energią w budynkach, wykorzystanie technologii
odnawialnych źródeł energii czy wymianę oświetlenia wewnętrznego
na
energooszczędne
(dodatkowe
zadanie
realizowane
równolegle
z termomodernizacją obiektów).
W ramach programu mogą być realizowane projekty grupowe.
Opis
.go
Beneficjenci
v.p
l
w.
rcl
Środki zagraniczne: Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowy Europejskiego
Obszaru Finansowego
Nazwa
PL04 Oszczędzanie energii i promowanie odnawialnych źródeł energii
programu
Cel
Budżet
Okres wdrażania
Formy
dofinansowania
ww
Beneficjenci
Celem przedmiotowego programu jest poprawa efektywności energetycznej
i wzrost produkcji energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
Całkowita wartość przedmiotowego programu to 145 525 170 EUR, z czego
na efektywność energetyczną w budynkach oraz zwiększenie energii
pochodzącej ze źródeł odnawialnych zostało przeznaczone 67 394 000 EUR.
Program, w części dotyczącej efektywności energetycznej w budynkach,
realizowany jest w okresie od grudnia 2012 r. do kwietnia 2016 r.
Dofinansowanie projektów, w części dotyczącej efektywności energetycznej
budynków, następuje przez otwarty nabór na projekty, w których dofinansowanie
może maksymalnie wynieść do 80% kosztów kwalifikowalnych projektów.
Beneficjentami, w części dotyczącej efektywności energetycznej w budynkach,
są podmioty publiczne oraz podmioty prywatne realizujące zadania publiczne.
W ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego
Europejskiego
Obszaru
Finansowego,
spośród
różnych
programów
realizowanych na obszarze kraju w perspektywie 2009–2014, zadania z zakresu
efektywności energetycznej w budynkach, są realizowane w ramach programu
PL04 Oszczędzanie energii i promowanie odnawialnych źródeł energii.
Program PL04 obejmuje swym zakresem termomodernizację budynków
użyteczności publicznej, przeznaczonych na potrzeby: administracji publicznej,
oświaty, opieki zdrowotnej, społecznej lub socjalnej, szkolnictwa wyższego,
nauki, wychowania, turystyki, sportu. Dodatkowo program ma na celu
modernizację lub zastąpienie istniejących źródeł energii, wraz z ewentualną
wymianą lub przebudową przestarzałych lokalnych sieci zaopatrujących budynki
użyteczności publicznej nowoczesnymi, energooszczędnymi i ekologicznymi
źródłami ciepła lub energii elektrycznej o łącznej mocy nominalnej do 5 MW
Opis
w tym: pochodzącymi ze źródeł odnawialnych lub źródłami ciepła i energii
elektrycznej wytwarzanymi w skojarzeniu. Program przewiduje również
instalację, modernizację lub wymianę węzłów cieplnych o łącznej mocy
nominalnej do 3 MW, zaopatrujących budynki użyteczności publicznej.
W efekcie przeprowadzonego pierwszego naboru w zakresie efektywności
energetycznej dotychczas zatwierdzono do dofinansowania 79 projektów
na łączną kwotę 213 222, 755 tys. zł (ok. 51 476 969 EUR). W chwili obecnej
trwa proces podpisywania umów z beneficjentami końcowymi. W okresie
od 4 lipca 2014 r. do 15 września 2014 r. trwał kolejny nabór na projekty
do dofinansowania.
v.p
l
Efekty
– 31 –
Środki zagraniczne: Szwajcarsko-Polski Program Współpracy
Cel
Budżet
Okres wdrażania
w.
rcl
Formy
dofinansowania
Szwajcarsko-Polski Program Współpracy. Cel 2: Zwiększenie efektywności
energetycznej i redukcja emisji, w szczególności gazów cieplarnianych
i niebezpiecznych substancji
Celem realizowanych zadań jest zwiększenie efektywności energetycznej
i redukcja emisji, w szczególności gazów cieplarnianych i niebezpiecznych
substancji.
Całkowita wartość alokacji w celu z zakresu efektywności energetycznej wynosi
115 127 731 CHF.
Rzeczowa realizacja projektów trwa od listopada 2011 r. do końca 2016 r.
W ramach programu nie przewiduje się kolejnych naborów.
Wsparcie otrzymały projekty wyłonione w ramach otwartego naboru, w których
dofinansowanie może maksymalnie wynieść 85% kosztów kwalifikowalnych
projektu.
Beneficjentami korzystającymi ze wsparcia są instytucje sektora publicznego
i prywatnego.
W ramach projektów podejmowane są działania zmierzające do poprawy
efektywności energetycznej przez wprowadzenie systemów energii odnawialnej,
odnowy, remontu i modernizacji komunalnych sieci cieplnych na obszarach
o przekroczonych dopuszczalnych i docelowych poziomach zanieczyszczeń
powietrza oraz odnowy, remontu i modernizacji centralnych źródeł ciepła
i instalacji grzewczych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej świadczących
usługi w zakresie hospitalizacji i publicznych szkołach.
W ramach projektów podejmowane są działania zmierzające do poprawy
efektywności energetycznej poprzez wprowadzenie systemów energii
odnawialnej, odnowy, remontu i modernizacji komunalnych sieci cieplnych na
obszarach o przekroczonych dopuszczalnych i docelowych poziomach
zanieczyszczeń powietrza oraz odnowy, remontu i modernizacji centralnych
źródeł ciepła i instalacji grzewczych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej
świadczących usługi w zakresie hospitalizacji i publicznych szkołach. Planowana
jest instalacja 17 023 kolektorów słonecznych na budynkach użyteczności
publicznej oraz domach prywatnych, a także 15 pomp ciepła, z czego na chwilę
obecną zainstalowano 4 155 kolektorów oraz 9 pomp.
.go
Nazwa
programu
Beneficjenci
Opis
ww
Efekty
19)
Cel
Budżet
Okres wdrażania
w.
rcl
Beneficjenci
Oś Priorytetowa I. Priorytet inwestycyjny 4.III Wspieranie efektywności
energetycznej, inteligentnego zarządzania energią i wykorzystania
odnawialnych
źródeł
energii
w
infrastrukturze
publicznej,
w tym w budynkach publicznych i w sektorze mieszkaniowym
Zwiększenie efektywności energetycznej w budownictwie wielorodzinnym
mieszkaniowym oraz w budynkach użyteczności publicznej.
451 721 tys. EUR (w tym 180 700 tys. EUR − budynki publiczne i 271 021 tys.
EUR − sektor mieszkaniowy), wkład ze środków UE (Fundusz Spójności).
Czas trwania określono na: od 01.01.2014 r. do 31.12.2023 r.
W ramach priorytetu inwestycyjnego wsparcie przewidziane jest dla organów
władzy publicznej, w tym państwowych jednostek budżetowych i administracji
rządowej oraz podległych jej organów i jednostek organizacyjnych, spółdzielni
mieszkaniowych oraz wspólnot mieszkaniowych, państwowych osób prawnych,
a także podmiotów będących dostawcami usług energetycznych w rozumieniu
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października
2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE
i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (Dz. Urz. UE L
315 z 14.11.2012, str. 1, z późn. zm.).
Przewiduje się wsparcie głębokiej kompleksowej modernizacji energetycznej
budynków użyteczności publicznej i mieszkalnych wraz z wymianą wyposażenia
tych obiektów na energooszczędne w zakresie związanym m.in. z
ociepleniem
obiektu,
wymianą
okien,
drzwi
zewnętrznych
oraz oświetlenia na energooszczędne,
przebudową systemów grzewczych (wraz z wymianą i przyłączeniem
źródła ciepła), systemów wentylacji i klimatyzacji, związanym
z zastosowaniem automatyki pogodowej i systemów zarządzania
budynkiem,
budową lub modernizacją wewnętrznych instalacji odbiorczych
oraz likwidacją dotychczasowych źródeł ciepła,
instalacją mikrogeneracji lub mikrotrigeneracji na potrzeby własne,
instalacją OZE w modernizowanych energetycznie budynkach
(o ile wynika to z audytu energetycznego),
instalacją systemów chłodzących, w tym również z OZE.
.go
Nazwa
programu
v.p
l
Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko
(w szczególności wsparcie efektywności energetycznej w budownictwie)
Opis
Regionalne Programy Operacyjne (RPO)
ww
Kolejnym źródłem finansowania są Regionalne Programy Operacyjne (RPO). Zgodnie z Umową
Partnerstwa na 16 regionalnych programów w latach 2014–2020 zostanie przeznaczonych 60%
funduszy strukturalnych (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Europejski Fundusz
Społeczny). Każde z województw dysponuje pewną częścią wszystkich dostępnych w programie
środków finansowych i opracowuje swój Regionalny Program Operacyjny. Wśród proponowanych
działań znajdują się też te dotyczące poprawy efektywności energetycznej w budownictwie.
Beneficjenci, typ przedsięwzięcia oraz sposób finansowania ustalany jest indywidualnie dla każdego
województwa, jednak w ramach określonych celów tematycznych i priorytetów inwestycyjnych.
19 )
Zgodnie z Programem Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020 zaakceptowanym przez Komisję
Europejską decyzją z dnia 16 grudnia 2014 r. i obowiązującym od dnia 19 grudnia 2014 r.
v.p
l
Szczegółowa informacja dotycząca Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014–2020
została przedstawiona w załączniku nr 3 do Krajowego planu. Informacja obejmuje działania
planowane w ramach priorytetu inwestycyjnego PI 4.III (wcześniej używana numeracja to PI 4.3),
dotyczącego zwiększenia efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej
i mieszkalnych wielorodzinnych. Nie jest jednak wykluczona realizacja projektów z omawianego
zakresu w innym priorytecie inwestycyjnym, w tym w szczególności PI 4.II (promowanie
efektywności energetycznej i korzystania z odnawialnych źródeł energii w przedsiębiorstwach)
oraz PI 4.V (promowanie strategii niskoemisyjnych). Należy mieć jednak na uwadze, że projekty
dotyczące efektywności energetycznej budynków w tych priorytetach inwestycyjnych będą, co do
zasady, stanowić element większych przedsięwzięć wynikających z przeprowadzonych audytów
energetycznych czy opracowanych strategii niskoemisyjnych, dlatego nie jest możliwe podanie
tak szczegółowych informacji, jak w przypadku PI 4.III.
.go
Łączna kwota przewidziana na priorytet inwestycyjny PI 4.III to 1 545 941 800 EUR. W ramach
priorytetu realizowane będą zadania polegające na głębokiej kompleksowej modernizacji
energetycznej budynków użyteczności publicznej oraz mieszkalnych wielorodzinnych wraz z wymianą
wyposażenia tych obiektów na energooszczędne w zakresie związanym m.in. z
ociepleniem
obiektu,
wymianą
okien,
drzwi
zewnętrznych
oraz
oświetlenia
na energooszczędne,
przebudową systemów grzewczych (wraz z wymianą i przyłączeniem źródła ciepła),
systemów wentylacji i klimatyzacji,
budową lub modernizacją wewnętrznych instalacji odbiorczych oraz likwidacją
dotychczasowych źródeł ciepła,
wykorzystaniem technologii OZE w budynkach,
instalacją systemów chłodzących, w tym również z OZE.
ww
w.
rcl
Realizowane inwestycje mają wynikać z audytów energetycznych. Często projekty zakładają również
budowę lub przebudowę jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w wysokosprawnej
kogeneracji.
- tylko podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych JST
program dostępny
w.
rcl
*)
.go
Grupy beneficjentów
- działające w publicznym systemie ochrony zdrowia/ dla których podmiotem założycielskim jest/są JST
**)
*)
Zachodniopomorskie
Wielkopolskie
Warmińsko-Mazurskie
Świętokrzyskie
Śląskie
Pomorskie
Podlaskie
Podkarpackie
Opolskie
Mazowieckie
Małopolskie
Łódzkie
Lubuskie
Lubelskie
Kujawsko-Pomorskie
Dolnośląskie
Województwo
ww
v.p
l
**)
małe
**)
średnie
**)
duże
Tabela 7. Dostępność programów w ramach priorytetu inwestycyjnego 4c w RPO dla poszczególnych województw i określonych grup beneficjentów
JST i ich związki i stowarzyszenia
Podmioty publiczne, których
właścicielem jest JST lub
podmiotem założycielskim jest JST
Jednostki organizacyjne JST
Spółdzielnie i wspólnoty
mieszkaniowe
TBS
Inne jednostki sektora finansów
publicznych
Organizacje pozarządowe
Kościoły, związki wyznaniowe oraz
osoby prawne kościołów i
związków wyznaniowych
Szkoły wyższe, jednostki naukowe
Służby ratunkowe
Organizacje porządkowe/
bezpieczeństwa publicznego
Właściciele/zarządcy budynków
mieszkaniowych
Podmioty wykonujące działalność
leczniczą
Instytucje kultury
PGL Lasy Państwowe i jego
jednostki organizacyjne
Administracja rządowa
Samorządowe jednostki
organizacyjne posiadające
osobowość prawną
Przedsiębiorstwa
Dostawcy usług energetycznych
Jednostki Ochotniczej Straży
Pożarnej
Podmioty działające w ramach
partnerstwa publiczno-prywatnego
Fundusz Termomodernizacji i Remontów
20)
Cel
w.
rcl
Budżet/ źródła
finansowania
Fundusz Termomodernizacji i Remontów
Celem programu jest pomoc finansowa dla inwestorów realizujących
przedsięwzięcia termomodernizacyjne, remontowe lub remonty budynków
mieszkalnych jednorodzinnych z udziałem kredytów zaciąganych w bankach
komercyjnych (premia termomodernizacyjna, remontowa, kompensacyjna).
Na dzień 22 grudnia 2014 r. BGK posiadał w ramach limitów dla premii
termomodernizacyjnej – 191 800 tys. zł, dla premii remontowej – 46 500 tys. zł,
dla premii kompensacyjnej – 16 100 tys. zł.
Źródła finansowania
1) środki przekazywane z budżetu państwa w wysokości określonej corocznie
w ustawie budżetowej;
2) odsetki od lokat środków funduszu w bankach;
3) wpływy z inwestycji środków funduszu w papiery wartościowe;
4) darowizny i zapisy;
5) inne wpływy.
Początek: 2009 r.
Koniec: fundusz ma charakter systemowy i obowiązujące przepisy nie regulują
czasu zakończenia jego działania.
O premię termomodernizacyjną mogą się ubiegać właściciele lub zarządcy
budynków mieszkalnych;
budynków zamieszkania zbiorowego;
budynków użyteczności publicznej stanowiących własność jednostek
samorządu terytorialnego i wykorzystywanych przez nie do wykonywania
zadań publicznych;
lokalnej sieci ciepłowniczej;
lokalnego źródła ciepła.
Z premii mogą korzystać Inwestorzy, bez względu na status prawny, a więc np.
osoby prawne (np. spółdzielnie mieszkaniowe i spółki prawa handlowego),
jednostki samorządu terytorialnego, wspólnoty mieszkaniowe, osoby fizyczne, w
tym właściciele domów jednorodzinnych. Premia nie przysługuje jednostkom
budżetowym i zakładom budżetowym.
Szczegółowy sposób dofinansowania w ramach każdej z premii określa ustawa
z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów. Premia
termomodernizacyjna przysługuje w przypadku realizacji przedsięwzięć, których
celem jest
zmniejszenie zużycia energii na potrzeby ogrzewania i podgrzewania
wody użytkowej w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego
oraz budynkach stanowiących własność jednostek samorządu
.go
Rodzaj premii
v.p
l
Zasady otrzymania dofinansowania ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów określa
ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów
(Dz. U. z 2014 r. poz. 712).
Podstawowym celem jest finansowa pomoc Inwestorowi realizującemu przedsięwzięcie
termomodernizacyjne, remontowe lub remont istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego
z udziałem kredytów zaciąganych w bankach komercyjnych. Pomoc ta, zwana odpowiednio: „premią
termomodernizacyjną", „premią remontową", „premią kompensacyjną" stanowi spłatę części
zaciągniętego kredytu na realizację przedsięwzięcia lub remontu. Poniżej przedstawiono dane
liczbowe Funduszu opracowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
Okres wdrażania
ww
Beneficjenci
Opis
20)
Dane Banku Gospodarstwa Krajowego.
terytorialnego, które służą do wykonywania przez nie zadań publicznych,
zmniejszenie
kosztów
pozyskania
ciepła
dostarczanego
do ww. budynków – w wyniku wykonania przyłącza technicznego
do scentralizowanego źródła ciepła w związku z likwidacją lokalnego
źródła ciepła,
zmniejszenie strat energii pierwotnej w lokalnych sieciach
ciepłowniczych oraz zasilających je lokalnych źródłach ciepła,
całkowita lub częściowa zamiana źródeł energii na źródła odnawialne
lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji – z obowiązkiem
uzyskania określonych w ustawie oszczędności w zużyciu energii.
v.p
l
Efekty działania funduszu w latach 1999–2013 (dane Banku Gospodarstwa Krajowego)
.go
92%
budynek wielorodzinny
budynek użyteczności publicznej
budynek jednorodzinny
lokalne źródło ciepła
budynek zamieszkania zbiorowego
sieć ciepłownicza
inne źródło ciepła
pozostałe
5%
w.
rcl
3%
Rysunek 11. Struktura wniosków w latach 1999–2013
W latach 1999–2013 łączna liczba wniosków wynosiła 28 336, w tym wnioski, które dotyczyły
budynków wielorodzinnych – 26090 szt.,
budynków użyteczności publicznej – 1294 szt.,
budynków jednorodzinnych – 694 szt.,
lokalnych źródeł ciepła – 103 szt.;
budynków zbiorowego zamieszkania – 95 szt.,
sieci ciepłowniczej – 52 szt.,
innych źródeł ciepła – 5 szt.,
pozostałych przedsięwzięć – 3 szt.
ww
Warunkiem uzyskania premii termomodernizacyjnej jest osiągnięcie jednego z poniższych celów
w zakresie oszczędności w zużyciu energii
zmniejszenie rocznego zapotrzebowania na energię dostarczaną na potrzeby ogrzewania
i podgrzewania wody użytkowej oraz ogrzewania co najmniej o
− 10% w budynkach, w których modernizuje się wyłącznie system grzewczy,
− 15% w budynkach, w których po 1984 r. przeprowadzono modernizację systemu
grzewczego,
− 25% w pozostałych budynkach;
zmniejszenie rocznych strat energii co najmniej o 25%;
zmniejszenie rocznych kosztów pozyskania ciepła co najmniej o 20%
lub zamiana źródła energii na źródło odnawialne lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji.
v.p
l
W odniesieniu do przedstawionych w dalszej treści dokumentu źródeł finansowania, Fundusz
Termomodernizacji i Remontów do dnia 31 grudnia 2013 r. został zasilony kwotą
około 1 555 000 tys. zł.
Partnerstwo Publiczno-Prywatne (PPP)
W ramach porozumień dotyczących partnerstwa publiczno-prywatnego podmioty z sektora
publicznego i sektora prywatnego wspólnie realizują projekty związane z budową infrastruktury
publicznej w zakresie m.in. termomodernizacji budynków użyteczności publicznej. Polega ono na
przekazaniu podmiotowi prywatnemu realizacji zadania o charakterze publicznym.
.go
Zasady współpracy podmiotu publicznego i partnera prywatnego w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego reguluje ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym
(Dz. U. z 2015 r. poz. 696). Zgodnie z jej brzmieniem, przedmiotem PPP jest wspólna realizacja
przedsięwzięcia oparta na podziale zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem publicznym i partnerem
prywatnym. Zawierając umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym, partner prywatny zobowiązuje się
do realizacji przedsięwzięcia za wynagrodzeniem oraz do poniesienia w całości albo w części
wydatków na jego realizację. Podmiot publiczny zobowiązuje się natomiast do współdziałania w
osiągnięciu celu tego przedsięwzięcia. PPP nie stanowi natomiast przekazania obowiązków organów
administracji sektorowi prywatnemu.
Jednocześnie istnieje możliwość realizacji projektów hybrydowych polegających na łączeniu PPP
z Funduszami Unii Europejskiej. Przykładem takiej inwestycji może być kompleksowa
termomodernizacja budynków oświatowych Gminy Świdnica.
w.
rcl
Inne, wybrane źródła dofinansowania, w tym banki komercyjne
Wkład banków komercyjnych w poprawę efektywności energetycznej istniejących zasobów
budowlanych opiera się głównie na udzielaniu kredytów na konkretne działania dla różnych grup
inwestorów. Zachętę mają stanowić preferencyjne warunki spłaty kredytu. Możliwe jest też uzyskanie
wsparcia finansowego przy udziale tzw. inwestora zastępczego, którym jest wyspecjalizowane
przedsiębiorstwo wykonujące określone prace z omawianego zakresu. Idea ta łączy udzielenie
odpowiedniego wsparcia technicznego z zapewnieniem środków finansowych potrzebnych
do realizacji przedsięwzięcia. Dodatkową zachętę stanowi możliwość spłaty zobowiązania wobec
trzeciej strony z oszczędności uzyskanych w wyniku obniżenia kosztów użytkowania energii na skutek
przeprowadzonej inwestycji. Szczegółowe zasady udzielania wsparcia określane są przez instytucje
będące źródłem dofinansowania.
4.3. Wiedza i rozwój
4.3.1. Działania informacyjne i edukacyjne
ww
NFOŚiGW realizował działania podnoszące świadomość społeczeństwa w zakresie odnawialnych
źródeł energii w ramach programu pn. „Edukacja ekologiczna”. W 2011 r. obsługiwał 20, a w 2012 r.
23 przedsięwzięcia edukacyjne dotyczące ww. tematyki.
Ponadto z art. 11 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej wynika, iż minister
właściwy do spraw gospodarki, minister właściwy do spraw transportu oraz minister właściwy
do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz
mieszkalnictwa
1) organizują kampanię promującą stosowanie środków poprawy efektywności energetycznej,
w tym wprowadzanie innowacyjnych technologii;
2) prowadzą działania informacyjno-edukacyjne oraz szkoleniowe o dostępnych środkach poprawy
efektywności energetycznej.
v.p
l
Jednocześnie art. 40 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków
zakłada, że minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa prowadzi kampanię informacyjną służącą poprawie
charakterystyki energetycznej budynków.
Jako jeden z przykładów działań ukierunkowanych na promowanie efektywności energetycznej
w budynkach można przytoczyć kampanię prowadzoną przez Ministerstwo Środowiska pt. „Dom,
który dla mnie oszczędza” i stronę internetową pod adresem oszczedzam-energie.mos.gov.pl.
Dodatkowo wyemitowano szereg spotów reklamowych, które promowały dobre praktyki i zachowania
użytkowników budynków, zmierzające do ograniczenia kosztów ich utrzymania.
.go
Ponadto, na podstawie art. 132-134 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
(Dz. U. poz. 478) minister właściwy do spraw gospodarki prowadzi działania informacyjne i edukacyjne
związane z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii, tj.
1) udostępnia informacje o kosztach i korzyściach wynikających ze stosowania urządzeń i systemów
grzewczych, chłodniczych i elektrycznych, wykorzystujących energię z odnawialnych źródeł energii;
2) przy udziale jednostek samorządu terytorialnego opracowuje programy informacyjne, doradcze lub
szkoleniowe informujące społeczeństwo o korzyściach i rozwiązaniach praktycznych związanych
z rozwojem i wykorzystaniem energii z odnawialnych źródeł energii;
3) zapewnia dostęp do informacji i wytycznych o sposobach optymalnego połączenia instalacji
odnawialnych źródeł energii, wysoko efektywnych technologii oraz systemów grzewczych
i chłodniczych.
w.
rcl
Jednocześnie w zakresie działań informacyjnych i edukacyjnych należy wymienić Program Operacyjny
Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) w perspektywie finansowej na lata 2014-2020. Celem PO WER
jest wzmocnienie wybranych polityk publicznych realizujących cele strategii Europa 2020. W ramach
programu planowane jest opracowanie praktycznego informatora dla inwestorów w zakresie prawa
budowlanego (z uwzględnieniem możliwości zastosowania środków poprawy efektywności
energetycznej w budynkach w tym wprowadzanie środków innowacyjnych). Przygotowany zostanie
praktyczny informator dla inwestorów w zakresie prawa budowlanego (część I – strona internetowa,
część II – wersja papierowa wraz z dystrybucją).
Prowadzone są liczne działania mające na celu zwiększenie potencjału badawczego w zakresie
technologii środowiskowych. Wśród nich należy wymienić realizowany w latach 2008-2013 program
Kształcenia na kierunkach zamawianych. Do kierunków tych należały m.in. budownictwo, inżynieria
środowiska, energetyka, ochrona środowiska i inne, w ramach których uczelnie wyższe mogły
poszerzać zakres nauczania o unikatowe zagadnienia z obszaru energetyki, ochrony środowiska,
adaptacji do zmian klimatu. W wyniku realizacji programu zwiększyła się liczba studentów
na kierunkach technicznych. Spodziewane jest utrzymanie tego trendu w latach kolejnych.
4.3.2. Projekty demonstracyjne i pilotażowe
ww
NFOŚiGW prowadzi program dopłat do kredytów na budowę domów energooszczędnych.
Zakończone budowy, 62 budynków jednorodzinnych w standardzie NF40 i NF15, ponad 100
budynków powstających w standardzie NF15 i NF40 oraz 14 pozytywnie zweryfikowanych osiedli
domów jednorodzinnych i wielorodzinnych można pośrednio uznać za inwestycje pilotażowe.
Wskazane powyżej inwestycje są tylko wybranym przykładem spośród wielu inwestycji zmierzających
do uzyskania podwyższonego standardu efektywności energetycznej budynku.
4.3.3. Badania naukowe
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju przeprowadziło projekt badawczy Zintegrowany system
zmniejszenia eksploatacji energochłonności budynków, którego celem było opracowanie rozwiązań
v.p
l
technicznych i organizacyjnych w zakresie projektowania, wznoszenia i eksploatacji budynków
mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej, które prowadzą do zmniejszenia
ich energochłonności oraz zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii w bilansie
energetycznym budynku. Realizacja 7 zadań badawczych w ramach projektu rozpoczęła się w 2010 r.
i trwała od 12 do 36 miesięcy.
.go
Tematy zadań badawczych realizowanych w ramach projektu
analiza możliwości i skutków socjoekonomicznych wzrostu efektywności energetycznej
w budownictwie,
opracowanie optymalnych energetycznie typowych rozwiązań strukturalno-materiałowych
i instalacyjnych budynków,
zwiększenie wykorzystania energii z odnawialnych źródeł energii w budownictwie;
rozwój diagnostyki cieplnej budynków,
zoptymalizowanie zużycia energii elektrycznej w budynkach,
analiza wymagań technicznych i eksploatacyjnych dla budynków przy zasilaniu
ze scentralizowanych źródeł ciepła,
warunki i możliwości oszczędzania energii za pomocą instrumentów polityki miejskiej.
4.4. Promowanie wykorzystania odnawialnych źródeł energii
Na mocy art. 9 ust. 3 lit. c dyrektywy 2010/31/UE państwa członkowskie zobowiązuje się,
aby w swoich planach krajowych podawały Komisji również „szczegóły na temat krajowych wymagań
i środków dotyczących zużycia energii ze źródeł odnawialnych w nowych budynkach oraz istniejących
budynkach poddanych ważniejszej renowacji w kontekście art. 13 ust. 4 dyrektywy 2009/28/WE oraz
art. 6 i art. 7 dyrektywy 2010/31/UE”.
w.
rcl
Art. 13 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r.
w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie
uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, str. 16, z późn.
zm.) stanowi, że
„Państwa członkowskie wprowadzają w swoich przepisach i kodeksach prawa budowlanego
odpowiednie środki służące zwiększeniu udziału energii ze źródeł odnawialnych w sektorze
budownictwa.
Przy ustanawianiu tych środków lub systemów wsparcia regionalnego, państwa członkowskie mogą
uwzględniać środki krajowe związane ze znacznym wzrostem wydajności energetycznej i kogeneracją
oraz pasywnymi budynkami o niskim lub zerowym zużyciu energii.
Najpóźniej do dnia 31 grudnia 2014 r. państwa członkowskie wprowadzają w swoich przepisach
i kodeksach prawa budowlanego (…) wymóg wykorzystania w nowych budynkach i budynkach
już istniejących poddawanych generalnemu remontowi minimalnego poziomu energii ze źródeł
odnawialnych.”.
ww
Podstawowym narzędziem promowania wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest ustawa z dnia
20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Celem ustawy o OZE jest zrównoważony rozwój
energetyki odnawialnej w Polsce, poprzez optymalizację strumieni przepływu środków finansowych
dla poszczególnych technologii OZE oraz ich stabilizację w okresie 15-letnim. Ustawa o OZE
to kompleksowe rozwiązania porządkujące system wsparcia dla odnawialnych źródeł energii, które
polegają na
1) utrzymaniu obecnego systemu wsparcia dla istniejących instalacji OZE, co zagwarantuje
poszanowanie praw nabytych dla wszystkich, którzy byli wytwórcami energii elektrycznej
z OZE przed wejściem w życie ustawy;
v.p
l
2) wprowadzeniu nowych możliwości dla istniejących instalacji odnawialnych źródeł energii,
w celu optymalizacji rachunku ekonomicznego (dedykowane aukcje);
3) wdrożeniu nowoczesnego systemu aukcji dla nowych i zmodernizowanych instalacji OZE;
4) przyjęciu cen gwarantowanych dla wytwórców energii elektrycznej w mikroinstalacji.
W odniesieniu do promowania wykorzystania OZE wprowadzono model zachęt i premii. Jak już
wspomniano metodologia wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku, określona
w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie metodologii
wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw
charakterystyki energetycznej, zakłada promowanie wykorzystania energii pochodzącej ze źródeł
odnawialnych.
.go
Zmniejszenie wartości wskaźnika EP, a tym samym łatwiejsze spełnienie warunków stawianych
przez przepisy techniczno-budowlane, można osiągnąć dzięki zastosowaniu energii ze źródeł
odnawialnych. Ponadto w karcie świadectwa charakterystyki energetycznej wymagane jest podanie
udziału OZE w energii końcowej Uoze [%], co stanowi źródło informacji, jak również pewną formę
monitoringu. Posiadanie tych danych z czasem przyczyni się do modyfikacji istniejących przepisów
prawa tak, aby możliwe było określenie procentowego wskaźnika liczbowego udziału OZE w energii
końcowej.
w.
rcl
W rozdziale 4.2.1. Krajowego planu omówiono też nowelizację przepisów dotyczących projektu
budowlanego. Od 3 października 2013 r. zaczęła obowiązywać nowelizacja rozporządzenia w sprawie
szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Nowelizacja objęła zmiany przepisów w
zakresie opisu technicznego projektu budowlanego przez wprowadzenie obowiązku sporządzania
analizy możliwości racjonalnego wykorzystania wysokoefektywnych systemów alternatywnych z
wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii dla wszystkich budynków, a nie jak dotychczas –
2
budynków o powierzchni użytkowej większej niż 1000 m .
4.5. Kształtowanie standardów energetycznych budynków
4.5.1. Instalacje ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody użytkowej
21) 22)
Kwestie dotyczące wyposażenia technicznego budynku zostały unormowane w dziale IV
rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Dla przeważającej części budynków wspólne źródło ciepła narzuca potrzebę kompleksowego
rozpatrywania instalacji c.o. i c.w.u. i wyboru najlepszego w danych warunkach rozwiązania. Wybór
systemu c.o. i c.w.u., w tym również wybór źródła ciepła, zależy od szeregu czynników takich jak
rozplanowanie architektoniczne, konstrukcja i sposób użytkowania budynku,
wymagania komfortu użytkowania,
lokalne warunki zaopatrzenia w ciepło,
relacje cen nośników energii i elementów instalacji i źródeł oraz dynamika ich zmian,
ww
−
−
−
−
21)
„Analiza wymagań techniczno budowlanych dotyczących ochrony cieplnej budynków, celem ustalenia minimalnych wymagań
w zakresie charakterystyki energetycznej i przedstawienia propozycji zmian zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego
i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków” Instytut Techniki Budowlanej,
Warszawa 2012 Praca zbiorowa pod redakcją dr. inż. Krzysztofa Kasperkiewicz, prof. nadzw. ITB
22)
Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Mańkowskiego i Edwarda Szczechowiaka „Opracowanie optymalnych energetycznie
typowych rozwiązań strukturalno-materiałowych i instalacyjnych budynków”, tom trzeci, część A, Rekomendacje w zakresie
projektowania i optymalizacji energetycznej rozwiązań instalacyjnych budynków. Zadanie badawcze nr 2 wykonane w ramach
Strategicznego Projektu Badawczego pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków” na
zamówienie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Politechnika Poznańska, 2013 r.
wymagania ekologiczne,
wymagania i możliwości finansowe inwestora,
wymagania przepisów techniczno-budowlanych oraz
rozwiązań efektywnych energetycznie i ekologicznie.
dostępne
programy
popierania
v.p
l
−
−
−
– 41 –
Instalacje ogrzewania i c.w.u. powinny być rozwiązane tak, aby uzyskać odpowiednie, możliwie
wysokie sprawności ogólne systemów. Wysokie wartości sprawności instalacji uzyskuje się przez
zastosowanie wysokosprawnych źródeł ciepła, obniżenie strat ciepła dystrybucji, akumulacji, regulacji
oraz wykorzystania ciepła.
Maksymalne możliwe sprawności cząstkowe można uzyskać m.in. przez
−
−
−
−
−
w.
rcl
−
−
stosowanie kotłów kondensacyjnych, pomp ciepła o wysokim COP,
odpowiednie prowadzenie sieci rozprowadzających czynnik grzejny (zwarta instalacja)
oraz ich właściwą izolację cieplną,
odpowiednią izolację zbiorników akumulacyjnych i buforowych oraz dobrane do specyfiki
ich pracy i użytkowania sterowanie ładowaniem i rozładowaniem,
niskotemperaturowe systemy grzejne płaszczyznowe, grzejnikowe lub mieszane,
dobór techniki regulacji i sterowania zapewniającej najwyższą efektywność regulacji
w danej strukturze instalacji i przy danym sposobie użytkowania,
wybór sposobu podgrzewania ciepłej wody zapewniającego wysoką sprawność w danym
trybie użytkowania,
stosowanie wysokosprawnych pomp o niskiej mocy elektrycznej, skutkujące małym zużyciem
energii pomocniczej,
eliminację lub maksymalne ograniczenie instalacji cyrkulacyjnych o dużej efektywności,
odpowiednią izolację zasobników c.w.u. oraz dobrane do specyfiki ich pracy i użytkowania
sterowanie ładowaniem i rozładowaniem.
.go
−
−
Dla ograniczenia strat ciepła rozdziału układ instalacji powinien być zwarty. Punkty poboru wody
powinny znajdować się blisko siebie. W projekcie architektoniczno-budowlanym zaleca się
umieszczanie pomieszczeń kuchennych, sanitarnych (łazienki, WC) i innych wilgotnych pomieszczeń
możliwie
obok
siebie
i
w
jednym
ciągu
wysokościowym.
Umożliwia
to zaprojektowanie zwartych instalacji wodociągowo-kanalizacyjnych (zimna woda, ciepła woda
i kanalizacja) oraz wentylacji mechanicznej wyciągowej i tym samym obniża koszty inwestycyjne oraz
eksploatacyjne tych instalacji (mniejsze straty ciepła i mniejsze straty ciśnienia,
a więc mniejsze koszty pompowania).
ww
Przewody i urządzenia c.w.u., np. zasobniki, należy umieszczać wewnątrz ocieplonej powłoki
budynku. Ogranicza to straty ciepła przewodów i zasobnika i jednocześnie umożliwia
ich użyteczne wykorzystanie na cele ogrzewania budynku. W okresie letnim zmniejsza
to wewnętrzne zyski ciepła, a więc również zmniejsza ryzyko przegrzewania pomieszczeń latem.
W małych instalacjach należy wyeliminować przewody cyrkulacyjne. Ujemną stroną cyrkulacji
są znaczne straty ciepła. Ograniczenie tych strat można uzyskać przez właściwą izolację cieplną
przewodów c.w.u. i cyrkulacyjnych. Najlepszym rozwiązaniem jest prowadzenie obu przewodów obok
siebie i ich wspólne zaizolowanie oraz prowadzenie przewodów instalacyjnych wewnątrz osłony
izolacyjnej budynku.
Instalacje c.w.u. powinny być przystosowane do energooszczędnej eksploatacji, m.in. poprzez wybór
wysokiej jakości armatury czerpalnej dostosowanej do oszczędnego zużycia wody
oraz umożliwiać indywidualne rozliczanie użytkowników.
W zakresie wyboru struktury źródeł ciepła należy, oprócz wyboru urządzeń wysokosprawnych,
przeanalizować możliwość wykorzystania źródeł energii odnawialnej.
v.p
l
Wybór systemu zaopatrzenia w c.w.u. zależy nie tylko od standardu energetycznego budynku,
ale również od udziału zużycia energii na cele c.w.u. w całkowitym zużyciu energii budynku.
W przypadku małego udziału instalacje c.w.u. mogą być rozwiązane jako zasilane z podgrzewaczy
bezpośrednich lub przepływowych wymienników ciepła.
W przypadku dużego udziału instalacje c.w.u. są zasilane z niezależnego źródła ciepła i najczęściej
wykorzystują energię słoneczną.
Wybór systemu c.w.u. oraz kompletacja jego źródła ciepła zależy każdorazowo od przeznaczenia
budynku.
W rozwiązaniach systemów c.w.u. dla budynków użyteczności publicznej, systemy c.w.u.
są najczęściej niezależne, zaopatrywane z podgrzewaczy bezpośrednich lub mini stacji lokalnych
zasilanych z węzła cieplnego lub innego źródła ciepła.
.go
Warto zwrócić uwagę na to, że systemy c.w.u. mogą być rozwiązane jako niezależne ze źródłem
ciepła wykorzystującym głównie energię słoneczną poprzez zastosowanie kolektorów słonecznych
z zasobnikiem spełniającym funkcję długoterminowego magazynu energii.
Biorąc pod uwagę rosnące wymagania techniczne stawiane budynkom, kluczową technologią
wymagającą dalszego rozwoju jest technologia wentylacji nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła.
Dla niektórych typów budynków, spełnienie przewidzianych prawem standardów energetycznych
będzie wręcz niemożliwe bez wyposażenia ich w wentylację z odzyskiem ciepła. Rozwijanie metody
wentylacji z odzyskiem ciepła powinno prowadzić do poprawy sprawności odzysku ciepła, jak również
do dostosowania tej metody do wymogów budynków już istniejących na przykład budynków
wielorodzinnych wybudowanych w technologii wielkiej płyty.
ww
w.
rcl
Należy mieć także na uwadze akty wykonawcze Komisji Europejskiej (KE) wydawane na podstawie
przepisów dyrektywy 2009/125/WE ustanawiającej ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących
ekoprojektu dla produktów związanych z energią. Wydane do chwili obecnej rozporządzenia KE
zawierają minimalne wymagania dotyczących ekoprojektu dla poszczególnych produktów lub ich grup.
Obowiązujące rozporządzenia KE dotyczą m.in.
− źródeł światła i opraw oświetleniowych, oraz LED – rozporządzenie Komisji (WE) nr 244/2009
z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy 2005/32/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla
bezkierunkowych lamp do użytku domowego (Dz. Urz. UE L 76 z 24.03.2009, str. 3, z późn.
zm.); rozporządzenie Komisji (UE) nr 347/2010 z dnia 21 kwietnia 2010 r. zmieniające
rozporządzenie Komisji (WE) nr 245/2009 w odniesieniu do wymogów dotyczących
ekoprojektu dla lamp fluorescencyjnych bez wbudowanego statecznika, lamp wyładowczych
dużej intensywności oraz stateczników i opraw oświetleniowych służących do zasilania takich
lamp (Dz. Urz. UE L 104 z 24.04.2010, str. 20); rozporządzenie Komisji (UE) nr 1194/2012
z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie wykonania dyrektywy 2009/125/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla lamp
kierunkowych, lamp z diodami elektroluminescencyjnymi i powiązanego wyposażenia (Dz.
Urz. UE L 342 z 14.12.2012, str. 1),
− klimatyzatorów i wentylatorów – rozporządzenie Komisji (UE) nr 206/2012 z dnia 6 marca
2012 r. w sprawie wykonania dyrektywy 2009/125/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla klimatyzatorów i wentylatorów
przenośnych (Dz. Urz. UE L 72 z 10.03.2012, str. 7),
− ogrzewaczy pomieszczeń i ogrzewaczy wielofunkcyjnych – rozporządzenie Komisji (UE)
nr 813/2013 z dnia 2 sierpnia 2013 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla
ogrzewaczy pomieszczeń i ogrzewaczy wielofunkcyjnych (Dz. Urz. UE L 239 z 06.09.2013,
str. 136),
podgrzewaczy wody i zasobników ciepłej wody użytkowej – rozporządzenie Komisji (UE)
nr 814/2013 z dnia 2 sierpnia 2013 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu
dla podgrzewaczy wody i zasobników ciepłej wody użytkowej (Dz. Urz. UE L 239
z 06.09.2013, str. 162),
− systemów wentylacyjnych – rozporządzenie Komisji (UE) nr 1253/2014 z dnia 7 lipca 2014 r.
w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE
w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla systemów wentylacyjnych (Dz. Urz.
UE L 337 z 25.11.2014, str. 8).
Lista opublikowanych przez KE rozporządzeń jest dostępna na stronie internetowej Ministerstwa
Gospodarki
http://www.mg.gov.pl/Bezpieczenstwo+gospodarcze/Energetyka/Efektywnosc+energetyczna/Ekoproje
kt
23)
.go
4.5.2. Instalacja klimatyzacji
v.p
l
−
Wskazane jest eliminowanie albo znaczne zredukowanie układów chłodniczych dla klimatyzacji
korzystających z agregatów chłodniczych przez
1) ograniczenie zysków ciepła (redukcja zysków słonecznych przez ochronę przeciwsłoneczną
i ograniczenie zysków wewnętrznych),
2) dostosowanie strumienia powietrza do rzeczywistego obciążenia,
3) wykorzystanie alternatywnych metod chłodzenia (chłodzenie nocne, wykorzystanie energii
gruntu, free cooling, chłodzenie pasywne).
Dla niewielkich obiektów mogą być zalecane układy z bezpośrednim odparowaniem oparte
o indywidualne klimatyzatory typu SPLIT lub MULTISPLIT.
w.
rcl
Dla budynków większych, z dużą liczbą pomieszczeń zaleca się układy oparte o układy wody
0
0
chłodzącej o parametrach 15/18 C lub 18/21 C współpracujące z belkami chłodzącymi
lub z systemami stropów termicznie aktywnych i innymi powierzchniami chłodzącymi
z możliwością wykorzystania wolnego chłodzenia (free cooling).
W obiektach o znacznym zagęszczeniu osób celowe jest zastosowanie chłodzenia powietrznego
przez centralę dostarczającą jednocześnie niezbędny strumień powietrza świeżego. Przepływ
powietrza i parametry termiczne są dostosowane do aktualnego obciążenia ciepłem
i zanieczyszczeniami (CO2).
4.5.3. Instalacja oświetlenia
24)
ww
Dla prawidłowego funkcjonowania oświetlenia sztucznego przy równoczesnym ograniczeniu zużycia
energii na te potrzeby musi być ono prawidłowo regulowane. Podstawowy cel oświetlenia
tzn. umożliwienie komfortu widzenia może być zrealizowane za pomocą oświetlenia naturalnego
i sztucznego, najlepiej współpracujących ze sobą.
23)
„Analiza wymagań techniczno budowlanych dotyczących ochrony cieplnej budynków, celem ustalenia minimalnych wymagań
w zakresie charakterystyki energetycznej i przedstawienia propozycji zmian zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego
i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków” Instytut Techniki Budowlanej,
Warszawa 2012 Praca zbiorowa pod redakcją dr. inż. Krzysztofa Kasperkiewicz, prof. nadzw. ITB
24)
„Analiza wymagań techniczno budowlanych dotyczących ochrony cieplnej budynków, celem ustalenia minimalnych wymagań
w zakresie charakterystyki energetycznej i przedstawienia propozycji zmian zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego
i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków” Instytut Techniki Budowlanej,
Warszawa 2012 Praca zbiorowa pod redakcją dr. inż. Krzysztofa Kasperkiewicz, prof. nadzw. ITB
v.p
l
W przypadku oświetlenia sztucznego należy zapobiegać oświetleniu pomieszczeń, w których ludzie
nie przebywają. Służą do tego czujniki obecności, wykorzystujące promieniowanie podczerwone
lub mikrofalowe, czujniki jasności itp.
Wprowadzenie oświetlenia LED (Light Emitting Diode) zapewnia nowe możliwości regulacji i oprócz
natężenia oświetlenia, również barwy światła. Nowoczesnym rozwiązaniem jest również system
„oświetlenia dynamicznego”, który stymuluje aktywność człowieka przez modelowanie poziomu
natężenia oświetlenia i temperatury barwowej światła w ciągu dnia. Diody LED mają jeszcze jedną
ważną cechę: są zasilane prądem stałym, a więc mogą być zasilane np. przez panele PV, ogniwa
paliwowe itp. Nowe technologie dają istotne obniżenie mocy zainstalowanej i wyraźne obniżenie
rocznego zużycia energii końcowej i również energii pierwotnej dla potrzeb oświetlenia pomieszczeń.
4.5.4. Izolacja cieplna przegród
25) 26) 27)
.go
Miarą izolacyjności cieplnej przegród jest charakteryzująca je wartość współczynnika przenikania
ciepła U. Poziom maksymalnych dopuszczalnych wartości współczynnika przenikania ciepła U został
unormowany w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dla budynków objętych zakresem
stosowania rozporządzenia. Poziom wymagań, o którym mowa powyżej, określono jako optymalny
pod względem ekonomicznym.
Współczynnik przenikania ciepła przegrody zależy od oporu cieplnego poszczególnych materiałów
konstrukcyjnych i izolacyjnych R, a tym samym zależy od współczynnika przewodzenia ciepła λ.
Im mniejszy współczynnik przewodzenia ciepła materiału, tym izolacyjność cieplna większa. Ponadto
izolacyjność cieplna przegród zewnętrznych w budynku jest zależna od
w.
rcl
1) prawidłowego ułożenia izolacji cieplnej, zwłaszcza w aspekcie zredukowania wpływu mostków
cieplnych;
2) liczby otworów okiennych i drzwiowych i ich rozwiązania w powiązaniu z izolacją cieplną.
Rola izolacji cieplnej w budynku polega na
1) ograniczeniu strat ciepła z budynku do otoczenia;
2) utrzymaniu odpowiedniej temperatury wewnętrznych powierzchni przegród zewnętrznych,
tak aby nie dopuścić do ich zawilgocenia, a w konsekwencji uniemożliwić rozwój grzybów
pleśniowych.
25 )
ww
„Analiza wymagań techniczno budowlanych dotyczących ochrony cieplnej budynków, celem ustalenia minimalnych wymagań
w zakresie charakterystyki energetycznej i przedstawienia propozycji zmian zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego
i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków” Instytut Techniki Budowlanej,
Warszawa 2012 Praca zbiorowa pod redakcją dr. inż. Krzysztofa Kasperkiewicz, prof. nadzw. ITB
26)
Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Mańkowskiego i Edwarda Szczechowiaka „Opracowanie optymalnych
energetycznie typowych rozwiązań strukturalno-materiałowych i instalacyjnych budynków”. Tom trzeci Część B Katalog
zoptymalizowanych energetycznie rozwiązań instalacyjnych budynków. Zadanie badawcze nr 2 wykonane w ramach
Strategicznego Projektu Badawczego pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków” na
zamówienie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Politechnika Poznańska, 2013 r.
27)
Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Mańkowskiego i Edwarda Szczechowiaka „Opracowanie optymalnych
energetycznie typowych rozwiązań strukturalno-materiałowych i instalacyjnych budynków”, tom drugi, część A, Rekomendacje
w zakresie projektowania i optymalizacji energetycznej struktury budynku i rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych. Zadanie
badawcze nr 2 wykonane w ramach Strategicznego Projektu Badawczego pt. „Zintegrowany system zmniejszenia
eksploatacyjnej energochłonności budynków” na zamówienie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Politechnika Poznańska,
2013 r.
v.p
l
Izolacja cieplna jest jednym z głównych czynników wpływających na wielkość zapotrzebowania
na ciepło do ogrzewania budynku, a co za tym idzie na koszt eksploatacji budynku.
Jeżeli budynek ma dobrze zaizolowane wszystkie przegrody zewnętrzne, to wartości współczynnika
przenikania ciepła tych przegród U są relatywnie małe. Powoduje to obniżenie strat energii oraz
kosztów ogrzewania. Jednokrotna inwestycja w dobrą izolację cieplną pozwala zaoszczędzić
na kosztach ogrzewania w czasie każdej zimy przez cały okres eksploatacji budynku.
Grubość izolacji cieplnej powinna wynikać z wymaganej przepisami techniczno-budowlanymi
maksymalnej wartości współczynnika przenikania ciepła, jednocześnie zależy od rodzaju
zastosowanych materiałów izolacyjnych, dostępnych na rynku budowlanym rozwiązań materiałowych
i konstrukcyjnych oraz kosztów możliwych do poniesienia przez inwestora. Przy określaniu grubości
izolacji należy uwzględnić wpływ konstrukcyjnych mostków cieplnych oraz łączników mechanicznych
mocujących warstwę izolacji cieplnej.
.go
Przegrody przezroczyste takie jak okna, drzwi balkonowe, ściany osłonowe czy świetliki składają się
z dwóch podstawowych części: przeziernej, tj. pakietu szybowego oraz części nieprzeziernej,
tj. ramy okien/drzwi lub słupów i rygli w lekkich ścianach osłonowych. Podstawowym parametrem
decydującym o stratach cieplnych przez tego typu elementy obudowy jest współczynnik przenikania
ciepła: Uw okien, UD drzwi, Ucw ścian osłonowych. O wartości współczynnika przenikania ciepła
decydują składowe: od oszklenia Ug, od ramy okien i drzwi Uf, słupów i rygli Um/t oraz liniowe
współczynniki przenikania ciepła charakteryzujące izolacyjność cieplną połączeń.
Z punktu widzenia oszczędności energii, istotny jest także sposób montażu. Najmniejsze mostki
cieplne występują, gdy okna i drzwi osadzane są w warstwie izolacji cieplnej lub na granicy muru
i izolacji.
w.
rcl
Nie bez znaczenia w gospodarowaniu energią dostarczaną do budynku są systemy przeciwsłoneczne,
które powinny
1)
2)
3)
4)
5)
zapewnić ochronę przed nadmiarem insolacji słonecznej (nasłonecznieniem) podczas lata;
umożliwiać insolację słoneczną (podczas zimy oraz okresów przejściowych);
podwyższać komfort przebywania ludzi;
wpuścić do pomieszczenia promienie słoneczne;
utrzymać chłód podczas sezonu letniego.
Systemy przeciwsłoneczne dzielą się na stałe lub ruchome. Stałe systemy: wysunięte gzymsy,
szersze lub dłuższe balkony, okapy, daszki, panele. Ruchome systemy: markizy, panele przesuwne,
żaluzje zewnętrzne, rolety zewnętrzne, okiennice, daszki perforowane.
ww
Ze względu na pojawianie się i dopuszczenie do stosowania coraz nowszych materiałów, technologii
na rynku budowlanym zaczynają być obecne nowe rozwiązania, które dają możliwość uzyskania
parametrów bardziej korzystnych niż te unormowane przepisami. Dla przykładu maksymalna
dopuszczalna izolacyjność termiczna ścian zewnętrznych zgodnie z obecnie obowiązującymi
2
przepisami techniczno-budowlanymi wynosi 0,25 W/(m ·K) podczas, gdy dostępne są już rozwiązania
2
pozwalające na uzyskanie parametru na poziomie 0,15 W/(m ·K). Ostateczny wybór pozostawiono
projektantowi i inwestorowi, którzy przy zachowaniu obowiązujących przepisów i zasad wiedzy
technicznej, mając na uwadze budżet inwestycji, decydują się na konkretne rozwiązania.
W trakcie kolejnej rewizji przepisów technicznych będzie możliwość rozważenia zaostrzenia
parametru izolacyjności termicznej ścian, tak aby ewentualne nowe rozwiązanie spełniało kryterium
efektywności ekonomicznej w całym cyklu życia budynku.
4.5.5. Szczelność powietrzna
Poz. 614
28)
v.p
l
Istotna pod kątem oszczędności energii jest odpowiednia szczelność budynku. Szczelność wyraża się
przy pomocy współczynnika n50, który oznacza krotność ilości powietrza, jaka zostanie wymieniona
w kubaturze budynku podczas różnicy ciśnień wewnątrz i na zewnątrz budynku wynoszącej 50 Pa.
Szczelność budynku jest ściśle związana z izolacją cieplną, ale nie jest jej równoznaczna.
Dobrze ocieplony budynek może nie być dostatecznie szczelny, z kolei odpowiednio szczelny
budynek może nie mieć odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród.
W zakresie szczelności powietrznej istotne są
.go
1) przerwy w powłoce budynku powstałej na skutek przejść instalacyjnych;
2) zwieńczenia ścian szczytowych przy połączeniu z elementami konstrukcyjnymi połaci
dachowej (krokwie, murłaty itp.);
3) elementy dachowe (dachówki, płyty pokrycia dachowego);
4) przejścia instalacji sanitarnych w piwnicy lub na poddaszu;
5) osadzenie drzwi;
6) osadzenie okien;
7) instalacje elektryczne w dachu i przy powierzchniach ścian zewnętrznych.
W przepisach techniczno-budowlanych zawarto zalecenia dotyczące szczelności powietrznej
budynku
-1
1) budynek z wentylacją grawitacyjną lub hybrydową n50 ≤ 3,0 h ;
-1
2) budynek z wentylacją mechaniczną lub klimatyzacją n50 ≤ 1,5 h .
Rekomendowane materiały do zapewnienia szczelności powietrznej i detale rozwiązań
w.
rcl
1) taśmy rozprężne do uszczelniania obwodowego przy osadzaniu okien i drzwi;
po rozprężeniu dociskają się do powierzchni, eliminując nieszczelności;
2) pianki poliuretanowe rozprężające się i wypełniające szczelinę lub otwór, przeznaczone
do uszczelniania połączeń okien, drzwi oraz otworów wokół przewodów i innych
nieszczelności montażowych;
3) izolacja wiatrochronna do stosowania w przegrodzie szkieletowej wentylowanej, na izolacji
cieplnej od strony szczeliny; izolacja ta eliminuje straty ciepła związane z przewiewaniem
izolacji w wyniku ruchu powietrza w szczelinie.
Sprawdzenie szczelności powietrznej całego budynku, którą najlepiej jest wykonywać bezinwazyjnym
pomiarem przepuszczalności powietrznej budynków metodą ciśnieniową przy użyciu wentylatora.
Procedury przeprowadzania testu oraz opracowanie wyników są wykonywane w oparciu o wytyczne
Polskiej Normy PN-EN 13829: 2002 Właściwości cieplne budynków – Określanie przepuszczalności
powietrznej budynków – Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora.
4.6. Poprawa efektywności energetycznej budynków istniejących
ww
Art. 9 ust. 2 dyrektywy 2010/31/UE określa, że państwa członkowskie „idąc za przykładem sektora
publicznego – opracowują polityki i podejmują działania, takie jak opracowywanie założeń służących
pobudzaniu do przekształcania budynków poddawanych renowacji w budynki o niemal zerowym
zużyciu energii, i informują o tym Komisję w swoich krajowych planach”.
28)
Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Mańkowskiego i Edwarda Szczechowiaka „Opracowanie optymalnych
energetycznie typowych rozwiązań strukturalno-materiałowych i instalacyjnych budynków”, tom drugi, część A, Rekomendacje
w zakresie projektowania i optymalizacji energetycznej struktury budynku i rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych. Zadanie
badawcze nr 2 wykonane w ramach Strategicznego Projektu Badawczego pt. „Zintegrowany system zmniejszenia
eksploatacyjnej energochłonności budynków” na zamówienie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Politechnika Poznańska,
2013 r.
v.p
l
W przypadku budynków poddawanych termomodernizacji, kiedy zastosowanie mają też przepisy
techniczno-budowlane w określonym zakresie kwestie związane z oszczędnością energii reguluje
również treść przytoczona w załączniku nr 1 do Krajowego planu zwłaszcza dotycząca izolacyjności
cieplnej przegród.
.go
Istotne jest ustalenie wskaźników zapotrzebowania na energię dla budynków, dostosowanych pod
względem kosztów do warunków krajowych. W odniesieniu do istniejących zasobów budynków
mieszkalnych optymalny poziom wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną
oraz energii końcowej dla potrzeb ogrzewania i wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej
kształtuje się następująco (rys. 12.)
2
2.
EP = 75-50 kWh/(m rok); EK = 68-45 kWh/(m rok) – w przypadku budynków istniejących
wybudowanych po roku 1970;
2
2.
EP = 100-75 kWh/(m rok); EK = 90-65 kWh/(m rok), a w niektórych przypadkach
po wprowadzeniu znacznego udziału OZE – będzie szansa na osiągnięcie
2
EP = 75-50 kWh/(m rok) – w przypadku budynków starszych.
w.
rcl
Objaśnienia: 1 – pasmo zapotrzebowania EP po kompleksowej termomodernizacji budynków
2.
istniejących [EP = 100-50 kWh/(m rok) – zależnie od stanu początkowego (wieku) budynku]
Rysunek 12. Poziom wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) dla potrzeb
ogrzewania i wentylacji oraz podgrzewania wody użytkowej, w budynkach mieszkalnych w Polsce, zależnie
29)
od ich wieku i poziomu zapotrzebowania energii - racjonalny ekonomicznie dla potencjalnej termomodernizacji
Przedstawione powyżej prognozy wymagań należy traktować, jako wartości minimalne
dla przypadków niewielkiego wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. Doprowadzenie
do
wskazanych parametrów charakterystyki energetycznej, wiąże się z kompleksową
termomodernizacją budynku.
ww
Art. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r.
w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia
dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (Dz. Urz. UE L 315 z 14.11.2012, str. 1, z późn. zm.), zwanej dalej
„dyrektywą 2012/27/UE”, nakłada obowiązek ustanowienia długoterminowej strategii wspierania
inwestycji w renowację krajowych zasobów budynków mieszkaniowych i użytkowych, zarówno
publicznych, jak i prywatnych. Strategia ta obejmuje
przegląd krajowych zasobów budowlanych oparty, w stosownych przypadkach, na próbkach
statystycznych,
określenie opłacalnych sposobów renowacji właściwych dla typu budynków i strefy
klimatycznej,
29)
Praca zbiorowa pod redakcją S. Mańkowskiego i E. Szczechowiaka, Strategiczny projekt badawczy pt. „Zintegrowany system
zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków” Zadanie badawcze nr 2. Tom I, część A: Uwarunkowania
przekształceń w budownictwie, s. 67.
Poz. 614
polityki i środki mające stymulować opłacalne gruntowne renowacje budynków,
w tym gruntowne renowacje prowadzone etapami,
przyjęcie przyszłościowej perspektywy w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych
przez podmioty fizyczne, sektor budowlany i instytucje finansowe,
oparte na faktach szacunki oczekiwanej oszczędności energii i szerszych korzyści.
v.p
l
– 48 –
.go
Na podstawie art. 4 dyrektywy 2012/27/UE w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju został opracowany
dokument Wspieranie Inwestycji w Modernizację Budynków. Stanowi on załącznik do Krajowego
planu działań dotyczącego efektywności energetycznej dla Polski 2014, który został opracowany
w Ministerstwie Gospodarki z zaangażowaniem Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Krajowy Plan
Działań dotyczący efektywności energetycznej dla Polski 2014 opracowano w związku z obowiązkiem
przekazywania Komisji Europejskiej sprawozdań z wdrażania dyrektywy 2012/27/UE, a także
na podstawie obowiązku nałożonego na Ministra Gospodarki w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia
2011 r. o efektywności energetycznej. Dokument ten zawiera m.in. opis planowanych środków
poprawy efektywności energetycznej określających działania mające na celu poprawę efektywności
energetycznej w poszczególnych sektorach gospodarki, niezbędnych do realizacji krajowego celu
w zakresie oszczędnego gospodarowania energią na 2016 r., a także przegląd oszczędności energii
finalnej przewidzianej do osiągnięcia w 2020 r.
Mając na uwadze powyższe, należy również pamiętać, aby działania zmierzające do poprawy
energochłonności budynków istniejących przy osiąganiu założonych celów technicznych
i ekonomicznych nie doprowadzały do degradacji walorów historycznych i architektonicznych
budynków i budowli, ze szczególnym uwzględnieniem budynków zabytkowych i budynków objętych
innymi formami ochrony.
4.7. Podejście kompleksowe
w.
rcl
Omawiane w Krajowym planie zagadnienia wynikają ściśle z realizacji postanowień art. 9 dyrektywy
2010/31/UE. Zakres tematyczny zagadnienia budynków o niskim zużyciu energii, zarówno
w odniesieniu do nowej, jak i istniejącej zabudowy, jest znacznie bardziej obszerny.
Osiągnięcie odpowiedniego poziomu wskaźnika zapotrzebowania na energię pierwotną może być
realizowane na wiele sposobów. Na jego niską wartość niewątpliwie wpływa znaczna izolacyjność
cieplna przegród zewnętrznych, połączenia niepowodujące powstawania mostków termicznych,
wysokosprawne instalacje i wykorzystanie energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
Są to zagadnienia istotne, ale nie jedyne. Warto podkreślić wpływ planowania lokalnego
i zagospodarowania przestrzennego z uwzględnieniem sytuowania budynku na działce budowlanej,
odpowiedniego ukształtowania jego bryły, rozmieszczenia pomieszczeń, jak również właściwego
kształtowania otoczenia wokół budynku, które również pośrednio oddziałują na charakterystykę
energetyczną. Jednocześnie należy stymulować działania uwzględniające lokalne warunki
pozwalające na wykorzystanie energii pochodzącej z odnawialnych źródeł.
ww
Poszerzając aspekt oszczędności energii w budynkach o kwestie czysto ekologiczne, należy
podkreślić korzystny wpływ wykorzystania materiałów naturalnych, które m.in. poprawiają mikroklimat
wnętrz. Wpływa to również na jakość środowiska w całym cyklu „życia” budynku, od momentu
powstania jego wizji, aż po etap końcowy, tj. rozbiórkę i utylizację zastosowanych materiałów
budowlanych.
Kształtowanie dobrych praktyk, pozytywnych „nawyków“ społeczeństwa w zakresie oszczędności
energii, poprzez chociażby umiejętne wykorzystanie energii elektrycznej dla potrzeb oświetlenia,
przyczynia się do poprawy bilansu energetycznego. W ostatnim czasie dostępne rozwiązania zostały
poszerzone o coraz popularniejsze automatyczne, inteligentne systemy efektywnego zarządzania
energią, często obejmujące nie tylko pojedynczy budynek, czyli tzw. „smart cities” oraz „smart grids”.
v.p
l
Wpływ na aspekt globalnej efektywności energetyczno-klimatycznej i poszanowania środowiska
w kontekście użytkowania budynku, który jest jednym z elementów otaczającej człowieka przestrzeni,
ma też odpowiednie kształtowanie bilansu wykorzystania wody, w tym opadowej, odprowadzenie
ścieków, wykorzystanie odpadów, jak również transport, czy cały sektor energetyki. Warto
więc, aby prowadzone działania były kompleksowe i dotyczyły możliwie wszystkich gałęzi
gospodarki.
.go
W Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju opracowywany jest obecnie projekt Krajowej Polityki
Miejskiej (KPM). Dokument zawiera m.in. treści odnoszące się do konkretnych zmian w przepisach
mające na celu usprawnienie działań rewitalizacyjnych, tj. w zakresie ich powiązania z procesami
planowania przestrzennego. Innym postulatem KPM jest tworzenie centrów wiedzy w celu wspierania
propagowania pożądanych rozwiązań i przykładów dobrych praktyk. W projekcie KPM wskazuje się
także na potrzebę działań w zakresie efektywności energetycznej, jako procesu dostosowania się
miast do zmieniających się warunków zapotrzebowania na energię i dostępności do dotychczas
wykorzystywanych źródeł energii.
w.
rcl
Jednocześnie w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju prowadzone są także prace nad Narodowym
Planem Rewitalizacji (NPR), który definiuje rewitalizację jako zaplanowany zespół działań,
polegających na zintegrowanej odnowie obszaru zdegradowanego mających na celu ożywienie,
poprawę funkcjonalności obszaru lub jakości życia na tym obszarze. Należy podkreślić, że w procesie
rewitalizacji uznaje się, iż działania dokonywane w budynkach położonych na obszarze objętym przez
samorząd gminy programem rewitalizacji powinny obejmować kompleksową modernizację
w wymiarze infrastrukturalnym. Prace, których celem jest m.in. poprawa efektywności energetycznej
budynków, w określonych przypadkach podlegać będą przepisom techniczno-budowlanym,
co omówiono szczegółowo w dokumencie Wspieranie Inwestycji w Modernizację Budynków.
Finansowanie przedsięwzięć rewitalizacyjnych w ramach Regionalnych i Krajowych Programów
Operacyjnych odbywać się będzie na warunkach preferencyjnych, kiedy termomodernizacja
budynków będzie jednym z elementów szerszych działań podejmowanych w celu wyprowadzenia
ze stanu kryzysowego, do czego opracowywane są szczegółowe wytyczne. Prowadzone są zmiany
przepisów dotyczących rewitalizacji. Przewiduje się, że nowe rozwiązania pozwolą m.in. pełnić
samorządom bardziej aktywną rolę w przeprowadzaniu remontów i termomodernizacji w budynkach.
Działania zmierzające do poprawy efektywności energetycznej w budynkach wpływają również
na rozwój gospodarki niskoemisyjnej. Ministerstwo Gospodarki opracowuje Narodowy Program
Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej (NPRGN). Opracowanie NPRGN wynika z potrzeby dokonania
redukcji emisji gazów cieplarnianych i innych substancji wprowadzanych do powietrza we wszystkich
obszarach
gospodarki.
Osiągnięcie
efektu
redukcyjnego
będzie
powiązane
z
racjonalnym
wydatkowaniem środków. Istotą Programu jest zapewnienie korzyści ekonomicznych, społecznych
i środowiskowych (zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju) płynących z działań zmniejszających
emisje, osiąganych m.in. poprzez wzrost innowacyjności i wdrożenie nowych technologii, zmniejszenie
energochłonności, utworzenie nowych miejsc pracy, a w konsekwencji sprzyjających wzrostowi
ww
konkurencyjności gospodarki. W części Planu dotyczącej budownictwa wskazano szereg obszarów
związanych z efektywnością energetyczną budynków.
v.p
l
5. PODSUMOWANIE I WNIOSKI
Krajowy plan opracowano na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r.
o charakterystyce energetycznej budynków, która wdraża część postanowień dyrektywy 2010/31/UE
do krajowego porządku prawnego. Opracowanie dokumentu przyczyni się również do uporządkowania
zagadnień merytorycznych oraz zwrócenia uwagi na potrzebę poprawy efektywności energetycznej
w sektorze budynków.
Treść dokumentu pośrednio ma przybliżyć cel główny, którym jest zapewnienie, aby do dnia
31 grudnia 2020 r. wszystkie nowe budynki były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii
oraz po dniu 31 grudnia 2018 r. nowe budynki zajmowane przez władze publiczne oraz będące
ich własnością były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii.
.go
W ramach realizacji celu głównego opracowano definicję budynku o niemal zerowym zużyciu energii,
która opiera się na obowiązujących przepisach techniczno-budowlanych i obejmuje liczbowy wskaźnik
2.
zużycia energii pierwotnej wyrażony w kWh/(m rok). Jednocześnie przez metodologię obliczania
charakterystyki energetycznej budynku, pośrednio promowane jest wykorzystanie energii pochodzącej
ze źródeł odnawialnych.
Istotnym celem pośrednim na rok 2015 służącym poprawie charakterystyki energetycznej nowych
budynków, z myślą o przygotowaniu realizacji celów głównych, jest zaostrzenie wymagań stawianych
nowym budynkom w odniesieniu do oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. Od 1 stycznia
2014 r. zaczęła obowiązywać znowelizowana treść rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto za
cel pośredni należy uznać wszystkie działania, dzięki którym zmiana wymagań w latach kolejnych
będzie łatwiejsza do osiągnięcia.
w.
rcl
Szczegółowo omówiono również informacje na temat polityk, środków finansowych i innych działań
przyjętych w kontekście realizacji postanowień pośrednich i celu głównego. Nawiązano do wymagań
oraz metod wsparcia dotyczących zużycia energii ze źródeł odnawialnych w budynkach nowych,
jak i istniejących poddanych termomodernizacji.
Krajowy plan zawiera szereg informacji odnoszących się do poprawy efektywności energetycznej
w budynkach istniejących, tak aby możliwie najlepiej niwelować różnice standardu między zabudową
nową i istniejącą.
ww
Poruszana tematyka jest tylko zasygnalizowaniem istoty zagadnienia, jakim są budynki o niskim
zużyciu energii. Dążenie do realizacji celu głównego, niewątpliwie przyczyni się do poprawy jakości
użytkowania budynków, komfortu cieplnego, wpłynie pozytywnie na finansowy aspekt utrzymania
budynku, jak i jakość środowiska zewnętrznego, nawiązując do odpowiedniego kształtowania polityki
klimatyczno-energetycznej. Jednocześnie jest to impuls do rozwoju rynku i techniki budowlanej.
Budownictwo o niskim zużyciu energii stawia poważne wyzwanie wobec Państwa w tworzeniu
przepisów prawa dla ekonomicznie uzasadnionej poprawy charakterystyki energetycznej, jak również
w podnoszeniu świadomości społeczeństwa.
v.p
l
6. BIBLIOGRAFIA
„Analiza wymagań techniczno-budowlanych dotyczących ochrony cieplnej budynków, celem ustalenia
minimalnych wymagań w zakresie charakterystyki energetycznej i przedstawienia propozycji zmian
zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 roku w sprawie
charakterystyki energetycznej budynków” Etap II - Opracowanie końcowe, Instytutu Techniki
Budowlanej, Warszawa maj 2012 r.
Budownictwo - wyniki działalności w 2013 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2014 r.
Budynki wielkopłytowe - wymagania podstawowe. Zeszyt 11 - Oszczędność energii i izolacyjność
cieplna przegród. Stan istniejący budynków wielkopłytowych, Instytut Techniki Budowlanej
oraz materiały Zakładu Fizyki Cieplnej ITB, Pogorzelski J.A., Kasperkiewicz K., Geryło R., Warszawa
2003 r.
.go
Możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii w Polsce do roku 2020, Praca wykonana
na zamówienie Ministerstwa Gospodarki, Warszawa grudzień 2007 r.
Opracowanie założeń do krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal
zerowym zużyciu energii wraz z informacją dotyczącą przyszłości budownictwa „zero energetycznego”
w Polsce, Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa listopad 2011 r.
Szósty raport rządowy i pierwszy raport dwuletni dla Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów
Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2013 r.
w.
rcl
Uwarunkowania przekształceń w budownictwie, Tom I, część A, zadanie badawcze nr 2, Strategiczny
projekt badawczy pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności
budynków”, Praca zbiorowa pod redakcją Mańkowskiego S. i Szczechowiaka E., Warszawa – Poznań
2013 r.
Wpływ automatyki na efektywność energetyczną budynków. Poradnik dla studentów, Zadanie
badawcze nr 5, Strategiczny projekt badawczy pt. „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej
energochłonności budynków”, Praca zbiorowa pod redakcją Nogi M.
Dyrektywy, ustawy, rozporządzenia i normy
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie
charakterystyki energetycznej budynków (Dz. Urz. UE L 153 z 18.06.2010, str. 13).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie
promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca
dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, str. 16, z późn. zm.).
ww
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie
efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw
2004/8/WE i 2006/32/WE (Dz. Urz. UE L 315 z 14.11.2012, str. 1, z późn. zm.).
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U. poz. 1200,
z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462, z późn. zm.).
Inne
Dane Banku Gospodarstwa Krajowego, www.bgk.pl
v.p
l
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie metodologii
wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw
charakterystyki energetycznej (Dz. U. poz. 376).
Dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), www.stat.gov.pl
Informacje Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW),
www.nfosigw.gov.pl
7. SPIS TABEL I RYSUNKÓW
.go
Dane dotyczące Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, www.pois.gov.pl
w.
rcl
Tabela 1. Wielkość i struktura zużycia energii pierwotnej w gospodarce narodowej w latach 2008–
2011 wg nośników ................................................................................................................................. 12
Tabela 2. Produkcja i zużycie energii odnawialnej w Polsce wg źródeł wytwarzania [%] .................... 12
Tabela 3. Udział OZE w Polsce oraz cel na 2020 r. .............................................................................. 13
Tabela 4. Struktura wiekowa zasobów mieszkaniowych w Polsce i zużycie energii ............................ 16
2.
Tabela 5. Zmiany wymagań w zakresie współczynnika przenikania ciepła U [W/m K] dla budynków
wielorodzinnych – ogrzewanych do temperatury większej niż 16°C ..................................................... 17
Tabela 6. Główne akty prawne dotyczące efektywności energetycznej budynków w Polsce .............. 23
Tabela 7. Dostępność programów w ramach priorytetu inwestycyjnego 4c w RPO dla poszczególnych
województw i określonych grup beneficjentów ...................................................................................... 34
ww
Rysunek 1. Udział budynków według okresów wybudowania ................................................................ 7
Rysunek 2. Udział mieszkań według okresów wybudowania ................................................................. 8
Rysunek 3. Budynki oddane do użytkowania według województw i rodzajów budynków w 2013 r. ... 10
Rysunek 4. Budynki niemieszkalne oddane do użytkowania według województw i rodzajów budynków
w 2013 r. ............................................................................................................................................... 11
Rysunek 5. Udział OZE w Polsce oraz cel na 2020 r. ........................................................................... 13
Rysunek 6. Struktura zużycia energii w budynkach mieszkalnych ....................................................... 14
Rysunek 7. Sposoby ogrzewania pomieszczeń wg technik ogrzewania .............................................. 15
Rysunek 8. Sposoby przygotowania ciepłej wody użytkowej ................................................................ 16
Rysunek 9. Średnie wartości wskaźników EP (kolor czerwony) i EK (kolor zielony) dla budynków
według ich przeznaczenia określone na podstawie dotychczas wykonanych świadectw charakterystyki
energetycznej ........................................................................................................................................ 17
Rysunek 10. Możliwe źródła dofinansowania inwestycji. ...................................................................... 25
Rysunek 11. Struktura wniosków w latach 1999–2013 ......................................................................... 36
Rysunek 12. Poziom wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) dla
potrzeb ogrzewania i wentylacji oraz podgrzewania wody użytkowej, w budynkach mieszkalnych w
Polsce, zależnie od ich wieku i poziomu zapotrzebowania energii – racjonalny ekonomicznie dla
potencjalnej termomodernizacji ............................................................................................................. 47
v.p
l
ZAŁĄCZNIK NR 1
W załączniku nr 1 przytoczono treść działu X oraz wybrane wymagania wynikające z załącznika nr 2
do rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Przepisy rozporządzenia stosuje się m.in. przy projektowaniu, budowie i przebudowie
oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych
spełniających funkcje użytkowe budynków.
.go
Budynek i jego instalacje ogrzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne, ciepłej wody użytkowej,
a w przypadku budynku użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnego,
gospodarczego i magazynowego – również oświetlenia wbudowanego, powinny być zaprojektowane
i wykonane w taki sposób, aby ilość ciepła, chłodu i energii elektrycznej, potrzebnych do użytkowania
budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, można było utrzymać na racjonalnie niskim poziomie
w sposób zapewniający spełnienie następujących wymagań minimalnych
2
w.
rcl
1) wartość wskaźnika EP [kWh/(m ·rok)] określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie
na
nieodnawialną energię
pierwotną do
ogrzewania,
wentylacji,
chłodzenia
oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynków użyteczności
publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, gospodarczych i magazynowych –
również do oświetlenia wbudowanego, obliczona według przepisów dotyczących metodologii
obliczania charakterystyki energetycznej budynków, jest mniejsza od wartości obliczonej
zgodnie ze wzorem, o którym mowa w § 329 ust. 1 lub 3 rozporządzenia, przy uwzględnieniu
cząstkowych maksymalnych wartości wskaźnika EP, o których mowa w § 329 ust. 2
rozporządzenia (tabela 7–11 Krajowego planu);
2) przegrody oraz wyposażenie techniczne budynku odpowiadają przynajmniej wymaganiom
izolacyjności cieplnej określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Wymagania minimalne, określone powyżej, uznaje się za spełnione dla budynku podlegającego
przebudowie, jeżeli przegrody oraz wyposażenie techniczne budynku podlegające przebudowie
odpowiadają przynajmniej wymaganiom izolacyjności cieplnej określonym w załączniku
nr 2 do rozporządzenia.
Budynek powinien być zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby ograniczyć ryzyko
przegrzewania w okresie letnim.
Maksymalną wartość wskaźnika EP określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie budynku
na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia, przygotowania ciepłej
wody użytkowej oraz oświetlenia oblicza się zgodnie z poniższym wzorem
ww
EP = EPH+W + ΔEPC + ΔEPL; [kWh/(m2 · rok)]
gdzie
EPH+W
- cząstkowa wartość wskaźnika EP na potrzeby ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania
ciepłej wody użytkowej (określone w rozporządzeniu),
ΔEPC
- cząstkowa wartość wskaźnika EP na potrzeby chłodzenia (określone w rozporządzeniu),
ΔEPL
- cząstkowa wartość wskaźnika EP na potrzeby oświetlenia (określone w rozporządzeniu).
Rodzaj budynku
1
1
2
Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania
energii pierwotnej EPH+W na potrzeby ogrzewania,
wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody
2
użytkowej [kWh/(m ·rok)]
od 1 stycznia od 1 stycznia od 1 stycznia
*)
2014 r.
2017 r.
2021 r.
3
2
Budynek mieszkalny
a) jednorodzinny
b) wielorodzinny
Budynek
zamieszkania
zbiorowego
120
105
95
95
85
70
65
85
75
.go
Lp.
v.p
l
Tabela Z.1. 1. Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania energii pierwotnej (EP) na potrzeby
ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej
Budynek użyteczności publicznej
3
390
65
a) opieki zdrowotnej
b) pozostałe
290
60
190
45
Budynek
gospodarczy,
110
90
70
magazynowy i produkcyjny
)
* Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz
będących ich własnością.
4
w.
rcl
Tabela Z.1. 2. Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania energii pierwotnej (EP) na potrzeby
chłodzenia
Lp.
1
1
2
3
4
Rodzaj budynku
2
Budynek mieszkalny
a) jednorodzinny
b) wielorodzinny
Budynek zamieszkania
zbiorowego
Budynek użyteczności
publicznej
a) opieki zdrowotnej
b) pozostałe
Budynek gospodarczy,
magazynowy i produkcyjny
Cząstkowe wartości wskaźnika ΔEPC na potrzeby
2
*)
chłodzenia [kWh/(m ·rok)]
od 1 stycznia
2014 r.
od 1 stycznia
2017 r.
3
od 1 stycznia
**)
2021 r.
ΔEPC =
10·Af,C/Af
ΔEPC =
10·Af,C/Af
ΔEPC =
5·Af,C/Af
ΔEPC =
25·Af,C/Af
ΔEPC =
25·Af,C/Af
ΔEPC =
25·Af,C/Af
ww
gdzie
2
Af - powierzchnia użytkowa ogrzewana budynku [m ],
2
Af,C - powierzchnia użytkowa chłodzona budynku [m ].
*)
2
Jeżeli budynek posiada instalację chłodzenia, w przeciwnym przypadku ΔEPC = 0 kWh/(m ·rok).
**)
Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz
będących ich własnością.
Lp.
v.p
l
Tabela Z.1. 3. Cząstkowe wartości wskaźnika zapotrzebowania energii pierwotnej (EP) na potrzeby
oświetlenia
Cząstkowe wartości wskaźnika ΔEPL na potrzeby
2
oświetlenia [kWh/(m ·rok)] w zależności od czasu
*)
działania oświetlenia w ciągu roku t0 [h/rok]
od 1 stycznia od 1 stycznia od 1 stycznia
**)
2014 r.
2017 r.
2021 r.
3
Rodzaj budynku
2
Budynek mieszkalny
1
ΔEPL = 0
ΔEPL = 0
ΔEPL = 0
a) jednorodzinny
b) wielorodzinny
Budynek
zamieszkania
2
zbiorowego
dla t0< 2500
dla t0< 2500
dla t0< 2500
Budynek użyteczności publicznej: ΔEPL = 50
ΔEPL = 50
ΔEPL = 25
3
a) opieki zdrowotnej
dla t0≥ 2500
dla t0≥ 2500
dla t0≥ 2500
b) pozostałe
ΔEPL = 100
ΔEPL = 100
ΔEPL = 50
Budynek gospodarczy,
4
magazynowy i produkcyjny
*)
Jeżeli w budynku należy uwzględnić oświetlenie wbudowane, w przeciwnym przypadku ΔEPL = 0
2
kWh/(m ·rok).
**)
Od 1 stycznia 2019 r. - w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne
oraz będących ich własnością.
.go
1
w.
rcl
Zgodnie z treścią załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wartości współczynnika
przenikania ciepła UC ścian, dachów, stropów i stropodachów dla wszystkich rodzajów budynków,
uwzględniające poprawki ze względu na pustki powietrzne w warstwie izolacji, łączniki mechaniczne
przechodzące przez warstwę izolacyjną oraz opady na dach o odwróconym układzie warstw,
obliczone zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi obliczania oporu cieplnego i współczynnika
przenikania ciepła oraz przenoszenia ciepła przez grunt, nie mogą być większe niż wartości UC(max)
określone w poniższej tabeli.
Tabela Z.1. 4. Wartości współczynnika przenikania ciepła UC(max) ścian, dachów, stropów
i stropodachów
Lp.
Rodzaj przegrody i temperatura w
pomieszczeniu
1
2
Ściany zewnętrzne
a) przy ti ≥ 16°C
b) przy 8°C ≤ ti < 16°C
c) przy ti < 8°C
Ściany wewnętrzne
a) przy Δti ≥ 8°C oraz oddzielające
pomieszczenia
ogrzewane
od
klatek
schodowych i korytarzy
b) przy Δti < 8°C
c) oddzielające pomieszczenie ogrzewane od
nieogrzewanego
Ściany przyległe do szczelin dylatacyjnych o
szerokości
ww
1
2
3
Współczynnik przenikania ciepła UC(max)
2
[W/(m ·K)]
-54-
od 1
stycznia
2014 r.
od 1
stycznia
2017 r.
3
od 1
stycznia
*)
2021 r.
0,25
0,45
0,90
0,23
0,45
0,90
0,20
0,45
0,90
1,00
1,00
1,00
bez wymagań bez wymagań bez wymagań
0,30
0,30
0,30
6
Współczynnik przenikania ciepła UC(max)
2
[W/(m ·K)]
Rodzaj przegrody i temperatura w
pomieszczeniu
2
a) do 5 cm, trwale zamkniętych i wypełnionych
izolacją cieplną na głębokości co najmniej 20
cm
b) powyżej 5 cm, niezależnie od przyjętego
sposobu zamknięcia i zaizolowania szczeliny
Ściany nieogrzewanych kondygnacji
podziemnych
Dachy, stropodachy i stropy pod
nieogrzewanymi poddaszami lub nad
przejazdami
a) przy ti ≥ 16°C
b) przy 8°C ≤ ti < 16°C
c) przy ti < 8°C
Podłogi na gruncie
a) przy ti ≥ 16°C
b) przy 8°C ≤ ti < 16°C
c) przy ti < 8°C
Stropy nad pomieszczeniami nieogrzewanymi i
zamkniętymi przestrzeniami podpodłogowymi
a) przy ti ≥ 16°C
b) przy 8°C ≤ ti < 16°C
c) przy ti < 8°C
Stropy nad ogrzewanymi pomieszczeniami
podziemnymi i stropy międzykondygnacyjne
a) przy Δti ≥ 8°C
b) przy Δti < 8°C
c) oddzielające pomieszczenie ogrzewane od
nieogrzewanego
od 1
stycznia
2014 r.
od 1
stycznia
2017 r.
3
od 1
stycznia
*)
2021 r.
1,00
1,00
1,00
0,70
0,70
0,70
bez wymagań bez wymagań bez wymagań
0,20
0,30
0,70
0,18
0,30
0,70
0,15
0,30
0,70
0,30
1,20
1,50
0,30
1,20
1,50
0,30
1,20
1,50
0,25
0,30
1,00
0,25
0,30
1,00
0,25
0,30
1,00
w.
rcl
7
Poz. 614
.go
Lp.
– 56 –
v.p
l
Monitor Polski
8
1,00
1,00
1,00
bez wymagań bez wymagań bez wymagań
0,25
0,25
0,25
Pomieszczenie ogrzewane – pomieszczenie, w którym na skutek działania systemu ogrzewania
lub w wyniku bilansu strat i zysków ciepła utrzymywana jest temperatura, której wartość określona
została w § 134 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
ti - temperatura pomieszczenia ogrzewanego zgodnie z § 134 ust. 2 rozporządzenia.
*)
Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących
ich własnością.
ww
Wartości współczynnika przenikania ciepła U okien, drzwi balkonowych i drzwi zewnętrznych
nie mogą być większe niż wartości U(max) określone w poniższej tabeli.
Okna, drzwi balkonowe i drzwi zewnętrzne
1
2
Okna (z wyjątkiem okien połaciowych), drzwi
balkonowe i powierzchnie przezroczyste
nieotwieralne
a) przy ti ≥ 16°C
b) przy ti < 16°C
Okna połaciowe
a) przy ti ≥ 16°C
b) przy ti < 16°C
Okna w ścianach wewnętrznych
a) przy Δti ≥ 8°C
b) przy Δti < 8°C
c) oddzielające pomieszczenie ogrzewane od
nieogrzewanego
1
2
3
Współczynnik przenikania ciepła U(max)
2
[W/(m ·K)]
od 1
od 1
od 1
stycznia
stycznia
stycznia
*)
2014 r.
2017 r.
2021 r.
3
1,3
1,8
1,1
1,6
0,9
1,4
1,5
1,8
1,3
1,6
1,1
1,4
.go
Lp.
v.p
l
Tabela Z.1. 5. Wartości współczynnika przenikania ciepła U(max) okien, drzwi balkonowych i drzwi
zewnętrznych
Drzwi w przegrodach zewnętrznych lub w
przegrodach między pomieszczeniami
ogrzewanymi i nieogrzewanymi
5
Okna i drzwi zewnętrzne w przegrodach
zewnętrznych pomieszczeń nieogrzewanych
1,5
1,3
1,1
1,7
1,5
1,3
bez wymagań bez wymagań bez wymagań
w.
rcl
4
1,5
1,3
1,1
bez wymagań bez wymagań bez wymagań
Pomieszczenie ogrzewane – pomieszczenie, w którym na skutek działania systemu ogrzewania
lub w wyniku bilansu strat i zysków ciepła utrzymywana jest temperatura, której wartość określona
została w § 134 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
ti - temperatura pomieszczenia ogrzewanego zgodnie z § 134 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12
kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich
usytuowanie.
*)
ww
Od 1 stycznia 2019 r. – w przypadku budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących
ich własnością.
FTiR
program dostępny
remontowa
kompensacyjna
Szwajcarsko-Polski
Program Współpracy. Cel 2.
POIiŚ. Priorytet
inwestycyjny 4.3
termomodernizacyjna
PL04 środki norweskie
Dopłata do budowy domów
energooszczędnych
LEMUR
Prosument
BOCIAN
Inwestycje
energooszczędne w małych
i średnich
przedsiębiorstwach
KAWKA
GIS: Zarządzanie energią w
budynkach użyteczności
publicznej
Program
Stan
budynku
Rodzaj
budynku
w.
rcl
Poniżej przedstawiono dostępność środków finansowych w ramach poszczególnych programów omówionych w pkt 3 Krajowego planu.
Tabela Z.2. 1. Podział dostępności środków finansowych w ramach poszczególnych programów
ww
§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Prezes Rady Ministrów: E. Kopacz
.go
v.p
l
Załącznik do uchwały nr 91 Rady Ministrów
z dnia 22 czerwca 2015 r. (poz. 614)
Załącznik
do uchwały nr 91
Rady Ministrów
z dnia 22 czerwca 2015 r.
(poz. ....)
Krajowy Plan
mający na celu zwiększenie liczby budynków
ww
w.
rcl
o niskim zużyciu energii
Warszawa, 2015 r.
v.p
l
WSTĘP
Odpowiednie kształtowanie polityki klimatyczno-energetycznej, zapobiegające degradacji środowiska,
wspierające ochronę zasobów naturalnych oraz bioróżnorodności, jest jednym z istotnych wyzwań
wynikających z postanowień przyjętych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej. Prowadzone
prace powinny jednocześnie przynieść wzrost innowacyjności oraz wdrożenie nowych technologii
w budownictwie, technice instalacyjnej, zmniejszenie energochłonności, generowanie nowych miejsc
pracy, a w konsekwencji wzrost konkurencyjności gospodarki i zamożności obywateli.
.go
Podstawą do opracowania Krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niskim
zużyciu energii, zwanego dalej „Krajowym planem”, jest art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r.
o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U. poz. 1200 oraz z 2015 r. poz. 151). Ustawa
transponuje do krajowego porządku prawnego część postanowień dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej
budynków (Dz. Urz. UE L 153 z 18.06.2010, str. 13). Dane zamieszczone w Krajowym planie mają
pełnić rolę informacyjną oraz realizować upoważnienie ustawowe do jego opracowania.
Krajowy plan zawiera definicję budynku o niskim zużyciu energii odzwierciedlającą istniejące warunki
i możliwe do osiągnięcia, uzasadnione ekonomicznie środki poprawy charakterystyki energetycznej
budynków. Ponadto przedstawia on działania administracji rządowej podejmowane w celu
promowania budynków o niskim zużyciu energii, w tym w zakresie projektowania, budowy
i przebudowy budynków w sposób zapewniający ich energooszczędność oraz zwiększenia pozyskania
energii ze źródeł odnawialnych w nowych oraz istniejących budynkach, a także określa harmonogram
osiągnięcia założonych celów.
ww
w.
rcl
Niniejszy dokument został opracowany przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju przy współpracy
z członkami Zespołu ds. opracowania projektu Krajowego planu, a także na podstawie dostępnych
źródeł.
v.p
l
SPIS TREŚCI
Poz. 614
WSTĘP .................................................................................................................................................... 3
2.
WPROWADZENIE........................................................................................................................... 5
1.1.
Upoważnienie ustawowe ......................................................................................................... 5
1.2.
Główne części Krajowego planu.............................................................................................. 5
KRAJOWE ZASOBY BUDOWLANE ............................................................................................... 7
2.1.
Struktura budynków ................................................................................................................. 7
2.1.1.
Zabudowa istniejąca ........................................................................................................ 7
2.1.2.
Nowe budownictwo .......................................................................................................... 9
2.2.
Wykorzystanie energii ........................................................................................................... 12
2.3.
Zapotrzebowanie na energię w gospodarstwach domowych ................................................ 13
2.4.
Schemat dojścia do obecnego poziomu wymagań ............................................................... 16
.go
1.
2.4.1.
Wskaźniki zapotrzebowania na energię ........................................................................ 16
2.4.2.
Izolacyjność cieplna przegród ....................................................................................... 17
3.
DEFINICJA „BUDYNKÓW O NISKIM ZUŻYCIU ENERGII”.......................................................... 18
4.
DZIAŁANIA ORAZ WSPARCIE ..................................................................................................... 19
4.1.
Cele i harmonogram .............................................................................................................. 19
4.2.
Polityki oraz środki finansowe ............................................................................................... 20
Zmiany przepisów budowlanych .................................................................................... 21
w.
rcl
4.2.1.
4.2.2.
4.3.
Finansowe środki wsparcia ........................................................................................... 24
Wiedza i rozwój...................................................................................................................... 37
4.3.1.
Działania informacyjne i edukacyjne ............................................................................. 37
4.3.2.
Projekty demonstracyjne i pilotażowe ........................................................................... 38
4.3.3.
Badania naukowe .......................................................................................................... 38
4.4.
Promowanie wykorzystania odnawialnych źródeł energii ..................................................... 39
4.5.
Kształtowanie standardów energetycznych budynków ......................................................... 40
4.5.1.
Instalacje ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody użytkowej .......................................... 40
4.5.2.
Instalacja klimatyzacji .................................................................................................... 43
4.5.3.
Instalacja oświetlenia ..................................................................................................... 43
4.5.4.
Izolacja cieplna przegród ............................................................................................ 44
4.5.5.
Szczelność powietrzna .................................................................................................. 46
Poprawa efektywności energetycznej budynków istniejących .............................................. 46
4.7.
Podejście kompleksowe ........................................................................................................ 48
ww
4.6.
5.
PODSUMOWANIE I WNIOSKI ...................................................................................................... 50
6.
BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................................. 51
7.
SPIS TABEL I RYSUNKÓW .......................................................................................................... 52
ZAŁĄCZNIK NR 2
Nowo budowany
Istniejący
Mieszkalny
Użyteczności publicznej
Osoby fizyczne
Wspólnoty i spółdzielnie
mieszkaniowe
Jednostki sektora
finansów publicznych
małe
duże
Grupy beneficjentów
.go
Jednostki samorządu
terytorialnego oraz ich
związki
Podmioty świadczące
usługi publiczne w
ramach realizacji zadań
własnych jednostek
samorządu terytorialnego
niebędące
przedsiębiorcami
Uczelnie w rozumieniu
ustawy – Prawo o
szkolnictwie wyższym
oraz instytuty badawcze
średnie Przedsiębiorstwa
v.p
l
Samodzielne publiczne
zakłady opieki
zdrowotnej, podmioty
lecznicze prowadzące
przedsiębiorstwo w
rozumieniu art. 551
Kodeksu cywilnego w
zakresie udzielania
świadczeń zdrowotnych
Organizacje
pozarządowe, Kościoły i
inne związki wyznaniowe
wpisane do rejestru
kościołów i innych
związków wyznaniowych
oraz kościelne osoby
prawne
WFOŚiGW
Przedsiębiorcy art. 43
kodeksu cywilnego
.
Ochotnicza Straż Pożarna
ww
Cel interwencji w PI 4.III
Wspieranie efektywności
energetycznej, inteligentnego
zarządzania energią i
wykorzystania odnawialnych źródeł
energii w infrastrukturze publicznej,
w tym w budynkach publicznych, i
w sektorze mieszkaniowym
Województwo
Dolnośląskie
w.
rcl
101500000 €
013
Renowacja infrastruktury
publicznej celów
efektywności energetycznej,
projekty demonstracyjne i
środki wsparcia
014
Renowacja istniejących
budynków mieszkalnych dla
celów efektywności
energetycznej, projekty
demonstracyjne i środki
wsparcia
50072922 €
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego
(JST), ich związki i stowarzyszenia,
- podmioty publiczne, których
właścicielem jest JST lub dla których
podmiotem założycielskim jest JST,
- jednostki organizacyjne JST,
- spółdzielnie mieszkaniowe i wspólnoty
mieszkaniowe,
- towarzystwa budownictwa społecznego,
- podmioty zarządzające instrumentami
inżynierii finansowej.
Preferowane będą projekty
- kompleksowe obejmujące istotny fragment gminy, czy powiatu,
bądź cały ich obszar, w formie programów inicjowanych przez jst,
obejmujących działania o charakterze prosumenckim,
zmierzających do ograniczenia niskiej emisji oraz zwiększenia
udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym,
- wykorzystujące systemy zarządzania energią,
- zgodne z planami dotyczącymi gospodarki niskoemisyjnej,
- dotyczące głębokiej termomodernizacji.
v.p
l
Główne typy przedsięwzięć w PI 4.III
.go
Przewidywany typ beneficjentów w PI
4.III
Monitor Polski
166 572 922 €
Łącznie 013+014
Przewidywane kwoty wsparcia (wg
kodów interwencji zgodnie z
załącznikiem I do rozporządzenia
wykonawczego Komisji (UE) nr 215/2014
z dnia 7 marca 2014 r.)
Poniżej zamieszczono szczegółowe informacje na temat programów wspierających efektywność energetyczną dla poszczególnych województw w ramach
Regionalnych Programów Operacyjnych.
Tabela Z.3. 1. Przedsięwzięcia w ramach poszczególnych RPO
ZAŁĄCZNIK NR 3
Zwiększenie efektywności
energetycznej budynków
użyteczności publicznej i
wielorodzinnych budynków
mieszkaniowych
Wdrażanie strategii
niskoemisyjnych (4e)
ww
Kujawsko-Pomorskie
w.
rcl
Typ beneficjentów
- JST, ich związki i stowarzyszenia
oraz samorządowe jednostki
organizacyjne,
- inne jednostki sektora finansów
publicznych,
- organizacje pozarządowe,
- spółdzielnie mieszkaniowe
oraz wspólnoty mieszkaniowe,
- kościoły i związki wyznaniowe
oraz osoby prawne kościołów i związków
wyznaniowych.
Dopuszcza się realizację projektów
w oparciu o umowę długoterminową,
zawartą pomiędzy podmiotem publicznym
a podmiotem prywatnym, której celem
jest stworzenie składników infrastruktury
umożliwiającej świadczenie usług
o charakterze publicznym.
v.p
l
W ramach PI wspierane będą działania polegające
na kompleksowej termomodernizacji budynków wraz z wymianą
wyposażenia tych obiektów na energooszczędne. Zgodnie
z przepisami prawa sektor publiczny pełnić ma wzorcową rolę
w zakresie działań prowadzących do poprawy efektywności
energetycznej, w związku z tym przewiduje się realizację
znacznej części inwestycji w budynkach publicznych. Wsparcie
przedsięwzięć polegających na przeprowadzeniu audytu
energetycznego, kompleksowej termomodernizacji
wraz z wykorzystaniem instalacji OZE i wymianą źródeł ciepła
doprowadzi do znaczącej redukcji zużycia ciepła i energii
elektrycznej. Przewidziane wsparcie jest niezbędne dla
racjonalnego i sprawnego zarządzania administracyjnego
w województwie uwidaczniającym się m.in. w racjonalnym
i oszczędnym gospodarowaniu zasobami ekonomicznymi
i środowiskowymi.
.go
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jst,
- jednostki sektora finansów publicznych,
inne niż wymienione powyżej,
- przedsiębiorcy będący zarządcami
infrastruktury lub świadczący usługi
w zakresie transportu zbiorowego
na terenach miejskich i podmiejskich,
- organizacje pozarządowe,
- PGL Lasy Państwowe i jego jednostki
organizacyjne,
- podmiot wdrażający instrument
finansowy.
Monitor Polski
15000000
25 918 411 €
Preferowane będą projekty
- w miastach powyżej 20 tys. mieszkańców,
- poprawiające dostępność do obszarów koncentracji ludności
i/lub aktywności gospodarczej, a także do rynku pracy i usług
publicznych,
- projekty multimodalne uwzględniające połączenie różnych nisko
i zero emisyjnych środków transportu,
- realizowane w miejscowościach uzdrowiskowych,
- dotyczące zakupu taboru o alternatywnych źródłach zasilania (elektryczne, gazowe, wodorowe, hybrydowe),
- dotyczące systemów grzewczych opartych na paliwach inne
niż stałe ,
- wykorzystujące OZE,
- realizowane w miejscowościach uzdrowiskowych,
- wykorzystujące systemy zarządzania energią.
- których efektem realizacji będzie redukcja emisji CO2 o więcej
niż 30%,
- w których wsparcie udzielane jest poprzez przedsiębiorstwa
usług energetycznych (ESCO).
– 60 –
86 394 705 €
60 476 294 €
Lubelskie
Promowanie strategii
niskoemisyjnych dla wszystkich
rodzajów terytoriów, w
szczególności dla obszarów
miejskich, w tym wspieranie
zrównoważonej multimodalnej
mobilności miejskiej i działań
adaptacyjnych mających
oddziaływanie łagodzące na zmiany
klimatu (4e)
Poprawa efektywności
energetycznej w budownictwie
użyteczności publicznej i sektorze
mieszkaniowym
v.p
l
W zakresie wymiany źródeł ciepła wspierane będą inwestycje
w instalacje o jak najmniejszej emisji CO2, PM 10 oraz innych
zanieczyszczeń powietrza. Wsparte projekty muszą skutkować
redukcją CO2 o co najmniej 30% w odniesieniu do istniejących
instalacji. Projekty powinny być uzasadnione ekonomicznie i
społecznie oraz przeciwdziałać ubóstwu energetycznemu.
Priorytetowo będą wspierane projekty wykorzystujące odnawialne
źródła energii. Wsparcie będzie uwarunkowane wykonaniem
inwestycji zwiększających efektywność energetyczną i
ograniczających zapotrzebowanie na energię w budynkach,
w których wykorzystywana jest energia ze wspieranych urządzeń.
W przypadku indywidualnych urządzeń do ogrzewania
wykorzystujących paliwa stałe..
Inwestycje w transport miejski muszą wynikać z przygotowanych
przez samorządy planów, zawierających odniesienia do kwestii
przechodzenia na bardziej ekologiczne i zrównoważone systemy
transportowe w miastach. Funkcję takich dokumentów mogą
pełnić plany dotyczące gospodarki niskoemisyjnej lub Strategie
ZIT lub plany mobilności miejskiej.
.go
w.
rcl
Realizacja celu oszczędności energii w sektorze publicznym
i mieszkaniowym będzie obejmować wsparcie dla głębokiej
termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej, w tym
będących w zasobie JST (m.in. szpitali, szkół) oraz budynków
mieszkalnych, w tym zmiany wyposażania tych obiektów
w urządzenia o najwyższej, uzasadnionej ekonomicznie, klasie
efektywności energetycznej (np. ocieplenie obiektów, wymiana
drzwi i okien, modernizacja systemów grzewczych wraz
z wymianą źródła ciepła, modernizacja systemów wentylacji,
klimatyzacji). W ramach kompleksowej głębokiej
termomodernizacji budynków wspierana będzie także generacja
rozproszona, tj. budowa lokalnych, małych źródeł energii
produkujących zarówno energię elektryczną, jak i ciepło
na potrzeby lokalne, niewymagająca przesyłania jej na duże
odległości oraz poprawa sprawności wytwarzania ciepła poprzez
zmianę źródeł ciepła na jednostki wysokosprawnej kogeneracji.
Monitor Polski
95143470 €
13770238 €
ww
Do grup beneficjentów należą m.in.
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jednostek
samorządu terytorialnego posiadające
osobowość prawną,
- jednostki naukowe,
- szkoły wyższe,
- spółki prawa handlowego, w których
większość udziałów lub akcji posiadają
jednostki, samorządu terytorialnego
lub ich związki,
- organizacje pozarządowe,
- jednostki sektora finansów publicznych
posiadające osobowość prawną,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
- Towarzystwa Budownictwa
Społecznego,
- służby ratownicze i bezpieczeństwa
publicznego,
- podmioty zarządzające instrumentami
finansowymi.
W ramach realizacji projektów
wynikających z planów zrównoważonej
mobilności miejskiej, planów gospodarki
niskoemisyjnej i/lub strategii ZIT do
głównych grup beneficjentów należą
miasta o liczbie mieszkańców powyżej
30 tys. oraz obszary powiązane z nimi
funkcjonalnie i działające na ich
obszarze
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jednostek
samorządu terytorialnego posiadające
osobowość prawną,
- jednostki sektora finansów publicznych
posiadające osobowość prawną,
- podmioty świadczące usługi transportu
publicznego na zlecenie jednostek
samorządu terytorialnego i ich związków
na terenie miast objętych działaniem
wyłonione do świadczenia tych usług
zgodnie z Prawem zamówień
publicznych.
W ramach projektów wynikających
z planów gospodarki niskoemisyjnej
– 61 –
131 531 252 €
22 617 544 €
11 760 631 €
32385196 €
27 441 473 €
89079306 €
Racjonalizacja zużycia energii w
sektorze publicznym i
mieszkaniowym
Poprawa efektywności
energetycznej w sektorze
publicznym i w sektorze
budownictwa mieszkaniowego
W ramach programu realizowana będzie
- kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności
publicznej,
- kompleksowa termomodernizacja budynków mieszkalnych,
- wykorzystanie instalacji OZE w przypadku termomodernizacji
budynków.
v.p
l
Monitor Polski
W ramach programu realizowana będzie kompleksowa
termomodernizacja budynków użyteczności publicznej
lub budynków mieszkalnych (części wspólnych wielorodzinnych
budynków mieszkalnych) wraz z wymianą
wyposażenia tych obiektów na energooszczędne (m.in. ocieplenie
obiektu, wymiana okien, drzwi
zewnętrznych oraz oświetlenia na energooszczędne, przebudowa
systemów grzewczych wraz z
wymianą i podłączeniem do źródła ciepła), modernizacja
systemów wentylacji i klimatyzacji, instalacja
OZE w termomodernizowanych budynkach. W ramach
przedsięwzięcia możliwa będzie
wymiana źródła ciepła z opartego na paliwach konwencjonalnych
przede wszystkim na źródła ciepła
wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych bądź na przyłącza
sieciowe. Realizowane inwestycje
będą wynikać z audytów energetycznych.
.go
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego
(JST), ich związki, stowarzyszenia
i porozumienia oraz podmioty publiczne,
których właścicielem jest JST lub dla
których podmiotem założycielskim
jest JST,
- właściciele/zarządcy budynków
mieszkaniowych.
- jednostki samorządu terytorialnego,
związki, porozumienia i stowarzyszenia
JST,
- jednostki organizacyjne JST
posiadające osobowość prawną,
- jednostki sektora finansów publicznych
posiadające osobowość prawną,
- jednostki naukowe,
- szkoły wyższe,
- osoby prawne i fizyczne będące
organami prowadzącymi szkoły i
placówki,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
TBS,
- podmioty lecznicze,
- instytucje kultury,
- kościoły i związki wyznaniowe oraz
osoby prawne kościołów i związków
wyznaniowych,
- organizacje pozarządowe,
w.
rcl
39 202 104 €
213 703 958 €
Lubuskie
Łódzkie
ww
dla poszczególnych typów obszarów,
do głównych grup beneficjentów należą
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jednostek
samorządu terytorialnego posiadające
osobowość prawną,
- jednostki sektora finansów publicznych
posiadające osobowość prawną,
- spółki prawa handlowego, w których
większość udziałów lub akcji posiadają
jednostki samorządu terytorialnego
lub ich związki,
- MŚP,
- służby ratownicze i bezpieczeństwa
publicznego.
Przywrócenie lub nadanie funkcji
społecznych i gospodarczych na
terenach zdegradowanych (9b)
Lepsza jakość powietrza (4e)
w.
rcl
29 360 599 €
34486536 €
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego,
związki, porozumienia i stowarzyszenia
jst,
- jednostki organizacyjne jst posiadające
osobowość prawną,
- jednostki sektora finansów publicznych
posiadające osobowość prawną,
- organy administracji rządowej oraz
ich jednostki podległe,
- organizacje pozarządowe
- kościoły, związki wyznaniowe oraz
osoby prawne kościołów i związków
wyznaniowych,
- instytucje kultury,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
TBS,
- LGD,
- szkoły wyższe,
- jednostki naukowe,
- przedsiębiorcy.
v.p
l
W ramach programu realizowane będą
- renowacja, adaptacja budynków, obiektów, terenów i przestrzeni
prowadząca do przywrócenia lub nadania nowych funkcji,
wraz z możliwością zakupu sprzętu i wyposażenia niezbędnego
do realizacji celu interwencji 9b,
- rewitalizacja tkanki mieszkaniowej w ramach części wspólnych
wielorodzinnych budynków, w tym termomodernizacja budynków
mieszkalnych (jako element szerszego projektu).
Wspierane będą przedsięwzięcia, wynikające z kompleksowych,
wieloletnich programów rewitalizacji opracowanych w oparciu
o krajowe ramy dla działań rewitalizacyjnych oraz lokalnych
programów rewitalizacji lub dokumentów równoważnych, np.
Strategii ZIT.
Zakłada się preferencje dla projektów
- komplementarnych z projektami realizowanymi z EFS,
- przedsięwzięć infrastrukturalnych o mniejszej skali,
uzupełniających inwestycje w zakresie rewitalizacji
w ramach innych CT finansowanych w ramach RPO WŁ na lata
2014–2020,
- projektów przyczyniających się do zmniejszenia zużycia energii
w rewitalizowanych obiektach.
parametrach energetycznych, polegające na projektach
pilotażowych, demonstracyjnych dotyczących budynków
użyteczności publicznej,
- inwestycje w ramach modernizacji źródeł ciepła (kompleksowa
wymiana lub renowacja), rozbudowy systemów zaopatrzenia w
ciepło oraz doprowadzenia źródeł ciepła do budownictwa
jednorodzinnego i wielorodzinnego oraz budynków użyteczności
publicznej. Zastosowanie pieców węglowych nie będzie
przedmiotem dofinansowania,
- inwestycje w zakresie oświetlenia publicznego z wykorzystaniem
urządzeń energooszczędnych i ekologicznych jako element
szerszego projektu infrastrukturalnego.
- inwestycje w zakresie budownictwa o znacznie podwyższonych
W ramach programu realizowane będą
.go
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego,
związki, porozumienia i stowarzyszenia
jst,
- jednostki organizacyjne jst posiadające
osobowość prawną,
- przedsiębiorcy,
- organizacje pozarządowe,
- jednostki naukowe, placówki oświatowe,
szkoły wyższe,
- spółdzielnie, wspólnoty mieszkaniowe,
TBS.
Monitor Polski
28392321 €
ww
- PGL Lasy Państwowe i jego jednostki
organizacyjne.
Głównym celem interwencji
realizowanej w ramach priorytetu
inwestycyjnego jest zwiększenie
efektywności energetycznej oraz
wykorzystania odnawialnych źródeł
energii w sektorze mieszkaniowym i
użyteczności publicznej
ww
Monitor Polski
v.p
l
.go
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego, ich
związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne JST
posiadające osobowość prawną,
- jednostki naukowe,
- uczelnie,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
- instytucje kultury,
- podmioty lecznicze działające
w publicznym systemie ochrony zdrowia,
- organizacje pozarządowe,
- kościoły i związki wyznaniowe oraz
osoby prawne kościołów i związków
wyznaniowych.
w.
rcl
W ramach działań skierowanych do sektora mieszkaniowego
i użyteczności publicznej realizacja będzie koncentrowała się
na kompleksowej termomodernizacji budynków wraz z
wykorzystaniem instalacji OZE. Kluczowym aspektem realizacji
takich projektów będzie uzyskanie założonego efektu
ekologicznego w postaci ilości zaoszczędzonej energii w
odniesieniu do planowanych nakładów finansowych. W związku
z czym wstępnym warunkiem rozpoczęcia takich inwestycji
powinno być przeprowadzenie audytu energetycznego,
opracowanie programów
energooszczędnościowych, analizy opłacalności działań
a następnie kompleksowa termomodernizacja, obejmująca swoim
zakresem m.in.
- ocieplenie obiektu, wymianę okien, drzwi zewnętrznych
oraz wymianę oświetlenia na energooszczędne,
- przebudowę systemów grzewczych (wraz z wymianą
i przyłączeniem źródła ciepła), systemów wentylacji i klimatyzacji,
zastosowanie automatyki pogodowej i systemów zarządzania
budynkiem,
- budowę lub modernizację wewnętrznych instalacji odbiorczych
oraz likwidację dotychczasowych źródeł ciepła,
- instalację mikrogeneracji lub mikrotrigeneracji na potrzeby
własne,
- wykorzystanie technologii OZE w budynkach,
- instalację systemów chłodzących, w tym również z OZE.
– 64 –
Poz. 614
96 000 000 €
26000000 €
70000000 €
Małopolskie
Głównym celem działania jest
wspieranie interwencji
zwiększających efektywność
energetyczną, także poprzez
wykorzystanie udziału
odnawialnych źródeł energii w
budynkach użyteczności publicznej
i mieszkalnych, a także wsparcie
sektora MŚP w zakresie
zmniejszenia strat energii, ciepła i
wody
Przedsięwzięcia
- wsparcie kompleksowej termomodernizacji budynków
użyteczności publicznej i budynków mieszkalnych,
- zmniejszenie energochłonności małych i średnich
przedsiębiorstw,
- budowa lub przebudowa jednostek wytwarzania energii
elektrycznej i ciepła w wysokosprawnej kogeneracji.
Monitor Polski
v.p
l
.go
w.
rcl
69 578 968 €
20847340 €
48731628 €
Mazowieckie
ww
Do grup beneficjentów należą m.in.
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jednostek
samorządu terytorialnego posiadające
osobowość prawną,
- podmioty wykonujące usługi publiczne
na zlecenie jednostek samorządu
terytorialnego, w których większość
udziałów lub akcji posiada samorząd,
- administracja rządowa,
- spółki prawa handlowego, w których
większość udziałów lub akcji posiadają
jednostki samorządu terytorialnego
lub ich związki,
- podmioty wybrane w drodze ustawy
z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo
zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r.
poz. 907, z późn. zm.) wykonujące usługi
publiczne na podstawie obowiązującej
umowy zawartej z jednostką samorządu
terytorialnego na świadczenie usług
z danej dziedziny,
- małe i średnie przedsiębiorstwa,
- dostawcy usług energetycznych,
- przedsiębiorstwa energetyczne
prowadzące działalność gospodarczą w
zakresie wytwarzania, przetwarzania,
magazynowania, przesyłania, dystrybucji
paliw albo energii lub obrotu nimi,
- Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy
Państwowe i jego jednostki
organizacyjne,
- instytucje kultury,
- instytucje naukowe,
- szkoły wyższe,
- spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty
mieszkaniowe, TBS-y,
- kościoły i związki wyznaniowe oraz
osoby prawne kościołów i związków
wyznaniowych,
- organizacje pozarządowe,
- podmioty odpowiedzialne ze realizację
działań naprawczych określonych w
programach ochrony powietrza oraz
planach działań krótkoterminowych.
Opolskie
Podkarpackie
Promowanie strategii
niskoemisyjnych dla wszystkich
rodzajów terytoriów, w
szczególności dla obszarów
miejskich, w tym wspieranie
zrównoważonej multimodalnej
mobilności miejskiej i działań
adaptacyjnych mających
oddziaływanie łagodzące na zmiany
klimatu (4e)
Poprawa efektywności
energetycznej w sektorze
mieszkaniowym i budynkach
użyteczności publicznej
Zmniejszenie energochłonności
sektora publicznego oraz
mieszkalnictwa
Przedsięwzięcia
- kompleksowa energetyczna termomodernizacja budynków
użyteczności publicznej wraz z wymianą wyposażenia tych
obiektów na energooszczędne,
- audyty energetyczne dla sektora publicznego jako element
kompleksowy projektu,
- dokapitalizowanie funduszy pożyczkowych,
- dokapitalizowanie innych publicznych instytucji finansowych
oferujących zwrotne instrumenty finansowe.
Przedsięwzięcia
- wymiana lub modernizacja źródeł ciepła (kryterium wsparcia –
przekroczenia pyłu PM10, PM2,5, benzo(a)pirenu),
- zmniejszenie strat energii w dystrybucji ciepła w tym z OZE,
- rozwój sieci ciepłowniczej,
- realizacja zintegrowanych strategii zrównoważenia
energetycznego dla obszarów miejskich, w tym publicznych
systemów oświetleniowych,
- wsparcie dla projektów mogących wynikać z planów gospodarki
niskoemisyjnej/ programów ograniczenia niskiej emisji dla
poszczególnych typów obszarów miast i niekwalifikujących się do
dofinansowania w ramach innego PI np. działania dotyczące
oszczędności energii, inwestycje w zakresie budownictwa
pasywnego.
v.p
l
Przedsięwzięcia
- kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności
publicznej wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów
na energooszczędne,
- kompleksowa modernizacja energetyczna budynków
mieszkaniowych (wielorodzinnych budynków mieszkalnych) wraz
z wymianą wyposażenia tych obiektów na energooszczędne,
- wprowadzenie systemów zarządzania energią (np. smart
metering) jako element kompleksowy projektu.
.go
w.
rcl
17400000 €
64898653 €
17625941€
4 100 000 €
60667080 €
Monitor Polski
21 500 000 €
143 191 674 €
ww
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki, porozumienia i
stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jednostek
samorządu terytorialnego,
- jednostki sektora finansów publicznych,
- jednostki naukowe,
- szkoły wyższe,
- przedsiębiorstwa,
- kościoły i związki wyznaniowe oraz
osoby prawne kościołów i związków
wyznaniowych,
- organizacje pozarządowe,
- pośrednicy finansowi charakteryzujący
się odpowiednim doświadczeniem
oraz potencjałem administracyjnym.
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- podmioty w których większość udziałów
lub akcji posiadają jednostki samorządu
terytorialnego lub ich związki i
stowarzyszenia,
- jednostki sektora finansów publicznych,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
TBS,
- organizacje pozarządowe,
- podmioty wykonujące działalność
leczniczą, w rozumieniu ustawy z dnia 15
kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
(Dz. U. z 2015 r. poz. 618 i 788).
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- podmioty w których większość udziałów
lub akcji posiadają jednostki samorządu
terytorialnego lub ich związki i
stowarzyszenia,
- jednostki sektora finansów publicznych
- przedsiębiorstwa,
- organizacje pozarządowe,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
TBS,
- porozumienia podmiotów wyżej
wymienionych, reprezentowane przez
lidera.
Podlaskie
Pomorskie
Zwiększona sprawność
funkcjonowania komunalnej
infrastruktury energetycznej (4e)
Poprawa efektywności
energetycznej budynków
użyteczności publicznej i
mieszkaniowych oraz systemów
oświetlenia zewnętrznego
Wdrożenie programów
oszczędnego gospodarowania
energią, w tym działań
termomodernizacyjnych
W celu podniesienia efektywności energetycznej niezbędna
będzie kompleksowa termomodernizacja budynków mieszkalnych
i budynków użyteczności publicznej wraz z wymianą wyposażenia
tych obiektów na energooszczędne w zakresie związanym m.in.
z ociepleniem obiektu, wymianą okien, drzwi zewnętrznych
oraz oświetlenia. Planowane są inwestycje polegające
na przebudowie systemów grzewczych wraz z wymianą i
podłączeniem do źródła ciepła, systemów wentylacji i klimatyzacji,
systemów wodno-kanalizacyjnych. Zgodnie z ideą energetyki
prosumenckiej promowane będzie zastosowanie instalacji OZE
w termomodernizowanych budynkach. Będzie istniała możliwość
dofinansowania instalacji systemów chłodzących, w tym również
z OZE. Wykorzystanie instalacji OZE musi być w pełni
uzasadnione potrzebami energetycznymi obiektu, a jedynie
niewykorzystana część energii elektrycznej może być oddawana
do sieci dystrybucyjnej.
W zakresie scentralizowanych systemów ciepłowniczych (w tym
źródeł ciepła) preferowane będą przedsięwzięcia
1) realizowane w gminach, w których stwierdzono przekroczenia
standardów jakości powietrza,
2) zapewniające największy efekt ekologiczny (m.in. redukcję
emisji gazów cieplarnianych) w stosunku do nakładów
finansowych,
3) wykorzystujące innowacyjne rozwiązania w zakresie
zastosowanych urządzeń i systemów, np. projekty stanowiące
element „wyspy energetycznej” bądź wykorzystujące
v.p
l
Wspierane będą inwestycje podnoszące efektywność
energetyczną budynków użyteczności publicznej, w tym
przedsięwzięcia termomodernizacyjne. Możliwa będzie także
poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych.
W ramach kompleksowych projektów przewiduje się
termomodernizację energetyczną budynku wraz z
wykorzystaniem instalacji OZE i wymianą źródła ciepła. Zakres
prac musi wynikać z przeprowadzonej uprzednio analizy
możliwych rozwiązań w ramach sporządzanego audytu
energetycznego, a wybrany wariant realizacyjny musi
uwzględniać kryterium kosztowe odnoszące się do efektu
ekologicznego (np. redukcji emisji gazów cieplarnianych)
w stosunku do nakładów finansowych.
.go
w.
rcl
22 500 000 €
110377399 €
14186766
45 000 000 €
27943630 €
Monitor Polski
67 500 000 €
152 507 795 €
ww
Typ beneficjentów
- spółdzielnie mieszkaniowe i ich związki,
wspólnoty mieszkaniowe,
- towarzystwa budownictwa społecznego
(TBS),
- podmioty sprawujące zarząd
nieruchomościami mieszkalnymi.
Natomiast projekty dotyczące budynków
użyteczności publicznej realizowane będą
m.in. przez
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jednostek
samorządu terytorialnego posiadające
osobowość prawną,
- podmioty, w których większość udziałów
lub akcji posiadają jednostki samorządu
terytorialnego lub ich związki
i stowarzyszenia,
- podmioty działające w ramach
partnerstw publiczno-prywatnych,
-jednostki naukowe, szkoły wyższe,
-kościoły i związki wyznaniowe.
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego
i ich jednostki organizacyjne,
- związki i stowarzyszenia jednostek
samorządu terytorialnego,
- jednostki administracji rządowej,
- inne jednostki sektora finansów
publicznych,
- jednostki naukowe,
- instytucje edukacyjne, szkoły wyższe,
- organizacje pozarządowe,
- kościoły i związki wyznaniowe,
- przedsiębiorcy,
- instytucje finansowe.
- Jednostki samorządu terytorialnego
i ich jednostki organizacyjne,
-związki i stowarzyszenia jednostek
samorządu terytorialnego,
-jednostki administracji rządowej,
-inne jednostki sektora finansów
publicznych,
-organizacje pozarządowe,
-jednostki naukowe,
-instytucje edukacyjne,
Zwiększona atrakcyjność transportu
publicznego dla pasażerów (4e)
Przeciwdziałanie niekorzystnym
zmianom klimatu oraz poprawa
konkurencyjności
regionalnej gospodarki, poprzez
zwiększenie udziału energii
pochodzącej ze źródeł
odnawialnych w stosunku do
energii ze źródeł
konwencjonalnych.
Zmniejszenie energochłonności
infrastruktury publicznej i sektora
mieszkaniowego,
Poprawa jakości powietrza w
regionie.
ww
231 838 404 €
90834827 €
•
•
•
•
•
v.p
l
Budowa, przebudowa liniowej i punktowej infrastruktury
transportu
zbiorowego
(np. zintegrowane
węzły
przesiadkowe, drogi rowerowe, parkingi Park&Ride
i Bike&Ride, bus pasy).
Wdrażanie inteligentnych systemów transportowych (ITS).
Zakup taboru autobusowego i tramwajowego na potrzeby
transportu publicznego wraz z budową infrastruktury.
Budowa i przebudowa liniowej infrastruktury tramwajowej.
Poprawa efektywności energetycznej oświetlenia.
Typy przedsięwzięć
W ramach priorytetu inwestycyjnego 4.3, wspierane będą
działania polegające na termomodernizacji w budynkach
użyteczności publicznej i budynkach mieszkalnych wraz
z budową i przebudową infrastruktury służącej do produkcji
i dystrybucji energii pochodzącej
ze źródeł odnawialnych w termomodernizowanych budynkach
i/lub likwidacji „niskiej emisji” poprzez wymianę/modernizację
indywidualnych źródeł ciepła.
wysokosprawną kogenerację,
4) realizowane z udziałem kapitału prywatnego,
5) o możliwie jak największym zasięgu oddziaływania,
6) uzgodnione w ramach ZPT.
.go
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego, ich
związki i stowarzyszenia,
- podmioty, w których większość udziałów
lub akcji posiadają jednostki samorządu
terytorialnego lub ich związki i
stowarzyszenia,
- jednostki zaliczane do sektora finansów
publicznych (nie wymienione wyżej),
- podmioty wykonujące działalność
leczniczą, w rozumieniu ustawy z dnia 15
kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej,
posiadające osobowość prawną lub
zdolność prawną,
- szkoły wyższe,
- organizacje pozarządowe,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
- towarzystwa budownictwa społecznego,
- porozumienia podmiotów wymienionych
wyżej reprezentowane przez lidera,
- podmioty działające w oparciu o
umowę/porozumienie w ramach
partnerstwa publiczno- prywatnego
(tzw. projekty hybrydowe).
Typ beneficjentów
-jednostki samorządu terytorialnego
oraz ich związki, których statutowym
zadaniem jest wykonywanie ustawowych
zadań jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie transportu
publicznego,
-podmioty działające na zlecenie
jednostek samorządu terytorialnego
i ich związków, realizujące zadania z
zakresu transportu publicznego, wybrane
zgodnie z prawem zamówień
publicznych,
-podmioty, w których większość udziałów
posiada jednostka samorządu
terytorialnego lub związek JST,
w.
rcl
91003577 €
50000000 €
Monitor Polski
Śląskie
-szkoły wyższe,
-przedsiębiorcy.
Promowanie strategii
niskoemisyjnych dla wszystkich
rodzajów terytoriów, w
szczególności dla obszarów
miejskich, w tym wspieranie
zrównoważonej multimodalnej
mobilności miejskiej i działań
adaptacyjnych mających
oddziaływanie łagodzące na zmiany
klimatu (4e)
Wspieranie efektywności
energetycznej, inteligentnego
zarządzania energią i
wykorzystywania odnawialnych
źródeł energii w infrastrukturze
publicznej, w tym w
budynkach publicznych i w sektorze
mieszkaniowym
Projekty, dotyczące kompleksowej termomodernizacji budynków
publicznych (z wyłączeniem jednostek podległych administracji
centralnej) oraz mieszkalnych wchodzących w skład zasobu
mieszkaniowego gminy wraz z wymianą wyposażenia tych
obiektów na energooszczędne, w zakresie związanym m.in. z
ociepleniem obiektu, wymianą okien, drzwi zewnętrznych
oraz oświetlenia na energooszczędne, przebudową systemów
grzewczych (wraz z wymianą źródła ciepła – likwidacja pieców
grzewczych na opał stały), systemów wentylacji i klimatyzacji,
systemów wodno-kanalizacyjnych, instalacją OZE
w termomodernizowanych budynkach, instalacją systemów
chłodzących, w tym również z OZE, instalowaniem urządzeń
energooszczędnych najnowszej generacji (np. kolektory
słoneczne).
v.p
l
Dofinansowanie znajdą projekty, realizujące założenia planów
niskoemisyjnych dla poszczególnych obszarów.
Wsparcie dla projektów powinny wynikać z planów gospodarki
niskoemisyjnej dla poszczególnych typów obszarów
i niekwalifikujących się do dofinansowania w ramach
innego PI, np.
1) modernizacja oświetlenia ulicznego (ulic, placów, terenów
publicznych)na energooszczędne,
2) budowa lub modernizacja sieci ciepłowniczej,
3) wymiana źródeł ciepła,
4) mikrokogeneracja,
5) działania informacyjno-promocyjne dotyczące np.
oszczędności energii,
6) kampanie promujące
- budownictwo zeroemisyjne,
- inwestycje w zakresie budownictwa pasywnego.
.go
Typ beneficjentów
-jednostki samorządu terytorialnego,
-przedsiębiorstwa duże, średnie, małe,
mikro świadczące usługi publiczne na
terenie województwa świętokrzyskiego,
-partnerzy społeczni i gospodarczy
działający na terenie województwa
świętokrzyskiego,
-organizacje pozarządowe (NGO),
-samorządowe osoby prawne,
- instytucje otoczenia biznesu,
-uczelnie,
-państwowe jednostki budżetowe,
-instytucje kultury.
w.
rcl
54 754 121 €
22 852 471 €
Świętokrzyskie
ww
realizujące na podstawie statutu zadania
publiczne z zakresu transportu
publicznego,
-porozumienia ww. podmiotów
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego,
- spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe,
- związki i stowarzyszenia JST, TBS,
- samorządowe jednostki organizacyjne
posiadające osobowość prawną,
uczelnie, inne podmioty prowadzące
działalność w sferze usług publicznych
w różnych formach organizacyjnych,
posiadających osobowość prawną np.
fundacje i stowarzyszenia, policja,
podmioty lecznicze wykonujące na
terenie województwa świętokrzyskiego
działalność leczniczą finansowaną
ze środków publicznych,
- samorządowe osoby prawne,
- jednostki ochotniczej i Państwowej
Straży Pożarnej.
Monitor Polski
– 69 –
87 886 445 €
10 279 853 €
Zmniejszenie energochłonności
sektorów mieszkaniowego
i publicznego
Warmińsko-Mazurskie
Wielkopolskie
Zmniejszenie energochłonności
budynków publicznych
i mieszkaniowych
Wzrost efektywności energetycznej
budynków mieszkalnych oraz
użyteczności publicznej
Przedsięwzięcia
- kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności
publicznej, która będzie realizowana na podstawie wcześniej
przeprowadzonych audytów energetycznych,
- kompleksowa termomodernizacja wielorodzinnych budynków
mieszkaniowych.
v.p
l
Przedsięwzięcia
termomodernizacja budynków oraz wymiana wyposażenia tych
obiektów na energooszczędne, projekty modernizacji
infrastruktury ciepłowniczej i energetycznej
w termomodernizowanych budynkach, a także podłączanie
budynków do sieci, instalacje OZE w termomodernizowanych
budynkach.
.go
w.
rcl
Przedsięwzięcia
- kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności
publicznej/części wspólnych wielorodzinnych budynków
mieszkalnych wraz z wymianą wyposażenia tych obiektów na
energooszczędne (m.in. ocieplenie budynku, wymiana okien
i drzwi zewnętrznych oraz oświetlenia na energooszczędne),
przebudowa systemów grzewczych (wraz z wymianą
i podłączeniem do źródła ciepła), przebudowa systemów
wentylacji i klimatyzacji, instalacja OZE, instalacja systemów
chłodzących, w tym również OZE),
- audyty energetyczne dla sektora mieszkaniowego i publicznego
(wyłącznie jako element projektów kompleksowej
termomodernizacji, opisanych powyżej),
- instalacja inteligentnych systemów zarządzania energią
w budynkach użyteczności publicznej/budynkach mieszkaniowych
w oparciu m.in. o technologie TIK (wyłącznie jako element
projektów kompleksowej termomodernizacji, opisanych powyżej).
Monitor Polski
Zachodniopomorskie
35 659 567 €
60060000 €
20576416 €
15 282 672 €
30940000 €
20 000 000 €
50 942 239 €
91 000 000 €
47 576 416 €
ww
Typ beneficjentów
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne jednostek
samorządu terytorialnego,
- jednostki sektora finansów publicznych
posiadające osobowość prawną,
- samodzielne publiczne zakłady opieki
zdrowotnej (tj. działające w publicznym
systemie ochrony zdrowia), dla których
podmiotem założycielskim jest/są JST,
- przedsiębiorstwa (tylko podmioty
świadczące usługi publiczne w ramach
realizacji obowiązków własnych jednostek
samorządu terytorialnego),
- spółdzielnie mieszkaniowe/wspólnoty
mieszkaniowe.
Typ beneficjentów
- spółdzielnie mieszkaniowe
oraz wspólnoty mieszkaniowe,
- jednostki samorządy terytorialnego,
ich związki oraz jednostki organizacyjne,
- podmioty posiadające osobowość
prawną, w tym podmioty świadczące
usługi publiczne w ramach realizacji
obowiązków własnych jednostek
samorządu terytorialnego,
- podmioty działające na podstawie
umowy o partnerstwie publiczno- prywatnym.
Typ beneficjentów
w zakresie typu 1
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne JST,
- osoby prawne JST, partnerstwa
wymienionych podmiotów,
w zakresie typu 2
- jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
- jednostki organizacyjne JST, TBS,
- wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie
mieszkaniowe,
- organizacje pozarządowe;
- partnerstwa wymienionych podmiotów.
Łącznie
ww
Promowanie strategii
niskoemisyjnych dla wszystkich
rodzajów terytoriów, w
szczególności dla obszarów
miejskich, w tym wspieranie
zrównoważonej multimodalnej
mobilności miejskiej i działań
adaptacyjnych mających
oddziaływanie łagodzące na zmiany
klimatu (4e)
v.p
l
Przedsięwzięcia
-budowa, przebudowa obiektów/systemu infrastruktury
zintegrowanego systemu transportu publicznego w celu
ograniczenia ruchu drogowego w centrach miast,
-projekty zwiększające świadomość ekologiczną,
-zakup lub modernizacja taboru transportu miejskiego.
.go
w.
rcl
Typ beneficjentów
- przedsiębiorstwa świadczące usługi
publicznego transportu zbiorowego,
-jednostki samorządu terytorialnego,
ich związki i stowarzyszenia,
-jednostki organizacyjne jst,
-organizacje pozarządowe,
-zarządcy infrastruktury kolejowej,
-państwowe jednostki budżetowe,
-przedsiębiorstwa.
Monitor Polski
– 71 –
Poz. 614
539 010 705 €
kat. 014
1 157 919 117 €
kat. 013
7000000 €
1 696 929 822
013+014
Dokument
podpisany przez
Marek Głuch
Data: 2015.07.16
15:37:05 CEST
MONITOR POLSKI
v.p
l
DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 16 lipca 2015 r.
Poz. 614
UCHWAŁA NR 91
RADY MINISTRÓW
.go
z dnia 22 czerwca 2015 r.
w sprawie przyjęcia „Krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii”
Na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U.
poz. 1200 oraz z 2015 r. poz. 151) Rada Ministrów uchwala, co następuje
załącznik do uchwały.
ww
w.
rcl