Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 2015 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania utworzonych w kraju w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 25 października 2015 r.

§ 1. Ustala się wytyczne dla obwodowych komisji wyborczych dotyczące zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania utworzonych w kraju w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do

Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 25 października 2015 r., stanowiące załącznik do uchwały.

Załącznik nr 1

WZÓR

WZÓR

Uchwała

v.p

l

Załącznik nr 1

Obwodowej Komisji Wyborczej Nr ... w .......................

z dnia … października 2015 r.

w sprawie zarządzenia zastosowania urny pomocniczej przy przeprowadzeniu głosowania

.go

Na podstawie art. 44 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. — Kodeks wyborczy

(Dz. U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.), po uzgodnieniu z Okręgową Komisją Wyborczą

w ................................................, uchwala się, co następuje

§1

Obwodowa Komisja Wyborcza Nr .... w ................................................ zarządza

zastosowanie urny pomocniczej przy przeprowadzeniu głosowania w wyborach do Sejmu

w.

rcl

Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień

25 października 2015 r.

§2

W głosowaniu za pomocą urny pomocniczej mogą wziąć udział osoby obłożnie chore

oraz osoby mające trudności w poruszaniu się, które wyrażą wolę głosowania

w ten sposób.

§3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega podaniu do wiadomości wyborców

ww

przez wywieszenie na drzwiach lokalu wyborczego.

...................................................................

63 –

– 64

Poz. 1008

v.p

l

(Przewodniczący lub Zastępca Przewodniczącego)

Obwodowej Komisji Wyborczej Nr ......

w .......................................................

...................................................................

(podpis Przewodniczącego lub Zastępcy Przewodniczącego)

ww

w.

rcl

.go

(pieczęć Komisji)

Poz. 1008

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega ogłoszeniu.

ww

Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej: S. Marciniak

1)

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2011 r. Nr 26, poz. 134, Nr 94, poz. 550, Nr 102, poz. 588, Nr 134,

poz. 777, Nr 147, poz. 881, Nr 149, poz. 889, Nr 171, poz. 1016 i Nr 217, poz. 1281, z 2012 r. poz. 849, 951 i 1529, z 2014 r.

poz. 179, 180 i 1072 oraz z 2015 r. poz. 1043, 1044 i 1045.

z dnia 25 września 2015 r. (poz.

)

WYTYCZNE DLA OBWODOWYCH KOMISJI

WYBORCZYCH DOTYCZĄCE Poz. 1008

Monitor Polski

–2–

ZADAŃ I TRYBU PRZYGOTOWANIA ORAZ PRZEPROWADZENIA

załączniki

do

wytycznych,

a w szczególności

1) wzór uchwały w sprawie zarządzenia zastosowania urny pomocniczej

przy przeprowadzeniu głosowania stanowi załącznik nr 1 do wytycznych;

ww

2) wzór wykazu wyborców, którzy wyrazili chęć głosowania w wyborach do Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych

na

dzień

25

października

2015 r.,

przy

użyciu

urny

pomocniczej

Poz. 1008

w pomieszczeniu, w którym przebywają, stanowi załącznik nr 2 do wytycznych;

v.p

l

3) wzór uchwały w sprawie przerwy w głosowaniu w lokalu Komisji w celu

przeprowadzenia głosowania przy użyciu urny pomocniczej stanowi załącznik

nr 3 do wytycznych;

4) wzór protokołu przekazania spisu wyborców i kart do głosowania członkom

Obwodowej Komisji Wyborczej przeprowadzającym głosowanie przy użyciu

urny pomocniczej stanowi załącznik nr 4 do wytycznych;

5) wzór protokołu rozliczenia kart do głosowania przekazanych członkom Komisji

przeprowadzającym głosowanie przy pomocy urny pomocniczej stanowi

.go

Załącznik nr 2

WZÓR

WZÓR

v.p

l

Załącznik nr 2

Obwodowa Komisja Wyborcza Nr ....... w .....................................

Wykaz wyborców, którzy wyrazili chęć głosowania w wyborach do Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych

na dzień 25 października 2015 r., przy użyciu urny pomocniczej

Nazwisko i imię

Sala nr

ww

w.

rcl

Lp.

.go

w pomieszczeniu, w którym przebywają

Oddział

w.

rcl

.go

v.p

l

ww

Wykaz sporządził(a): ..................................................

Poz. 1008

WZÓR

WZÓR

Uchwała

v.p

l

ZałącznikZałącznik

nr 3 nr 3

Obwodowej Komisji Wyborczej Nr ... w .......................

z dnia … października 2015 r.

w sprawie przerwy w głosowaniu w lokalu Komisji w celu przeprowadzenia głosowania

.go

przy użyciu urny pomocniczej

Na podstawie § 4 ust. 2 regulaminu obwodowych komisji wyborczych, stanowiącego

załącznik nr 2 do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 3 września 2015 r.

w sprawie regulaminów okręgowych i obwodowych komisji wyborczych powołanych

do przeprowadzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. poz. 830), w związku z art. 44 ustawy z dnia 5 stycznia

2011 r. — Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.), uchwala

w.

rcl

się, co następuje

§1

Obwodowa Komisja Wyborcza Nr .... w ................................. zarządza przerwę

w głosowaniu w lokalu Komisji w celu przeprowadzenia głosowania przy użyciu urny

pomocniczej.

§2

Przerwa w głosowaniu w lokalu Komisji trwać będzie od godziny ......... do godziny

........... . Na czas przeprowadzenia głosowania przy użyciu urny pomocniczej lokal

ww

Komisji będzie zamknięty.

Poz. 1008

§3

v.p

l

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega podaniu do wiadomości wyborców

przez wywieszenie na drzwiach lokalu wyborczego.

...................................................................

(Przewodniczący lub Zastępca Przewodniczącego)

Obwodowej Komisji Wyborczej Nr ......

w .......................................................

.go

...................................................................

(podpis Przewodniczącego lub Zastępcy Przewodniczącego)

ww

w.

rcl

(pieczęć Komisji)

Poz. 1008

WZÓR

WZÓR

v.p

l

Załącznik

Załącznik

nr 4nr 4

PROTOKÓŁ

przekazania spisu wyborców i kart do głosowania członkom Obwodowej Komisji

Wyborczej Nr … w ……………………….. przeprowadzającym głosowanie

przy użyciu urny pomocniczej w dniu .... października 2015 r.

1. Do przeprowadzenia głosowania przy użyciu urny pomocniczej wyznaczono

.go

następujących członków Komisji

1) .................................................................. 5) .............................................................

(imię i nazwisko, funkcja w Komisji)

2) .................................................................. 6) .............................................................

3) .................................................................. 7) .............................................................

4) ..................................................................

2. Wyznaczonym członkom Komisji wydano

w.

rcl

1) spis wyborców;

2) karty do głosowania w wyborach do Sejmu w liczbie ..................... sztuk;

3) karty do głosowania w wyborach do Senatu w liczbie ..................... sztuk;

4) wykaz wyborców, którzy wyrazili chęć głosowania w wyborach do Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych

na

dzień

25

października

2015

r.,

przy

użyciu

urny

w pomieszczeniu, w którym przebywają;

ww

5) nakładki na karty do głosowania sporządzone w alfabecie Braille’a.

pomocniczej

Poz. 1008

3. Po przeliczeniu Komisja stwierdziła, że liczba podpisów wyborców, którym wydano

............... .

Podpisy członków Komisji

przekazujących dokumenty

........................................................

........................................................

........................................................

Podpisy członków Komisji

przyjmujących dokumenty

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

.go

........................................................

v.p

l

karty do momentu wydania spisu w celu głosowania poza lokalem Komisji, wynosiła

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

ww

w.

rcl

(pieczęć Komisji)

Załącznik

Załącznik

nr 6nr 6

PROTOKÓŁ

ze sprawdzenia pieczęci urny zasadniczej

Członkowie Obwodowej Komisji Wyborczej Nr .... w ........................................

potwierdzają, że w dniu … października 2015 r. do godz. ........., tj. do czasu wznowienia

głosowania

przy

użyciu

urny

zasadniczej,

pieczęcie

na

urnie

zasadniczej

.go

oraz na jej wlocie zapieczętowanym na czas przerwy w głosowaniu nie zostały naruszone.

Podpisy członków Komisji

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

w.

rcl

........................................................

ww

........................................................

(pieczęć Komisji)

załącznik nr 5 do wytycznych;

6) wzór protokołu ze sprawdzenia pieczęci urny zasadniczej stanowi załącznik nr 6

ww

w.

rcl

do wytycznych.

Poz. 1008

Załącznik nr 5

WZÓR

WZÓR

v.p

l

Załącznik nr 5

PROTOKÓŁ

rozliczenia kart do głosowania przekazanych członkom Komisji przeprowadzającym

głosowanie przy pomocy urny pomocniczej

1. W dniu … października 2015 r. wyznaczeni członkowie Obwodowej Komisji

Wyborczej Nr ..... w ................................. o godz. ............... zakończyli głosowanie

.go

przy pomocy urny pomocniczej.

2. Liczba kart do głosowania przekazanych wyznaczonym członkom Komisji

dla przeprowadzenia głosowania przy użyciu urny pomocniczej wynosiła

1) w wyborach do Sejmu ..................... sztuk;

2) w wyborach do Senatu ..................... sztuk.

3. Liczba niewykorzystanych kart do głosowania zwróconych Komisji wynosi

1) w wyborach do Sejmu ..................... sztuk;

w.

rcl

2) w wyborach do Senatu ..................... sztuk.

4. Liczba kart wydanych podczas głosowania przy użyciu urny pomocniczej (liczba

podpisów w spisie wyborców, gdzie w rubryce „Uwagi” wpisano „UP”,

z uwzględnieniem adnotacji „bez Sejmu” lub „bez Senatu”), wynosi

1) w wyborach do Sejmu ..................... sztuk;

2) w wyborach do Senatu ..................... sztuk.

Uwaga! Suma liczb kart z pkt 4.1 i z pkt 3.1 musi się równać liczbie z pkt 2.1

oraz suma liczb kart z pkt 4.2 i z pkt 3.2 musi się równać liczbie z pkt 2.2.

ww

5. Zaklejono i opieczętowano wlot urny pomocniczej.

Poz. 1008

6. O godz. .................. wznowiono głosowanie w lokalu Komisji.

przekazujących dokumenty

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

przyjmujących dokumenty

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

.go

........................................................

Podpisy członków Komisji

v.p

l

Podpisy członków Komisji

........................................................

........................................................

ww

w.

rcl

(pieczęć Komisji)

Poz. 1008

WZÓR

WZÓR

v.p

l

Dokument

podpisany przez

Marek Głuch

Data: 2015.10.13

15:29:05 CEST

MONITOR POLSKI

v.p

l

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 13 października 2015 r.

Poz. 1008

UCHWAŁA

PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ

.go

z dnia 25 września 2015 r.

w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania

oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania utworzonych w kraju

w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,

zarządzonych na dzień 25 października 2015 r.

Na podstawie art. 161 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.1))

Państwowa Komisja Wyborcza uchwala, co następuje

w.

rcl

Załącznik do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej

z dnia 25 września 2015 r. (poz. 1008)

GŁOSOWANIA W OBWODACH GŁOSOWANIA UTWORZONYCH W KRAJU

v.p

l

W WYBORACH DO SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ I DO SENATU

WYTYCZNE DLA OBWODOWYCH KOMISJI WYBORCZYCH DOTYCZĄCE ZADAŃ I TRYBU

PRZYGOTOWANIA

ORAZ PRZEPROWADZENIA

GŁOSOWANIA

W OBWODACH GŁOSOWANIA

RZECZYPOSPOLITEJ

POLSKIEJ,

ZARZĄDZONYCH

UTWORZONYCH W KRAJU W WYBORACH DO SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ I DO SENATU

DZIEŃ

25 PAŹDZIERNIKA

2015

RZECZYPOSPOLITEJ NA

POLSKIEJ,

ZARZĄDZONYCH

NA DZIEŃ

25 R.

PAŹDZIERNIKA 2015 R.

Ilekroć w wytycznych mowa jest o

1) Kodeksie wyborczym – należy przez to rozumieć ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r.

– Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.);

2) loginie i haśle oraz kodach jednorazowych – należy przez to rozumieć sposoby

udostępnionym

.go

uwierzytelniania użytkowników w systemie informatycznym

przez Państwową Komisję Wyborczą;

3) obwodzie odrębnym – należy przez to rozumieć obwód głosowania utworzony

w szpitalu, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym

oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu lub aresztu;

4) wójcie – należy przez to rozumieć odpowiednio wójta, burmistrza lub prezydenta

miasta.

w.

rcl

Zgodnie z art. 161 § 1 Kodeksu wyborczego wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej

są wiążące dla obwodowych komisji wyborczych. Dlatego też członkowie komisji

zobowiązani są zapoznać się z całością wytycznych i bezwzględnie je stosować.

W celu ułatwienia korzystania z wytycznych zostały one podzielone na rozdziały

ww

przedstawiające sposób wykonywania poszczególnych zadań komisji

Poz. 1008

Punkty

I.

1–11

Informacje ogólne

Członkowie komisji

1–2

Mężowie zaufania i obserwatorzy międzynarodowi

3–5

Dziennikarze

6

Lokal wyborczy

II.

v.p

l

Rozdział

7–11

Zadania komisji przed dniem wyborów

12–18

III. Zadania komisji w dniu wyborów przed otwarciem lokalu

wyborczego

19–20

21–47

.go

IV. Zadania komisji w trakcie głosowania

Otwarcie lokalu wyborczego

21

Postępowanie w przypadku skreślenia kandydata z listy,

unieważnienia rejestracji listy lub skreślenia kandydata na senatora 22

23

Dopisywanie wyborców do spisu wyborców

24

Wydawanie wyborcom kart do głosowania

25–28

Głosowanie przez pełnomocnika

29

Wydawanie wyborcom nakładek na karty do głosowania

30–31

Przebieg głosowania

32–40

w.

rcl

Czynności przed wydaniem wyborcy kart do głosowania

Przekazywanie Państwowej Komisji Wyborczej

danych o frekwencji

41

Szczególne zadania komisji wyznaczonych do głosowania

V.

korespondencyjnego

42

Przerwa w głosowaniu

43–47

Zakończenie głosowania

48–50

VI. Ustalenie wyników głosowania i sporządzenie protokołów głosowania 51–93

51–54

Rozliczenie kart do głosowania

55–57

Ustalenie wyników głosowania

58–84

ww

Informacje wstępne

Poz. 1008

Uwagi do protokołów głosowania wnoszone przez mężów

85

v.p

l

zaufania i członków komisji

Sporządzenie protokołów głosowania (informacje ogólne)

86–87

Sporządzenie protokołów głosowania w systemie informatycznym

88–90

Podpisywanie protokołów głosowania

91–92

Podawanie protokołów głosowania do publicznej wiadomości

93

VII. Przekazanie protokołów głosowania do okręgowej komisji wyborczej 94–100

VIII. Postępowanie z dokumentami z wyborów

101–102

IX. Szczególne zadania komisji w obwodach głosowania

pomocy społecznej

.go

utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej i domach

103–106

ww

w.

rcl

wraz z załącznikami

Poz. 1008

Rozdział I

Członkowie komisji

v.p

l

Informacje ogólne

1. W dniu wyborów członkowie komisji są obowiązani nosić identyfikatory z imieniem

i nazwiskiem oraz funkcją pełnioną w komisji.

Członkowie komisji nie mogą udzielać wyborcom pomocy w głosowaniu,

z wyjątkiem pomocy udzielanej wyborcom niepełnosprawnym w zakresie, o którym

mowa w art. 37c § 2 Kodeksu wyborczego, oraz polegającej na udzielaniu wyborcom

.go

informacji, o których mowa w pkt 22 i 28 niniejszych wytycznych.

2. Przewodniczący komisji kieruje pracami komisji, zwołuje jej posiedzenia

i przewodniczy im. W razie nieobecności przewodniczącego jego obowiązki pełni

zastępca przewodniczącego komisji.

Podczas głosowania przewodniczący komisji odpowiada za utrzymanie porządku

i spokoju, czuwa nad przestrzeganiem tajności głosowania, przestrzeganiem zakazu

prowadzenia w lokalu wyborczym i na terenie budynku, w którym lokal ten się

w.

rcl

znajduje, w jakiejkolwiek formie agitacji wyborczej (art. 107 § 2 Kodeksu

wyborczego) i przestrzeganiem właściwego toku czynności podczas głosowania.

Ma prawo zażądać opuszczenia lokalu przez osoby naruszające porządek i spokój

(art. 49 § 2 Kodeksu wyborczego), a w razie potrzeby zwrócić się do komendanta

właściwego miejscowo komisariatu Policji o zapewnienie koniecznej pomocy

(art. 49 § 3 Kodeksu wyborczego). Przypadki zakłócenia głosowania odnotowuje

się w punkcie 21 protokołów głosowania.

Mężowie zaufania i obserwatorzy międzynarodowi

3. Mężowie zaufania wyznaczeni przez pełnomocników wyborczych komitetów

wyborczych (lub upoważnione przez nich osoby), które zarejestrowały listę

ww

kandydatów na posłów lub kandydata na senatora w danym okręgu wyborczym,

mogą być obecni w dniu wyborów w lokalu wyborczym podczas wszystkich

Poz. 1008

czynności wykonywanych przez komisję. Do każdej komisji pełnomocnik wyborczy

v.p

l

komitetu wyborczego spełniającego powyższy warunek może zgłosić po jednym

mężu zaufania (art. 103 § 1 Kodeksu wyborczego). Mężowie zaufania danego

komitetu wyborczego mogą jednakże zmieniać się w ciągu pracy komisji. Mężami

zaufania mogą być wyłącznie pełnoletni obywatele Rzeczypospolitej Polskiej.

Mężowie zaufania przedstawią komisji zaświadczenie podpisane przez pełnomocnika

wyborczego lub upoważnioną przez niego osobę, sporządzone według wzoru

ustalonego przez Państwową Komisję Wyborczą uchwałą z dnia 9 marca 2015 r.

w sprawie wzoru zaświadczenia dla mężów zaufania do obwodowych komisji

.go

wyborczych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej

(M.P. poz.

278).

Jeżeli

zaświadczenie

wystawiła

osoba

upoważniona

przez pełnomocnika, mąż zaufania okazuje komisji kserokopię tego upoważnienia.

Zaświadczenia mogą różnić się między sobą wyglądem i układem graficznym,

ale ich treść musi odpowiadać wzorowi ustalonemu przez Państwową Komisję

w.

rcl

Wyborczą. Komisja sprawdza zgodność treści przedłożonego zaświadczenia

z ustalonym wzorem oraz tożsamość osoby okazującej zaświadczenie.

4. Podczas obecności w lokalu wyborczym mężowie zaufania noszą identyfikatory

z imieniem, nazwiskiem, funkcją oraz nazwą komitetu wyborczego, który

reprezentują. Identyfikatory nie mogą zawierać elementów kampanii wyborczej.

Mężowie zaufania mają prawo obserwować wszystkie czynności obwodowej komisji

wyborczej, zarówno przed rozpoczęciem głosowania, w trakcie jego trwania

oraz po jego

zakończeniu

(art.

42

§

4

Kodeksu

wyborczego),

zgłaszać

przewodniczącemu komisji na bieżąco uwagi i zastrzeżenia, wnosić uwagi

do protokołów głosowania, z wymienieniem konkretnych zarzutów (art. 75 § 6

ww

Kodeksu wyborczego), oraz być obecni przy transmisji danych z protokołów

do okręgowej komisji wyborczej, o ile transmisja taka będzie dokonywana,

a także przy przekazywaniu protokołów głosowania pełnomocnikowi okręgowej

Poz. 1008

komisji wyborczej, a następnie okręgowej komisji wyborczej.

v.p

l

Mężowie zaufania nie mogą wykonywać żadnych czynności członka komisji,

pomagać wyborcom w głosowaniu ani udzielać im wyjaśnień. Mężowie zaufania

nie są uprawnieni także do liczenia ani do przeglądania kart do głosowania

przed rozpoczęciem głosowania, w trakcie głosowania i po jego zakończeniu.

Oznacza to m. in., że mężowie zaufania nie mogą mieć żadnego kontaktu fizycznego

z kartami do głosowania (nie mogą dotykać kart) w żadnym momencie, tj. przed

rozpoczęciem głosowania, w trakcie głosowania i po jego zakończeniu. Mężowie

zaufania mogą natomiast obserwować liczenie głosów przez komisję i ustalanie

.go

przez nią wyników głosowania. Niedopuszczalne jest utrudnianie przez członków

komisji obwodowej obserwacji mężom zaufania wszystkich wykonywanych

czynności.

W dniu głosowania, od podjęcia przez komisję obwodową czynności wykonywanych

do czasu rozpoczęcia głosowania oraz w okresie od zamknięcia lokalu wyborczego

do czasu podpisania protokołów głosowania, czynności komisji obwodowej mogą

być rejestrowane przez mężów zaufania z wykorzystaniem własnych urządzeń

w.

rcl

rejestrujących (art. 42 § 5 Kodeksu wyborczego). Dopuszczalne jest także

rejestrowanie i fotografowanie protokołów głosowania podanych do publicznej

wiadomości przez komisję obwodową. Rejestrowanie czynności komisji nie może

w żaden sposób utrudniać jej pracy.

Materiały zawierające zarejestrowany przebieg czynności wykonywanych przez

komisję w tym okresie mogą być udostępniane wyłącznie na potrzeby

postępowania

przed

sądami

i

organami

prokuratury.

Udostępnianie

tego rodzaju zarejestrowanych materiałów w celach innych niż wyżej wskazane

jest zabronione i podlega karze grzywny od 1 000 do 10 000 złotych (art. 42 § 6

i 7 oraz art. 504a Kodeksu wyborczego)

ww

Natomiast obserwacja czynności wykonywanych przez komisję obwodową

w trakcie głosowania, tj. w okresie od jego rozpoczęcia do czasu jego

zakończenia, nie uprawnia mężów zaufania do utrwalania pracy komisji

Poz. 1008

za pomocą żadnych urządzeń rejestrujących.

v.p

l

Zainteresowani mężowie zaufania mogą, w miarę możliwości technicznych, otrzymać

kopie protokołów głosowania. Oznacza to, że komisje mają obowiązek wydania kopii

protokołów w przypadku zgłoszenia takiego żądania przez męża zaufania lub członka

komisji, jeżeli tylko pozwalają na to możliwości techniczne. Nie jest to zatem decyzja

uznaniowa komisji, lecz jej obowiązek. Niewydanie kopii protokołów możliwe

jest wyłącznie

w

sytuacji

braku

sprawnego

urządzenia

(kserokopiarki)

umożliwiającego sporządzenie kopii lub brak możliwości wydruku kopii protokołów.

Uwierzytelnienia wydruku kopii protokołów dokonuje przewodniczący komisji

.go

lub jego zastępca. Dotyczy to również przypadku gdy konieczne było sporządzenie

nowego protokołu głosowania lub naniesienie poprawek na już sporządzonym

protokole.

Wykonywanie uprawnień mężów zaufania nie może utrudniać pracy komisji,

zakłócać powagi głosowania ani naruszać jego tajności. Niedopuszczalne jest także

wchodzenie przez mężów zaufania do pomieszczenia za zasłoną, zapewniającego

tajność głosowania, w chwili, gdy w pomieszczeniu tym znajduje się wyborca, nawet

w.

rcl

jeśli wyraził on na to zgodę.

Przewodniczący komisji może wydawać polecenia o charakterze porządkowym,

w przypadku gdy działania mężów zaufania wykraczają poza ich uprawnienia,

utrudniają pracę komisji, zakłócają powagę głosowania lub naruszają jego

tajność. Fakt ten należy odnotować w punkcie 18 protokołów głosowania.

Przewodniczący komisji informuje mężów zaufania o przysługujących im prawach

i wskazuje im miejsce w lokalu wyborczym, które musi umożliwiać obserwację

mężom zaufania wszystkich czynności wykonywanych przez komisję. Dopuszczalne

jest przemieszczanie się mężów zaufania w trakcie obserwowania przez nich

wszystkich czynności, z zastrzeżeniem, że nie będzie to utrudniało pracy komisji,

ww

ani zakłócało przebiegu głosowania. Kwestie organizacyjne, w tym dotyczące

wskazania mężom zaufania miejsca w lokalu komisji zapewniającego możliwość

obserwacji wszystkich czynności należą do kompetencji przewodniczącego danej

Poz. 1008

obwodowej komisji wyborczej.

v.p

l

5. Przy wszystkich czynnościach komisji mogą być również obecni obserwatorzy

międzynarodowi zaproszeni przez Państwową Komisję Wyborczą. Obserwatorzy

międzynarodowi przedstawią komisji zaświadczenie wydane przez Państwową

Komisję

Wyborczą. Obserwatorzy posiadają uprawnienia

mężów zaufania,

z wyjątkiem prawa do wnoszenia uwag do protokołu (art. 50 § 2 Kodeksu

wyborczego). Nie mogą oni wykonywać żadnych czynności członka komisji,

pomagać wyborcom w głosowaniu ani udzielać im wyjaśnień.

.go

Dziennikarze

6. W czasie głosowania w lokalu wyborczym mogą przebywać dziennikarze posiadający

ważną legitymację dziennikarską lub inny dokument potwierdzający reprezentowanie

redakcji.

Dziennikarze są obowiązani zgłosić swoją obecność przewodniczącemu komisji

oraz stosować się do zarządzeń mających na celu zapewnienie powagi i tajności

głosowania. Dziennikarze nie mogą przeprowadzać wywiadów w lokalu, w którym

w.

rcl

odbywa się głosowanie. Dopuszczalne jest natomiast, po uzyskaniu zgody

przewodniczącego komisji oraz osób, których wizerunek jest utrwalany, filmowanie

i fotografowanie przebiegu głosowania.

Dziennikarze nie mogą przebywać w lokalu wyborczym przed rozpoczęciem

głosowania oraz po jego zakończeniu. Jednakże za zgodą właściwej okręgowej

komisji

wyborczej

dopuszczalne

jest

sfilmowanie

i

sfotografowanie

przez przedstawicieli prasy momentu otwierania przez obwodową komisję wyborczą

urny wyborczej i wyjmowania z niej kart do głosowania. Po wykonaniu tej czynności

przedstawiciele prasy obowiązani są niezwłocznie opuścić lokal komisji.

Lokal wyborczy

ww

7. W lokalu wyborczym powinny znajdować się: godło Rzeczypospolitej Polskiej, urna

wyborcza, pomieszczenia lub osłony zapewniające tajność głosowania umieszczone

w takiej liczbie i w taki sposób, aby zapewnić sprawny jego przebieg. Miejsca

Poz. 1008

za osłonami powinny być wyposażone w przybory do pisania. W miejscach tych

o sposobie głosowania.

v.p

l

należy także umieścić plakat informacyjny Państwowej Komisji Wyborczej

Lokal wyborczy powinien być dobrze oświetlony, w szczególności dotyczy to miejsc

zapewniających tajność głosowania.

Ponadto lokal wyborczy powinien być – w miarę możliwości – tak urządzony,

aby wyborca po otrzymaniu kart do głosowania kierował się bezpośrednio

do miejsca za osłoną, a następnie w stronę urny.

Wystrój lokalu wyborczego powinien odpowiadać powadze głosowania. Dotyczy

wyborczej

.go

to również estetyki urny wyborczej. Niedopuszczalne jest użycie jako urny

przedmiotów,

których

codzienne

przeznaczenie

powoduje,

że wykorzystanie ich jako urny wyborczej naruszałoby powagę głosowania.

Komisja obowiązana jest sprawdzić, czy urna jest takiej wielkości, że pomieści

wszystkie oddane karty do głosowania, oraz czy wykonana jest w taki sposób,

aby przez cały czas, od jej zamknięcia i opieczętowania do jej otwarcia

po zakończeniu głosowania, nie było możliwe wrzucenie do niej kart w inny sposób

w.

rcl

niż przez otwór do tego przeznaczony ani wyjęcie bądź wysypanie się kart. Jeżeli

wielkość urny nie zapewni pomieszczenia w niej wszystkich kart do głosowania

oddanych przez wyborców, komisja występuje do wójta o zapewnienie dla potrzeb

głosowania urny dodatkowej.

8. Na widocznym miejscu w lokalu wywiesza się urzędowe obwieszczenia i informacje

o

1) numerze i granicach okręgu wyborczego do Sejmu i liczbie posłów wybieranych

w tym okręgu oraz o numerze i granicach okręgu wyborczego do Senatu;

2) numerach i granicach obwodów głosowania oraz siedzibach obwodowych

komisji wyborczych;

ww

3) zarejestrowanych w danym okręgu wyborczym listach kandydatów na posłów,

tj. o numerach i nazwach tych list wraz z danymi o kandydatach oraz informacje

o skreślonych z list kandydatach;

Poz. 1008

4) zarejestrowanych kandydatach na senatora;

v.p

l

5) sposobie głosowania;

6) składzie komisji.

Obwieszczenia i informacje powinny być dodatkowo umieszczone na wysokości

umożliwiającej ich odczytanie przez wyborców niepełnosprawnych o ograniczonej

sprawności ruchowej (art. 37c § 1 Kodeksu wyborczego).

9. Komisja powinna mieć w swojej siedzibie zapewniony dostęp do telefonu oraz znać

numery telefonów, pod którymi pełnione będą dyżury członków okręgowej komisji

wyborczej oraz dyżury w urzędzie gminy, a także numer telefonu do pełnomocnika

.go

ustanowionego przez okręgową komisję wyborczą, upoważnionego do telefonicznego

przyjęcia danych, o których mowa w pkt 41.

10. W lokalu wyborczym oraz na terenie budynku (wewnątrz i na zewnątrz), w którym

mieści się ten lokal, nie mogą być umieszczone hasła, napisy lub ulotki oraz inne

materiały o charakterze agitacyjnym (art. 107 § 2 Kodeksu wyborczego). Kontroli w tym

zakresie komisja dokonuje bezpośrednio przed dniem głosowania oraz ponownie przed

rozpoczęciem głosowania, a także – w razie potrzeby – w trakcie głosowania. W razie

w.

rcl

umieszczenia takich materiałów komisja usuwa je; w przypadku gdyby usunięcie

ich przez komisję we własnym zakresie nie było możliwe, zwraca się ona o pomoc

do wójta.

11. W terminie uzgodnionym z wójtem, nie później jednak niż w przeddzień głosowania,

komisja skontroluje stan wyposażenia lokalu oraz oznakowania budynku, w którym

odbędzie się głosowanie. Komisja właściwa dla lokalu dostosowanego do potrzeb

wyborców niepełnosprawnych sprawdza, czy lokal oraz elementy jego wyposażenia

spełniają warunki, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia

29 lipca 2011 r. w sprawie lokali obwodowych komisji wyborczych dostosowanych

do potrzeb wyborców niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 158, poz. 938).

ww

O stwierdzonych brakach lub nieprawidłowościach komisja zawiadamia wójta,

a następnie sprawdza, czy zostały one usunięte.

Poz. 1008

Rozdział II

v.p

l

Zadania komisji przed dniem wyborów

12. Niezwłocznie po powołaniu komisja odbywa pierwsze posiedzenie, na którym

dokonuje wyboru przewodniczącego komisji i jego zastępcy oraz, po zapoznaniu

się z niniejszymi wytycznymi, ustala sposób wykonywania swoich zadań.

Niezwłocznie po ukonstytuowaniu się komisja podaje do publicznej wiadomości,

w sposób zwyczajowo przyjęty, informację o swoim składzie z uwzględnieniem

się w lokalu wyborczym.

.go

pełnionych funkcji. W dniu głosowania informację o składzie komisji wywiesza

13. W terminie uzgodnionym z wójtem komisja zbiera się w możliwie pełnym składzie,

z udziałem przewodniczącego komisji lub jego zastępcy, w celu ostemplowania

kart do

głosowania

wykorzystywanych

w

głosowaniu

korespondencyjnym.

Czynności te komisja wykonuje w urzędzie gminy. Niedopuszczalne jest wynoszenie

kart do głosowania poza urząd w celu ich ostemplowania. Przed rozpoczęciem

stemplowania kart komisja upewnia się czy wydano jej właściwą pieczęć

w.

rcl

(numer komisji i nazwa miejscowości). Po ostemplowaniu kart sporządzany

jest protokół, w którym wskazuje się liczbę ostemplowanych przez komisję

kart do głosowania, odrębnie w wyborach do Sejmu i do Senatu. Protokół sporządza

się w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzymuje wójt, a drugi pozostaje

w dokumentacji komisji.

14. Nie później niż na 3 dni przed dniem głosowania przewodniczący zwołuje

posiedzenie komisji poświęcone organizacji jej pracy przed i w dniu głosowania.

W czasie tego posiedzenia komisja ustala w szczególności godziny rozpoczęcia pracy

w dniu głosowania. Informację o godzinie rozpoczęcia pracy podaje się do publicznej

wiadomości przede wszystkim przez jej wywieszenie w budynku, w którym mieści

ww

się lokal wyborczy, i w urzędzie gminy (w sposób umożliwiający zapoznanie

się z tą informacją także, gdy budynki te są zamknięte). Informacja ta jest

przeznaczona dla mężów zaufania i obserwatorów międzynarodowych w celu

Poz. 1008

umożliwienia im obecności przy wszystkich czynnościach komisji poprzedzających

v.p

l

otwarcie lokalu. Komisja współdziała w tym zakresie z wójtem.

15. Komisja odbiera, najpóźniej w przeddzień głosowania, karty do głosowania, nakładki

na karty do głosowania sporządzone w alfabecie Braille’a, formularze protokołów

głosowania, pieczęć oraz spis wyborców wraz z listą wyborców, którzy udzielili

pełnomocnictwa do głosowania, a także nakładki na spis wyborców zapewniające

ochronę danych osobowych, jeżeli zostały one zapewnione przez urząd gminy.

Do wykonania tego zadania komisja wyznacza co najmniej trzy osoby ze swego

składu, przy czym jedną z nich powinien być przewodniczący komisji lub jego

.go

zastępca. Komisja ustala także, w uzgodnieniu z wójtem, miejsce i sposób

przechowywania odebranych materiałów do dnia głosowania.

16. Przy odbiorze upoważnieni członkowie komisji dokładnie sprawdzają, czy

1) karty do głosowania zostały dostarczone w odpowiedniej liczbie oraz czy dotyczą

one właściwego okręgu;

2) karty do głosowania w wyborach do Sejmu są kompletne, tj. czy zawierają

wszystkie listy kandydatów zarejestrowane w danym okręgu oraz czy zostały

w.

rcl

prawidłowo wydrukowane, np. czy nie mają błędów i usterek drukarskich, a także

czy mają ścięty prawy górny róg;

3) karty do głosowania w wyborach do Senatu są kompletne, tj. czy zawierają

wszystkich kandydatów na senatora zarejestrowanych w danym okręgu

wyborczym oraz czy zostały prawidłowo wydrukowane, np. czy nie mają błędów

i usterek drukarskich, a także czy mają ścięty prawy górny róg; sprawdzenia

kompletności kart komisja dokonuje na podstawie obwieszczenia okręgowej

komisji wyborczej;

4) przekazano

właściwą

liczbę

formularzy

protokołów

głosowania

(po 4 egzemplarze)

ww

a) protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów

wraz z wkładkami do protokołu zawierającymi wszystkie listy kandydatów

zarejestrowane w danym okręgu,

głosowania

w

wraz z wydrukowanymi

obwodzie

nazwiskami

na

kandydatów

na

zarejestrowanych

senatora

kandydatów

v.p

l

b) protokołu

Poz. 1008

na senatora, a w okręgach wyborczych, w których zarejestrowano tylko

jednego kandydata na senatora – protokołu głosowania w obwodzie

na kandydata na senatora;

5) przekazano właściwy spis wyborców wraz z listą wyborców, którzy udzielili

pełnomocnictwa do głosowania;

6) przekazano właściwą pieczęć komisji, tj. czy nazwa i siedziba (miejscowość)

komisji oraz numer obwodu dotyczą danej obwodowej komisji wyborczej,

.go

a także czy jest to pieczęć obwodowej komisji wyborczej, a nie pieczęć

obwodowej komisji do spraw referendum;

7) przekazano nakładki na karty do głosowania sporządzone w alfabecie Braille’a

(po jednym egzemplarzu nakładki na karty do głosowania w wyborach do Sejmu

i na karty do głosowania w wyborach do Senatu);

8) przekazano

formularze

w głosowaniu;

zaświadczeń

potwierdzających

wzięcie

udziału

w.

rcl

9) przygotowane zostały potrzebne materiały biurowe (poduszka do stempli,

przybory do pisania, papier, sznurek, nawilżacze, taśma klejąca itp.), a także

nakładki na spis wyborców zapewniające ochronę danych osobowych osób

ujętych w spisie.

17. Odbiór dokumentów potwierdza się na piśmie, wymieniając ich rodzaj i ilość, w tym

liczbę otrzymanych kart do głosowania (odrębnie do Sejmu i do Senatu). Protokół

odbioru otrzymuje organ przekazujący, a jego kopię włącza się do dokumentacji

komisji.

Spis wyborców (wraz z listą wyborców, którzy udzielili pełnomocnictwa

do głosowania) przekazuje się przewodniczącemu komisji w przeddzień głosowania,

ww

gdyby zatem przekazanie pozostałych dokumentów wymienionych wyżej nastąpiło

wcześniej, przekazanie spisu należy potwierdzić odrębnie.

Poz. 1008

18. W przypadku gdy komisji obwodowej zapewniono obsługę informatyczną,

v.p

l

przewodniczący komisji oraz zastępca przewodniczącego komisji odbierają,

za pośrednictwem koordynatora gminnego do spraw obsługi informatycznej, login

i hasło upoważniające do korzystania z systemu informatycznego. Następnie

pobierają oni z tego systemu kody jednorazowe do uwierzytelniania protokołów

obwodowych. Odbiór loginu i hasła – wyłącznie po okazaniu dokumentu tożsamości

oraz dokumentu potwierdzającego pełnienie funkcji w komisji osobie dokonującej

przekazania – potwierdza się na piśmie. Protokół odbioru otrzymuje koordynator

komisji.

.go

gminny do spraw obsługi informatycznej, a jego kopię włącza się do dokumentacji

Osoby, które posiadają login i hasło oraz kody jednorazowe, mają obowiązek

zabezpieczenia ich przed dostępem innych osób. W razie zniszczenia lub utraty

któregoś

ze

sposobów

uwierzytelniania

w

systemie,

należy

niezwłocznie

skontaktować się z koordynatorem gminnym do spraw obsługi informatycznej w celu

podjęcia dalszych kroków.

Przewodniczący komisji najpóźniej w przeddzień głosowania ustala z osobami

w.

rcl

odpowiedzialnymi za obsługę informatyczną miejsce i harmonogram jej pracy.

Rozdział III

Zadania komisji w dniu wyborów przed otwarciem lokalu wyborczego

19. W dniu wyborów komisja zbiera się w lokalu wyborczym w możliwie pełnym

składzie, z udziałem przewodniczącego komisji lub jego zastępcy, na tyle wcześnie,

aby wykonać wszystkie czynności związane z przygotowaniem głosowania,

lecz nie później niż o godz. 600.

20. Przed rozpoczęciem głosowania komisja, w możliwie pełnym składzie

1) sprawdza

dostarczone

jej

dokumenty

oraz

pieczęć

komisji

ww

(zobacz pkt 16 wytycznych);

2) ponownie przelicza karty do głosowania (odrębnie do Sejmu i do Senatu);

ustaloną liczbę komisja wpisuje w punkcie 2 odpowiednio formularza

Poz. 1008

protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów i protokołu

v.p

l

głosowania w obwodzie na kandydatów na senatora lub protokołu

głosowania w obwodzie na kandydata na senatora;

3) ostemplowuje karty do głosowania – w miejscu na to przeznaczonym – swoją

pieczęcią; w celu uniknięcia wydania wyborcy karty nieważnej zaleca

się ostemplowanie wszystkich kart do głosowania przed otwarciem lokalu,

tj. przed godziną 700; w razie niemożności wykonania tej czynności przed

rozpoczęciem głosowania należy ostemplować karty bezpośrednio po godzinie

700, możliwie przed rozpoczęciem wydawania kart wyborcom; po ostemplowaniu

zabezpieczyć;

.go

wszystkich kart pieczęcią komisji należy je wraz z pieczęcią komisji odpowiednio

4) rozkłada spis wyborców oraz karty do głosowania w sposób ułatwiający

prowadzenie głosowania;

5) sprawdza, czy w lokalu wyborczym w widocznym miejscu wywieszone

są urzędowe obwieszczenia i informacje, o których mowa w pkt 8, sprawdza

również, czy dodatkowo są one umieszczone na wysokości umożliwiającej ich

w.

rcl

odczytanie z wózka inwalidzkiego; w razie stwierdzenia nieprawidłowości w tym

zakresie komisja podejmuje niezwłocznie działania dla ich usunięcia;

6) sprawdza, czy w lokalu wyborczym oraz wewnątrz i na zewnątrz budynku,

w którym mieści się lokal, nie znajdują się elementy służące prowadzeniu

kampanii wyborczej (plakaty, ulotki, napisy); w razie umieszczenia takich

materiałów komisja usuwa je; w przypadku gdyby komisja nie mogła tego

uczynić sama, zwraca się o pomoc do wójta; kontrolę w tym zakresie należy

przeprowadzać również w toku głosowania;

7) sprawdza, czy urna jest pusta, a następnie zamyka ją i opieczętowuje.

Dopuszczalne jest zabezpieczenie urny przed niekontrolowanym otwarciem

ww

za pomocą jednorazowych plomb opatrzonych unikatowym numerem. W takim

przypadku każdorazowo numer plomby (plomb), niezwłocznie po ich założeniu,

powinien

być

wpisany

przez

komisję

do

wewnętrznego

protokołu.

Poz. 1008

Urna powinna być ustawiona w takim miejscu, by była przez cały czas

widoczna

dla

członków

komisji

i

mężów

zaufania

v.p

l

głosowania

oraz obserwatorów międzynarodowych; ponadto możliwe jest wyznaczenie

jednego członka komisji (rotacyjnie), którego zadaniem będzie czuwanie

nad urną. Urny nie wolno wynosić z lokalu wyborczego; dotyczy to również

urny zasadniczej w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki

zdrowotnej i domach pomocy społecznej. Urna musi pozostać zamknięta

przez cały czas od zamknięcia aż do jej otwarcia po zakończeniu głosowania.

Gdyby w tym czasie doszło do otwarcia urny, komisja odnotowuje

.go

to zdarzenie i wyjaśnia jego przyczynę w punkcie 21 protokołów głosowania.

Rozdział IV

Zadania komisji w trakcie głosowania

Otwarcie lokalu wyborczego

21. O godzinie 700 komisja otwiera lokal. Od chwili rozpoczęcia głosowania do czasu

w.

rcl

jego zakończenia komisja wykonuje swoje zadania w składzie zapewniającym

wyborcom

udział

w

głosowaniu

bez

zakłóceń

przy

wydawaniu

kart

do głosowania, ale co najmniej 3-osobowym, w tym zawsze z udziałem

przewodniczącego komisji bądź jego zastępcy (art. 42 § 3 Kodeksu wyborczego).

Wymóg obecności co najmniej 3 osób z komisji oznacza stałe przebywanie takiej

liczby członków w pomieszczeniu, w którym znajduje się urna.

Postępowanie w przypadku skreślenia kandydata z listy, unieważnienia rejestracji

listy lub skreślenia kandydata na senatora

22. Jeżeli w okresie po wydrukowaniu kart do głosowania, a przed dniem wyborów,

okręgowa komisja wyborcza skreśli z zarejestrowanej listy kandydatów na posłów

ww

nazwisko kandydata na posła lub unieważni rejestrację listy kandydatów bądź skreśli

kandydata na senatora, wówczas obowiązana jest niezwłocznie zawiadomić o tym

fakcie wszystkie obwodowe komisje wyborcze na obszarze danego okręgu

Poz. 1008

wyborczego.

v.p

l

W takim przypadku nie dokonuje się druku nowych kart do głosowania. Okręgowa

komisja wyborcza sporządza więc informację o nowym, prawidłowym brzmieniu

karty do głosowania przez odwzorowanie właściwego arkusza takiej karty

ze skreślonym

nazwiskiem

kandydata

lub

skreśloną

listą

kandydatów

oraz o warunkach ważności głosu oddanego na takiej karcie. Otrzymaną informację

o dokonanych skreśleniach i nowym brzmieniu karty do głosowania komisja

obwodowa umieszcza w lokalu wyborczym przy właściwym obwieszczeniu

oraz informuje ustnie o tym wyborców.

.go

Niedopuszczalne jest dokonywanie przez komisję jakichkolwiek skreśleń

i adnotacji na kartach do głosowania.

Czynności przed wydaniem wyborcy kart do głosowania

23. Przed wydaniem kart do głosowania komisja

1) sprawdza tożsamość wyborcy na podstawie dowodu osobistego lub każdego

innego dokumentu z fotografią, pod warunkiem że ustalenie tożsamości wyborcy

w.

rcl

na jego podstawie nie budzi wątpliwości (art. 52 § 1 Kodeksu wyborczego);

wyborca może zatem okazać obwodowej komisji wyborczej dowolny dokument

ze zdjęciem (np. paszport, prawo jazdy, legitymacja studencka), w tym również

dokument, który utracił ważność (z wyjątkiem „książeczkowego” dowodu

osobistego), pod warunkiem że ustalenie tożsamości na jego podstawie nie budzi

wątpliwości;

2) ustala, czy wyborca jest uprawniony do głosowania w tym obwodzie,

przez sprawdzenie, czy jego nazwisko jest ujęte w spisie wyborców.

Komisje wyborcze wyznaczone do głosowania korespondencyjnego sprawdzają

ponadto, czy w rubryce spisu wyborców „Uwagi” odpowiadającej nazwisku danego

ww

wyborcy nie jest umieszczona informacja o wysłaniu do niego pakietu wyborczego.

W przypadku umieszczenia takiej informacji komisja odmawia wydania kart

do głosowania. Jeżeli wyborca poinformuje komisję, że nie otrzymał pakietu

Poz. 1008

wyborczego, wówczas przewodniczący komisji lub jego zastępca telefonicznie

formularzu spisu, i umożliwia głosowanie

v.p

l

potwierdza w dziale ewidencji ludności urzędu gminy, czy urząd posiada informację

1) osobie

o

o niedoręczeniu temu wyborcy pakietu. W przypadku potwierdzenia przez urząd

niedoręczenia pakietu przewodniczący lub jego zastępca skreśla adnotację w spisie

o wysłaniu pakietu, w to miejsce wpisuje adnotację „pakiet niedoręczony” i opatruje

ją parafą, a komisja wydaje wyborcy karty do głosowania.

Dopisywanie wyborców do spisu wyborców

.go

24. W dniu głosowania komisja dopisuje do spisu wyborców, na dodatkowym

przedkładającej

zaświadczenie

prawie

do

głosowania,

które

to zaświadczenie zatrzymuje i dołącza do spisu; odnosi się to także do osób,

które na podstawie zaświadczenia chcą głosować w „swoim” obwodzie (wyborca

otrzymał zaświadczenie w związku z zamiarem głosowania np. w innym

obwodzie, a później odstąpił od tego zamiaru);

2) osobie pominiętej w spisie, jeżeli udokumentuje ona, iż stale zamieszkuje

w.

rcl

na terenie tego obwodu głosowania, a dział ewidencji ludności urzędu gminy,

na żądanie komisji, potwierdzi telefonicznie, że pominięcie jest wynikiem

pomyłki powstałej przy sporządzaniu spisu; członek komisji, który otrzymał

potwierdzenie z urzędu gminy, sporządza notatkę, którą dołącza się do spisu

wyborców;

3) osobie skreślonej ze spisu dla danego obwodu głosowania w związku

z umieszczeniem w spisie wyborców w obwodzie odrębnym, jeżeli udokumentuje

ona, iż opuściła daną jednostkę przed dniem głosowania; przed dopisaniem takiej

osoby do spisu wyborców należy sprawdzić, czy wyborca jest skreślony ze spisu,

a przy jego nazwisku znajduje się adnotacja o skreśleniu w związku

ww

z umieszczeniem w spisie wyborców w obwodzie odrębnym („§ 13 ust. 1 pkt 6

rozporządzenia w sprawie spisu wyborców” lub „zawiadomienie o wpisaniu

lub dopisaniu do spisu”); udokumentowanie opuszczenia np. szpitala lub innego

Poz. 1008

zakładu opieki zdrowotnej przez wyborcę, który został wpisany do spisu

v.p

l

wyborców w obwodzie głosowania utworzonym w tej jednostce, np. poprzez

przedłożenie wypisu z danej jednostki ma jedynie umożliwić stwierdzenie,

że dana osoba opuściła szpital lub inna placówkę, a nie zapoznanie się z historią

choroby lub innymi danymi zawartymi w przedkładanym dokumencie; dokument

ten może być przedłożony przez wyborcę w taki sposób, żeby dane wrażliwe

nie były dostępne dla obwodowej komisji wyborczej, która nie ma prawa żądania

ich udostępnienia.

4) obywatelowi polskiemu stale zamieszkującemu za granicą, a głosującemu w kraju

.go

na podstawie ważnego polskiego paszportu, jeśli udokumentuje, iż stale

zamieszkuje za granicą. Podstawą dopisania takiego wyborcy do spisu jest

wyłącznie ważny polski paszport. Podstawą nie może być okazanie dowodu

osobistego, nawet w przypadku wyborców zamieszkujących stale za granicą

na obszarze Unii Europejskiej, czy innego państwa, do którego można

wjechać na podstawie polskiego dowodu osobistego. Udokumentowanie

zamieszkiwania

za

granicą

polega

na

okazaniu

komisji

dokumentu

w.

rcl

potwierdzającego ten fakt. Dokumentem takim jest np.: karta stałego pobytu,

dokument potwierdzający zatrudnienie za granicą, dokument potwierdzający

uprawnienie do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia społecznego za granicą

itp. Dokument ten nie musi być przedłożony wraz z tłumaczeniem na język

polski. Przed dopisaniem do spisu obywatela polskiego stale zamieszkałego

za granicą komisja jest obowiązana sprawdzić, czy w paszporcie nie ma odcisku

pieczęci innej komisji z datą głosowania (25 października 2015 r.); w takim

przypadku należy odmówić dopisania nazwiska wyborcy do spisu, gdyż odcisk

pieczęci komisji w paszporcie świadczy o wcześniejszym udziale w głosowaniu.

Dane objęte spisem wpisuje się w odpowiednich rubrykach spisu na podstawie

ww

paszportu. W rubryce spisu „Uwagi” wpisuje się numer paszportu oraz miejsce

i datę jego wydania. Po dopisaniu do spisu obywatela polskiego zamieszkałego

za granicą komisja jest obowiązana umieścić w paszporcie na ostatniej wolnej

Poz. 1008

stronie przeznaczonej na adnotacje wizowe jedynie odcisk swojej pieczęci

v.p

l

i wpisać datę głosowania. Niedopuszczalne jest umieszczanie żadnych innych

wpisów lub adnotacji. Umieszczanie odcisku pieczęci obwodowej komisji

w paszporcie nie dotyczy przypadków, gdy do głosowania przystępuje osoba

zamieszkała w kraju, której nazwisko jest ujęte w spisie, lub osoba

przedkładająca zaświadczenie o prawie do głosowania, albo osoba głosująca

jako pełnomocnik, posługująca się paszportem w celu umożliwienia ustalenia

jej tożsamości;

5) osobie, która chce głosować w obwodzie odrębnym, a przybyła do danej

.go

jednostki przed dniem głosowania; dla dopisania tej osoby do spisu nie jest

wymagane posiadanie zaświadczenia o prawie do głosowania. W celu uniknięcia

trudności z bieżącym potwierdzaniem przybycia do jednostki komisja wcześniej

powinna zwrócić się do jej kierownika o udostępnienie wykazu osób, które

zostały przyjęte przed dniem głosowania, a nie były ujęte w wykazie

przekazanym urzędowi gminy w celu sporządzenia spisu wyborców.

Dodatkowy formularz spisu wyborców, na którym komisja dopisuje wyborców

w.

rcl

w dniu głosowania, powinien zawierać oznaczenie, że jest to dodatkowy

formularz spisu wyborców. Członek komisji dopisujący na tym formularzu

wyborcę w dniu głosowania każdorazowo, obok imienia i nazwiska osoby

dopisanej, umieszcza swoją parafę. Po zakończeniu głosowania dodatkowy

formularz spisu wyborców powinien zostać opatrzony pieczęcią obwodowej

komisji wyborczej oraz podpisany przez przewodniczącego komisji lub jego

zastępcę.

Komisja nie jest uprawniona do dokonywania jakichkolwiek innych zmian

w spisie wyborców.

ww

Wydawanie wyborcom kart do głosowania

25. Wyborcy wydaje się po jednej karcie do głosowania w wyborach do Sejmu i Senatu.

26. Przy

wydawaniu

kart

do

głosowania

obwodowa

komisja

sprawdza,

Poz. 1008

czy wydawane karty są ostemplowane jej pieczęcią.

v.p

l

Ponadto komisja zwraca uwagę, by wyborca potwierdził własnoręcznym

podpisem, w przeznaczonej na to rubryce spisu wyborców, fakt otrzymania kart.

W przypadku odmowy złożenia podpisu wydający karty członek komisji w rubryce

spisu wyborców „Uwagi” czyni adnotację „odmowa podpisu” i opatruje ją swoją

parafą. Podobnie należy postąpić w przypadku, gdy wyborca odmówił przyjęcia

jednej z kart do głosowania. Adnotacja powinna wówczas brzmieć „bez Sejmu”

lub „bez Senatu”.

Jeżeli wyborca, który odmówił przyjęcia jednej z kart do głosowania, następnie

.go

będzie chciał otrzymać kartę do głosowania w wyborach, w których

nie uczestniczył, komisja wydaje wyborcy tę kartę. Przewodniczący komisji

w rubryce spisu wyborców w rubryce „Uwagi” skreśla adnotację odpowiednio

„bez Sejmu” lub „bez Senatu” i skreślenie to opatruje swoją parafą.

Przy czynności potwierdzania przez wyborców otrzymania kart należy baczyć,

by podpisy składane były w miejscach (w linii) odpowiadających nazwiskom.

Przy czynności potwierdzania przez wyborców otrzymania karty należy zwrócić

uwagę,

by

podpisy

składane

były

w.

rcl

szczególną

w

miejscach

(w

linii)

odpowiadających nazwiskom. Możliwe jest składanie podpisu bez odwracania

spisu. W przypadku gdy komisja zauważy, że osoba podpisała się w linii

przy nazwisku innego wyborcy, wskazuje tej osobie właściwe miejsce w spisie

do złożenia podpisu, a podpis złożony w niewłaściwym miejscu skreśla. Skreślenie

opatruje

się

adnotacją

„podpis

w

nieprawidłowym

miejscu”

i

parafą

przewodniczącego komisji lub jego zastępcy. Zwrócić także należy uwagę

na konieczność zapewnienia ochrony danych osobowych wyborców ujętych w spisie,

w tym przed ujawnieniem danych osobowych innych osób przy potwierdzaniu

przez wyborcę odbioru kart do głosowania. W tym celu komisja stosuje nakładki

ww

na spis zabezpieczające dane osobowe innych osób ujętych w spisie, które powinny

być przekazane przez urząd gminy.

27. Komisja odmawia ponownego wydania kart (lub karty) do głosowania

Poz. 1008

karty, zniszczenia jej itp.).

v.p

l

niezależnie od przyczyn tego żądania (np. z powodu pomyłkowego wypełnienia

28. Na wniosek wyborcy komisja jest obowiązana wyjaśnić mu sposób głosowania

w wyborach do Sejmu i do Senatu oraz warunki ważności głosu, zgodnie

z informacjami umieszczonymi na karcie do głosowania. Wyjaśnienie to nie może

zawierać elementów agitacyjnych.

Ponadto komisja jest obowiązana, na prośbę wyborcy niepełnosprawnego,

do przekazania ustnie treści obwieszczeń wyborczych w zakresie informacji o listach

kandydatów na posłów oraz kandydatach na senatora zarejestrowanych w danym

.go

okręgu wyborczym. Czynności te wykonuje przewodniczący komisji lub zastępca

przewodniczącego w obecności innego członka komisji.

Głosowanie przez pełnomocnika

29. Komisja dopuszcza do głosowania osoby posiadające pełnomocnictwo do głosowania

w imieniu wyborcy ujętego w spisie wyborców.

Wyborca, który udzielił pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu, może

w.

rcl

w dniu głosowania doręczyć komisji oświadczenie o cofnięciu pełnomocnictwa,

a także głosować osobiście, jeżeli nie głosował jeszcze w jego imieniu

pełnomocnik.

Głosowanie

osobiste

wyborcy

powoduje

wygaśnięcie

pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu.

Komisja nie dopuści natomiast do głosowania wyborcy, którego pełnomocnik wziął

udział w głosowaniu w jego imieniu wcześniej. Również złożenie oświadczenia

o cofnięciu pełnomocnictwa jest w takiej sytuacji bezskuteczne.

Fakt cofnięcia lub wygaśnięcia pełnomocnictwa do głosowania komisja obowiązana

jest odnotować w spisie wyborców oraz na otrzymanej wraz ze spisem liście

wyborców, którzy udzielili pełnomocnictwa do głosowania w ich imieniu.

ww

Pełnomocnik przed przystąpieniem do głosowania okazuje swój dowód osobisty

lub inny dokument z fotografią oraz akt pełnomocnictwa sporządzony przez wójta

lub pracownika urzędu gminy działającego z upoważnienia wójta.

Poz. 1008

Przed wydaniem kart do głosowania komisja sprawdza w spisie wyborców,

v.p

l

czy wyborca, który udzielił pełnomocnictwa, jest ujęty w spisie wyborców,

a także czy wyborca nie głosował wcześniej osobiście oraz czy w spisie

nie odnotowano, że pełnomocnictwo wygasło z innej przyczyny lub zostało

cofnięte. Jeżeli wyborca, który udzielił pełnomocnictwa, nie jest ujęty w spisie

wyborców, komisja jest obowiązana wyjaśnić telefonicznie w dziale ewidencji

ludności urzędu gminy przyczynę nieumieszczenia wyborcy w spisie wyborców.

Jeżeli urząd gminy potwierdzi, że nieumieszczenie wyborcy w spisie wynika

z omyłki, komisja dopisuje wyborcę (nie pełnomocnika) do spisu wyborców

.go

na dodatkowym formularzu spisu. Członek komisji, który otrzymał potwierdzenie

z urzędu gminy, sporządza notatkę, którą dołącza się do spisu wyborców.

Komisja odmawia wydania pełnomocnikowi kart do głosowania i zatrzymuje akt

pełnomocnictwa do głosowania w przypadku wcześniejszego głosowania osobistego

wyborcy,

wygaśnięcia

pełnomocnictwa.

pełnomocnictwa

z

innej

przyczyny

lub

cofnięcia

Po stwierdzeniu, że wyborca nie głosował osobiście, pełnomocnictwo nie wygasło

w.

rcl

z innej przyczyny i nie zostało cofnięte, komisja odnotowuje nazwisko i imię

(imiona) pełnomocnika wyborcy w spisie wyborców w rubryce „Uwagi”

odpowiadającej

pozycji,

pod

którą

umieszczono

nazwisko

wyborcy,

wraz z oznaczeniem „pełnomocnik”, akt pełnomocnictwa do głosowania załącza

do spisu i wydaje pełnomocnikowi karty do głosowania. Ponadto komisja

odnotowuje fakt głosowania przez pełnomocnika na otrzymanej wraz ze spisem

wyborców liście wyborców, którzy udzielili pełnomocnictwa do głosowania

w ich imieniu.

W przypadku pełnomocnika przedkładającego zaświadczenie o prawie do głosowania

komisja dopisuje pełnomocnika do spisu wyborców (pkt 24 ppkt 1), a następnie

ww

postępuje w sposób, o którym mowa wyżej.

Pełnomocnik potwierdza otrzymanie karty do głosowania własnym czytelnym

podpisem w rubryce spisu przeznaczonej na potwierdzenie otrzymania kart

Poz. 1008

do głosowania przez wyborcę udzielającego pełnomocnictwa do głosowania.

v.p

l

Wydawanie wyborcom nakładek na karty do głosowania

30. Komisja wraz z kartami do głosowania wydaje wyborcy niepełnosprawnemu, na jego

prośbę, nakładki na te karty sporządzone w alfabecie Braille’a. Komisja informuje

wyborcę, że po oddaniu głosu obowiązany jest on zwrócić komisji nakładki na karty.

Komisja zwraca uwagę, aby wyborca wraz z kartami nie wrzucił nakładek na karty

do urny.

31. W przypadku utraty nakładek lub ich zniszczenia komisja niezwłocznie informuje

.go

wójta o konieczności dostarczenia nowych nakładek.

Przebieg głosowania

32. W czasie głosowania komisja zwraca uwagę, by wyborcy głosowali osobiście i w taki

sposób, aby nie została naruszona tajność głosowania, a także aby głosowanie

nie zostało wykorzystane do prowadzenia agitacji wyborczej. Karty do głosowania

wyborcy powinni wrzucać do urny w taki sposób, aby strona zadrukowana

była niewidoczna (art. 52 § 7 Kodeksu wyborczego).

w.

rcl

33. Niedopuszczalne jest głosowanie za członka rodziny lub za inną osobę. Zakaz

ten nie dotyczy osób posiadających pełnomocnictwo do głosowania.

34. Osobie niepełnosprawnej, na jej prośbę, może pomagać w głosowaniu inna osoba,

w tym także niepełnoletnia; pomoc ta może mieć tylko techniczny charakter;

nie może

ona

polegać

na

sugerowaniu

wyborcy

sposobu

głosowania

lub na głosowaniu w zastępstwie tego wyborcy; dopuszczalne jest, aby na życzenie

osoby niepełnosprawnej w pomieszczeniu za zasłoną przebywała osoba udzielająca

pomocy. Pomocy w głosowaniu nie może udzielać członek komisji, mąż zaufania

ani obserwator międzynarodowy (art. 53 Kodeksu wyborczego).

35. Przeprowadzanie głosowania poza lokalem możliwe jest wyłącznie w zakładach

ww

opieki zdrowotnej i domach pomocy społecznej przy zastosowaniu urny pomocniczej,

o czym mowa w rozdziale IX.

36. Komisja zwraca uwagę, by wyborcy nie wynosili kart do głosowania poza lokal

Poz. 1008

wyborczy. W przypadku gdy komisja zauważy, że wyborca wyniósł kartę

v.p

l

do głosowania na zewnątrz, lub otrzyma informację, że w lokalu wyborczym

lub poza nim oferowane jest odstąpienie karty, obowiązana jest niezwłocznie

zawiadomić o tym Policję i fakt ten opisać w punkcie 21 protokołów głosowania.

37. Komisja zwraca również uwagę, aby wyborcy nie wrzucali do urny innych

przedmiotów niż karty do głosowania. W razie stwierdzenia takich przypadków

fakt ten należy opisać w punkcie 21 protokołów głosowania.

38. Komisja, na żądanie wyborcy, obowiązana jest wydać zaświadczenie potwierdzające

(odpowiednio) treść

.go

wzięcie udziału w głosowaniu. Zaświadczenie powinno zawierać następującą

„Zaświadczenie

Obwodowa Komisja Wyborcza Nr ... w .................................................... zaświadcza,

że Pan/Pani* ................................................ otrzymał/otrzymała* kartę/karty*

(imię i nazwisko wyborcy)

do głosowania w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej/i do/ Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej* w głosowaniu w dniu 25 października 2015 r.

..........................................................

w.

rcl

......................................................

(miejscowość, data)

(podpis)

* Niepotrzebne skreślić lub pominąć.”.

Jeżeli z wnioskiem o wydanie zaświadczenia wystąpił pełnomocnik głosujący

w imieniu wyborcy ujętego w spisie, wówczas w zaświadczeniu po wyrazach

„otrzymał/otrzymała” należy dodać wyrazy „jako pełnomocnik wyborcy”.

Formularze zaświadczeń zapewnia wójt.

Na żądanie wyborcy komisja obowiązana jest również wydać zaświadczenie

potwierdzające odmowę wydania kart do głosowania z podaniem przyczyny odmowy

ww

(np. gdy wyborca nie jest ujęty w spisie wyborców).

Zaświadczenia, o których mowa wyżej, sporządza się w jednym egzemplarzu.

Informację o wydaniu zaświadczenia umieszcza się w rubryce spisu „Uwagi” przy

Poz. 1008

nazwisku wyborcy, którego zaświadczenie dotyczyło.

podpisuje

przewodniczący

komisji

lub

zastępca

v.p

l

Zaświadczenia

przewodniczącego i opatruje pieczęcią komisji.

39. Komisja na bieżąco sprawdza liczbę podpisów w spisie potwierdzających

otrzymanie kart przez wyborców.

W przypadku gdy liczba ta przekroczy 60% liczby otrzymanych przez komisję kart

do głosowania, komisja obowiązana jest powiadomić okręgową komisję wyborczą,

za pośrednictwem wójta, o możliwej potrzebie uruchomienia dla niej kart z rezerwy.

Natomiast gdy liczba ta przekroczy 80% liczby otrzymanych przez komisję kart

głosowania,

komisja

występuje

do

okręgowej

komisji

.go

do

wyborczej,

za pośrednictwem wójta, o wydanie kart z rezerwy.

40. Komisja czuwa, aby nie doszło do przepełnienia urny wyborczej. Otwieranie urny

przy wykonywaniu tego zadania jest niedopuszczalne. Jeżeli komisja stwierdzi,

że urna uległa zapełnieniu, np. zauważając, że wyborcy mają trudności z wrzucaniem

do niej kart do głosowania, powinna zakleić oraz opieczętować tę urnę i wykorzystać

drugą

urnę,

jeżeli

została

dostarczona

przed

rozpoczęciem

głosowania,

w.

rcl

lub niezwłocznie zwrócić się do wójta o dostarczenie drugiej urny. Urna, która uległa

przepełnieniu, pozostaje w lokalu wyborczym. Przed rozpoczęciem stosowania

drugiej urny komisja sprawdza, czy jest ona pusta, a następnie zamyka

ją i opieczętowuje. Obie urny powinny być ustawione w takim miejscu, by były przez

cały czas głosowania widoczne dla członków komisji i mężów zaufania

oraz obserwatorów międzynarodowych.

Przekazywanie Państwowej Komisji Wyborczej danych o frekwencji

41. Komisja (poza komisjami w obwodach odrębnych i obwodach utworzonych

w domach studenckich i zespołach tych domów) przekazuje Państwowej Komisji

ww

Wyborczej dane o frekwencji, tj. dane o liczbie osób uprawnionych do głosowania

oraz o liczbie wyborców, którym wydano karty do głosowania w trakcie głosowania.

Dane te przekazuje się w trybie i na zasadach określonych w uchwale Państwowej

Poz. 1008

Komisji Wyborczej z dnia 16 września 2015 r. w sprawie trybu i sposobu

Wyborczej, w trakcie

głosowania,

v.p

l

przekazywania przez okręgowe i obwodowe komisje wyborcze Państwowej Komisji

danych

o liczbie

osób uprawnionych

do głosowania oraz o liczbie wyborców, którym wydano karty do głosowania

w stałych obwodach głosowania utworzonych w kraju w wyborach do Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych

na dzień 25 października 2015 r. (M.P. poz. 930).

Szczególne zadania komisji wyznaczonych do głosowania korespondencyjnego

wyznaczone

do

głosowania

korespondencyjnego

przeprowadzają

.go

42. Komisje

to głosowanie, postępując w sposób określony w uchwale Państwowej Komisji

Wyborczej z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu postępowania z kopertami

zwrotnymi i pakietami wyborczymi w głosowaniu korespondencyjnym w kraju

(M.P. z 2015 r. poz. 37). Komisje te, w trakcie przeprowadzania głosowania,

na bieżąco ustalają

1) liczbę otrzymanych kopert zwrotnych;

w.

rcl

2) liczbę kopert zwrotnych, w których nie było oświadczenia o osobistym i tajnym

oddaniu głosu;

3) liczbę kopert zwrotnych, w których oświadczenie o osobistym i tajnym oddaniu

głosu nie było podpisane przez wyborcę;

4) liczbę kopert zwrotnych, w których nie było koperty na kartę do głosowania;

5) liczbę kopert zwrotnych, w których znajdowała się niezaklejona koperta na kartę

do głosowania;

6) liczbę kopert na kartę do głosowania wrzuconych do urny.

W przypadku gdy informacje z ppkt 2-5 dotyczą jednej koperty zwrotnej, należy

je uwzględnić w każdym z tych punktów.

ww

Otrzymanych przez komisję pustych kopert zwrotnych nie uwzględnia

się przy dokonywaniu powyższych ustaleń.

Dane, o których mowa, są zapisywane na arkuszu pomocniczym prowadzonym

Poz. 1008

przez wskazanego członka komisji pod nadzorem przewodniczącego lub zastępcy

v.p

l

przewodniczącego komisji.

Przerwa w głosowaniu

43. Głosowania nie wolno przerywać, chyba że w wyniku nadzwyczajnych wydarzeń

zostanie ono przejściowo lub trwale uniemożliwione. Przez nadzwyczajne

wydarzenie należy rozumieć wyłącznie takie, które realnie uniemożliwia

głosowanie (np. katastrofa budowlana dotycząca budynku, w którym znajduje

się lokal wyborczy); nie są nadzwyczajnymi wydarzeniami sytuacje o charakterze

(brak

właściwej

pieczęci,

trudność

w

.go

techniczno-organizacyjnym

dostaniu

się do budynku lub lokalu przed rozpoczęciem głosowania, zapełnienie się urny itp.).

O przyczynach uzasadniających – zdaniem komisji – zarządzenie przerwy

w głosowaniu,

jego

przedłużenie

lub

odroczenie

komisja

powiadamia

niezwłocznie okręgową komisję wyborczą i za jej zgodą podejmuje uchwałę w tej

sprawie. Uchwałę o zarządzeniu przerwy w głosowaniu, jego przedłużeniu

lub odroczeniu komisja bezzwłocznie podaje do publicznej wiadomości oraz przesyła

w.

rcl

okręgowej komisji wyborczej, która przekazuje ją Państwowej Komisji Wyborczej,

i wójtowi. Uchwałę tę komisja załącza do protokołu głosowania i czyni

o tym adnotację w punkcie 18 protokołów głosowania.

44. W razie przerwania lub odroczenia głosowania komisja zakleja i opieczętowuje wlot

urny, ustala liczbę niewykorzystanych kart do głosowania, liczbę osób uprawnionych

do głosowania, czyli liczbę osób ujętych w spisie wyborców, oraz liczbę wydanych

kart – na podstawie podpisów osób w spisie wyborców. Następnie spis wyborców,

niewykorzystane karty do głosowania oraz inne dokumenty komisji umieszcza

w odrębnych pakietach, opieczętowuje je i opisuje. Urnę wraz z pakietami oddaje

na przechowanie przewodniczącemu komisji. Z czynności tych należy sporządzić

podając

ww

protokół,

w

nim

liczbę

niewykorzystanych

kart

do

głosowania

(odrębnie dla Sejmu i Senatu), liczbę osób uprawnionych do głosowania i liczbę

wydanych kart (odrębnie dla Sejmu i Senatu).

Poz. 1008

45. Po sporządzeniu protokołu przewodniczący komisji zamyka lokal wyborczy

v.p

l

i opieczętowuje wejście do lokalu pieczęcią komisji. Pieczęć komisji oddaje

się na przechowanie zastępcy przewodniczącego lub innemu członkowi komisji.

46. Wójt zapewnia ochronę lokalu komisji w czasie przerwy w głosowaniu. Komisja

oczekuje na przybycie przedstawiciela wójta, który będzie odpowiedzialny

za ochronę lokalu. Zadania i tryb postępowania wójta w zakresie ochrony lokalu

określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 sierpnia 2014 r.

w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie ochrony lokali obwodowych komisji

wyborczych w czasie przerwy w głosowaniu spowodowanej nadzwyczajnymi

.go

wydarzeniami (Dz. U. poz. 1152).

47. Przed wznowieniem głosowania komisja stwierdza protokolarnie, czy pieczęcie

na wejściu do lokalu wyborczego, na urnie (ewentualnie plomby, o których mowa

w pkt 20 ppkt 7) i pakietach z kartami oraz spisem nie zostały naruszone. W razie

naruszenia pieczęci (plomb) lub braku pakietów albo dokumentów komisja opisuje

stwierdzony stan w protokole głosowania, zawiadamia o tym niezwłocznie okręgową

komisję wyborczą oraz wójta i następnie wykonuje czynności wskazane

w.

rcl

przez okręgową komisję wyborczą.

Rozdział V

Zakończenie głosowania

48. O godzinie 2100 przewodniczący komisji zarządza zakończenie głosowania. Komisja

zamyka lokal; osobom przybyłym do lokalu przed tą godziną należy umożliwić

oddanie głosu. Po opuszczeniu lokalu przez ostatniego wyborcę komisja

zapieczętowuje wlot urny, zaklejając go paskiem papieru opatrzonym pieczęcią

komisji i podpisami jej członków. W przypadku podjęcia przez komisję uchwały

o przedłużeniu głosowania lokal wyborczy jest zamykany później niż o godz. 2100,

ww

tj. o godzinie wynikającej z uchwały.

49. W obwodach odrębnych i obwodach utworzonych w domach studenckich i zespołach

tych domów komisja może zarządzić wcześniejsze zakończenie głosowania,

Poz. 1008

pod warunkiem że wszyscy wyborcy wpisani do spisu wyborców oddali swoje głosy.

v.p

l

Zarządzenie wcześniejszego zakończenia głosowania może nastąpić nie wcześniej

niż o godzinie 1800. W przypadku wcześniejszego zakończenia głosowania podanie

do publicznej wiadomości protokołu głosowania w obwodzie (o czym mowa

w pkt 93) powinno nastąpić niezwłocznie po jego sporządzeniu, lecz nie wcześniej

niż o godz. 2100.

O zarządzeniu zakończenia głosowania przewodniczący komisji niezwłocznie

zawiadamia osobę kierującą jednostką, w której utworzono obwód głosowania, wójta

oraz okręgową komisję wyborczą.

.go

50. Po zamknięciu lokalu i po zakończeniu głosowania w lokalu mogą przebywać

poza członkami komisji wyłącznie mężowie zaufania i obserwatorzy międzynarodowi.

Ponadto w czasie otwierania urny i wyjmowania z niej kart dopuszczalna jest obecność

w lokalu przedstawicieli prasy, na zasadach, o których mowa w pkt 6. Mężowie

zaufania, obserwatorzy międzynarodowi i przedstawiciele prasy nie mogą uczestniczyć

w liczeniu głosów ani pomagać członkom komisji w wykonywaniu ich zadań.

W przypadku gdy komisji zapewniono obsługę informatyczną, w lokalu w miejscu

przez

przewodniczącego

może

przebywać

w.

rcl

wyznaczonym

również

osoba

odpowiedzialna za tę obsługę.

Rozdział VI

Ustalenie wyników głosowania i sporządzenie protokołów głosowania

Informacje wstępne

51. Czynności związane z ustaleniem wyników głosowania w obwodzie i sporządzeniem

protokołów głosowania komisja wykonuje w możliwie pełnym składzie. Nie jest

dopuszczalne

tworzenie

z

członków

komisji

grup

roboczych,

które

wykonywałyby oddzielnie czynności po zakończeniu głosowania, np. ustalając

ww

wyniki głosowania na podstawie części kart do głosowania.

52. Komisja przystępuje do ustalenia wyników głosowania i sporządzenia projektów

Poz. 1008

protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów i protokołu

v.p

l

głosowania w obwodzie na kandydatów na senatora. W okręgach wyborczych,

w których zarejestrowano tylko jednego kandydata na senatora, sporządza się projekt

protokołu głosowania w obwodzie na kandydata na senatora. (Ilekroć w dalszej części

wytycznych mowa jest o „protokole głosowania w obwodzie na kandydatów

na senatora”, należy przez to rozumieć również „protokół głosowania w obwodzie

na kandydata na senatora”). Do tego celu wykorzystuje się dostarczone formularze

protokołów.

53. Czynności opisane w pkt 54-84 dotyczą przygotowania projektów protokołów,

.go

ale należy wykonywać je na formularzach protokołów głosowania. Ze względów

praktycznych we wskazanych wyżej punktach dla uproszczenia używane jest pojęcie

„protokołu głosowania”, a nie „projektu protokołu głosowania” lub „formularza

protokołu głosowania”.

54. Liczby w protokołach głosowania w obwodzie wpisuje się w następujący sposób

liczby jednocyfrowe wpisuje się w ostatniej kratce z prawej strony, liczby

dwucyfrowe – w dwóch ostatnich kratkach z prawej strony, liczby trzycyfrowe

w.

rcl

– w trzech ostatnich kratkach z prawej strony itd., czyli tak, aby ostatnia cyfra

wpisywanej liczby wypadła w ostatniej kratce z prawej strony.

Jeżeli ustalona przez komisję liczba wynosi zero, w ostatniej kratce z prawej

strony należy wpisać cyfrę „0”.

Rozliczenie kart do głosowania

55. W pierwszej kolejności komisja dokonuje rozliczenia kart do głosowania.

Wypełnianie punktu 2 protokołu głosowania

Komisja wpisuje w punkcie 2 właściwego protokołu głosowania ustaloną przed

rozpoczęciem głosowania liczbę otrzymanych kart do głosowania odpowiednio

ww

w wyborach do Sejmu i w wyborach do Senatu.

Poz. 1008

Wypełnianie punktu 3 protokołu głosowania

v.p

l

Komisja przelicza niewykorzystane karty do głosowania odrębnie do Sejmu

i do Senatu. Ustalone przez komisję odrębnie dla Sejmu i Senatu liczby

niewykorzystanych kart do głosowania wpisuje się w punkcie 3 właściwego

protokołu głosowania.

Karty niewykorzystane należy zapakować w pakiety, odrębnie karty do Sejmu i karty

do Senatu, opieczętować je i opisać.

Wypełnianie punktu 1 protokołu głosowania

.go

Komisja ustala liczbę wyborców uprawnionych do głosowania, tj. umieszczonych

w spisie, łącznie z osobami dopisanymi przez komisję w trakcie głosowania

na dodatkowym formularzu spisu i liczbę tę wpisuje w punkcie 1 protokołów

głosowania. Liczby uprawnionych do głosowania w wyborach do Sejmu i do Senatu

muszą być równe.

Wypełnianie punktu 4 protokołu głosowania

w.

rcl

Kolejną czynnością komisji jest ustalenie liczby wyborców, którym wydano karty

do głosowania w wyborach do Sejmu i do Senatu.

Ustalenia tego dokonuje się na podstawie liczby podpisów potwierdzających

otrzymanie karty do głosowania (łącznie z adnotacjami „odmowa podpisu”

zastępującymi podpisy). Należy zwrócić szczególną uwagę na adnotacje umieszczone

w rubryce „Uwagi” spisu dotyczące sytuacji, gdy wyborcy pobrali jedną kartę

do głosowania, np. „tylko do Sejmu” bądź „tylko do Senatu”. Liczby wyborców,

którym wydano karty do głosowania w wyborach do Sejmu i do Senatu, mogą być

różne.

Liczby te nie mogą być większe od liczby wyborców uprawnionych

do głosowania (punkt 1 protokołu).

ww

Liczbę wyborców, którym wydano karty do głosowania w wyborach do Sejmu,

wpisuje się w punkcie 4 protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów

Poz. 1008

na posłów, a liczbę wyborców, którym wydano karty do głosowania w wyborach

na kandydatów na senatora.

v.p

l

do Senatu, wpisuje się w punkcie 4 protokołu głosowania w obwodzie

Wypełnianie punktu 15 protokołu głosowania

56. Na podstawie ustalonych danych komisja ustala, czy liczba kart niewykorzystanych

(punkt 3 protokołu) i liczba wyborców, którym wydano karty do głosowania

(punkt 4 protokołu), stanowią w sumie liczbę kart, które otrzymała komisja

(punkt 2 protokołu).

Rozliczenia

dokonać

oddzielnie

w

każdym

.go

z protokołów.

należy

W razie stwierdzenia niezgodności należy ponownie przeliczyć podpisy w spisie,

a jeśli wynik rozliczenia kart będzie ten sam – przypuszczalną przyczynę

niezgodności opisać w punkcie 15 protokołu głosowania. W razie braku miejsca

w protokole na opisanie przyczyn rozbieżności należy dokonać tego na oddzielnej

kartce papieru stanowiącej załącznik do danego protokołu. W protokole należy

zamieścić informację o sporządzeniu załącznika. Jeżeli niezgodność nie występuje,

w.

rcl

w punkcie 15 protokołów głosowania należy wpisać wyrazy „brak uwag”.

57. W

dalszej

kolejności

komisja

dokonuje

ustaleń

dotyczących

głosowania

przez pełnomocnika, głosowania na podstawie zaświadczenia o prawie do głosowania

i głosowania korespondencyjnego.

Wypełnianie punktu 5 protokołu głosowania

Komisja ustala liczbę wyborców głosujących przez pełnomocnika, odrębnie

w wyborach do Sejmu i do Senatu.

Ustalenia tego dokonuje się na podstawie liczby podpisów pełnomocników

głosujących w imieniu wyborców ujętych w spisie, znajdujących się obok dopisku

„pełnomocnik” w rubryce spisu „Uwagi”.

ww

Uzyskaną liczbę komisja porównuje z liczbą otrzymanych aktów pełnomocnictwa,

z pominięciem aktów pełnomocnictwa, które komisja otrzymała od osób, których

pełnomocnictwo wygasło lub zostało cofnięte. Liczby te powinny być równe. Jeżeli

Poz. 1008

zachodzi rozbieżność pomiędzy tymi liczbami, komisja dokonuje ponownego

v.p

l

przeliczenia.

Ponadto należy wziąć pod uwagę adnotacje umieszczone w rubryce „Uwagi” spisu

dotyczące sytuacji, gdy pełnomocnicy pobrali jedną kartę do głosowania, np. „tylko

do Sejmu” bądź „tylko do Senatu”. Liczby wyborców, którzy głosowali na podstawie

pełnomocnictwa w wyborach do Sejmu i do Senatu, mogą być różne.

Liczbę wyborców głosujących przez pełnomocnika w wyborach do Sejmu

wpisuje się w punkcie 5 protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów

na posłów, a liczbę wyborców głosujących przez pełnomocnika w wyborach

.go

do Senatu wpisuje się w punkcie 5 protokołu głosowania w obwodzie

na kandydatów na senatora.

Komisje w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej,

domach pomocy społecznej, zakładach karnych, aresztach śledczych, w oddziałach

zewnętrznych takich zakładów i aresztów oraz domach studenckich i zespołach

domów studenckich, w tym punkcie protokołów głosowania wpisują cyfrę „0”.

w.

rcl

Wypełnianie punktu 6 protokołu głosowania

Komisja ustala liczbę wyborców głosujących na podstawie zaświadczenia o prawie

do głosowania, odrębnie w wyborach do Sejmu i do Senatu.

Ustalenia tego dokonuje się na podstawie liczby otrzymanych zaświadczeń.

Ponadto należy wziąć pod uwagę adnotacje umieszczone w rubryce „Uwagi” spisu

dotyczące sytuacji, gdy wyborcy głosujący na podstawie zaświadczenia pobrali jedną

kartę do głosowania, np. „tylko do Sejmu” bądź „tylko do Senatu”. Liczby

wyborców, którzy głosowali na podstawie zaświadczenia w wyborach do Sejmu

i do Senatu, mogą być różne.

Liczbę

wyborców

głosujących

na

podstawie

zaświadczenia

o

prawie

ww

do głosowania w wyborach do Sejmu wpisuje się w punkcie 6 protokołu

głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów, a liczbę wyborców

głosujących na podstawie zaświadczenia o prawie do głosowania w wyborach

Poz. 1008

na kandydatów na senatora.

v.p

l

do Senatu wpisuje się w punkcie 6 protokołu głosowania w obwodzie

Wypełnianie punktu 7 protokołu głosowania

W

dalszej

kolejności

komisja

ustala

liczby

dotyczące

głosowania

korespondencyjnego. Ustaleń tych dokonują komisje wyznaczone do głosowania

korespondencyjnego, pozostałe komisje w punktach 7–8e protokołów głosowania

wpisują cyfrę „0”.

Liczbę wyborców, którym wysłano pakiety wyborcze, ustala się na podstawie liczby

.go

adnotacji w spisie wyborców zawierających informacje o wysłaniu pakietu

wyborczego do wyborcy. Liczbę wyborców, którym wysłano pakiety wyborcze,

wpisuje się w punkcie 7 protokołów głosowania.

Wypełnianie punktu 8 protokołu głosowania

Następnie komisja wyznaczona do głosowania korespondencyjnego wpisuje ustalone

wcześniej, zgodnie z pkt 42, liczby: otrzymanych kopert zwrotnych (w punkcie 8

protokołu), kopert zwrotnych, w których nie było oświadczenia o osobistym i tajnym

w.

rcl

oddaniu głosu (w punkcie 8a protokołu), kopert zwrotnych, w których oświadczenie

o osobistym i tajnym oddaniu głosu nie było podpisane przez wyborcę (w punkcie 8b

protokołu), kopert zwrotnych, w których nie było koperty na kartę do głosowania

(w punkcie 8c protokołu), kopert zwrotnych, w których znajdowała się niezaklejona

koperta na kartę do głosowania (w punkcie 8d protokołu), kopert na kartę

do głosowania wrzuconych do urny (w punkcie 8e protokołu).

Liczba otrzymanych kopert zwrotnych (punkt 8 protokołu) nie może być większa

od liczby wyborców, którym wysłano pakiety wyborcze (punkt 7 protokołu). Suma

liczb z punktów 8a-8e nie może być mniejsza od liczby otrzymanych kopert

zwrotnych (punkt 8 protokołu). Liczby te wpisuje się zarówno w protokole

ww

głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów jak i w protokole głosowania

w obwodzie na kandydatów na senatora.

Poz. 1008

Ustalenie wyników głosowania

v.p

l

58. Komisja sprawdza, czy pieczęcie na urnie oraz na wlocie do urny (ewentualnie

jednorazowe plomby, o których mowa w pkt 20 ppkt 7) pozostały nienaruszone,

po czym otwiera urnę i wyjmuje z niej karty do głosowania.

Zaleca się zachowanie staranności przy wyjmowaniu kart z urny, aby karty

do głosowania nie zostały uszkodzone.

W przypadku stwierdzenia, że w urnie znajdują się inne przedmioty niż karty

do głosowania (w tym np. czyste kartki papieru), komisja oddziela je od kart

.go

do głosowania, a informacje o ich odnalezieniu odnotowuje w punkcie

21 protokołów głosowania.

59. Komisja wyznaczona do głosowania korespondencyjnego, po otwarciu urny

i wyjęciu z niej kart, przystępuje do wykonania zadań określonych w § 2 ust. 6

uchwały, o której mowa w pkt 42.

60. Komisja przegląda wszystkie karty i wydziela z nich karty całkowicie przedarte

na dwie lub więcej części, których nie bierze się pod uwagę przy obliczeniach. Jako

w.

rcl

karty całkowicie przedarte traktuje się, w przypadku kart zbroszurowanych, także

te karty, w których odłączono poszczególne strony bądź ich części.

Karty takie należy zapakować w pakiet, opieczętować go i opisać.

Wypełnianie punktu 9 i punktu 16 protokołu głosowania

Komisja oddziela karty do głosowania w wyborach do Sejmu od kart do głosowania

w wyborach do Senatu, liczy je (odrębnie do Sejmu i do Senatu) i odpowiednie liczby

wpisuje w punkcie 9 właściwego protokołu głosowania.

Komisje wyznaczone do głosowania korespondencyjnego podają w punkcie 9a

właściwego protokołu głosowania liczbę kart do głosowania wyjętych z kopert

na kartę do głosowania odpowiednio w wyborach do Sejmu i w wyborach do Senatu,

ww

ustaloną w sposób określony w uchwale, o której mowa w pkt 42.

Liczbę tę należy uwzględnić przy ustalaniu liczby kart wyjętych z urny, o których

mowa wyżej. Czynności te wykonuje się odrębnie w protokole głosowania

Poz. 1008

na kandydata na senatora.

v.p

l

w obwodzie na listy kandydatów na posłów i w protokole głosowania w obwodzie

Pozostałe komisje wpisują cyfrę „0” w punkcie 9a protokołu.

Jeżeli liczba kart wyjętych z urny (punkt 9 protokołu) pomniejszona o liczbę kart

wyjętych z kopert na kartę do głosowania (punkt 9a protokołu) nie jest równa

liczbie wyborców, którym wydano karty do głosowania (punkt 4 protokołu),

wówczas przypuszczalną przyczynę tego stanu rzeczy należy omówić w punkcie 16

właściwego protokołu głosowania. Przyczynę tę należy ustalić po przeliczeniu kart

wyrazy „brak uwag”.

.go

ważnych i nieważnych. Jeżeli różnica nie występuje, w punkcie tym należy wpisać

Analogicznie należy postąpić, jeżeli liczba kart wyjętych z kopert na kartę

do głosowania (punkt 9a protokołu) jest większa od liczby kopert na kartę

do głosowania wrzuconych do urny (punkt 8e protokołu).

W razie braku miejsca w protokole na opisanie przyczyn rozbieżności należy dokonać

tego na oddzielnej kartce, którą załącza się do protokołu. W protokole należy

zamieścić informację o sporządzeniu załącznika. Czynności te wykonuje się odrębnie

w.

rcl

w protokole głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów i w protokole

głosowania w obwodzie na kandydata na senatora.

Wypełnianie punktu 10 i punktu 17 protokołu głosowania

61. Komisja wydziela i liczy karty nieważne (tj. inne niż ustalone urzędowo

lub nieopatrzone pieczęcią komisji obwodowej), oddzielnie karty do Sejmu

i do Senatu. Ustaloną liczbę wpisuje się w punkcie 10 właściwego protokołu

głosowania.

Należy uważać, aby omyłkowo w tym punkcie protokołu nie wpisać liczby głosów

nieważnych, o których będzie mowa w dalszej części wytycznych. Jeżeli liczba kart

ww

nieważnych jest większa niż 0, przypuszczalną przyczynę wystąpienia kart

nieważnych należy opisać w punkcie 17 właściwego protokołu głosowania.

Jeżeli liczba kart nieważnych wynosi 0, w punkcie 10 protokołu należy wpisać „0”,

Poz. 1008

a w punkcie 17 protokołu wyrazy „brak uwag”. Czynności te wykonuje się odrębnie

v.p

l

w protokole głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów i w protokole

głosowania w obwodzie na kandydata na senatora.

Karty nieważne należy zapakować w pakiety, odrębnie do Sejmu i do Senatu,

opieczętować je i opisać.

Pozostałe karty są kartami ważnymi i na ich podstawie ustala się wyniki głosowania.

Wypełnianie punktu 11 protokołu głosowania

62. Karty ważne należy policzyć, odrębnie do Sejmu i do Senatu, a ustaloną liczbę

Suma

liczb

kart

(punkt 11 protokołu)

(punkt 9 protokołu).

.go

wpisać w punkcie 11 właściwego protokołu głosowania.

nieważnych

(punkt

musi

równa

być

10

protokołu)

liczbie

kart

i

kart

wyjętych

ważnych

z

urny

Sprawdzenia komisja dokonuje odrębnie w protokole głosowania w obwodzie na listy

kandydatów na posłów i w protokole głosowania w obwodzie na kandydatów

na senatora.

w.

rcl

Komisja pakuje karty do głosowania w wyborach do Senatu w tymczasowy pakiet

i odkłada je.

Wypełnianie punktu 12 protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów

na posłów

63. Na podstawie kart ważnych komisja ustala liczbę głosów nieważnych oraz głosów

ważnych w wyborach do Sejmu.

Komisja jest obowiązana przejrzeć całą kartę do głosowania, a nie poprzestać

na miejscu, w którym wyborca postawił znak „x”, gdyż może się okazać, że znak

taki wyborca postawił przy nazwiskach kandydatów na więcej niż jednej liście,

co powoduje nieważność głosu.

ww

W trakcie przeglądania kart do głosowania komisja odkłada osobno karty z głosami

nieważnymi według przyczyn nieważności głosu i osobno karty z głosami ważnymi.

Uznania głosu za nieważny komisja dokonuje po okazaniu karty wszystkim

Poz. 1008

członkom komisji uczestniczącym w ustalaniu wyniku głosowania.

v.p

l

Ustalając, czy głos na karcie jest ważny czy nieważny, komisja stosuje poniższe

reguły

–

znakiem „x” postawionym w kratce są dwie przecinające się linie, których

punkt przecięcia znajduje się obrębie kratki (art. 227 § 1 Kodeksu

wyborczego); ustalenie, czy znak „x” postawiony jest w kratce, czy poza nią,

należy do komisji;

–

nieważne są głosy, jeżeli na karcie do głosowania wyborca postawił znak „x”

w kratce przy nazwiskach kandydatów z różnych list kandydatów (tj. z więcej

.go

niż jednej listy) bądź nie postawił znaku w kratce przy nazwisku kandydata

na żadnej liście (art. 227 § 2 Kodeksu wyborczego);

–

jeżeli na karcie do głosowania wyborca postawił znak „x” w kratce obok nazwisk

dwóch lub więcej kandydatów z tej samej listy, to głos taki uważa się za ważnie

oddany na daną listę i zalicza kandydatowi, którego nazwisko jest umieszczone

wyżej na tej liście od innych nazwisk, przy których również postawiono znak „x”

(art. 227 § 5 Kodeksu wyborczego);

jeżeli znak „x” został postawiony przy nazwisku kandydata, którego okręgowa

w.

rcl

–

komisja wyborcza skreśliła z zarejestrowanej listy kandydatów na posłów

lub (oraz) unieważniła rejestrację listy kandydatów, wówczas przy ocenie,

czy głos jest ważny, należy kierować się także zasadami, o których mowa

w pkt 70;

–

wszelkie znaki, wykreślenia, przekreślenia, w tym również i znak „x”

postawiony przez wyborcę poza przeznaczoną na to kratką, traktuje się jako

dopiski, które nie wpływają na ważność głosu. Natomiast wszelkie znaki

graficzne naniesione w obrębie kratki, w tym w szczególności zamazanie

kratki, przekreślenie znaku w kratce itp. powodują nieważność głosu.

ww

64. Wyodrębnione karty ważne z głosami nieważnymi liczy się i odkłada, według

przyczyny nieważności głosu, a ich łączną liczbę, ustaloną zgodnie z pkt 65 i 79

wpisuje się w punkcie 12 protokołu głosowania.

Poz. 1008

W punkcie 12a protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

kandydatów z różnych list.

v.p

l

z powodu postawienia znaku „x” obok nazwiska dwóch lub większej liczby

W punkcie 12b protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

z powodu

niepostawienia

znaku

z którejkolwiek z list.

„x”

obok

nazwiska

żadnego

kandydata

W punkcie 12c protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

z powodu postawienia znaku „x” wyłącznie obok nazwiska kandydata z listy, której

rejestracja została unieważniona

.go

Suma liczb z punktów od 12a do 12c musi być równa lub mniejsza od liczby

z punktu 12. Jednakże sytuacja, w której suma ta jest mniejsza od liczby z punktu

12, może wystąpić wyłącznie w sytuacji, gdy komisja stwierdziła nieważność

głosów z powodu naniesienia przez wyborcę znaków graficznych w obrębie kratki,

w tym w szczególności zamazania kratki, przekreślenia znaku w kratce.

Karty ważne z głosami nieważnymi należy zapakować w odrębne pakiety – według

przyczyn nieważności głosu – opieczętować je i opisać „Głosy nieważne z kart

w.

rcl

ważnych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 25 października

2015 r. z powodu ………………................................................................................

(przyczyna nieważności)

— ……………..

(liczba)

Następnie opisane pakiety z głosami nieważnymi według przyczyny nieważności

głosu należy zapakować w jeden pakiet i opisać: „Głosy nieważne z kart ważnych

w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 25 października 2015 r.

– ...............”.

ww

(liczba)

Poz. 1008

Wypełnianie punktu 13 protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów

v.p

l

na posłów

65. Pozostałe karty ważne są kartami z głosami ważnymi. Komisja liczy wszystkie głosy

ważne oddane łącznie na wszystkie listy kandydatów i ich liczbę wpisuje w punkcie 13

protokołu głosowania.

66. Następnie należy zsumować liczby głosów nieważnych (punkt 12 protokołu

głosowania) i głosów ważnych (punkt 13 protokołu głosowania) i porównać wynik

z wcześniej wpisaną w punkcie 11 protokołu głosowania liczbą kart ważnych. Liczby

.go

te muszą być identyczne. Jeżeli występuje rozbieżność, należy poszukać przyczyny

błędu i po sprostowaniu obliczeń właściwe liczby wpisać do protokołu.

Wypełnianie punktu 14 protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów

na posłów

67. Komisja ustala – na podstawie kart ważnych z głosami ważnymi – liczbę głosów

ważnych oddanych na każdą z poszczególnych list kandydatów na posłów.

W tym celu odrębnie grupuje karty z głosami oddanymi na poszczególne listy.

w.

rcl

Oblicza liczbę głosów oddanych na każdą z list i wpisuje ją przy numerze i nazwie

listy na przygotowanych wcześniej arkuszach pomocniczych – odrębnych dla każdej

listy z jej numerem i nazwą oraz nazwiskami i imionami umieszczonych na niej

kandydatów.

68. Po dokonaniu tej czynności należy podsumować głosy ważne oddane na wszystkie

listy kandydatów. Otrzymana liczba musi być identyczna z liczbą głosów ważnych

oddanych łącznie na wszystkie listy kandydatów wpisaną w punkcie 13 protokołu

głosowania. Ustalone liczby komisja wpisuje przy nazwiskach poszczególnych

kandydatów na arkuszach pomocniczych.

Następnie komisja sprawdza prawidłowość ustalenia liczby głosów ważnych

ww

oddanych na każdą z list.

W tym celu dodaje liczby głosów oddanych na poszczególnych kandydatów z danej

listy i uzyskany wynik wpisuje na arkuszu pomocniczym w rubryce „Razem”.

Poz. 1008

Uzyskany wynik powinien być taki, jak liczba głosów ważnych oddanych na listę,

v.p

l

ustalona w sposób opisany w punkcie 67. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja,

gdy na liście znajduje się nazwisko skreślonego kandydata.

Ustaloną liczbę głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów

na posłów komisja wpisuje w punkcie 14 protokołu głosowania odpowiednio przy

numerach i oznaczeniach list kandydatów w rubryce „Liczba głosów ważnych

oddanych na listę”.

69. Pozostałe dane dotyczące punktu 14 („Na poszczególne listy kandydatów

na posłów i umieszczonych na nich kandydatów oddano następujące liczby

.go

głosów ważnych:”) wypełnia się odrębnie, wpisując z arkuszy pomocniczych

do protokołu po prawej stronie przy numerze i oznaczeniu każdej listy liczbę głosów,

które oddano na tę listę, a przy nazwiskach i imionach kandydatów – otrzymaną

przez nich liczbę głosów.

Suma głosów oddanych na wszystkich kandydatów z danej listy (rubryka

„Razem” musi być równa liczbie głosów ważnych oddanych na tę listę. Jeżeli

występuje rozbieżność, należy poszukać przyczyny błędu i po sprostowaniu obliczeń

w.

rcl

właściwe liczby wpisać do protokołu. Wyjątek może stanowić lista, na której znajduje

się nazwisko kandydata skreślonego z listy.

70. Jeżeli w okresie po wydrukowaniu kart do głosowania, a przed dniem wyborów,

okręgowa komisja wyborcza skreśliła z zarejestrowanej listy nazwisko kandydata

na posła lub unieważniła rejestrację listy kandydatów, wówczas tryb postępowania

przy obliczaniu i ustalaniu wyników głosowania jest następujący

1) jeżeli wyborca postawił znak „x” w kratce obok nazwiska skreślonego kandydata

oraz postawił znak „x” w kratce obok nazwiska innego kandydata z tej samej listy,

to głos jest ważny i zalicza się nieskreślonemu kandydatowi;

2) jeżeli wyborca postawił znak „x” w kratce obok nazwiska skreślonego kandydata

ww

oraz postawił znak „x” w kratce obok nazwiska kandydata z innej (ale tylko jednej)

listy, to głos jest ważny i oddany na kandydata z innej listy i tę listę;

3) jeżeli wyborca postawił znak „x” jedynie w kratce obok nazwiska skreślonego

Poz. 1008

kandydata, to głos jest ważny i oddany na listę, ale głosu tego nie zalicza

v.p

l

się żadnemu kandydatowi z tej listy (art. 227 § 4 Kodeksu wyborczego);

4) jeżeli wyborca postawił znak „x” w kratce obok nazwiska kandydata z listy, której

rejestrację unieważniono, oraz postawił znak „x” w kratce obok nazwiska

kandydata z innej (ale tylko jednej) listy, to głos jest ważny i oddany na kandydata

z innej listy i tę listę;

5) jeżeli wyborca postawił znak „x” jedynie w kratce obok nazwiska kandydata

z listy, której rejestrację unieważniono, to głos jest nieważny.

Skreślone nazwisko kandydata umieszcza się (pozostawia) w odpowiedniej części

.go

protokołu głosowania w obwodzie z adnotacją przy jego nazwisku „skreślony”

w miejscu przeznaczonym na wpisanie liczby głosów. Analogicznie postępuje

się w przypadku unieważnionej rejestracji listy kandydatów.

71. Po sprawdzeniu prawidłowości danych komisja pakuje, w odrębne pakiety według

numerów i nazw list, karty ważne z głosami ważnymi i na każdym pakiecie

umieszcza oznaczenie listy i liczbę oddanych na nią głosów. Pakiety te należy

zapakować w zbiorczy pakiet, opieczętować go i opisać „Głosy ważne z kart ważnych

w.

rcl

w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 25 października 2015 r.

– ….............”.

(liczba)

Staranne wykonanie tej czynności pozwoli na szybkie wyjaśnienie ewentualnych

błędów w obliczeniach, a także zarzutów wynikających z uwag mężów zaufania

lub protestów wyborców.

Następnie komisja wypełnia w pozostałych punktach protokół głosowania

w obwodzie na listy kandydatów na posłów.

72. Po wykonaniu czynności związanych z ustaleniem wyników głosowania w wyborach

do Sejmu komisja sprawdza, czy pakiet zawierający ważne karty do głosowania

ww

w wyborach do Senatu nie został naruszony, i przystępuje do ustalenia wyników

głosowania na kandydatów na senatora.

Poz. 1008

na senatora

v.p

l

Wypełnianie punktu 12 protokołu głosowania w obwodzie na kandydatów

73. Przy ustalaniu wyników głosowania w wyborach do Senatu komisja odpowiednio

stosuje opisane w pkt 63 zasady dotyczące definicji znaku „x” i ewentualnych

dopisków na karcie do głosowania.

74. Komisja uznaje za nieważne głosy, jeżeli na karcie do głosowania wyborca postawił

znak

„x”

w

kratkach

przy

nazwiskach

więcej

niż

jednego

kandydata,

bądź nie postawił znaku „x” w kratce przy żadnym nazwisku kandydata.

.go

75. W okręgu wyborczym, w którym został zarejestrowany tylko jeden kandydat, komisja

uznaje za nieważne głosy, jeżeli na karcie do głosowania wyborca postawił zarówno

znak „x” w kratce oznaczonej słowem „TAK”, jak i w kratce oznaczonej słowem

„NIE”; liczbę głosów nieważnych z tej przyczyny wpisuje się w punkcie 12a

protokołu głosowania; lub nie postawił znaku „x” w żadnej kratce; liczbę głosów

nieważnych z tej przyczyny wpisuje się w punkcie 12b protokołu głosowania

76. Jeżeli okręgowa komisja wyborcza skreśliła kandydata na senatora, wówczas

w.

rcl

przy ocenie, czy głos jest ważny, należy stosować odpowiednio zasady, o których

mowa w pkt 70, z tym że

1) jeżeli wyborca postawił znak „x” w kratce obok nazwiska skreślonego kandydata

na senatora oraz postawił znak „x” w kratkach obok nazwiska tylko jednego

nieskreślonego kandydata, głos taki uważa się za ważny i oddany na tego

(nieskreślonego) kandydata;

2) jeżeli wyborca postawił znak „x” tylko w kratce obok nazwiska skreślonego

kandydata, głos taki uważa się za nieważny.

77. Karty ważne z głosami nieważnymi należy policzyć, uwzględniając przyczyny

nieważności głosów i ustaloną liczbę wpisać w punkcie 12 protokołu głosowania.

W punkcie 12a protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

ww

z powodu postawienia znaku „x” obok nazwiska dwóch lub większej liczby

kandydatów.

W punkcie 12b protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

Poz. 1008

z powodu niepostawienia znaku „x” obok nazwiska żadnego kandydata.

v.p

l

W punkcie 12c protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

z powodu postawienia znaku „x” wyłącznie obok skreślonego nazwiska kandydata.

Suma liczb z punktów od 12a do 12c musi być równa lub mniejsza od liczby

z punktu 12. Jednakże sytuacja, w której suma ta jest mniejsza od liczby z punktu

12, może wystąpić wyłącznie w sytuacji, gdy komisja stwierdziła nieważność

głosów z powodu naniesienia przez wyborcę znaków graficznych w obrębie kratki,

w tym w szczególności zamazania kratki, przekreślenia znaku w kratce.

Karty z głosami nieważnymi, należy spakować i opisać na zasadach określonych

.go

w pkt 64, z tym, że w opisie należy wskazać, iż są to karty z wyborów do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej.

78. W okręgu wyborczym, w którym został zarejestrowany tylko jeden kandydat

wyodrębnione karty z głosami nieważnymi, według przyczyny nieważności

głosów liczy się i odkłada, a ich liczbę, ustaloną zgodnie z pkt 63 i 75 wpisuje

się w punkcie 12 protokołu głosowania w obwodzie na kandydata na senatora.

W punkcie 12a protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

w.

rcl

z powodu postawienia znaku „x” jednocześnie za i przeciw wyborowi kandydata.

W punkcie 12b protokołu głosowania wpisuje się liczbę głosów nieważnych

z powodu niepostawienia znaku „x” ani za ani przeciw wyborowi kandydata.

Suma liczb z punktów 12a i 12b musi być równa lub mniejsza od liczby z punktu

12. Jednakże sytuacja, w której suma ta jest mniejsza od liczby z punktu 12, może

wystąpić wyłącznie w sytuacji, gdy komisja stwierdziła nieważność głosów z powodu

naniesienia

przez

wyborcę

znaków

graficznych

w

obrębie

kratki,

w tym w szczególności zamazania kratki, przekreślenia znaku w kratce. Karty

z głosami nieważnymi, należy spakować i opisać na zasadach określonych w pkt 64,

z tym, że w opisie należy wskazać, iż są to karty z wyborów do Senatu

ww

Rzeczypospolitej Polskiej.

Poz. 1008

na senatora

v.p

l

Wypełnianie punktu 13 protokołu głosowania w obwodzie na kandydatów

79. Następnie ustala się liczbę kart ważnych z głosami ważnymi i wpisuje w punkcie

13 protokołu głosowania na kandydatów na senatora.

Następnie komisja sumuje liczby głosów nieważnych (punkt 12 protokołu) i głosów

ważnych (punkt 13 protokołu) i porównuje wynik z wcześniej wpisaną liczbą

w punkcie 11 protokołu. Liczby te muszą być identyczne. Jeżeli występuje

rozbieżność, należy poszukać przyczyny błędu i po sprostowaniu obliczeń właściwe

liczby wpisać do protokołu.

na senatora

.go

Wypełnianie punktu 14 protokołu głosowania w obwodzie na kandydatów

80. Komisja ustala liczbę głosów ważnych oddanych na poszczególnych kandydatów

na senatora.

Ustalenia tego komisja dokonuje na przygotowanych wcześniej arkuszach

pomocniczych z nazwiskami i imionami wszystkich kandydatów na senatora.

Żaden z kandydatów nie może otrzymać więcej głosów, niż wynosi liczba głosów

w.

rcl

ważnych.

81. Komisja oblicza sumę głosów oddanych na wszystkich kandydatów i sprawdza,

czy jest ona równa liczbie głosów ważnych wpisanej w punkcie 13 protokołu

głosowania. W przypadku, gdy któryś z powyższych warunków nie jest spełniony,

komisja

ponownie

sprawdza

poprawność

ustalenia

wyników

głosowania

na kandydatów na senatora.

82. Po sprawdzeniu prawidłowości ustalenia liczby głosów ważnych oddanych

na poszczególnych kandydatów na senatora komisja wypełnia punkt 14 protokołu.

Sumę liczb głosów ważnych oddanych na wszystkich kandydatów komisja

wpisuje w rubryce „Razem”.

Komisja sprawdza, czy suma liczb głosów ważnych oddanych na wszystkich

ww

kandydatów wpisana w rubryce „Razem” jest równa liczbie głosów ważnych

wpisanej w punkcie 13 protokołu głosowania. W przypadku, gdy warunek ten nie

jest spełniony, komisja ponownie sprawdza poprawność ustalenia wyników

Poz. 1008

głosowania na kandydata na senatora.

v.p

l

Jeżeli w okręgu wyborczym zarejestrowano tylko jednego kandydata

na senatora, liczbę głosów ważnych za wyborem kandydata i liczbę głosów ważnych

przeciw wyborowi kandydata komisja wpisuje w odpowiednich pozycjach w punkcie

14 protokołu głosowania.

Sumę liczb głosów ważnych za wyborem kandydata i przeciw wyborowi kandydata

komisja wpisuje w rubryce „Razem”.

83. Komisja sprawdza, czy suma liczb głosów ważnych za wyborem kandydata i przeciw

wyborowi kandydata wpisana w rubryce „Razem” jest równa liczbie głosów ważnych

.go

wpisanej w punkcie 13 protokołu głosowania. W przypadku, gdy warunek ten nie jest

spełniony, komisja ponownie sprawdza poprawność ustalenia wyników głosowania

na kandydata na senatora.

84. Komisja pakuje karty ważne z głosami ważnymi w pakiet, opieczętowuje go i opisuje

„Głosy ważne z kart ważnych do Senatu”.

Następnie komisja wypełnia w pozostałych punktach protokół głosowania

w.

rcl

w obwodzie na kandydatów na senatora.

Uwagi do protokołów głosowania wnoszone przez mężów zaufania i członków

komisji

Wypełnianie punktu 19 i punktu 20 protokołu głosowania

85. Do każdego protokołu głosowania mogą wnieść uwagi mężowie zaufania obecni

przy pracach komisji oraz członkowie komisji uczestniczący w jej pracach.

Mąż zaufania, który wniósł uwagę, podpisuje ją w protokole. Uwagi mężów zaufania

wpisuje się bezpośrednio do protokołu w punkcie 19. Jeżeli mężowie zaufania

nie zgłosili uwag lub nie byli obecni przy sporządzaniu protokołu, w punkcie

tym należy wpisać odpowiednio wyrazy „brak zarzutów” lub „brak mężów zaufania

ww

w obwodzie”.

Uwagi członków komisji wpisuje się bezpośrednio do protokołu w punkcie 20.

Członek komisji, który wniósł uwagę, podpisuje ją w protokole. Jeżeli członkowie

Poz. 1008

komisji nie zgłosili uwag, w punkcie tym należy wpisać wyrazy „brak zarzutów”.

v.p

l

Jeżeli treść uwag mężów zaufania albo członków komisji nie mieści się na formularzu,

należy dołączyć ją do protokołu, zaznaczając to w odpowiednim punkcie protokołu.

Komisja ma obowiązek ustosunkować się do wniesionych zarzutów, załączając

do protokołu wyjaśnienia.

Sporządzenie protokołów głosowania (informacje ogólne)

86. Komisja jest obowiązana sporządzić protokoły głosowania według wzorów

określonych w załącznikach do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia

.go

20 lipca 2015 r. w sprawie wzorów protokołów głosowania i protokołów z wyborów

stosowanych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. poz. 746).

87. Protokoły

głosowania

sporządza

się

w

dostarczonym

komisji

systemie

informatycznym, zatwierdzonym do użytku przez Państwową Komisję Wyborczą.

Jeżeli komisja nie ma obsługi informatycznej w swojej siedzibie, albo zachodzą

przeszkody w wykorzystaniu systemu informatycznego, protokoły głosowania

w.

rcl

sporządza się ręcznie.

Sporządzenie protokołów głosowania w systemie informatycznym

88. Sporządzenie

protokołów głosowania

w

systemie

informatycznym

odbywa

się w następujący sposób

1) przewodniczący lub zastępca przewodniczącego komisji przekazuje osobie

odpowiedzialnej za obsługę informatyczną sporządzone przez komisję projekty

protokołu głosowania w obwodzie na listy kandydatów na posłów i protokołu

głosowania w obwodzie na kandydatów na senatora; osoba ta wprowadza

wszystkie dane z projektów protokołów do systemu informatycznego. W trakcie

wprowadzania danych system może sygnalizować na ekranie monitora błędy

ww

(w kolorze

czerwonym)

i

ostrzeżenia

(w kolorze

niebieskim).

Mimo tej sygnalizacji przygotowane dane liczbowe należy wprowadzić do końca;

2) w przypadku gdy po wprowadzeniu wszystkich danych liczbowych system

Poz. 1008

sygnalizuje błędy lub ostrzeżenia, należy wydrukować zestawienie błędów.

przez wprowadzenie

w

odpowiednich

v.p

l

Obowiązkiem komisji jest ustalenie przyczyny błędu i jego usunięcie

rubrykach

prawidłowych

danych

liczbowych, bowiem bez usunięcia błędów protokół nie zostanie wydrukowany.

W tym celu komisja powinna przeanalizować treść komunikatu o błędzie,

sprawdzić odpowiednie dane liczbowe na arkuszach pomocniczych, sprawdzić

prawidłowość działań arytmetycznych, a jeśli to jest konieczne – powtórzyć

czynności

związane

z

ustaleniem

wyników

głosowania.

Wydrukowane

zestawienie błędów podpisują wszystkie osoby wchodzące w skład komisji

.go

obwodowej uczestniczące w ustalaniu wyników głosowania oraz opatruje

się je pieczęcią komisji. Dokument ten nie jest przekazywany do okręgowej

komisji wyborczej, lecz pozostaje w dokumentacji komisji obwodowej;

3) w przypadku gdy system informatyczny nie sygnalizuje błędów (zostały usunięte

lub ich nie było), a jedynie sygnalizuje ostrzeżenia, obowiązkiem komisji jest

przeanalizowanie treści ostrzeżeń i – w razie stwierdzenia ich zasadności

– dokonanie korekty danych liczbowych. Jeżeli natomiast komisja, po analizie

w.

rcl

ostrzeżeń, dojdzie do wniosku, że dane liczbowe są prawidłowe, powinna wpisać

zajęte stanowisko na wydruku raportu ostrzeżeń. Raport ostrzeżeń podpisują

wszystkie osoby wchodzące w skład komisji obwodowej uczestniczące

w ustalaniu wyników głosowania oraz opatruje się go pieczęcią komisji.

Obwodowa komisja wyborcza przekazuje wraz z protokołem do okręgowej

komisji wyborczej podpisany wydruk raportu ostrzeżeń, jeśli aprobowała

protokół bez wprowadzania zmian w zakresie sygnalizowanym raportem

ostrzeżeń;

4) jeśli system informatyczny nie sygnalizował błędów lub zostały one usunięte,

drukowane są protokoły głosowania.

ww

Awaria drukarki lub inne przeszkody w wydrukowaniu protokołu

nie zwalniają komisji posiadającej obsługę informatyczną z obowiązku

wprowadzenia

do

systemu

informatycznego

danych

z

protokołów

Poz. 1008

głosowania;

v.p

l

5) komisja sprawdza zgodność danych z wydrukowanych protokołów z ustalonymi

wynikami głosowania; sprawdzenia dokonuje się poprzez odczytanie na głos

danych z wydrukowanych protokołów i porównanie ich z danymi

z projektów protokołów przekazanych osobie odpowiedzialnej za obsługę

informatyczną komisji;

6) jeżeli pozwalają na to możliwości techniczne, to osoba odpowiedzialna

za obsługę informatyczną komisji dokonuje transmisji danych z protokołów,

a przewodniczący komisji lub jego zastępca uwierzytelnia kodem jednorazowym

.go

zgodność danych wprowadzonych do systemu informatycznego z danymi

zawartymi w protokołach przyjętych przez komisję;

7) jeżeli możliwości techniczne nie pozwoliły na dokonanie transmisji danych

z protokołów, osoba odpowiedzialna za obsługę informatyczną komisji dokonuje

zapisu danych z protokołów na nośniku elektronicznym.

89. W każdym etapie prac w systemie informatycznym, oprócz osoby odpowiedzialnej

za obsługę informatyczną komisji, powinien brać udział przewodniczący komisji

w.

rcl

lub jego zastępca; przy tych czynnościach mogą być też obecni pozostali członkowie

komisji, mężowie zaufania i obserwatorzy międzynarodowi.

90. W przypadku sporządzania protokołów głosowania w systemie informatycznym

jakakolwiek zmiana, niezależnie czy dokonana w protokole głosowania w obwodzie

na listy kandydatów na posłów czy też w protokole głosowania w obwodzie

na kandydatów na senatora, powoduje konieczność ponownego wydrukowania

obydwu protokołów, tj. zarówno protokołu głosowania w obwodzie na listy

kandydatów na posłów jak i protokołu głosowania w obwodzie na kandydatów

na senatora, nawet jeżeli w jednym z tych protokołów nie była wprowadzana żadna

zmiana, oraz powoduje konieczność ponownej transmisji danych z obu protokołów

ww

do okręgowej komisji wyborczej.

Poz. 1008

Podpisywanie protokołów głosowania

v.p

l

91. Protokoły głosowania w obwodzie (każdy w dwóch egzemplarzach), podpisują

wszyscy członkowie komisji obecni przy ich sporządzeniu, także ci, którzy

wnieśli do nich uwagi. Protokoły opatruje się pieczęcią komisji. Powyższe

obowiązki dotyczą zarówno komisji, w których protokoły zostały sporządzone

w systemie informatycznym, jak i komisji, w których protokół został

sporządzony ręcznie.

92. W przypadku komisji, w których protokoły zostały sporządzone ręcznie, wszyscy

.go

członkowie komisji obecni przy ich sporządzeniu obowiązkowo parafują wszystkie

strony protokołu (poza stroną, na której składane są podpisy członków komisji).

Nie dotyczy to kopii protokołów przekazywanych mężom zaufania, na ich żądanie,

których uwierzytelnienia dokonuje przewodniczący komisji lub jego zastępca.

Protokół opatruje się pieczęcią komisji. Ponadto w komisjach, w których protokół

został sporządzony w systemie informatycznym, wszyscy członkowie komisji obecni

przy jego sporządzeniu, mogą parafować wszystkie strony protokołu (poza stroną,

w.

rcl

na której składane są podpisy członków komisji) na dole każdej strony. W przypadku

protokołów sporządzanych w systemie informatycznym należy zwrócić uwagę,

aby parafy członków komisji nie zostały umieszczone na symbolu kontrolnym

systemu informatycznego i kodzie kreskowym zamieszczonych na dole każdej strony

protokołu.

Podawanie protokołów głosowania do publicznej wiadomości

93. Komisja sporządza po jednej kopii protokołu głosowania w obwodzie na listy

kandydatów na posłów i protokołu głosowania w obwodzie na kandydatów

na senatora, które po zabezpieczeniu przed wpływem warunków atmosferycznych

(deszcz itp.) wywiesza w miejscu łatwo dostępnym dla zainteresowanych

ww

i widocznym po zamknięciu lokalu. Kopia protokołu powinna być wywieszona w taki

sposób, żeby możliwe było jej odczytanie także z wózka inwalidzkiego.

Wywieszenie kopii protokołów głosowania winno nastąpić niezwłocznie

Poz. 1008

po sporządzeniu protokołów. Poza przypadkami, o których mowa w pkt 43,

v.p

l

komisja nie może opuścić lokalu wyborczego przed wywieszeniem kopii

protokołów głosowania.

Jako kopię protokołu można wykorzystać wydruki dodatkowego egzemplarza

projektu protokołu (w komisjach korzystających ze wspomagania informatycznego),

kserokopię protokołu lub kopię sporządzoną odręcznie na formularzu protokołu.

Kopię poświadczają za zgodność z oryginałem członkowie komisji obecni przy jej

sporządzeniu, podpisując ją, parafując każdą stronę i opatrując ją pieczęcią

obwodowej komisji wyborczej.

.go

W przypadku sprostowań dokonywanych w protokole komisja obowiązana jest

niezwłocznie podać, w powyższy sposób, treść sprostowanego protokołu

do publicznej wiadomości. W takiej sytuacji na pierwotnie sporządzonym protokole,

na pierwszej stronie, należy uczynić adnotację „WADLIWY. PODLEGAŁ

SPROSTOWANIU”. Adnotację tę opatrują podpisami wszyscy członkowie komisji

obecni przy tej czynności. Adnotację opatruje się pieczęcią. Podaniu do publicznej

wiadomości podlegają oba protokoły głosowania (wadliwy i sprostowany).

w.

rcl

W przypadku sprostowania protokołu głosowania sporządzanego w systemie

informatycznym (jego ponownym wydruku) należy odpowiednio stosować pkt 90.

Zainteresowani mężowie zaufania mogą, w miarę możliwości technicznych, otrzymać

kopię protokołu głosowania, o czym mowa w pkt 4. Powyższe dotyczy również

zainteresowanych członków komisji.

Rozdział VII

Przekazanie protokołów głosowania do okręgowej komisji wyborczej

94. Po jednym egzemplarzu protokołu głosowania wraz z załączonymi do protokołu

ewentualnymi wniesionymi zarzutami mężów zaufania i/lub członków komisji

ww

oraz zajętym wobec nich stanowiskiem komisji umieszcza się w odrębnych

kopertach, które zakleja się, pieczętuje na złączeniach oraz opisuje odpowiednio

Poz. 1008

„Wybory do Sejmu

v.p

l

Okręg wyborczy nr ........

Obwód głosowania nr ........ Gmina ...............................

Adres siedziby Obwodowej Komisji Wyborczej

......................................................................................

tel. .................................”.

„Wybory do Senatu

Okręg wyborczy nr ........

Obwód głosowania nr ........ Gmina ...............................

.go

Adres siedziby Obwodowej Komisji Wyborczej

......................................................................................

tel. .................................”.

Przed przekazaniem protokołów głosowania pełnomocnikowi okręgowej komisji

wyborczej przewodniczący komisji obwodowej ustala z członkami komisji sposób

komunikowania się w razie potrzeby zwołania posiedzenia.

95. Zabezpieczone,

w

sposób

opisany

wyżej,

protokoły

komisja

przekazuje

w.

rcl

pełnomocnikowi okręgowej komisji wyborczej w rejonowym punkcie odbioru.

Ponadto, jeżeli komisja obwodowa miała obsługę informatyczną, w osobnej kopercie

przekazuje pełnomocnikowi nośnik elektroniczny (jeżeli nie miała możliwości

transmisji danych z protokołów) oraz raport ostrzeżeń (jeżeli został sporządzony).

96. Każda z komisji doręcza pełnomocnikowi również dodatkowe kopie protokołów

głosowania, w celu weryfikacji danych liczbowych. W miarę możliwości

technicznych powinny to być sporządzone przez komisję kserokopie protokołów

głosowania w obwodzie sporządzonych przez komisję. Kopie te są również

wykorzystywane przez pełnomocnika do wprowadzenia danych liczbowych

do systemu, gdy komisja nie miała zapewnionej obsługi informatycznej,

ww

lub do sprawdzenia danych w systemie informatycznym, gdy komisja korzystała

z obsługi informatycznej.

Kopie protokołów w komisjach, które nie miały obsługi informatycznej i nie miały

Poz. 1008

możliwości zrobienia jego kserokopii, sporządza się z wykorzystaniem dodatkowych

„protokół” i wpisać wyrazy „kopia protokołu”.

Kopie

protokołów

podpisują

v.p

l

formularzy protokołu głosowania; w tytule formularza należy wykreślić wyraz

wszyscy

członkowie

komisji

obecni

przy jej sporządzeniu; opatruje się ją pieczęcią komisji. Obowiązki te dotyczą

zarówno komisji, w których kopia protokołu jest kserokopią protokołu, została

sporządzona ręcznie, lub w których została ona sporządzona w systemie

informatycznym.

97. W rejonowym punkcie odbioru wskazane wyżej dokumenty może odbierać wyłącznie

.go

pełnomocnik okręgowej komisji wyborczej lub osoba przez niego upoważniona,

a ich przekazanie potwierdza się na piśmie; protokół z punktu odbioru dostarcza

się w stanie nienaruszonym okręgowej komisji wyborczej. W osobnej kopercie

dostarcza się nośnik elektroniczny (jeżeli nie było możliwości transmisji danych

z protokołów) wraz z raportem ostrzeżeń (jeżeli został sporządzony). W czasie

przewożenia i przekazywania kopert z protokołami mogą być obecni mężowie

zaufania i obserwatorzy międzynarodowi.

w.

rcl

98. Jeżeli występują problemy z wykorzystaniem systemu informatycznego, pełnomocnik

okręgowej komisji wyborczej sprawdza, w sposób wskazany przez okręgową komisję

wyborczą,

poprawność

danych

arytmetycznych zawartych

w przekazanych

przez komisję kopiach protokołów głosowania.

99. Jeżeli nie ma problemów z wykorzystaniem systemu informatycznego pełnomocnik

wczytuje dane z otrzymanego nośnika elektronicznego w przypadku komisji, która nie

miała możliwości transmisji danych liczbowych, lub wprowadza do systemu wszystkie

dane z kopii protokołów głosowania przekazanych przez komisję, która nie korzystała

ze wspomagania informatycznego, albo nie miała możliwości dokonania zapisu danych

na nośniku elektronicznym. Jeżeli po wprowadzeniu przez pełnomocnika danych

ww

system sygnalizuje błędy lub ostrzeżenia, należy wydrukować zestawienie błędów,

które

pełnomocnik

przekazuje

przewodniczącemu

komisji

obwodowej

(wraz z nienaruszoną kopertą zawierającą protokół głosowania). Przewodniczący

Poz. 1008

celu stosuje odpowiednio pkt 88 ppkt 2.

v.p

l

niezwłocznie zwołuje posiedzenie komisji w celu usunięcia błędów. Komisja w tym

Jeżeli system sygnalizuje jedynie ostrzeżenia, należy wydrukować raport ostrzeżeń,

który

pełnomocnik

przekazuje

przewodniczącemu

komisji

obwodowej

(wraz z nienaruszoną kopertą zawierającą protokół głosowania). Do dalszego

postępowania stosuje się odpowiednio pkt 88 ppkt 3.

O sposobie sprostowania niezgodności arytmetycznych komisja obwodowa

zawiadamia telefonicznie pełnomocnika okręgowej komisji wyborczej i po uzyskaniu

potwierdzenia, że zostały one usunięte, poprawia protokół. Poprawienie protokołu

.go

przez komisję obwodową może polegać na sporządzeniu nowego protokołu

głosowania w obwodzie lub naniesieniu na już sporządzony protokół poprawek

i ich parafowaniu przez członków obwodowej komisji wyborczej.

Protokół zawierający błędy stanowi dokument z głosowania. Jak wskazano

w pkt 93, na pierwszej stronie protokołu należy uczynić adnotację „WADLIWY.

PODLEGAŁ SPROSTOWANIU”. Adnotację tę opatrują podpisami wszyscy

członkowie komisji obecni przy tej czynności. Adnotację opatruje się pieczęcią.

w.

rcl

Poprawiony protokół komisja przekazuje w sposób określony w pkt 94 i 95,

wraz z jego kopią, pełnomocnikowi okręgowej komisji wyborczej. Po otrzymaniu

poprawionej kopii protokołu pełnomocnik sprawdza, czy błędy usunięto, i potwierdza

poprawność ustalonych wyników.

Jeżeli

system

nie

sygnalizował

niezgodności

arytmetycznych

lub

zostały

one usunięte, pełnomocnik przesyła dane z protokołów głosowania do okręgowej

komisji wyborczej, a przewodniczący komisji lub jego zastępca uwierzytelnia kodem

jednorazowym zgodność danych wprowadzonych do systemu informatycznego

z danymi zawartymi w protokole przyjętym przez komisję.

Pełnomocnik

drukuje

kopię

protokołu

głosowania

i

raport

ostrzeżeń

ww

(jeżeli ostrzeżenia występują), które dopina do właściwej koperty z oryginałem

protokołu, i wraz z nimi oraz nośnikiem, na którym zapisano dane z protokołu,

przekazuje okręgowej komisji wyborczej. Kopia protokołu wydrukowana z systemu

Poz. 1008

informatycznego powinna dodatkowo zostać opatrzona, po sprawdzeniu zgodności

v.p

l

danych z kopią protokołu przekazanego przez obwodową komisję wyborczą,

odręczną adnotacją „sprawdzono i przesłano” oraz podpisem przewodniczącego

(zastępcy przewodniczącego) komisji obwodowej. Jeżeli pełnomocnik nie miał

możliwości transmisji danych, okręgowej komisji wyborczej dostarcza się dodatkowo

nośnik elektroniczny z zapisanymi danymi z protokołu.

Przy tych czynnościach mogą być obecni wszyscy członkowie komisji, mężowie

zaufania i obserwatorzy międzynarodowi.

100.

Jeżeli w komisji posiadającej obsługę informatyczną nie było możliwości

.go

dokonania transmisji danych z protokołów, pełnomocnik okręgowej komisji

wyborczej, w zastępstwie komisji obwodowej, dokonuje transmisji tych danych

do okręgowej komisji wyborczej, a przewodniczący komisji lub jego zastępca

uwierzytelnia kodem jednorazowym zgodność danych przesłanych z danymi

zawartymi w protokole przyjętym przez komisję. W tym momencie pełnomocnik

powinien wydrukować z systemu kopie protokołów głosowania przesłanych

do okręgowej komisji wyborczej, które, po sprawdzeniu zgodności danych z kopiami

w.

rcl

protokołów głosowania przekazanymi przez obwodową komisję wyborczą, opatruje

się odręczną adnotacją „sprawdzono i przesłano” oraz podpisem przewodniczącego

(zastępcy przewodniczącego) komisji obwodowej i dopina do kopert z oryginałami

protokołów.

Przy tych czynnościach mogą być obecni wszyscy członkowie komisji, mężowie

zaufania i obserwatorzy międzynarodowi.

Rozdział VIII

Postępowanie z dokumentami z wyborów

101.

Spis wyborców wraz z dołączonymi do niego zaświadczeniami o prawie

ww

do głosowania oraz aktami pełnomocnictwa oraz sporządzone wcześniej pakiety

zawierające posegregowane karty do głosowania, pakiety zawierające koperty

zwrotne (w przypadku komisji wyznaczonych do głosowania korespondencyjnego),

Poz. 1008

listę osób, którzy udzielili pełnomocnictwa do głosowania, na której komisja

v.p

l

odnotowywała fakt głosowania przez pełnomocnika, a także wszystkie arkusze

pomocnicze i niewykorzystane formularze protokołu (także błędnie wypełnione)

oraz wadliwie sporządzone protokoły głosowania, pakuje się w zbiorczą paczkę,

którą opisuje się, pieczętuje i zabezpiecza przed możliwością niekontrolowanego

otwarcia. Pozostałą dokumentację komisji (drugie egzemplarze protokołów

głosowania, protokoły posiedzeń, uchwały, zestawienie błędów, drugie egzemplarze

raportu ostrzeżeń itp.) komisja pakuje w odrębną paczkę, którą opisuje i pieczętuje.

102.

Po otrzymaniu informacji o przyjęciu protokołów głosowania w obwodzie

w depozyt

wójtowi

.go

przez okręgową komisję wyborczą przewodniczący obwodowej komisji przekazuje

(burmistrzowi,

prezydentowi

miasta)

wszystkie

paczki

z dokumentami oraz pieczęć komisji i nakładki na karty do głosowania sporządzone

w alfabecie Braille’a. Sposób przekazania należy uzgodnić wcześniej z osobami,

którym

depozyt

jest

przekazywany.

Dokumenty

stanowiące

depozyt

przechowywane są w archiwum urzędu gminy i mogą być udostępnione

wyłącznie na żądanie Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, prokuratury

w.

rcl

i Policji.

Rozdział IX

Szczególne zadania komisji w obwodach głosowania utworzonych w zakładach

opieki zdrowotnej i domach pomocy społecznej

103.

Głosowanie w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej

i domach pomocy społecznej może być rozpoczęte później niż o godzinie 700. Ustaleń

w tym zakresie dokonuje obwodowa komisja wyborcza w uzgodnieniu z okręgową

komisją

wyborczą,

najpóźniej

w

przeddzień

głosowania.

O

ustaleniach

tych powiadamia się wcześniej wyborców przez wywieszenie informacji bądź w inny

ww

sposób zwyczajowo przyjęty i informuje wójta oraz dyrektora (kierownika) zakładu

opieki zdrowotnej lub domu pomocy społecznej (art. 39 § 5 Kodeksu wyborczego).

104.

Jedynie w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej

Poz. 1008

i domach pomocy społecznej dopuszczalne jest głosowanie przy zastosowaniu urny

v.p

l

pomocniczej.

Komisja obwodowa powołana dla takiego obwodu, po uzgodnieniu z okręgową

komisją

wyborczą,

może

zarządzić

stosowanie

w

głosowaniu

(oprócz urny zasadniczej) urny pomocniczej (art. 44 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego).

Urna pomocnicza służy do głosowania poza lokalem tylko przez tych wyborców,

którzy są wpisani do spisu wyborców w danym obwodzie głosowania i wyrażą wolę

takiego głosowania.

105.

Głosowanie przy użyciu urny pomocniczej odbywa się w następujący sposób

przed

dniem

.go

1) komisja ogłasza w zakładzie opieki zdrowotnej lub domu pomocy społecznej

głosowania

w pomieszczeniach,

w

informację

których

o

przebywają

możliwości

pacjenci

głosowania

obłożnie

chorzy

i pensjonariusze mający trudności w poruszaniu się;

2) komisja zbiera informacje, którzy wyborcy chcą głosować w pomieszczeniu,

w którym przebywają, a następnie sporządza wykaz nazwisk i imion tych osób,

ze wskazaniem numerów pomieszczeń, do których członkowie komisji powinni

w.

rcl

przynieść urnę;

3) komisja ustala orientacyjną liczbę kart do głosowania, z pewną nadwyżką w stosunku

do wcześniejszych zgłoszeń (na wypadek zgłoszeń dodatkowych dokonanych

w trakcie

głosowania),

i przygotowuje

pokwitowanie

przyjęcia

tych

kart

przez członków komisji, którzy przeprowadzą głosowanie poza lokalem wyborczym;

4) komisja, w drodze uchwały, określa czas (godziny) głosowania poza lokalem

wyborczym i przerwę w głosowaniu, w tym czasie, w lokalu przy wykorzystaniu

urny zasadniczej. Zaleca się, aby przerwę w głosowaniu zarządzić w czasie,

gdy większość wyborców umieszczonych w spisie oddała głosy w lokalu

wyborczym. Przerwa w głosowaniu, o której mowa, nie stanowi podstawy

ww

do przedłużenia czasu głosowania. Uchwałę komisji obwodowej o przerwie

w głosowaniu

należy

wywiesić

na

drzwiach

lokalu

wyborczego

przed rozpoczęciem głosowania przy użyciu urny pomocniczej. Uchwała

Poz. 1008

powinna być wywieszona w taki sposób, żeby możliwe było jej odczytanie także

v.p

l

z wózka inwalidzkiego;

5) przed przystąpieniem do głosowania poza lokalem wyborczym komisja

pieczętuje wlot urny zasadniczej, a członkom komisji, którzy będą prowadzili

głosowanie przy wykorzystaniu urny pomocniczej, wydaje protokolarnie

spis wyborców, odpowiednią liczbę kart do głosowania oraz wykaz pacjentów

zakładu opieki zdrowotnej lub pensjonariuszy domu pomocy społecznej, którzy

wyrazili wolę głosowania w pomieszczeniu, w którym przebywają, a także

nakładkę na kartę do głosowania sporządzoną w alfabecie Braille’a. Następnie

.go

komisja sprawdza, czy urna pomocnicza jest pusta, i pieczętuje ją lub ewentualnie

zabezpiecza plombami, o których mowa w pkt 20 ppkt 7 wytycznych. Komisja

jest obowiązana dotrzeć z urną do każdego wyborcy, który wyraził wolę

skorzystania z tej formy udziału w głosowaniu, a także umożliwić głosowanie

innym wyborcom;

6) głosowanie poza lokalem wyborczym może prowadzić co najmniej dwóch

członków komisji przez nią wyznaczonych, zgłoszonych przez różne komitety

w.

rcl

wyborcze; członkom komisji mogą towarzyszyć mężowie zaufania;

7) wyborca po otrzymaniu kart do głosowania kwituje ich odbiór podpisem w spisie,

a członek komisji w rubryce spisu „Uwagi” umieszcza litery „UP” (jako skrót

od nazwy

„urna

pomocnicza”),

w

celu

późniejszego

rozliczenia

kart

do głosowania; podczas głosowania należy dbać o to, aby zachowana

była tajność głosowania;

8) po zakończeniu głosowania poza lokalem komisji członkowie komisji pieczętują

wlot urny pomocniczej, rozliczają się protokolarnie z otrzymanych wcześniej kart

do głosowania (uwzględniając ich liczbę wymienioną w pokwitowaniu

oraz liczbę znaków „UP” w spisie), uwzględniając ewentualne adnotacje

ww

„bez Sejmu” lub „bez Senatu”, i zwracają niewykorzystane karty do głosowania;

zapieczętowaną urnę oddaje się pod dozór przewodniczącemu komisji,

z tym że urna musi pozostawać w takim miejscu, aby była widoczna

Poz. 1008

dla członków komisji, mężów zaufania i obserwatorów międzynarodowych.

v.p

l

Komisja sprawdza następnie, czy pieczęcie urny zasadniczej: na wlocie

zapieczętowanym i na urnie (ewentualnie jednorazowe plomby w przypadku

ich stosowania), na czas przerwy nie zostały naruszone, sporządza protokół

potwierdzający dokonanie sprawdzenia i wznawia głosowanie w lokalu komisji;

9) otwarcia urny pomocniczej komisja dokonuje po zakończeniu głosowania

w obwodzie, przed otwarciem urny zasadniczej; po otwarciu urny pomocniczej

komisja sprawdza, czy liczba kart do głosowania w wyborach do Sejmu i kart

do głosowania w wyborach do Senatu wyjętych z urny pomocniczej odpowiada

.go

liczbie osób, które głosowały przy wykorzystaniu urny pomocniczej. Jeżeli

komisja nie stwierdzi rozbieżności, karty wyjęte z urny pomocniczej włącza

się do obliczeń wyników głosowania dokonywanych dla całego obwodu;

w przypadku stwierdzenia różnic należy wyjaśnić ich przypuszczalną przyczynę

i omówić w punkcie 15 właściwego protokołu głosowania lub w formie

załącznika do protokołu;

10) w aktach komisji pozostają: uchwała komisji w sprawie zarządzenia zastosowania

w.

rcl

urny pomocniczej przy przeprowadzeniu głosowania, wykaz wyborców, którzy

wyrazili chęć głosowania przy użyciu urny pomocniczej, uchwała komisji

w sprawie przerwy w głosowaniu, protokół przekazania spisu wyborców i kart

do głosowania, protokół rozliczenia kart do głosowania, a także protokół

ze sprawdzenia pieczęci urny zasadniczej.

106.

Wzory dokumentów sporządzanych w związku z przeprowadzaniem głosowania

przy użyciu

urny

pomocniczej

stanowią