PL
Uchwała Nr 195 Rady Ministrów z dnia 16 października 2015 r. w sprawie "Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym"
Table of Provisions (10)
Statutory Text (10 Articles)
§ 1. Przyjmuje się „Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym”,
stanowiący załącznik do uchwały.
w.
rcl
Załącznik nr 1. Program działań wykonawczych na lata 2015–2020........................................................................... 62
Działanie I. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi ..................................... 63
Działanie II. Postępowanie z odpadami promieniotwórczym wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym
................................................................................................................................................................................ 65
Działanie III. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym
oraz likwidacji elektrowni jądrowych ..................................................................................................................... 65
Działanie IV. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ......................................................................................... 66
w.
rcl
Działanie V. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w
postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem ...................................... 67
ZAŁĄCZNIK NR 1. PROGRAM DZIAŁAŃ WYKONAWCZYCH NA LATA 2015–2020
Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi
1. Przygotowanie do zamknięcia i ostateczne zamknięcie KSOP Różan.
2. Wybór lokalizacji i przygotowanie do budowy NSPOP.
Działanie II.
jądrowym.
Postępowanie z wysokoaktywnymi odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
.go
Działanie III.
Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym oraz likwidacji elektrowni jądrowych.
Działanie IV.
Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
ww
w.
rcl
Działanie V.
Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji zaangażowanych w postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
v.p
l
DZIAŁANIE I. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI NISKO- I
ŚREDNIOAKTYWNYMI
1. Przygotowanie do zamknięcia i ostateczne zamknięcie KSOP Różan.
Ocena bezpieczeństwa dla zamknięcia istniejącego KSOP
Instrumenty
realizacji
•
Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
Minister właściwy ds. środowiska
•
ZUOP
•
Przygotowanie dokumentacji do wykonania postępowania na wyłonienie wykonawcy –
2014 r.
•
Zapewnienie finansowania – 2015 r.
•
Wybór wykonawcy Oceny – 2016 r.
•
Wykonanie – 2018 r.
•
Odbiór – 2019 r.
Odpowiedzialni
w.
rcl
Terminy realizacji
.go
Działanie 1.1.1.
Źródła
finansowania
•
Środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków
na dany rok budżetowy
•
Ewentualnie, przy powstaniu takiej możliwości, środki NFOŚiGW (zgodnie z zapisami
PPEJ)
•
W przypadku braku możliwości sfinansowania tych działań z obu ww. źródeł, realizacja
tych zadań zostanie sfinansowana ze środków programu wieloletniego
Przygotowanie koncepcji zamknięcia KSOP w Różanie
Instrumenty
realizacji
•
Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
ZUOP
•
Przygotowanie wstępnej koncepcji – 2019 r.
•
Przygotowanie planu zamknięcia wraz z kosztami i harmonogramem – 2020 r.
ww
Działanie 1.1.2.
Odpowiedzialni
Terminy realizacji
2. Wybór lokalizacji i przygotowanie do budowy NSPOP.
v.p
l
• Środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków
na dany rok budżetowy
Źródła
finansowania
Ocena bezpieczeństwa dla NSPOP
Instrumenty
realizacji
•
Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
Minister właściwy ds. środowiska
•
ZUOP
•
Przygotowanie dokumentacji do wykonania postępowania na wyłonienie wykonawcy 2015 r.
•
Zapewnienie finansowania – 2015 r.
•
Wybór wykonawcy – 2016 r.
•
Wykonanie – 2019 r.
•
Odbiór – 2020 r.
Odpowiedzialni
Terminy realizacji
.go
Działanie 1.2.1.
w.
rcl
• Środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków
na dany rok budżetowy
Źródła
finansowania
• Ewentualnie, przy powstaniu takiej możliwości, środki NFOŚiGW (zgodnie z zapisami
PPEJ)
• W przypadku braku możliwości sfinansowania tych działań z obu ww. źródeł, realizacja
tych zadań zostanie sfinansowana ze środków programu wieloletniego
Wybór lokalizacji i przygotowanie do budowy NSPOP
Instrumenty
realizacji
•
Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
ZUOP
•
Znalezienie potencjalnych lokalizacji NSPOP – 2017 r.
•
Wybór lokalizacji NSPOP – 2018 r.
•
Przygotowanie projektu składowiska – 2018 r.
•
Rozpoczęcie procesu uzyskiwania niezbędnych dla budowy zgód i pozwoleń – 2019 r.
ww
Działanie 1.2.2.
Odpowiedzialni
Terminy realizacji
•
Środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków
na dany rok budżetowy
v.p
l
Źródła
finansowania
– 65 –
DZIAŁANIE II. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYM WYSOKOAKTYWNYMI
I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
Wytypowanie bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych
Budowa PURL
Instrumenty
realizacji
•
Ustawa – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi Ustawa – Prawo geologiczne i
górnicze wraz z aktami wykonawczymi
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
Minister właściwy ds. środowiska
•
Instytuty naukowo-badawcze
•
ZUOP
w.
rcl
Odpowiedzialni
.go
Działanie 2.1.1.
Terminy realizacji
Źródła
finansowania
•
Analiza uwarunkowań i opracowanie projektu przedsięwzięcia – 2015 r.
•
Rewizja lokalizacji w oparciu o kryteria prawne – 2017 r.
•
Wytypowanie perspektywicznych obszarów do badań – 2020 r.
• Środki NFOŚiGW
• Środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków
na dany rok budżetowy
DZIAŁANIE III. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I
WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH
System instytucjonalno-prawny
Instrumenty
realizacji
•
Nowelizacja ustawy – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
Prezes PAA
ww
Działanie 3.1.
Odpowiedzialni
Opracowanie wstępnej koncepcji instytucjonalnej systemu postępowania z odpadami
promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2016 r.
Terminy realizacji
•
Opracowanie szczegółowej koncepcji instytucjonalnej systemu postępowania z
odpadami promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej –
2019 r.
Źródła
finansowania
•
Środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków
na dany rok budżetowy
v.p
l
•
System finansowania gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym, uwzględniający energetykę jądrową
Instrumenty
realizacji
•
Nowelizacja ustawy – Prawo atomowe wraz z aktami wykonawczymi
Odpowiedzialni
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
Opracowanie wstępnej koncepcji finansowania systemu postępowania z odpadami
promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2016 r.
•
Opracowanie szczegółowej koncepcji finansowania systemu postępowania z odpadami
promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2019 r.
w.
rcl
Terminy realizacji
.go
Działanie 3.2.
Źródła
finansowania
• Środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków
na dany rok budżetowy
DZIAŁANIE IV. STWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCEGO
POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
Działanie 4.1.
Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym
Instrumenty
realizacji
•
ww
Ustawa o instytutach badawczych
Odpowiedzialni
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
Minister właściwy ds. nauki
•
NCBiR
•
NCN
•
Instytuty naukowe i badawcze
Źródła
finansowania
Poz. 1092
•
Opracowanie projektu programu naukowo-badawczego – 2015 r.
•
Wyłonienie wykonawców – 2016 r.
•
Realizacja – 2019 r.
• Środki NCBiR i NCN
v.p
l
Terminy realizacji
– 67 –
.go
DZIAŁANIE V. PRZYGOTOWANIE KADR DLA KRAJOWYCH INSTYTUCJI I PODMIOTÓW
GOSPODARCZYCH ZAANGAŻOWANYCH W POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI
ORAZ NADZÓR NAD TYM POSTĘPOWANIEM
Działanie 5.1.
Przygotowanie kadr
Instrumenty
realizacji
•
Ustawa o służbie cywilnej
•
Ustawa – Prawo atomowe
•
Minister właściwy ds. gospodarki
•
Prezes PAA
•
ZUOP
•
Instytuty naukowe i badawcze
•
Inwestor
•
Oszacowanie potrzeb poszczególnych instytucji w tym zakresie – 2016 r.
•
Realizacja działań – od 2017 r. – charakter ciągły
w.
rcl
Odpowiedzialni
Terminy realizacji
• Budżet poszczególnych instytucji
ww
Źródła
finansowania
ww
Aktywność (na dzień 31 grudnia w danym
roku) [TBq]
Objętość [m3]
Odpady przekazane do
składowania/przechowywania w
KSOP Różan
zużyte zamknięte źródła
promieniotwórcze [szt.]
średnioaktywne [m ]
niskoaktywne [m3]
-
1,40
44,87
898
63,22
84,76
0,40
274,81
275,20
1,30
8,50
0,41
-
1,57
0,33
119,40
119,73
1,39
8,00
0,34
-
110,00
ciekłe
137,16
875
128,14
145,48
41,98
76,95
10,75
1,20
14,60
stałe
-
-
67
0,21
100,64
100,85
1,59
4,00
0,26
-
95,00
Ciekłe
2,41
40,72
1 235
39,77
48,03
29,73
3,10
7,200
8,00
stałe
2002
0,13
-
-
5,030
stałe
1,24
40,99
1 195
1,88
47,62
59,54
26,79
18,95
0,02
39,66
39,68
1,45
8,00
0,52
33,03
619
1,35
40,17
52,48
31,39
7,06
0,03
101,19
101,22
2,88
-
-
26,68
26,68
1,66
0,02
153,08
153,08
0,96
0,00
0,03
-
152,09
ciekłe
1,74
67,95
1 397
0,60
41,57
42,17
21,17
0,33
7,75
-
12,92
stałe
2006
-
0,02
84,48
84,50
0,48
0
0,02
-
84,00
ciekłe
1,37
48,88
1 508
0,60
29,92
30,48
17,27
1,51
6,20
5,50
stałe
2007
v.p
l
1,87
36,30
825
0,65
31,26
42,32
26,13
2,56
-
21,00
ciekłe
.go
8,03
-
98,21
ciekłe
4,00
0,23
-
6,00
stałe
0,02
-
30,00
ciekłe
2005
8,60
7,80
6,00
stałe
2004
Monitor Polski
Kategoria odpadów
promieniotwórczych
Ogółem [m3]
45,83
5,89
ZUOP [m3]
Instytucje spoza NCBJ (zastosowania
medyczne, przemysłowe, naukowe) [m3]
11,85
-
265,00
ciekłe
2001
w.
rcl
4,65
16,55
OR POLATOM [m3]
Reaktor EWA [m3]
Reaktor MARIA [m3]
Pochodzenie odpadów
promieniotwórczych
stałe
2000
2003
§ 2. Okres realizacji „Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym” ustala się na lata 2015–2050.
ww
Załącznik nr 2. Bilans odpadów promieniotwórczych odebranych przez ZUOP w latach 2000–2013 ........................ 68
ww
Załącznik nr 3. Wnioski ze Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko projektu Krajowego planu ............... 70
WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ
v.p
l
A
B
BJiOR
Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna
C
D
E
EJ
Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze badawczym
EWA w latach 1958–1966
Elektrownia jądrowa
F
G
GBq
GTRI
Gigabekerel
Inicjatywa Ograniczania Globalnych Zagrożeń (ang. Global Threat Reduction
Initiative)
H
I
Instytut Chemii i Techniki Jądrowej
Raport ze studium wykonalności przedsięwzięcia (ang. Investment Feasibility
w.
rcl
IChTJ
.go
EK-10
IFR
Report)
J
K
KSOP
Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych
L
Ł
M
MAEA
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (ang. International Atomic Energy
Agency)
Ministerstwo Gospodarki
MOX
Paliwo jądrowe powstałe z mieszaniny tlenków uranu i plutonu (mixed oxide fuel)
ww
MG
MR
Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze badawczym
MARIA
MWe
Megawat mocy elektrycznej
MWh
Megawatogodzina
MWt
Megawat mocy cieplnej
N
NCBiR
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju
Narodowe Centrum Badań Jądrowych
NCN
Narodowe Centrum Nauki
NFOŚiGW
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
NSPOP
Nowe składowisko powierzchniowe odpadów promieniotwórczych
O
OECD
v.p
l
NCBJ
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organization for Economic
Co-operation and Development)
Obiekt Energetyki Jądrowej
OOŚ
Ocena oddziaływania na środowisko
OR Polatom
Ośrodek Radioizotopów Polatom
.go
OEJ
P
PAA
Państwowa Agencja Atomistyki
PIG-PIB
Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy
PPEJ
Program polskiej energetyki jądrowej
PURL
Polskie Podziemne Laboratorium Badawcze (ang. Polish Underground Research
Laboratory)
R
w.
rcl
S
SAR
Raport bezpieczeństwa (ang. Safety assessment report)
SGOP
Składowisko głębokie odpadów promieniotwórczych
SOOŚ
Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko
T
TBq
Terabekerel
tHM
Tona metali ciężkich (uranowców) (ang. tons of heavy metal)
TWh
Terawatogodzina
U
W
Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze badawczym
EWA w latach 1966-1995
ww
WWR
Z
ZUOP
ZSRR
Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej – ,,Zakład Unieszkodliwiania
Odpadów Promieniotwórczych”
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
v.p
l
WSTĘP
Odpady promieniotwórcze to materiały stałe, ciekłe lub gazowe, zawierające substancje
promieniotwórcze lub skażone tymi substancjami, których wykorzystanie nie jest przewidywane ani rozważane,
1)
w tym wypalone paliwo jądrowe przeznaczone do składowania .
Każdej działalności związanej z produkcją, bądź stosowaniem izotopów promieniotwórczych (w przemyśle,
medycynie, nauce, rolnictwie) towarzyszy powstawanie odpadów promieniotwórczych. Z uwagi na ich
szczególny charakter, wymagają one specjalnego postępowania. Dotyczy to ich gromadzenia, przetwarzania,
zestalania, transportu, przechowywania i składowania.
.go
Odpady promieniotwórcze muszą być zakwalifikowane do odpowiedniej kategorii, posegregowane,
odpowiednio przetworzone, zestalone, opakowane, a następnie bezpiecznie składowane. Podstawowym celem
wymienionych działań jest ich zabezpieczenie i odizolowanie, aby nie stwarzały zagrożeń dla człowieka
i środowiska.
Właściwe postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest również jedną
z najważniejszych kwestii związanych z wdrożeniem energetyki jądrowej. Nie jest możliwe stosowanie energii
jądrowej bez wprowadzenia akceptowalnego społecznie, efektywnego i bezpiecznego postępowania
z odpadami promieniotwórczymi. W związku z tym, prawidłowe postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest szczególnie istotne zarówno dla użytkowników
materiałów promieniotwórczych, jak również dla społeczeństwa. W celu spełnienia oczekiwań w tym zakresie
przygotowano niniejszy dokument.
w.
rcl
Celem Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym (Krajowy plan) jest zapewnienie rozwoju i wdrożenie ogólnokrajowego, spójnego, zintegrowanego
i zrównoważonego systemu postępowania obejmującego wszystkie kategorie odpadów promieniotwórczych
wytwarzanych w kraju. Działania, przewidziane przez Krajowy plan, zapewnią odpowiedzialne, bezpieczne
i zrównoważone postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem, zgodnie z art. 57c
2)
ustawy – Prawo atomowe . Krajowy plan jest strategicznym narzędziem umożliwiającym określenie
koniecznych działań i wyznaczenie zadań, które umożliwią osiągniecie założeń polityki państwa w zakresie
postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. W tym celu Krajowy plan
identyfikuje nowe potrzeby i określa cele dalszych prac. Ponadto przedstawia ogólny zarys istniejących oraz
nowe metody postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, istniejącą i
przyszłą infrastrukturę do postępowania z uwzględnieniem obecnego podziału na kategorie, oraz ilości
dotychczas zgromadzonych i prognozy przyszłych dostaw tych odpadów. Krajowy plan ma również na celu
zapewnienie spójności w postępowaniu z tymi substancjami jak i optymalizację rozwoju i wykorzystania
zasobów postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
ww
Ponieważ istotną kwestię w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi stanowi udział społeczeństwa,
w centrum przewidzianych w Krajowym planie działań znajdują się przejrzystość, dialog i konsultacje z
przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego.
Krajowy plan jest wynikiem współpracy wszystkich instytucji zaangażowanych w postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, z uwzględnieniem doświadczeń innych krajów. Pokazuje
on także, że Polska ma wymagane doświadczenie i wiedzę niezbędną do zapewnienia efektywnego
1)
Art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512 oraz z 2015 r.
poz. 1505).
2)
Ustawa z 4 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
poz. 587) wdrożyła do polskiego porządku prawnego dyrektywę Rady 2011/70/Euratom ustanawiającej ramy
wspólnotowe w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i
odpadami promieniotwórczym (Dz. Urz. UE L 199 z 02.08.2011, str. 48).
v.p
l
bezpiecznego i zrównoważonego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym.
ww
w.
rcl
.go
Niniejszy dokument został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy – Prawo atomowe oraz z wytycznymi
dyrektywy Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiającej ramy wspólnotowe w zakresie
odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami
promieniotwórczymi.
v.p
l
ROZDZIAŁ 1. CELE, ZADANIA I KOSZTY W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Krajowy plan stanowi wykonanie obowiązku nałożonego na ministra właściwego do spraw gospodarki w
art. 57c ustawy – Prawo atomowe oraz zobowiązań Polski wynikających ze Wspólnej konwencji bezpieczeństwa
w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami
3)
promieniotwórczymi (Wspólna konwencja) przyjętej w Wiedniu 5 września 1997 r.
Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe, aktualizacja Krajowego planu będzie się odbywać co 4 lata, co pozwoli na
weryfikację danych o środkach finansowych, potrzebnych do jego realizacji, jak też na wprowadzenie innych
niezbędnych zmian, w tym bezpośrednio dotyczących postępowania z odpadami promieniotwórczymi
i wypalonym paliwem jądrowym.
1.1. CEL KRAJOWEGO PLANU
.go
Okres obowiązywania Krajowego planu określa się na lata 2015–2050, z perspektywą do połowy XXII wieku, to
jest do przewidywanego zamknięcia głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych.
w.
rcl
Celem Krajowego planu jest zapewnienie w Polsce efektywnego i bezpiecznego postępowania
z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz zapewnienie rozwoju i wdrożenia
ogólnokrajowego, spójnego, zintegrowanego i zrównoważonego systemu postępowania obejmującego
wszystkie kategorie odpadów promieniotwórczych wytwarzanych w kraju. Dla osiągnięcia tego celu Krajowy
plan określa działania i wyznacza zadania, które umożliwią osiągniecie założeń polityki państwa w zakresie
postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, ze szczególnym
uwzględnieniem zasady transparentności oraz zapewnienia udziału społeczeństwa w podejmowaniu
kluczowych decyzji.
1.1.1. ZAKRES KRAJOWEGO PLANU
Krajowy plan przewiduje bezpieczne i odpowiednio zabezpieczone postępowanie ze wszystkimi
kategoriami odpadów promieniotwórczych, wytworzonych w Polsce, od ich wytworzenia do składowania
i monitoringu zamkniętego składowiska.
4)
Polskie prawo przewiduje następującą klasyfikację odpadów promieniotwórczych
Tabela nr 1.1. Kategorie odpadów promieniotwórczych
Podkategoria
Kategoria
Odpady
niskoaktywne
EAC < A ≤
4
10 EAC
Odpady
średnioaktywne
10 EAC <
7
A ≤ 10
EAC
ww
4
3)
4)
Przejściowe
Krótkożyciowe
Długożyciowe
Po trzech latach
stężenie
promieniotwórcze
izotopów spadnie
poniżej wartości
t1/2 ≤ 30 lat
A ≤ 400 kBq/kg
dla izotopów
długożyciowych
t1/2 > 30 lat
A > 400 kBq/kg dla izotopów
długożyciowych
Dz. U. z 2002 r. Nr 202, poz. 1704.
Art. 47 ustawy – Prawo atomowe oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie
odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1925).
Odpady
wysokoaktywne
A >10
EAC
7
Poz. 1092
określonej dla
odpadów
5)
niskoaktywnych
Tabela nr 1.2. Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze
Podkategoria
Niskoaktywne
8
EA < A ≤ 10 Bq
Średnioaktywne
8
12
10 < A ≤ 10 Bq
Wysokoaktywne
12
A >10 Bq
Krótkożyciowe
t1/2 ≤ 30 lat
Długożyciowe
t1/2 > 30lat
.go
Zużyte zamknięte
źródła
6)
promieniotwórcze
v.p
l
Monitor Polski
A – stężenie promieniotwórcze izotopu w odpadzie (kBq/kg) lub aktywność zawartych izotopów w źródle (Bq),
EAC – wartość stężenia promieniotwórczego izotopu stanowiąca podstawę kwalifikowania odpadów do
kategorii odpadów promieniotwórczych (kBq/kg),
EA – wartość aktywności stanowiącą podstawę kwalifikowania odpadów do kategorii odpadów
promieniotwórczych (Bq).
w.
rcl
Zakresem Krajowego planu nie są objęte odpady powstałe w wyniku eksploatacji kopalni, ponieważ zgodnie
z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych
i wypalonego paliwa jądrowego, niskoaktywne masy ziemne lub skalne, usuwane lub przemieszczane w
związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin, wraz z ich przerabianiem, zawierających
naturalne izotopy promieniotwórcze, nie są kwalifikowane do kategorii odpadów promieniotwórczych, gdy
suma stosunków maksymalnych stężeń tych izotopów, wynikających z niejednorodności odpadów do wartości
określonych w załączniku nr 1 nie przekracza 10 dla reprezentatywnej próbki odpadów o masie 1 kg.
Na terenie Polski w latach powojennych, tj. do lat 70-tych, wydobywano i przerabiano rudę uranu. Obecnie na
terenie dawnego kopalnictwa rud uranu realizowany jest przez PAA ,,Program monitoringu radiacyjnego
terenów zdegradowanych w wyniku działalności wydobywczej i przeróbczej rud uranu”.
1.1.2. ZADANIA ZWIĄZANE Z POSTĘPOWANIEM Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I
WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM WSKAZANE W KRAJOWYM PLANIE
Kluczowymi zadaniami są
•
ww
•
przygotowanie do zamknięcia, ostateczne zamknięcie i długotrwały monitoring Krajowego Składowiska
Odpadów Promieniotwórczych (KSOP) w Różanie;
wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego odpadów
promieniotwórczych (NSPOP);
przygotowanie do budowy składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych (SGOP) – w tym
realizacja programu Polskiego Podziemnego Laboratorium Badawczego (PURL);
uruchomienie SGOP przed rozpoczęciem likwidacji pierwszej polskiej elektrowni jądrowej;
•
•
5)
Wartości aktywności i stężenia promieniotwórczego dla poszczególnych izotopów, stanowiące podstawę
kwalifikowania odpadów do kategorii odpadów promieniotwórczych określa załącznik Nr 1 do
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych i
wypalonego paliwa jądrowego.
6)
Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze tworzą dodatkową kategorię odpadów promieniotwórczych.
•
•
•
Poz. 1092
modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi pod kątem uwzględnienia odpadów
promieniotwórczych pochodzących z energetyki jądrowej;
modyfikacja systemu finansowania postępowania z odpadami promieniotwórczymi, opartego na
zasadzie „zanieczyszczający płaci”;
stworzenie
programu
naukowo-badawczego
dotyczącego
postępowania
z
odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym;
przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych
w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem.
v.p
l
•
– 13 –
1.1.3. ZASADY POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI
System postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce
oparty jest na następujących zasadach
•
•
•
•
•
w.
rcl
•
projektowanie, budowa, eksploatacja i zamknięcie obiektów systemu zapewniające bezpieczeństwo
jądrowe i ochronę radiologiczną;
minimalizacja ilości, objętości i aktywności odpadów promieniotwórczych oraz segregowanie,
kwalifikowanie, przetwarzanie, pakowanie i odpowiednie znakowanie opakowanych odpadów
promieniotwórczych uwzględniające ich skład;
„zanieczyszczający płaci”;
stosowanie na wszystkich etapach postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym
paliwem jądrowym opartego na dowodach i udokumentowanego procesu decyzyjnego;
stosowanie otwartego cyklu paliwowego oraz monitorowanie trendów w zakresie cyklu paliwowego.
W przypadku powstania ekonomicznych i technicznych warunków korzystnych dla wprowadzenia
cyklu zamkniętego, zostanie dokonana analiza zasadności i celowości jego wprowadzenia w Polsce;
monitorowanie przechowywania, składowania oraz transportu odpadów promieniotwórczych
i wypalonego paliwa jądrowego;
zakaz wwozu do Polski odpadów promieniotwórczych w celu składowania oraz wywozu, z wyjątkiem
wywozu do kraju, z którym zawarto porozumienie w sprawie składowania odpadów
promieniotwórczych w składowiskach odpadów promieniotwórczych;
stosowanie, zgodnego ze standardami międzynarodowymi, podejścia do zagrożeń radiacyjnych
i postępowania awaryjnego oraz zarządzania kryzysowego;
realizowane w sposób ciągły szkolenie kadr gwarantujących zachowanie bezpieczeństwa w
postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym;
rozwijanie działalności szkoleniowo-informacyjnej;
przejrzystość prowadzonych działań i informowanie społeczeństwa;
zapewnienie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji;
stała współpraca z organizacjami międzynarodowymi i instytucjami zajmującymi się postępowaniem
z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym;
stosowanie najnowszych osiągnięć nauki i techniki w dziedzinie postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
.go
•
•
•
•
•
•
•
•
1.2. SPOSÓB MONITOROWANIA I OCENY STOPNIA REALIZACJI KRAJOWEGO PLANU
ww
Minister właściwy ds. gospodarki monitoruje realizację Krajowego planu. W przypadku wystąpienia
odstępstw od zamierzonych rezultatów przeprowadza analizę przyczyn ich powstania oraz podejmuje stosowne
działania korygujące.
Wyniki monitoringu oraz ocena stanu realizacji Krajowego planu będą zawarte w sprawozdaniach ministra
właściwego ds. gospodarki przedkładanych do akceptacji Radzie Ministrów, stosownie do wymogów
określonych w art. 57f ustawy – Prawo atomowe.
Zgodnie z art. 57c ust. 4 ustawy – Prawo atomowe, Krajowy plan jest aktualizowany nie rzadziej niż raz na
cztery lata, a jego kolejne wersje uwzględniać mają postęp techniczny i naukowy, dobre praktyki w zakresie
gospodarowania wypalonym paliwem i odpadami promieniotwórczymi oraz wnioski i zalecenia będące
wynikiem międzynarodowego przeglądu zewnętrznego.
1.3. ZADANIA, KTÓRYCH REALIZACJA JEST NIEZBĘDNA DLA PRAWIDŁOWEGO POSTĘPOWANIA Z
ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI W POLSCE
v.p
l
1.3.1. ZADANIA W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI NISKO- I
ŚREDNIOAKTYWNYMI
1.3.1.1. PRZYGOTOWANIE DO ZAMKNIĘCIA, OSTATECZNE ZAMKNIĘCIE I DŁUGOTRWAŁY
MONITORING KRAJOWEGO SKŁADOWISKA ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W RÓŻANIE
Celem podejmowanych działań jest przygotowanie do zamknięcia KSOP w Różanie w związku
z wypełnieniem jego pojemności, a następnie jego ostateczne zamknięcie i długotrwały monitoring.
Odpowiedzialni za realizację
Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący;
Minister właściwy ds. środowiska;
Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej – Zakład Unieszkodliwiania Odpadów
Promieniotwórczych (ZUOP).
.go
•
•
•
1.3.1.2. WYBÓR LOKALIZACJI, BUDOWA I ROZPOCZĘCIE EKSPLOATACJI NOWEGO SKŁADOWISKA
POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
W związku z zapełnieniem i wynikającym z tego planowanym zamknięciem istniejącego KSOP
w Różanie, konieczne jest znalezienie lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji NSPOP, z uwzględnieniem
potrzeb wynikających z rozwoju energetyki jądrowej w Polsce.
w.
rcl
NSPOP będzie przyjmowało do składowania odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne
pochodzące z energetyki jądrowej oraz z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych w tym zużyte
zamknięte źródła promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne. Na terenie składowiska będzie
zlokalizowany magazyn do przechowywania odpadów promieniotwórczych długożyciowych nisko- i
średnioaktywnych, do czasu uruchomienia SGOP, gdzie zostaną przeniesione do składowania.
Kluczowym elementem wyboru lokalizacji, oprócz spełnienia warunków wymaganych przez prawo, będzie
akceptacja lokalnej społeczności.
Odpowiedzialni za realizację
•
•
•
Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący;
Minister właściwy ds. środowiska;
ZUOP.
1.3.2. PRZYGOTOWANIE DO BUDOWY SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW
PROMIENIOTWÓRCZYCH, W TYM REALIZACJA PROGRAMU POLSKIEGO PODZIEMNEGO
LABORATORIUM BADAWCZEGO - WYTYPOWANIE JEGO BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI
ww
Celem prac w tym zakresie jest docelowo znalezienie optymalnej lokalizacji składowiska głębokiego.
Zadanie to będzie obejmowało następujące działania
•
prowadzenie prac nad wdrożeniem w Polsce otwartego cyklu paliwowego oraz monitorowanie
trendów i osiągnięć nauki w zakresie przerobu wypalonego paliwa;
•
zapewnienie udziału polskich instytucji i ośrodków badawczych w prowadzonych badaniach nad
zagadnieniami z zakresu postępowania z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi i wypalonym
paliwem jądrowym;
•
monitorowanie trendów w zakresie wykorzystywania paliwa MOX (paliwo powstałe z mieszaniny
tlenków uranu i plutonu) oraz możliwości jego zastosowania w Polsce;
monitorowanie postępu prac nad wdrożeniem technologii umożliwiającej oddzielenie
mniejszościowych aktynowców i ich wykorzystywanie, jako paliwa do reaktorów prędkich IV generacji
lub spalenie w systemach podkrytycznych sterowanych akceleratorami;
•
nawiązanie stałej współpracy międzynarodowej w dziedzinie postępowania z odpadami
promieniotwórczymi długożyciowymi - konsekwentne uaktualnianie wiedzy na temat programów
innych krajów w tym zakresie;
•
monitorowanie inicjatyw mogących skutkować budową wspólnych regionalnych składowisk głębokich
przy uwzględnieniu stanowiska polskiego społeczeństwa;
•
realizację programu badań nad składowaniem głębokim odpadów długożyciowych średnioaktywnych
i wysokoaktywnych - prowadzenie prac i przygotowań w zakresie znalezienia lokalizacji SGOP.
v.p
l
•
7)
.go
W związku z przyjęciem Programu polskiej energetyki jądrowej (PPEJ) planowane jest podpisanie przez
ministra właściwego ds. gospodarki, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB)
oraz inne zainteresowane instytucje porozumienia w sprawie wspierania koncepcji i podjęcia zintegrowanych
badań nad głębokim składowaniem odpadów promieniotwórczych i budową Polskiego podziemnego
laboratorium badawczego. Celem porozumienia ma być
wspieranie badań naukowych mających na celu wypracowanie technik składowania podziemnego
i rozpoznanie warunków geologicznych w warunkach polskich, zapewniających bezpieczne
składowanie w głębokich strukturach geologicznych, a jednocześnie przyczyniające się do rozwoju
kadry naukowej i technologii niezbędnych do prowadzenia przyszłych prac;
•
zapewnienie koordynacji ww. prac w Polsce;
•
maksymalne wykorzystanie doświadczeń międzynarodowych dotyczących głębokiego składowania
odpadów promieniotwórczych;
•
dostarczenie społeczeństwu obiektywnej informacji na temat głębokiego składowania;
•
wspieranie utworzenia PURL;
w.
rcl
•
•
wspieranie działania PURL umiejscowionego organizacyjnie w PIG-PIB;
•
wykorzystanie doświadczeń PURL w budowie składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych.
Cele powstania PURL to
•
prowadzenie prac poprzedzających powstanie składowiska głębokiego dla wysokoaktywnych odpadów
promieniotwórczych;
•
uzyskanie wiedzy pozwalającej na podjęcie racjonalnej decyzji o składowaniu wypalonego paliwa
jądrowego i rodzaju przyjętego cyklu paliwowego;
koordynacja prac w Polsce i gromadzenie uzyskanych wyników;
współpraca międzynarodowa w zakresie składowania głębokiego odpadów promieniotwórczych,
w szczególności wysokoaktywnych;
•
prowadzenie badań naukowych nad składowaniem głębokim odpadów promieniotwórczych,
w szczególności wysokoaktywnych;
•
poszerzenie wiedzy o warunkach geologicznych potencjalnych składowisk;
•
popularyzacja wiedzy na temat
w szczególności wysokoaktywnych;
•
upowszechnienie w społeczeństwie wiedzy na temat SGOP;
•
przygotowanie kadr i struktur organizacyjnych do funkcjonowania składowiska.
ww
•
•
7)
składowania
głębokiego
odpadów
promieniotwórczych,
Przyjęty uchwałą Rady Ministrów nr 15/2014 z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie programu wieloletniego
pod nazwą „Program polskiej energetyki jądrowej” (M.P. poz. 502). Zob. także: Komunikat Ministra
Gospodarki z dnia 28 maja 2014 r. o podjęciu przez Radę Ministrów uchwały w sprawie programu
wieloletniego pod nazwą „Program polskiej energetyki jądrowej” (M.P. poz. 503).
•
Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący;
•
Minister właściwy ds. środowiska;
•
ZUOP;
•
PIG-PIB;
•
Instytuty naukowe i badawcze.
v.p
l
Odpowiedzialni za realizację
1.3.3. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I
WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH
.go
Celem tego zadania jest stworzenie systemu finansowania postępowania z odpadami i wypalonym
paliwem jądrowym, zapewniającego spójne, niezawodne i zrównoważone postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym teraz i w przyszłości.
Zadanie to będzie obejmowało następujące działania
• aktualizację przepisów prawa w zakresie końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i
wypalonym paliwem pochodzącymi z energetyki jądrowej, a także z likwidacji elektrowni jądrowych;
• wdrożenie systemu finansowania końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi
i wypalonym paliwem jądrowym ze szczególnym uwzględnieniem odpadów promieniotwórczych
i wypalonego paliwa z energetyki jądrowej, a także zapewnienie finansowania procesu likwidacji
elektrowni jądrowych.
Zakres zadania obejmuje
w.
rcl
• zmianę przepisów umożliwiającą podział kwoty określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10
8)
października 2012 r. na dwie części
−
odpis na pokrycie kosztów końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi
i wypalonym paliwem jądrowym, tj. odpis na Fundusz Składowania Odpadów
Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego, zasilanego przez operatorów obiektów
energetyki jądrowej,
−
odpis na pokrycie kosztów likwidacji elektrowni jądrowej, tj. odpis na Fundusz Likwidacji Obiektu
9)
Energetyki Jądrowej będącego elektrownią jądrową ;
• wypracowanie i wdrożenie do systemu prawnego zasad zarządzania środkami finansowymi
zgromadzonymi na Funduszu Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa
Jądrowego oraz Funduszu Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej;
• wyznaczenie instytucji pełniącej nadzór nad Funduszem Składowania Odpadów Promieniotwórczych i
Wypalonego Paliwa Jądrowego oraz Funduszem Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej, wraz z
zakresem nadzoru;
ww
• określenie i wdrożenie do systemu prawnego zasad aktualizacji wysokości odpisów dokonywanych na
Fundusz Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego oraz Fundusz
Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej;
8)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 2012 r. w sprawie wysokości wpłaty na pokrycie
kosztów końcowego postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz na
pokrycie kosztów likwidacji elektrowni jądrowej dokonywanej przez jednostkę organizacyjną, która otrzymała
zezwolenie na eksploatację elektrowni jądrowej (Dz. U. poz. 1213).
9)
W przypadku, gdyby elektrownia jądrowa nie pracowała w podstawie obciążenia systemu lub będzie
okresowo wyłączana z ruchu, wprowadzony zostanie inny system rozliczeń – np. uzależniający odpisy na
Fundusze od każdego zestawu paliwowego umieszczonego w reaktorze.
v.p
l
• zmianę przepisów umożliwiającą zniesienie limitu poziomu dotacji celowej określonego w ustawie o
10)
finansach publicznych w odniesieniu do ZUOP, w celu sfinansowania budowy NSPOP;
.go
• wykonanie analiz, opracowanie i wdrożenie do systemu prawnego zasad finansowania budowy
składowisk odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa.
Środki gromadzone na Funduszu Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego
oraz Funduszu Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej będą pochodzić z kwartalnych wpłat na fundusze,
dokonywanych przez operatora elektrowni jądrowej oraz z przychodów wynikających z dozwolonego prawem
inwestowania środków funduszy. Środki finansowe gromadzone na obu funduszach będą wyłączone z masy
upadłościowej operatora. Środki te będą zwolnione z egzekucji. Fundusz Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej
będącego elektrownią jądrową pozostanie w gestii operatora elektrowni jądrowej, jednak wypłata możliwa
będzie po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji nadzorującej fundusz.
Wpłaty na fundusze uzależnione będą od ilości wytworzonej w elektrowni jądrowej energii elektrycznej.
Wysokość tych odpisów będzie cyklicznie aktualizowana przez instytucję nadzorującą fundusze.
Wypłata środków z funduszy będzie możliwa po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji nadzorującej
fundusze.
Odpowiedzialni za realizację
•
Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący.
1.3.4. STWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCEGO POSTĘPOWANIA Z
ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
w.
rcl
Celem niniejszego zadania jest ustalenie i wykonanie programu naukowo-badawczego dotyczące
postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, przy uwzględnieniu
posiadanych środków finansowych, oraz włączeniu polskich ekspertów i naukowców z instytutów naukowych
i badawczych, jak również specjalistów z zakresu postępowania z odpadami promieniotwórczymi z krajowego
przemysłu. Najważniejsze obszary badawcze zostały przedstawione w rozdziale 6 niniejszego dokumentu.
Odpowiedzialni za realizację
•
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) podmiot wiodący;
•
Minister właściwy ds. gospodarki;
•
Minister właściwy ds. nauki;
•
ZUOP;
•
Instytuty naukowe i badawcze;
•
Narodowe Centrum Nauki (NCN).
ww
1.3.5. PRZYGOTOWANIE KADR DLA KRAJOWYCH INSTYTUCJI I PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH
ZAANGAŻOWANYCH W POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI ORAZ NADZÓR
NAD TYM POSTĘPOWANIEM
Celem niniejszego zadania jest zapewnienie odpowiedniej ilości wykwalifikowanych kadr dla
funkcjonowania i rozwoju instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi.
Odpowiedzialni za realizację
10)
•
Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący;
•
Prezes PAA – w zakresie własnych kadr;
•
ZUOP;
Art. 133 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.).
Instytuty naukowe i badawcze;
•
Inwestor/operator elektrowni jądrowej – w zakresie własnych kadr.
v.p
l
•
Szczegółowy opis działań na lata 2015–2020 w zakresie zadań wymienionych w rozdziale 1.3.
zawiera Załącznik nr 1 pt. Program działań wykonawczych na lata 2015-2020.
1.4. KOSZTY REALIZACJI I ŹRÓDŁA FINANSOWANIA KRAJOWEGO PLANU
Wyliczenia kosztów realizacji Krajowego planu przeprowadzono dla lat 2015–2025. Szacunki kosztów
będą aktualizowane wraz z aktualizacją Krajowego planu, stosownie do dyspozycji art. 57c ust. 4 ustawy –
Prawo atomowe.
Lp.
Zadanie
.go
Tabela nr 1.3 Koszty realizacji Krajowego planu w latach 2015–2025
W tym wydatki w latach 20152018
tys. zł.
Wydatki do
2025 r.
tys. zł
2015 r.
2016 r.
2017 r.
2018 r.
5.
6.
1.
Analizy lokalizacyjne nowego
składowiska (środki NFOŚiGW)
2.
3.
4.
4.000
3.000
1.000
2.
Przygotowania do budowy
głębokiego składowiska*
40.000
320
500
500
1.000
3.
Realizacja Krajowego planu
(środki MG)
100
100
100
4.
Zamknięcie KSOP RÓŻAN
- przygotowanie do
zamknięcia KSOP Różan (środki
11)
programu wieloletniego)
800
1.600
w.
rcl
1.
5.
6.
Ocena bezpieczeństwa
dla NSPOP*
Budowa NSPOP (środki
12)
programu wieloletniego)
ww
7.
Ocena bezpieczeństwa
dla zamknięcia KSOP Różan*
2.500
500
8.900
20.000
10.000
20.000
243.200,
w tym środki
11)
1.600
środki nie
10.000
10.000
1.600
środki nie
3.000
Po przyjęciu Krajowego Planu przez Radę Ministrów oraz po dokładnym oszacowaniu kosztów realizacji
powyższego, dla zapewnienia finansowania i uproszczenia procedury uruchamiania środków finansowych,
MG wystąpi do Rady Ministrów z wnioskiem o utworzenie programu wieloletniego (w rozumieniu art. 136
ustawy o finansach publicznych) na zamknięcie KSOP RÓŻAN.
12)
Po przyjęciu przez Radę Ministrów Krajowego planu, wyborze lokalizacji NSPOP oraz po dokładnym
oszacowaniu kosztów realizacji powyższego, dla zapewnienia finansowania i uproszczenia procedury
uruchamiania środków finansowych, MG wystąpi do Rady Ministrów z wnioskiem o utworzenie programu
programu
wieloletniego
240.000
8.
Program naukowo-badawczy**dotyczący
postępowania z odpadami
promieniotwórczymi
(środki Ministerstwa Nauki i
Szkolnictwa Wyższego (NCBiR))
50.000
RAZEM
388.600
Poz. 1092
objęte
programem
wieloletnim
objęte
programem
wieloletnim
v.p
l
Monitor Polski
5.420
5.000
5.000
5.000
9.000
17.200
29.100
ww
w.
rcl
.go
* środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy,
bez konieczności jego zwiększania, ewentualnie, przy powstaniu takiej możliwości środki NFOŚiGW (zgodnie z
zapisami PPEJ). W przypadku braku możliwości sfinansowania tych działań z obu tych źródeł, realizacja tych
zadań zostanie sfinansowana ze środków programu wieloletniego.
** środki Programu ustanowionego zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach
finansowania nauki ( Dz.U. z 2014 r. poz. 1620, z późn. zm.).
wieloletniego (w rozumieniu art. 136 ustawy o finansach publicznych) na budowę nowego składowiska
powierzchniowego odpadów promieniotwórczych.
v.p
l
ROZDZIAŁ 2. ETAPY REALIZACJI ZADAŃ KRAJOWEGO PLANU
W niniejszym rozdziale przedstawiono harmonogram czasowy realizacji poszczególnych zadań
zaprezentowanych w rozdziale 1.
2.1. ZADANIA W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI NISKO- I
ŚREDNIOAKTYWNYMI
2.1.1. PRZYGOTOWANIE DO ZAMKNIĘCIA I ZAMKNIĘCIE KRAJOWEGO SKŁADOWISKA ODPADÓW
PROMIENIOTWÓRCZYCH W RÓŻANIE
Niniejsze zadanie będzie obejmować następujące działania
wybór opcji zamknięcia KSOP w Różanie oraz wykonanie raportów bezpieczeństwa dla jego dalszej
eksploatacji, zamknięcia i okresu po zamknięciu – 2015 r. – 2018 r.;
•
przygotowanie koncepcji zamknięcia KSOP w Różanie – 2019 r. – 2020 r.;
•
przygotowania do zamknięcia, sporządzenie Programu zamknięcia składowiska i uzyskanie zezwolenia
na zamknięcie – 2021 r. – 2024 r.;
•
zamykanie składowiska – 2025 r. – 2029 r.;
.go
•
•
przygotowanie raportu z zamknięcia składowiska, uzyskanie decyzji Prezesa PAA zatwierdzającej
raport, zamknięcie składowiska – 2025 r. – 2029 r.
Po zamknięciu składowiska będzie prowadzony długookresowy monitoring składowiska (około 300 lat).
w.
rcl
2.1.2. WYBÓR LOKALIZACJI, BUDOWA I ROZPOCZĘCIE EKSPLOATACJI NOWEGO SKŁADOWISKA
POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Niniejsze zadanie będzie obejmować następujące działania
• poszukiwanie potencjalnych lokalizacji NSPOP 2013 r. – 2017 r.;
• wybór lokalizacji NSPOP 2017 r. – 2018 r.;
• przygotowanie projektu NSPOP, ocena bezpieczeństwa – 2017 r. – 2019 r.;
•
uzyskanie wszystkich niezbędnych decyzji i pozwoleń – 2018 r. – 2021 r.;
• realizację inwestycji (budowę) – 2021 r. – 2024 r.;
• uzyskanie pozwolenia na użytkowanie NSPOP, zezwolenia na eksploatację NSPOP – 2024 r. – 2025 r.;
• eksploatację – 2025 r. – 2144 r.;
• zamknięcie składowiska powierzchniowego w latach 2145 r. – 2155 r.;
ww
Po zamknięciu składowiska będzie prowadzony długookresowy monitoring składowiska (około 300 lat).
2.2. WYTYPOWANIE BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW
PROMIENIOTWÓRCZYCH I BUDOWA SKŁADOWISKA
Procedura wyboru i oceny lokalizacji głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych zależy w
dużej mierze od tego, czy z przyszłym składowiskiem ma być związane planowane PURL, czy też planowane jest
przeprowadzenie badań dedykowanych bezpośrednio lokalizacji składowiska, niezależnie od prowadzenia prac
nad PURL. Decyzja o tym, czy SGOP może być zlokalizowane w tym samym miejscu, co PURL, może być podjęta
po przeprowadzeniu badań w PURL.
Dodatkowo, w warunkach polskich istnieją możliwości adaptacji istniejących obiektów podziemnych lub ich
części na PURL, jednak wymagać to będzie podjęcia stosownych działań w tym kierunku.
•
v.p
l
Wobec tego, poniżej przedstawiono dwie modelowe opcje realizacji programu dla składowiska głębokiego,
z uwzględnieniem dotychczasowych rozważań w warunkach polskich – tj. ram czasowych i wariantów procesu
lokalizacyjnego
dla procesu lokalizacji SGOP z PURL potencjalnie związanym z przyszłą lokalizacją składowiska;
•
•
ten sam typ litologiczny;
.go
dla procesu lokalizacji SGOP z PURL niezwiązanym z lokalizacją SGOP lub z możliwością adaptacji
istniejących obiektów na PURL.
Istnieje także możliwość, że w wyniku badań prowadzonych w PURL początkowo niezwiązanym z lokalizacją
składowiska, zostanie stwierdzona przydatność tego samego masywu lub warstwy do składowania. Wtedy
ścieżka postępowania nie zmienia się. To podejście wymaga jednak realizacji programu badań zgodnie z zasadą
minimalizacji ingerencji w masyw lub warstwę od momentu rozpoczęcia prac (w przeciwieństwie do
klasycznego górnictwa).
Obecnie dyskutowana jest zasadność ponoszenia kosztów budowy i utrzymania laboratoriów podziemnych
w krajach o małych programach jądrowych i krajach bez energetyki jądrowej. Proponowanym rozwiązaniem
alternatywnym jest wykorzystanie istniejących na świecie laboratoriów. Jest to efektywne kosztowo, jednak
muszą być spełnione przynajmniej dwa podstawowe warunki merytoryczne
• zbliżone parametry ośrodka skalnego w obrębie tego samego typu litologicznego.
Jednocześnie założono, że niezależnie od możliwości prowadzenia badań w innych ośrodkach, dla właściwej
oceny warunków rodzimych niezbędne jest przeprowadzenie analiz własnych dla konkretnej lokalizacji SGOP.
Opcja 1 – PURL potencjalnie związane z przyszłą lokalizacją składowiska
w.
rcl
Istotnym warunkiem dla opcji 1 jest to, że laboratorium podziemne musi być zlokalizowane w warstwie o tym
samym typie litologicznym, co samo składowisko. W warunkach polskich, w wybranych regionach (np. wysady
kujawskie; monoklina przedsudecka - iłowce) jest to możliwe.
Uwzględniając warunki krajowe i doświadczenia innych państw, możliwe jest powstanie składowiska w miejscu
istnienia laboratorium, przy zachowaniu konieczności udowodnienia bezpieczeństwa lokalizacji. Wzięcie pod
uwagę takiej opcji wymaga odpowiedniego zaprojektowania ośrodka badawczego. W ramach realizacji
niniejszej opcji konieczne będzie podjęcie następujących działań
• studium wykonalności i koncepcja badań – 2 lata;
• studium kameralne – przegląd lokalizacji w oparciu o kryteria prawne (bezpieczeństwo jądrowe,
ochrona środowiska i zasobów naturalnych – wód i złóż, konflikty zagospodarowania przestrzennego)
– 3–4 lata – wytypowanie obszarów perspektywicznych do badań;
• nieinwazyjne badania terenowe wybranych struktur i masywów (warstw) oraz analiza materiałów
archiwalnych (dokumentacje, rdzenie) – 8 lat; wybór typu litologicznego skały macierzystej
składowiska oraz lokalizacji PURL;
ww
• przeprowadzenie uzgodnień i uzyskanie decyzji dla budowy PURL;
• aktualizacja koncepcji badań i studium wykonalności PURL – 2 lata;
• przygotowanie oraz zatwierdzenie wniosku koncesyjnego i raportu „Ocena oddziaływania na
środowisko (OOŚ) dla PURL” – 2 lata;
• budowa PURL – ok. 5 lat;
• prowadzenie badań w PURL oraz szczegółowych badań w lokalizacji składowiska, opracowanie
koncepcji projektowej SGOP – ok. 15 lat;
• przygotowanie dokumentacji z zakresu bezpieczeństwa jądrowego i ochrona radiologiczna (BJiOR) do
zezwolenia na budowę, wniosku koncesyjnego na budowę oraz OOŚ dla składowiska – 5 lat;
• zatwierdzenie dokumentacji i uzyskanie decyzji – ok. 5 lat;
13)
v.p
l
• budowa składowiska – ok. 7–8 lat ;
• przedłożenie raportu bezpieczeństwa (SAR) i uzyskanie zezwolenia na eksploatację – ok. 3 lata;
• eksploatacja SGOP – ok. 50 lat;
• zaprzestanie dostarczania odpadów i prace przygotowawcze do zamknięcia SGOP – 10 lat;
• zamknięcie SGOP – 8 lat;
• monitoring po zamknięciu SGOP.
Opcja 2 – PURL niezwiązane z przyszłą lokalizacją składowiska, możliwa adaptacja istniejących obiektów na
PURL
.go
Jeżeli laboratorium podziemne nie jest planowane w masywie lub warstwach wytypowanych, jako
perspektywiczne do składowania, wpływa to na wydłużenie części badań i okresu budowy PURL. Przy adaptacji
istniejącego obiektu w warstwie (masywie) o podobnych lub tożsamych właściwościach litologicznych, część
działań może zostać przeprowadzona w krótszym okresie czasu (istniejąca infrastruktura, istniejące w większej
ilości materiały archiwalne z dotychczasowych badań).
W ramach realizacji niniejszej opcji konieczne będzie podjęcie następujących działań
• studium wykonalności i koncepcja badań - 2 lata;
w.
rcl
• studium kameralne - rewizja lokalizacji w oparciu o kryteria prawne (bezpieczeństwo jądrowe, ochrona
środowiska i zasobów naturalnych – wód i złóż, konflikty planów zagospodarowania przestrzennego) –
3–4 lata wytypowanie perspektywicznych obszarów do badań;
• nieinwazyjne badania terenowe wybranych struktur i masywów (warstw) oraz analiza materiałów
archiwalnych (dokumentacje, rdzenie) – 8 lat; wybór typu litologicznego skały macierzystej
składowiska oraz lokalizacji PURL;
• przeprowadzenie uzgodnień i wystąpienie o uzyskanie decyzji dla budowy PURL lub adaptacji
istniejących obiektów na PURL;
• aktualizacja koncepcji badań i studium wykonalności PURL – 2 lata;
• adaptacja istniejącego obiektu na PURL – 3 lata lub budowa PURL – 5 lat;
• prowadzenie badań w PURL oraz szczegółowych badań w lokalizacji składowiska, opracowanie
koncepcji projektowej SGOP – ok. 15 lat;
• przygotowanie dokumentacji BJiOR do zezwolenia na budowę, wniosku koncesyjnego na budowę oraz
OOŚ dla składowiska – 5 lat;
ww
• wystąpienia o zatwierdzenie dokumentacji i uzyskanie decyzji – ok. 5 lat;
• budowa składowiska – 10 lat;
• przedłożenie SAR i wystąpienie o uzyskanie zezwolenia na eksploatację – 3 lata;
• eksploatacja SGOP – ok. 50 lat;
• zaprzestanie dostarczania odpadów i prace przygotowawcze do zamknięcia SGOP – 10 lat;
13)
Zakłada się, że w przypadku budowy składowiska głębokiego w miejscu istnienia laboratorium, zostanie
wykorzystana istniejąca infrastruktura wjazdowa i techniczna. Pozwoli to skrócić czas budowy jak i
zaoszczędzić środki finansowe.
• zamknięcie SGOP – ok. 8 lat;
v.p
l
• monitoring po zamknięciu SGOP.
Mimo badań w laboratorium położonym w strukturze o tej samej litologii, lecz odrębnym masywie lub
warstwie, niezbędne będzie przeprowadzenie badań także bezpośrednio w miejscu przyszłej lokalizacji.
2.3. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I
WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ Z LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH
Realizacja niniejszego zadania będzie obejmować następujące działania
opracowanie szczegółowej koncepcji instytucjonalnej systemu postępowania z odpadami
promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2015 r. – 2019 r.;
•
wprowadzenie niezbędnych zmian do systemu prawnego w celu umożliwienia wdrożenia ww.
koncepcji – 2019 r. – 2021 r.
.go
•
Realizacja niniejszego zadania w zakresie zmiany systemu finansowania postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, uwzględniającego energetykę jądrową, będzie
obejmować następujące działania
•
opracowanie szczegółowej koncepcji finansowania systemu postępowania z odpadami
promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2015 r. – 2019 r.;
•
w.
rcl
wprowadzenie niezbędnych zmian do systemu prawnego w celu umożliwienia wdrożenia ww.
koncepcji – 2020 r. – 2023 r.
Należy jednak podkreślić, że nie przewiduje się zmiany formy prawnej operatora – to jest państwowego
przedsiębiorstwa użyteczności publicznej.
2.4. STWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCEGO POSTĘPOWANIA Z
ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
Realizacja niniejszego zadania będzie obejmować następujące działania
•
opracowanie programu naukowo-badawczego na lata 2016–2019;
•
realizacja ww. programu – 2016 r. – 2019 r.;
•
opracowanie kolejnego programu badawczego na lata 2020–2023;
•
realizacja programu – 2020 r. – 2023 r.
14)
2.5. PRZYGOTOWANIE KADR DLA KRAJOWYCH INSTYTUCJI I PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH
ZAANGAŻOWANYCH W POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI ORAZ NADZÓR
NAD TYM POSTĘPOWANIEM
Realizacja niniejszego zadania będzie obejmować następujące działania
oszacowanie potrzeb poszczególnych instytucji w tym zakresie i przygotowanie programów dla
wzrostu zatrudnienia oraz szkolenia kadr – 2015 r. – 2016 r.;
•
realizacja wskazanych w powyższym punkcie programów – 2017 r. – 2025 r., docelowo – przewiduje
się wzrost zatrudnienia w następujących instytucjach
–
ZUOP,
–
MG,
–
instytuty badawcze – według potrzeb i możliwości.
ww
•
14)
Podmioty gospodarcze będą przygotowywać kadry we własnym zakresie i zostanie to uwzględnione w
kolejnej aktualizacji Krajowego planu.
v.p
l
ROZDZIAŁ 3. ILOŚĆ WYPALONEGO PALIWA JĄDROWEGO I ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Największym wytwórcą stałych odpadów promieniotwórczych w Polsce jest NCBJ, gdzie powstają
głównie odpady nisko- i średnioaktywne przy eksploatacji reaktora badawczego MARIA oraz w Ośrodku
Radioizotopów (zakład produkujący izotopy promieniotwórcze wykorzystywane w medycynie do diagnostyki i
terapii). Pozostała część tj. około 60% tych odpadów promieniotwórczych pochodzi ze znajdujących się
na terenie całego kraju szpitali, klinik i innych instytucji wykorzystujących techniki izotopowe.
Z reaktora MARIA pochodzi również wypalone paliwo jądrowe.
.go
Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe w Polsce prowadzony jest rejestr źródeł promieniotwórczych. Za
prowadzenie tego rejestru odpowiedzialny jest Prezes PAA. Zgodnie z danymi PAA, pod koniec 2013 r. w Polsce
15)
znajdowały się 23.089 źródła promieniotwórcze w eksploatacji jak i wycofane już z eksploatacji i przekazane
do ZUOP.
W załączniku nr 2 przedstawiono bilans odpadów promieniotwórczych odebranych przez ZUOP do
unieszkodliwiania w latach 2000–2013.
Rys. 3.1 Ilości odpadów promieniotwórcze odebranych przez
ZUOP w latach 2000 - 2013. Źródło: ZUOP
[m³]
300
w.
rcl
250
200
Odpady stałe
150
Odpady ciekłe
100
50
15)
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
ww
2000
0
Raport roczny Prezesa PAA ,,Działalność Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz ocena stanu
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w Polsce w 2013 r.”, Warszawa 2014 r., str. 35.
v.p
l
3.1. ZEBRANE DOTYCHCZAS ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNE ORAZ
ZUŻYTE ZAMKNIĘTE ŹRÓDŁA PROMIENIOTWÓRCZE
Ilości odpadów promieniotwórczych i zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych, zebranych
dotychczas w Polsce do tej pory i znajdujących się w KSOP w Różanie przedstawia tabela nr 3.1
Tabela nr 3.1. Ilości odpadów zebranych w Polsce (składowanych i przechowywanych w KSOP- Różan)
16)
Odpady w Różanie (stan na dzień 27 listopada 2013 r.)
Objętość bez
3
opakowania[m ]
Obiekt
810,83
Obiekt nr 2
46,95
Obiekt nr 3
530,49
Razem: Obiekt nr 1, 2 i 3
1 388,27
Obiekt nr 3a (źródła)
Obiekt nr 8
Obiekt nr 1 Komora K-5 (odpady
czasowo w komorze recepcyjnej)
Razem: Obiekt nr 8 i Komora K-5
14 002 590
Odpady
346 518 promieniotwórcze
2 805 749
długożyciowe
niskoaktywne
17 154 857
0,05
6 641 732
2 402,51
25 972 095
6,40
2 408,91
3
Kategorie i
podkategorie
odpadów
.go
Obiekt nr 1
Aktywność całkowita
[MBq] (27.11.2013 r.)
Zużyte zamknięte
źródła nisko i
średnioaktywne
krótkożyciowe
Odpady
promieniotwórcze
3 350
niskoaktywne
krótkożyciowe
25 975 445
w.
rcl
RAZEM W KSOP RÓŻAN: 3797,23 m odpadów promieniotwórczych
ww
W magazynie ZUOP w Otwocku-Świerk jest przechowywanych 109 zużytych zamkniętych źródeł
promieniotwórczych wysokoaktywnych pochodzących z zastosowań medycznych i naukowych.
16)
Odpady długożyciowe w przyszłości trafią do SGOP w celu składowania, a wcześniej do NSPOP, gdzie będą
przechowywane.
Rys. 3.2. Ilości przetworzonych odpadów promieniotwórczych
przekazanych do składowania/przechowania w KSOP w Różanie w
latach 2000 - 2013. Źródło: ZUOP
[m³]
v.p
l
150
– 26 –
100
.go
50
0
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
3.2. PROGNOZA ILOŚCI ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Z ZASTOSOWAŃ MEDYCZNYCH,
NAUKOWYCH I PRZEMYSŁOWYCH (SPOZA SEKTORA ENERGETYKI JĄDROWEJ)
Na potrzeby Krajowego planu ZUOP dokonał oszacowania ilości odpadów z zastosowań medycznych,
naukowych i przemysłowych (spoza sektora energetyki jądrowej) od 2013 r.
w.
rcl
• do 2023 r. przewiduje się następujące ilości odpadów promieniotwórczych
3
–
odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne: 40 m rocznie, co
3
daje łącznie 440 m ,
–
odpady promieniotwórcze stałe długożyciowe niskoaktywne: 2 m rocznie, co daje łącznie
3
22 m .
3
Odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne będą składowane
w istniejącym KSOP w Różanie. Natomiast odpady długożyciowe nisko- i średnioaktywne zostaną
tam umieszczone czasowo, tj. do czasu zamknięcia KSOP w Różanie. Potem zostaną one
przeniesione w celu przechowania do NSPOP do czasu uruchomienia SGOP, gdzie zostaną
przeniesione do składowania.
• W latach od 2024 r. do 2050 r. przewiduje się następujące ilości odpadów promieniotwórczych
3
– odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne: 40 m rocznie, co
3
daje łącznie 1.080 m ,
3
ww
– odpady promieniotwórcze stałe długożyciowe nisko- i średnioaktywne: 2 m rocznie, co daje
3
łącznie 54 m .
Stałe odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne będą składowane
w NSPOP. Natomiast odpady długożyciowe zostaną tam umieszczone w celu przechowania do
czasu uruchomienia SGOP, gdzie zostaną przeniesione do składowania.
3.3. PROGNOZA ILOŚCI ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Z REAKTORA MARIA
Na potrzeby Krajowego planu ZUOP dokonał oszacowania ilości odpadów promieniotwórczych z
reaktora MARIA od 2013 r.
• do 2023 r. przewiduje się następujące ilości odpadów promieniotwórczych
3
v.p
l
– odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne: 4 m rocznie, co daje łącznie
3
44 m ,
3
– odpady promieniotwórcze ciekłe krótkożyciowe niskoaktywne: 25 m rocznie, co daje łącznie
3
275 m (docelowo do składowania w postaci stałej, jako produkty cementowania
3
3
koncentratów powyparnych: 1 m rocznie, co daje łącznie 11 m ).
Odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne będą składowane w KSOP w Różanie.
• W latach od 2024 r. do 2040 r. (w przypadku przedłużenia okresu eksploatacji reaktora MARIA do
2040 r.)
3
–
odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne: 4 m rocznie, co daje łącznie
3
68 m ,
–
odpady promieniotwórcze ciekłe krótkożyciowe niskoaktywne: 25 m rocznie, co daje łącznie
3
425 m (docelowo do składowania w postaci stałej, jako produkty cementowania
3
3
koncentratów powyparnych: 1 m rocznie, co daje łącznie 17 m ).
.go
3
• W latach od 2024 r. do 2050 r. (w przypadku przedłużenia okresu eksploatacji reaktora MARIA do
2050 r.)
3
– odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne: 4 m rocznie, co daje łącznie
3
108 m ,
3
w.
rcl
– odpady promieniotwórcze ciekłe krótkożyciowe niskoaktywne: 25 m rocznie, co daje łącznie
3
675 m (docelowo do składowania w postaci stałej, jako produkty cementowania
3
3
koncentratów powyparnych: 1 m rocznie, co daje łącznie 27 m ).
Odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne będą składowane w NSPOP.
3.4. PROGNOZY ZUŻYCIA ZESTAWÓW NISKOWZBOGACONEGO PALIWA JĄDROWEGO TYPU MR
W REAKTORZE MARIA
Na potrzeby Krajowego planu dokonano oszacowania ilości odpadów promieniotwórczych z reaktora
MARIA, uwzględniając planowane roczne zużycie paliwa (wynosi ono od 20 do 25 zestawów paliwa MR) oraz
planowany czas pracy reaktora MARIA (przewiduje się jego przedłużenie do 2040 r., z dopuszczeniem
możliwości przedłużenia jego pracy o kolejne 10 lat – do 2050 r.).
Obliczenie w ujęciu ilościowym oraz objętościowym dotyczące zestawów wypalonego niskowzbogaconego
paliwa MR przedstawia poniższa tabela nr 3.2.
Obliczenia wykonano dla czterech opcji, zakładających, że wyłączenie reaktora nastąpi w 2040 r. lub w 2050 r.
przy wykorzystaniu 20 lub 25 zestawów paliwa MR.
Tabela nr 3.2. Planowane zużycie paliwa typu MR w reaktorze MARIA (od 2013 r.)
ww
Planowane zużycie paliwa typu MR w reaktorze MARIA (od 2013 r.)
Zużycie
20 zestawów/rok
25 zestawów/rok
3
675 zestawów – 238 m
3
925 zestawów – 327 m
Do 2040 r.
540 zestawów -191 m
Do 2050 r.
740 zestawów - 261 m
3
Wypalone paliwo z reaktora MARIA będzie w przyszłości składowane w GSOP.
3.5. PROGNOZA ILOŚCI ZUŻYTYCH ZAMKNIĘTYCH ŹRÓDEŁ PROMIENIOTWÓRCZYCH
v.p
l
Na potrzeby Krajowego planu ZUOP dokonał oszacowania ilości zużytych zamkniętych źródeł
promieniotwórczych
• do 2050 roku szacuje się odebrać następujące ilości zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych
krótkożyciowych
- Niskoaktywnych – 53 780 szt.,
- Średnioaktywnych – 27 029 szt.,
- Wysokoaktywnych- 81 szt.
• do 2050 roku szacuje się odebrać następujące ilości zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych
długożyciowych
- Niskoaktywnych - 3 498 szt. , oraz 647 548 szt. czujek dymu,
.go
- Średnioaktywnych – 16 625 szt.
3.6. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE POCHODZĄCE Z ENERGETYKI JĄDROWEJ
Opracowując bilans odpadów promieniotwórczych wytworzonych w elektrowniach jądrowych w Polsce,
dla których proces inwestycyjny przebiega zgodnie z przyjętym w PPEJ scenariuszem rozwoju energetyki
jądrowej, poczyniono następujące założenia
• w Polsce zostaną wybudowane dwie elektrownie jądrowe o mocy ok. 3000 MW każda, wyposażone
w reaktory III generacji,
• założony czas pracy każdego z reaktorów wynosi 60 lat,
w.
rcl
• odpady promieniotwórcze z likwidacji poszczególnych reaktorów będą wliczane do bilansu przez 30 lat
od wyłączenia bloku.
Dla określenia ilości zapotrzebowania na paliwo jądrowe oraz ilości wytwarzanych odpadów
promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego przez sektor energetyki jądrowej posłużono się
17)
obliczeniami NCBJ wykonanymi dla technologii lekkowodnej (PWR) .
3.6.1. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE KRÓTKOŻYCIOWE NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNE
ww
Na podstawie analizy ww. danych zakłada się całkowitą ilość odpadów promieniotwórczych
3
krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych z 60 - letniej eksploatacji obu siłowni jądrowych na 54 000 m
3
3
(45 000 m nisko- i 9 000 m średnioaktywnych).
17)
S. Chwaszewski „Analiza wysokości wpłat na pokrycie kosztów końcowego postępowania z wypalonym
paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz na pokrycie kosztów likwidacji elektrowni
jądrowej”, Raport NCBJ, luty 2012 r.
Odpady z
eksploatacji elektrowni jądrowych
2121
2117
2113
2109
2105
.go
2081
2077
2073
2069
2065
2061
2057
2053
2049
2045
2041
2037
2033
2029
2025
0
2101
500
2097
1000
2093
1500
2089
2000
2085
2500
v.p
l
Rys.3.3. Prognoza ilości odpadów promieniotwórczych stałych
nisko- i średnioaktywnych obejmująca lata 2025-2124,
pochodzących z energetyki jądrowej
[m³]
Odpady z
likwidacji elektrowni jądrowych
3.6.2. WYPALONE PALIWO JĄDROWE
Przyjęto, że w związku z realizacją PPEJ (budowa dwóch elektrowni jądrowych o mocy ok. 6000 MW), w
ciągu 60 lat ich eksploatacji wytworzone zostanie 6.700 tHM wypalonego paliwa.
w.
rcl
Rys. 3.4. Prognoza ilości wypalonego paliwa jądrowego
z dwóch elektrowni jądrowych
[tHM]
120
100
80
60
40
20
2094
2091
2088
2085
2082
2079
2076
2073
2070
2067
2064
2061
2058
2055
2052
2049
2046
2043
2040
2037
2034
2031
2028
2025
0
ww
Wypalone paliwo jądrowe z elektrowni jądrowych
Faktyczna ilość wypalonego paliwa jądrowego będzie znana po wyborze technologii i przekazaniu przez
przyszłego dostawcę technologii danych dotyczących ilości generowanych w trakcie pracy odpadów
promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego. Wielkości te zostaną uwzględnione w kolejnych
aktualizacjach Krajowego planu.
v.p
l
3.7. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE POCHODZĄCE Z LIKWIDACJI OBIEKTÓW JĄDROWYCH
3.7.1. REAKTOR MARIA
18)
Na podstawie opracowania Instytutu Energii Atomowej , przewiduje się następujące ilości odpadów
promieniotwórczych stałych krótkożyciowych
3
•
Niskoaktywne
•
Średnioaktywne
•
Niskoaktywne produkty zestalania koncentratów po wyparnych
- 100 m ,
3
- 50 m ,
3
- 30 m .
3.7.2. ELEKTROWNIE JĄDROWE
.go
NCBJ w 2012 r. oszacował pojemność w składowisku powierzchniowym odpadów promieniotwórczych
konieczną, jako rezerwa na likwidację lub modernizację reaktora MARIA i związanych z reaktorem MARIA
3
laboratoriów izotopowych NCBJ, na 20 000 m (przy założeniu likwidacji obiektów do III stopnia – tzw. „zielona
trawa”).
Ilość odpadów promieniotwórczych krótkożyciowych z likwidacji obu elektrowni jądrowych wyniesie ok.
3
3
67 500 m (w tym 6 000 m odpadów średnioaktywnych). Patrz rysunek 3.3.
3.8. PODSUMOWANIE DOTYCZĄCE ILOŚCI ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
w.
rcl
Opierając się na wymienionych we wcześniejszych rozdziałach danych, oszacowano następujące ilości
odpadów promieniotwórczych (rozdział 3.8.1 i 3.8.2), które będą składowane w NSPOP i NSGOP.
3.8.1. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE KRÓTKOŻYCIOWE NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNE (DO 2144
R.) PRZEZNACZONE DO SKŁADOWANIA W NSPOP
Ilość odpadów promieniotwórczych krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych przeznaczonych do
3
składowania w NSPOP do 2144 r. wyniesie 153 500 m , z tego
3
3
3
•
z eksploatacji obu elektrowni jądrowych 54 000 m (45 000 m nisko- i 9 000 m średnioaktywnych),
•
z likwidacji obu elektrowni jądrowych 67 500 m (w tym 6 000 m krótkożyciowych średnioaktywnych),
•
z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych (w tym reaktora MARIA), spoza sektora
3
3
energetyki jądrowej (rocznie po 100 m ) 12 000 m krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych
19)
odpadów promieniotwórczych oraz
•
z likwidacji reaktora MARIA i związanych z reaktorem MARIA laboratoriów izotopowych NCBJ
3
(20 000 m krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych).
3
3
3
ww
Po dodaniu rezerwy na nieprzewidziane zdarzenia w wysokości 16.500 m oznacza to całkowitą, niezbędną
3
pojemność NSPOP na poziomie 170 000 m .
18)
A. Hryczuk, A. Cholerzyński „Wstępny plan likwidacji reaktora MARIA”, Instytutu Energii Atomowej – ORB,
12.1998 r.
19)
Dane przyjęte w niniejszym wyliczeniu różnią się od danych w przyjętych w rozdziale 3.2. i 3.3., z uwagi na
zastosowanie uśrednionej ilości odpadów promieniotwórczych w znacznie dłuższym okresie czasu,
tj. 120 lat.
v.p
l
Rys. 3.5. Prognoza dostaw nisko- i średnioaktywnych odpadów
promieniotwórczych do NSPOP w latach 2025 - 2144
[m³]
2500
2000
1500
1000
500
.go
2025
2029
2033
2037
2041
2045
2049
2053
2057
2061
2065
2069
2073
2077
2081
2085
2089
2093
2097
2101
2105
2109
2113
2117
2121
2125
2129
2133
2137
2141
0
Odpady z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych
Odpady z likwidacja reaktora MARIA i laboratoriów NCBJ
Odpady z eksploatacji dwóch elektrowni jądrowych
Odpady z likwidacji dwóch elektrowni jądrowych
w.
rcl
Rys 3.6. Planowane wykorzystanie pojemności NSPOP w rozbiciu
na pochodzenie odpadów promieniotwórczych krótkożyciowych
nisko- i średnioaktywnych z uwzglednieniem rezerwy w latach
2025 - 2144
[m³]
ww
Odpady z
ekploatacji 2
elektrowni
jądrowych
32%
Odpady z likwidacji
2 elektrowni
jądrowych
39%
30
Odpady z liwidacji
reaktora
badawczego Maria
i laboratoriów
NCBJ
12%
Rezerwa na
nieprzewidziane
zdarzenia
10%
Odpady z
zastosowań
medycznych,
naukowych i
przemysłowych
7%
v.p
l
3.8.2. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE, W TYM WYPALONE PALIWO JĄDROWE, PRZEZNACZONE
DO SKŁADOWANIA W SGOP
Do składowania w SGOP przeznaczone będą następujące ilości odpadów promieniotwórczych
• wypalone paliwo jądrowe pochodzące z energetyki jądrowej: 6 700 tHM,
• wypalone paliwo jądrowe pochodzące z reaktora badawczego w wysokości 800 tHM,
• wysokoaktywne zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze pochodzące z onkologii (medycyny)
190 szt. odebrane do 2050 r.,
• odpady promieniotwórcze długożyciowe niskoaktywne zgromadzone do tej pory w KSOP w Różanie –
3
1 388,3 m ,
.go
• odpady promieniotwórcze stałe długożyciowe niskoaktywne, które będą gromadzone w kolejnych
3
3
latach (od 2014 r. do 2120 r.) - 2,0 m rocznie, co daje łącznie 214 m .
3.8.3 MOŻLIWOŚĆ ZMIANY KLASYFIKACJI ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
W niektórych krajach (np. Francja, Hiszpania, Słowacja) klasyfikacja odpadów promieniotwórczych
obejmuje dodatkową kategorię odpadów promieniotwórczych - bardzo niskoaktywnych. Są to odpady
pochodzące głównie z likwidacji obiektów energetyki jądrowej. Zazwyczaj około 90% odpadów, pochodzących z
likwidacji elektrowni jądrowej to odpady bardzo niskoaktywne a tylko 10% to odpady nisko i średnioaktywne.
w.
rcl
Ze względu na niski poziom aktywności odpadów izotopów zawartych odpadach bardzo niskoaktywnych, nieco
powyżej poziomów określonych dla zwolnienia materiałów z kontroli dozorowej, postępowanie z nimi jest
uproszczone, wymaga mniejszej liczby barier, a przez to jest mniej kosztowne niż postępowanie z odpadami
nisko i średnioaktywnymi.
ww
Należy w przyszłości analizować wprowadzenie kategorii odpadów promieniotwórczych bardzo
niskoaktywnych, wraz ze zbliżaniem się terminów likwidacji obiektów jądrowych w Polsce. Wprowadzenie tej
kategorii odpadów powinno zostać również uwzględnione w NSPOP, poprzez zapewnienie możliwości
rozmieszczenia na jego terenie obiektów do składowania tego typu odpadów.
v.p
l
ROZDZIAŁ 4. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM
JĄDROWYM
Każda jednostka organizacyjna, w której powstają odpady promieniotwórcze lub wypalone paliwo
jądrowe, jest zobowiązana do zapewnienia możliwości postępowania z tymi odpadami, oraz jego finansowania
20)
od momentu ich powstania aż po ich oddanie do składowania, łącznie z finansowaniem składowania .
.go
Instytucją powołaną ustawą – Prawo atomowe do wykonywania działalności w zakresie postępowania
21)
z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest ZUOP . Wykonuje on również
działalność polegającą na odbiorze, transporcie, przechowywaniu i składowaniu materiałów jądrowych, źródeł
promieniotwórczych oraz innych substancji promieniotwórczych. Siedzibą ZUOP-u jest Otwock-Świerk, gdzie są
przetwarzane oraz przechowywane odpady promieniotwórcze. Po przetworzeniu stałe i zestalone odpady
promieniotwórcze składowane są w KSOP Różan.
ZUOP jest operatorem KSOP Różan, w którym składowane są krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne odpady
promieniotwórcze, zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze (krótkożyciowe nisko-, średnioi wysokoaktywne) a także przechowywane są odpady długożyciowe nisko i średnioaktywne. Przed ostatecznym
zamknięciem KSOP, które planowane jest na lata 2024 - 2029, odpady długożyciowe zostaną przeniesione do
dalszego przechowywania w NSPOP.
w.
rcl
Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone otwarciem NSPOP dla odpadów krótkożyciowych nisko–
i średnioaktywnych. NSPOP zostanie wyposażony w instalacje do postępowania z odpadami
promieniotwórczymi, pochodzącymi od wytwórców z sektora medycznego, placówek naukowych oraz
z przemysłu (spoza sektora energetyki jądrowej). Wyjątkiem będzie pozostawienie na terenie ZUOP
w Otwocku-Świerku instalacji do przetwarzania odpadów ciekłych, ze względu na lokalizację w tym miejscu
reaktora badawczego MARIA, z którego pochodzi 90% ciekłych odpadów promieniotwórczych wytwarzanych
obecnie w Polsce.
4.1. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI KRÓTKOŻYCIOWYMI NISKO- I
ŚREDNIOAKTYWNYMI
4.1.1. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI W MIEJSCU ICH POWSTANIA
Wytwórca odpadów promieniotwórczych jest odpowiedzialny za zapewnienie możliwości postępowania
23)
z nimi , w tym za ograniczenie ich ilości . Kierownik jednostki organizacyjnej prowadzącej działalność
związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące jest zobowiązany do dokonania kwalifikacji odpadów
promieniotwórczych do odpowiedniej kategorii i podkategorii na podstawie kryteriów wskazanych w
24)
przepisach . Ma on również obowiązek prowadzić na kartach ewidencyjnych ewidencję odpadów
25)
promieniotwórczych . Odpady przechowuje się w sposób zapewniający ochronę ludzi i środowiska.
ww
22)
4.1.2. ODBIÓR ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
ZUOP odbiera stałe i ciekłe odpady promieniotwórcze nisko- i średnioaktywne, zużyte zamknięte źródła
20)
Art. 48a ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
Art. 114 ustawy – Prawo atomowe.
22)
Art. 48a ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
23)
Art. 48b ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.
24)
Art. 47 ust. 1 – 1c ustawy – Prawo atomowe.
25)
Art. 49 ust. 1 – 1d ustawy – Prawo atomowe.
21)
v.p
l
promieniotwórcze.
4.1.3. TRANSPORT ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Transport odpadów promieniotwórczych może wykonywać ZUOP lub inny podmiot gospodarczy, który
otrzymał zezwolenie Prezesa PAA na wykonywanie tego rodzaju działalności.
Transport odpadów promieniotwórczych na składowisko odpadów promieniotwórczych wykonuje wyłącznie
26)
ZUOP .
.go
4.1.4. PRZETWARZANIE ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
W celu przygotowania odpadów promieniotwórczych do przechowywania oraz składowania, poddaje się
je redukcji, przetworzeniu, zestaleniu oraz umieszcza się je w opakowaniu. Celem tych działań jest odpowiednie
zabezpieczenie odpadów promieniotwórczych, aby nie stwarzały zagrożeń dla człowieka i środowiska.
Postępowanie z odpadami krótkożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi powstałymi w elektrowni jądrowej
będzie się odbywało na jej terenie. Odpowiednio przetworzone odpady będą umieszczane w opakowaniach
umożliwiających ich transport i złożenie na składowisku powierzchniowym odpadów promieniotwórczych.
Odpady krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne, odbierane przez ZUOP z elektrowni jądrowej będą musiały
spełniać, określone przez ZUOP, kryteria akceptacji dla odpadów promieniotwórczych pochodzących
z elektrowni jądrowych przeznaczonych do składowania na składowisku powierzchniowym odpadów
promieniotwórczych.
w.
rcl
4.1.5. PRZECHOWYWANIE ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Odpady promieniotwórcze muszą być przechowywane w sposób zapewniający ochronę ludzi
i środowiska przed oddziaływaniem promieniowania jonizującego w warunkach normalnych, jak i w sytuacjach
powodujących zagrożenie, w szczególności poprzez zabezpieczenie ich przed rozlaniem, rozproszeniem lub
27)
uwolnieniem .
Odpady promieniotwórcze przejściowe są przechowywane w celu umożliwienia rozpadu radioizotopów
krótkożyciowych do poziomu, przy którym odpady te mogą być wyłączone spod kontroli dozorowej i nie będzie
konieczne umieszczenie ich na składowisku odpadów promieniotwórczych.
ww
Magazyn odpadów promieniotwórczych na terenie elektrowni jądrowej będzie miał powierzchnię
umożliwiającą magazynowanie nieprzetworzonych i przetworzonych odpadów promieniotwórczych powstałych
w związku z jej eksploatacją przez okres umożliwiający przetworzenie odpadów oraz oczekiwanie na transport
na składowisko.
26)
27)
Art. 56 ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.
Art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
ww
PRASOWANIE I
FRAGMENTACJA
ODPADY ALFA
PROMIENIOTWÓRCZE
CZUJKI DYMU
DEMONTAŻ
PRASOWANIE I
FRAGMENTACJA
ODPADY STAŁE
NISKOAKTYWNE
– 35 –
34
UTRWALANIE ŹRÓDEŁ W
ŻYWICY POLIESTROWEJ
UTRWALANIE PRZY POMOCY
RZADKIEJ ZAPRAWY CEMENTOWEJ
TRANSPORT DO
KSOP
v.p
l
.go
UTRWALANIE PRZY POMOCY
RZADKIEJ ZAPRAWY CEMENTOWEJ
UTRWALANIE PRZY POMOCY RZADKIEJ
ZAPRAWY CEMENTOWEJ
PRASOWANIE I
FRAGMENTACJA
CEMENTOWANIE
Monitor Polski
ZUŻYTE ZAMKNIĘTE ŹRÓDŁA
PROMIENIOTWÓRCZE
SCHŁADZANIE
CEMENTOWANIE
ZATĘŻANIE METODĄ
WYPARNĄ
w.
rcl
OCZYSZCZANIE METODĄ
WYPARNĄ
SCHŁADZANIE
ODPADY STAŁE
ŚREDNIOAKTYWNE
ODPADY CIEKŁE
NISKOAKTYWNE
ODPADY CIEKŁE NISKO - I
ŚREDNIO - AKTYWNE
Rys. 4.1. Schemat postępowania z nisko- i średnioaktywnymi odpadami promieniotwórczymi w Polsce
Elektrownia jądrowa
Przetwarzanie
i przechowywanie
odpadów
Elektrownia jądrowa
Składowanie odpadów w
KSOP
ZUOP
.go
Wytwarzanie odpadów
v.p
l
Rys. 4.2. Postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi pochodzącymi z energetyki jądrowej
Rys. 4.3. Postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi spoza energetyki jądrowej
Wytwarzanie odpadów,
wstępne przetwarzanie
i przechowywanie
Składowanie
odpadów
w KSOP
ZUOP
ZUOP
w.
rcl
Szpitale, ośrodki naukowe,
Inne
Przetwarzanie
i przechowywanie
odpadów
4.1.6. SKŁADOWANIE ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Składowanie odpadów promieniotwórczych oznacza złożenie tych odpadów w składowisku odpadów
28)
promieniotwórczych bez zamiaru ponownego ich wydobycia . Celem składowania jest usunięcie izotopów
promieniotwórczych z powszechnie dostępnego środowiska i izolowanie ich w taki sposób, aby na miejscu
uległy rozpadowi do tak niskiego poziomu aktywności promieniotwórczej, aby ich ewentualne uwolnienie nie
stwarzało istotnego zagrożenia dla ludzi i środowiska.
Odpady promieniotwórcze można składować wyłącznie w stanie stałym w opakowaniach zapewniających
bezpieczeństwo ludzi i środowiska przed oddziaływaniem promieniowania jonizującego, przy zapewnieniu
odprowadzania ciepła oraz przy stałym prowadzeniu kontroli tych czynników w okresie składowania, a także po
29)
zamknięciu składowiska.
ww
Odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne oraz zużyte zamknięte źródła
promieniotwórcze (krótkożyciowe nisko-, średnio- i wysokoaktywne) można składować w składowisku
30)
powierzchniowym odpadów promieniotwórczych .
Izolację odpadów promieniotwórczych zapewniają bariery ochronne, które zabezpieczają przed uwalnianiem
się substancji promieniotwórczych w miejscu ich składowania i zapobiegają ich migracji do środowiska. Bariery
28)
Art. 3 pkt 44 ustawy – Prawo atomowe.
Art. 52 ust. 3 ustawy – Prawo atomowe.
30)
Art. 55b ustawy – Prawo atomowe.
29)
v.p
l
ochronne można podzielić na sztuczne oraz naturalne.
4.1.7. KRAJOWE SKŁADOWISKO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W RÓŻANIE
KSOP w Różanie funkcjonuje od 1961 r. i według klasyfikacji Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej
(MAEA) jest typem składowiska powierzchniowego. Składowisko to, zajmujące obszar 3,045 ha, znajduje się
w jednym z dawnych fortów, wybudowanych w latach 1905-1908. Wody gruntowe znajdują się pod warstwą
gliny o bardzo małej przepuszczalności i warstwą gleby o właściwościach sorpcyjnych na głębokości kilkunastu
metrów poniżej składowiska.
Miejscem składowania odpadów na terenie składowiska są obiekty betonowe fortu, częściowo pokryte ziemią
oraz fragmenty fosy. Natomiast odpady długożyciowe alfapromieniotwórcze przechowywane są w komorach
betonowych.
.go
Przewiduje się, że proces zamykania KSOP w Różanie nastąpi w latach 2025–2029, ze względu na wyczerpanie
się pojemności składowiska do przyjmowania odpadów promieniotwórczych.
Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone działaniami przygotowawczymi, w ramach których zostanie
ustalony zakres działań umożliwiających przygotowanie składowiska do bezpiecznego zamknięcia
i długotrwałego monitoringu, w tym wyboru wariantu pokrywy. W oparciu o powyższe ustalenia zostanie
przygotowana koncepcja zamknięcia a następnie program zamknięcia, który zostanie przedłożony Prezesowi
PAA, czego następstwem będzie uzyskanie zezwolenia na zamknięcie KSOP w Różanie.
w.
rcl
Prace związane z zamknięciem KSOP w Różanie prowadzone będą zgodnie z uzyskanym zezwoleniem na
zamknięcie. Po zamknięciu ZUOP będzie zobowiązany sporządzić raport z zamknięcia składowiska i przedłożyć
go do zatwierdzenia Prezesowi PAA. Po zatwierdzeniu powyższego raportu rozpocznie się długotrwały
monitoring zamkniętego składowiska, za który odpowiedzialny będzie ZUOP. Zakłada się, że monitoring będzie
prowadzony przez okres 300 lat.
4.2. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI DŁUGOŻYCIOWYMI NISKO- I
ŚREDNIOAKTYWNYMI
Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi, obejmuje
postępowanie z odpadami w miejscu ich powstania, odbiór, transport, przetwarzanie, które są analogiczne, jak
w przypadku odpadów promieniotwórczych krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych.
ww
Odpady promieniotwórcze długożyciowe nisko- i średnioaktywne przechowuje się w magazynie odpadów
promieniotwórczych na terenie ZUOP w Otwocku-Świerk oraz w KSOP w Różanie.
Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone wydobyciem i przeniesieniem odpadów długożyciowych do
NSPOP w celu dalszego ich przechowywania.
Odpady promieniotwórcze długożyciowe nisko- i średnioaktywne będą przechowywane do czasu uruchomienia
SGOP, gdzie będą składowane.
4.3. POSTĘPOWANIE Z ZUŻYTYMI ZAMKNIĘTYMI ŹRÓDŁAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI
Postępowanie ze zużytymi zamkniętymi źródłami promieniotwórczymi obejmuje: postępowanie w miejscu ich
v.p
l
powstania, odbiór, transport, przetwarzanie, które są analogiczne, jak w odniesieniu do odpadów
promieniotwórczych krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych.
Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne są składowane w KSOP w
Różanie, natomiast wysokoaktywne są przechowywane w magazynie odpadów promieniotwórczych na terenie
ZUOP w Otwocku-Świerk.
Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze długożyciowe przechowywane są w magazynie odpadów
promieniotwórczych na terenie ZUOP w Otwocku-Świerk oraz KSOP w Różanie.
Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone wydobyciem i przeniesieniem zużytych zamkniętych źródeł
promieniotwórczych długożyciowych do NSPOP w celu ich dalszego przechowywania.
.go
Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze długożyciowe oraz zużyte zamknięte źródła krótkożyciowe
wysokoaktywne będą przechowywane do czasu uruchomienia SGOP, gdzie będą składowane.
4.4. POSTĘPOWANIE Z WYSOKOAKTYWNYMI ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM
PALIWEM JĄDROWYM
w.
rcl
Ze względu na to, że odpady wysokoaktywne zawierają wysokie stężenia radioizotopów zarówno krótkojak i długożyciowych, wymagają one stosowania metod gwarantujących wyższy poziom zabezpieczeń niż
stosowane w przypadku omawianych wyżej kategorii odpadów. Odpady te wytwarzają znaczące ilości ciepła
pochodzącego z rozpadu promieniotwórczego. Osobną grupę odpadów, zazwyczaj zaliczanych do
wysokoaktywnych, stanowi wypalone paliwo jądrowe. Kraje stosujące cykl zamknięty z przerobem nie zaliczają
wypalonego paliwa jądrowego do odpadów promieniotwórczych, uważając je za surowiec do dalszego
wykorzystania. W Polsce wypalone paliwo jądrowe przeznaczone do składowania kwalifikuje się do kategorii
31)
odpadów promieniotwórczych wysokoaktywnych .
4.4.1. POSTĘPOWANIE Z WYPALONYM PALIWEM W POLSCE
ww
Konieczność wdrożenia w Polsce systemu postępowania z wypalonym paliwem jądrowym pojawiła się
32)
wraz z uruchomieniem w 1958 r. pierwszego reaktora badawczego EWA . System ten polegał na tym, że
wypalone paliwo z reaktora EWA oraz uruchomionego później reaktora MARIA było sukcesywnie przekazywane
do mokrych przechowalników basenowych, gdzie następowało jego schładzanie trwające ok. 5 lat. Celem tego
procesu było obniżenie jego aktywności i wytwarzania ciepła z paliwa. Wykorzystywane w polskich reaktorach
elementy paliwowe posiadają koszulkę wykonaną ze stopu aluminium, która chroni przed oddziaływaniem
środowiska wodnego w reaktorze i w przechowalniku. Po tym okresie wypalone paliwo jądrowe miało być
transportowane do składowiska. Jednak, wobec braku składowiska, wypalone paliwo jądrowe było przez cały
czas przechowywane w przechowalniku mokrym. Najstarsze wypalone elementy paliwowe były
przechowywane w takich warunkach przez 50 lat. W 2000 r. dokonano badań stanu fizycznego wypalonych
elementów paliwowych wszystkich typów (EK-10, WWR, MR). Ich wyniki pozwoliły na określenie, ile i które z
elementów wymagają zmiany środowiska przechowywania z mokrego na suche. Ponadto, wyniki te umożliwiły
określenie stopnia ogólnej degradacji koszulek elementów paliwowych i związanej z tym perspektywy
czasowej, w której zmiana sposobu przechowywania będzie konieczna.
W związku z powyższym, w byłym Instytucie Energii Atomowej, którego częścią był wtedy ZUOP, opracowano
koncepcję suchego przechowalnika dla wypalonego paliwa w celu zapewnienia właściwych warunków
31)
32)
Art. 47 ust. 1c ustawy – Prawo atomowe.
Pierwszy polski reaktor jądrowy eksploatowany w latach 1958–1995. Od 1997 r. znajduje się w stanie
likwidacji.
v.p
l
przechowywania przez kolejnych 100 lat. Koncepcja zakładała umieszczenie paliwa w betonowej osłonie
biologicznej zbiornika wyłączonego z eksploatacji reaktora EWA. Założono, że wypalone elementy będą
szczelnie zamknięte w kapsułach wykonanych ze stali kwasoodpornej i wypełnionych helem. Obecność helu
miała ograniczyć korozję elementów paliwowych, poprawić warunki odprowadzania ciepła z wypalonego
paliwa oraz umożliwić kontrolę szczelności kapsuł.
W ZUOP wdrożono technologię kapsułowania wypalonych elementów paliwowych.
.go
W 2006 r. Polska przystąpiła do międzynarodowej inicjatywy ograniczania globalnych zagrożeń proliferacyjnych
(Global Threat Reduction Initiative – GTRI), w ramach której w 2009 r. podpisano stosowne umowy z rządami
33)
Stanów Zjednoczonych i Federacji Rosyjskiej . Umożliwiły one wywóz wypalonego paliwa z polskich reaktorów
badawczych do kraju producenta (Federacji Rosyjskiej) w celu jego przerobu. Powstałe w wyniku przerobu
wypalonego paliwa jądrowego odpady promieniotwórcze pozostaną na terytorium Federacji Rosyjskiej.
W ramach realizacji ww. umów w latach 2009–2014 zostało wysłanych do Federacji Rosyjskiej siedem
transportów wypalonego paliwa, także niskowzbogaconego (EK-10). Za realizację tego programu w Polsce
odpowiedzialny jest ZUOP. Przechowalniki wypalonego paliwa z reaktorów badawczych EWA i MARIA są
obecnie puste i służą jako rezerwa na wypadek sytuacji awaryjnych. Niewielkie ilości wysokowzbogaconego
wypalonego paliwa jądrowego znajdują się w basenie technologicznym reaktora MARIA i czekają na wywóz do
Rosji.
Zakończenie realizacji ww. programu planowane jest na 2016 r.
Inne, poza wypalonym paliwem jądrowym, niewielkie ilości odpadów wysokoaktywnych oraz źródła
wysokoaktywne są w chwili obecnej przechowywane w obiektach magazynowych na terenie Ośrodka Świerk.
w.
rcl
4.4.2. CYKL PALIWOWY
Cykl paliwa jądrowego (cykl paliwowy) to zespół operacji przemysłowych i procesów technologicznych
podzielonych na cztery fazy
1) przygotowanie paliwa jądrowego dla reaktora;
2) wypalenie paliwa jądrowego w reaktorze jądrowym;
3) chemiczny przerób wypalonego paliwa w celu odzyskania materiałów rozszczepialnych, w tym
uranu i plutonu ( np. U-235, Pu-239, Pu-241);
4) trwałe zestalenie i bezpieczne składowanie odpadów promieniotwórczych.
ww
Jeżeli cykl paliwowy, po fazie drugiej, po okresie tymczasowego przechowywania, przewiduje skierowanie
wypalonego paliwa jądrowego do bezpiecznego składowania w głębokich formacjach geologicznych (bez fazy
trzeciej), nazywany jest otwartym, a jeżeli obejmuje także przerób – zamkniętym. Jeśli odzyskuje się w nim
tylko uran i pluton – jest to cykl częściowo zamknięty, zaś gdy przewiduje się wydzielenie z odpadów
promieniotwórczych – nie tylko rozszczepialnego uranu i plutonu, ale i innych najbardziej długożyciowych
radionuklidów (przede wszystkim mniejszościowych aktynowców – zwłaszcza ameryku, neptunu i kiuru) – jest
to cykl zamknięty.
Jednym z ważniejszych aspektów rozwoju polskiej energetyki jądrowej jest wybór cyklu paliwowego. Dokonanie
w chwili obecnej wyboru cyklu paliwowego jest trudne, m.in. ze względu na trudności z określeniem kosztów
poszczególnych faz cyklu paliwowego w dłuższym horyzoncie czasowym – zwłaszcza cen uranu, kosztów
33)
Zob. rozdział 9.
v.p
l
składowania wypalonego paliwa jądrowego i wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych, transportu
materiałów jądrowych, dostępności usług cyklu paliwowego.
Biorąc pod uwagę opcję cyklu otwartego, trzeba zwrócić uwagę na jej pozytywną stronę, jaką jest brak
zapotrzebowania na usługi przerobu wypalonego paliwa. Za to większe jest zużycie uranu, jak też
wykorzystywania usług w zakresie jego konwersji i wzbogacania. Towarzyszą temu wysokie koszty
przechowywania i składowania głębokiego wypalonego paliwa.
.go
Określenie stopnia efektywności cyklu paliwowego częściowo zamkniętego jest zagadnieniem bardziej
złożonym. Wybór tej opcji cyklu paliwowego w obecnych uwarunkowaniach pociągałby za sobą konieczność
korzystania z drogich i trudno dostępnych usług zagranicznych. Trzeba bowiem uwzględnić wysokie koszty
transportu i przerobu wypalonego paliwa, a także zagospodarowania m.in. otrzymanego plutonu lub koszty
jego przechowywania. Pełna analiza cyklu całkowicie zamkniętego, obejmująca wydzielenie wszystkich
aktynowców – łącznie z mniejszościowymi oraz ich późniejszą transmutację jądrową (reaktory IV generacji) przy
obecnym stanie wiedzy nie jest jeszcze możliwa.
Analiza porównawcza wszystkich wymienionych wyżej opcji cyklu paliwowego prowadzi do wniosku, iż
w obecnej sytuacji pod względem ekonomicznym, najkorzystniejszy dla Polski jest otwarty cykl paliwowy.
Wyniki analiz przeprowadzonych na zlecenie MG przez instytuty naukowe i badawcze oraz jednostki
specjalizujące się w gospodarce odpadami promieniotwórczymi, wskazują, że w sytuacji Polski cykl otwarty
będzie korzystniejszy ekonomicznie (od 30 do 50%) od cyklu częściowo zamkniętego. Światowe trendy w tym
zakresie będą jednak stale obserwowane i, w razie potrzeby, jeżeli będzie to zasadne, w proponowanych
rozwiązaniach wprowadzone zostaną stosowne zmiany.
w.
rcl
Ponowna analiza w zakresie cyklu paliwowego zostanie dokonana po uruchomieniu pierwszej polskiej
34)
elektrowni jądrowej. Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe , decyzja dotycząca kwalifikacji wypalonego paliwa,
jako odpadu albo surowca do dalszego przerobu będzie należała do operatora elektrowni jądrowych. Koszty
przerobu będzie on musiał pokryć z własnych środków.
4.4.3. ROZSTRZYGNIĘCIE W ZAKRESIE KOŃCOWEGO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI WYSOKOAKTYWNYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
Obecnie przyjmuje się, że najbezpieczniejszym rozwiązaniem problemu wysokoaktywnych odpadów
promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego jest ich składowanie w głębokich składowiskach odpadów
promieniotwórczych budowanych w strukturach geologicznych.
ww
Po fazie schładzania w basenie technologicznym, trwającej ok. 3–5 lat, wypalone paliwo jądrowe jest
transportowane do przechowalnika poza reaktorem (suchego lub mokrego). W przypadku Polski można
rozważyć budowę jednego, wspólnego przechowalnika dla obu elektrowni, lub dwóch – dla każdej elektrowni
osobno. Za przechowywanie wypalonego paliwa jądrowego odpowiedzialny jest operator EJ, który musi
zapewnić możliwość przechowywania wypalonego paliwa jądrowego z całego okresu eksploatacji elektrowni
jądrowej. Po kilkudziesięciu latach przechowywania i po uruchomieniu SGOP, paliwo to będzie mogło być
przekazane do składowania. Kwestia budowy SGOP, była rozpatrywana na potrzeby pierwszego programu
jądrowego w Polsce (EJ „Żarnowiec”). Wykonano wtedy szereg badań związanych z wytypowaniem lokalizacji
głębokiego składowiska wypalonego paliwa jądrowego. Prace te były kontynuowane w latach 1997–1999 w
ramach opracowanego przez PAA Strategicznego Programu Rządowego „Gospodarka odpadami
34)
Art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
35)
v.p
l
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce” . Jednym z celów tego programu było
wytypowanie lokalizacji i opracowanie koncepcji składowiska odpadów promieniotwórczych w głębokich
formacjach geologicznych.
W wyniku prowadzonych w ramach ww. programu prac, na terenie Polski zidentyfikowano 44 struktury skalne,
w których istnieje potencjalna możliwość lokalizacji SGOP. Struktury te obejmują skały magmowe i
metamorficzne, utwory ilaste oraz sole kamienne. W ramach prowadzonych prac dokonano negatywnej oceny
możliwości składowania wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego w
wyrobiskach górniczych i powierzchniowych formacjach geologicznych oraz w niezagospodarowanych
głębokich formacjach geologicznych. Negatywnie oceniono też obszary zbiorników wód podziemnych, zalegania
cennych kopalin, obszary aktywne sejsmicznie, położone w obrębie prowadzenia prac górniczych czy wreszcie
obszary atrakcyjne pod względem przyrodniczo-krajobrazowym. Wykluczenia te są zgodne z przesłankami
wykluczającymi, określonymi w art. 53 b ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
.go
Wobec powyższego, można stwierdzić, że Polska dysponuje zarówno warunkami, jak i wiedzą odnośnie do
możliwości składowania wypalonego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczymi na terenie kraju.
Podejmowane działania, mające na celu budowę SGOP, będą także oparte na doświadczeniach innych krajów.
W związku z przyjęciem PPEJ planowane jest podpisanie porozumienia przez ministra właściwego ds.
gospodarki, PIG-PIB oraz inne zainteresowane instytucje, w sprawie wspierania koncepcji i podjęcia
zintegrowanych badań nad głębokim składowaniem odpadów promieniotwórczych i budową PURL (zob.
pkt 1.3.2). Zgromadzone wyniki badań będą w przyszłości wykorzystane do wskazania lokalizacji i budowy
SGOP.
w.
rcl
Do czasu zakończenia budowy SGOP wypalone paliwo będzie przechowywane w przechowalniku
(przechowalnikach) poza reaktorem, których pojemność musi być wystarczająca na przyjęcie do
przechowywania wypalonego paliwa jądrowego z całego okresu eksploatacji elektrowni jądrowych. Wielkość
składowiska będzie uzależniona od rozwoju energetyki jądrowej w Polsce. Ze względu na koszty budowy SGOP
Polska będzie także uczestniczyć w europejskich inicjatywach takich jak Organizacja Rozwoju Europejskiego
Składowania - ERDO, analizujących możliwość budowy w przyszłości wspólnego dla kilku krajów SGOP. Zgodnie
36)
z przepisami polskiego prawa , lokalizacja takiego składowiska na terytorium Polski jest niemożliwa.
4.5. ODPADY Z LIKWIDACJI OBIEKTÓW JĄDROWYCH
ww
Likwidacja obiektu jądrowego polega na administracyjnych i technicznych czynnościach prowadzących
37)
do osiągnięcia stanu niewymagającego ograniczeń związanych z BJiOR w wykonywaniu dowolnej działalności ,
a zatem do stanu, w którym możliwe jest ograniczenie lub całkowite wyjęcie go spod kontroli dozoru
jądrowego. Jest to proces wieloletni, złożony i dynamiczny, reagujący na postęp technologiczny i zmiany
regulacji prawnych.
Ze względu na koszty, proces likwidacji obiektu jądrowego należy uwzględniać już na etapie
projektowania obiektu, dlatego też program likwidacji jest przedstawiany Prezesowi PAA do zatwierdzenia wraz
35)
Zob. Sprawozdanie końcowe z realizacji w latach 1997–1999 r. Strategicznego Programu Rządowego
,,Gospodarka odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce”, PAA, Warszawa,
czerwiec 2000 r.
36)
Art. 62e ust.2 ustawy – Prawo atomowe.
37)
Art. 3 pkt 9 ustawy – Prawo atomowe.
v.p
l
z wnioskiem o wydanie zezwolenia na budowę, rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego. W toku
eksploatacji obiektu jądrowego jednostka organizacyjna odpowiedzialna za eksploatację ma obowiązek
okresowo uaktualniać (nie rzadziej niż raz na pięć lat) program likwidacji wraz z prognozą jej kosztów, który
38)
przekazuje do zatwierdzenia Prezesowi PAA.
Likwidacja musi być przeprowadzona w sposób zapewniający bezpieczeństwo jądrowe oraz ochronę
radiologiczną pracowników i ludności. Proces musi także spełniać wymogi określone w zezwoleniu Prezesa PAA
39)
oraz we wdrożonym w jednostce zintegrowanym systemie zarządzania .
.go
Zgodnie z ustawą - Prawo atomowe, odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony
radiologicznej, ochrony fizycznej i zabezpieczeń materiałów jądrowych ponosi kierownik jednostki posiadającej
zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące, polegającej na
budowie, rozruchu, eksploatacji lub likwidacji obiektu jądrowego. Odpowiedzialność kierownika jednostki za
bezpieczeństwo jądrowe obiektu ustaje z dniem zatwierdzenia przez Prezesa PAA raportu z likwidacji obiektu
40)
jądrowego .
Koszty likwidacji elektrowni jądrowej są pokrywane ze środków funduszu likwidacyjnego, który ma obowiązek
41)
utworzyć i zasilać wpłatami operator elektrowni jądrowej.
42)
Wyróżnia się dwa typy likwidacji obiektu jądrowego
• likwidacja natychmiastowa,
• likwidacja odłożona i rozłożona w czasie.
w.
rcl
Przy wyborze strategii likwidacyjnej uwzględnia się m.in. względy bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
radiologicznej, współzależności pomiędzy budowlami, budynkami i instalacjami na terenie obiektu jądrowego,
możliwe obciążenia dla przyszłych pokoleń, czy też możliwą z upływem czasu utratę wiedzy i kompetencji w
zakresie stanu obiektu jądrowego i jego likwidacji. Polska ma doświadczenie w likwidacji obiektów jądrowych.
W 1997 r. rozpoczęto likwidację reaktora EWA. Do 2002 r. dokonano usunięcia paliwa jądrowego oraz
wszystkich substancji promieniotwórczych, których poziom aktywności ma znaczenie z punktu widzenia
ochrony radiologicznej. Dalsze prace wstrzymano, nie przewidując obecnie całkowitej rozbiórki korpusu
reaktora.
ww
Kolejnym zadaniem w tym zakresie będzie likwidacja reaktora badawczego MARIA, po jego wycofaniu
z eksploatacji, co jest spodziewane za ok. 30 lat.
38)
Art. 38b ust. 2 ustawy – Prawo atomowe
Art. 38a ustawy – Prawo atomowe.
40)
Art. 35 ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.
41)
Zob. rozdział 8.
42)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i
ochrony radiologicznej dla etapu likwidacji obiektów jądrowych oraz zawartości raportu z likwidacji obiektu
jądrowego (Dz. U. poz. 270).
39)
SKŁADOWISKA
POWIERZCHNIOWEGO
ODPADÓW
v.p
l
ROZDZIAŁ
5.
ZAMKNIĘCIE
PROMIENIOTWÓRCZYCH
Poz. 1092
Zamknięcie składowiska oznacza zaprzestanie dostarczania na nie odpadów promieniotwórczych oraz
podjęcie działań zmierzających do zabezpieczenia składowiska przed
• infiltracją wód opadowych,
• nieświadomą penetracją przez człowieka,
• niszczącym działaniem roślin i zwierząt.
Celem tych działań jest zapewnienie skutecznej i długotrwałej izolacji składowanych odpadów
promieniotwórczych od środowiska i ludzi.
.go
Pierwszym składowiskiem odpadów promieniotwórczych, jakie zostanie zamknięte w Polsce będzie KSOP
w Różanie (po ponad 60-ciu latach funkcjonowania). Realizację tego procesu planuje się na lata 2025–2029.
W celu zachowania wiedzy na temat składowiska i składowanych w nim odpadów promieniotwórczych dla
przyszłych generacji, zostaną sporządzone i przekazane do wieczystego przechowania rejestry danych.
5.1. DZIAŁANIA PRZYGOTOWAWCZE POPRZEDZAJĄCE ZAMKNIĘCIE SKŁADOWISKA I JEGO
ZAMKNIĘCIE
43)
Stosowne rozwiązania, umożliwiające zamknięcie składowiska, muszą być zawarte w jego projekcie .
w.
rcl
Program zamknięcia składowiska jest przygotowywany przez jego operatora i przedkładany do zatwierdzenia
44)
Prezesowi PAA wraz z wnioskiem o zezwolenie na budowę lub eksploatację składowiska . Program ten
45)
podlega aktualizacji nie rzadziej niż raz na 15 lat i jest zatwierdzany przez Prezesa PAA.
Składowisko jest zamykane zgodnie z zezwoleniem na zamknięcie wydanym przez Prezesa PAA oraz
wdrożonym zintegrowanym systemem zarządzania. Po zamknięciu operator składowiska sporządza raport z
zamknięcia składowiska i przedkłada go do zatwierdzenia Prezesowi PAA.
5.2. DŁUGOOKRESOWY MONITORING PO ZAMKNIĘCIU SKŁADOWISKA
Monitoring to obserwacja stanu zachowania składowiska oraz jego wpływu na środowisko, za
pośrednictwem stałych lub okresowych obserwacji i pomiarów parametrów inżynieryjnych, środowiskowych i
radiacyjnych oraz konserwacja zabezpieczeń.
Plan monitoringu obszaru składowiska i jego otoczenia z uwzględnieniem charakterystyki odpadów,
uwzględniający jego okres jest elementem programu zamknięcia składowiska, który zatwierdzany jest przez
Prezesa PAA.
ww
Teren monitorowanego składowiska jest odpowiednio oznaczony i niedostępny dla osób nieupoważnionych.
5.3. ZACHOWANIE WIEDZY O SKŁADOWISKU
W celu zachowania wiedzy na temat składowiska, jego konstrukcji, składowanych odpadów, systemów
monitoringu i danych z pomiarów, zostaną sporządzone rejestry danych.
43)
Art. 55e ustawy - -Prawo atomowe.
Art. 55j ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
45)
Art. 55j ust. 3 ustawy – Prawo atomowe.
44)
v.p
l
Rejestry danych zostaną sporządzone w formie papierowej (na papierze trwałym) oraz na nośnikach
elektronicznych, umożliwiających ich przenoszenie na różne systemy zapisu danych, stosownie do rozwoju
technologicznego.
Kopie rejestrów danych zostaną przekazane do wieczystego przechowania do następujących instytucji
ZUOP,
PAA,
•
Urzędu gminy, w której znajduje się monitorowane składowisko,
•
Archiwum Państwowego.
ww
w.
rcl
.go
•
•
v.p
l
ROZDZIAŁ 6. BADANIA I ROZWÓJ W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
.go
Zgodnie z doświadczeniami państw posiadających rozwiniętą i funkcjonującą energetykę jądrową, także
w kwestii postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, ważne jest
zbudowanie silnego zaplecza naukowo-badawczego. Ze względu na dokonujący się postęp w nauce, założeniem
Krajowego planu jest jego ciągła ewolucja powiązana z aktualnym stanem wiedzy. Duże znaczenie w kwestii
wyboru w przyszłości konkretnych rozwiązań będzie miał postęp w nauce, zwłaszcza prace nad składowaniem
geologicznym i badania nad końcem cyklu paliwowego. Te ostatnie obejmują szeroką grupę zagadnień: metody
rozdzielania składników wypalonego paliwa oraz selektywne wydzielanie aktynowców mniejszościowych,
a także ich wypalanie w reaktorach IV generacji lub transmutację w hybrydowych systemach złożonych
z reaktorów podkrytycznych z akceleratorami cząstek. Pomimo, że prace nad tymi zagadnieniami są
zaawansowane, nadal nie dostarczają one gotowych rozwiązań dających podstawy do umieszczenia ich w
strategii krajowej.
W Polsce od lat działają instytuty badawcze i ośrodki realizujące programy naukowe w zakresie
pokojowego wykorzystania energii jądrowej oraz zajmujące się praktycznymi aspektami składowania odpadów
promieniotwórczych – np. Instytut Chemii i Techniki Jądrowej (IChTJ), NCBJ, z którymi ściśle współpracuje
ZUOP. W latach 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku prowadziły one prace związane z rozwojem energetyki
jądrowej w Polsce. Obecnie, po ponownej decyzji o wdrożeniu energetyki jądrowej, aktywnie włączyły się w
prace badawcze w tym zakresie, w szczególności, w prace dotyczące postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
w.
rcl
Polskie instytuty badawcze oraz uczelnie wyższe brały udział w projektach realizowanych w ramach
Ramowego Programu Wspólnoty Europejskiej 2007 r. – 2013 r. (7PR), w obrębie programu EURATOM,
szczególnie w ramach drugiego priorytetu, którego celami było m.in.
•
ustanowienie naukowych i technologicznych podstaw bezpiecznego postępowania z długożyciowymi
odpadami promieniotwórczymi;
•
zwiększenie bezpieczeństwa jądrowego reaktorów;
•
zwiększenie efektywności kosztowej energetyki jądrowej;
•
zapewnienie społecznie akceptowalnego systemu ochrony ludzi i środowiska przed promieniowaniem
jonizującym.
ww
Z inicjatywy MG, NCBiR, nadzorowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wszczęło we
wrześniu 2011 r. i zakończyło w lipcu 2012 r., procedury zamówień publicznych na wykonanie – w ramach
strategicznego projektu badawczego „Technologie wspomagające rozwój bezpiecznej energetyki jądrowej” –
10 zadań badawczych przewidzianych do realizacji do połowy 2015 r. Część z tych zadań dotyczy cyklu
paliwowego, w tym gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym
•
podstawy zabezpieczenia potrzeb paliwowych polskiej energetyki jądrowej (wykonawca - konsorcjum
z Uniwersytetem Warszawskim jako liderem);
•
rozwój technik i technologii wspomagających postępowanie z odpadami promieniotwórczymi
i wypalonym paliwem jądrowym (wykonawca: konsorcjum z IChTJ jako liderem).
Mając na uwadze ww. fakty, konieczne jest prowadzenie w kraju prac badawczych pozwalających na
międzynarodową współpracę naukową oraz obserwację trendów w rozwoju badań dotyczących końcowego
v.p
l
etapu cyklu paliwowego i nowych technologii przetwarzania odpadów promieniotwórczych. Pozwoli to na
zdobycie odpowiednich doświadczeń i wykształcenie kadr, które w przyszłości pomogą w świadomym wyborze
rozwiązań w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
Należy, w szczególności, rozwijać następujące kierunki prac badawczych
•
rozwój metod przetwarzania odpadów nisko- i średnioaktywnych,
•
zaawansowane
technologie
wysokoaktywnych,
•
postępowanie z wielkogabarytowymi elementami elektrowni jądrowych,
•
struktura i właściwości wypalonego paliwa jądrowego,
•
przechowywanie i transport wypalonego paliwa jądrowego,
•
technologie pakowania odpadów promieniotwórczych,
•
procesy selektywnego oddzielania mniejszościowych aktynowców,
•
przetwarzanie składników wypalonego paliwa jądrowego w systemach do transmutacji aktynowców
długożyciowych w krótkożyciowe lub stabilne izotopy,
•
materiały i paliwa dla reaktorów IV generacji,
•
procedury postępowania z odpadami promieniotwórczymi różnego rodzaju: z długożyciowymi średnioi wysokoaktywnymi oraz wypalonym paliwem jądrowym oraz z krótkożyciowymi niskoi średnioaktywnymi,
•
transport lądowy i morski odpadów i substancji promieniotwórczych,
•
metody zestalania i utrwalania odpadów promieniotwórczych,
•
metody i techniki składowania odpadów promieniotwórczych w składowiskach,
•
zamknięcie i monitoring składowisk,
odpadów
promieniotwórczych,
w
tym
w.
rcl
.go
przechowywania
•
bariery ochronne składowisk, uniemożliwiające migrację radionuklidów,
•
metodyka badań lokalizacyjnych i ocen bezpieczeństwa dla lokalizacji składowiska powierzchniowego,
•
metodyka badań lokalizacyjnych i ocen bezpieczeństwa dla lokalizacji składowiska głębokiego,
•
geologiczne i geofizyczne kryteria lokalizacji składowiska powierzchniowego i składowiska głębokiego,
•
prowadzenie badań i analiz w celu wytypowania lokalizacji składowiska powierzchniowego oraz
składowiska głębokiego,
•
bezpieczeństwo jądrowe, ochrona radiologiczna, ochrona fizyczna i nieproliferacja na składowiskach
odpadów promieniotwórczych oraz w obiektach jądrowych,
•
innowacyjne reaktory w systemach sterowanych akceleratorami w cyklach paliwowych,
•
edukacja i szkolenie kadr na potrzeby postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym
paliwem jądrowym,
•
zaangażowanie polskiego przemysłu w budowę składowisk odpadów promieniotwórczych,
•
analiza systemów finansowania i zarządzania funduszami: postępowania z
promieniotwórczymi oraz zamknięcia składowisk i ich monitoringu w państwach trzecich.
odpadami
ww
Dla zrealizowania ww. prac konieczne będzie włączenie przynajmniej części z nich do nowego strategicznego
programu badawczego lub stworzenie nowego programu, poświęconego wyłącznie kwestiom związanym
z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce.
W przyszłości, po uruchomieniu elektrowni jądrowych, podmioty prowadzące postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym powinny przejąć na siebie realizację części tematów
badawczych dotyczących m.in.
•
wpływu składowisk na środowisko w otoczeniu zewnętrznym i wewnętrznym,
•
stosunków społecznych w otoczeniu składowisk,
metod monitoringu radiacyjnego, geologicznego i hydrogeologicznego składowisk;
•
zasad ochrony fizycznej składowisk oraz innych obiektów, w których prowadzi się postępowanie
z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
6.1. BADANIA NAD CYKLEM PALIWOWYM
v.p
l
•
Jak wspomniano wcześniej, w Polsce będą prowadzone prace nad wdrożeniem otwartego cyklu
paliwowego, który w chwili obecnej jest bardziej efektywny ekonomicznie niż cykl zamknięty. Polska będzie
jednak uważnie obserwować zachodzące w tym zakresie zmiany na świecie i w razie potrzeby wprowadzać
stosowne korekty w proponowanych do wdrożenia rozwiązaniach.
Szczegółowe prace badawcze w zakresie cyklu paliwowego będą się koncentrować na badaniach nad
metodami przerobu wypalonego paliwa jądrowego;
•
wykorzystaniem toru jako materiału paliworodnego;
•
paliwem dla reaktorów IV generacji;
•
procesami zapobiegania migracji radionuklidów z rejonów składowisk
- systemy barier ochronnych (chemiczna, fizyczna, inżynierska, naturalna);
- przygotowanie odpadów do składowania;
•
sposobami i materiałami do zestalania i utrwalania wyskoaktywnych odpadów promieniotwórczych;
•
sposobami i materiałami do składowania odpadów promieniotwórczych, w szczególności wypalonego
paliwa jądrowego;
•
nowymi barierami chemicznymi, inżynieryjnymi i fizycznymi;
•
wyborem lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych, w tym nad stabilnością
i właściwościami izolacyjnymi ośrodków skalnych.
w.
rcl
.go
•
6.2. PROGRAM PRAC BADAWCZYCH DLA WYTYPOWANIA BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI
SKŁADOWISKA POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Celem prac w tym zakresie jest opracowanie metodyki oceny bezpieczeństwa, wsparcie w wyborze
optymalnej lokalizacji składowiska, a następnie jego budowa z zapewnieniem maksymalnego poziomu
bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska. Będą się one koncentrować na
•
badaniach geologicznych, w tym także geologiczno-inżynieryjnych, geofizycznych, hydrogeologicznych
i geochemicznych;
•
badaniach warunków społeczno-ekonomicznych;
•
badaniach geograficzno-przyrodniczych;
•
symulacji i modelowaniu transportu radionuklidów przez system barier ochronnych;
•
ocenie technologicznej i ekonomicznej możliwości zastosowania nowoczesnych sorbentów, jako
dodatkowego uszczelnienia otoczenia składowiska powierzchniowego.
ww
6.3. PROGRAM PRAC BADAWCZYCH DLA WYTYPOWANIA BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI
SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH WYSOKOAKTYWNYCH
Celem prac w tym zakresie jest wsparcie w procesie poszukiwania optymalnej lokalizacji składowiska
głębokiego odpadów promieniotwórczych, a następnie jego budowa z zapewnieniem maksymalnego poziomu
bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska. Będą się one koncentrować na
•
badaniach geologicznych (m.in. geologiczno-inżynierskich i geomechanicznych, strukturalnych
i tektonicznych, sejsmologicznych, hydrogeologicznych, geomorfologicznych, geochemicznych oraz
mineralogicznych);
badaniach warunków społeczno-ekonomicznych;
•
badaniach geograficzno-przyrodniczych;
v.p
l
•
Poz. 1092
•
badaniach geofizycznych, w szczególności procesów termicznych;
•
symulacji i modelowaniu transportu radionuklidów przez system barier ochronnych.
ww
w.
rcl
.go
Jako miejsce lokalizacji składowiska głębokiego rozpatrywane będą struktury w postaci skał krystalicznych,
kompleksów iłowców, formacji solnych oraz tufitów.
PLANU
ORAZ
v.p
l
ROZDZIAŁ 7. PODMIOTY ZAANGAŻOWANE W REALIZACJĘ KRAJOWEGO
NAJWAŻNIEJSZE WSKAŹNIKI SŁUŻĄCE MONITOROWANIU JEGO REALIZACJI
7.1. MINISTER WŁAŚCIWY DS. GOSPODARKI
Minister właściwy ds. gospodarki jest odpowiedzialny za przygotowanie i realizację polityki państwa w
zakresie gospodarki wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz za przygotowanie i
46)
wdrożenie stosownych regulacji prawnych . Sprawuje także nadzór nad ZUOP.
7.2. MINISTER WŁAŚCIWY DS. NAUKI
.go
Minister właściwy ds. nauki, wspólnie z podległymi jednostkami (NCBiR i NCN) odpowiada za stworzenie
programów naukowo-badawczych dotyczących gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym
paliwem jądrowym.
7.3. PREZES PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
Do zakresu działania Prezesa PAA należy wykonywanie zadań związanych z bezpieczeństwem jądrowym
47)
i ochroną radiologiczną kraju . Prezes PAA prowadzi, w zakresie objętym Krajowym planem określone przez
prawo działania reglamentacyjne, nadzorcze i kontrolne w odniesieniu do
• przechowywania, transportu przetwarzania lub składowania odpadów promieniotwórczych;
• przechowywania, transportu, przerobu wypalonego paliwa jądrowego i obrotu tym paliwem;
w.
rcl
• likwidacji obiektów jądrowych;
48)
• budowy, eksploatacji i zamykania składowisk odpadów promieniotwórczych ;
Ponadto jego kompetencje obejmują kontrolę nad operatorem elektrowni jądrowej w zakresie prawidłowości
wnoszenia wpłat i funkcjonowania funduszu likwidacyjnego.
7.4. ZUOP
49)
ww
ZUOP odpowiada za postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ,
w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej na etapie postępowania końcowego. Jest to jedyna instytucja w
50)
Polsce, która może eksploatować składowiska odpadów promieniotwórczych . Obecnie eksploatuje KSOP w
Różanie. ZUOP będzie odpowiedzialny za przygotowanie do budowy, budowę i eksploatację nowego
składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych oraz za zamknięcie i monitoring KSOP w
Różanie. Nie przewiduje się zmiany formy prawnej ZUOP (obecnie jest to państwowe przedsiębiorstwo
użyteczności publicznej).
46)
Art. 57c ustawy – Prawo atomowe. Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 812, z późn. zm.) minister właściwy ds. gospodarki
odpowiada za całokształt działalności związanej z wykorzystaniem energii jądrowej na potrzeby społecznogospodarcze kraju.
47)
Art. 110 ustawy – Prawo atomowe.
48)
Art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
49)
Art. 56 ust. 1 i art. 114 ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
50)
Art. 56 ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.
7.5. INWESTORZY/OPERATORZY OBIEKTÓW ENERGETYKI JĄDROWEJ
v.p
l
Inwestorem obiektów energetyki jądrowej, a po rozpoczęciu ich eksploatacji – operatorem, jest
podmiot, który ma obowiązek zapewnienia odpowiednich zasobów finansowych, odpowiednio
wykwalifikowanej kadry, a także posiada doświadczenie i wiedzę niezbędną do budowy i eksploatacji takich
obiektów. Operator elektrowni jądrowej będzie miał obowiązek zapewnienia możliwości postępowania z
odpadami promieniotwórczymi oraz wypalonym paliwem jądrowym, w tym ich przechowywania, od momentu
ich powstania aż po ich przekazanie do składowania łącznie z finansowaniem składowania. W celu zapewnienia
środków na pokrycie kosztów końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz wypalonym
paliwem jądrowym operator utworzy fundusz likwidacyjny i będzie go zasilać wpłatami stosownie do ilości
energii elektrycznej, wyprodukowanej przez elektrownię.
7.6. INSTYTUTY BADAWCZE
.go
Jednostki naukowo-badawcze posiadające odpowiednią wiedzę i potencjał do prowadzenia prac
naukowo-badawczych w zakresie energetyki jądrowej, w tym w szczególności dotyczących postępowania z
odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, będą prowadziły w kraju prace badawcze,
mające na celu rozwój technologii postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz pozwalających na
podtrzymanie stałego kontaktu z nauką światową i monitorowanie tendencji w rozwoju badań nakierowanych
na końcowy etap cyklu paliwowego.
7.7. WSKAŹNIKI SŁUŻĄCE MONITOROWANIU REALIZACJI KRAJOWEGO PLANU
w.
rcl
W celu skwantyfikowania celów Krajowego planu oraz umożliwienia monitorowania stopnia jego
wdrożenia, w odniesieniu do celów możliwych do skwantyfikowania, opracowany został zestaw wskaźników ich
realizacji.
Tabela nr 7.1. Zestaw wskaźników realizacji celów Krajowego planu
Wartość
bazowa
2014 r.
Wartość
2020 r.
Wartość
2025 r.
Wartość
2030 r.
Cel 1: Przygotowanie do
zamknięcia,
ostateczne
zamknięcie
i
długotrwały
monitoring KSOP w Różanie.
0%
15%
30%
100%
(docelowo)
Cel 2: Wybór lokalizacji,
budowa
i
rozpoczęcie
eksploatacji NSPOP.
0%
30%
100%
100%
(docelowo)
Cel 3: Przygotowanie do
budowy SGOP w tym realizacja
programu PURL.
0%
5%
25%
50%
Cel 4: Modyfikacja zasad
postępowania z odpadami
promieniotwórczymi pod kątem
uwzględnienia
odpadów
promieniotwórczych
pochodzących z energetyki
50%
80%
100%
(docelowo)
100%
(docelowo)
ww
Nazwa wskaźnika
jądrowej.
30%
70%
100%
(docelowo)
100%
(docelowo)
Cel 6: Stworzenie programu
naukowo-badawczego
dotyczącego postępowania z
odpadami promieniotwórczymi
i
wypalonym
paliwem
jądrowym.
0%
100%
(docelowo)
100%
(docelowo)
100%
(docelowo)
.go
0%
50%
ww
w.
rcl
Cel 7: Przygotowanie kadr dla
krajowych
instytucji
zaangażowanych
w
postępowanie z odpadami
promieniotwórczymi
oraz
nadzór
nad
tym
postępowaniem.
v.p
l
Cel 5: Modyfikacja systemu
finansowania postępowania z
odpadami promieniotwórczymi
opierającego się na zasadzie
,,zanieczyszczający płaci”.
50
100%
(docelowo)
100%
(docelowo)
Z
ODPADAMI
v.p
l
ROZDZIAŁ 8. ROZWIĄZANIA FINANSOWE W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA
PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
W Polsce obowiązuje zasada ,,zanieczyszczający płaci”, zgodnie z którą podmiot, w którym powstały
odpady promieniotwórcze lub wypalone paliwo jądrowe jest zobowiązany zapewnić finansowanie
postępowania z nimi, od momentu ich powstania, aż po oddanie ich do składowania, łącznie z finansowaniem
51)
składowania . Odpowiedzialność ta nie może być przeniesiona na inny podmiot.
Obowiązują dwa rozwiązania dotyczące finansowania postępowania z odpadami promieniotwórczymi
i wypalonym paliwem jądrowym – jedno dla odpadów pochodzących z energetyki jądrowej, drugie dla
odpadów pochodzących od wytwórców spoza energetyki jądrowej.
.go
8.1. FINANSOWANIE POSTĘPOWANIA WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM I ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI POCHODZĄCYMI Z ENERGETYKI JĄDROWEJ
Koszty końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym,
pochodzącymi z energetyki jądrowej będą pokrywane ze środków funduszu likwidacyjnego.
Końcowe postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz wypalonym paliwem jądrowym obejmuje
następujące koszty
• składowanie wypalonego paliwa jądrowego z całego okresu eksploatacji elektrowni jądrowej;
• składowanie nisko-, średnio- i wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych wytworzonych
w elektrowni jądrowej z całego okresu jej eksploatacji, w tym powstałych w przechowalnikach
wypalonego paliwa jądrowego działających na potrzeby elektrowni jądrowej;
w.
rcl
• likwidacja elektrowni jądrowej, magazynów odpadów promieniotwórczych oraz przechowalników
wypalonego paliwa jądrowego działających na potrzeby elektrowni jądrowej;
• postępowanie z odpadami promieniotwórczymi powstałymi w procesie likwidacji elektrowni jądrowej,
magazynów odpadów promieniotwórczych oraz przechowalników wypalonego paliwa jądrowego
działających na potrzeby elektrowni jądrowej.
Z funduszu likwidacyjnego nie będą pokrywane koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi
i wypalonym paliwem jądrowym od momentu ich wytworzenia w elektrowni jądrowej do czasu przekazania ich
do końcowego postępowania do ZUOP. Koszt tej działalności pokrywany będzie ze środków bieżących
operatora elektrowni jądrowej.
Fundusz likwidacyjny, utworzony przez operatora elektrowni jądrowej, będzie wyodrębnionym funduszem
specjalnym z przypisanym do niego wyodrębnionym rachunkiem bankowym. Będzie on zasilany poprzez
kwartalne wpłaty dokonywane przez operatora elektrowni jądrowej, których wysokość uzależniona będzie od
52)
ilości wyprodukowanych w elektrowni jądrowej MWh energii elektrycznej .
ww
Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia wysokość wpłaty od każdej wyprodukowanej w elektrowni
jądrowej MWh energii elektrycznej, biorąc pod uwagę przewidywany okres eksploatacji elektrowni jądrowej,
ilość wyprodukowanych przez nią odpadów promieniotwórczych, w tym wypalonego paliwa jądrowego, koszt
końcowego postępowania z tymi odpadami, a także koszt likwidacji elektrowni jądrowej, który podlega
53)
aktualizacji nie rzadziej niż raz na pięć lat . W wydanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 października
51)
Art. 48a ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
Art. 38d ust. 1 i 2 ustawy – Prawo atomowe.
53)
Art. 38b ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.
52)
v.p
l
2012 roku Rada Ministrów ustaliła wysokość wpłaty na kwotę wynoszącą 17,16 zł od każdej wyprodukowanej
54)
megawatogodziny (MWh) energii elektrycznej .
Aktualizowana prognoza kosztów likwidacji elektrowni jądrowej podlega weryfikacji przez Prezesa PAA.
Prezes PAA będzie otrzymywać raporty od operatora elektrowni jądrowej, dotyczące wysokości wpłat
dokonywanych na fundusz likwidacyjny oraz ilości wyprodukowanych MWh energii elektrycznej. W przypadku
opóźnienia wpłaty, trwającego co najmniej 18 miesięcy będzie mógł wydać nakaz zawieszenia eksploatacji
55)
elektrowni jądrowej .
Zgromadzone środki finansowe w funduszu likwidacyjnym będą mogły być lokowane wyłącznie na lokatach
terminowych lub przeznaczone na nabywanie za nie obligacji długoterminowych, emitowanych przez Ministra
56)
Finansów .
.go
Każdorazowa wypłata z funduszu likwidacyjnego będzie wymagała pozytywnej opinii Prezesa PAA.
8.2. FINANSOWANIE POSTĘPOWANIA Z WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM I ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI SPOZA ENERGETYKI JĄDROWEJ
Koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym pochodzącymi
od wytwórców spoza energetyki jądrowej, tj. z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych są
pokrywane przez wytwórców tych odpadów.
ZUOP pobiera od wytwórców odpadów promieniotwórczych opłaty z tytułu wykonywanych usług, zgodnie z
cennikiem zatwierdzanym przez Ministra Gospodarki.
w.
rcl
Zakres usług ZUOP obejmuje unieszkodliwianie i składowanie odpadów promieniotwórczych, unieszkodliwianie
i składowanie źródeł promieniotwórczych, unieszkodliwianie i składowanie innych odpadów
promieniotwórczych, usługi związane z wypalonym paliwem jądrowym, usługi w zakresie dekontaminacji oraz
transportu i konwojowania.
Koszty związane z odbiorem, transportem, przetwarzaniem, przechowywaniem i składowaniem odpadów
promieniotwórczych lub innych substancji promieniotwórczych pochodzących z
• nielegalnego obrotu niewiadomego pochodzenia;
• działalności jednostki organizacyjnej, która kończąc działalność stała się niewypłacalna;
• powstałych w wyniku skażenia środowiska, którego sprawca nie jest znany,
pokrywane są z budżetu państwa.
ZUOP otrzymuje z budżetu państwa dotację podmiotową na realizację określonego przez ustawę
czynności, obejmującą
57)
zakresu
ww
• odbiór, transport i ewidencję źródeł, odpadów i innych substancji promieniotwórczych oraz
materiałów jądrowych z terenu całego kraju w tym wypalonego paliwa jądrowego;
54)
Dz. U. z 2012 r. poz. 1213.
Art. 38d ust. 7 ustawy – Prawo atomowe.
56)
Art. 38d ustawy – Prawo atomowe.
57)
Art. 119 ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
55)
• przetwarzanie odpadów promieniotwórczych;
v.p
l
• przechowywanie i składowanie źródeł, odpadów i innych substancji promieniotwórczych oraz
materiałów jądrowych, a także ochronę fizyczną KSOP w Różanie;
• eksploatację przechowalników wypalonego paliwa jądrowego pochodzącego z badawczych
reaktorów jądrowych i ochronę fizyczną obiektów jądrowych;
• zapewnienie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w zakresie postępowania ze
źródłami, odpadami i innymi substancjami promieniotwórczymi oraz wypalonym paliwem
jądrowym;
.go
• obsługę techniczną i remonty zakładowych obiektów, urządzeń i instalacji własnych zakładu
niezbędnych do postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym oraz transportu, przechowywania i składowania materiałów jądrowych i źródeł
promieniotwórczych (wykonywane siłami własnymi przez ZUOP).
ww
w.
rcl
Na realizację inwestycji związanych z wykonywaniem działalności w zakresie postępowania
z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, ZUOP może otrzymać z budżetu
państwa dotację celową 58).
58)
Art. 119 ust. 1a ustawy – Prawo atomowe.
v.p
l
ROZDZIAŁ 9. ZOBOWIĄZANIA MIĘDZYNARODOWE W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM
9.1. WSPÓLNA KONWENCJA BEZPIECZEŃSTWA W POSTĘPOWANIU Z WYPALONYM PALIWEM
JĄDROWYM I BEZPIECZEŃSTWA W POSTĘPOWANIU Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI
Podstawowym aktem prawa międzynarodowego regulującym kwestię postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest Wspólna konwencja bezpieczeństwa
w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami
promieniotwórczymi, sporządzona w Wiedniu w dniu 5 września 1997 r., ratyfikowana przez Polskę w dniu
9 marca 2000 r.
.go
Wspólna konwencja zobowiązuje Strony do podjęcia, na wszystkich etapach postępowania z wypalonym
paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, działań mających na celu ochronę jednostek,
59)
społeczeństwa i środowiska przed zagrożeniami radiologicznymi .
W związku z tym, Wspólna konwencja nakłada na Strony szereg szczegółowych obowiązków dotyczących
m.in.
przeglądów obiektów służących do postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym
paliwem jądrowym istniejących w chwili jej wejścia w życie;
•
lokalizacji nowych obiektów z uwzględnieniem wszelkich czynników wpływających na bezpieczeństwo
obiektu, po dokonaniu oceny jego oddziaływania na społeczeństwo i środowisko;
•
projektowania, budowy, eksploatacji i likwidacji obiektów służących do postępowania z wypalonym
paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi;
w.
rcl
•
•
przeprowadzania ocen bezpieczeństwa obiektów służących do postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym;
•
zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa po zamknięciu składowiska odpadów
promieniotwórczych;
•
ochrony przed promieniowaniem w czasie eksploatacji składowiska odpadów promieniotwórczych
oraz przygotowania na wypadek awarii;
•
wywozu, przywozu oraz transportu przez terytorium Stron odpadów promieniotwórczych
i wypalonego paliwa jądrowego.
Instrumentem motywującym do wypełniania postanowień Wspólnej konwencji przez Strony jest
obowiązek opracowywania i przedkładania na spotkaniach przeglądowych sprawozdań krajowych
informujących o sposobie wprowadzenia w życie każdego z obowiązków nałożonych przez Wspólną
60)
konwencję .
ww
Przepisy ustawy – Prawo atomowe są zgodne z postanowieniami Wspólnej konwencji.
59)
60)
Art. 4 i 11 Wspólnej konwencji.
Art. 30 i 32 Wspólnej konwencji.
v.p
l
9.2. TRAKTAT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ ENERGII ATOMOWEJ
9.2.1. ART. 37 TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ ENERGII ATOMOWEJ
(TRAKTAT EURATOM)
61)
W Traktacie Euratom kwestii odpadów promieniotwórczych dotyczy art. 37, który nakłada na każde
państwo członkowskie obowiązek udostępnienia Komisji Europejskiej ogólnych danych dotyczących każdego
planu składowania odpadów promieniotwórczych. Forma udostępnienia przedmiotowych danych jest dowolna,
jednak konieczne jest, aby na ich podstawie możliwe było ustalenie, czy realizacja planu może spowodować
promieniotwórcze skażenie wód, gleby lub powietrza w innym państwie członkowskim.
Decydującą opinię w tym zakresie wydaje Komisja Europejska, po konsultacji z grupą ekspertów wyznaczoną
przez Komitet Naukowo-Techniczny.
.go
Celem niniejszego przepisu jest zatem wyeliminowanie jakiejkolwiek możliwości skażenia promieniotwórczego
innego państwa członkowskiego.
Uszczegółowienie art. 37 stanowi zalecenie Komisji z dnia 11 października 2010 r. w sprawie stosowania art. 37
62)
Traktatu Euratom (2010/635/Euratom) . W zaleceniu obszernie wyjaśniono użyte w art. 37 Traktatu Euratom
wyrażenia: „składowanie odpadów promieniotwórczych” oraz „ogólne dane”, jak również określono sposób
i termin udostępniania ogólnych danych. Ponadto wskazano, że państwo członkowskie powinno poinformować
Komisję Europejską o działaniach podjętych w celu realizacji zaleceń zawartych w wydanej przez ten organ
opinii.
w.
rcl
9.2.2. DYREKTYWA RADY 2006/117/EURATOM Z DNIA 20 LISTOPADA 2006 R. W SPRAWIE
NADZORU I KONTROLI NAD PRZEMIESZCZANIEM ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH ORAZ
63)
WYPALONEGO PALIWA JĄDROWEGO
Przedmiotowa dyrektywa ustanawia system nadzoru i kontroli nad transgranicznym przemieszczaniem
odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego oraz zasady przemieszczania tych materiałów
pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, a także pomiędzy nimi oraz państwami niebędącymi
członkami Unii Europejskiej.
Zgodnie z niniejszą dyrektywą, transgraniczne przemieszczenie odpadów promieniotwórczych i wypalonego
paliwa jądrowego oparte jest na systemie zgód i zezwoleń wydawanych przez właściwe organy państw
członkowskich Unii Europejskiej oraz, w określonych przypadkach, przez organy państw niebędących członkami
Unii Europejskiej.
ww
Dyrektywa Rady 2006/117/Euratom została implementowana do krajowego systemu prawnego przepisami
64)
65)
ustawy z dnia 11 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe wraz z aktem wykonawczym .
61)
Dz. Urz. UE C 327 z 26.10.2012, str. 20.
Dz. Urz. UE L 279 z 23.10.2010, str. 36.
63)
Dz. Urz. UE L 337 z 5.12.2006, str. 21.
64)
Dz. U. z 2008 r. Nr 93, poz. 583.
65)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 października 2008 r. w sprawie udzielania zezwolenia oraz zgody
na przywóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wywóz z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tranzyt
przez to terytorium odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego (Dz. U. Nr 219,
poz. 1402).
62)
v.p
l
9.2.3. DYREKTYWA RADY 2011/70/EURATOM Z DNIA 19 LIPCA 2011 R. USTANAWIAJĄCA RAMY
WSPÓLNOTOWE W ZAKRESIE ODPOWIEDZIALNEGO I BEZPIECZNEGO GOSPODAROWANIA
WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM I ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI
Przedmiotowa dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia krajowych ram
ustawodawczych, regulacyjnych i organizacyjnych zapewniających wysoki poziom bezpieczeństwa
postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Ponadto gwarantuje dostęp
społeczeństwa do informacji oraz jego uczestnictwo w zagadnieniach związanych z postępowaniem z tymi
materiałami. Dyrektywa 2011/70/Euratom wprowadza również obowiązek opracowania i wdrożenia przez
każde państwo członkowskie Krajowego planu postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami
promieniotwórczymi, który ma być narzędziem do realizacji przez państwo obowiązków wynikających z faktu,
że ponosi ono ostateczną odpowiedzialność za wyprodukowane na jego terytorium odpady promieniotwórcze
i wypalone paliwo jądrowe.
.go
Niniejsza dyrektywa została implementowana do polskiego systemu prawa przez przepisy ustawy z dnia
4 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz niektórych innych ustaw (zob. przypis nr 2).
9.2.4. ZALECENIE KOMISJI 2006/851/EURATOM DOTYCZĄCE ZARZĄDZANIA FUNDUSZAMI
LIKWIDACYJNYMI, PRZEZNACZONYMI NA LIKWIDACJĘ INSTALACJI JĄDROWYCH, ZUŻYTEGO
66)
PALIWA JĄDROWEGO I ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Przedmiotowe zalecenie proponuje środki, które gwarantują dostępność w odpowiednim czasie
zasobów finansowych niezbędnych do likwidacji instalacji jądrowych i zarządzania wypalonym paliwem i
67)
odpadami promieniotwórczymi .
w.
rcl
Zgodnie z zaleceniem, instalacje jądrowe powinny gromadzić adekwatne fundusze likwidacyjne z dochodów
uzyskanych z działalności w okresie eksploatacji. Ponadto zalecenie zawiera wytyczne w zakresie szacowania
kosztów likwidacji oraz zasad wykorzystania funduszy likwidacyjnych, oraz stanowi, że ze względu na różnice
w wykorzystaniu funduszy likwidacyjnych, likwidacja techniczna oraz zarządzanie odpadami powinny być
traktowane oddzielnie, na podstawie odrębnych kalkulacji kosztów.
9.3. INICJATYWA OGRANICZANIA GLOBALNYCH ZAGROŻEŃ PROLIFERACYJNYCH (GTRI)
ww
W 2006 r. Polska przystąpiła do inicjatywy GTRI, której główną ideą jest wyeliminowanie
wysokowzbogaconego uranu z użycia dla celów pokojowych i stopniowe zastąpienie go uranem
niskowzbogaconym. W ramach tego programu, krajom wykorzystującym w reaktorach badawczych
wysokowzbogacone paliwo jądrowe pochodzące ze Stanów Zjednoczonych Ameryki lub byłego Związku
Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) i Federacji Rosyjskiej zaoferowano pomoc finansową w jego
wywozie do Stanów Zjednoczonych Ameryki lub Federacji Rosyjskiej. Do końca 2014 r. zrealizowanych zostało
siedem wywozów do Federacji Rosyjskiej wypalonego paliwa jądrowego, wykorzystywanego w reaktorach
badawczych EWA i MARIA, zarówno wysokowzbogaconego, jak i niskowzbogaconego. Dzięki tym wywozom
tymczasowe przechowalniki wypalonego paliwa jądrowego ZUOP w Otwocku-Świerku zostały całkowicie
opróżnione. Pozostałe obecnie w Polsce wysokowzbogacone wypalone paliwo jądrowe znajduje się tylko w
basenie technologicznym, zaś po schłodzeniu zostanie również wywiezione do Federacji Rosyjskiej.
66)
67)
Dz. Urz. UE L 330 z 28.11.2006, str. 31.
Instalacja jądrowa w zaleceniu została zdefiniowana jako obiekt cywilny i powiązany z nim teren, budynki i
wyposażenie, w którym są produkowane, przetwarzane, obsługiwane, przechowywane lub unieszkodliwiane
materiały promieniotwórcze.
v.p
l
Podstawą prawną realizacji celów inicjatywy GTRI przez Polskę są umowy ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki
oraz Federacją Rosyjską.
9.3.1. UMOWY ZE STANAMI ZJEDNOCZONYMI AMERYKI
Umowa z dnia 8 września 2009 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów
Zjednoczonych Ameryki dotycząca współpracy przy przekazywaniu na terytorium Federacji Rosyjskiej
paliwa jądrowego, które zostało dostarczone przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich lub
Federację Rosyjską i jest przechowywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (porozumienie
68)
ramowe) . Umowa weszła w życie z dniem 8 września 2009 r.;
•
Umowa z dnia 11 września 2009 r. między Ministrem Gospodarki Rzeczypospolitej Polskiej
a Departamentem Energii Stanów Zjednoczonych Ameryki dotycząca Współpracy w dziedzinie
69)
przeciwdziałania rozprzestrzenianiu materiałów i technologii jądrowych (umowa wykonawcza) . Umowa
weszła w życie z dniem 11 września 2009 r.
.go
•
Powyższe umowy przewidują m.in. bezpłatną pomoc Stanów Zjednoczonych w wywozie do Federacji Rosyjskiej
paliwa jądrowego i wypalonego paliwa jądrowego, dostarczonego przez były ZSRR lub Federację Rosyjską. Do
końca 2014 r. w ramach realizacji umów wywieziono 2540 elementów paliwowych WWR o wzbogaceniu
początkowym 36% oraz 424 elementów paliwowych MR o wzbogaceniu początkowym 80% lub 36%. Ponadto
wysłane zostały 23 elementy wysokowzbogaconego paliwa jądrowego, które nie zostały wykorzystane w
reaktorze MARIA, ze względu na proces konwersji rdzenia na paliwo niskowzbogacone. W 2016 r. planowany
jest ostatni wywóz wypalonego paliwa, w ramach którego zostanie wywiezione 51 elementów paliwowych MR.
w.
rcl
9.3.2. UMOWA Z FEDERACJĄ ROSYJSKĄ
•
Umowa z dnia 1 września 2009 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej
dotycząca współpracy przy wwozie do Federacji Rosyjskiej napromieniowanego paliwa jądrowego
70)
z reaktora doświadczalnego .
Umowa została zawarta na okres 20 lat, który będzie automatycznie wydłużany na kolejne dwuletnie okresy do
czasu jej rozwiązania przez jedną ze stron.
Umowa określa warunki wwozu do Federacji Rosyjskiej wypalonego paliwa jądrowego w celu jego
przechowywania, a następnie przerobu i pozostawienia na terytorium Federacji Rosyjskiej odpadów
promieniotwórczych powstałych w wyniku tego przerobu.
Na podstawie umowy
• do Federacji Rosyjskiej zostało wywiezione niskowzbogacone wypalone paliwo jądrowe. Do końca 2014 r.
wywozem zostało objęte 2595 elementów paliwowych o wzbogaceniu początkowym 10 %;
ww
• w Federacji Rosyjskiej pozostaną odpady promieniotwórcze powstałe w wyniku przerobu przywiezionego
z Polski wysokowzbogaconego i niskowzbogaconego wypalonego paliwa jądrowego.
68)
Niepublikowana.
Niepublikowana.
70)
Niepublikowana.
69)
v.p
l
ROZDZIAŁ 10. PRZEJRZYSTOŚĆ, INFORMOWANIE I ZAANGAŻOWANIE SPOŁECZEŃSTWA W
PROCESY DECYZYJNE W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I
WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ OCHRONA ŚRODOWISKA
10.1. PODSTAWY PRAWNE INFORMOWANIA I UDZIAŁU SPOŁECZEŃSTWA W PROCESIE
DECYZYJNYM
Zasady informowania społeczeństwa oraz jego udziału w procesie decyzyjnym w zakresie postępowania
z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym regulują następujące akty normatywne
•
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
71)
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa OOŚ);
.go
• Ustawa – Prawo atomowe.
Przepisy ww. aktów normatywnych są zgodne z następującymi, obowiązującymi aktami prawa
międzynarodowego i europejskiego
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do
sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, podpisana 25 czerwca 1998 r. w Aarhus, w Danii
(Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706);
•
Konwencja o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, podpisana w Espoo
dnia 25 lutego 1991 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 96, poz. 1110);
•
Dyrektywa 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny
wpływu niektórych planów i programów na środowisko (dyrektywa 2001/42/WE) (wdrożona
przepisami ustawy OOŚ);
•
Dyrektywa 2011/70/EURATOM (wdrożona przepisami ustawy – Prawo atomowe).
w.
rcl
•
10.2. INFORMOWANIE SPOŁECZEŃSTWA
Przepisy ustawy – Prawo atomowe zapewniają społeczeństwu możliwość pozyskania informacji
dotyczących
• stanu ochrony radiologicznej składowiska odpadów promieniotwórczych;
• jego wpływu na zdrowie ludzi i na środowisko;
ww
• wielkości i składu izotopowego uwolnień substancji promieniotwórczych ze składowiska do
środowiska.
Każdy może uzyskać taką informację w formie pisemnej od kierownika jednostki organizacyjnej wykonującej
działalność związaną z narażeniem polegającą na eksploatacji lub zamknięciu składowiska odpadów
promieniotwórczych (kierownik jednostki). Ponadto, nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy, kierownik jednostki ma
obowiązek zamieścić ww. informacje na stronie internetowej jednostki organizacyjnej. Należy podkreślić, że
przepisy nie przewidują żadnych sytuacji, w których kierownik jednostki może odmówić udzielenia
przedmiotowych informacji. Również sformułowanie „każdy” zapewnia, że jakikolwiek podmiot (zarówno
osoba fizyczna, jak i jednostka organizacyjna) będzie mogła otrzymać żądane informacje.
Do udzielania informacji, w trybie ustawy OOŚ, zobowiązany jest również prezes PAA, który udostępnia
informacje o
71)
•
stanie ochrony radiologicznej składowisk odpadów promieniotwórczych, ich wpływie na zdrowie ludzi
i środowisko;
•
wielkości i składzie izotopowym uwolnień substancji promieniotwórczych ze składowisk odpadów
promieniotwórczych do środowiska;
Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, z późn. zm.
•
Poz. 1092
zdarzeniach w składowiskach odpadów promieniotwórczych powodujących powstawanie zagrożenia;
v.p
l
• wydanych zezwoleniach dotyczących składowisk odpadów promieniotwórczych.
Udostępnieniu nie podlegają jedynie informacje dotyczące ochrony fizycznej, zabezpieczeń materiałów
jądrowych oraz informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu
nieuczciwej konkurencji.
Również w tym przypadku, zgodnie z art. 4 ustawy OOŚ, każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego
ochronie na warunkach określonych ustawą.
Dodatkowo, zgodnie z art. 55c ust. 3 i 4 ustawy – Prawo atomowe, w przypadku zaistnienia w składowisku
odpadów promieniotwórczych zdarzeń mogących powodować lub powodujących zagrożenia, na kierowniku
jednostki spoczywają również dodatkowe obowiązki informacyjne, mianowicie
informuje on niezwłocznie Prezesa PAA, wojewodę, starostę oraz wójta (burmistrza, prezydenta
miasta) gminy, na której terenie jest zlokalizowane składowisko, oraz wójta (burmistrza, prezydenta
miasta) gmin sąsiadujących z tą gminą o zdarzeniach w składowisku mogących spowodować lub
powodujących powstanie zagrożenia,
•
zamieszcza na stronie internetowej tej jednostki oraz przekazuje Prezesowi PAA informację
o zaistniałych, w okresie poprzednich 12 miesięcy, zdarzeniach powodujących powstanie zagrożenia.
.go
•
W analogiczny jak wskazano powyżej sposób ustawa – Prawo atomowe reguluje informowanie społeczeństwa
72)
w zakresie obiektów jądrowych .
w.
rcl
10.3. UDZIAŁ SPOŁECZEŃSTWA W PROCESIE DECYZYJNYM
10.3.1. OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
Dla wyboru najkorzystniejszych pod względem ewentualnych skutków dla środowiska rozwiązań
w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz dla zapewnienia udziału społeczeństwa w
planowanych działaniach związanych z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym, przeprowadzona została procedura Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko (procedura
SOOŚ) Krajowego planu.
ww
W ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu Krajowego planu została sporządzona
prognoza oddziaływania na środowisko. Następnie projekt wraz z prognozą został poddany konsultacjom
społecznym oraz opiniowaniu przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Głównego Inspektora
Sanitarnego, zgodnie z zapisami ustawy OOŚ. Ponieważ Prognoza nie wykazała możliwości oddziaływań
transgranicznych, nie przeprowadzono konsultacji transgranicznych. Po zakończeniu procedury SOOŚ zostało
sporządzone, zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy OOŚ, pisemne podsumowanie zawierające m.in. informacje, w jaki
sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w prognozie
oddziaływania na środowisko, opinie właściwych organów oraz zgłoszone uwagi i wnioski. Wnioski z tego
podsumowania stanowią załącznik nr 3 do Krajowego planu.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć
73)
mogących znacząco oddziaływać na środowisko instalacje związane z postępowaniem z wypalonym paliwem
jądrowym lub odpadami promieniotwórczymi wymienione w projekcie Krajowego planu stanowią
72)
73)
Art. 35a ustawy – Prawo atomowe.
Dz. U. Nr 213, poz. 1397, z późn. zm.
v.p
l
przedsięwzięcia, mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. W związku z powyższym realizacja tego
rodzaju inwestycji będzie wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko
zgodnie z przepisami ustawy OOŚ. W trakcie tej procedury będzie wymagane przeprowadzenie postępowania z
udziałem społeczeństwa.
•
.go
10.3.2. DECYZJE WYDAWANE PRZEZ PREZESA PAA
Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe, Prezes PAA wydaje zezwolenie na budowę, eksploatację i
zamknięcie składowisk odpadów promieniotwórczych oraz na budowę, rozruch, eksploatację i likwidację
obiektów jądrowych (art. 4 ust. 1).
W obu przypadkach ustawa przewiduje analogiczne regulacje dotyczące udziału społeczeństwa w procesie
74)
decyzyjnym .
Zgodnie z art. 55n ust. 1, Prezes PAA, po otrzymaniu wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie
działalności związanej z narażeniem polegającej na budowie składowiska odpadów promieniotwórczych,
niezwłocznie ogłasza na swoich stronach podmiotowych w Biuletynie Informacji Publicznej treść wniosku wraz
ze skróconym raportem bezpieczeństwa oraz informacje o
wszczęciu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na budowę składowiska;
•
możliwości składania uwag i wniosków;
•
sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich
składania;
• terminie i miejscu rozprawy administracyjnej.
Szczególnymi regulacjami ustawy – Prawo atomowe gwarantującymi udział społeczeństwa są
art. 55n ust. 3, który stanowi, że rozprawa, o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –
Kodeks postępowania administracyjnego, jest otwarta dla społeczeństwa;
•
art. 55n ust. 4, zgodnie z którym Prezes PAA w uzasadnieniu decyzji podaje informacje o udziale
społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały uwzględnione zgłoszone uwagi i
wnioski.
w.
rcl
•
10.4. OPŁATA ZA LOKALIZACJĘ KSOP NA TERENIE GMINY
Gminie, na terenie, której zlokalizowane jest KSOP, w okresie eksploatacji składowiska przysługuje
coroczna opłata z budżetu państwa w wysokości 400% dochodu gminy z tytułu podatku od nieruchomości
uzyskanych w roku poprzednim, jednak nie większa niż 10 500 tys. zł. Po podjęciu decyzji o zamknięciu
składowiska gminie przysługuje opłata w wysokości 50% dochodu gminy z tytułu podatku od nieruchomości
75)
uzyskanych w roku zamknięcia, przez okres równy okresowi eksploatacji składowiska.
ww
Opłata z budżetu państwa przysługuje gminie niezależnie od rodzaju odpadów promieniotwórczych
składowanych na składowisku. Warunkiem jest uznanie składowiska za KSOP, stosownie do art. 53 ust. 2
ustawy – Prawo atomowe.
74)
75)
Art. 39d i art. 55n ustawy – Prawo atomowe.
Art. 57 ustawy – Prawo atomowe.
Spis treści
Działanie I.
v.p
l
ZAŁĄCZNIK NR 2. BILANS ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH ODEBRANYCH PRZEZ ZUOP W LATACH 2000–2013
Aktywność (na dzień 31 grudnia w danym
roku) [TBq]
Objętość [m3]
Odpady przekazane do
składowania/przechowywania w KSOP
Różan
zużyte zamknięte źródła
promieniotwórcze [szt.]
średnioaktywne [m ]
3
stałe
ciekłe
0,40
22,38
22,79
12,68
3,35
-
-
6,76
1,26
73,41
2 675
0,01
37,63
37,64
2,59
6,00
0,05
-
29,00
0,20
29,72
29,92
9,21
4,11
13,60
-
3,00
5,64
42,79
3 802
68
-
59,88
59,88
0,83
6,01
0,04
-
53,00
5 328
0,55
10,00
0,04
-
25,50
Ciekłe
14,9
5,2
24,2
3,8
stałe
7 616
2011
0,1
4,0
0
22,0
ciekłe
-
51,30
51,30
9,46
57,71
0,04
36,05
36,09
-
48,1
48,1
15,6
52,4
-
26,2
26,2
-
56,3
56,3
8,9
10,4
32,3
4,8
stałe
28,2
34,2
0,1
48,6
48,7
0,6
26,0
0,1
22,0
ciekłe
3 170
2012
-
44,68
44,68
18,06
7,02
8,8
10,8
stałe
1,85
28,99
-
28,37
28,37
0,99
0,0
0,38
27,00
ciekłe
1 335
2013
v.p
l
.go
21,25
5,05
22,00
-
3,00
stałe
2010
Monitor Polski
niskoaktywne [m3]
Kategoria odpadów
promieniotwórczych
Ogółem [m3]
ciekłe
2009
w.
rcl
Instytucje spoza NCBJ (zastosowania medyczne,
przemysłowe, naukowe) [m3]
ZUOP [m3]
OR POLATOM [m3]
Reaktor EWA [m3]
Reaktor MARIA [m3]
Pochodzenie odpadów
promieniotwórczych
ww
stałe
v.p
l
§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Prezes Rady Ministrów: E. Kopacz
ZAŁĄCZNIK NR 3. WNIOSKI ZE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
PROJEKTU KRAJOWEGO PLANU
Wszystkie uwagi zgłoszone do Prognozy w trakcie konsultacji społecznych zostały rozpatrzone oraz częściowo
uwzględnione. Do najważniejszych zmian wynikających z tych uwag należy zaliczyć
• uzupełniono i doprecyzowano informacje o różnych wariantach rozwiązań alternatywnych,
• doprecyzowano opisy dotyczące sposobów postępowania z odpadami promieniotwórczymi oraz
wpływem promieniowania jonizującego na zdrowie,
• uzupełniono informacje o podstawach prawnych określających zasady postępowania z odpadami
promieniotwórczymi,
• opisano gospodarkę cyrkulacyjną i jej możliwy wpływ na Krajowy plan oraz na środowisko,
• rozszerzono podsumowanie opisu stanu aktualnego środowiska.
ww
w.
rcl
.go
Nie zostały uwzględnione natomiast postulaty wpisania do dokumentu zapisów o charakterze bardzo
szczegółowym, które mogą być rozważane dopiero na etapie wdrażania poszczególnych działań.
Nie uwzględniono również uwagi sugerującej konieczność przeprowadzenia postępowania transgranicznego,
uznając, że o konieczności prowadzenia takiego postępowania będzie można decydować, kiedy określona
zostanie lokalizacja nowego składowiska odpadów promieniotwórczych. Generalny Dyrektor Ochrony
Środowiska w swojej opinii podzielił takie stanowisko przedstawione w Prognozie.
Dokument podpisany
przez Marek Głuch
Data: 2015.11.17
17:08:28 CET
MONITOR POLSKI
v.p
l
DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 17 listopada 2015 r.
Poz. 1092
UCHWAŁA NR 195
RADY MINISTRÓW
.go
z dnia 16 października 2015 r.
w sprawie „Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym”
Na podstawie art. 57d ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512 oraz
z 2015 r. poz. 1505) Rada Ministrów uchwala, co następuje
Załącznik
Załącznik do uchwały nr 195 Rady Ministrów
do uchwały
nr 195
z dnia 16 października 2015 r. (poz. 1092)
Rady Ministrów
z dnia 16 października 2015 r.
(poz. ….)
.go
v.p
l
Monitor Polski
ww
w.
rcl
KRAJOWY PLAN POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM
JĄDROWYM
____________________________________
SPIS TREŚCI
v.p
l
Spis treści ...................................................................................................................................................................... 3
Wykaz skrótów i Oznaczeń............................................................................................................................................ 7
Wstęp ............................................................................................................................................................................ 9
Rozdział 1. Cele, zadania i koszty w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym w Rzeczypospolitej Polskiej ........................................................................................................................ 11
1.1. Cel Krajowego planu. ....................................................................................................................................... 11
1.1.1. Zakres Krajowego planu ........................................................................................................................... 11
1.1.2. Zadania związane z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym
wskazane w Krajowym planie ............................................................................................................................ 12
.go
1.1.3. Zasady postępowania z odpadami promieniotwórczymi ......................................................................... 13
1.2. Sposób monitorowania i oceny stopnia realizacji Krajowego planu ............................................................... 13
1.3. Zadania, których realizacja jest niezbędna dla prawidłowego postępowania z odpadami
promieniotwórczymi w Polsce ................................................................................................................................ 13
1.3.1. Zadania w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi ........... 14
1.3.2. Przygotowanie do budowy składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych, w tym realizacja
programu Polskiego Podziemnego Laboratorium Badawczego - wytypowanie jego bezpiecznej lokalizacji .... 14
w.
rcl
1.3.3. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym
oraz likwidacji elektrowni jądrowych ................................................................................................................. 16
1.3.4. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami
promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ..................................................................................... 17
1.3.5. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w
postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz Nadzór nad tym postępowaniem ................................. 17
1.4. Koszty realizacji i źródła finansowania Krajowego planu................................................................................. 18
Rozdział 2. Etapy realizacji zadań Krajowego planu .................................................................................................... 20
2.1. Zadania w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi .................. 20
2.1.1. Przygotowanie do zamknięcia i zamknięcie Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych w
Różanie ............................................................................................................................................................... 20
2.1.2. Wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego odpadów
promieniotwórczych........................................................................................................................................... 20
ww
2.2. Wytypowanie bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych i budowa
składowiska............................................................................................................................................................. 20
2.3. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz z
likwidacji elektrowni jądrowych ............................................................................................................................. 23
2.4. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i
wypalonym paliwem jądrowym.............................................................................................................................. 23
2.5. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie
z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem. ............................................................. 23
Rozdział 3. Ilość wypalonego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczych ..................................................... 24
v.p
l
3.1. Zebrane dotychczas odpady promieniotwórcze nisko- i średnioaktywne oraz zużyte zamknięte źródła
promieniotwórcze .................................................................................................................................................. 25
3.2. Prognoza ilości odpadów promieniotwórczych z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych
(spoza sektora energetyki jądrowej) ...................................................................................................................... 26
3.3. Prognoza ilości odpadów promieniotwórczych z reaktora MARIA .................................................................. 26
3.4. Prognozy zużycia zestawów niskowzbogaconego paliwa jądrowego typu MR w reaktorze MARIA ............... 27
3.5. Prognoza Ilości zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych ................................................................ 27
3.6. Odpady promieniotwórcze pochodzące z energetyki jądrowej ...................................................................... 28
3.6.1. Odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne ....................................................... 28
3.6.2. Wypalone paliwo jądrowe ........................................................................................................................ 29
.go
3.7. Odpady promieniotwórcze pochodzące z likwidacji obiektów jądrowych ...................................................... 30
3.7.1. Reaktor MARIA ......................................................................................................................................... 30
3.7.2. Elektrownie jądrowe ................................................................................................................................ 30
3.8. Podsumowanie dotyczące ilości odpadów promieniotwórczych .................................................................... 30
3.8.1. Odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne (do 2144 r.) przeznaczone do
składowania w NSPOP ........................................................................................................................................ 30
3.8.2. Odpady promieniotwórcze, w tym wypalone paliwo jądrowe, przeznaczone do składowania w SGOP . 32
3.8.3 Możliwość zmiany klasyfikacji odpadów promieniotwórczych ................................................................. 32
w.
rcl
Rozdział 4. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ................................ 33
4.1. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi krótkożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi ..................... 33
4.1.1. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi w miejscu ich powstania ............................................. 33
4.1.2. Odbiór odpadów promieniotwórczych .................................................................................................... 33
4.1.3. Transport odpadów promieniotwórczych ................................................................................................ 34
4.1.4. Przetwarzanie odpadów promieniotwórczych ......................................................................................... 34
4.1.5. Przechowywanie odpadów promieniotwórczych .................................................................................... 34
4.1.6. Składowanie odpadów promieniotwórczych ........................................................................................... 36
4.1.7. Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych w Różanie ............................................................ 37
4.2. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi ...................... 37
4.3. Postępowanie z zużytymi zamkniętymi źródłami promieniotwórczymi .......................................................... 37
ww
4.4. Postępowanie z wysokoaktywnymi odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ........ 38
4.4.1. Postępowanie z wypalonym paliwem w Polsce ....................................................................................... 38
4.4.2. Cykl paliwowy ........................................................................................................................................... 39
4.4.3. Rozstrzygnięcie w zakresie końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi
wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym ......................................................................................... 40
4.5. Odpady z likwidacji obiektów jądrowych......................................................................................................... 41
Rozdział 5. Zamknięcie składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych .......................................... 43
5.1. Działania przygotowawcze poprzedzające zamknięcie składowiska i jego zamknięcie ................................... 43
5.2. Długookresowy monitoring po zamknięciu składowiska ................................................................................. 43
v.p
l
5.3. Zachowanie wiedzy o składowisku .................................................................................................................. 43
Rozdział 6. Badania i rozwój w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym .................................................................................................................................................................... 45
6.1. Badania nad cyklem paliwowym ..................................................................................................................... 47
6.2. Program prac badawczych dla wytypowania bezpiecznej lokalizacji składowiska powierzchniowego
odpadów promieniotwórczych ............................................................................................................................... 47
6.3. Program prac badawczych dla wytypowania bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów
promieniotwórczych wysokoaktywnych ................................................................................................................ 47
.go
Rozdział 7. Podmioty zaangażowane w realizację Krajowego planu oraz najważniejsze wskaźniki służące
monitorowaniu jego realizacji ..................................................................................................................................... 49
7.1. Minister właściwy ds. gospodarki .................................................................................................................... 49
7.2. Minister właściwy ds. nauki ............................................................................................................................. 49
7.3. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki ........................................................................................................... 49
7.4. ZUOP ................................................................................................................................................................ 49
7.5. Inwestorzy/Operatorzy obiektów energetyki jądrowej ................................................................................... 50
7.6. Instytuty badawcze .......................................................................................................................................... 50
7.7. Wskaźniki służące monitorowaniu realizacji Krajowego planu........................................................................ 50
w.
rcl
Rozdział 8. Rozwiązania finansowe w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym
paliwem jądrowym ..................................................................................................................................................... 52
8.1. Finansowanie postępowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi
pochodzącymi z energetyki jądrowej ..................................................................................................................... 52
8.2. Finansowanie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi spoza
energetyki jądrowej ................................................................................................................................................ 53
Rozdział 9. Zobowiązania międzynarodowe w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i
wypalonym paliwem jądrowym .................................................................................................................................. 55
9.1. Wspólna konwencja bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w
postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi ................................................................................................... 55
9.2. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej ................................................................... 56
9.2.1. Art. 37 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Traktat Euratom) ............ 56
ww
9.2.2. Dyrektywa Rady 2006/117/Euratom z dnia 20 listopada 2006 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad
przemieszczaniem odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego .................................. 56
9.2.3. Dyrektywa Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiająca ramy wspólnotowe w zakresie
odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami
promieniotwórczymi .......................................................................................................................................... 57
9.2.4. Zalecenie Komisji 2006/851/Euratom dotyczące zarządzania funduszami likwidacyjnymi,
przeznaczonymi na likwidację instalacji jądrowych, zużytego paliwa jądrowego i odpadów
promieniotwórczych........................................................................................................................................... 57
9.3. Inicjatywa ograniczania globalnych zagrożeń proliferacyjnych (GTRI) ............................................................ 57
9.3.1. Umowy ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki ........................................................................................... 58
v.p
l
9.3.2. Umowa z Federacją Rosyjską ................................................................................................................... 58
Rozdział 10. Przejrzystość, informowanie i zaangażowanie społeczeństwa w procesy decyzyjne w zakresie
postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz ochrona środowiska ......... 59
10.1. Podstawy prawne informowania i udziału społeczeństwa w procesie decyzyjnym ...................................... 59
10.2. Informowanie społeczeństwa ........................................................................................................................ 59
10.3. Udział społeczeństwa w procesie decyzyjnym............................................................................................... 60
10.3.1. Ocena oddziaływania na środowisko ..................................................................................................... 60
10.3.2. Decyzje wydawane przez Prezesa PAA ................................................................................................... 61
10.4. Opłata za lokalizację KSOP na terenie gminy ................................................................................................. 61
.go