Uchwała nr 181 Rady Ministrów z dnia 6 października 2015 r. w sprawie "Programu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na lata 2015-2020"

§ 1. Ustanawia się „Program przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na lata 2015–2020”, stanowiący załącznik do uchwały.

ww

w.

rcl

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

1)

Prezes Rady Ministrów: E. Kopacz

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 349, 1240 i 1358.

Załącznik

z dnia 6 października 2015 r. (poz. 1069)

do uchwały nr 181

Rady Ministrów

z dnia 6 października 2015 r.

(poz. …)

ww

w.

rcl

Program przeciwdziałania i zwalczania

przestępczości gospodarczej

na lata 2015–2020

Warszawa, 2015 rok

v.p

l

Spis treści

w.

rcl

.go

1. Założenia i systematyka Programu

4

2. Diagnoza zjawiska przestępczości gospodarczej i systemu jej przeciwdziałania

i zwalczania

7

2.1. Diagnoza zjawiska przestępczości gospodarczej

7

2.1.1. Wieloaspektowość zjawiska przestępczości gospodarczej

7

2.1.2. Statystyczny wymiar przestępczości gospodarczej

8

2.1.3. Wybrane obszary przestępczości gospodarczej

12

2.1.3.1. Przestępczość podatkowa, w szczególności dotycząca podatku od towarów i usług

oraz podatku akcyzowego

12

2.1.3.2. Przestępczość na rynku bankowym

16

2.1.3.3. Przestępczość na rynku ubezpieczeń

17

2.1.3.4. Pranie pieniędzy pochodzących z przestępstw gospodarczych

18

2.1.3.5. Przestępstwa na szkodę interesów finansowych RP i UE

19

2.1.3.6. Przestępstwa związane z funkcjonowaniem rynku gier hazardowych

19

2.1.3.7. Przestępczość na rynku kapitałowym

20

2.1.3.8. Nielegalny obrót i składowanie odpadów oraz substancji niebezpiecznych

20

2.1.3.9. Inne przykłady działań przestępczych lub pozaprawnych powodujących zagrożenie

dla określonych sfer działalności gospodarczej lub istotne straty dla budżetu

państwa

21

2.2. Diagnoza funkcjonowania systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej

22

2.2.1. Podstawy prawne przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

22

2.2.2. Służby, organy i instytucje realizujące zadania w zakresie przeciwdziałania i zwalczania

przestępczości gospodarczej

23

2.2.3. Międzynarodowe mechanizmy przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej

25

2.2.4. Pozaoperacyjne metody przeciwdziałania przestępczości gospodarczej

27

2.2.4.1. Administracyjne mechanizmy przeciwdziałania przestępczości gospodarczej

28

2.2.4.2. Współpraca z sektorem prywatnym

28

3. Cel główny Programu: ograniczenie przestępczości gospodarczej i cele szczegółowe

• wzmocnienie przeciwdziałania przestępczości gospodarczej

ww

• zwiększenie skuteczności zwalczania przestępczości gospodarczej

• wzmocnienie efektywności odzyskiwania mienia pochodzącego z przestępstw

30

4. Mechanizmy realizacji Programu

35

4.1. Elementy warunkujące skuteczność systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej

35

4.2. Plan działań

39

4.3. Wdrażanie i ewaluacja Programu

. 42

4.4. Ramy finansowe

44

5. Wykaz skrótów

v.p

l

1. Założenia i systematyka Programu

Przestępczość gospodarcza (ekonomiczna) powoduje najwyższe straty, wynikające z działalności

przestępczej, zarówno dla budżetu państwa (np. przez zmniejszenie wpływów, uzyskiwanie

nienależnych zwrotów, wyłudzenie dopłat), jak i sektora prywatnego – przez bezpośrednie

zmniejszenie dochodów oraz spadek konkurencyjności, w tym w kontekście rozwoju szarej strefy

czy zawyżania kosztów działalności przez podmioty gospodarcze działające z naruszeniem prawa.

Co istotne, wpływ na poziom funkcjonowania szarej strefy, a w efekcie również zagrożenie

przestępczością gospodarczą, ma również sposób prowadzenia polityki podatkowej państwa.

Przestępczość gospodarcza dotyczy zatem nie tylko sfery bezpieczeństwa i porządku publicznego,

lecz również bezpieczeństwa ekonomicznego państwa, a także przekłada się na opłacalność

i bezpieczeństwo prowadzenia działalności gospodarczej.

Wstęp

.go

Przestępstwom ekonomicznym towarzyszą często również inne rodzaje nielegalnej działalności,

w tym przestępczość kryminalna (np. fałszowanie dokumentów), a także przestępczość korupcyjna

i pranie pieniędzy.

W przyjętym w Polsce modelu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

funkcjonuje wiele niezależnych od siebie służb, organów i instytucji, w efekcie czego część działań

prowadzonych w tym zakresie ma charakter rozproszony i często zawężony swoim zasięgiem

do poszczególnych resortów i podmiotów.

Z tego powodu jako celowe uznano przygotowanie strategicznego dokumentu, w formie Programu

przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej (zwanego dalej Programem), który

umożliwi określenie i koordynację realizacji głównych obszarów polityki państwa w zakresie

wzmacniania mechanizmów przeciwdziałania i zwalczania tej formy przestępczości.

Główne

założenia

Programu

w.

rcl

Dokument ten stanowi także realizację koncepcji zintegrowanego podejścia do zjawiska

przestępczości, którego potrzeba podkreślana jest na forum Unii Europejskiej. W zakresie

podmiotowym zintegrowane podejście oznacza pogłębienie współpracy między służbami, organami

i instytucjami zaangażowanymi w przeciwdziałanie i zwalczanie przestępczości. Jednocześnie

zakłada ono współdziałanie organów ścigania z innymi organami administracji centralnej i

samorządowej, a także przedstawicielami sektora prywatnego czy środowisk naukowych, które nie

realizują bezpośrednich zadań związanych z przeciwdziałaniem przestępczości gospodarczej,

jednak odpowiednie wykorzystanie ich właściwości w połączeniu z przedsięwzięciami ww.

organów pozwala oddziaływać na sferę działalności przestępczej. Natomiast w zakresie

przedmiotowym zintegrowane podejście odnosi się do wykorzystywania wszystkich dostępnych

instrumentów służących przeciwdziałaniu i zwalczaniu przestępczości, tj. zarówno czynności

operacyjno-rozpoznawczych, dochodzeniowo-śledczych czy kontrolnych, jak i innych możliwych

do zastosowania w danym przypadku instrumentów prawno-administracyjnych, przy założeniu ich

wzajemnego uzupełniania się.

Niniejszy dokument jest dokumentem o charakterze operacyjno-wdrożeniowym – w rozumieniu

ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r.

poz. 1649, z późn. zm.) – wynikającym ze Strategii „Sprawne Państwo 2020”1, jednej z dziewięciu

zintegrowanych strategii rozwoju kraju, do której celów należy Zapewnienie wysokiego poziomu

bezpieczeństwa i porządku publicznego (Cel nr 7 ww. Strategii), obejmujący wśród innych

ww

Korelacja

z innymi

dokumentami

strategicznymi

Mając na uwadze, iż podstawowym celem działalności przestępczej jest osiągnięcie zysku, jedną

z najistotniejszych metod walki z nią jest pozbawianie sprawców przestępstw dochodów

z nielegalnego procederu lub obniżanie jego opłacalności. W związku z tym w Programie

uwzględnione zostały również kwestie związane z odzyskiwaniem mienia z przestępstw.

Strategia „Sprawne Państwo 2020” została przyjęta uchwałą nr 17 Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2013 r. (M.P. poz. 136).

v.p

l

szczegółowych kierunków interwencji między innymi Przeciwdziałanie i zwalczanie przestępstw

oraz zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego (7.2), w tym Ograniczenie przestępczości

gospodarczej (7.2.1) oraz Odzyskiwanie mienia pochodzącego z przestępstw (7.2.8).

Jednocześnie Program pozostaje w zgodzie z założeniami, nadrzędnej względem ww. Strategii

„Sprawne Państwo 2020” – Strategii Rozwoju Kraju 20202, która wyznacza i porządkuje cele oraz

priorytety rozwoju Polski w perspektywie średniookresowej. Działania przewidziane

w ww. Strategii obejmują m.in. budowę systemu ochrony wobec przestępczości, w tym również

przestępczości gospodarczej.

Ponadto problematyka przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej została ujęta

w Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej3, która zakłada kontynuację

wysiłków w celu zwiększenia efektywności przeciwdziałania tej formie przestępczości,

odzyskiwania utraconego mienia oraz minimalizowania strat budżetu państwa.

.go

Na zagrożenia związane z przestępczością zorganizowaną wskazuje również Strategia Rozwoju

Systemu Bezpieczeństwa Narodowego4, gdzie wśród celów strategicznych w dziedzinie

bezpieczeństwa wskazano przeciwdziałanie przestępczości zorganizowanej, w tym gospodarczej.

Należy również zaznaczyć, iż niektóre obszary przestępczości gospodarczej, tj. przestępczość

dotycząca zamówień publicznych oraz związana z naruszeniami praw własności intelektualnej,

zostały objęte strategicznym programowaniem w ramach innych dokumentów o charakterze

rządowym (w związku z powyższym obszary te wyłączone zostały z zakresu niniejszego

dokumentu)5.

Ponadto właściwe służby i instytucje opracowują własne dokumenty strategiczne, dedykowane

zwalczaniu określonych obszarów przestępczości gospodarczej i uwzględniające zagrożenia na

poziomie lokalnym, dostosowując do nich projektowane zadania6.

Struktura

Programu

W Programie zawarta została Diagnoza zjawiska przestępczości gospodarczej oraz Diagnoza

funkcjonowania systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej.

w.

rcl

Diagnoza zjawiska przestępczości gospodarczej przedstawia wybrane informacje dotyczące

specyfiki, skali oraz podstawowych obszarów występowania tego rodzaju przestępczości.

Natomiast Diagnoza funkcjonowania systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej przedstawia podstawowe regulacje istotne z perspektywy przeciwdziałania

i zwalczania przestępczości gospodarczej oraz zakres właściwości poszczególnych służb, organów i

instytucji. Diagnoza ta obejmuje również kwestie związane ze współpracą międzynarodową oraz

wykorzystaniem pozaoperacyjnych metod przeciwdziałania tego rodzaju przestępczości.

Na podstawie niniejszych diagnoz określono cel główny i cele szczegółowe dokumentu

oraz mierniki ich realizacji.

Następnie przedstawiono Mechanizmy realizacji Programu, w tym informacje na temat elementów

warunkujących skuteczność systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

(stanowiące uzupełnienie Diagnozy funkcjonowania systemu przeciwdziałania i zwalczania

2

Strategia Rozwoju Kraju 2020 została przejęta uchwałą nr 157 Rady Ministrów z dnia 25 września 2012 r. (M.P. poz. 882).

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, została

w dniu 5 listopada 2014 r. zatwierdzona przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

4

Strategia Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego została przyjęta uchwałą nr 67 Rady Ministrów

z dnia 9 kwietnia 2013 r. (M.P. poz. 377).

5

Obszary te znalazły się odpowiednio w Rządowym Programie Przeciwdziałania Korupcji na lata 2014–2019, przyjętym

uchwałą nr 37 Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2014 r. (M.P. poz. 299), oraz zarządzeniu nr 83 Prezesa Rady Ministrów

z dnia 9 listopada 2000 r. w sprawie utworzenia Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Naruszeniom Prawa Autorskiego i Praw

Pokrewnych (M.P. z 2013 r. poz. 540).

6

Przykładowo w Służbie Celnej zostały wdrożone m.in. Strategia działania Służby Celnej na lata 2010–2015 oraz Strategia

działania Służby Celnej w zakresie zwalczania przemytu i nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi na lata 2012–2015.

ww

v.p

l

przestępczości gospodarczej), a także sposobu wdrażania i ewaluacji oraz finansowania działań

wynikajacych z Programu.

Kluczowy element dokumentu stanowi Plan działań, będący głównym narzędziem jego wdrażania.

Zawarto w nim wykaz zadań służących poprawie skuteczności działań państwa w odniesieniu do

przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej. Plan działań wskazuje jednocześnie

podmioty wiodące i współpracujące przy wykonaniu poszczególnych zadań.

Ramy

czasowe

Realizacja Programu została przewidziana w perspektywie sześcioletniej (2015–2020). Przyjęta

cezura czasowa umożliwi realizację założonych w nim celów, a także jest skorelowana z okresem

obowiązywania nadrzędnej Strategii „Sprawne Państwo 2020”. Okresowi temu odpowiada również

horyzont czasowy planowanych źródeł finansowania Programu (zakłada się tworzenie corocznych

rezerw celowych na lata 2016–2020).

Podmioty

odpowiedzialne

.go

Należy jednak podkreślić, iż przeciwdziałanie i zwalczanie przestępczości gospodarczej stanowi

proces ciągły, niezmiennie istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa ekonomicznego państwa,

przez co podejmowane działania nie są ograniczone datą zakończenia obowiązywania Programu,

a zmieniające się sposoby dokonywania przestępstw gospodarczych wymagają ciągłej dbałości

o właściwą adaptację i doskonalenie mechanizmów wykorzystywanych w celu ograniczania tej

formy przestępczości.

Program został opracowany w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w ścisłej współpracy

z resortem finansów i Prokuraturą w ramach Porozumienia z dnia 30 stycznia 2014 r. zawartego

pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych, Ministrem Finansów i Prokuratorem Generalnym

o współpracy w zakresie wypracowania systemowych rozwiązań w odniesieniu do przeciwdziałania

i zwalczania przestępczości gospodarczej.

w.

rcl

Przy opracowywaniu niniejszego dokumentu wykorzystane zostały również materiały służb

i instytucji właściwych w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości zorganizowanej,

a także wybrane propozycje zgłaszane przez organizacje przedstawicielskie reprezentujące sektory

najbardziej zagrożone tego rodzaju przestępczością, w tym sektor paliwowy, tytoniowy,

spirytusowy oraz bankowy.

Program przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej jest dokumentem

o charakterze rządowym, a przewidziane w nim cele oraz służące ich realizacji szczegółowe

zadania przewidują wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych i organizacyjnych na poziomie

krajowym. Założenia Programu mają charakter horyzontalny, jednakże jest on realizowany w skali

wszystkich struktur geograficzno-przestrzennych kraju, w szczególności w odniesieniu

do 16 województw.

Wprawdzie bezpośrednimi adresatami zadań uwzględnionych w Programie są organy centralne,

a skala i nasilenie zagrożenia poszczególnymi rodzajami przestępstw ekonomicznych jest różna

w poszczególnych obszarach kraju, jednak przewidziane w dokumencie rozwiązania przyczynią się

do podniesienia skuteczności działania poszczególnych służb, organów i instytucji, bez względu na

miejsce realizowanych przez nie zadań.

W miarę możliwości przewidziane w Planie działania zadania będą realizowane przy

uwzględnieniu lokalnej specyfiki zagrożenia, czemu służyć ma zmapowanie ryzyk i odpowiednie

umiejscowienie zintegrowanych działań pilotażowych, szczególnie istotnych z perspektywy

zwalczania przestępczości podatkowej i akcyzowej.

ww

Kierunki

interwencji

w zakresie

terytorialnym

v.p

l

2. Diagnoza zjawiska przestępczości gospodarczej i systemu jej przeciwdziałania i zwalczania

2.1. DIAGNOZA ZJAWISKA PRZESTĘPCZOŚCI GOSPODARCZEJ

2.1.1. Wieloaspektowość zjawiska przestępczości gospodarczej

Zmienność

Białe

kołnierzyki

Sprawcy zajmujący się tego rodzaju procederem dostosowują metody działania do zmieniającej się

sytuacji ekonomicznej oraz przepisów prawa krajowego i wspólnotowego, wykorzystując istniejące

regulacje lub luki prawne. W związku z tym przestępczość gospodarcza jest szybko ewoluującą

formą działalności przestępczej (przykładem nowej formy tego rodzaju przestępczości może być

wyłudzenie dotacji Unii Europejskiej).

Należy zaznaczyć, iż przestępczość gospodarcza nie stanowi obecnie wyłącznie domeny

białych kołnierzyków, a więc osób posiadających specjalistyczną wiedzę często z zakresu prawa,

ekonomii, bankowości, księgowości czy rachunkowości. Współcześni sprawcy rekrutują się

z różnych środowisk społecznych, a przestępstwa są popełniane zarówno przez indywidualnych

sprawców, jak i przez współdziałających ze sobą na różnym stopniu zorganizowania, w tym w

ramach zorganizowanych grup przestępczych.

Tego rodzaju przestępczość jest również związana z funkcjonowaniem w Polsce szarej strefy

(tj. działalności charakteryzującej się obchodzeniem oficjalnych zasad prowadzenia działalności

gospodarczej ukierunkowanej na uzyskanie zysku ekonomicznego) w obrocie niektórymi towarami,

często przy stosunkowo wysokim przyzwoleniu społecznym (popycie na oferowane w nielegalnym

obrocie towary).

w.

rcl

Szara strefa

Przestępczość gospodarcza ma charakter wieloaspektowy, a oprócz jej typowych form,

jak przestępczość podatkowa (unikanie płacenia podatków oraz wyłudzanie nienależnych zwrotów)

oraz zaniżanie należności publicznoprawnych, przestępczość na rynku kapitałowym, bankowym

i ubezpieczeniowym, zalicza się do niej również przestępczość związaną z zamówieniami

publicznymi czy przeciwko prawom autorskim i pokrewnym, a także wszystkie rodzaje

przestępczości ukierunkowanej na uzyskiwanie zysku przy uwzględnieniu mechanizmów

rynkowych.

.go

Wieloaspektowość

Powiązania

z legalną

działalnością

gospodarczą

Firmy słupy

W tego rodzaju procederze uczestniczą również tzw. słupy, którymi mogą być zarówno firmy

(tworzone na rzecz dokonania określonej transakcji, po której kończą one swoją działalność),

jak i osoby fizyczne (rekrutowane zazwyczaj spośród osób o najniższym statusie majątkowym),

wykorzystane w łańcuchu transakcji w celu ukrycia faktycznych sprawców nielegalnego procederu

(np. w procederze prania pieniędzy czy przestępczości VAT-owskiej).

Często stosowanym sposobem dokonywania nadużyć finansowych w celu obniżenia podatków jest

wykorzystanie faktur kosztowych, czyli tzw. puste faktury (tj. faktury niedokumentujące

rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i mające na celu m.in. zawyżenie kosztów uzyskania

przychodów występujących w działalności gospodarczej). Zjawisko to występuje w każdym

rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej. O powszechności zjawiska świadczy m.in. fakt

tworzenia firm, które specjalizują się wyłączenie w tworzeniu fikcyjnej dokumentacji. Skala

procederu wskazuje, iż uczestniczą w nim zorganizowane grupy przestępcze. Puste faktury

wystawiane są zarówno przez podmioty istniejące i prowadzące działalność, jak i przez podmioty

nieistniejące i nigdy niezarejestrowane na potrzeby działalności gospodarczej.

ww

Puste faktury

Dodatkowym utrudnieniem dla przeciwdziałania i zwalczania tej formy przestępczości jest również

częste powiązanie z legalną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji ograniczenie możliwości

określenia charakteru udziału poszczególnych osób w przestępczym procederze oraz skali tego

zjawiska. Zdarzają się również przypadki świadomego lub nieświadomego, z perspektywy

właścicieli, wykorzystywania legalnie działających firm w przestępczym procederze.

Nowe

technologie

W niektórych formach przestępczości gospodarczej specjalizują się również poszczególne grupy

etniczne. Na terenie RP obserwowalna jest m.in. działalność azjatyckich zorganizowanych grup

przestępczych specjalizujących się w szczególności w zakresie wprowadzania do obrotu towarów

z zaniżeniem wartości celnej, często z naruszeniem praw autorskich i pokrewnych, dokonywaniu

nielegalnych transferów uzyskanych w ten sposób dochodów za granicę czy zajmujących się

praniem pieniędzy.

Przestępstwa gospodarcze mogą być także dokonywane w cyberprzestrzeni. Działania przestępców

podlegają stałemu procesowi dostosowawczemu, adekwatnie do rozwoju nowoczesnych

technologii, a upowszechnienie dostępu do Internetu i globalny charakter cyberprzestrzeni, przy

możliwości zachowania względnej anonimowości, ułatwiają prowadzenie działalności przestępczej,

w tym popełnianie przestępstw na terenie jednego państwa z obszaru innego. W większości

przypadków cyberprzestrzeń nie stwarza jednak nowego rodzaju przestępstwa, lecz dostarcza

dodatkowych środków bądź metod prowadzenia przestępczej działalności lub stanowi nową

przestrzeń, w której taka działalność jest prowadzona. Przykład w sferze przestępczości

gospodarczej stanowią oszustwa internetowe, w tym oszustwa dokonywane za pośrednictwem

internetowych serwisów aukcyjnych, przestępstwa na szkodę właścicieli dóbr intelektualnych,

nielegalny handel towarami akcyzowymi czy nielegalny hazard.

Przestępczość gospodarcza pozostaje nierozerwalnie związana z procederem prania pieniędzy,

polegającym na ukrywaniu przestępczego pochodzenia określonych wartości majątkowych. W celu

umożliwienia prowadzenia działalności przestępczej sprawcy przestępstw wykorzystują również

mechanizmy korupcyjne. Najczęściej spotykanymi działaniami o charakterze korupcyjnym są

przekupstwo (łapownictwo), wykorzystywanie środków budżetowych i majątku publicznego do

celów prywatnych lub korzyści osobistych, płatna protekcja oraz nieprawidłowości dotyczące

zamówień publicznych, kontraktów, koncesji itp., uchylanie się przed obowiązkiem celnym,

podatkowym i innymi należnościami publicznoprawnymi, a także świadome, niezgodne

z prawem dysponowanie środkami z budżetu państwa.

w.

rcl

Powiązania

z innymi

obszarami

przestępczości

Przestępstwa ekonomiczne mogą być popełniane zarówno na terenie Polski, jak i mieć charakter

transgraniczny, a geopolityczne położenie naszego kraju jest czynnikiem sprzyjającym popełnianiu

tego rodzaju przestępstw. W tym kontekście szczególnie istotne pozostaje zróżnicowanie

w zakresie przepisów podatkowo-akcyzowych między krajami Unii Europejskiej i krajami trzecimi.

v.p

l

Etniczność

Poz. 1069

.go

Transgraniczność

– 8 –

2.1.2. Statystyczny wymiar przestępczości gospodarczej

W odróżnieniu od typowej przestępczości przeciwko mieniu, przestępstwa gospodarcze

w większości stanowią kategorię, której rejestrowane w regularnych statystykach rozmiary zależą

w znacznie większym stopniu od aktywności wykrywczej organów kontrolnych oraz organów

ścigania. Postępowania dotyczące określonych kategorii poważnej przestępczości gospodarczej

są zazwyczaj wszczynane nie na podstawie doniesień osób poszkodowanych, lecz na podstawie

informacji własnych organów państwowych pozyskanych w wyniku realizowanych przez nie

działań. Zarejestrowane w statystykach przypadki stanowią zatem tylko pewien wycinek

przestępczości gospodarczej, której pełne rozmiary, przy uwzględnieniu ciemnej liczby (tj. skali

przestępstw pozostających poza wiedzą właściwych organów ścigania), nie są znane i mogą

podlegać wyłącznie szacowaniu w oparciu o przyjęte modele zjawisk gospodarczych i

przestępczych.

ww

Ponadto brak jest spójnych statystyk wszystkich służb, organów i instytucji, które pozwalają

na przekrojowe określenie skali zjawiska przestępczości gospodarczej. Dlatego też poniżej

przestawione zostały jedynie wybrane dane w tym zakresie.

Według danych Policji za lata 2003–2014, liczba stwierdzonych przestępstw gospodarczych

pozostaje na zbliżonym poziomie i w skali roku oscyluje wokół 150 000, przy czym w 2014 roku

odnotowano najwyższą liczbę stwierdzonych przestępstw gospodarczych w analizowanym okresie,

tj. 163 080 przestępstw.

.go

v.p

l

Wykres nr 1. Liczba stwierdzonych przestępstw gospodarczych przez Policję w latach 2003–2014.

Źródło: Na podstawie „Raportu o stanie bezpieczeństwa w Polsce w 2013 roku” (MSW) oraz danych BSK KGP7.

Od 2009 roku systematycznie spada natomiast liczba osób podejrzanych przez Policję

o przestępstwa gospodarcze. W 2013 roku osiągnęła ona najniższy poziom od ponad 10 lat

i wyniosła 39 081 osób, natomiast w 2014 roku nastąpił jej minimalny wzrost do

39 125 podejrzanych.

w.

rcl

Wykres nr 2. Liczba osób podejrzanych o przestępstwa gospodarcze na podstawie danych Policji w latach 2003–2014.

Źródło: Na podstawie „Raportu o stanie bezpieczeństwa w Polsce w 2013 roku” (MSW) oraz danych BSK KGP8.

ww

Spadek liczby osób podejrzanych, przy uwzględnieniu jednoczesnego wzrostu liczby przestępstw

stwierdzonych, może świadczyć o popełnianiu coraz bardziej złożonych (składających się z wielu

czynów zabronionych) przestępstw gospodarczych, w tym również w ramach zorganizowanych

grup przestępczych.

7

Dane wygenerowane na dzień 19.01.2015 r. w Systemie Analitycznym na podstawie danych z KSIP za okres

1 stycznia – 31 grudnia 2014 r. – Przestępczość wg jednostek organizacyjnych Policji.

8

Dane wygenerowane na dzień 19.01.2015 r. w Systemie Analitycznym na podstawie danych z KSIP za okres

1 stycznia – 31 grudnia 2014 r. – Przestępczość wg jednostek organizacyjnych Policji.

v.p

l

Liczba zorganizowanych grup przestępczych, które pozostają w zakresie zainteresowania

Centralnego Biura Śledczego Policji (wcześniej CBŚ KGP) wzrasta od 2006 roku. Od 2011 roku

wzrost ten dotyczy w szczególności liczby grup przestępczych o charakterze gospodarczym.

.go

Wykres nr 3. Liczba zorganizowanych grup przestępczych działających w obszarze przestępczości gospodarczej,

względem liczby pozostałych zorganizowanych grup przestępczych, które pozostają w zakresie zainteresowania

CBŚP w latach 2003–2014.

Źródło: Na podstawie „Raportu o stanie bezpieczeństwa w Polsce w 2013 roku” (MSW) oraz danych CBŚP.

w.

rcl

Należy zwrócić uwagę, iż dane dotyczące zorganizowanych grup przestępczych pozostających

w zainteresowaniu CBŚP nie stanowią pełnego obrazu łącznej liczby grup przestępczych

działających w tym obszarze. Przykładowo w 2014 roku Straż Graniczna prowadziła rozpoznanie

293 tego rodzaju grup (ekonomiczne – 145, kryminalne – 94, narkotykowe – 36, multiprzestępcze –

18), Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego – 187 (ekonomiczne 179, narkotykowe

4, multiprzestępcze – 4), a Żandarmeria Wojskowa – 24 (różnice te wynikają z ustawowego

zakresu zadań poszczególnych służb)9.

Grupy przestępcze o charakterze ekonomicznym w 2014 roku stanowiły najwyższy odsetek spośród

wszystkich grup pozostających w zainteresowaniu Policji, Straży Granicznej i Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego – zgodnie z danymi CBŚP stanowiły one 42% ogółu grup

przestępczych będących w tym czasie w zainteresowaniu Policji, według danych SG – ok. 50%,

natomiast ABW – 96%. W tym obszarze działały również wszystkie grupy pozostające

w zainteresowaniu ŻW.

ww

W odniesieniu do kwestii związanych z zabezpieczeniem mienia pochodzącego z przestępstw

należy podkreślić, iż w ogólnej liczbie przestępstw wiodącą kategorią w tym obszarze pozostają

przestępstwa gospodarcze.

9

Danych pochodzących z poszczególnych służb nie należy jednak sumować z uwagi na fakt, że te grupy mogły pozostawać

w zainteresowaniu kilku służb jednocześnie.

.go

v.p

l

Wykres nr 4. Zabezpieczenia majątkowe w postępowaniach zakończonych w 2014 r. wg kategorii przestępstw.

Źródło: Wydział ds. Odzyskiwania Mienia BSK KGP.

Wartość zabezpieczeń majątkowych w postępowaniach przygotowawczych systematycznie rośnie,

przy czym w analizowanym okresie (2009–2014) w 2013 roku odnotowano najwyższy wzrost

zabezpieczeń majątkowych, tj. o 185 283 041 zł (wzrost o 48,1% w porównaniu z rokiem 2012).

w.

rcl

Wykres nr 5. Zabezpieczenie majątkowe w postępowaniach prowadzonych w latach 2009–2014.

ww

Źródło: Wydział ds. Odzyskiwania Mienia BSK KGP na podstawie danych z KSIP.

Jednorazowe zabezpieczenia majątkowe w postępowaniach prowadzonych w 2014 roku przez

Policję, których wartość przekroczyła kwotę 1 000 000 zł, zostały zarejestrowane w

121 postępowaniach (0,2% wszystkich rejestracji), co stanowiło 57,5% (kwota 386 196 148 zł)

wszystkich zabezpieczeń majątkowych. Powyższe dane pozwalają na stwierdzenie, iż wąska

kategoria przestępstw, w tym gospodarczych, generuje bardzo wysokie straty.

.go

v.p

l

Tabela nr 1. Zabezpieczenie majątkowe w postępowaniach prowadzonych w roku 2014 – przedziały kwotowe.

Źródło: Wydział ds. Odzyskiwania Mienia BSK KGP.

2.1.3. Wybrane obszary przestępczości gospodarczej

w.

rcl

Operacyjno-wdrożeniowy charakter niniejszego Programu skutkuje brakiem zasadności

opisywania wszystkich aspektów występowania przestępczości gospodarczej, bez względu na ich

skalę i generowane przez nie straty. Dlatego też wśród niżej wskazanych obszarów uwzględniono

jedynie te spełniające kryterium dużej skali występowania i powodowania znacznych strat

finansowych, a także nieobjęte strategicznym programowaniem w ramach innych dokumentów

rządowych.

2.1.3.1.

Przestępczość podatkowa polega zarówno na unikaniu terminowej lub pełnej zapłaty podatków

w należnej wysokości, jak i na uzyskiwaniu nienależnych zwrotów podatku. Z uwagi

na skalę planowanych wpływów podatkowych szczególne zagrożenie stanowi przestępczość

w obszarze podatku od towarów i usług (VAT).

W zakresie podatku VAT przestępczość podatkowa dotyczy w szczególności

 obrotu wyrobami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem akcyzowym (towary akcyzowe

są często jednocześnie przedmiotem przestępstw związanych z nieuiszczaniem akcyzy oraz

wyłudzeń nienależnego zwrotu podatku VAT),

 zaniżania podatku VAT do wpłaty w wyniku nieuzasadnionego zwiększania podatku

naliczonego (np. fikcyjne faktury oraz zaliczanie do kosztów opodatkowanych wydatków

niezwiązanych z prowadzoną działalnością) lub zaniżania podatku należnego

(np. ukrywanie faktycznych rozmiarów działalności, nieuzasadnione stosowanie

obniżonych stawek podatku),

ww

Przestępczość

VAT-owska

Przestępczość podatkowa, w szczególności dotycząca podatku od towarów i usług

oraz podatku akcyzowego

v.p

l

 unikania zapłaty należnego podatku (np. karuzele podatkowe10, znikający podatnik11,

niezgłaszanie do opodatkowania wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów, nadużycia

w zakresie procedury 42xx12, obchodzenie cen antydumpingowych),

 wyłudzania zwrotu podatku VAT w związku z fikcyjnym dokonaniem czynności

(np. fikcyjne faktury) uprawniających do występowania o zwrot tego podatku.

Znikający podatnik

.go

Wykres nr 6. Procentowy udział metod popełniania przestępstw w zakresie podatku VAT w latach 2005–2014.

Zawyżanie podatku naliczonego

Fikcyjne Wspólnotowe Dostawy Towarów (WDT)

Inne

w.

rcl

Źródło: Urząd Kontroli Skarbowej w Bydgoszczy.

Przestępstwa

akcyzowe

Zwiększone ryzyko popełniania przestępstw polegających na unikaniu zapłaty akcyzy występuje

w związku z nielegalną produkcją, zmianą przeznaczenia wyrobów akcyzowych, dla których

zastosowano zwolnienie lub obniżone stawki akcyzy, oraz przemytem i obrotem tytoniem

i wyrobami tytoniowymi, spirytusem i wyrobami spirytusowymi oraz paliwami silnikowymi.

10

ww

Karuzele podatkowe rozumiane są jako fikcyjny przepływ towarów między co najmniej dwoma krajami UE lub krajami

trzecimi, organizowany w taki sposób, że towary te, zgodnie z ewidencją prowadzoną dla celów podatku VAT, wracają do

państw pochodzenia. W rzeczywistości nie są one jednak przemieszczane do poszczególnych dostawców, tak jak to wynika

z ww. ewidencji. Odbywa się jedynie fikcyjne (fakturowe) przemieszczanie towarów. Spotykane są także odmiany

transakcji karuzelowych, w których towar jest rzeczywiście przewożony po łańcuchu dostaw w celu upozorowania dostawy.

Istota oszustwa polega na wyłudzeniu przez ostatnią firmę podatku VAT (przez żądanie zwrotu lub zaniżenie podatku do

wpłaty), który nie został zapłacony na wcześniejszym etapie obrotu przez słupa.

11

Znikający podatnik rozumiany jest jako niewywiązujący się z obowiązków podatkowych podmiot gospodarczy,

zarejestrowany jako podatnik dla celów VAT, który z potencjalnym zamiarem oszustwa nabywa towary lub usługi bądź

symuluje ich nabywanie, nie płacąc podatku VAT. Następnie zbywa je z uwzględnieniem podatku VAT, nie przekazując go

jednak właściwym organom państwowym. W momencie „zniknięcia” podmiot pozostawia po sobie nieuregulowane kwoty

podatku należnego, który jest następnie odliczany przez kolejny podmiot w łańcuchu.

12

Procedura 42xx rozumiana jest jako dopuszczenie do obrotu z jednoczesnym wprowadzeniem na rynek krajowy towarów,

które podlegają zwolnieniu z podatku VAT, pod warunkiem że stanowią one przedmiot dostawy wewnątrzwspólnotowej do

innego państwa. Do typowych nadużyć w tej procedurze należą: różnice między ceną zadeklarowaną w dokumentacji

importowej a ceną rzeczywistą zapłaconą przez importera, brak rzeczywistej dostawy do innego państwa UE i sprzedaż

towaru na czarnym rynku, dostawa towaru do znikających podatników lub kradzież numeru VAT.

PRZESTĘPCZOŚĆ PODATKOWA W RAMACH WYBRANYCH OBSZARÓW

Działalność przestępcza związana z oszustwami w podatku akcyzowym, a także podatku VAT

w obszarze paliw ciekłych, jest związana z obowiązywaniem w Polsce różnych stawek podatku

akcyzowego oraz zwolnieniami z tego podatku ze względu na przeznaczenie wyrobów

energetycznych o zbliżonych właściwościach fizykochemicznych (np. oleje napędowe, opałowe

i smarowe) oraz niektórych produktów ropopochodnych i komponentów paliwowych, które są

używane do produkcji paliw ciekłych. Sprawcy wykorzystują również różnice w stawce podatku

akcyzowego dla gazu płynnego, przeznaczonego do celów grzewczych i napędowych. Istotą

przestępczego procederu w tym zakresie jest wejście w posiadanie wyrobu akcyzowego obłożonego

niższą stawką akcyzy, a następnie wprowadzenie go do obrotu gospodarczego, jako

pełnowartościowego paliwa lub LPG, bez uiszczenia należności budżetu państwa w postaci

prawidłowej wysokości kwoty akcyzy i podatku VAT.

v.p

l

Przestępczość

w obszarze

paliw ciekłych

.go

Obserwowany jest także wzrost skali wwozu paliwa przez podróżnych wielokrotnie

przekraczających granicę pojazdami osobowymi. Paliwo zwolnione z należności celnych

przywozowych (w tym z podatku akcyzowego i VAT) nie może być wykorzystywane w pojazdach

innych niż te, w których zostało przywiezione, ani nie może zostać usunięte z tych pojazdów.

Nie może też zostać odpłatnie lub nieodpłatnie zbyte przez osobę korzystającą ze zwolnienia.

Naruszenie tych zasad powoduje obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych.

Podróżni naruszający warunek zwolnienia sprzedają paliwo hurtownikom, którzy prowadzą

nielegalne zlewnie paliwa.

Klasycznym przykładem nieprawidłowości związanej ze zmianą przeznaczenia wyrobów

akcyzowych jest zmiana przeznaczenia zabarwionego i oznakowanego oleju opałowego

obciążonego preferencyjną stawką podatku akcyzowego i wprowadzenie tego oleju, po jego

odbarwieniu, do obrotu na stacjach paliw jako olej napędowy.

w.

rcl

Do takich nieprawidłowości należy również wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem

– do celów napędowych, olejów ceramicznych (należących do grupy olejów smarowych).

Opłacalność tego procederu wynika z wprowadzania olejów ceramicznych do obrotu poza

ewidencją, z pominięciem uiszczania podatków: akcyzowego i VAT oraz opłaty paliwowej.

Specyficznym dla branży paliwowej procederem jest również łamanie przepisów o zapasach

obowiązkowych oraz realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego.

Do prowadzenia tego rodzaju działalności przestępczej wykorzystywane są również firmy słupy,

zajmujące się importem, wytwarzaniem, pośrednictwem, sprzedażą detaliczną i hurtową, a czasami

jedynie wystawianiem faktur VAT oraz zmianą klasyfikacji produktu. Obrót paliwami polega

często tylko na przepływie dokumentów, podczas gdy towar najczęściej trafia bezpośrednio

do ostatecznego odbiorcy. Niejednokrotnie, w czasie gdy odbywa się przepływ fakturowy,

w praktyce dokonuje się mieszanie komponentów lub odbarwianie oleju opałowego. Przedsiębiorcy

uczestniczący w pozornym obrocie paliwem udostępniają swoje rachunki bankowe, w ramach

których przeprowadzane są rozliczenia środków finansowych pochodzących z przestępstw

w obrocie paliwami.

ww

Funkcjonują również mechanizmy związane z dokonywaniem przez firmy słupy

wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów (często niedeklarowanych organom podatkowym),

a następnie ich odsprzedaży w kraju. Firmy, wykorzystując możliwość kwartalnego rozliczania

podatku VAT, działają przez krótki czas, osiągając bardzo duże obroty, następnie znikają,

nie deklarując lub nie płacąc zadeklarowanego podatku VAT z tytułu sprzedaży. Niejednokrotnie

w celu przedłużenia swojej działalności składają nieprawdziwe deklaracje VAT wskazujące na brak

obowiązku zapłaty podatku lub podatek do zapłaty w niewielkiej wysokości. Ponadto, w celu

ukrycia przestępczej działalności przed organami podatkowymi, wykorzystują do nabyć paliwa

procedury właściwe dla podatku akcyzowego oraz wywiązują się z obowiązków podatkowych

w zakresie podatku akcyzowego i opłaty paliwowej.

Przyczyną działalności przestępczej w obszarze nielegalnej produkcji i obrotu wyrobami

tytoniowymi jest różnica w cenie wyrobów tytoniowych, w tym stawek akcyzy, zarówno wewnątrz

UE, jak i między krajami UE a krajami spoza UE.

v.p

l

Przestępczość

w obszarze

wyrobów

tytoniowych

Polska jest nie tylko krajem tranzytowym w przemycie papierosów do krajów Europy Zachodniej,

lecz również rynkiem zbytu oraz miejscem ich nielegalnej produkcji.

W przypadku przemytu następuje uszczuplenie podatku akcyzowego na skutek niezgłoszenia

towaru, a także nieoznaczenia sprowadzanych towarów polskimi znakami akcyzy. Straty budżetu

państwa wynikają także z nieuiszczenia innych należności publicznoprawnych, tj. podatku VAT,

podatków dochodowych i ceł.

Natomiast przy nielegalnej produkcji następuje nie tylko wytworzenie towaru z pominięciem

stosownych zezwoleń i należności podatkowych czy bez zachowania norm jakościowych, lecz

również podrabiana jest zewnętrzna postać produktu, w tym opakowania i znaki towarowe, co także

jest samoistnym przestępstwem.

.go

Ponadto sprawcy przestępstw w tym zakresie zajmują się obrotem nielegalnym suszem tytoniowym

oraz przemytem lub nielegalną produkcją krajanki tytoniowej wykorzystywanej do produkcji

papierosów lub dystrybucji jako tytoń do palenia. Handel nielegalnymi papierosami prowadzony

jest przede wszystkim na bazarach i targowiskach, natomiast w odniesieniu do innych wyrobów,

w szczególności tytoniu, w znacznej części za pośrednictwem Internetu13.

Następujące w tym wypadku uszczuplenie należności budżetu państwa powstaje z tytułu

nieopłaconej akcyzy i wynika przede wszystkim z unikania obowiązku wytwarzania wyrobów

tytoniowych w składzie podatkowym, a także nieoznaczania papierosów, suszu tytoniowego

i tytoniu do palenia znakami akcyzy lub oznaczenia produktów fałszywymi banderolami.

w.

rcl

Innym przykładem nielegalnego procederu w tym zakresie są przestępstwa związane z niezgodnym

z prawem wykorzystywaniem procedur, dotyczących obrotu towarowego, obowiązujących w UE.

Formą tego typu działalności przestępczej może być m.in. usuwanie spod dozoru celnego towaru

objętego procedurą czasowego składowania w składzie celnym na podstawie sfałszowanej

dokumentacji. Procederowi sprzyja m.in. łatwość uzyskiwania zezwolenia na prowadzenie składu

celnego, a także niskie zabezpieczenie finansowe pobierane w momencie wprowadzania towarów.

Nielegalny proceder może także polegać na usuwaniu papierosów spod dozoru celnego oraz

fikcyjnym potwierdzaniu ich wysłania za granicę UE, gdy w rzeczywistości pozostają one na

terenie UE.

Sprawcy zajmujący się przemytem papierosów wykorzystują także legalnie działające podmioty

gospodarcze, w tym firmy spedycyjne zapewniające transport papierosów oraz firmy usługowo-handlowe, które związane są z procederem legalizowania środków finansowych uzyskanych

z przestępczej działalności. Nadawcami nielegalnego ładunku, wymienionymi w dokumentacji

przewozowej, są najczęściej fikcyjne podmioty gospodarcze.

W zakresie nielegalnego obrotu alkoholem zagrożenie stanowi jego wprowadzanie do obrotu

gospodarczego na bazarach lub targowiskach. Nielegalnie wytworzone napoje spirytusowe

nie spełniają wymogów jakości i są uzyskiwane przez odkażanie alkoholu przemysłowego. Alkohol

techniczny (całkowicie skażony) sprowadzany do Polski nie jest przemieszczany pod nadzorem jak

inne wyroby akcyzowe. Odkażanie tego alkoholu dokonywane jest w działających nielegalnie

odkażalniach. Wytworzone napoje spirytusowe są wprowadzane do obrotu z pominięciem

należności finansowych, które powinny zostać odprowadzone do budżetu państwa.

ww

Przestępczość

w obszarze

wyrobów

spirytusowych

Do ukrycia przestępczego procederu wykorzystywana jest sfałszowana dokumentacja oraz

działalność w ramach sieci fikcyjnych firm zakładanych przez słupy. Często skażony alkohol

kupowany jest u polskiego producenta, a następnie dokonywany jest jego fikcyjny, fakturowy

wywóz za granicę. W rzeczywistości trafia on do nielegalnego oczyszczenia i na krajowy rynek.

Zjawisko potwierdza analiza ofert i transakcji na aukcjach internetowych, dokonywana przez Policję i Służbę Celną.

2.1.3.2.

Przestępczość na rynku bankowym

Istota przestępstw na rynku bankowym polega na przedkładaniu podrobionego, przerobionego,

poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnie wypełnianego dokumentu bądź pisemnego

oświadczenia o istotnym znaczeniu, w celu uzyskania kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia,

gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia zobowiązania wynikającego

z poręczenia lub z gwarancji czy też podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel

gospodarczy, elektronicznego instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego.

v.p

l

Fałszowanie

dokumentów

Poz. 1069

Przestępczość ta obejmuje także niewywiązywanie się z obowiązku powiadamiania właściwego

podmiotu o powstaniu sytuacji mogącej mieć wpływ na wstrzymanie albo ograniczenie wysokości

udzielonego wsparcia finansowego lub zamówienia publicznego bądź też na możliwość dalszego

korzystania z elektronicznego instrumentu płatniczego.

Ofiarami tego rodzaju przestępstw są banki, jednostki organizacyjne prowadzące podobną

działalność gospodarczą, a także organy i instytucje dysponujące środkami publicznymi.

.go

Przestępczości na rynku bankowym sprzyjają błędne decyzje o przyznaniu kredytów osobom

fizycznym i podmiotom gospodarczym, które są często poprzedzone

 składaniem wniosków kredytowych przez osoby legitymujące się sfałszowanymi

dokumentami, na podstawie których uzyskiwane są również zezwolenia na prowadzenie

działalności gospodarczej i nr REGON stanowiące podstawę do otwierania rachunku

bankowego dla fikcyjnego klienta,

 składaniem wniosków kredytowych w imieniu firmy niekwalifikującej się do udzielenia jej

kredytu,

 przedstawieniem sfałszowanych dokumentów stwierdzających zdolność kredytową firmy,

 ukrywaniem zadłużenia firmy, również w formie kredytów bankowych,

w.

rcl

 przedstawieniem nieprawdziwych danych dotyczących przedmiotu stanowiącego prawne

zabezpieczenie kredytu,

 przedstawianiem poręczycieli, którzy np.: legitymowali się fałszywymi dokumentami,

podawali fałszywe dane o swoim stanie majątkowym i dochodach, byli poręczycielami

kilku kredytów pobieranych przez jednego lub kilku kredytobiorców,

 wzajemnym poręczaniem kredytów.

Wyłudzenia i oszustwa na rynku bankowym mogą również polegać na pozyskiwaniu środków

zgromadzonych na rachunku bankowym za pomocą zgubionych, skradzionych bądź podrobionych

dowodów osobistych, a także do zakładania firm oraz kont bankowych przy wykorzystaniu osób

ubezwłasnowolnionych.

Ponadto uczestnicy rynku bankowego są narażeni na różnego rodzaju zagrożenia związane

z wykorzystaniem nowych technologii, w tym nieuprawnioną penetrację zasobów informatycznych

banku, phishing oraz skimming.

W przypadku penetracji zasobów informatycznych banku, zagrożenie dotyczy głównie ryzyka

utraty poufności danych i reputacji. Zagrożenia związane z penetracją zasobów możemy podzielić

na wewnętrzne – potencjalnie groźniejsze (wykonywane przez pracowników banków lub firm

świadczących usługi na rzecz banku) oraz zewnętrzne (wykonywane przez osoby spoza banku,

głównie za pośrednictwem Internetu).

ww

Penetracja

zasobów

informatycznych

W przypadku phishingu, który polega na pozyskiwaniu za pośrednictwem Internetu wrażliwych

danych – haseł ID, loginów itp., umożliwiających przestępcze dokonywanie operacji finansowych

drogą elektroniczną, na kontach bankowych, bez wiedzy i zgody ich prawowitych właścicieli,

można wyróżnić ataki: profilowane (ich celem jest konkretna osoba) lub masowe (np. rozsyłanie

Skimming

v.p

l

emailowego spamu zapytań o dane autoryzacyjne, podstawianie stron internetowych). Skuteczność

tych ataków jest niższa niż w przypadku ataków profilowanych, a stosowanie przez banki

rozwiązania w postaci haseł jednorazowych, blokad konta przy niewielkiej liczbie prób błędnego

logowania oraz podstawowych zasad bezpieczeństwa przez klientów banku (nieodpowiadanie na

emaile i śledzenie komunikatów na ekranie komputera) pozwala na ograniczenie tego typu

zagrożeń.

Skimming oznacza nielegalne kopiowanie zawartości paska magnetycznego bez wiedzy jej

posiadacza w celu wytworzenia kopii i wykonywania płatności za towary i usługi oraz płatności

z bankomatów. Mamy do czynienia z pozyskiwaniem danych przez instalowanie na bankomatach

urządzeń do ich pozyskiwania z pasków magnetycznych kart płatniczych, w celu ich przestępczego

użycia bądź też wykorzystania kart zbliżeniowych (np. potencjalna możliwość ich skanowania czy

wykorzystania urządzeń pośredniczących w celu dokonania transakcji zdalnie obciążającej cudze

konto).

Należy też zwrócić uwagę na przestępstwa popełniane z udziałem pracowników banku.

Przestępczość ta dotyczy m.in. kradzieży gotówki, podrabiania podpisu klienta, kradzieży loginów

i haseł do konta, poświadczania nieprawdy (np. zgodności z oryginałem), ujawnienia tajemnicy

bankowej, manipulowania wartością oceny kredytowej, kradzieży pieniędzy klienta

(np. z dokonanej przez klienta rezygnacji z ubezpieczenia kredytu) i generowania nieprawdziwych

umów dotyczących produktów bankowych.

Parabanki

Niebezpiecznym zjawiskiem odnotowanym w ostatnim okresie jest również tworzenie się

paralelnego względem bankowego rynku usług finansowych, w ramach którego funkcjonują

podmioty (parabanki) oferujące różnego rodzaju świadczenia poza nadzorem i kontrolą Komisji

Nadzoru Finansowego. Stwarzają one bezpośrednie zagrożenie zarówno dla ich klientów,

jak i systemu bakowego.

Przestępczość na rynku ubezpieczeń

w.

rcl

2.1.3.3.

.go

Przestępczość

z udziałem

pracowników

Przestępczość ubezpieczeniowa obejmuje wszelkie działania lub zaniechania mające na celu

uzyskanie nienależnego odszkodowania, jak również skierowane przeciwko zakładom ubezpieczeń

bądź instytucjom ubezpieczeniowym. Zagraża ona bezpieczeństwu funkcjonowania rynku

ubezpieczeń, a jej skutki odczuwalne są zarówno przez zakłady ubezpieczeń (straty finansowe),

jak i przez ich klientów (wyższe składki, upadłości firm ubezpieczeniowych).

Dominującymi mechanizmami dokonywania przestępstw na rynku ubezpieczeń są

 pozorowanie kolizji drogowych, celem wyłudzenia świadczeń bądź odszkodowań,

 pozorowanie kradzieży samochodów, w tym stanowiących własność banków i firm

leasingowych (np. w przypadku zagrożenia spłaty kredytu na skutek gorszej sytuacji

finansowej kredytobiorcy),

 usiłowanie i wyłudzanie odszkodowań w związku z umyślnie powodowanymi pożarami,

 wyłudzenia świadczeń z tytułu zawartych umów ubezpieczeń wypadkowych lub

ubezpieczeń na życie, na podstawie upozorowanych bądź zaaranżowanych zdarzeń,

objętych ochroną ubezpieczeniową (celowe uszkodzenia ciała, fałszywe akty zgonu),

ww

 pobieranie odszkodowań z kilku zakładów ubezpieczeń za tę samą szkodę,

 zawyżanie kosztów napraw przez wykorzystywanie fałszywych bądź poświadczających

nieprawdę rachunków z zakładów naprawczych,

 zawyżanie wartości ubezpieczonych obiektów (nieruchomości, samochodów i innych dóbr

ruchomych) i poświadczanie nieprawdy przez agentów celem umożliwienia uzyskania

kredytu oraz większego odszkodowania,

 wyłudzanie gwarancji ubezpieczeniowej zapłaty wierzytelności handlowych,

Zakładanie lub

przejmowanie

podmiotów

gospodarczych

– 18 –

Poz. 1069

v.p

l

Wyłudzenia z tytułu ubezpieczenia działalności gospodarczej, ryzyk finansowych i ubezpieczeń

osobowych mogą również wiązać się z założeniem lub przejęciem przez sprawców działalności

gospodarczej. W oparciu o przejęty podmiot gospodarczy mogą być dokonywane wyłudzenia

z tytułu ubezpieczeń komunikacyjnych, ubezpieczeń mienia od ognia i kradzieży, ubezpieczeń

gospodarczych i ryzyk finansowych oraz ubezpieczeń osobowych

Aktualnie obserwuje się wzrost zainteresowania i większą aktywność zorganizowanych grup

przestępczych, specjalizujących się w oszustwach ubezpieczeniowych. Grupy te posługują się

wypracowanymi metodami i potrafią równocześnie działać w wielu zakładach ubezpieczeń.

Występuje również zjawisko przestępczości międzysektorowej – część sprawców przestępczości na

rynku ubezpieczeniowym działa jednocześnie na rynku bankowym.

2.1.3.4.

Pranie pieniędzy pochodzących z przestępstw gospodarczych

.go

Proceder prania pieniędzy służy pozorowaniu legalnego pochodzenia wartości majątkowych

uzyskanych za pomocą różnych rodzajów przestępczej działalności i jako taki stanowi jeden

z przejawów aktywności sprawców zajmujących się przestępczością gospodarczą. W tym obszarze

przestępczości obserwowane są najbardziej złożone metody prania pieniędzy, jako że ich sprawcy

dysponują wiedzą na temat złożonych mechanizmów finansowych, a proces prania pieniędzy jest

nierzadko wpisany w schemat samego przestępstwa gospodarczego stanowiącego dla niego

przestępstwo bazowe.

Przestępstwem bazowym może być każde przestępstwo przynoszące sprawcy wymierną korzyść

majątkową. Do najczęściej stwierdzanych przestępstw bazowych należą przestępstwa związane

z wyłudzeniami VAT, gdzie proceder ten dotyczy w szczególności obrotu wyrobami

elektronicznymi, komponentami biopaliw i metalami szlachetnymi.

Przestępstwa

bazowe

Do prania pieniędzy wykorzystywane są instrumenty dostępne w różnych obszarach działalności

gospodarczej. Możliwość mieszania środków majątkowych pochodzących z legalnej działalności ze

środkami pochodzącymi z działalności przestępczej realizowana jest np. z wykorzystaniem

produktów oferowanych przez instytucje finansowe (banki, domy maklerskie, towarzystwa

funduszy inwestycyjnych, kantory itd.), transakcji na rynku nieruchomości, transakcji obrotu

surowcami wtórnymi, różnego rodzaju usług prowadzonych z wykorzystaniem uproszczonych form

opodatkowania (np. restauracje, solaria, salony kosmetyczne, salony gier).

w.

rcl

Mieszanie

środków

z działalności

przestępczej

z legalnymi

dochodami

Z kolei obszary działalności gospodarczej, takie jak: rynek paliw płynnych i gazowych, obrót

złomem i metalami kolorowymi oraz różnego rodzaju usługi (w tym budowlane i inne o wysokiej

wartości) wykorzystywane są do przeprowadzania trudnych do wykrycia fikcyjnych transakcji.

Fikcyjne

transakcje

Międzynarodowy

charakter

przestępczości

Natomiast praniu pieniędzy za pośrednictwem Internetu sprzyjają wirtualne systemy płatności,

pozostające poza jakąkolwiek kontrolą instytucji finansowych. Nowym zagrożeniem na styku

realnych operacji finansowych i cyberprzestrzeni jest wykorzystywanie w procederze prania

pieniędzy obrotu wirtualnymi walutami, np. Bitcoins (BTC)14.

ww

Wykorzystanie

cyberprzestrzeni

Istotnym elementem prania pieniędzy jest często międzynarodowy charakter przestępczej

działalności. Przykładowo podmioty dokonujące fikcyjnych transakcji są zarejestrowane na terenie

RP, jednak ich właścicielami lub kontrahentami są podmioty z innych państw. Transakcje

finansowe z podmiotami posiadającymi siedzibę lub rachunki w innych krajach wykorzystywane są

do przerywania możliwości śledzenia łańcucha transakcji. Nakłada to konieczność zapewniania

właściwych rozwiązań w zakresie współpracy międzynarodowej z organami odpowiedzialnymi

w różnych krajach za przeciwdziałanie praniu pieniędzy, w szczególności w zakresie efektywnej

wymiany informacji i stosowania ustalonych standardów.

14

Bitcoins to wirtualna jednostka walutowa stworzona w 2009 r. w celu przechowywania wartości w postaci elektronicznego

portfela, mogąca być przedmiotem obrotu w wirtualnych serwisach w Internecie, a także coraz częściej również przy

wykorzystaniu specjalnie przygotowanych „bankomatów”. Konstrukcja serwisów pozwala na anonimowe posiadanie

2.1.3.5.

Poz. 1069

Przestępstwa na szkodę interesów finansowych RP i UE

 przestępstwa przeciwko

terytorialnego,

działalności

v.p

l

Od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej nastąpiło zacieśnianie współpracy gospodarczej

naszego kraju z podmiotami państw członkowskich. Również instytucje Unii Europejskiej

za pośrednictwem instytucjonalnych funduszy dystrybuują środki finansowe na szereg

przedsięwzięć na terytorium RP. Szerokie spektrum tej dystrybucji pozwala na wskazanie

potencjalnych obszarów, które mogą być wykorzystywane do działalności niezgodnej z prawem,

w tym w szczególności do popełniania takich przestępstw jak

instytucji

państwowych

oraz

samorządu

 przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów,

 zmowy przetargowe,

 przestępstwa przeciwko mieniu,

.go

 przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu,

 przestępstwa związane z uchylaniem się od opodatkowania,

 przestępstwa związane z odpowiedzialnością osób zobowiązanych do przestrzegania

określonych przepisów podatkowych,

 przestępstwa związane z dotacją lub subwencją,

 przemyt celny i oszustwa celne.

w.

rcl

Biorąc pod uwagę duży ciężar gatunkowy tych przestępstw, należy pamiętać, że większość

funduszy unijnych jest rozdysponowywanych w urzędach centralnych oraz wojewódzkich

jednostkach samorządu terytorialnego w trybie administracyjnym. Kluczowe znaczenie mają tu

zatem mechanizmy antykorpucyjne.

2.1.3.6.

Przestępczość związana z funkcjonowaniem rynku gier hazardowych

Hazard jako rodzaj rozrywki nie stanowi problemu, w przypadku gdy dane państwo podejmie się

regulacji prawnych, wyznaczając ramy tej działalności. Jednakże nie wszystkie aspekty związane

z hazardem są możliwe do precyzyjnego skodyfikowania. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na

następujące obszary zagrożeń, które mogą występować niezależnie od prawodawstwa

 organizowanie nielegalnych gier hazardowych poprzez Internet, w tym przez krajowych

podmiotów-pośredników (providerów), z wykorzystaniem serwerów zlokalizowanych

na terytorium RP lub państw z liberalnymi przepisami w tym obszarze,

 organizowanie gier hazardowych na automatach bez wymaganego zezwolenia,

 legalizacja środków finansowych pochodzących z przestępstw (pranie pieniędzy),

ww

 inwestowanie środków finansowych przez zorganizowane grupy przestępcze

w legalne przedsięwzięcia, np. zakup akcji lub udziałów w spółkach działających na rynku

hazardowym.

wirtualnej waluty oraz jej transfery i zamianę na rzeczywiste walory. Waluta ta jest akceptowana zarówno jako zapłata za

usługi internetowe, jak i za realne dobra.

2.1.3.7.

Poz. 1069

Przestępczość na rynku kapitałowym

v.p

l

Obrót instrumentami finansowymi na rynkach Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

S.A., w tym na rynku New Connect, a także inwestowanie w fundusze inwestycyjne lub

ubezpieczeniowe, obligacje rządowe, samorządowe lub korporacyjne, może być przedmiotem

aktywności przestępczej.

Najczęściej dokonywanymi przestępstwami na rynku kapitałowym są

 prowadzenie działalności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi bez zezwolenia

Komisji Nadzoru Finansowego, polegające na wykonywaniu czynności maklerskich

związanych z przyjmowaniem i przekazywaniem zleceń, zarządzaniu portfelami, w skład

których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, doradztwie

inwestycyjnym lub organizowaniu alternatywnego systemu obrotu,

 podawanie nieprawdziwych danych w dokumentach informacyjnych lub zatajanie

prawdziwych danych, które w istotny sposób wpływają na treść informacji,

.go

 proponowanie nabycia papierów wartościowych bez wymaganego ustawą zatwierdzenia

prospektu emisyjnego lub memorandum informacyjnego, polegające na publikacji ogłoszeń

o zamiarze zbycia instrumentów finansowych w środkach masowego przekazu (prasa,

Internet, telewizja),

 ujawnienie i wykorzystanie informacji poufnej,

 manipulacja instrumentem finansowym, polegająca m.in. na składaniu zleceń lub

zawieraniu transakcji wprowadzających lub mogących wprowadzić w błąd, co do

rzeczywistego popytu, podaży lub ceny instrumentu finansowego, lub powodujących

sztuczne ustalenie się ceny jednego lub kilku instrumentów finansowych bądź też składaniu

zleceń lub zawieraniu transakcji z zamiarem wywołania innych skutków prawnych niż te,

dla osiągnięcia których jest dokonywana dana czynność prawna.

w.

rcl

Korzystanie przez sprawców z nowych rozwiązań technologicznych, w szczególności Internetu,

sprawia wrażenie anonimowości oraz utrudnia ujawnienie sprawców i gromadzenie dowodów

w sprawie. Szczególne zagrożenie stwarzają podmioty oferujące usługi zarządzania aktywami,

które – działając bez zezwolenia – pozyskują klientów obietnicą znaczących zysków.

W Internecie zamieszczane są także oferty platform inwestycyjnych, oferujących handel akcjami,

indeksami, towarami i walutami. Są to firmy zarejestrowane poza granicami Polski

(np. w Ameryce Łacińskiej), a ich działalność polega de facto na pośrednictwie w obrocie

instrumentami finansowymi, czyli prowadzeniu działalności maklerskiej.

2.1.3.8.

Nielegalny obrót i składowanie odpadów oraz substancji niebezpiecznych

W zakresie przestępczości przeciwko środowisku sprawcy działają przede wszystkim w obszarze

przemytu, nielegalnego obrotu i składowania odpadów oraz złomowania pojazdów. Nielegalny

obrót odpadami związany jest z nielegalnym przywozem odpadów do kraju, wywozem odpadów

za granicę oraz tranzytem przez teren Polski. Polska dla nielegalnie sprowadzanych i składowanych

odpadów jest obecnie głównie krajem docelowym.

ww

Główną przyczyną procederu są wysokie koszty utylizacji odpadów na terenie Unii Europejskiej.

Powoduje on zarówno straty dla budżetu państwa, jak i zagrożenie dla środowiska naturalnego.

Potencjalnym obszarem oszustw mogą być również przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r.

o odpadach. Działalność przestępcza w tym zakresie może polegać m.in. na deklarowaniu

zawyżonej ilości odzyskanych odpadów oraz niewłaściwym ich składowaniu.

Inne przykłady działań przestępczych lub pozaprawnych powodujących

zagrożenie dla określonych sfer działalności gospodarczej lub istotne straty dla

budżetu państwa

v.p

l

2.1.3.9.

– 21 –

Przykład złożonych działań przestępczych wykorzystujących łańcuch dostaw stanowi obrót

produktami leczniczymi niezgodny z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo

farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.). W tym zakresie obserwowany jest

nielegalny obrót produktami leczniczymi polegający na ich sprzedaży przez ogólnodostępne apteki

do innych aptek, punktów aptecznych i hurtowni farmaceutycznych. Apteki ogólnodostępne

i punkty apteczne prowadzą w tym przypadku de facto obrót hurtowy produktami leczniczymi,

do czego nie są uprawnione, natomiast hurtownie farmaceutyczne skupują tego rodzaju produkty

(tzw. odwrócony łańcuch dostaw), które następnie są wywożone do innych krajów i sprzedawane

z zyskiem. Proceder ten dotyczy w szczególności produktów leczniczych stosowanych

w chorobach onkologicznych i przewlekłych, a jego efektem jest niedobór produktów leczniczych

na polskim rynku.

.go

Warto wskazać, iż wspomniany powyżej proceder nie jest jedynym przykładem przestępczości

o charakterze ekonomicznym odnoszącym się do produktów leczniczych (występuje tu również

np. fałszowanie produktów leczniczych czy obrót nimi przez nieuprawnione podmioty).

ww

w.

rcl

Natomiast przykładem działań pozaprawnych powodujących istotne straty dla budżetu państwa jest

zjawisko bezumownego użytkowania gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Często

odbywa się to przez specjalnie utworzone w tym celu spółki prawa handlowego. W efekcie ANR

ponosi koszty związane z wydaniem nieruchomości przez bezumownego użytkownika, a także nie

może przeznaczyć nieruchomości na sprzedaż, a rodzaj wykorzystywanych do tego celu spółek,

tj. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które odpowiadają za swoje zobowiązania do

wysokości kapitału zakładowego, utrudnia wyegzekwowanie należności z tytułu bezumownego

użytkowania, na co wpływa również długotrwałość procedury sądowej (o wydanie nieruchomości

oraz zapłatę należności z tytułu bezumownego użytkowania).

v.p

l

2.2. DIAGNOZA FUNKCJONOWANIA SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA I ZWALCZANIA

PRZESTĘPCZOŚCI GOSPODARCZEJ

Sprawność funkcjonowania wielopodmiotowego systemu przeciwdziałania i zwalczania

przestępczości gospodarczej wymaga precyzyjnego określenia zakresu zadań poszczególnych

służb, organów i instytucji, a także wskazania mechanizmów koordynacji działań oraz zasad

wymiany informacji i współpracy w sferze profilaktycznej, kontrolnej, operacyjnej, analitycznej

i szkoleniowej.

Natomiast międzynarodowy charakter współczesnej przestępczości gospodarczej skutkuje

koniecznością prowadzenia ścisłej współpracy zarówno poszczególnych służb, organów

i instytucji z ich zagranicznymi odpowiednikami, jak i w ramach Unii Europejskiej

oraz innych gremiów i organizacji międzynarodowych.

.go

2.2.1. Podstawy prawne przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

Z uwagi na różnorodność obszarów, w których może być prowadzona działalność przestępcza

o charakterze gospodarczym, jak również wielość służb, organów i instytucji realizujących działania

w zakresie jej przeciwdziałania i zwalczania, istnieje wiele aktów prawnych regulujących

przedmiotową problematykę.

w.

rcl

Z perspektywy poszczególnych sektorów rynku kluczowe znaczenie mają dotyczące ich regulacje

określające zasady ich funkcjonowania, a także stwarzające prawno-administracyjne mechanizmy

służące zapewnieniu prawidłowości obrotu gospodarczego i finansowego. W niektórych

przypadkach regulacje te zawierają również przepisy karne [np. ustawa z dnia 19 sierpnia 1997 r. –

Prawo bankowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 128, z późn. zm.), ustawa z dnia 18 października 2006 r.

o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów

spirytusowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 144, z późn. zm.) czy ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r.

o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1728)].

Z kolei zadania poszczególnych służb, organów i instytucji realizowane w zakresie

przeciwdziałania i zwalczania przestępczości, w tym również tej o charakterze gospodarczym

zostały zawarte w ustawach kompetencyjnych [np. ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

(Dz. U. z 2015 r. poz. 355, z późn. zm.) i ustawie z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

(Dz. U. z 2015 r. poz. 553, z późn. zm.)].

Szczególną rolę w systemie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej pełnią także

przepisy odnoszące się do wymiany informacji między poszczególnymi podmiotami ww. systemu

[np. ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o gromadzeniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji

kryminalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 153, z późn. zm.)] czy określające obowiązki

podmiotów uczestniczących w obrocie finansowym w zakresie gromadzenia i przekazywania

informacji [np. ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz

finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2014 r. poz. 455, z późn. zm.)].

ww

Przepisy penalizujące poszczególne typy czynów zabronionych znajdują się natomiast przede

wszystkim w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.)

oraz ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186,

z późn. zm.).

W odniesieniu do prowadzenia postępowań w sprawach z zakresu przestępczości gospodarczej

zastosowanie znajdują ponadto przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny

wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks

postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.).

v.p

l

2.2.2. Służby, organy i instytucje realizujące zadania w zakresie przeciwdziałania

i zwalczania przestępczości gospodarczej

Wśród służb, organów i instytucji właściwych w zakresie przeciwdziałania i zwalczania

przestępczości gospodarczej wskazać należy w szczególności

 w ramach resortu finansów

⇒ Generalnego Inspektora Informacji Finansowej,

⇒ Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej,

⇒ izby i urzędy skarbowe,

⇒ Służbę Celną,

⇒ Pełnomocnika Rządu do Spraw Zwalczania Nieprawidłowości Finansowych na Szkodę

Rzeczypospolitej Polskiej lub Unii Europejskiej,

.go

 w ramach resortu spraw wewnętrznych

⇒ Ministra Spraw Wewnętrznych,

⇒ Policję,

⇒ Straż Graniczną,

 Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

 Centralne Biuro Antykorupcyjne,

 Prokuraturę,

 Komisję Nadzoru Finansowego,

w.

rcl

 w ramach resortu obrony narodowej

⇒ Żandarmerię Wojskową,

⇒ Służbę Kontrwywiadu Wojskowego.

RESORT FINANSÓW

Minister

Finansów

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej (GIKS) m.in. sprawuje nadzór nad działalnością

dyrektorów urzędów kontroli skarbowej, pracowników wywiadu skarbowego i komórek

realizacyjnych.

Kontrolę skarbową sprawują organy kontroli skarbowej. Celem kontroli skarbowej jest ochrona

interesów i praw majątkowych Skarbu Państwa oraz zapewnienie skuteczności wykonywania

zobowiązań podatkowych oraz innych należności stanowiących dochód budżetu państwa lub

państwowych funduszy celowych.

ww

Generalny

Inspektor

Kontroli

Skarbowej

Minister Finansów odgrywa kluczową rolę w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej zarówno z perspektywy procesu tworzenia i stosowania prawa (znaczna część

regulacji istotnych w niniejszym zakresie pozostaje we właściwości tego organu), jak

i w kontekście uprawnień posiadanych przez podległe mu struktury (od uprawnień o charakterze

kontrolnym po czynności operacyjno-rozpoznawcze). Należy także zaznaczyć, że prowadzona

przez Ministra Finansów polityka fiskalna znajduje bezpośrednie przełożenie na trendy

występujące w przestępczości gospodarczej.

Kontrola skarbowa obejmuje także przeprowadzanie czynności wywiadu skarbowego, które

polegają na uzyskiwaniu, gromadzeniu, przetwarzaniu i wykorzystywaniu informacji o dochodach,

obrotach, rzeczach i prawach majątkowych podmiotów podlegających kontroli skarbowej oraz

o podmiotach, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia określonego rodzaju

v.p

l

przestępstwa skarbowego. Czynności te, realizowane przez wywiad skarbowy, mogą być

prowadzone w formie czynności operacyjno-rozpoznawczych.

Generalny

Inspektor

Informacji

Finansowej

Wiodącą rolę w zakresie przeciwdziałania prania pieniędzy, badania przebiegu podejrzanych

transakcji czy wstrzymania transakcji lub dokonywania blokady rachunków odgrywa Generalny

Inspektor Informacji Finansowej oraz wspomagający jego działanie Departament Informacji

Finansowej Ministerstwa Finansów, którzy tworzą polską jednostkę analityki finansowej15.

Służba Celna pełni istotną rolę przy zwalczaniu przestępstw związanych z wyłudzeniami VAT oraz

nieuiszczaniem lub zaniżaniem należności publicznoprawnych, a także w odniesieniu do naruszeń

praw własności intelektualnej, przepisów o grach hazardowych, przestępczości związanej

z wprowadzaniem oraz wyprowadzaniem towarów z obszaru celnego Unii Europejskiej, a także

w obszarze przestępstw na szkodę interesów finansowych RP i UE.

Pełnomocnik

Rządu do Spraw

Zwalczania

Nieprawidłowości

Finansowych na

Szkodę RP lub

UE

Istotną rolę odgrywa także Pełnomocnik Rządu do Spraw Zwalczania Nieprawidłowości

Finansowych na Szkodę Rzeczypospolitej Polskiej lub Unii Europejskiej, powołany

rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2003 r. w sprawie Pełnomocnika Rządu

do Spraw Zwalczania Nieprawidłowości Finansowych na Szkodę Rzeczypospolitej Polskiej lub Unii

Europejskiej (Dz. U. Nr 119, poz. 1113, z późn. zm.), do którego zadań należy m.in.

koordynowanie działań podejmowanych przez właściwe organy, mających na celu zabezpieczenie

interesów finansowych RP lub UE. Pełnomocnik realizuje swoje zadania przy pomocy

Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zwalczania Nieprawidłowości Finansowych na Szkodę

Rzeczypospolitej Polskiej lub Unii Europejskiej powołanego zarządzeniem nr 58 Prezesa Rady

Ministrów z dnia 19 sierpnia 2010 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zwalczania

Nieprawidłowości Finansowych na Szkodę Rzeczypospolitej Polskiej lub Unii Europejskiej.

.go

Służba Celna

RESORT SPRAW WEWNĘTRZNYCH

Minister Spraw Wewnętrznych jest odpowiedzialny za ochronę bezpieczeństwa i porządku

publicznego. Prowadzi działania w odniesieniu do przestępczości gospodarczej zarówno

bezpośrednio – m.in. przez przygotowywanie propozycji zmian systemowych o charakterze

prawnym i organizacyjnym pozwalających na podnoszenie skuteczności przeciwdziałania

i zwalczania tej formy przestępczości, jak i pośrednio – przez realizowanie działań nadzorczych w

odniesieniu do Policji i Straży Granicznej.

w.

rcl

Minister Spraw

Wewnętrznych

Policja

Policja prowadzi działania we wszystkich obszarach występowania przestępczości gospodarczej,

wykorzystując w tym celu m.in. ofensywne metody pracy operacyjnej. Kluczową rolę w niniejszym

zakresie odgrywa pion do walki z przestępczością gospodarczą, wspierany w najpoważniejszych

sprawach przez struktury dedykowane zwalczaniu przestępczości ekonomicznej w ramach

Centralnego Biura Śledczego Policji.

W kontekście przestępczości gospodarczej o charakterze transgranicznym istotną rolę odgrywa

Straż Graniczna, realizująca zadania m.in. w odniesieniu do zwalczania przestępczości akcyzowej.

Straż Graniczna posiada w zakresie swojej właściwości uprawnienia do rozpoznawania,

zapobiegania i wykrywania przestępstw i wykroczeń oraz ścigania ich sprawców. Straż Graniczna

realizuje zadania zwalczania transgranicznej przestępczości gospodarczej, w zakresie swojej

właściwości, wykorzystując w tym celu m.in. ofensywne metody pracy operacyjnej.

ww

Straż

Graniczna

FIU – Financial Intelligence Unit.

INNE SŁUŻBY I ORGANY

Centralne Biuro

Antykorupcyjne

Ministerstwo

Sprawiedliwości

.go

Istotna dla przeciwdziałania przestępczości gospodarczej jest również działalność

Komisji Nadzoru Finansowego – z uwagi na realizowane przez nią zadania w zakresie nadzoru nad

rynkiem finansowym, w tym nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniowym,

a także dotyczące nadzoru nad instytucjami płatniczymi i biurami usług płatniczych, instytucjami

pieniądza elektronicznego oraz nad sektorem kas spółdzielczych. Celem działań podejmowanych

przez KNF jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku finansowego, jego stabilności,

bezpieczeństwa oraz przejrzystości, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego

rynku.

Komisja

Nadzoru

Finansowego

Z perspektywy tworzenia prawa, w tym opracowywania zmian kodyfikacji lub wyznaczania

kierunków polityki karnej, kluczową rolę odgrywa resort sprawiedliwości.

Z kolei w odniesieniu do ścigania przestępstw gospodarczych popełnianych w Siłach Zbrojnych RP

oraz w stosunku do żołnierzy, osób zatrudnionych w jednostkach wojskowych i osób

przebywających na ich terenie, a także przedstawicieli sił zbrojnych państw obcych i ich personelu

cywilnego, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, właściwa pozostaje Żandarmeria

Wojskowa. Natomiast Służba Kontrwywiadu Wojskowego realizuje zadania m.in. ochrony

bezpieczeństwa produkcji i obrotu towarami, technologiami i usługami o przeznaczeniu

wojskowym zamówionymi przez Siły Zbrojne RP i inne jednostki organizacyjne Ministerstwa

Obrony Narodowej.

w.

rcl

Służba

Kontrwywiadu

Wojskowego

Centralne Biuro Antykorupcyjne, poza przeciwdziałaniem korupcji w życiu publicznym

i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, podejmuje

również działania w zakresie zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa.

Prokuratura w ramach swoich kompetencji prowadzi oraz nadzoruje postępowania przygotowawcze

w sprawach karnych. W postępowaniach przed sądami prokuratorzy pełnią funkcję oskarżycieli

publicznych.

Prokuratura

Żandarmeria

Wojskowa

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego pozostaje odpowiedzialna za rozpoznawanie,

zapobieganie i wykrywanie najpoważniejszych przestępstw godzących w podstawy ekonomiczne

państwa i jego bezpieczeństwo oraz ściganie ich sprawców.

v.p

l

Agencja

Bezpieczeństwa

Wewnętrznego

Inne wybrane

podmioty

Zadania, które można odnieść do poszczególnych obszarów przestępczości gospodarczej realizują

również inne instytucje, m.in.: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i Inspekcja Handlowa

oraz Urząd Zamówień Publicznych czy Urząd Regulacji Energetyki.

2.2.3. Międzynarodowe mechanizmy przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

W związku z uczestnictwem w strukturach Unii Europejskiej, Polska bierze udział w realizacji

unijnej polityki w obszarze zwalczania przestępczości, w tym również przestępczości o charakterze

ekonomicznym. Działania te realizowane są zgodnie z przyjętymi w tym zakresie strategiami

i politykami UE.

Istotną rolę wśród dokumentów strategicznych UE w obszarze zwalczania przestępczości stanowią

Konkluzje Rady UE ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych przyjęte w listopadzie

2010 r. ustanawiające Cykl Polityki Bezpieczeństwa UE w zakresie zwalczania poważnej

i zorganizowanej przestępczości (tzw. Policy Cycle). Tworzą one wieloletnie ramy polityki UE

w odniesieniu do zapobiegania i zwalczania poważnej i zorganizowanej przestępczości

międzynarodowej i stosują przyjętą metodologię opartą na komplementarnym podejściu do tego

zjawiska państw trzecich i innych organizacji.

ww

Dokumenty

strategiczne UE

W czerwcu 2013 r. Rada UE przyjęła priorytety strategiczne na lata 2014–2017, wśród których,

w zakresie przestępczości ekonomicznej, zidentyfikowano obszar zwalczania przestępstw

akcyzowych oraz oszustw podatkowych (VAT), jak również podrabianie produktów mających

wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo publiczne UE. Wskazano również na istotny element

v.p

l

przedmiotowej przestępczości, jakim jest pranie pieniędzy oraz odzyskiwanie mienia pochodzącego

z przestępstw.

Istotnym dokumentem pozostaje również Strategia Bezpieczeństwa Wewnętrznego UE.

W komunikacie Komisji Europejskiej do niniejszej Strategii z listopada 2010 r. wskazanych zostało

pięć celów strategicznych, a wśród nich zapobieganie i zwalczanie poważnej i zorganizowanej

przestępczości oraz ochrona gospodarki przed przestępczą infiltracją.

Poza dokumentami o charakterze strategicznym, mającymi na celu wdrożenie w całej Unii

Europejskiej spójnej polityki w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości, istotna

pozostaje działalność agend UE, w tym w szczególności Europejskiego Urzędu Policji – Europolu,

który wspiera organy ścigania krajów członkowskich w zwalczaniu przestępczości, dotyczącej

co najmniej dwóch państw członkowskich UE. Za pomocą Europolu prowadzona jest między

innymi wymiana informacji, pozostaje on również właściwy w zakresie sporządzania analiz

kryminalnych wspierających konkretne działania organów ścigania państw członkowskich,

przygotowywania raportów strategicznych czy wsparcia technicznego na potrzeby czynności

operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych, prowadzonych na terenie UE pod

nadzorem państw członkowskich. Europol pełni również rolę wspierającą oraz monitorującą

w zakresie implementacji Operacyjnych Planów Działań (OAPs) realizowanych przez projekty

EMPACT (European Multidisciplinary Platform Against Crime Threats) w ramach Cyklu Polityki

Bezpieczeństwa UE. Polska krajowa jednostka Europolu umiejscowiona została w Komendzie

Głównej Policji, jednak z zasobów Europolu korzystają również inne służby.

OLAF

Kolejną agendą, istotną z perspektywy przeciwdziałania i zwalczania przestępczości ekonomicznej,

jest OLAF – Europejskie Biuro ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, mające za zadanie ochronę

interesów finansowych Wspólnoty przez zwalczanie nadużyć finansowych, korupcji oraz wszelkich

innych działań niezgodnych z prawem. OLAF odpowiada również za ochronę reputacji instytucji

europejskich przez prowadzenie dochodzeń w sprawie poważnych uchybień ze strony ich członków

i pracowników, w wyniku których może być prowadzone postępowanie administracyjne lub karne.

Wspiera również Komisję Europejską w formułowaniu i wdrażaniu zasad zapobiegania

nadużyciom finansowym i ich wykrywania. Biuro to jest uprawnione do prowadzenia niezależnych

dochodzeń wewnętrznych (w ramach organów UE) oraz zewnętrznych, tj. na poziomie krajowym,

gdy dotyczą one środków z budżetu UE. OLAF dysponuje również systemem informatycznym

AFIS, będącym skuteczną platformą wymiany informacji i danych o podmiotach gospodarczych

prowadzących działalność na terenie Wspólnoty, wykorzystywaną w szczególności przez Służbę

Celną i organy skarbowe.

w.

rcl

.go

Europol

Ponadto istotne działania w obszarze przeciwdziałania i zwalczania tego rodzaju przestępczości

realizuje Europejska Jednostka Współpracy Sądowej (Eurojust), będąca organem Unii Europejskiej,

który tworzą przedstawiciele wszystkich państw członkowskich. Jego zadaniem jest stymulowanie

i poprawa koordynacji i współpracy między właściwymi organami sądowymi państw

członkowskich, w szczególności w odniesieniu do poważnej przestępczości zorganizowanej, która

dotyczy co najmniej dwóch państw członkowskich. Eurojust ułatwia wzajemną współpracę

w postępowaniach karnych, przyczyniając się m.in. do skuteczniejszej i szybszej wymiany

informacji między właściwymi organami państw członkowskich i wykonywania wniosków

dotyczących współpracy sądowej (w tym w zakresie instrumentów wzajemnego uznawania).

Spotkania koordynacyjne organizowane przez Eurojust oraz jego inicjatywy w zakresie

ustanawiania wspólnych zespołów śledczych służą natomiast usprawnieniu skuteczności działania

organów prowadzących śledztwa, zwiększając tym samym efektywność postępowań.

Przedstawiony przez Komisję Europejską w dniu 17 lipca 2013 r. projekt rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów

Sprawiedliwości w Sprawach Karnych [COM 2013 (535)] zakłada reformę Eurojustu przez zmianę

jego struktury organizacyjnej i zredukowanie administracyjnych obowiązków przedstawicieli

krajowych, co powinno wzmocnić potencjał operacyjny Eurojustu w zakresie zwalczania poważnej

przestępczości o charakterze transgranicznym.

ww

Eurojust

W kontekście zwalczania transgranicznej przestępczości gospodarczej ograniczoną rolę odgrywa

również współpraca Straży Granicznej z Frontex – Europejską Agencją Zarządzania Współpracą

Operacyjną na Granicach Zewnętrznych Państw Członkowskich Unii Europejskiej, do której zadań

należy m.in. pomoc w szkoleniu służb granicznych.

v.p

l

Frontex

Poza uczestniczeniem w strukturach UE, Polska powinna maksymalnie wykorzystywać możliwości

współpracy międzynarodowej w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej, jakie stwarzają inne fora i organizacje międzynarodowe.

Szczególnie istotna pozostaje w tym kontekście rola Międzynarodowej Organizacji Policji

Kryminalnej – Interpol, powołanej w celu zapewnienia współpracy międzynarodowej

w zwalczaniu przestępczości, która skupia 188 krajów członkowskich. Wśród priorytetowych

obszarów działalności Interpolu znajduje się m.in. zwalczanie przestępczości zorganizowanej

i ekonomicznej. Do zadań Organizacji należy identyfikacja trendów, szlaków przemytniczych

i zorganizowanych grup przestępczych, gromadzenie i analiza danych otrzymanych z krajów

członkowskich w celu opracowywania stosownych raportów czy pomoc państwom członkowskim

w prowadzeniu międzynarodowych śledztw oraz opracowywanie i publikowanie listów gończych.

Interpol dysponuje siecią bezpośredniej łączności między Sekretariatem Generalnym

a Krajowymi Biurami Interpolu Krajów Członkowskich oraz różnego rodzaju bazami danych.

.go

Interpol

Na uwagę zasługuje również działalność Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy

(FATF), będącej międzyrządowym ciałem powołanym do życia w 1989 r. podczas szczytu

grupy siedmiu najbardziej wpływowych państw świata (G7), którego zadaniem jest

przygotowywanie i wspieranie działań służących zwalczaniu procederu prania pieniędzy

i finansowania terroryzmu, w szczególności ustalanie standardów legislacyjnych

i organizacyjnych, których implementacja jest następnie weryfikowana w drodze ewaluacji przez

ekspertów. Standardy FATF są powszechnie respektowane na arenie międzynarodowej oraz

propagowane i weryfikowane przez Regional Bodies, co powoduje, że Polska – nie będąc

członkiem FATF – jest konfrontowana z zaleceniami i bierze udział w ich tworzeniu i weryfikacji

jako członek Unii Europejskiej i Komitetu Specjalnego Ekspertów Rady Europy ds. Oceny

Środków Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy w Krajach Europy Środkowej i Wschodniej

(MONEYVAL).

w.

rcl

FATF

Grupa Egmont

W 2010 roku kraje UE utworzyły sieć Eurofisc, która ma na celu wymianę między państwami

członkowskimi ukierunkowanych informacji, ułatwiających wielostronną współpracę

w zakresie zwalczania oszustw w dziedzinie VAT. W ramach Eurofisc monitoringiem obejmowani

są między innymi podatnicy, należący do podmiotów wysokiego ryzyka, dokonujący transakcji

wewnątrzwspólnotowych w zakresie dostaw bądź świadczenia usług, których odbiorcą są,

z wysokim prawdopodobieństwem, znikający podatnicy bądź inni podatnicy uczestniczący

w oszustwie karuzelowym lub oszustwie typu znikający podatnik w innych państwach

członkowskich UE.

2.2.4. Pozaoperacyjne metody przeciwdziałania przestępczości gospodarczej

ww

Eurofisc

W zakresie budowania efektywnych kanałów wymiany informacji dedykowanych przeciwdziałaniu

praniu pieniędzy na uwagę zasługuje także działalność Grupy Egmont – organizacji

międzynarodowej zrzeszającej jednostki FIU z ponad stu krajów. Dysponuje ona

m.in. bezpiecznym kanałem wymiany informacji finansowych.

Istotnym aspektem zintegrowanego podejścia do przestępczości gospodarczej jest wypracowanie

skutecznych mechanizmów jej przeciwdziałania. Wymaga ono zarówno wykorzystania

odpowiednich instrumentów prawnych (np. mechanizmy kontrolne czy systemy rejestracji

i ewidencjonowania transakcji), jak też rozpoznawania i eliminowania czynników sprzyjających

popełnianiu tego rodzaju przestępstw oraz redukowania podatności wiktymologicznej ich

potencjalnych ofiar. Tego rodzaju podejście implikuje potrzebę bezpośredniej współpracy między

organami ścigania a innymi podmiotami, w tym administracją publiczną i organizacjami

przedstawicielskimi reprezentującymi interesy podmiotów prowadzących działalność gospodarczą

2.2.4.1.

Administracyjne mechanizmy przeciwdziałania przestępczości gospodarczej

Administracyjne podejście do przestępczości zakłada wykorzystywanie prawno-administracyjnych

instrumentów w celu eliminowania lub ograniczania sfer aktywności przestępczej, m.in. przez

wprowadzenie odpowiednich zasad zgłaszania lub ewidencjonowania transakcji czy wyposażenie

właściwych organów administracji w narzędzia kontrolne. Istotny element stanowi również

tworzenie skutecznego ustawodawstwa pozwalającego na zapobieganie popełnianiu przestępstw

np. przez skrócenie okresu rozliczenia podatku VAT w obrocie towarami szczególnie zagrożonymi

wyłudzeniami tego rodzaju podatku czy stosowaniu mechanizmu odwrotnego obciążenia (reverse

charge mechanism), zmieniającego system naliczania i odliczania podatku od towarów i usług

przez przesunięcie obowiązku jego odprowadzania ze sprzedawcy na ostatecznego nabywcę,

ograniczając tym samym możliwość ubiegania się przez sprzedawcę o zwrot podatku z urzędu

skarbowego.

.go

Odwrotne

obciążenie

v.p

l

w branżach najbardziej narażonych na działalność przestępczą. Współpraca ta dotyczyć może

w szczególności identyfikacji zagrożeń, wypracowywania skuteczniejszych rozwiązań prawnych,

wymiany informacji i doświadczeń czy profilaktyki społecznej.

W zakresie prawno-administracyjnych instrumentów, takich jak odpowiedzialność solidarna stron

transakcji czy zabezpieczenia finansowe, konieczne jest proporcjonalne nakładanie tego rodzaju

narzędzi administracyjnych, w celu uniknięcia skutku, jakim jest nadmierne obciążenie

obowiązkami legalnie działających podmiotów gospodarczych. Należy podkreślić, że działania

podmiotów funkcjonujących zgodnie z prawem charakteryzują się wolą wypełniania obowiązków

administracyjnych, natomiast podmioty działające nielegalnie tym bardziej nie będą ich wypełniać.

Negatywnym skutkiem wprowadzenia kolejnych obowiązków administracyjnych może być dalsze

obciążanie podmiotów już działających zgodnie z prawem.

w.

rcl

W tym kontekście należy podkreślić, iż to właśnie w sferze przestępczości ekonomicznej,

w szczególności związanej z wyłudzeniami VAT oraz zaniżaniem i nieopłaceniem należności

publiczno-prawnych, przepisy administracyjne odgrywają istotną rolę w zakresie przeciwdziałania

przestępczości oraz stanowią podstawę prowadzenia przez organy podatkowe lub kontroli

skarbowej działań zmierzających do ustalenia faktu wystąpienia nieprawidłowości w prowadzonym

obrocie.

Administracyjne podejście może więc polegać zarówno na samodzielnych działaniach

prowadzonych przez organy administracji, jak i na ich bezpośredniej współpracy z organami

ścigania. Przepisy administracyjne mogą również obligować adresatów do działań umożliwiających

realizację przez właściwe organy administracji funkcji kontrolnych. Ponadto same organy ścigania

korzystają w swojej działalności z instrumentów administracyjnych. Istotnym elementem jest tu

m.in. umożliwianie organom ścigania dostępu do baz danych będących w posiadaniu różnych

organów administracji publicznej, w których znajdują się zasoby użyteczne z perspektywy ścigania

sprawców przestępstw.

2.2.4.2.

Współpraca z sektorem prywatnym

ww

Przestępczość gospodarcza oddziałuje nie tylko na budżet państwa, lecz również sektor prywatny.

Jej efektem mogą być straty dla przedsiębiorstw i innych jednostek organizacyjnych zarówno

o charakterze bezpośrednim (np. wyłudzenia ubezpieczeń czy kredytów), jak i pośrednim

(np. przez nielegalne wprowadzanie do obrotu towarów chronionych prawem autorskim

lub patentami albo tańszych odpowiedników produktów dzięki zaniżaniu należności

publicznoprawnych, co w efekcie powoduje spadek popytu na legalnie wytwarzane i sprzedawane

towary).

Legalnie funkcjonujące przedsiębiorstwa mogą stać się także bezpośrednimi celami działalności

przestępczej czy być wykorzystywane jako ogniwa służące prowadzeniu nielegalnego procederu.

Sprawcy przestępstw działający w obszarze przestępczości ekonomicznej wykorzystują legalnie

v.p

l

działające przedsiębiorstwa, np. w procederze prania pieniędzy czy przewozu nielegalnych

towarów. Należy jednak rozróżnić przypadek, w którym dane przedsiębiorstwo jest tworzone

lub przejmowane, w celu prowadzenia za jego pośrednictwem nielegalnej działalności,

od przedsiębiorstw wykorzystywanych do działalności przestępczej bez wiedzy i woli właścicieli.

Współpraca służb i instytucji z sektorem prywatnym może być prowadzona nie tylko w obszarze

przeciwdziałania przestępczości gospodarczej, lecz również wspomagać jej zwalczanie. Niezwykle

istotną formą współpracy w tym zakresie jest możliwość pozyskiwania przez organy ścigania

informacji pozostających w posiadaniu lub możliwych do uzyskania przez organizacje

przedstawicielskie reprezentujące przedsiębiorców. Prowadzenie tego rodzaju współpracy może

polegać również na tworzeniu baz danych i rejestrów przez poszczególne podmioty i wyposażaniu

organów ścigania w dostęp do nich, zgodny z zasadami ochrony danych osobowych i innych

niezbędnych procedur w tym zakresie.

.go

Sektor prywatny może być również partnerem dla organów ścigania w zakresie wykorzystania

specjalistycznej wiedzy i prowadzenia wspólnych programów szkoleniowych, wypracowywania

skutecznych instrumentów przeciwdziałania nieprawidłowościom, a także określania metod

działania wykorzystywanych przez sprawców przestępstw czy monitorowania trendów

przestępczości. W tym przypadku istotne jest tworzenie różnego rodzaju platform współpracy.

ww

w.

rcl

Przeciwdziałanie przestępczości gospodarczej obejmować powinno elementy profilaktyki

społecznej uwzględniające informacje o podstawowych zagrożeniach dla sektora prywatnego

związanych z przestępczością.

Cel główny i cele szczegółowe Programu

v.p

l

3

– 30 –

Założeniem Programu jest nie tylko zwiększenie zdolności właściwych służb, organów i instytucji

w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej, lecz również wspieranie

mechanizmów pozwalających na ograniczanie sfer aktywności przestępczej, przez utrudnienie

działania sprawcom przestępstw lub zmniejszenie opłacalności popełniania tego rodzaju czynów

zabronionych.

Opierając się na niniejszym założeniu, sformułowano cel główny Programu – wynikający

bezpośrednio z nadrzędnej Strategii „Sprawne Państwo 2020” – i związane z nim trzy cele

szczegółowe.

Głównym celem Programu jest: ograniczenie przestępczości gospodarczej.

Realizacji celu głównego służą następujące cele szczegółowe

.go

1. wzmocnienie przeciwdziałania przestępczości gospodarczej;

2. zwiększenie skuteczności zwalczania przestępczości gospodarczej;

3. wzmocnienie efektywności odzyskiwania mienia pochodzącego z przestępstw.

Zadania realizowane w ramach celów szczegółowych mają charakter przekrojowy i odnoszą się

jednocześnie do różnych aspektów tego rodzaju przestępczości. Cele te odpowiadają również

pojęciu zintegrowanego (horyzontalnego) podejścia do przestępczości zorganizowanej stosowanego

w terminologii na poziomie Unii Europejskiej.

w.

rcl

Cele szczegółowe Programu przekładają się na konkretne zadania ujęte w Planie działania.

Schemat nr 1. Systematyka Programu.

Główny cel

ograniczenie przestępczości

gospodarczej

Zwiększenie skuteczności

zwalczania przestępczości

gospodarczej

Wzmocnienie efektywności

odzyskiwania mienia

pochodzącego z przestępstw

Priorytety w zakresie

realizacji celu nr 1

Priorytety w zakresie

realizacji celu nr 2

Priorytety w zakresie

realizacji celu nr 3

ww

Wzmocnienie

przeciwdziałania

przestępczości gospodarczej

MIERNIKI REALIZACJI PROGRAMU

v.p

l

Cel główny i cele szczegółowe, a przez to również ocena efektywności Programu, są mierzone

przez

1. Sprawozdawczość dotyczącą postępów we wdrażaniu konkretnych priorytetów Planu działań –

jako mierniki wykonania Programu wprowadza się wskaźnik rozpoczęcia wdrażania

Programu oraz wskaźnik zakończenia wdrażania Programu.

Wskaźnik rozpoczęcia wdrażania Programu wyrażony jako procentowy udział zadań, ujętych

w Planie działań, których wdrażanie zostało rozpoczęte od momentu przyjęcia dokumentu do

końca rozpatrywanego roku, przy założeniu, iż zadania mogą być realizowane

w dowolnej kolejności.

Wskaźnik rozpoczęcia wdrażania Programu liczony jest zgodnie z poniższym wzorem

WRWP =

.go

X

-------------------------------------------------------------- * 100

25

gdzie

WRWP – wskaźnik rozpoczęcia wdrażania Programu (wskaźnik procentowy zadań, ujętych

w Planie działań, których realizacja rozpoczęła się od momentu przyjęcia dokumentu do końca

rozpatrywanego roku),

X – liczba zadań, ujętych w Planie działań, których realizacja rozpoczęła się od momentu

przyjęcia dokumentu do końca rozpatrywanego roku,

w.

rcl

Liczba 25 – liczba wszystkich zadań Programu ujętych w Planie działań.

Wskaźnik zakończenia wdrażania Programu wyrażony jako procentowy udział zadań,

ujętych w Planie działań, których wdrażanie zostało zakończone do końca rozpatrywanego roku

kalendarzowego od momentu rozpoczęcia wdrażania Programu.

Poziom realizacji Programu liczony jest zgodnie z poniższym wzorem

X

WZWP =

-------------------------------------------------------------- * 100

25

gdzie

WZWP – wskaźnik zakończenia wdrażania Programu (wskaźnik procentowy zadań, ujętych

w Planie działań, których wdrażanie zostało zakończone do końca rozpatrywanego roku

kalendarzowego od momentu rozpoczęcia wdrażania Programu),

X – liczba zadań, ujętych w Planie działań, których realizacja została przeprowadzona od

momentu przyjęcia dokumentu do końca rozpatrywanego roku,

ww

Liczba 25 – liczba wszystkich zadań Programu, ujętych w Planie działań.

v.p

l

Wyniki docelowe dla obu wskaźników przedstawia poniższa tabela

Tabela nr 2. Wyniki docelowe dla Wskaźnika rozpoczęcia wdrażania Programu i Wskaźnika zakończenia wdrażania

Programu

2015

2016

%

zadań

Programu

ujętych

w Planie działań, których realizacja

została rozpoczęta od momentu

przyjęcia dokumentu do końca

rozpatrywanego roku

%

zadań

Programu

ujętych

w Planie działań, których realizacja

została zakończona

10%

40%

-

20%

2017

2018

2019

2020

60%

80%

90%

100%

30%

40%

50%

100%

.go

Rok obowiązywania Programu

W odniesieniu do wskaźnika zakończenia wdrażania Programu duża rozpiętość jego wartości

między 2019 rokiem a 2020 rokiem wynika, z faktu iż część zadań przewidzianych do realizacji

w ramach Planu działań ma charakter stały i zakłada się ich prowadzenie przez cały okres

obowiązywania dokumentu.

2. Wzrost o 2%, począwszy od 2016 roku, jako pierwszego pełnego roku wdrażania

Programu, liczby kontroli realizowanych w trybie administracyjnym przez urzędy

kontroli skarbowej i Służbę Celną w odniesieniu do przestępczości VAT-owskiej

i akcyzowej.

w.

rcl

Realizacja działań kontrolnych jest podstawowym i najskuteczniejszym mechanizmem

zwalczania narastającej przestępczości VAT-owskiej i akcyzowej, jednak ich częstotliwość nie

może prowadzić do nadmiernego obciążenia podmiotów gospodarczych prowadzących legalną

działalność. Dlatego też przewiduje się jedynie stopniowy wzrost liczby prowadzonych kontroli,

przy założeniu, iż prosty parametr wzrostowy nie przesądza ostatecznie o skuteczności działań,

ponieważ musi mu odpowiadać odpowiednie typowanie podmiotów poddanych kontroli.

3. Liczbę osób skazanych na podstawie prawomocnych orzeczeń sądu w danym roku

kalendarzowym do liczby aktów oskarżenia skierowanych do sądu w danym roku

kalendarzowym, wg kwalifikacji zarzucanych czynów penalizowanych

• art. 286 § 1 k.k. (oszustwo na szkodę interesów finansowych UE i RP),

• art. 299 § 1, 2, 5, 6 k.k. (pranie pieniędzy),

• art. 297 § 1 k.k. (oszustwo kredytowe),

• art. 298 § 1 k.k. (oszustwo ubezpieczeniowe),

ww

• art. 54–56 k.k.s. (uchylanie się od opodatkowania, firmanctwo, złożenie nieprawdziwej

deklaracji podatkowej),

przy założeniu niemalejącej tendencji w ramach całego okresu trwania Programu

WS = (OS : AO) x 100%

gdzie

WS – współczynnik liczby osób skazanych do liczby aktów oskarżenia,

OS – liczba prawomocnych orzeczeń sądów – dane z KRK,

v.p

l

AO – liczba aktów oskarżenia – dane z SIP LIBRA.

Powyższy wskaźnik pozwoli na ocenę przekładalności kierowanych aktów oskarżenia na sposób

sądowego rozstrzygnięcia spraw w odniesieniu do typowych rodzajów przestępstw

o charakterze ekonomicznym. W tym przypadku malejąca tendencja może świadczyć z jednej

strony o poprawie jakości i adekwatności zbieranego przez właściwe służby i organy materiału

dowodowego, z drugiej zaś o podejściu i zrozumieniu sądów do problematyki przestępczości

gospodarczej i specyfiki materiałów dowodowych w tym obszarze. Kwestia ta pozostaje istotna

zarówno z perspektywy finansowych skutków przestępczości ekonomicznej, efektywności

wdrażania zakładanych w Programie wspólnych szkoleń dla przedstawicieli organów ścigania

i sędziów, jak i oceny konsekwencji wprowadzonych od lipca 2015 r. zmian w modelu

postępowania karnego w odniesieniu do problematyki objętej zakresem Programu.

.go

4. Liczbę międzyinstytucjonalnych działań o charakterze pilotażowym, organizowanych w celu

zwalczania przestępczości gospodarczej – nie mniej niż 6 w danym roku obowiązywania

Programu

ZR ≥ 6

gdzie

ZR – liczba zintegrowanych realizacji w danym roku,

liczba bazowa w 2014 r. – 5 (na podstawie sprawozdań z realizacji Porozumienia

z dnia 30 stycznia 2014 r. zawartego pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych, Ministrem

Finansów i Prokuratorem Generalnym o współpracy w zakresie wypracowania systemowych

rozwiązań w odniesieniu do przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej).

w.

rcl

Prowadzenie wspólnych działań realizacyjnych ukierunkowanych na zwalczanie

najpoważniejszych i najbardziej skomplikowanych przestępstw ekonomicznych, w oparciu m.in.

o zakładane w Programie zmapowanie zagrożenia przestępczością podatkową (pkt 11 Planu

działań), stanowi najskuteczniejszą formę działań, umożliwiających jednoczesne wykorzystanie

zróżnicowanych uprawnień poszczególnych służb i organów (od analitycznych i kontrolnych

aż po operacyjno-rozpoznawcze czy dochodzeniowo-śledcze). Prowadzenie tego rodzaju działań

realizacyjnych wymaga każdorazowo przygotowania do specyfiki danego procederu

i odpowiedniego umiejscowienia prowadzonych czynności. Natomiast profilaktyczny efekt tych

działań wymaga wdrożenia wspólnej polityki informacyjnej (pkt 15 Planu działań).

5. Wskaźnik skuteczności odzyskiwania mienia przy założeniu tendencji rosnącej jego wartości

w kolejnych latach16

WMOD + WMNZ

WS = --------------------------- * 100%

WSTR

gdzie

WS – wskaźnik skuteczności odzyskiwania mienia,

ww

WMOD – wartość odzyskanego mienia pochodzącego z przestępstw gospodarczych,

WMNZ – wartość mienia zabezpieczonego u podejrzanych w kategorii przestępstw

gospodarczych,

WSTR – wysokość strat spowodowanych przestępstwami w kategorii przestępstw

gospodarczych.

Na podstawie Katalogu Mierników dla Komend Wojewódzkich (Stołecznej) Policji na 2013 rok.

v.p

l

Wartością bazową do obliczania wskaźnika skuteczności w kolejnych latach obowiązywania

Programu będzie 11,13% 17.

Miernik ten zostanie zmodyfikowany w ramach prac międzyresortowego zespołu, o którym

mowa w podrozdziale 4.3. Programu, w sposób umożliwiający uwzględnienie efektów działania

innych służb i organów współpracujących w zakresie odzyskiwania mienia pochodzącego

z przestępstw. Podstawą do utworzenia takiego miernika będzie realizacja zadania celu

szczegółowego nr 1 z Planu działań Programu – Stworzenie jednolitych kryteriów i metodyki

szacowania stwierdzonych strat przez budżet państwa w wyniku przestępczości gospodarczej.

.go

Obecnie istnieje istotna rozbieżność między wartością mienia zabezpieczanego przez organy

ścigania a realnie odzyskiwanego w oparciu o prawomocne wyroki sądowe, co może wynikać

m.in. z długości procesu sądowego, jakości zgormadzonego materiału dowodowego czy

skuteczności egzekucji. Mając na uwadze, iż skuteczność odzyskiwania mienia jest pochodną

śledztwa finansowego (ustalania składników majątkowych pochodzących z przestępstw),

efektów zabezpieczania mienia, jego ewidencjonowania, sposobu zarządzania nim, orzeczenia

sposobu zasądzania i egzekucji, założeniem miernika jest porównanie efektów tych działalności

z wartością strat generowanych przez przestępczość gospodarczą.

ww

w.

rcl

Wskaźniki monitorowania są istotne z punktu widzenia diagnozowania, monitorowania

i ewaluacji osiągnięcia celów Programu.

17

Wartość bazową obliczono na podstawie biuletynu Biura Służby Kryminalnej KGP pt. „Dane wygenerowane w Systemie

Analitycznym na podstawie danych z KSIP za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2014 r. Dane wygenerowane na dzień

19.01.2015 r. po korektach zgłoszonych przez jednostki”.

4.1.

v.p

l

4. Mechanizmy realizacji Programu

ELEMENTY WARUNKUJĄCE SKUTECZNOŚĆ SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA

I ZWALCZANIA PRZESTĘPCZOŚCI GOSPODARCZEJ

Przeciwdziałanie i zwalczanie przestępczości gospodarczej, ze względu na wielość obszarów jej

występowania, skalę zagrożenia, wysokość powodowanych strat, a także często międzynarodowy

charakter, stanowi jedno z największych wyzwań dla służb, organów i instytucji realizujących

działania w odniesieniu do różnych form przestępczej działalności.

Zadanie to wymaga zatem realizacji celów strategicznych, obejmujących

•

zwiększenie skuteczności instrumentów przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej w odniesieniu do poszczególnych obszarów jej występowania,

•

zwiększenie wykorzystania pozaoperacyjnych metod przeciwdziałania i zwalczania tej

formy przestępczości,

•

rozwój współpracy międzynarodowej i wdrażanie międzynarodowych standardów,

•

podniesienie skuteczności systemu pozbawiania sprawców korzyści z nielegalnego

procederu w zakresie zabezpieczania, ewidencjonowania, zarządzania i ostatecznie

odzyskiwania mienia pochodzącego z przestępstw.

.go

usprawnienie systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na

poziomie strategicznym, w tym zwiększenie skuteczności działań koordynacyjnych,

Wielość podmiotów realizujących zadania w omawianym obszarze skutkuje nakładaniem się

właściwości poszczególnych służb, organów i instytucji niemal we wszystkich obszarach

występowania przestępczości gospodarczej. Różna pozostaje jednak specyfika realizowanych przez

nie zadań – od działań o charakterze kontrolnym służących przeciwdziałaniu nielegalnemu

procederowi aż po prowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych, w celu zwalczania przestępstw i ścigania ich sprawców.

w.

rcl

Wzajemne

uzupełnianie się

wielopodmiotowego systemu

•

Kluczowe pozostaje zatem wypracowanie wzajemnie uzupełniającego się wielopodmiotowego

modelu współpracy, przy jednoczesnym niepowielaniu przedsięwzięć i czynności w ramach zadań

realizowanych przez poszczególnych jego uczestników i zapewnieniu optymalnej wymiany

informacji między nimi.

ww

Poniżej zamieszczono tabelę przedstawiającą przełożenie zadań realizowanych przez wybrane

służby i instytucje na przeciwdziałanie i zwalczanie określonych obszarów przestępczości

gospodarczej.

przestępczość na rynku

ubezpieczeń

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

przestępczość związana

z funkcjonowaniem rynku gier

hazardowych

+

+

przestępczość związana

z naruszeniami praw autorskich

i praw pokrewnych

+

+

+

nielegalny obrót i składowanie

odpadów oraz substancji

niebezpiecznych

+

+

+

+

przestępczość na szkodę

interesów finansowych RP i UE

+

+

+

+

+

+

+

przestępczość związana

z zamówieniami publicznymi

+

w.

rcl

Gromadzenie

i wymiana

informacji

+

.go

pranie pieniędzy

+

KNF

+

CBA

przestępczość na rynku

bankowym

ABW

+

+

Służba Celna

przestępczość na rynku

kapitałowym

+

GIIF

+

Administracja

podatkowa

Straż Graniczna

+

Kontrola

skarbowa/

wywiad skarbowy

Policja

przestępczość podatkowa

Formy przestępczości

gospodarczej

v.p

l

Tabela nr 3. Zadania wybranych służb i instytucji w odniesieniu do przeciwdziałania i zwalczania poszczególnych

obszarów występowania przestępczości gospodarczej.

+

+

+

Poszczególne służby, organy i instytucje tworzą własne bazy danych, ewidencje i rejestry służące

realizacji ich zadań ustawowych18. W Polsce funkcjonuje zatem wiele baz danych oraz ewidencji

i rejestrów różniących się co do budowy, zakresu gromadzonych informacji i zasad ich

udostępniania. Wielość baz danych wynika również ze zróżnicowanego ich przeznaczenia – bazy

tworzone są bowiem nie tylko w celach operacyjnych i kontrolnych, lecz również statystycznych

czy analitycznych. Dane użyteczne w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości

gospodarczej znajdują się także w zasobach gromadzonych przez organy centralne, nierealizujące

bezpośrednio zadań w tym zakresie, a także w bazach i ewidencjach prowadzonych przez

administrację samorządową (np. ewidencje gruntów i budynków, ewidencje działalności

gospodarczej) czy podmioty prywatne (np. organizacje przedstawicielskie reprezentujące podmioty

prowadzące działalność gospodarczą w danych sektorach).

ww

Stworzenie jednej, dostępnej dla wszystkich podmiotów bazy danych dedykowanej wszystkim

obszarom przestępczości gospodarczej i generującej całość danych niezbędnych do jej zwalczania

wydaje się na obecnym etapie zbyt trudne do zrealizowania, natomiast istotnym pozostaje

18

Jedyną wspólną krajową bazą danych dla wszystkich służb, organów i instytucji zawierającą informacje kryminalne

jest Krajowe Centrum Informacji Kryminalnych. KCIK zapewnia obsługę informacyjną podmiotów uprawnionych, w

oparciu o własną bazę danych oraz informacje pozyskane za pośrednictwem Szefa KCIK od podmiotów zobowiązanych.

Podstawowym źródłem informacji gromadzonych w KCIK jest Krajowy System Informacji Policyjnej.

v.p

l

wzmacnianie współpracy i wymiany informacji między poszczególnymi służbami i instytucjami

m.in. poprzez bezpośrednie kontakty w ramach grup i zespołów koordynacyjnych, zarówno na

szczeblu lokalnym, jak i centralnym.

Międzyinstytucjonalne podejście wymaga ponadto prowadzenia wspólnych szkoleń,

umożliwiających wymianę doświadczeń, z udziałem sędziów, prokuratorów, przedstawicieli służb

i instytucji zaangażowanych w realizację zadań w tym zakresie oraz ekspertów zewnętrznych.

Odzyskiwanie

mienia

z przestępstw

Podstawowym motywem popełniania większości przestępstw jest uzyskiwanie korzyści

majątkowych, które w zależności od swojej postaci, są następnie na różne sposoby ukrywane przed

organami ścigania i organami skarbowymi. Różne jest także przeznaczenie tego rodzaju środków –

część z nich jest wykorzystywana do dalszej działalności przestępczej, reszta bywa lokowana

w legalną działalność gospodarczą (w ten sposób następuje powiązanie legalnych struktur

biznesowych z działalnością przestępczą) lub dzielona jest jako zyski między uczestnikami

procederu. W celu pozornego zalegalizowania źródeł dochodu, pochodzące z przestępstw środki

finansowe poddawane są procederowi prania pieniędzy.

Skuteczność tego rodzaju działań zależy od sprawności krajowego systemu współdziałania

i wymiany informacji między podmiotami zaangażowanymi w proces odzyskiwania mienia oraz od

efektywności prowadzenia śledztw finansowych, rozumianych jako zbieranie, kontrolowanie,

kompletowanie, przetwarzanie i analizowanie danych finansowych na rzecz egzekwowania prawa.

Pojęcie śledztwa finansowego występuje w licznych dokumentach Unii Europejskiej i jest

wskazywane jako instrument umożliwiający usprawnienie identyfikacji i wykrywania dochodów

pochodzących z przestępstw.

w.

rcl

Śledztwa

finansowe

.go

Odbieranie korzyści pochodzących z przestępstw jest niezwykle dotkliwą dla przestępców metodą

zwalczania przestępczości, w tym szczególnie tej o charakterze ekonomicznym, i stanowi jeden

z priorytetów organów ścigania. Realizacja tego zadania wymaga przetwarzania posiadanych

informacji, identyfikowania korzyści majątkowych i przedmiotów pochodzących z przestępstw lub

ich równowartości, a następnie, zgodnie z odpowiednimi procedurami, dokonywania ich

zabezpieczenia na poczet grożących kar i środków karnych.

Dostęp

organów

ścigania do

informacji

prawnie

chronionych

Mechanizm

efektywnego

zarządzania

zabezpieczonym

mieniem

W perspektywie kolejnych lat szczególnie istotne jest wypracowanie mechanizmu efektywnego

zarządzania zabezpieczonym mieniem, celem obniżenia kosztów i zwiększenia wpływów

do budżetu państwa. Ściśle wiąże się z tym potrzeba stworzenia jednolitego systemu ewidencji

zabezpieczonego mienia celem ustalenia jego wartości, ilości i rodzaju.

Kolejnym elementem wspierającym zwalczanie przestępczości ekonomicznej i likwidację

jej zaplecza finansowego przez zwiększenie efektywności odzyskiwania mienia jest usprawnienie

działalności Krajowego Biura do Spraw Odzyskiwania Mienia, powołanego w ramach Komendy

Głównej Policji. Stworzenie tego rodzaju komórki organizacyjnej wynika z decyzji nr 845 Rady

Unii Europejskiej z dnia 18 grudnia 2007 r., zgodnie z którą każde państwo członkowskie zostało

zobowiązane do utworzenia lub wyznaczenia Krajowego Biura do Spraw Odzyskiwania Mienia

oraz zapewnienia możliwości podjęcia pełnej współpracy zgodnie z przepisami niniejszej decyzji.

Współpraca tych biur umożliwia wymianę informacji i danych operacyjnych na różnych etapach

ścigania i wykrywania przestępstw w poszczególnych krajach od fazy gromadzenia danych w

ramach czynności operacyjnych do fazy prowadzenia postępowania przygotowawczego.

Skuteczność funkcjonowania Krajowego Biura do Spraw Odzyskiwania Mienia jest jednak

uzależniona od sprawności krajowego systemu międzyinstytucjonalnej wymiany informacji.

ww

Usprawnienie

działalności

Krajowego

Biura do Spraw

Odzyskiwania

Mienia

Działania te wymagają wyposażenia właściwych organów ścigania w uprawnienia do dostępu

do informacji prawnie chronionych, w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań mających na

celu zwalczanie przestępczości gospodarczej, w tym podczas wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych. Ewentualne zmiany w tym obszarze nie powinny natomiast wpłynąć na rygory

formalne oraz zakres i sposób prowadzenia kontroli sądowej nad czynnościami realizowanymi

przez właściwe służby. Tego rodzaju rozwiązanie służy również wzmocnieniu skuteczności

realizowanych przedsięwzięć procesowych szczególnie w sprawach o przestępstwa gospodarcze.

Wypracowanie

metodyki

szacowania strat

O ile rozpoznanie obszarów występowania przestępczości gospodarczej w Polsce oraz znajomość

modus operandi sprawców przestępstw wydaje się adekwatne do bieżących zagrożeń, to w oparciu

o dane gromadzone przez właściwe służby, organy i instytucje brak jest możliwości całościowego

oszacowania skali przestępczości gospodarczej w Polsce. Wprawdzie wyeliminowanie ciemnej

liczby przestępstw gospodarczych wydaje się niemożliwe, istotne pozostaje jednak wypracowanie

wspólnych zasad zbierania danych statystycznych dotyczących przestępstw oraz umożliwiających

analizę spraw na poszczególnych etapach postępowania. W celu całościowego opisu zjawiska

przestępczości gospodarczej zasadne jest również wypracowanie wspólnej metodyki szacowania

stwierdzonych strat ponoszonych przez budżet państwa w związku z tego rodzaju przestępczą

działalnością, w tym m.in. strat związanych z wyłudzaniem lub nieuiszczaniem należności

publicznoprawnych.

W ramach systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej konieczne jest

również zapewnienie efektywnego współdziałania na poziomie Unii Europejskiej, organizacji

międzynarodowych czy bezpośrednio między polskimi służbami, organami i instytucjami a ich

zagranicznymi odpowiednikami. Istotne zatem będzie zwiększenie zaangażowania w projekty

EMPACT realizujące działania z zakresu przestępczości ekonomicznej, w tym wdrażanie przez

polskie organy ścigania Krajowego Modelu Implementacji Cyklu Polityki Bezpieczeństwa UE

w zakresie poważnej i zorganizowanej przestępczości, opracowanego w Ministerstwie Spraw

Wewnętrznych.

w.

rcl

Współpraca

międzynarodowa

Skuteczność realizacji tego typu działań wymaga również wdrażania jednolitych programów

szkoleń specjalistycznych i doskonalenia zawodowego z zakresu odzyskiwania mienia,

organizowanych dla przedstawicieli służb i organów uprawnionych do prowadzenia postępowania

przygotowawczego oraz czynności finansowych i specjalizujących się w śledztwie finansowym.

Międzynarodowy charakter współpracy właściwych podmiotów służącej ustalaniu i lokalizowaniu

składników mienia pochodzących z przestępstw wymaga wdrożenia spójnych rozwiązań w tym

zakresie, dlatego też jako kluczowe uznać należy wdrażanie rekomendacji międzynarodowych

ewaluatorów reprezentujących międzynarodowe organizacje i struktury UE powołane w celu oceny

funkcjonowania konkretnych rozwiązań w tym zakresie.

v.p

l

Zbieranie danych

statystycznych

Poz. 1069

.go

Szkolenia

i doskonalenie

zawodowe

– 38 –

Administracyjne

podejście

Jednocześnie do usprawnienia systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

przyczyni się rozwijanie współpracy z sektorem prywatnym. Powyższemu służyć będzie

utworzenie platformy współpracy organów i służb z podmiotami prowadzącymi działalność

gospodarczą, jako elementu stałej wymiany doświadczeń w obszarze funkcjonowania oraz

zagrożeń związanych z obrotem gospodarczym.

Zintegrowane podejście do kwestii przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej,

zakładane przez niniejszy Program, pozwoli na poprawę skuteczności działań państwa

prowadzonych w tym zakresie.

ww

Współpraca

z sektorem

prywatnym

Dążenie do zintegrowania systemu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

wymaga wykorzystywania potencjału oraz prawno-administracyjnych instrumentów, którymi

dysponują nie tylko organy ścigania czy organy kontrolne resortu finansów, lecz również inne

organy administracji rządowej i samorządowej. Istotne znaczenie ma również tworzenie

skutecznych regulacji pozwalających na zapobieganie przestępczości, co wymaga umiejętności

diagnozowania luk prawnych lub sfer życia społecznego, w których istniejące regulacje są

niedoskonałe względem zagrożenia.

ww

w.

rcl

Przeprowadzenie oceny funkcjonalności systemu wymiany informacji istotnych z perspektywy

przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej.

Wzmocnienie koordynacji współpracy międzyinstytucjonalnej w zakresie przeciwdziałania GIIF

praniu pieniędzy.

Przygotowanie projektu nowej regulacji w odniesieniu

z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy, zgodnie z wymogami UE.

5

6

7

19

Przeprowadzenie analizy celowości oraz ewentualne przygotowanie regulacji umożliwiających MG

uruchomienie centralnej platformy informacji w zakresie obrotu paliwami.

4

związanych

MF

-----

MSW, Policja, SG, ABW, CBA,

GIKS

v.p

l

ABW, CBA, SG

GIKS, SC, MSW, MAiC, URE,

Policja, ŻW

MG, MSW, Policja, URE, KNF

38

Do realizacji powyższych zadań, jako organ niezależny, spoza administracji rządowej, zaproszony zostanie Prokurator Generalny, a podstawę współpracy w tym zakresie stanowić będzie

Porozumienie z dnia 30 stycznia 2014 r. zawarte pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych, Ministrem Finansów i Prokuratorem Generalnym o współpracy w zakresie wypracowania

systemowych rozwiązań w odniesieniu do przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej.

kwestii

.go

MF i Policja

(w zakresie swojej

właściwości)

MF

GIIF

Policja, SG, MS, CBA, ABW,

MG, GUS, ŻW

Podmioty współpracujące

Monitor Polski

do

Utworzenie i prowadzenie platformy współpracy (stałego forum przedsiębiorców, administracji

oraz organów ścigania) jako elementu stałej wymiany doświadczeń między podmiotami

prowadzącymi działalność gospodarczą a służbami i innymi instytucjami funkcjonującymi

w szeroko rozumianym życiu gospodarczym.

3

MSW

Utworzenie rejestru zwiększającego bezpieczeństwo funkcjonowania rynku finansowego

w zakresie informacji o rachunkach bankowych, umowach ubezpieczeń z elementami

inwestycyjnymi, a także innych produktach służących gromadzeniu, przechowywaniu lub

inwestowaniu środków finansowych oraz zapewnienie dostępu do niego organom ścigania

i innym właściwym podmiotom.

2

MF

Stworzenie jednolitych kryteriów i metodyki szacowania stwierdzonych strat poniesionych

przez budżet państwa w wyniku przestępczości gospodarczej.

Podmioty wiodące

1

Cel szczegółowy nr 1 – wzmocnienie przeciwdziałania przestępczości gospodarczej.

Tabela nr 4. Zadania przewidziane do realizacji w ramach wdrażania Programu.

4.2. PLAN DZIAŁAŃ19

Przegląd obowiązujących regulacji pod kątem identyfikacji luk prawnych lub zapisów MF

sprzyjających rozwojowi szarej strefy, przestępczości związanej z obrotem gospodarczym oraz

przestępczości związanej z podatkiem od towarów i usług oraz akcyzowym, ze szczególnym

uwzględnieniem rynku paliw płynnych.

Przeprowadzenie oceny skuteczności struktur organizacyjnych dedykowanych przeciwdziałaniu MF i MSW

i zwalczaniu przestępczości gospodarczej, w szczególności w odniesieniu do przestępstw (w zakresie swojej

skarbowych, wraz z przygotowaniem propozycji ewentualnych zmian legislacyjnych właściwości)

w niniejszym zakresie.

Wzmocnienie współpracy w ramach Cyklu Polityki Bezpieczeństwa UE w zakresie zwalczania MSW

poważnej i zorganizowanej przestępczości transgranicznej w odniesieniu do uwzględnionych w

nim obszarów przestępczości gospodarczej.

Wdrożenie, w celu realizacji działań profilaktycznych, wspólnej polityki informacyjnej MF

w odniesieniu do przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej.

11

12

13

14

Organizacja szkoleń służących zwiększeniu skuteczności zwalczania

gospodarczej, w tym w zakresie prowadzenia śledztw finansowych.

Wzmacnianie mechanizmów gromadzenia i wymiany informacji w zakresie przeciwdziałania

i zwalczania przestępczości gospodarczej.

16

17

przestępczości

Zakup narzędzi analitycznych wspomagających proces wykrywaczy.

v.p

l

– 40 –

39

Beneficjent

środków

w

ramach

Programu

w poszczególnych latach, zgodnie z ustaleniami

powołanego w tym celu zespołu lub w ramach

środków własnych poszczególnych podmiotów.

Beneficjent

środków

w

ramach

Programu

w poszczególnych latach, zgodnie z ustaleniami

powołanego w tym celu zespołu lub w ramach

środków własnych poszczególnych podmiotów.

Beneficjent

środków

w

ramach

Programu

w poszczególnych latach, zgodnie z ustaleniami

powołanego w tym celu zespołu lub w ramach

środków własnych poszczególnych podmiotów.

MSW, PG, Policja, ABW, SG,

ŻW

Policja, SC, GIKS, GIIF, ABW,

SG, PG

Policja, SG

PG, MSW, MG, Policja

SC, Policja, SG, ABW

MSW, MAiC, MF, MG, MSZ,

MS, Prokuratura Generalna,

ABW, CBA, CBŚP, KGP, KNF,

NBP

SG, Policja, GIKS, SC

Monitor Polski

15

.go

w.

rcl

Zmapowanie i bieżąca aktualizacja zagrożenia przestępczością podatkową, w szczególności GIKS

w zakresie przestępczości VAT-owskiej i akcyzowej.

10

ABW

Analiza zagrożeń przestępczością zorganizowaną w obszarze relacji handlowych i finansowych,

ze strony azjatyckich grup przestępczych.

9

ww

GIIF

Koordynacja wdrażania wniosków ewaluacyjnych w odniesieniu do systemu przeciwdziałania

praniu pieniędzy.

Przeprowadzenie skoordynowanych działań pilotażowych w zakresie zwalczania przestępstw

skarbowych w obszarze działania zorganizowanych grup przestępczych o charakterze

etnicznym.

Wykorzystanie międzynarodowych instrumentów zwalczania przestępczości ekonomicznej

realizowanych przez projekty EMPACT w ramach Cyklu Polityki Bezpieczeństwa UE

w zakresie poważnej i zorganizowanej przestępczości.

20

21

Opracowanie jednolitego systemu ewidencji zabezpieczonego mienia celem ustalenia jego

wartości, ilości i rodzaju oraz stworzenie mechanizmów efektywnego zarządzania

zabezpieczonym mieniem celem obniżenia kosztów i zwiększenia wpływów do budżetu państwa,

z ewentualnym uwzględnieniem możliwości wykorzystania zabezpieczonego mienia.

Zwiększenie funkcjonalności Krajowego Biura Odzyskiwania Mienia i określenie zasad

współpracy w zakresie zapytań nadchodzących i wysyłanych za granicę, a także wyodrębnienia

na poziomie komend wojewódzkich policji/Komendy Stołecznej Policji struktur

odpowiedzialnych za nadzór i realizację kwestii ustaleń majątkowych.

Analiza przepisów oraz dotychczasowej praktyki współpracy między organami ścigania

i kontroli skarbowej (na poziomie operacyjnym i wykonawczym) pod kątem usprawnienia

współpracy.

23

24

25

GIKS

Policja

MSW, Policja, ŻW

40

MSW, MF, MS, ABW, SG, ŻW

Policja, MF, MSW, SG, ABW,

ŻW

Policja, SG, SC, ABW, ŻW

v.p

l

W zakresie swojej

właściwości MSW

i MF

Przygotowanie zmian prawnych umożliwiających zaangażowanym służbom i instytucjom

podniesienie skuteczności wymiany informacji na temat składników majątkowych sprawców

przestępstw.

22

Podmioty współpracujące

SC, ABW, SG, GIIF, GIKS, PG

ABW, SG, Policja, SC, GIIF

ABW, GIKS, SC, SG, GIIF

ABW, GIIF, SC, Policja, SG

Podmioty współpracujące

Monitor Polski

Prokuratura

Generalna

Podmioty wiodące

Cel szczegółowy nr 3 – zwiększenie efektywności odzyskiwania mienia pochodzącego z przestępstw.

Policja

GIKS

.go

w.

rcl

Wypracowanie taktyki i standardów przy zwalczaniu wybranych aspektów przestępczości

gospodarczej, która zagraża bezpieczeństwu ekonomicznemu państwa (przestępczość

VAT-owska, akcyzowa) lub związana jest z rozwojem nowych technologii (cyberprzestępczość).

19

Policja

GIKS

Identyfikowanie obszarów szczególnie narażonych na występowanie przestępczości

gospodarczej oraz koordynowanie działań w zakresie organizacji przedsięwzięć istotnych

z punktu widzenia zwalczania tego rodzaju przestępczości, w tym inicjowanie

wielopodmiotowych działań o charakterze pilotażowym (realizacyjnym).

18

ww

Podmioty wiodące

Cel szczegółowy nr 2 – zwiększenie skuteczności zwalczania przestępczości gospodarczej.

Wdrażanie,

realizacja

i monitorowanie

v.p

l

4.3. WDRAŻANIE I EWALUACJA PROGRAMU

Koordynatorem Programu, w imieniu Rady Ministrów (poziom I systemu wdrażania,

monitorowania i realizacji Programu), jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, który

realizuje swoje zadania przy pomocy międzyresortowego zespołu powołanego w celu koordynacji

wdrażania, monitorowania i ewaluacji Programu (poziom II systemu wdrażania, monitorowania

i realizacji Programu).

.go

Członkami ww. zespołu, pod przewodnictwem ministra właściwego do spraw wewnętrznych,

są przedstawiciele służb i instytucji – w randze przynajmniej podsekretarzy stanu właściwych

ministerstw oraz szefów lub ich zastępców w przypadku innych służb i organów – którzy są

wymienieni w Planie działań i jednocześnie realizują bezpośrednie działania w zakresie

przeciwdziałania lub zwalczania przestępczości gospodarczej, co zapewni niezbędny poziom

decyzyjny warunkujący skuteczność wdrażania Programu. Do udziału w posiedzeniach zespołu

zapraszani są również przedstawiciele Prokuratora Generalnego, jako organu niewchodzącego

w skład administracji rządowej. Zespół spotyka się co najmniej dwa razy w roku, w celu ustalania

sposobu realizacji zadań, dokonywania rozstrzygnięć w zakresie niezbędnym z perspektywy jego

prac oraz monitorowania efektów wdrażania poszczególnych zadań. Obsługę zespołu zapewnia

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Głównym narzędziem wdrażania Programu i jego bieżącego monitorowania jest Plan działań,

który w odniesieniu do celów szczegółowych Programu określa przedsięwzięcia o charakterze

legislacyjnym i organizacyjnym, kluczowe dla realizacji celu głównego Programu. Plan działań

wskazuje jednocześnie podmioty wiodące i współpracujące przy wykonaniu poszczególnych zadań.

w.

rcl

Kierownicy służb, organów i instytucji, wymienieni jako podmioty wiodące do realizacji

poszczególnych zadań wynikających z Planu działań, są odpowiedzialni za ich wykonanie.

W tym celu są oni zobowiązani do opracowania harmonogramów realizacji każdego z zadań,

wraz ze wskazaniem planowanego terminu ich wykonania oraz ewentualnych środków

finansowania (poziom III systemu wdrażania, monitorowania i realizacji Programu). Niniejsze

harmonogramy są przekazywane do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, celem ich omówienia

i przyjęcia w ramach międzyresortowego zespołu powołanego w celu koordynacji wdrażania,

monitorowania i ewaluacji Programu. W miarę potrzeb podmioty wiodące mogą dopraszać do

współpracy przy realizowaniu poszczególnych zadań podmioty niewymienione w Planie działań,

jako podmioty współpracujące.

W sprawach wieloaspektowych wymagających zaangażowania przedstawicieli wielu podmiotów,

przewodniczący ww. zespołu może tworzyć zespoły zadaniowe celem realizacji określonych zadań.

Corocznie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, na podstawie informacji otrzymywanych

od podmiotów wiodących w realizacji poszczególnych zadań (przekazywanych do końca stycznia

następnego roku względem roku sprawozdawanego), opracowywany jest raport na temat postępów

w realizacji Programu, który przedkładany jest do zapoznania się Radzie Ministrów (w terminie

do dnia 31 marca następnego roku względem roku sprawozdawanego).

ww

Przygotowywane harmonogramy i sprawozdania mogą zawierać również inne przedsięwzięcia,

które związane są z tematyką przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej lub

odzyskiwania mienia pochodzącego z przestępstw, a nie zostały ujęte w Planie działań Programu.

Harmonogramy mogą być modyfikowane na zasadach określonych w ramach zespołu.

POZIOM I

POZIOM II

Nadzór

nad realizacją

Programu

Koordynacja

wdrażania

Programu

POZIOM III

Realizacja Programu

MSW

przy pomocy

międzyresortowego

zespołu

Rada Ministrów

v.p

l

Schemat nr 2. System wdrażania, monitorowania i realizacji Programu.

Podmioty

wiodące

w realizacji

poszczególnych

priorytetów

Podmioty

współpracujące

w realizacji

poszczególnych

priorytetów

Zadania

poziomu I

Zadania do realizacji

i realizacji Programu

w

ramach

poziomu

I

systemu

monitorowania

nadzór nad wdrażaniem,

•

podejmowanie niezbędnych działań w celu wdrożenia wypracowanych rozwiązań,

w przypadku konieczności ich wprowadzania na poziomie Rady Ministrów.

Zadania do realizacji

i realizacji Programu

w

ramach

poziomu

II

systemu

wdrażania,

monitorowania

•

ocena i przyjęcie harmonogramów realizacji zadań z Planu działań Programu,

•

tworzenie zespołów zadaniowych do wsparcia podmiotów wiodących w realizacji zadań

z Planu działań Programu,

•

bieżące monitorowanie stanu zaawansowania realizacji zadań z Planu działań Programu,

•

coroczna ewaluacja stanu realizacji zadań z Planu działań Programu,

•

przedkładanie Radzie Ministrów corocznego sprawozdania z realizacji Programu.

Zadania do realizacji w ramach poziomu III systemu wdrażania,

i realizacji Programu – dla podmiotów wiodących do poszczególnych zadań

monitorowania

•

opracowanie harmonogramu realizacji zadania,

•

koordynacja realizacji,

•

dopraszanie do udziału w pracach dodatkowych podmiotów,

•

bieżące sprawozdawanie w ramach międzyresortowego zespołu powołanego w celu

koordynacji wdrażania, monitorowania i ewaluacji Programu stanu zaawansowania prac,

•

przygotowanie i przedstawienie w ramach międzyresortowego zespołu powołanego w celu

koordynacji wdrażania, monitorowania i ewaluacji Programu raportu podsumowującego

realizację zadania w przypadku jego wykonania i wdrożenia.

ww

Zadania

poziomu III

wdrażania,

•

w.

rcl

Zadania

poziomu II

.go

Zespoły zadaniowe

Zadania do realizacji w ramach poziomu III systemu wdrażania, monitorowania

i realizacji Programu – dla podmiotów współpracujących w realizacji poszczególnych zadań

współpraca z podmiotem wiodącym przy opracowywaniu harmonogramu realizacji,

•

współpraca z podmiotem wiodącym przy wykonywaniu poszczególnych działań w ramach

zadania.

v.p

l

•

Jako potencjalne zagrożenia dla realizacji Programu wskazać należy

•

opóźnienia w realizacji zadań wynikające z nieplanowanych w momencie przyjmowania

Programu reorganizacji i zmian funkcjonalnych podmiotów odpowiedzialnych za ich

wdrażanie,

•

opóźnienia w tworzeniu międzyresortowego zespołu powołanego w celu koordynacji

wdrażania, monitorowania i ewaluacji Programu,

•

utratę woli politycznej dla wdrażania postulowanych rozwiązań, w tym ewentualnych

zmian prawnych i organizacyjnych,

•

ograniczenie źródeł finansowania realizacji Programu.

4.4. RAMY FINANSOWE

.go

Potencjalne

zagrożenia dla

realizacji

– 44 –

Podział środków w poszczególnych latach realizacji Programu przedstawia się następująco

Tabela nr 5. Finansowanie Programu

Wydatki w latach 2016–2020 (w tys. zł)

2016

2017

2018

2019

2020

Ogółem

Wydatki

1 500

1 500

1 500

1 500

1 500

7 500

w.

rcl

Lata

W latach 2016–2020 planowane jest, w miarę możliwości finansowych, wyasygnowanie środków

w kwocie 1 500 000 zł rocznie w ramach rezerwy celowej budżetu resortu spraw wewnętrznych.

Wykorzystanie środków z rezerwy celowej planowane jest przede wszystkim na wydatki związane

z prowadzeniem szkoleń umożliwiających międzyinstytucjonalną wymianę doświadczeń

w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej i odzyskiwania mienia

pochodzącego z przestępstw. Środki mogą być również przeznaczane m.in. na prowadzenie działań

profilaktycznych oraz zakup bądź unowocześnienie niezbędnych narzędzi analitycznych czy

usprawnienie mechanizmów gromadzenia i wymiany informacji, a także realizację zadań

pilotażowych w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości.

ww

Środki finansowe na realizację zadań wymagających nakładów finansowych wydatkowane będą

przez poszczególne służby, organy i instytucje je wykonujące. Środki finansowe niezbędne do

wykonania przedmiotowych zadań określone zostaną przez podmioty wiodące w ich realizacji oraz

ujęte w harmonogramach ich realizacji.

Pozostałe koszty działań zmierzających do realizacji celów Programu przeciwdziałania

i zwalczania przestępczości gospodarczej, które zostały określone w Planie działań, ponoszone

będą w oparciu o własne budżety służb, organów i instytucji zaangażowanych w ich realizację.

v.p

l

Oprócz tego przewidziano możliwość realizacji działań określonych w Programie przy wsparciu

finansowym uzyskanym w ramach funduszy Unii Europejskiej lub innych programów

finansowanych ze środków publicznych. Nie zakłada się natomiast wydatkowania środków ujętych

w rezerwie celowej na ewentualne dodatkowe stanowiska do spraw realizacji Programu.

Podkreślić jednak należy, że większość priorytetów zaplanowanych do realizacji w ramach

Programu nie generuje kosztów. Dotyczy to w szczególności działań mających charakter

analityczny i koncepcyjny, w ramach których dokonywane są przeglądy, analizy (np. opracowanie

przepisów prawnych, wzmacnianie współpracy, monitorowanie zagrożeń itd.). Ponadto obecnie

służby, organy i instytucje realizują już częściowo cele wymienione w Planie działań. Natomiast

Program od momentu jego wejścia w życie zakłada kontynuację i koordynację już realizowanych

bądź zaplanowanych działań związanych z przeciwdziałaniem i zwalczaniem przestępczości

gospodarczej w sposób usystematyzowany.

ww

w.

rcl

.go

Powyższy Program nie stanowi programu wieloletniego w rozumieniu art. 136 ustawy

z dnia 27 sierpnia 2013 r. o finansach publicznych (Dz. U. poz. 885, z późn. zm.).

5. Wykaz skrótów

w.

rcl

G7

GIIF

GIKS

GUS

IDS

INTERPOL

KCIK

k.k.

KNF

KRK

KSIP

LPG

MAiC

MG

MON

MONEYVAL

v.p

l

EUROJUST

EUROPOL

FATF

FIU

FRONTEX

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Agencja Nieruchomości Rolnych

Agencja Wywiadu

Centralne Biuro Antykorupcyjne

Centralne Biuro Śledcze Policji

Centralna Ewidencja Zainteresowań Operacyjnych Policji

Sieć wymiany ukierunkowanych informacji między państwami członkami w zakresie

zwalczania oszustw w dziedzinie VAT

Europejska Jednostka Współpracy Sądowej

Europejski Urząd Policji

Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy

Financial Intelligence Unit – Jednostka Analityki Finansowej

European Agency for the Management of Operational Cooperation at the External

Borders of the Member States of the European Union – Europejska Agencja

Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Unii Europejskiej

Grupa siedmiu najbardziej wpływowych państw świata (aktualnie G8)

Generalny Inspektor Informacji Finansowej

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej

Główny Urząd Statystyczny

Intrusion Detection System – system identyfikacji zagrożeń

Międzynarodowa Organizacja Policji Kryminalnej

Krajowe Centrum Informacji Kryminalnych

Kodeks karny

Komisja Nadzoru Finansowego

Krajowy Rejestr Karny

Krajowy System Informacji Policji

Liquefied Petroleum Gas – skroplony gaz węglowodorowy

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Ministerstwo Gospodarki

Ministerstwo Obrony Narodowej

Komitet Specjalny Ekspertów Rady Europy ds. Oceny Środków Przeciwdziałania

Praniu Pieniędzy w Krajach Europy Środkowej i Wschodniej

Ministerstwo Sprawiedliwości

Narodowy Bank Polski

Europejskie Biuro ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych

Prokuratura Generalna

Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej

Rzeczpospolita Polska

Służba Celna

Straż Graniczna

Unia Europejska

Urząd Regulacji Energetyki

Wewnątrzwspólnotowa Dostawa Towarów

Podatek od towarów i usług

Żandarmeria Wojskowa

.go

ABW

ANR

AW

CBA

CBŚP

CEZOP

EUROFISC

ww

MS

NBP

OLAF

PG

REGON

RP

SC

SG

UE

URE

WDT

VAT

ŻW

Dokument podpisany

przez Marek Głuch

Data: 2015.11.04

15:23:29 CET

MONITOR POLSKI

v.p

l

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 4 listopada 2015 r.

Poz. 1069

UCHWAŁA NR 181

RADY MINISTRÓW

.go

z dnia 6 października 2015 r.

w sprawie „Programu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na lata 2015–2020”

Na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r.

poz. 1649, z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 181 Rady Ministrów

.go

v.p

l