Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" (MP_2014_811) | PL

M.P. 2014 poz. 811 inForce

§ 1 Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

§ 1. Przyjmuje się program pod nazwą „Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej”, zwany dalej „Programem”,

stanowiący załącznik do uchwały.

w.

rcl

M.P. 2014 poz. 811 inForce

Załącznik nr 1 Wskaźniki osiągnięcia rezultatów na poziomie działań .......................................... 88 Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

Załącznik nr 1 Wskaźniki osiągnięcia rezultatów na poziomie działań .......................................... 88

v.p

l

Wykaz skrótów

ww

w.

rcl

.go

AIP – Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości

AKSES – system akredytacji i standardów działania instytucji wsparcia ekonomii społecznej

BGK – Bank Gospodarstwa Krajowego

BIP – Biuletyn Informacji Publicznej

CBOS – Centrum Badania Opinii Społecznej

CLLD (ang. Community Led Local Development) – rozwój kierowany przez lokalną społeczność, instrument

(metoda) mający/a na celu wdrażanie części działań ukierunkowanych na rozwój lokalny, które mogą lub

powinny być realizowane przez lokalne społeczności

CEP-CMAF – Europejska Stała Konferencja Spółdzielni, Towarzystw Wzajemnych, Stowarzyszeń i Fundacji.

W 2008 r. CEP-CMAF przyjęła nazwę Europejska Ekonomia Społeczna (Social Economy Europe)

CES – Centrum Ekonomii Społecznej

CIS – Centrum Integracji Społecznej

CSR – Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

CPV (ang. Common Procurement Vocabulary Codes) – Wspólny słownik zamówień, stanowiący jednolity system

klasyfikacji zamówień publicznych

EFRR – Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

EFS – Europejski Fundusz Społeczny

EMES – Europejska Sieć Badawcza, zajmująca się głównie problematyką III sektora

FIO – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

GUS – Główny Urząd Statystyczny

JST – jednostka samorządu terytorialnego

KIS – Klub Integracji Społecznej

KKRES – Krajowy Komitet Rozwoju Ekonomii Społecznej

KPR – Krajowy Program Reform

KPRES – Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej

KRS – Krajowy Rejestr Sądowy

KRS – Krajowa Rada Spółdzielcza

KSES – Krajowy Sekretariat Ekonomii Społecznej

LGD – Lokalna Grupa Działania

LGR – Lokalna Grupa Rybacka

MG – Ministerstwo Gospodarki

MIiR – Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

MOP – Międzynarodowa Organizacja Pracy

MPiPS – Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

MPS – Ministerstwo Polityki Społecznej

MS – Ministerstwo Sprawiedliwości

MŚP – sektor małych i średnich przedsiębiorstw

NGO (ang. non-governmental organization) – organizacja pozarządowa

NSRO – Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia

ODR – Ośrodek Doradztwa Rolniczego

OECD – Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

OPP – organizacja pożytku publicznego

OPS – Ośrodek Pomocy Społecznej

OSES – Ogólnopolskie Spotkania Ekonomii Społecznej

OWES – Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej

OWSS – Ośrodek Wsparcia Spółdzielczości Socjalnej

UZP – Urząd Zamówień Publicznych

PCPR – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie

PES – podmiot ekonomii społecznej

PFRON – Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

PIW Equal – Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL

PKD – Polska Klasyfikacja Działalności

PO – Program Operacyjny

PO KL – Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007–2013

ww

w.

rcl

.go

v.p

l

PO PT – Program Operacyjny Pomoc Techniczna 2007–2013

PO WER – Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020

PROW – Program Rozwoju Obszarów Wiejskich

PS – przedsiębiorstwo społeczne

PUP – Powiatowy Urząd Pracy

PZP – Prawo zamówień publicznych

RDPP – Rada Działalności Pożytku Publicznego

REGON – Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej

RIO – Regionalna Izba Obrachunkowa

RKR ES – Regionalny Komitet Rozwoju Ekonomii Społecznej

ROPS – Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej

RPO – Regionalny Program Operacyjny

SAC – Statystyczna Aplikacja Centralna

SIWZ – Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia

SKES – Stała Konferencja Ekonomii Społecznej

SKOK – Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa

SOF-1 – Sprawozdanie z działalności fundacji, stowarzyszeń i innych organizacji społecznych przygotowywane

przez GUS

SOF-4 – Sprawozdanie z działalności samorządu gospodarczego i zawodowego oraz organizacji pracodawców

przygotowywane przez GUS

TZN – Techniczne Zakłady Naukowe

UE – Unia Europejska

UOKiK – Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

UZP – Urząd Zamówień Publicznych

VC – venture capital

WPRES – Wojewódzki Program Rozwoju Ekonomii Społecznej

WTZ – Warsztaty Terapii Zajęciowej

WUP – Wojewódzki Urząd Pracy

ZAZ – Zakład Aktywności Zawodowej

ZIT – Zintegrowane Inwestycje Terytorialne

ZLSP – Związek Lustracyjny Spółdzielni Pracy

ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych

v.p

l

Wprowadzenie

Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej (KPRES) jest programem rozwoju w rozumieniu art. 15 ust. 4

pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712,

1

z późn. zm. ) i stanowi tym samym dokument o charakterze operacyjno-wdrożeniowym, ustanowiony w celu

realizacji średniookresowej strategii rozwoju kraju – Strategii Rozwoju Kraju 2020 oraz Strategii Rozwoju

Kapitału Społecznego, Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego, Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego oraz

innych strategii rozwoju.

.go

W 1997 r. Europejski Szczyt w Luksemburgu poświęcony zatrudnieniu zainicjował koordynację polityki

zatrudnienia na poziomie europejskim. Przy tej okazji po raz pierwszy w tekście Ministrów Rady Europejskiej

nawiązano wyraźnie do ekonomii społecznej i wpisano ją do zbioru głównych kierunków polityki na rzecz

2

zatrudnienia w części poświęconej przedsiębiorczości . Od początku XXI wieku ekonomia społeczna zaczyna

umiejscawiać się w politykach Unii Europejskiej (UE). Stała się uznaną metodą działania w ramach Inicjatywy

EQUAL 2000–2008 i szerzej Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). W 2003 r. UE opublikowała Komunikat

dla rządów i instytucji europejskich na temat promocji spółdzielczości w Europie. Ekonomia społeczna została

również uznana na poziomie światowym przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz

3

Międzynarodową Organizację Pracy (MOP) .

Polscy przedstawiciele sektora obywatelskiego, spółdzielczego i administracji publicznej uczestniczyli

w działaniach europejskich od Pierwszej Europejskiej Konferencji Ekonomii Społecznej (First European Social

Economy Conference in the EU Candidate Countries) w Pradze w 2002 r. Następnie w dniach

27–29 października 2004 r. to Polska właśnie podjęła trud zorganizowania II Europejskiej Konferencji Ekonomii

Społecznej w Krakowie, w której wzięło udział blisko 1000 uczestników z 31 krajów.

w.

rcl

Istotnym impulsem w Polsce była realizacja Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL od sierpnia 2004 r. do

2008 r., w ramach której wypracowano zarówno metodyczne założenia rozwoju ekonomii społecznej, jak

i konkretne rozwiązania, wsparte przez działania regulacyjne państwa. Kolejnymi impulsami rozwojowymi dla

ekonomii społecznej stały się Strategia Rozwoju Kraju 2007–2015 oraz Krajowy Program Zabezpieczenie

Społeczne i Integracja Społeczna na lata 2006–2008, zaś w wymiarze finansowym był to Fundusz Inicjatyw

Obywatelskich, funkcjonujący od 2005 r., oraz Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL), uzgodniony w lipcu

2007 r.

Nowy etap rozpoczął się 27 czerwca 2008 r. w Stoczni Gdańskiej, gdzie odbyła się Konferencja Ekonomii

Społecznej – „Ekonomia Solidarności”. Miała ona na celu zintegrowanie krajowych i zagranicznych środowisk

przekonanych, że ekonomia społeczna może być ważnym narzędziem rozwiązywania problemów społecznych.

W czasie Konferencji ogłoszony został, opracowany przez stronę społeczną, Manifest Ekonomii Społecznej,

a strona rządowa zaprezentowała plan wsparcia działań podejmowanych w obszarze ekonomii społecznej.

Manifest w jednym z postulatów określał, iż konieczne jest stworzenie trwałego mechanizmu komunikacji

i dialogu pomiędzy środowiskami decydentów (zarówno władz wykonawczych, jak i ustawodawczych)

i środowiskiem ekonomii społecznej. Pozwoliłby on na to, aby wzorem innych krajów uzgodniona została

w Polsce długofalowa strategia działań na rzecz rozwoju ekonomii społecznej jako część szerszego

przedsięwzięcia wspierającego rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Strategia taka powinna być

wypracowana w ramach partnerskiej współpracy – międzyresortowego zespołu rządowego i środowiska

ekonomii społecznej.

ww

Efektem wspólnych, publiczno-społecznych koncepcji i działań było utworzenie rządowo-samorządowo-obywatelskiego Zespołu do Spraw Rozwiązań Systemowych w Zakresie Ekonomii Społecznej (zwanego dalej

„Zespołem”), powołanego w dniu 15 grudnia 2008 r. na mocy zarządzenia nr 141 Prezesa Rady Ministrów.

Zgodnie z zarządzeniem zadaniem Zespołu miało być m.in. wypracowanie projektu strategii rozwoju ekonomii

społecznej.

1

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 279, poz. 1644,

z 2012 r. poz. 1237, z 2013 r. poz. 714 oraz z 2014 r. poz. 379).

2

Ekonomia społeczna – Kraków 2004. II Europejska Konferencja Ekonomii Społecznej – Materiały, MPS, ZLSP, Warszawa 2005.

3

Jerzy Hausner [red.], Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce. Teoria i praktyka, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Małopolska Szkoła

Administracji Publicznej, Kraków 2008;ahttp://www.e-gap.pl/PUBLIKACJE/es%20skrypt4.pdf.

v.p

l

W dniu 20 lipca 2011 r. projekt dokumentu był przedmiotem obrad Zespołu, w trakcie których zdecydowano

o skierowaniu go do dalszych prac. Oficjalna prezentacja projektu Programu odbyła się w dniach 5 i 6 czerwca

2012 r. na III Ogólnopolskich Targach Aktywnych Form Pomocy w Byczynie, z udziałem Ministra Pracy i Polityki

Społecznej Władysława Kosiniaka-Kamysza.

W dniu 8 czerwca 2012 r. projekt KPRES został poddany konsultacjom społecznym, które trwały do 28 września

2012 r. W ramach wstępnych konsultacji wykorzystano dostępne możliwości



prezentowanie projektu na konferencjach, seminariach i szkoleniach;



artykuły w mediach internetowych (m.in. portal ekonomiaspoleczna.pl);



zbieranie pisemnych opinii;



ankietę internetową udostępnioną przez Departament Pożytku Publicznego w MPiPS.

W dniu 8 października 2012 r. projekt KPRES oraz raport z konsultacji zostały zaprezentowane na posiedzeniu

Zespołu ds. Rozwiązań Systemowych w Zakresie Ekonomii Społecznej.

.go

Należy pamiętać, że KPRES jest dokumentem rządowym, który wyznacza kluczowe kierunki interwencji publicznej mające

służyć kształtowaniu jak najlepszych warunków dla rozwoju ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych.

Adresowany jest przede wszystkim do instytucji publicznych, tworzących i realizujących konkretne polityki, jak również do

osób działających w sektorze ekonomii społecznej.

KPRES należy traktować jako dokument kompleksowy, uwzględniający aktualne realia społeczne, gospodarcze i kulturowe,

ale jednocześnie, poprzez swoją wewnętrzną strukturę i treść, jest dokumentem dynamicznym, otwartym na zjawiska

i procesy, jakie mogą zajść w bliższej i dalszej perspektywie, a mające potencjalny wpływ na rozwój ekonomii społecznej.

Z jednej strony, ekonomia społeczna i przedsiębiorstwa społeczne mogą rozwijać się na podstawie własnych, wewnętrznych

zasobów, w ograniczonym zakresie korzystając z interwencji publicznej. Z drugiej strony, w nowej perspektywie,

w obszarach objętych wsparciem KPRES, mogą zaistnieć nowe sytuacje i zjawiska, do których ekonomia społeczna powinna

być odpowiednio przygotowana.

w.

rcl

Zapisane w KPRES cele, wynikające z nich działania oraz spodziewane rezultaty opierają się o najlepszy stan wiedzy twórców

dokumentu, przy uwzględnieniu kontekstu politycznego, społecznego i gospodarczego w Polsce i w Unii Europejskiej – ze

szczególnym naciskiem na wspólnotowe i krajowe cele strategiczne w nowej perspektywie finansowej. KPRES stawia

wymogi wobec koordynatorów jego wdrażania, w szczególności odnoszące się do elastyczności i otwartości wobec

zmieniającego się otoczenia, a zatem także gotowości do zmiany dokumentu i metod realizacji jego celów oraz prowadzonej

polityki, w sytuacji gdy zjawiska te w istotny sposób mogą wpłynąć na rozwój ekonomii społecznej w Polsce.

Dzięki szerokim konsultacjom KPRES oraz udziałowi w jego tworzeniu przedstawicieli różnych środowisk i sektorów powstał

dokument, który w sposób kompleksowy określa i rekomenduje działania państwa oraz interesariuszy, służące rozwojowi

ekonomii społecznej w Polsce, mające na celu wzrost jej znaczenia w tworzeniu i realizacji polityk publicznych. Adekwatne,

międzysektorowe podejście konieczne jest w przypadku monitorowania i ewaluacji postępów w realizacji Programu, dla

zapewnienia jak największej elastyczności KPRES, w związku z nowymi wyzwaniami.

ww

Projekt KPRES, zgodnie z wymogami ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, składa się z sześciu

rozdziałów. W pierwszym rozdziale poruszone są zagadnienia definicyjne, a w części diagnostycznej

przedstawiona została statystyka sektora ekonomii społecznej, w tym skala i zasięg dotychczasowego systemu

jej wsparcia. Sformułowane zostały także dalsze oczekiwania wobec tego sektora. W rozdziale drugim,

wskazując miejsce i znaczenie Programu w strukturze priorytetów rządowych, określono jego cel główny i cele

szczegółowe wraz z rezultatami i przypisanymi do nich wskaźnikami. W rozdziale trzecim wyznaczone zostały

priorytety, działania oraz konkretne kierunki interwencji publicznej. Rozdział czwarty zawiera opis sposobu

monitorowania realizacji Programu, rozdział piąty – podstawowe założenia systemu realizacji, a rozdział szósty

– plan finansowy wymagany i stosowny dla programu rozwoju.

Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju Program został

4

poddany ewaluacji ex ante . W raporcie wskazano, iż konstrukcja logiczna Programu jest poprawna. Cele mają

charakter planowanej zmiany społecznej. Opisane rezultaty nadrzędne mają szansę wpłynąć docelowo na ich

realizację. Wzajemne powiązania rezultatów i priorytetów wskazują na możliwy w obszarze interwencji efekt

synergii – czyli wzajemnego wspierania poszczególnych rezultatów poprzez różnorakie działania i ich efekty

4

Ośrodek Ewaluacji, Analiza projektu Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej na lata 2014–2020. Raport z badania, Warszawa,

10 lipca 2013 r.

5

v.p

l

cząstkowe . Ponadto wskazano, iż zaproponowane podejście strategiczne można uznać za odpowiedź na

potrzeby i problemy sektora ES w Polsce. Było to możliwe dzięki zaangażowaniu ekspertów z różnych sektorów

6

oraz dzięki konsultacjom społecznym .

Sformułowano szereg rekomendacji, z których najważniejsze obejmują

dokonanie analizy i podsumowania wskazanych w diagnozie problemów, przedstawienia ich przyczyn oraz

wyraźniejszego wskazania, jak zdiagnozowane problemy przekładają się na cele i priorytety planowanej

interwencji;



uzupełnienie dokumentu o wyjaśnienie założeń nowej matrycy logicznej, zdefiniowanie kluczowych

elementów tego podejścia;



podkreślanie, że szeroka, otwarta formuła Programu ma dawać regionom możliwość dopasowywania go

do swoich potrzeb i specyfiki oraz monitorowania, jakie obszary KPRES są realizowane, a jakie wymagają

modyfikacji;



konieczność analizy ryzyka i opracowanie planu alternatywnych rozwiązań we wdrażaniu KPRES;



przeprowadzenie pogłębionych badań trafności wskaźników, w ramach których zostaną poddane

weryfikacji istniejące wskaźniki oraz opracowane nowe (m.in. na podstawie badań porównawczych, w tym

międzynarodowych).

.go



Rekomendacje zostały uwzględnione w tekście Programu, a w niektórych przypadkach skierowane do dalszych

prac na etapie wdrożeniowym.

Po jednogłośnym przyjęciu dokumentu przez Zespół ds. Rozwiązań Systemowych w Zakresie Ekonomii

Społecznej pod przewodnictwem Ministra Pracy i Polityki Społecznej w dniu 17 lipca 2013 r. oraz przyjęciu go

przez kierownictwo resortu pracy i polityki społecznej, został on skierowany 17 września 2013 r. do uzgodnień

międzyresortowych oraz konsultacji publicznych, z terminem zgłaszania uwag upływającym 25 października

2013 r.

ww

w.

rcl

W listopadzie i grudniu 2013 r. dokonano analizy uwag złożonych w trakcie konsultacji, przedstawiając efekty

w styczniu 2014 r. W dniu 5 lutego 2014 r. odbyła się konferencja uzgodnieniowa, zaś w marcu i kwietniu

2014 r. dokonano ostatecznych uzgodnień z Ministerstwem Finansów i Ministerstwem Infrastruktury i Rozwoju.

Ponadto w kwietniu 2014 r. projekt został poddany konsultacjom i uzgodniony w ramach Komisji Wspólnej

Rządu i Samorządu Terytorialnego, a w czerwcu 2014 r. przyjęty przez Komitet Koordynacyjny ds. Polityki

Rozwoju i pozytywnie zaopiniowany przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w zakresie zgodności ze

średniookresową strategią rozwoju kraju.

5

Ibidem, s. 48.

Ibidem, s. 50.

v.p

l

Rozdział I

Diagnoza ekonomii społecznej

Pojęcie ekonomii społecznej – zwanej też gospodarką społeczną lub ekonomią

Cele, wartości

solidarną – w sensie definicyjnym jest kategorią wieloznaczną, wciąż będącą

i tradycje

przedmiotem dyskusji w środowiskach eksperckich, wśród teoretyków i praktyków tej

problematyki. W ujęciu prawnoinstytucjonalnym, za cechy konstytuujące ekonomię

społeczną uznaje się jej formy prawnoorganizacyjne. W podejściu normatywnym,

kategoria ta definiowana jest za pomocą cech wspólnych oraz zasad funkcjonowania

identyfikujących różne podmioty funkcjonujące w ekonomii społecznej. Za takie zasady, wyróżniające podmioty

7

ekonomii społecznej, uznaje się

nadrzędność świadczenia usług dla członków lub wspólnoty względem zysku;



autonomiczne zarządzanie;



demokratyczny proces decyzyjny;



prymat ludzi i pracy w stosunku do kapitału przy podziale dochodu.

.go



w.

rcl

Kryterium zakorzenienia w świecie wartości i zasad zostało świadomie wyeksponowane w Manifeście Ekonomii

Społecznej z czerwca 2008 r., w którym wskazano także na solidarność jako jedno ze spoiw charakteryzujących

specyfikę ekonomii społecznej mającą ustrojową legitymizację w konstytucyjnej formule społecznej gospodarki

rynkowej. Jak wskazano w Manifeście, ekonomia społeczna nie jest własnością żadnego politycznego

stronnictwa. Zawiera w sobie uniwersalne treści, ważne dla wielu nurtów myśli społecznej. To jej wielki atrybut,

dający szanse harmonijnego rozwoju, w poszanowaniu ciągłości w procesie przemian. Ekonomia społeczna nie

zmusza do wyboru między wolnością a solidarnością. W istocie wskazuje na to, że prawdziwa solidarność bierze

się właśnie z wolności, i jako taka nie da się zadekretować.

Dla rozwoju ekonomii społecznej w Polsce ważne jest odwołanie się do jej podłoża historycznego

i prekursorów: Stanisława Staszica, ks. Piotra Wawrzyniaka, Edwarda Abramowskiego, ks. Wacława Blizińskiego,

Marii Orsetti, Stefana Żeromskiego, Stanisława Wojciechowskiego, Teodora Toeplitza, Franciszka Stefczyka,

Romualda Mielczarskiego, Marii Dąbrowskiej, Jana Wolskiego, Stanisława Thugutta. Jak wskazali autorzy

rekomendacji dla rozwoju polskiego modelu, ekonomia społeczna jest ideą, która choć rozmaicie rozumiana,

budzi wielkie, czasem znacząco różne, oczekiwania. Jedni widzą w niej ideę naprawy świata, inni mechanizm

reformy polityki społecznej, czy też skuteczny sposób na budowanie spójności społecznej, jeszcze inni

8

postrzegają ją jako metodę rozwiązania problemów konkretnych osób czy grup społecznych .

Współcześnie, ekonomia społeczna jako dynamiczna sfera gospodarowania, mieszcząca się w głównym nurcie

polityk publicznych, jest i będzie przedmiotem dyskusji na poziomie teoretycznym oraz podlegać będzie

procesowi praktycznej weryfikacji modelowych rozwiązań, także tych proponowanych w KPRES.

ww

Nie ulega wątpliwości, że ekonomia społeczna może stanowić jeden z istotnych elementów Europejskiego

Modelu Społecznego oraz polskiej polityki społecznej. Nie rozwiąże ona oczywiście wszystkich problemów

społecznych i gospodarczych, ale może znaleźć ważne miejsce w nowej polityce integracji społecznej, czyli

procesie, w ramach którego jednostki, środowiska i społeczności zagrożone ubóstwem i wykluczeniem

otrzymują szanse, możliwości i zasoby niezbędne do pełnego uczestnictwa w życiu ekonomicznym, społecznym

i kulturowym oraz osiągnięcia poziomu i jakości życia na godziwym poziomie.

7

Jacques Defourny, Patrick Develtere, Ekonomia społeczna. Światowy trzeci sektor, [w:] Trzeci sektor dla zaawansowanych. Współczesne

teorie trzeciego sektora – wybór tekstów, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2006.

Piotr Frączak, Jan Jakub Wygański [red.], Polski model ekonomii społecznej – rekomendacje dla rozwoju, Fundacja Inicjatyw SpołecznoEkonomicznych, Warszawa 2008.

Korzyści

z ekonomii

społecznej

v.p

l

Należy jednak pamiętać, że działania podmiotów sektora ekonomii społecznej mają

znacznie szerszy kontekst

wkomponowują się w ideę budowania demokracji uczestniczącej i budowę

kapitału społecznego poprzez nową wizję ładu społecznego oraz integrację

społeczności lokalnych. Rola ekonomii społecznej może być tu analizowana na

dwóch poziomach. Po pierwsze, na poziomie indywidualnym, gdy pracownicy

przedsiębiorstw społecznych, dzięki zatrudnieniu, poszerzają swoje kompetencje społeczne, rozbudowują

kontakty, wchodzą w nowe interakcje, przez co budują kapitał społeczny swój i przedsiębiorstwa, w którym

pracują. Trzeba pamiętać, że według badań CBOS z lutego 2012 r., ponad połowa ankietowanych (55%)

twierdziła, że nie zna nikogo, z kim mogłaby wspólnie prowadzić działalność gospodarczą. Jednocześnie

9

gotowość podjęcia takiej współpracy deklarowało dwie piąte respondentów (40%) . Po drugie, na poziomie

społecznym – działalność przedsiębiorstwa społecznego może zacieśniać powiązania pomiędzy lokalnymi

strukturami, przyczyniać się do budowy społeczeństwa obywatelskiego, zwiększać zaufanie obywateli do

instytucji publicznych;



mogą stanowić element polityki wzrostu zatrudnienia poprzez wypełnianie przestrzeni lokalnej w sferze

usług społecznych oraz umożliwianie zatrudnienia przedstawicielom grup szczególnie zagrożonych na rynku

pracy. Dzięki powstawaniu nowych miejsc pracy, a także kreatywnemu podejściu podmiotów ekonomii

społecznej i przedsiębiorstw społecznych do kwestii aktywizacji i wspierania osób w trudnej sytuacji,

powstają realne podstawy dla trwałej ich aktywizacji, usamodzielnienia oraz integracji społecznej

i zawodowej. Zatrudnienie w przedsiębiorstwie społecznym może z dotychczasowych biernych klientów

instytucji pomocy społecznej uczynić partnerów aktywnie zabiegających o poprawę swojej sytuacji

życiowej. Można tu wyróżnić dwa kluczowe typy podmiotów i przedsiębiorstw społecznych – o profilu

integracyjnym oraz o profilu usługowym w obszarze użyteczności publicznej;



stanowią istotny instrument procesu integracji społecznej; efekty zatrudnienia w sektorze ekonomii

społecznej, dzięki aktywizacji zawodowej mają wydatny wpływ na poprawę jakości życia pracowników,

wzrost ich podmiotowości, dają szansę na zaspokajanie potrzeb wyższego rzędu. W kontekście integracji

społecznej, efekt zatrudnienia tworzy podstawy dla lepszego wykorzystania lokalnych zasobów,

wzmocnienia konkurencyjności miejscowej gospodarki i budowania spójności w lokalnym ładzie

społecznym. Konsekwencją funkcjonowania podmiotów ekonomii społecznej, w wymiarze

zatrudnieniowym oraz integracyjnym może być praktyka dostarczania usług użyteczności publicznej,

zaspakajających ważne potrzeby, których członkowie społeczności lokalnych nie są w stanie zaspokoić

samodzielnie;

w.

rcl

.go



stanowią również instrument rozwoju społeczności lokalnej, dostarczając obywatelom niedrogie usługi

użyteczności publicznej. Podmioty ekonomii społecznej mogą sprzyjać mobilizacji lokalnych zasobów,

poprawie konkurencyjności lokalnej gospodarki poprzez rozwój sieci powiązań i współpracy, obniżeniu

kosztów działalności, dostawę dóbr i usług dla lokalnych przedsiębiorców, a także społeczności lokalnej.

Analiza podstawowych funkcji podmiotów ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych prowadzi do

kilku ważnych wniosków: podmioty ekonomii społecznej i przedsiębiorstwa społeczne, osadzone w sieci

lokalnych partnerstw i porozumień, mogą stać się skutecznym instrumentem inicjującym i wspierającym

rozwój lokalny, racjonalnie wykorzystującym dostępne zasoby na poziomie lokalnym; podmioty ekonomii

społecznej i przedsiębiorstwa społeczne o stabilnej sytuacji finansowej mogą stwarzać realną szansę na

wejście na rynek pracy i poprawę poziomu i jakości życia osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, a

dzięki dostarczaniu użytecznych społecznie dóbr i usług, mogą wpływać na jakość życia społeczności

lokalnej, podnosząc jednocześnie poziom kapitału społecznego.

ww



Działania w ramach skoordynowanej polityki publicznej, realizowanej w odniesieniu do programowania

strategicznego, wymagają nowego otwarcia – poprzez zdefiniowanie kluczowych pojęć, jasne umiejscowienie

kontekstu działań w Europejskim Modelu Społecznym, wyciągnięcie wniosków ze stanu obecnego i precyzyjne

określenie celów, rezultatów i kierunków interwencji publicznej. Wyrazem tego jest Krajowy Program Rozwoju

Ekonomii Społecznej.

CBOS, Gotowość Polaków do współpracy w latach 2002–2012, Komunikat BS/19/2012.

Kontekst Strategii Europa 2020

10

v.p

l

Nie ulega wątpliwości, że problematyka ekonomii społecznej i przedsiębiorstw

społecznych w perspektywie programowej do 2020 r. nabrała zupełnie nowej

dynamiki, stwarzając solidne podstawy dla wykorzystania szans rozwojowych.

Europa 2020

Impuls

rozwojowy

W ramach nowej Strategii Europa 2020 z marca 2010 r. jako podstawowe

priorytety wskazano rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu – wspieranie

gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia, zapewniającej spójność społeczną i terytorialną.

Cel ten będzie realizowany za pomocą dwóch inicjatyw przewodnich: programu na rzecz nowych umiejętności

i zatrudnienia oraz europejskiego programu walki z ubóstwem.

W Komunikacie Komisji Europejskiej Europejska platforma współpracy w zakresie walki z ubóstwem

11

i wykluczeniem społecznym: europejskie ramy na rzecz spójności społecznej i terytorialnej z grudnia 2010 r.

wskazano, że platforma stanowi wkład UE w rozwiązanie tych problemów w ramach Strategii Europa 2020.

Komisja określiła następujące obszary działania

realizacja działań mobilizujących wszystkie dziedziny polityki;



intensywniejsze i skuteczniejsze wykorzystanie funduszy UE celem wsparcia włączenia społecznego;



promocja innowacyjności społecznej opartej na dowodach;



partnerska współpraca oraz wykorzystanie potencjału gospodarki społecznej;



zwiększona koordynacja polityczna wśród państw członkowskich.

.go



w.

rcl

W zakresie wykorzystania potencjału gospodarki społecznej określono, iż Komisja będzie wspierać rozwój

gospodarki społecznej jako narzędzia aktywnego włączania, proponując w tym celu środki służące poprawie

jakości struktur prawnych w zakresie fundacji, towarzystw wzajemnych i spółdzielni prowadzących działalność

obejmującą kontekst unijny, przedstawiając w 2011 r. wniosek w sprawie Inicjatywy na rzecz przedsiębiorczości

społecznej oraz ułatwiając dostęp do odpowiednich unijnych programów finansowania.

Podobna zapowiedź znalazła się w Komunikacie Komisji Europejskiej W kierunku Aktu o jednolitym rynku.

W stronę społecznej gospodarki rynkowej o wysokiej konkurencyjności. 50 propozycji na rzecz wspólnej poprawy

12

rynku pracy, przedsiębiorczości i wymiany z października 2010 r., w którym wśród nowych środków na rzecz

społecznej gospodarki rynkowej w propozycji nr 36 zapowiedziano, iż w 2011 r. Komisja przedstawi propozycję

inicjatywy na rzecz przedsiębiorczości społecznej.

Z kolei w październiku 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła komunikat Inicjatywa na rzecz

13

przedsiębiorczości społecznej , w którym przedstawiono krótkoterminowy plan działania w celu wsparcia

rozwoju przedsiębiorstw społecznych, kluczowych podmiotów gospodarki społecznej i innowacji społecznej,

oraz poddano pod dyskusję kierunki analizy w perspektywie średnio- i długoterminowej. W planie działania

wskazano na potrzebę

poprawy dostępu do finansowania poprzez ułatwienie dostępu do finansowania prywatnego,

uruchomienie funduszy europejskich;



lepszego eksponowania przedsiębiorczości społecznej poprzez tworzenie narzędzi do lepszego poznania

sektora i lepszego eksponowania przedsiębiorczości społecznej, wzmocnienie potencjału zarządczego,

profesjonalizację i tworzenie sieci przedsiębiorstw społecznych;

ww



10

Komunikat Komisji Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu,

KOM(2010) 2020, wersja ostateczna z 3 marca 2010 r.

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów

Europejska platforma współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym: europejskie ramy na rzecz spójności społecznej

i terytorialnej, KOM(2010) 758, wersja ostateczna z 16 grudnia 2010 r.

12

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów

W kierunku Aktu o jednolitym rynku. W stronę społecznej gospodarki rynkowej o wysokiej konkurencyjności. 50 propozycji na rzecz wspólnej

poprawy rynku pracy, przedsiębiorczości i wymiany, KOM(2010) 608, wersja ostateczna z 27 października 2010 r.

13

Komunikat Komisji Inicjatywa na rzecz przedsiębiorczości społecznej. Budowanie ekosystemu sprzyjającego przedsiębiorstwom

społecznym w centrum społecznej gospodarki i społecznych innowacji, KOM(2011) 682, wersja ostateczna z 25 października 2011 r.

poprawy otoczenia prawnego poprzez stworzenie europejskich form prawnych dostosowanych do potrzeb

europejskiej przedsiębiorczości społecznej, zamówienia publiczne, pomoc państwa.

v.p

l



– 12 –

Nowy poważny impuls dla rozwoju ekonomii społecznej pojawił się w 2012 r. W Oświadczeniu członków Rady

14

Europejskiej Ku konsolidacji sprzyjającej wzrostowi i wzrostowi sprzyjającemu tworzeniu miejsc pracy

zapowiedziano, iż UE wesprze wysiłki na rzecz zwiększenia podaży pracy i zmniejszenia stopy bezrobocia osób

młodych, m.in. dzięki wykorzystaniu EFS do wspierania przygotowywania programów przyuczania do zawodu

i programów wsparcia skierowanych do młodych osób rozpoczynających działalność gospodarczą oraz

przedsiębiorców społecznych.

Konsekwentnie, w Komunikacie Komisji Europejskiej W kierunku odnowy gospodarczej sprzyjającej

15

zatrudnieniu z 18 kwietnia 2012 r., w części odnoszącej się do tworzenia miejsc pracy, wskazano m.in. że

podmioty ekonomii społecznej i przedsiębiorstwa społeczne są istotnymi czynnikami napędzającymi tworzenie

miejsc pracy i innowacje społeczne sprzyjające włączeniu społecznemu. W części dotyczącej wykorzystania

potencjału tworzenia miejsc pracy w kluczowych sektorach gospodarki wskazano miejsca pracy w ramach

zielonej gospodarki, zatrudnienie w sektorze zdrowia i usług socjalnych.

.go

W dniu 9 stycznia 2013 r. Komisja Europejska przedstawiła nowy komunikat pt. Plan działania na rzecz

16

przedsiębiorczości do 2020 r. Pobudzanie ducha przedsiębiorczości w Europie , w którym wskazano, iż należy

czynić starania, aby fakt bycia przedsiębiorcą stanowił dla Europejczyków atrakcyjną perspektywę. Dotyczy to

również przedsiębiorców społecznych, których potencjał często jest niedoceniany. Stwierdzono wyraźnie, iż

tworzą oni zrównoważone miejsca pracy i przez cały czas wykazywali się większą odpornością na kryzys niż

gospodarka w sensie ogólnym. Przedsiębiorcy społeczni są innowatorami, stanowią czynnik napędzający

włączenie społeczne i przyczyniają się do osiągania celów Strategii Europa 2020. Zgodnie z tym dokumentem,

państwa członkowskie zostaną poproszone m.in. o uwzględnianie w większym stopniu różnorodności modeli

biznesowych i statusów prawnych w swoich krajowych lub lokalnych systemach wsparcia dla przedsiębiorstw

i opracowanie programów kształcenia i szkolenia w zakresie przedsiębiorczości społecznej.

w.

rcl

Ponadto w przyjętym 20 lutego 2013 r. Komunikacie Komisji Inwestycje społeczne na rzecz wzrostu i spójności,

17

w tym wdrażanie Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014–2020 z 20 lutego 2013 r. wskazano, iż

środki przeznaczone na politykę społeczną nie pochodzą jedynie z sektora publicznego. Usługi społeczne na

szeroką skalę świadczą również organizacje nienastawione na zysk. Usługi te obejmują schroniska dla

bezdomnych, pomoc dla osób starszych i osób niepełnosprawnych oraz ośrodki udzielające porad w zakresie

świadczeń socjalnych. Działania podejmowane przez sektor publiczny może uzupełniać działalność

przedsiębiorstw społecznych, które mogą stać się pionierami na nowych rynkach. Dlatego też Komisja wezwała

państwa członkowskie m.in. do wspierania przedsiębiorców społecznych poprzez tworzenie zachęt dla

przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz dla ich dalszego rozwoju poprzez poszerzanie ich wiedzy

i kontaktów oraz zapewnianie im sprzyjającego otoczenia regulacyjnego, zgodnie z Inicjatywą na rzecz

przedsiębiorczości społecznej oraz Planem działania na rzecz przedsiębiorczości do 2020 r.

Wszystkie te elementy wskazują na wyraźny sygnał ze strony UE, co do potrzeby systemowego wsparcia dla

wzmocnienia i rozwoju ekonomii społecznej jako instrumentu na rzecz integracji społecznej oraz usług

użyteczności publicznej.

Kontekst krajowego programowania strategicznego

ww

Zgodnie z zapisami Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej ekonomia

społeczna w roku 2020 stanowić będzie ważny element polityk publicznych,

przyczyniający się do wzrostu zatrudnienia, spójności społecznej oraz rozwoju

kapitału społecznego. Jest to cel nadrzędny polityki wspierania rozwoju ekonomii

14

Priorytet

w polskim

myśleniu

strategicznym

http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/PL/ec/127601.pdf.

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów

W kierunku odnowy gospodarczej sprzyjającej zatrudnieniu, KOM(2012) 173, wersja ostateczna z 18 kwietnia 2012 r.

16

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan

działania na rzecz przedsiębiorczości do 2020 r. Pobudzanie ducha przedsiębiorczości w Europie, KOM(2012) 795 z 9 stycznia 2013 r.

17

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów

Inwestycje społeczne na rzecz wzrostu i spójności, w tym wdrażanie Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014–2020, KOM(2013)

83, wersja ostateczna z 20 lutego 2013 r.

v.p

l

społecznej. Oznacza to, że rozwój ekonomii społecznej służy realizacji kluczowych celów rozwojowych kraju,

sformułowanych w innych dokumentach strategicznych.

w.

rcl

.go

Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej powstaje w konkretnym kontekście strategicznym.

Podstawowym punktem odniesienia dla dokumentu jest Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju – Polska 2030.

Trzecia fala nowoczesności, Strategia Rozwoju Kraju 2020 oraz dziewięć zintegrowanych strategii

horyzontalnych.

W Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju w filarze Innowacyjność, w ramach priorytetu Kapitał Ludzki,

wskazano jako cel strategiczny osiągnięcie dobrobytu poprzez pracę dzięki wsparciu aktywności edukacyjnej

i zawodowej oraz powszechny dostęp do usług publicznych na każdym etapie życia.

W celu Poprawa spójności społecznej zawarto cel operacyjny 3.1.: Wprowadzenie zmian w systemie świadczeń,

mając na uwadze to, aby wsparcie trafiało do grup realnie ich potrzebujących, oraz rozbudowę systemu

wsparcia opartego na usługach społecznych, w tym ekonomii społecznej. Rozwój ekonomii społecznej wpisuje

18

się również w Strategię Rozwoju Kraju 2020 . Szczególne znaczenie ma Obszar strategiczny III Spójność

społeczna i terytorialna. Ekonomia społeczna obecna jest tu we wszystkich celach.

19

ww

W Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego w ramach celu 2., Budowanie spójności terytorialnej

i przeciwdziałanie marginalizacji obszarów problemowych – przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, w tym

ograniczanie zjawiska ubóstwa, w szczególności wśród dzieci i osób starszych, realizacja programów integracji

społecznej, rozwój działań ekonomii społecznej, w tym przedsiębiorstw ekonomii społecznej, które spełniają

funkcje w zakresie integracji społecznej, poprawy bądź uzupełniania usług publicznych oraz rozwoju wspólnot

lokalnych.

18

19

uchwała nr 157 Rady Ministrów z dnia 25 września 2012 r. w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Kraju 2020 (M.P. poz. 882).

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary Wiejskie. Dokument przyjęty przez Radę Ministrów dnia

13 lipca 2010 r.

v.p

l

Instytucjonalną podstawą tworzenia Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii

20

Strategia

Społecznej jest, umieszczony w Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego , zapis

Rozwoju

działania Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości społecznej i innych form

przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i zawodowemu, w tym różnorodnych form

Kapitału

samopomocy (w Priorytecie Wzmocnienie integracji i solidarności społecznej dla Celu

Społecznego

2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie

publiczne). W ramach tego zapisu wskazano, iż ekonomia społeczna jest innowacyjnym instrumentem

wpływającym na zwiększenie integracji społecznej i zawodowej osób wykluczonych społecznie oraz

wzmacnianie kapitału społecznego. Podmioty ekonomii społecznej realizują nie tylko potrzebę zatrudniania

osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji życiowej. Mogą także uzupełniać dostarczanie towarów i usług

przez rynek i państwo oraz rozwiązywać zróżnicowane problemy społeczne w wielu obszarach życia

publicznego.

W ramach wspomnianej strategii za najważniejsze dla rozwoju ekonomii społecznej uznano

włączenie jednostek samorządu terytorialnego szczebla wojewódzkiego jako kluczowego podmiotu

w programowaniu i realizacji wsparcia i rozwoju przedsiębiorczości społecznej na terenie województw,

wspierających rozwój na poziomie regionalnym i lokalnym, oraz wdrożenie systemowych rozwiązań,

umożliwiających funkcjonowanie na zasadach partnerstwa publiczno-społecznego akredytowanych

instytucji, wspierających infrastrukturalnie przedsiębiorczość społeczną (Ośrodki Wsparcia Ekonomii

Społecznej) w zakresie usług, szkoleń i doradztwa;



przyjęcie Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej (KPRES), który umiejscawia ekonomię

społeczną w kontekście zintegrowanych strategii i nakreśla jej wizję, w której przedsiębiorstwa społeczne

będą trwałym i dostrzegalnym podmiotem życia społeczno-gospodarczego w wymiarze lokalnym

i regionalnym;



przyjęcie ustawy o przedsiębiorczości społecznej, która stworzy możliwość starania się o status

przedsiębiorcy społecznego, co będzie potwierdzeniem, że dany podmiot, prowadząc działalność

gospodarczą, realizuje konkretne cele społeczne;

w.

rcl

.go



przygotowanie i wdrożenie działań edukacyjnych dotyczących przedsiębiorczości społecznej, w tym

skierowanych do dzieci i młodzieży w zakresie przygotowania do przedsiębiorczości oraz wspierania

spółdzielni uczniowskich;



przygotowanie i wdrożenie zwrotnych mechanizmów finansowania (pożyczek, kredytów i poręczeń) dla

przedsiębiorstw społecznych;



wypracowanie i wdrożenie skutecznych instrumentów pomiaru społecznej wartości dodanej, generowanej

przez przedsiębiorstwa społeczne, a także inne przedsięwzięcia gospodarcze, służące realizacji celów

społecznych, co jest niezbędne do racjonalnego i efektywnego dzielenia środków publicznych dla sfery

przedsiębiorczości społecznej;



stałe poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań i mechanizmów przeciwdziałania społecznemu

i zawodowemu wykluczeniu. Służyć temu będzie wsparcie dla projektów testujących nowe rozwiązania

i upowszechnianie tych, które okażą się skuteczne i użyteczne.

ww

Zapowiedziano, iż dla całości przedsięwzięć w ramach Celu 2. wykorzystane zostaną doświadczenia MPiPS we

wspieraniu działań w ramach PO KL i PO FIO, a w kolejnej perspektywie finansowej, po 2013 r., przedłużone

zostanie funkcjonowanie Funduszu Inicjatyw Obywatelskich, będącego merytoryczną i finansową formułą

budowy społeczeństwa obywatelskiego jako integralnego elementu kapitału społecznego.

Dokumentem, który w istotny sposób wspiera realizację strategii w kontekście udziału w strukturach

europejskich, jest Krajowy Program Reform na rzecz realizacji Strategii Europa 2020. Aktualizacja 2014/2015

21

(KPR 2013/2014) . Zapowiada on przyjęcie Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej, kontynuację

pilotażowego funduszu pożyczkowego oraz działania zmierzające do wdrożenia koncepcji i wdrożenia systemu

akredytacji i standardów działania instytucji wsparcia ekonomii społecznej.

20

uchwała nr 61 Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2020” (M.P. poz.

378).

21

Krajowy Program Reform na rzecz realizacji Strategii Europa 2020. Aktualizacja 2014/2015 (KPR 2014/2015). Przyjęty przez Radę

Ministrów dnia 22 kwietnia 2014 r.

Definicja ekonomii społecznej i przedsiębiorstwa społecznego

v.p

l

W wyniku prac Zespołu i dyskusji w środowisku organizacji obywatelskich wypracowano polską definicję

obszaru ekonomii społecznej.

Ekonomia społeczna to sfera aktywności obywatelskiej, która poprzez działalność ekonomiczną

i działalność pożytku publicznego służy: integracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych

marginalizacją społeczną, tworzeniu miejsc pracy, świadczeniu usług społecznych użyteczności

publicznej (na rzecz interesu ogólnego) oraz rozwojowi lokalnemu22.

Według tej definicji w sferze ekonomii społecznej działają podmioty ekonomii społecznej, należące do czterech

głównych grup

przedsiębiorstwa społeczne, będące fundamentem ekonomii społecznej;



podmioty reintegracyjne, służące reintegracji społecznej i zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem

społecznym, tj. Zakłady Aktywności Zawodowej, Warsztaty Terapii Zajęciowej, Centra Integracji Społecznej,

Kluby Integracji Społecznej; formy te nie będą w żadnym przypadku przedsiębiorstwami społecznymi, ale

mogą przygotowywać do prowadzenia lub pracy w przedsiębiorstwie społecznym lub być prowadzone jako

usługa na rzecz społeczności lokalnej przez przedsiębiorstwa społeczne;



podmioty działające w sferze pożytku publicznego, które prowadzą działalność ekonomiczną i zatrudniają

pracowników, choć ich aktywność nie jest oparta na ryzyku ekonomicznym. Są to organizacje pozarządowe

prowadzące działalność odpłatną i nieodpłatną pożytku publicznego; podmioty te mogą stać się

przedsiębiorstwami społecznymi, o ile podejmą działalność gospodarczą w pewnym zakresie, podejmując

również zobowiązania statutowe odnośnie do dystrybucji zysku;



podmioty sfery gospodarczej, które tworzone były jednak w związku z realizacją celu społecznego bądź dla

których leżący we wspólnym interesie cel społeczny jest racją bytu działalności komercyjnej. Są to

podmioty, które nie posiadają wszystkich cech przedsiębiorstwa społecznego. Grupę tę można podzielić na

cztery podgrupy

w.

rcl

.go



organizacje pozarządowe prowadzące działalność gospodarczą, z której zyski wspierają realizację celów

23

statutowych; Zakłady Aktywności Zawodowej ;

o spółdzielnie, których celem jest zatrudnienie;

o pozostałe spółdzielnie o charakterze konsumenckim i wzajemnościowym.

ww

o

22

Pojęcie social services of general interest, używane w nomenklaturze europejskiej, tłumaczone jest jako usługi społeczne interesu

ogólnego lub usługi społeczne użyteczności publicznej. W Programie używamy pojęcia usługi społeczne użyteczności publicznej jako znacznie

bardziej odpowiadającego polskim normom prawnym,

23

Umieszczenie Zakładów Aktywności Zawodowej w dwóch kategoriach (podmioty reintegracyjne i sfera gospodarcza) wynika z ich

hybrydowego charakteru, uznanego Decyzją KE K(2007)3050 z dnia 27 czerwca 2007 r. i mającego umocowanie zarówno w polskim [(art. 29

oraz art. 68c ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

(Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.); ustawa z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 226, poz. 1475, z późn zm.); art. 38 ust. 2

pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.);

rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz. U. poz. 850)], jak

i europejskim prawodawstwie (np. Declaration on the rights of disabled persons, pkt 7.).

.go

v.p

l

Rys. 1. Podmioty ekonomii społecznej i przedsiębiorstwa społeczne.

w.

rcl

Osobną, piątą grupą w obszarze ekonomii społecznej, są pojawiające się coraz częściej inicjatywy o charakterze

nieformalnym. Należą do nich m.in. rodzący się ruch kooperatyw spożywców, które funkcjonują w Białymstoku

(dwie), Gdańsku, Krakowie (dwie), Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Warszawie (dwie) oraz Wrocławiu, inne

przedsięwzięcia działające w sferze wzajemnościowej, „ekonomii współdzielonej” oraz różnorakie ruchy

miejskie, lokatorskie i sąsiedzkie. Podobnie ma się sytuacja z ruchem spółdzielni uczniowskich, których

w 2011 r. w całym kraju było ok. 5 tys. Mimo że formalnie nie są organizacjami, mogą one stanowić, a często już

stanowią, istotną bazę rozwoju ekonomii społecznej.

Przedsiębiorstwo społeczne posiada cechy wspólne

z pozostałych grup, ale charakteryzuje się tym, że

dla

podmiotów

Definicja

przedsiębiorstwa

społecznego

jest to podmiot prowadzący działalność gospodarczą, wyodrębniony pod

względem organizacyjnym i rachunkowym;



celem działalności gospodarczej jest integracja społeczna i zawodowa osób

zagrożonych wykluczeniem społecznym (w tym przypadku wymagane jest zatrudnienie co najmniej 50%

osób pochodzących z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym lub 30% niepełnosprawnych

o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności) lub świadczenie usług społecznych

użyteczności publicznej, przy jednoczesnej realizacji celów prozatrudnieniowych (zatrudnienie min. 20%

osób z określonych grup zagrożonych wykluczeniem społecznym);



nie rozdziela zysku lub nadwyżki bilansowej pomiędzy udziałowców, ale przeznacza go na wzmocnienie

potencjału przedsiębiorstwa jako kapitał niepodzielny oraz w określonej części na reintegrację zawodową

i społeczną (w przypadku przedsiębiorstw o charakterze zatrudnieniowym) lub na działalność pożytku

publicznego prowadzoną na rzecz społeczności lokalnej, w której działa przedsiębiorstwo;

ww



jest zarządzany na zasadach demokratycznych lub co najmniej konsultacyjno-doradczych z udziałem

pracowników i innych interesariuszy, zaś wynagrodzenia kadry zarządzającej są ograniczone limitami.

Status przedsiębiorstwa społecznego uzyskiwany będzie na podstawie przepisów o przedsiębiorstwie

społecznym poprzez uzyskanie odpowiedniego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Stan rozwoju ekonomii społecznej

Sektor obywatelski

v.p

l

Najistotniejszymi grupami podmiotów ekonomii społecznej są organizacje obywatelskie prowadzące działalność

w sferze pożytku publicznego oraz spółdzielnie.

Według rejestru REGON na dzień 31 grudnia 2011 r. sektor ten obejmuje 89 888

stowarzyszeń i 12 763 fundacje, 14 271 jednostek organizacyjnych Kościoła

Katolickiego, 1508 jednostek innych kościołów i związków wyznaniowych, 3784

organizacje społeczne oddzielnie niewymienione. 19 175 związków zawodowych,

5801 organizacji samorządu gospodarczego i zawodowego, 244 partie polityczne oraz

371 organizacji pracodawców. Łącznie stanowiło to 147 805 zarejestrowanych

24

podmiotów .

Sektor

obywatelski w

Polsce

.go

Badania Głównego Urzędu Statystycznego SOF-1 i SOF-4 z 2011 r. wskazują, że w 2010 r. działało 80,4 tys.

organizacji, wśród których 67,9 tys. stanowiły stowarzyszenia i podobne organizacje społeczne, 7,1 tys. –

fundacje, 3,6 tys. organizacji samorządu gospodarczego, a 1,8 tys. – społeczne podmioty wyznaniowe. Baza

członkowska organizacji obywatelskich obejmuje ok. 9 milionów osób. Co dziesiąta z objętych badaniem

organizacji trzeciego sektora posiadała status organizacji pożytku publicznego (OPP) – było ich 7,3 tys. Spośród

67,9 tys. stowarzyszeń i podobnych organizacji, 32,2 tys. to typowe stowarzyszenia i organizacje społeczne,

18,4 tys. to stowarzyszenia kultury fizycznej, związki sportowe, 14,8 tys. to ochotnicze straże pożarne, zaś

25.

2,5 tys. to koła łowieckie W latach 2005–2010 liczba działających stowarzyszeń i podobnych organizacji

społecznych oraz fundacji zwiększyła się o 22%, przychody wzrosły aż o 108%, natomiast baza członkowska

skurczyła się o 18%.

W latach 2005–2010 liczba działających organizacji trzeciego sektora zwiększyła się o 19%, przychody wzrosły

aż o 186%, natomiast baza członkowska skurczyła się o 20%.

w.

rcl

Badania – zarówno organizacji rejestrowych, jak i ankietowanych przez GUS organizacji aktywnych – pokazują

duże zróżnicowanie terytorialne funkcjonowania organizacji obywatelskich. Wyraźna jest tu dominacja

województwa mazowieckiego i samej Warszawy. Według GUS 15,5% organizacji pochodzi z tego regionu, zaś

z samej Warszawy 8,1% łącznej liczby organizacji (34,6% wszystkich fundacji). Wysoki udział mają również

województwa wielkopolskie (10%) i małopolskie (9,1%).

W Polsce średnio na 10 tys. osób przypadało 20,9 podmiotu trzeciego sektora. O ile największą dostępnością

organizacji, podobnie jak ich najwyższym udziałem, charakteryzowały się regiony: centralny i wschodni,

w których na 10 tys. mieszkańców działało ponad 22,5 podmiotu, o tyle już w regionie południowym

(zajmującym trzecią lokatę w Polsce pod względem liczby organizacji) na 10 tys. osób przypadało najmniej, bo

18 organizacji. W województwach: lubelskim, mazowieckim, podkarpackim i wielkopolskim liczba organizacji na

10 tys. osób była najwyższa – wynosiła od 23,3 do 23,7 podmiotu, natomiast najniższa wystąpiła

w województwie śląskim – 15,1 jednostki.

ww

Na koniec 2010 r. w organizacjach trzeciego sektora na podstawie stosunku pracy zatrudniano łącznie 132,5 tys.

osób, a dla 111,8 tys. pracowników organizacje te stanowiły główne miejsce pracy. W 2008 r. liczba

zatrudnionych wyniosła 70,8 tys. (w tym głównym miejscem pracy były organizacje dla 60,2 tys. osób, co

wskazuje na wysoką dynamikę wzrostu w ostatnich dwóch latach).

24

Dane za: Sprawozdanie z funkcjonowania ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie za lata 2010 i 2011, MPiPS,

Warszawa 2012, s. 9-12; http://www.pozytek.gov.pl/files/pozytek/sprawozdanie_z_ustawy/sprawozdanie_06_09_2012.pdf. Dla

porównania, według Krajowego Rejestru Sądowego na dzień 31 grudnia 2011 r. w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych

i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej w ramach KRS wpisane było 62 795 stowarzyszeń, 12 783 fundacje,

520 organizacji rzemieślniczych, 4477 społeczno-zawodowych organizacji rolników, 12 związków zawodowych rolników indywidualnych,

128 jednostek samorządów zawodowych innych przedsiębiorców, 37 innych organizacji przedsiębiorców, 377 izb gospodarczych, 7712

związków zawodowych, 424 organizacje pracodawców, 6675 stowarzyszeń kultury fizycznej i związków sportowych, 90 innych organizacji

społecznych lub zawodowych, 532 osoby prawne i inne jednostki organizacyjne będące organizacjami pożytku publicznego, co łącznie

stanowiło 96 562 podmioty.

25

Trzeci sektor w Polsce. Stowarzyszenia, fundacje, społeczne podmioty wyznaniowe. Samorząd zawodowy i gospodarczy oraz organizacje

pracodawców w 2010 r., GUS, Warszawa 2013; http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/GS_stow_fund_i_spol_podm_wyz_2010.pdf.

v.p

l

W 2010 r. 62% organizacji nie zatrudniało personelu płatnego, 22% z nich oferowało wyłącznie umowy

cywilnoprawne, a jedynie 16% posiadało pracowników etatowych (i jednocześnie często zatrudniały także

w oparciu o umowy cywilnoprawne).

Choć średnia liczba pracowników etatowych w organizacjach zatrudniających wyniosła 10 osób, to jednak

połowa z tych organizacji zatrudniała nie więcej niż 3 osoby. Natomiast według badań Klon/Jawor, tylko co

piąta organizacja (19%) zatrudnia pracowników etatowych (na cały etat lub jego część), natomiast kolejne 21%

współpracuje z osobami, które nie mają wprawdzie podpisanych umów o pracę, jednak regularnie, co najmniej

raz w miesiącu, pracują odpłatnie na rzecz organizacji. Praca takich osób czasem niewiele różni się od pracy

etatowej. Bazując na deklaracjach dotyczących liczby godzin pracy, można szacować, że tylko około 6%

organizacji korzysta z pracowników zatrudnionych na 5 i więcej etatów przeliczeniowych. Płatna praca stanowi

26

więc jedynie wsparcie dla społecznego zaangażowania członków i wolontariuszy .

.go

Poważnym aktorem na scenie ekonomii społecznej, który może potencjalnie tworzyć przedsiębiorstwa

społeczne, są organizacje pozarządowe prowadzące działalność gospodarczą. Na koniec 2010 r.

zarejestrowaną działalność gospodarczą posiadało 7,24 tys. fundacji, stowarzyszeń oraz podobnych organizacji

społecznych i społecznych jednostek Kościoła Katolickiego objętych badaniem GUS. Po przeprowadzonym

badaniu okazało się, że jedynie połowa z tych organizacji (52%) prowadziła rzeczywiście działalność

gospodarczą, podczas gdy pozostałe albo ją tymczasowo zawiesiły, albo zaprzestały jej prowadzenia, nie

składając wniosku o wykreślenie z rejestru, albo nawet nie rozpoczęły jej prowadzenia.

Niemniej, powyższe dane pokazują skalę zjawiska. Nie ma natomiast zbiorczych statystyk dotyczących spółek

non profit działających jako przedsiębiorstwa społeczne; szacuje się, że funkcjonuje ich w Polsce ok. 20–30,

choć brak jest oficjalnego wykazu tych podmiotów.

Sektor spółdzielczy

w.

rcl

Spółdzielczość odgrywa ważną rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju, ma

Stan

istotny wpływ na warunki życia wielu Polaków. Spółdzielnie poprzez specyficzny

spółdzielczości

system funkcjonowania dywersyfikują system gospodarczy, wzbogacają rynek oraz

wspomagają jego zrównoważone funkcjonowanie. Spółdzielcza forma posiada również

w Polsce

wiele zalet, które w określonych warunkach mogą stać się niezwykle pomocne dla

państwa i społeczeństwa. Należą do nich m.in. zdolność do tworzenia stabilnych miejsc pracy, co potwierdzone

27

zostało badaniami o charakterze europejskim, które objęły również Polskę . Wsparcie tego sektora jest

szczególnie istotne ze względu na pozytywną rolę, jaką spółdzielnie odgrywają w zatrudnianiu grup mających

trudności na otwartym rynku pracy. Udział osób niepełnosprawnych w ogólnej liczbie zatrudnionych

w spółdzielniach jest 3-krotnie wyższy niż w całej gospodarce narodowej (11,6% wobec 3,6%). Wśród osób

zatrudnionych w spółdzielniach 59% stanowią kobiety (w porównaniu z udziałem kobiet zatrudnionych

w gospodarce narodowej jest to o 14 punktów procentowych więcej). Spółdzielnie utrzymują w długoletnim

zatrudnieniu osoby będące w wieku niemobilnym lub emerytalnym (53% do 36%), a także zatrudniają więcej

osób o niższym poziomie wykształcenia (78% do 68,3%) (Międzyresortowy raport o spółdzielczości polskiej,

2010). Dane te są kluczowe w kontekście podwyższania wieku emerytalnego, jak również ze względu na fakt, iż

w przypadku likwidacji spółdzielni na rynek pracy trafią osoby najbardziej zagrożone wykluczeniem

społecznym.

ww

Na polski sektor spółdzielczy składa się ponad 17 tys. spółdzielni zarejestrowanych w systemie REGON. Według

obliczeń Krajowej Rady Spółdzielczej prawie 9 tys. stanowią czynne podmioty gospodarcze. Zrzeszają one

ponad 8 milionów członków i dają pracę około 400 tys. pracowników, w tym 265,9 tys. w spółdzielniach

28

zatrudniających 10 osób i więcej . Jest to niezwykle zróżnicowany sektor. Większość działających dziś

spółdzielni powstała przed 1989 r. (62%). Według REGON w latach 2006–2012 liczba zarejestrowanych

29

spółdzielni spadła z 18 200 do 17 153 .

Istotną dla KPRES jest grupa spółdzielni, których celem jest zatrudnienie. Składa się z tradycyjnych spółdzielni

pracy, spółdzielni inwalidów i niewidomych, spółdzielni rękodzieła ludowego „Cepelia” oraz spółdzielni

26

„Życie codzienne organizacji pozarządowych w Polsce”, Klon/Jawor, Warszawa 2012, s. 26.

Zob. Bruno Roelants Diana Dovgan, Hyungsik Eum and Elisa Terrasi, The resilience of the cooperative model, Brussels 2012.

28

Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2012, GUS, Warszawa 2012, s. 228.

29

Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w rejestrze REGON, 2012 r., Warszawa 2013, s. 37.

30

Spółdzielnie socjalne

v.p

l

socjalnych (o których mowa odrębnie). Według danych z 1 marca 2012 r. czynnych spółdzielni pracy w Polsce

było 648, spółdzielni inwalidów i niewidomych 224 a spółdzielni rękodzieła ludowego 9, co daje łączną liczbę

881 czynnych podmiotów gospodarczych. Największa część spółdzielni pracy zrzeszona jest w Związku

Lustracyjnym Spółdzielni Pracy (ponad 200 podmiotów), natomiast drugim co do wielkości zrzeszeniem w tej

branży jest Spółdzielczy Związek Rewizyjny „Wspólnota Pracy”, który zrzesza 84 spółdzielnie. W związku

rewizyjnym „Cepelia” zrzeszonych jest 18 spółdzielni, Związek Rzemiosła Polskiego podaje, że w jego

31

strukturach oraz strukturach izb rzemieślniczych działa 168 spółdzielni . Spółdzielnie związane z funkcją

32

prozatrudnieniową dają pracę ok. 60 tys. osób, w tym 45 tys. to członkowie spółdzielni .

Ciekawą formą funkcjonującą w ramach sektora spółdzielczego są spółdzielnie uczniowskie. Statystyki Fundacji

Rozwoju Spółdzielczości Uczniowskiej mówią nawet o 5 tys. takich podmiotów, choć nadal brakuje precyzyjnych

danych. Spółdzielnie uczniowskie, często funkcjonujące pod opieką banków spółdzielczych, spółdzielni pracy czy

spółdzielni spożywców „Społem”, są praktyczną formą kształtowania postaw przedsiębiorczych wśród uczniów,

i to postaw społecznie odpowiedzialnych.

.go

Najbardziej znanym nowym typem spółdzielni funkcjonujących w Polsce są spółdzielnie socjalne.

Przedsiębiorstwa te działają na podstawie ustawy z 2006 r. o spółdzielniach socjalnych, gdzie wskazano, iż ich

głównym celem jest przywrócenie na rynek pracy, poprzez prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa, osób

zagrożonych wykluczeniem społecznym, o niskiej zatrudnialności oraz umożliwienie osobom bezrobotnym

aktywizacji zawodowej. Tym samym utworzono nowy typ podmiotu prawnego, którego głównym celem jest nie

tylko prowadzenie działalności gospodarczej, ale również działalność na rzecz społecznej i zawodowej

reintegracji członków spółdzielni.

w.

rcl

Według stanu na koniec 2012 r., zgodnie z informacjami Ogólnopolskiego Związku Rewizyjnego Spółdzielni

Socjalnych, w Krajowym Rejestrze Sądowym zarejestrowanych było 601 spółdzielni tego typu , pod koniec 2013

r. ponad 850, tymczasem na koniec I kwartału 2014 r. zarejestrowanych było już ponad 1 tys. spółdzielni

socjalnych. Trudno jednak określić, ile z nich jest rzeczywiście aktywnych. Wyniki prowadzonych badań

33

wskazują, że część spółdzielni zakończyła działalność, choć formalnie nie zostały one wyrejestrowane .

Według badań z 2010 r. 83% badanych spółdzielni socjalnych zakładanych było przez osoby bezrobotne, zaś

w 38,4% z nich była przynajmniej jedna osoba niepełnosprawna. W 2010 r. wśród badanych spółdzielni

zdecydowanie przeważały podmioty małe, liczące od 5 do 9 członków. Zaledwie 10% spółdzielni liczyło 10

i więcej członków. Ponad 1/3 badanych spółdzielni zatrudniała dodatkowych pracowników niebędących ich

członkami.

Podmioty reintegracyjne

Według danych MPiPS w roku 2012 działały 92 Centra Integracji Społecznej, w tym 68

Podmioty

utworzonych przez organizacje obywatelskie. Według danych za 2012 r. odbiorcami

integracyjne

działań centrów było około 5,4 tys. osób z grup dotkniętych wykluczeniem społecznym.

i nieformalne

Najczęściej uczestnikami zajęć z zakresu integracji społecznej i zawodowej były osoby

długotrwale bezrobotne – stanowiły one 69% wszystkich podopiecznych CIS-ów. Około

34

10% beneficjentów korzystało ze wsparcia w związku z niepełnosprawnością . Ponadto w 2012 r.

funkcjonowało 69 Zakładów Aktywności Zawodowej, w tym 43 utworzone przez organizacje obywatelskie,

35

w których zatrudnienie znalazły 3.523 osoby, w tym 2.651 stanowiły osoby niepełnosprawne .

ww

W 2012 r. samorządy powiatowe dofinansowały, ze środków własnych i Państwowego Funduszu Rehabilitacji

Osób Niepełnosprawnych, koszty uczestnictwa 24,3 tys. osób niepełnosprawnych w 672 Warsztatach Terapii

Zajęciowej, w tym 125 warsztatach, których organizatorem była jednostka sektora finansów publicznych oraz

520 warsztatach funkcjonujących przy jednostkach spoza sektora finansów publicznych, a ponadto w 28

30

Materiały z V Kongresu Spółdzielczości, Krajowa Rada Spółdzielcza, Warszawa 27 i 28 listopada 2012 r., s. 55.

Dane na podstawie http://www.zrp.pl.

32

Raport o spółdzielczości polskiej. Dokument przyjęty przez Zespół Międzyresortowy w dniu 19 stycznia 2010 r.

33

Badania prowadzone w Wielkopolsce dowodzą, że taka sytuacja dotyczy ponad jednej trzeciej spółdzielni. Por. Joanna Kobielska, Obraz

spółdzielni socjalnych w świetle badań przeprowadzonych w ramach projektu „Wykluczenie społeczne: diagnoza i mechanizmy

przeciwdziałania w województwie wielkopolskim”, [w:] Spółdzielnie socjalne. Skuteczny mechanizm walki z wykluczeniem społecznym czy

ślepa uliczka?, Praca zbiorowa pod redakcją Jacka Tittenbruna, Poznań 2010, s. 84, http://www.wykluczenie.spoldzielnie.org.

34

Centra integracji społecznej, zakłady aktywności zawodowej i warsztaty terapii zajęciowej w 2012 r., GUS, Warszawa, 29 listopada 2013 r.

35

Dane Biura Osób Niepełnosprawnych MPiPS na 31 grudnia 2012 r.

36

v.p

l

warsztatach działających przy Zakładach Pracy Chronionej . Co więcej, w 2010 r. funkcjonowało 286 Klubów

37

Integracji Społecznej, z czego 223 prowadziły faktyczną działalność .

Istnieje też nierozpoznany obszar działań o charakterze nieformalnym, obejmujący inicjatywy nastawione na

przetrwanie albo obniżenie własnych kosztów utrzymania, samopomoc lub pomoc innym ludziom znajdującym

się w trudnej sytuacji ekonomicznej lub mającej wymiar ekonomiczny jak też wspólne gospodarowanie

wspierające realizację celów danej grupy czy społeczności (realizacja projektów, nauka, wspólna działalność

kulturalna). Inicjatywy te odwołują się do wartości ekonomii społecznej, a także wykorzystują pochodzące

stamtąd metody i rozwiązania organizacyjne.

Finanse sektora ekonomii społecznej

Stan finansów

ekonomii

społecznej

.go

Według GUS w 2011 r. udział sektora spółdzielczego w produkcji globalnej, czyli sumie

produkcji globalnej produktów (wyrobów i usług) wszystkich sektorów własności,

wyniósł 47,7 mld zł, co stanowiło 1,5% produkcji globalnej ogółem, zaś sektora

38

instytucji niekomercyjnych 24,6 mld zł, co stanowiło 0,8% produkcji globalnej

39

ogółem. W 2011 r. sektor spółdzielczy wypracował 13,2 mld zł (0,9% PKB), zaś sektor

40

niekomercyjny 13,8 mld zł (również 0,9% PKB) .

w.

rcl

Sektor spółdzielczy utrzymuje się w całości z działalności rynkowej, jednak poza sektorem finansowym (banki

spółdzielcze, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe) i mieszkaniowym nie posiada znaczącego udziału

kapitałowego w gospodarce. Niestety, ostatnie kompleksowe badania sektora spółdzielczego pochodzą z lat

41

2006 i 2008 , dlatego też trudno dostarczyć informacji o sytuacji finansowej spółdzielni w 2011 r. i 2012 r.,

42

poza ogólną konstatacją o zmniejszaniu się udziału omawianego sektora w gospodarce . Podmioty

obywatelskie mogą finansować swoją aktywność jako działalność nieodpłatną lub odpłatną pożytku

publicznego, lub w ramach działalności gospodarczej. Istotnym źródłem dochodów organizacji jest realizacja

zadań publicznych zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Łącznie od 2007 do 2012 r. organizacje sektora

obywatelskiego zrealizowały zadania publiczne zlecane przez administrację publiczną na łączną kwotę

19,1 mld zł, z czego 8,4 mld zł przypadło na zadania zlecone w trybie otwartego konkursu ofert na podstawie

ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zaś 10,7 mld zł na zadania zlecone w innych

trybach.

Według cytowanych badań GUS ok. 6,8 tys. (8%) organizacji obywatelskich deklarowało prowadzenie

działalności gospodarczej. Średnie roczne przychody z tego tytułu dla jednostek, które miały takie przychody,

wyniosły 519 tys. zł, jednak społeczne podmioty wyznaniowe miały przeciętnie przychody trzykrotnie wyższe od

średniej. Odsetek organizacji, które osiągały jakiekolwiek przychody z odpłatnej działalności statutowej wyniósł

w 2010 r. 22% ogółu organizacji, co stanowiło ok. 16,5 tys. podmiotów.

Wsparcie rozwoju sektora ekonomii społecznej

ww

Wzmocnienie i poszerzenie zakresu działań sektora ekonomii społecznej jest jednym

z celów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007–2013. W Programie w ramach

Priorytetu VII Promocja integracji społecznej przewidziano, Cel szczegółowy 2,

Wzmocnienie i poszerzenie zakresu działań sektora ekonomii społecznej. Oczekiwanymi

efektami realizacji tego celu miały być

36

Bilans

dedykowanego

wsparcia

Informacja Rządu Rzeczypospolitej Polskiej o działaniach podejmowanych w 2010 roku na rzecz realizacji postanowień uchwały Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 sierpnia 1997 r. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych, Druk sejmowy nr 46 z 8 grudnia 2011 r., s. 58.

37

Raport o działalności Klubów Integracji Społecznej w Polsce (dane uzyskane na podstawie 139 ankiet z 13 województw), Departament

Pomocy i Integracji Społecznej MPiPS, Warszawa, sierpień 2011.

38

Sektor instytucji niekomercyjnych obejmuje według GUS: organizacje społeczne, partie polityczne, organizacje związków zawodowych,

stowarzyszenia, fundacje oraz jednostki organizacji wyznaniowych; Trzeci sektor w Polsce. Stowarzyszenia, fundacje, społeczne podmioty

wyznaniowe. Samorząd zawodowy i gospodarczy oraz organizacje pracodawców w 2010 r.,

http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/GS_stow_fund_i_spol_podm_wyz_2010.pdf.

39

Bez spółdzielni do 9 członków.

40

Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2012, GUS, Warszawa 2012, s. 682.

41

Iwona Krysiak, Informacja o sektorze spółdzielczym w Polsce, ekonomia społeczna, Warszawa 2006; Sławomir Nałęcz, Joanna Konieczna,

Sektor spółdzielczy – główny pracodawca gospodarki społecznej w Polsce [w:] Sławomir Nałęcz [red.], Gospodarka społeczna w Polsce, ISP

PAN, Warszawa 2008.

zapewnienie funkcjonowania instytucji wspierających ekonomię społeczną (przynajmniej dwie w każdym

województwie);

•

30% przychodów własnych jednostek ekonomii społecznej w ogólnej wartości ich przychodów.

Wskaźnikami produktowymi miały być natomiast

v.p

l

•

liczba instytucji wspierających ekonomię społeczną, które otrzymały wsparcie w ramach Priorytetu;

•

liczba inicjatyw z zakresu ekonomii społecznej wspartych z EFS;

•

43

liczba osób, które otrzymały wsparcie w ramach instytucji ekonomii społecznej .

.go

W przyjętym 13 marca 2008 r. Szczegółowym Opisie Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki,

w ramach Priorytetu VII pojawiło się Działanie 7.2. Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora

ekonomii społecznej, w którym Poddziałanie 7.2.2. odnosiło się wprost do wsparcia ekonomii społecznej. Jego

celem było wyłanianie w konkursach instytucji otoczenia sektora ekonomii społecznej, oferujących usługi na

rzecz podmiotów ekonomii społecznej. Na ten cel przeznaczono kwotę 172 399 750 euro, co według

44

przelicznika z 28 listopada 2013 r. stanowiło równowartość 723 079 031 zł . Według stanu na koniec 2013 r.

podpisano 463 umowy o dofinansowanie projektów na łączną kwotę 649 680 008 zł, w ramach których złożono

45

wnioski o płatność na kwotę 402 964 823 zł .

Tab. 1. Monitoring wartości PO KL na koniec 2013 r.

Nazwa wskaźnika

w.

rcl

Wskaźniki produktu

Liczba podmiotów ekonomii społecznej, które otrzymały wsparcie z EFS za

pośrednictwem instytucji wspierających ekonomię społeczną

Liczba osób, które otrzymały wsparcie w ramach instytucji ekonomii

społecznej

Liczba podmiotów ekonomii społecznej utworzonych dzięki wsparciu z EFS

Wskaźniki rezultatu

Liczba instytucji wspierających ekonomię społeczną, które otrzymały wsparcie

w ramach Priorytetu, funkcjonujących co najmniej 2 lata po zakończeniu

udziału w projekcie

Narastająco

w ramach Priorytetu

VII

Stopień

Wartość

realizacji

docelowa

celu

10 786

6801

159%

144 456

33 216

435%

343

300

114%

32

44

73%

Źródło: MIiR

Dodatkowo w ramach Priorytetu I PO KL realizowane są projekty systemowe, wspierające rozwój ekonomii

społecznej, o łącznym budżecie wynoszącym ok. 60 mln zł. W sumie więc przeznaczono znaczne środki

finansowe na wsparcie otoczenia ekonomii społecznej.

Według Instytucji Zarządzającej PO KL konkursowy tryb wyboru projektów, a przy tym niewystarczające

wykorzystanie narzędzi w postaci kryteriów selekcji spowodowało, że

w większości regionów liczba powołanych instytucji wspierających ekonomię społeczną (tzw. Ośrodki

Wsparcia Ekonomii Społecznej) znacznie przewyższyła zakładane w PO KL wartości docelowe;



w wielu przypadkach nie udaje się zapewnić kontynuacji działań przez poszczególne Ośrodki, gdyż nie

uzyskują one dofinansowania z EFS na dalszą aktywność, co prowadzi do tego, że potencjał wypracowany

przez te podmioty nie jest wykorzystywany;

ww



43

znaczna część Ośrodków zaprzestaje realizacji działań wspierających ekonomię społeczną wraz

z zakończeniem dofinansowania ze środków EFS. Tymczasem zgodnie z logiką interwencji EFS beneficjenci

powinni zapewnić trwałość projektów po zakończeniu ich finansowania ze środków unijnych. Często jednak

OWES prowadzone są przez podmioty zaliczane do sektora ekonomii społecznej, np. przez organizacje

Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Warszawa, 7 września 2007 r., s. 188.

Po zmianach w 2011 r. jest to kwota 172.399.750 euro. Do przeliczenia zastosowano kurs EBC z dnia 28 listopada 2013 r., 1 EUR= 4,1942

PLN.

45

Postęp w realizacji Programu Kapitał Ludzki wg stanu na 31 grudnia 2013 r. Informacja dostępna na stronie www.efs.gov.pl.

v.p

l

pozarządowe, które nie mają wystarczających zasobów do kontynuowania tego typu działań bez pomocy

46

państwa .

W powyższej sferze wdrożono w 2011 r. działania naprawcze. Częściowo nastąpiły one z inicjatywy

Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, częściowo zaś z inicjatywy Zespołu ds. Rozwiązań Systemowych

w Zakresie Ekonomii Społecznej. Zespół w stanowisku z 20 lipca 2011 r. zwrócił się do MRR z wnioskiem

o wprowadzanie określonych kryteriów konkursowych, zapewniających trwałość funkcjonowania Ośrodków

47

Wsparcia Ekonomii Społecznej . Działania na rzecz trwałości funkcjonowania OWES zostały skorelowane

z działaniami standaryzującymi Ośrodki, przewidzianymi w projekcie systemowym „Zintegrowany System

Wsparcia Ekonomii Społecznej”. Warto jednak zwrócić uwagę, że pomimo licznych zarzutów Ośrodki wykonały

olbrzymią pracę edukacyjno-doradczą, która powinna zostać uwzględniona w całościowej ocenie wsparcia.

Tab. 2. Realizacja Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w zakresie wsparcia ekonomii społecznej na koniec

2012 r.

Sektor obywatelski

Sektor spółdzielczy

Organizacje

pozarządowe

Kościoły,

związki

wyznaniowe

Spółdzielnie

inwalidów

ZAZ KIS

i niewidomych

CIS

WTZ

Liczba podmiotów (instytucji),

które otrzymały wsparcie

11 613

8 083

14

360

8

38

27

40

128

- w tym podmiotów ekonomii

społecznej

9 530

7 908

14

400

8

31

9

35

136

Liczba utworzonych partnerstw

na rzecz ekonomii społecznej

401

114

1

78

5

0

1

0

Liczba godzin doradztwa

(indywidualnego, grupowego,

coachingu)

96 487

35 391

20

8 965

6 352

457

20

22

5

292

Liczba uczestników doradztwa

w Poddziałaniu 7.2.2.

24 239

7 609

4

1 337

75

0

4

14

17

Liczba przeprowadzonych

szkoleń umożliwiających

uzyskanie wiedzy i umiejętności

potrzebnych do założenia i/lub

prowadzenia działalności

w sektorze ekonomii społecznej

6 049

1 407

2

345

1

5

3

19

Liczba uczestników szkoleń

umożliwiających uzyskanie

wiedzy i umiejętności

potrzebnych do założenia i/lub

prowadzenia działalności

w sektorze ekonomii społecznej

27 479

10 086

8

1 048

27

18

24

27

68

Liczba udzielonych podmiotom

ekonomii społecznej usług

prawnych

10 129

6 226

4

340

763

5

2

42

41

Liczba udzielonych podmiotom

ekonomii społecznej usług

księgowych

9 808

6 396

19

737

1 201

7

4

61

1

Liczba udzielonych podmiotom

ekonomii społecznej usług

marketingowych

6 746

6 452

6

330

3

30

0

61

52

Liczba utworzonych spółdzielni

socjalnych dzięki wsparciu

OWES

169

7

0

98

0

Spółdzielnie

socjalne

ww

w.

rcl

Typy wsparcia

.go

Ogółem

Sektor reintegracyjny

Źródło: Dane Instytucji Pośredniczących PO KL zebrane od projektodawców. Dane pochodzą spoza systemu

sprawozdawczości PO KL.

46

47

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Sprawozdanie z realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki za II półrocze 2011 roku, s. 82.

Tekst stanowiska dostępny jest na stronie www.ekonomiaspoleczna.pl, w zakładce Zespołu.

48

v.p

l

Według badania ewaluacyjnego, przeprowadzonego na zlecenie MRR w 2013 r. , zdaniem podmiotów

ekonomii społecznej wsparcie otrzymane w ramach projektów PO KL było dobrze dopasowane do ich potrzeb.

Zróżnicowanie w ocenie między poszczególnymi typami PES jest niewielkie: najwyżej oceniły wsparcie

spółdzielnie pracy, inwalidów oraz spółki typu non profit, najniżej zaś ZAZ, WTZ oraz spółdzielnie socjalne osób

prawnych i fizycznych – przy czym były to nadal oceny pozytywne.

Odsetek PES, które zatrudniły nowe osoby w ciągu 12 miesięcy po skorzystaniu ze wsparcia, jest silnie

zróżnicowany regionalnie. W sześciu województwach nie przekroczył 10%, w pięciu regionach wyniósł od 10%

49

do 15%, a w kolejnych pięciu przekroczył 15% .

w.

rcl

.go

Rys. 2. Ocena dopasowania otrzymanego wsparcia z PO KL do potrzeb poszczególnych typów podmiotów

(średnie oceny na skali: 1 – w ogóle nie odpowiadało, 5 – w pełni odpowiadało, n=482).

Źródło: Badanie ewaluacyjne pt. Ocena wsparcia w obszarze ekonomii społecznej udzielonego ze środków EFS w ramach PO

KL, Coffey International Development dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2013.

Zgodnie z rekomendacjami zawartymi w raporcie konieczne jest przyjęcie rozstrzygnięć dotyczących kształtu

systemu wsparcia ekonomii społecznej. Dotyczy to szczególnie jasnego przypisania samorządowi województwa

odpowiedzialności za tworzenie i funkcjonowanie systemu wsparcia. Konieczne jest również określenie

zależności pomiędzy OWES a instytucjami rynku pracy i pomocy społecznej, tak aby możliwa była współpraca

między nimi (zlecanie OWES usług przez PUP lub OPS).

Niezbędne jest także określenie zasad finansowania usług świadczonych przez OWES. Możliwe jest

uwzględnienie częściowego samofinansowania OWES. Wymaga to jednak rozstrzygnięć o charakterze

systemowym, stosowanych jednolicie w całym systemie wsparcia ekonomii społecznej. Należy rozważyć co

najmniej dwie opcje

pobieranie opłat za usługi świadczone na rzecz funkcjonujących PES;



lub wprowadzenie niewielkich składek (np. 3% dochodu) płaconych przez PES na Izbę (która ma powstać),

z zastrzeżeniem przeznaczenia ich na funkcjonowanie systemu wsparcia.

ww



Według raportu należy rozważyć uruchomienie na większą skalę instrumentów zwrotnych, adresowanych do

funkcjonujących PES. Z opracowania wynika także, iż należałoby umożliwić udzielanie dotacji na rozpoczęcie

działalności gospodarczej w formie przedsiębiorstwa społecznego, z których obecnie mogą korzystać jedynie

spółdzielnie socjalne, również innym typom podmiotów (organizacje pozarządowe, spółki non profit).

48

Badanie ewaluacyjne pt. Ocena wsparcia w obszarze ekonomii społecznej udzielonego ze środków EFS w ramach PO KL, Coffey

International Development dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2013.

Ibidem, s. 90.

v.p

l

Zgodnie z przedstawionymi rekomendacjami wskazane jest prowadzenie dalszych prac nad systemem

akredytacji. Podstawowym celem akredytacji powinno być zapewnienie wysokiej jakości usług oraz

stymulowanie procesów doskonalenia w systemie. W większym stopniu powinny być uwzględnione takie

aspekty jakości oferowanych usług, jak sposoby diagnozowania potrzeb klientów, metody pracy z klientami czy

sposoby monitorowania losów klientów. Uruchomienie mechanizmów zapewniania jakości funkcjonowania

OWES powinno nastąpić możliwie szybko – tak, aby możliwe było ich wdrożenie przed uruchomieniem

interwencji w ramach RPO.

Trwałe OWES – według raportu – powinny dysponować ofertą (częściowo odpłatną, częściowo darmową) dla

działających PES mających problemy, chcących się rozwinąć lub potrzebujących specjalistycznych usług

niedostępnych na rynku (np. księgowości PES, odmienna niż księgowość trzeciego sektora czy podmiotów

czysto rynkowych). Jednym z zadań systemu wsparcia – zgodnie z raportem ewaluacyjnym – powinno być

ułatwianie PES dostępu do rynku.

Może to się odbywać na kilka sposobów

wzrost jakości doradztwa biznesowego dla potencjalnych i działających PES (bliska współpraca przy

tworzeniu biznesplanów);



promocja rozwiązań i modeli biznesowych, które się sprawdziły – szczególne wsparcie dla ich replikacji

i upowszechniania w całym kraju;



zachęcanie samorządu do zwiększenia zamówień kierowanych do sektora ekonomii społecznej, szczególnie

w obszarach, w których przedsiębiorstwa te mogą dostarczyć korzyści społecznych (usługi społeczne,

edukacyjne, ochrona środowiska).

.go



Wsparcie na tworzenie miejsc pracy w sektorze ekonomii społecznej

w.

rcl

W okresie 2007–2012 realnie funkcjonowało wsparcie na tworzenie miejsc pracy

Bilans inwestycji

w jednym typie przedsiębiorstwa społecznego – spółdzielniach socjalnych.

w miejsca pracy

Oczywiście tworzenie miejsc pracy było również możliwe w sektorze obywatelskim.

Według badań GUS z 2010 r., dzięki uczestnictwu organizacji w projektach

finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego utworzono 2,6 tys. miejsc

50

pracy, zaś kolejne 2,5 tys. miejsc pracy utrzymano . Były to jednak środki projektowe, niezwiązane wprost

z dedykowanym powstawaniem miejsc pracy o charakterze gospodarczym. W przypadku spółdzielni socjalnych

mieliśmy do czynienia ze wsparciem zarówno ze źródeł krajowych, jak i z EFS.

Wsparcie krajowe wynikało z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 2004 r.

Osobom zainteresowanym podjęciem działalności w formie spółdzielni socjalnej przysługuje prawo ubiegania

się o jednorazowe dofinansowanie ze środków Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej,

w wysokości nieprzekraczającej 4-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia na każdego członkazałożyciela spółdzielni socjalnej (według stanu na 1 marca 2013 r. – 14 761,20 zł) oraz 3-krotnej wysokości

przeciętnego wynagrodzenia na każdego członka przystępującego do już istniejącej spółdzielni socjalnej

(według stanu na 1 marca 2013 r. – 11 070,90 zł). W okresie 2007–2013 powiatowe urzędy pracy umożliwiły

otrzymanie tego rodzaju wsparcia 733 bezrobotnym, przeznaczając na ten cel ok. 8 mln zł.

Tab. 3. Kwota wsparcia przyznanego spółdzielniom socjalnym ze środków Funduszu Pracy w latach

2005–2013.

Rok

2008

2009

2010

2011

2012

2013

705 700,00

366 700,00

839 800,00

2 135 900,00

819 600,00

1 759 300,00

1 423 100,00

97

50

77

189

75

140

105

ww

Wysokość

wsparcia w PLN

2007

Liczba osób,

którym przyznano

wsparcie

Źródło: MPiPS.

50

Trzeci sektor w Polsce. Stowarzyszenia, fundacje, społeczne podmioty wyznaniowe. Samorząd zawodowy i gospodarczy oraz organizacje

pracodawców w 2010 r.,

http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/GS_stow_fund_i_spol_podm_wyz_2010.pdf.

v.p

l

W 2008 r. pojawiła się prawna możliwość otrzymania przez osoby niepełnosprawne poszukujące pracy środków

Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej

w wysokości określonej w umowie zawartej ze starostą, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego

przeciętnego wynagrodzenia (według stanu na 1 marca 2013 r. – do 55 354,50 zł), jeżeli nie otrzymały

bezzwrotnych środków publicznych na ten cel. Według danych PFRON w okresie 2008–2013 takie wsparcie

otrzymało 119 osób niepełnosprawnych.

Tab. 4. Środki na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej z PFRON w latach 2008–2013.

Rok

2008

2009

2010

2011

2012

2013

19

3

16

17

44

20

498 699,00

106 000,00

465 905,00

435 704,00

1 077 130,00

548 644,00

Liczba osób, którym

przyznano wsparcie

Kwota wsparcia

w PLN

.go

Źródło: PFRON.

Podstawowymi deficytami związanymi z powyższymi ścieżkami wsparcia był poziom wiedzy pracowników

powiatowych urzędów pracy, nie zawsze zorientowanych w nowych formach prawnych, oraz niedopasowane

do potrzeb spółdzielni mechanizmy przyznawania środków, określone w przepisach prawnych (wniosek

o dofinansowanie, przepływ środków, restrykcyjne formy zabezpieczenia wsparcia), a także i pragmatyka

postępowania urzędów wynikająca ze wspomnianych regulacji.

Odrębną ścieżką było wsparcie ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Od 2007 r. do 2010 r.

możliwe było uzyskanie wsparcia w ramach Priorytetu VI, Działanie 6.2. Wsparcie oraz promocja

przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Dzięki tej formie wsparcia według danych MRR powstało 69 spółdzielni

socjalnych.

w.

rcl

Po zmianach Szczegółowego Opisu Priorytetów w 2010 r. wprowadzono nowe typy operacji w Priorytecie VII

Promocja integracji społecznej w Poddziałaniu 7.2.2. Wsparcie ekonomii społecznej. Według danych MRR

wsparcie z EFS do końca 2012 r. otrzymało 507 osób na łączną kwotę 12,3 mln zł, co umożliwiło powstanie 131

51

spółdzielni socjalnych .

Tab. 5. Dofinansowanie dla spółdzielni socjalnych z EFS w ramach Poddziałania 7.2.2. według stanu na

31 grudnia 2012 r.

Typ wsparcia

Wysokość środków

finansowych

Liczba

Przyznane dofinansowanie dla spółdzielni socjalnej (na założenie, przystąpienie,

zatrudnienie)

507

12 373 925

na założyciela w przypadku spółdzielni utworzonych przez osoby fizyczne

378

8 971 377

na osobę fizyczną przystępującą do spółdzielni socjalnej

55

1 021 916

na osobę zatrudnioną w spółdzielni socjalnej

99

1 666 656

ww

Źródło: Dane Instytucji Pośredniczących PO KL zebrane od projektodawców.

W tej ścieżce dofinansowania problemy rodzi jej projektowy charakter, który wymaga powstania spółdzielni

socjalnych w ściśle określonym czasie, bez względu na poziom przygotowania przyszłych spółdzielców.

Powoduje to czasami tworzenie podmiotów gospodarczych złożonych z osób niedostatecznie przygotowanych

w zakresie ekonomicznym lub w zakresie kooperacji i kompetencji społecznych. Przedstawiając bilans

mechanizmu wsparcia, należy zauważyć, że wsparcie na utworzenie obejmowało ok. 330–340 podmiotów, co

w obliczu stanu na koniec 2012 r. oznaczało, że ok. 50–55% spółdzielni socjalnych powstało dzięki wsparciu

publicznemu.

Dane z systemu sprawozdawczości PO KL wg stanu na koniec 2012 r.

Wnioski z diagnozy

v.p

l

Przedstawiona diagnoza odnosząca się zarówno do kwestii politycznych, organizacyjnych, jak i finansowych

wskazuje na

Rosnące znaczenie problematyki ekonomii społecznej na poziomie europejskim, co będzie miało

bezpośrednie przełożenie na tworzenie nowych instrumentów prawnych i finansowych oddziałujących na

prawodawstwo krajowe oraz możliwości wsparcia rozwoju ekonomii społecznej ze środków budżetu Unii

Europejskiej. Może to stanowić duży impuls rozwojowy.



Olbrzymi, niewykorzystany potencjał ekonomii społecznej, łączący w sobie elementy o charakterze

prozatrudnieniowym, integracyjnym, stymulujący rozwój lokalny, dostarczający usług użyteczności

publicznej i tworzący niezbędny kapitał społeczny. Sektor ma unikalne możliwości zatrudniania osób,

których aktywizacja należy do najtrudniejszych, angażując równocześnie zasoby społeczne obejmujące

ponad 10 milionów obywateli. Jednocześnie ekonomia społeczna tylko w niewielkim stopniu wpływa

obecnie na gospodarkę, tworząc ok. 1,6% Produktu Krajowego Brutto i odpowiadając za ok. 2,7 do 3,0%

zatrudnienia w gospodarce. Dlatego podstawowy impuls musi oddziaływać na istotne zwiększenie

znaczenia ekonomicznego sektora.



Rozproszenie, brak koordynacji i słabą jakość dotychczasowego wsparcia dla rozwoju sektora. Wsparcie

miało również charakter „miękki”, jednak w zbyt małym stopniu było zakorzenione lokalnie, z minimalnym

jak na możliwości wsparciem tworzenia nowych miejsc pracy i brakiem wsparcia rozwojowego dla

istniejących przedsiębiorstw społecznych. Wymaga to rekonstrukcji całego otoczenia prawno-finansowego

sektora i przesunięcia ciężaru działań ze wsparcia infrastrukturalnego na wsparcie bezpośrednie dla PES

oraz wyposażenie ich w kompetencje dotyczące zarówno roli społecznej, jak i biznesowej.



Konieczność przejawiania aktywności przez samych obywateli we wspólnotach samorządowych. Mamy do

czynienia z malejąca aktywnością społeczną oraz utrzymującym się słabym otwarciem administracji

samorządowej na kooperację z obywatelami w zakresie kreowania usług publicznych oraz przekazywania

podmiotom ekonomii społecznej zadań publicznych do realizacji. Widoczna jest zależność między dynamiką

rozwoju ekonomii społecznej a poziomem świadomości w zakresie możliwości jej wykorzystania

w politykach publicznych i życiu codziennym wspólnot samorządowych. Wymaga to stałej pracy zarówno

wśród osób podejmujących decyzje, zarządzających procesami i instytucjami, jak i w środowisku dzieci

i młodzieży.

w.

rcl

.go



Rozwój ekonomii społecznej powinien w związku z tym opierać się na trzech ściśle zintegrowanych

impulsach rozwojowych

Politycznym, zdeterminowanym na rzecz tworzenia przyjaznego klimatu dla ekonomii społecznej. Impuls

ten wynika z potrzeby otwarcia się administracji publicznej na sektor ekonomii społecznej, co oznacza

konieczność zmian prawnych oraz postaw pracowników administracji w zakresie kultury organizacyjnej.

Oznacza to również zmianę podejścia do partycypacji w zakresie kreowania i realizowania polityk

publicznych z udziałem podmiotów ekonomii społecznej, które powinny mieć względne pierwszeństwo

jako pracodawcy we wspólnotach samorządowych, działający nie dla zysku, mający zakorzenione struktury

w lokalnym środowisku i działający w oparciu o społeczne zasoby, w tym wolontariuszy.



Społecznym, budującym świadomość społeczną i tworzącym nowe formy relacji we wspólnocie

samorządowej. Bez uruchomienia potencjału społecznego niemożliwe jest wdrożenie powszechnie

uznanych i akceptowanych działań w ramach polityk publicznych. Partycypacja ma sens o tyle, o ile

zaangażowane są właściwe, zainteresowane w partnerstwie strony. Działania publiczne mogą tworzyć

przestrzeń prawną, organizacyjną i finansową, jednak należy włożyć wiele wysiłku, aby przekonać

obywateli, iż bezpośrednie zaangażowanie ma sens i przynosi wymierne korzyści społeczne i ekonomiczne.

ww



25

Przedsiębiorczym, umożliwiającym znalezienie miejsca dla kompetencji i społecznie użytecznych funkcji

ekonomii społecznej w sektorze szeroko rozumianej przedsiębiorczości. Dotychczasowym mankamentem

ekonomii społecznej była zbyt słaba promocja autentycznej przedsiębiorczości, rozumianej jako szczególny

sposób produkcji dóbr i świadczenia usług, a w konsekwencji tworzenia miejsc pracy, przynoszący także

wymierną społeczną wartość dodaną. Dlatego kwestia wzmocnienia problematyki przedsiębiorczości musi

znaleźć swoje istotne miejsce w programowaniu nowego systemu wsparcia.

v.p

l

Rozdział II

Cele Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii

Społecznej

Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej opisuje planowane działania, jakie powinny być podjęte –

przez władze publiczne, z wykorzystaniem środków publicznych – w celu wzmocnienia tego sektora. Nie jest

ono celem samym w sobie, a ma przyczyniać się do realizacji krajowych celów rozwojowych, takich jak

zwiększenie poziomu zatrudnienia (szczególnie w grupach trudno zatrudnialnych), spójności społecznej

i kapitału społecznego.

.go

Dlatego też cel nadrzędny KPRES brzmi

W roku 2020 ekonomia społeczna stanowi ważny czynnik wzrostu zatrudnienia, spójności

społecznej oraz rozwoju kapitału społecznego.

Osiągnięcie tak zdefiniowanego celu nadrzędnego wymaga zdecydowanego zdynamizowania rozwoju ekonomii

społecznej w Polsce, zarówno w ujęciu ilościowym, rozumianym jako



liczba osób zaangażowanych w ekonomię społeczną,



liczba działających podmiotów ekonomii społecznej,



liczba działających przedsiębiorstw społecznych,

w.

rcl

jak też jakościowym, rozumianym jako



tworzenie miejsc pracy dla osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji, w ramach lokalnych

wspólnot samorządowych,



dostarczanie społecznościom lokalnym dobrej jakości usług użyteczności publicznej, zwłaszcza usług

społecznych użyteczności publicznej,



osiągnięcie przez przedsiębiorstwa społeczne stabilnych podstaw działalności dzięki uzyskiwaniu

przychodów z działalności gospodarczej.

Kapitał społeczny, samorządowa wspólnota mieszkańców, partycypacja społeczna oraz ekonomia społeczna

stanowią istotne elementy lokalnego ładu społecznego. Dlatego też w pełni uzasadnione jest w KPRES

odwołanie się do społecznie odpowiedzialnego terytorium, jako warunku sprawnego działania w zakresie

polityk publicznych, w formule dobrego rządzenia, z udziałem interesariuszy.

Powyższe oznacza, że cel nadrzędny KPRES można przełożyć na bardziej praktycznie sformułowany cel

strategiczny

ww

Do roku 2020 podmioty ekonomii społecznej staną się ważnym elementem aktywizacji

osób w trudnej sytuacji na rynku pracy oraz dostarczycielem usług użyteczności

publicznej działającym we wspólnotach samorządowych.

Osiągnięcie tak sformułowanego celu strategicznego będzie możliwe dzięki skutecznemu podjęciu działań

opisanych w poszczególnych priorytetach KPRES. Spodziewanymi efektami działań będą rezultaty niższego

rzędu, które przełożą się na cztery rezultaty nadrzędne.

Struktura KPRES ilustrująca zależności między celem głównym a celami operacyjnymi, a także poszczególnymi

rezultatami oraz działaniami, zawiera modele logiczne, przedstawione w formie drzewa rezultatów (results

framework). Na potrzeby projektowania interwencji w ramach KPRES stworzonych zostało kilka modeli

logicznych. Pierwszy pokazuje relacje między celem strategicznym a celami operacyjnymi/rezultatami

.go

v.p

l

nadrzędnymi. Kolejne modele opisują i wyjaśniają relacje między celami głównymi, rezultatami nadrzędnymi

i rezultatami niższego rzędu. Pozwala to lepiej zrozumieć logikę interwencji i dostrzec związki przyczynowo-skutkowe między poszczególnymi elementami.

Sekwencyjne opisanie oraz wyjaśnienie znaczenia celów operacyjnych/rezultatów nadrzędnych dla osiągnięcia

celu strategicznego oraz to, jakie rezultaty niższego rzędu się na nie składają i jakie działania mają doprowadzić

do ich realizacji stanowi potwierdzenie systemowego podejścia do problematyki rozwoju ekonomii społecznej.

Szczegółowy opis działań znajduje się w rozdziale III KPRES.

w.

rcl

Cel operacyjny/Rezultat nadrzędny 1. Odpowiedzialna wspólnota. Wzmocnienie roli podmiotów ekonomii

społecznej we wspólnotach samorządowych.

Jednym z warunków koniecznych rozwoju ekonomii społecznej jest jej trwałe i wieloaspektowe osadzenie

i zakorzenienie we wspólnocie samorządowej. Jak wynika z badań oraz doświadczeń przedsiębiorców, silne

powiązania podmiotów ekonomii społecznej z lokalnymi aktorami, takimi jak administracja, przedsiębiorcy

i organizacje obywatelskie, są jednym z podstawowych czynników jej potencjalnego gospodarczego

i społecznego sukcesu.

Wzmocnienie lokalnych powiązań może zostać osiągnięte tylko wówczas, gdy będzie istniał silny sektor

obywatelski, aktywnie uczestniczący w życiu społecznym i gospodarczym oraz planowaniu strategicznym.

Oznacza to konieczność tworzenia korzystnych ram prawnych dla partycypacji obywatelskiej (działanie I.1.)

i rozwoju III sektora (działanie I.2.) oraz rozwoju różnorodnych form edukacji obywatelskiej (działanie V).

Mocno powiązane z kwestią wzmacniania sektora są także działania mające na celu podnoszenie kompetencji,

w tym kompetencji społecznych, którym poświęcony został oddzielny blok rezultatów (IV).

Innym ważnym warunkiem funkcjonowania odpowiedzialnej wspólnoty jest zwiększenie udziału podmiotów

ekonomii społecznej w realizacji usług społecznych (działanie I.3.). Proces włączenia przyczyni się do

ekonomicznego wzmocnienia tych podmiotów, ale przede wszystkim wpłynie na wzrost zaangażowania

lokalnej wspólnoty w realizację polityk publicznych.

ww

Konieczne jest wreszcie budowanie powiązań kooperacyjnych na poziomie ponadlokalnym, czemu służyć mają

m.in. klastry, partnerstwa, franczyza społeczna (działanie III.4.). Włączenie PES do współpracy w ramach

szerszych, branżowych powiązań kooperacyjnych, stworzenie warunków zapewniających im możliwość

nawiązywania trwałych, stabilnych więzi gospodarczych, może mieć istotny wpływ na konkurencyjność

sektora.

.go

v.p

l

Monitor Polski

Cel operacyjny/Rezultat nadrzędny 2. Otoczenie. Powstanie i utrzymanie 35 tysięcy miejsc pracy

w przedsiębiorstwach społecznych.

w.

rcl

Jednym z najbardziej konkretnych rezultatów KPRES, świadczących o znaczeniu ekonomii społecznej dla

polskiego systemu społeczno-gospodarczego, będzie bezpośredni wpływ na proces tworzenia, dzięki

interwencji publicznej, nowych miejsc pracy, szczególnie dla osób w trudnej sytuacji na rynku pracy

i w sektorach istotnych z punktu widzenia wyzwań rozwojowych.

Zakłada się, że powstanie netto ok. 35 tysięcy trwałych miejsc pracy w tym sektorze. Przy wyznaczaniu takiej

wartości założono dynamikę tego procesu, uwzględniającą zarówno efekty bezpośredniego wsparcia dla

powstawania nowych przedsiębiorstw społecznych, jak i ryzyko upadłości działających na rynku podmiotów

ekonomii społecznej. Niestety, na obecnym etapie brak jest wiarygodnych danych dotyczących wartości

poszczególnych efektów. Dlatego też wartość ta powinna zostać zweryfikowana w pierwszych latach realizacji

Programu.

Zakładany rezultat jest możliwy do osiągnięcia pod warunkiem stworzenia korzystnych rozwiązań prawnych,

finansowych oraz infrastrukturalnych dostosowanych do specyfiki i potrzeb podmiotów ekonomii społecznej,

ułatwiających im stabilny rozwój. Rozwiązania prawne powinny m.in. ułatwić zakładanie i prowadzenie

przedsiębiorstwa społecznego, ale także wpływać na kształtowanie korzystnych warunków dla współpracy

wewnątrzsektorowej między tego rodzaju podmiotami oraz z instytucjami publicznymi (działania II.1. i II.2.).

ww

Do założenia i płynnego funkcjonowania przedsiębiorstwa potrzeba nie tylko sprzyjającego środowiska

prawnego, ale również łatwego dostępu do kapitału (zarówno bezzwrotnego – działanie III.1., jak i zwrotnego –

działanie III.2.). Obecnie, z różnych powodów, przedsiębiorstwa społeczne mają bardzo ograniczone możliwości

korzystania z oferty instytucji finansowych. Zmianie tej sytuacji powinno służyć stworzenie nowych

instrumentów finansowych i modyfikacja istniejących, uwzględniających specyfikę sektora.

Przedsiębiorstwa społeczne powinny mieć również dostęp do usług inkubacyjnych oraz profesjonalnej wiedzy

na temat zakładania i prowadzenia firmy. Wiedza taka dostępna będzie dzięki sieci wyspecjalizowanych

instytucji wsparcia (działanie III.3.). Sieć wsparcia powinna zajmować się również animowaniem lokalnej

aktywności społecznej oraz budowaniem współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego (w tym

instytucjami pomocy społecznej i urzędami pracy), organizacjami obywatelskimi, przedsiębiorcami oraz

podmiotami świadczącymi usługi reintegracji społecznej i zawodowej, sprzyjającej powstawaniu rozwiązań

komplementarnych, umożliwiających efektywne wykorzystanie lokalnych zasobów, służących jednocześnie

promowaniu i skutecznemu wdrażaniu idei oraz pragmatyki funkcjonowania ekonomii społecznej.

v.p

l

Na 35 tysięcy trwałych miejsc pracy, które powinny być rezultatem działań zawartych w tym bloku, składać się

powinny przede wszystkim nowe miejsca pracy dla młodzieży, w zielonej gospodarce (działanie I.4.) i usługach

społecznych użyteczności publiczne oraz w działaniach związanych z restrukturyzacją, zwłaszcza prowadzących

do tworzenia miejsca pracy dla osób starszych (działanie I.4., działanie II.1.).

w.

rcl

.go

Na podstawie doświadczeń krajowych i zagranicznych widać, że ekonomia społeczna w tych obszarach spełnia

swoją rolę. Ponadto obszary te są istotne z punktu widzenia wyzwań rozwojowych stojących przed Polską.

Cel operacyjny/Rezultat nadrzędny 3. Przywództwo. Poprawienie mechanizmów zarządzania i koordynacji

w obszarze polityki wspierania ekonomii społecznej.

Budowa odpowiedzialnej wspólnoty lokalnej, poprawa otoczenia prawnego, finansowego oraz

infrastrukturalnego wymaga odpowiedniego skoordynowania działań mających na celu wspieranie ekonomii

społecznej, zarówno na poziomie lokalnym i regionalnym, jak i krajowym (działanie IV.1. i działanie IV.2.).

Koordynacja, jako formuła systemowego uporządkowania relacji pomiędzy poszczególnymi instytucjami

wsparcia, stanowi warunek konieczny zapewnienia spójności szczegółowych polityk państwa na rzecz wzrostu

zatrudnienia, wobec różnych grup w trudnej sytuacji na rynku pracy, w sferze pomocy społecznej,

przedsiębiorczości, rozwoju lokalnego. Tak rozumiana koordynacja daje gwarancje włączenia ekonomii

społecznej w spójny proces tworzenia i realizacji polityk publicznych.

ww

W związku z powyższym, w strukturach administracji rządowej wyznaczony zostanie silny ośrodek

koordynujący działania związane z ekonomią społeczną. Ze względu na międzysektorowość ekonomii

społecznej, realizacja KPRES powinna być nadzorowana przez ciało składające się z przedstawicieli administracji

publicznej, sektora pozarządowego oraz partnerów społecznych.

Konsekwentnie, ze względu na oddolny charakter procesów powstawania i funkcjonowania ekonomii

społecznej, ważne jest wspieranie samoorganizacji jej podmiotów i tworzenia ich silnej reprezentacji, która

będzie rzecznikiem interesów sektora, zapewniając dobrą komunikację między PES a instytucjami publicznymi

(działanie IV.3.).

Odpowiednia koordynacja działań, a przez to poprawa ich efektywności wymaga permanentnego pogłębiania

wiedzy na temat sektora ekonomii społecznej oraz stałego monitoringu określonych w KPRES wskaźników

(działanie IV.4.).

.go

v.p

l

Monitor Polski

w.

rcl

Cel operacyjny/Rezultat nadrzędny 4. Kompetencje. Wzrost kompetencji w obszarze ekonomii społecznej

w społeczeństwie. Bez świadomości i przekonania, co do społecznych i ekonomicznych walorów, jakimi

dysponuje ekonomia społeczna, a tym samym – bez stworzenia wiarygodnego wizerunku tej sfery aktywności

obywatelskiej, promującej przedsiębiorczość, umiejętność współpracy, działania dla dobra wspólnego, trudno

będzie kształtować przyjazne warunki dla realnego i trwałego wzrostu jej znaczenia w procesach rozwoju

i zmiany społecznej. Rozwijanie tych kompetencji powinno odbywać się zarówno w ramach edukacji formalnej

(na wszystkich szczeblach edukacji), jak i pozaformalnej. Obecność zagadnień związanych z ekonomią społeczną

w szkołach i na uczelniach dotyczy nie tylko programów kształcenia, ale również praktycznych przejawów

społecznego gospodarowania, w formie spółdzielni uczniowskich czy przedsiębiorstw społecznych

powstających w ramach AIP (działanie V.4.).

ww

Działania edukacyjne adresowane będą nie tylko do aktualnych i potencjalnych przedsiębiorców społecznych,

ale również do ogółu społeczeństwa: dzieci i młodzieży, członków wspólnot lokalnych, przedsiębiorców,

samorządowców itd. Poziom kompetencji tych grup może wpływać na warunki powstawania i funkcjonowania

przedsiębiorstw społecznych (działania V.3. i V.1.).

Wskaźniki osiągnięcia rezultatów

CEL

Wskaźnik

v.p

l

Wyznaczanie konkretnych celów oraz rezultatów, które powinny być osiągnięte dzięki realizacji Programu, ma

sens tylko wtedy, kiedy możliwa jest weryfikacja stopnia ich osiągnięcia. Dlatego też konieczne jest wyznaczenie

wskaźników monitorowania. Służą one ocenie, w jakim stopniu udaje się osiągać założone cele i rezultaty.

Wskaźniki są jednym z elementów monitorowania realizacji Programu. Co roku dokonywany będzie przegląd

stopnia realizacji KPRES, w ramach którego analizowany będzie poziom osiągnięcia poszczególnych

wskaźników.

Liczba podmiotów ekonomii społecznej

W roku 2020 ekonomia społeczna stanowi ważny czynnik

wzrostu zatrudnienia, spójności społecznej oraz rozwoju

Liczba przedsiębiorstw społecznych

kapitału społecznego

Liczba osób pracujących w PES i w PS

.go

Odsetek JST, które uzyskały status gminy / powiatu przyjaznego

ekonomii społecznej

Rezultat nadrzędny 1. Odpowiedzialna wspólnota.

Wzmocnienie roli podmiotów ekonomii społecznej we

wspólnotach samorządowych

Odsetek budżetu JST przekazany na zlecanie zadań podmiotom

ES

Odsetek PES oceniających jako ważne dla swojego

funkcjonowania wsparcie otrzymane od społeczności lokalnej

Rezultat nadrzędny 2. Otoczenie. Powstanie i utrzymanie

Liczba miejsc pracy netto utworzonych w PS

35 tysięcy miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych

Rezultat nadrzędny 4. Kompetencje. Wzrost kompetencji

w obszarze ekonomii społecznej w społeczeństwie

Syntetyczny wskaźnik postrzegania ekonomii społecznej

w społeczeństwie

w.

rcl

Rezultat nadrzędny 3. Przywództwo. Poprawienie

mechanizmów zarządzania i koordynacji w obszarze

polityki wspierania ekonomii społecznej

Odsetek kluczowych interesariuszy (m. in. przedstawicieli

administracji publicznej, podmiotów ekonomii społecznej

i przedsiębiorstw społecznych, organizacji pozarządowych,

partnerów społecznych) pozytywnie oceniających system

zarządzania i koordynacji w obszarze wspierania ekonomii

społecznej

Wskaźniki szczegółowe do działań stanowią Załącznik nr 1 do Programu.

Elastyczność i zarządzanie Programem

Współczesne procesy rozwoju, w kontekście społeczno-ekonomicznym i kulturowym, mają swoją dynamikę

i złożoność, zarówno w wymiarze globalnym, jak i europejskim oraz krajowym. Cechą struktur inwencyjnych

jest zdolność do reagowania na zachodzące zmiany oraz umiejętność zarządzania ryzykiem na tę okoliczność.

Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej, jako program o charakterze innowacyjnym, zakłada możliwość

corocznego reagowania na zachodzące zmiany, a także zarządzania nimi na podstawie wbudowanego systemu

monitorowania, ewaluacji i raportowania o stanie ekonomii społecznej na poziomie Polski i poszczególnych

regionów.

ww

Elastyczne zarządzanie zmianą przewiduje możliwość redefinicji wybranych elementów strategii nie tylko

w kontekście procedur naprawczych, ale także w odniesieniu do nowych wyzwań i konieczności poszukiwania

propozycji rozwiązań jako kolejnego otwarcia.

KPRES przewiduje tego rodzaju elastyczność i otwartość. Komitety na poziomie regionalnym i krajowym

odpowiedzialne za podejmowanie decyzji oraz odpowiednio umocowane komórki odpowiedzialne za ich

wdrożenie zostały zarówno jasno zdefiniowane, jak i wyposażone w niezbędne kompetencje.

Program będzie więc poddawany monitoringowi oraz okresowej ewaluacji w zakresie wybranych zagadnień za

pośrednictwem Krajowego Komitetu Rozwoju Ekonomii Społecznej, o którym mowa w Priorytecie IV, działanie

IV.1. Działania te będą podejmowane zarówno regionalnie, jak i na poziomie krajowym. Na podstawie ich

wyników sporządzany będzie raport o stanie ekonomii społecznej na poziomie poszczególnych regionów i kraju.

Sporządzony raport i rekomendacje z badań posłużą, corocznie międzysektorowym zespołom regionalnym

v.p

l

i komitetowi krajowemu do podejmowania decyzji odnośnie do niezbędnych zmian i kierunków rozwoju

ekonomii społecznej i przedsiębiorczości społecznej oraz realizacji regionalnych planów i planu krajowego.

Krajowy Komitet będzie również wyznaczał kierunki poszukiwań nowych rozwiązań w zakresie projektów

innowacyjnych, będących odpowiedzią na zmieniające się otoczenie lub nowe potrzeby wynikające z realizacji

KPRES. Komitet będzie także dbał o spójność KPRES i regionalnych programów rozwoju ekonomii społecznej.

W ramach KPRES stymulowane będą również badania naukowe, które będą przyczyniały się do optymalizacji

realizacji celów Programu. Szczególną rolę KPRES będzie odgrywał w zakresie restrukturyzacji lokalnych rynków

pracy. Wprowadzenie nowych rozwiązań, na podstawie partnerskiego współdziałania i dialogu oraz

równocześnie wprowadzona standaryzacja usług na rzecz ekonomii społecznej, wymagać będą stałego

monitorowania efektywności i adekwatności zaproponowanych rozwiązań.

ww

w.

rcl

.go

Dodatkowo w 2017 r. zostanie przeprowadzony kompleksowy śródokresowy przegląd Programu i planów

regionalnych. Opierając się na jego wynikach, poszczególne komitety regionalne i komitet krajowy podejmą

decyzje o ewentualnych zmianach w KPRES i programach regionalnych.

v.p

l

Rozdział III

Priorytety Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii

Społecznej

Osiągnięcie celów Programu będzie możliwe dzięki realizacji działań mieszczących się w ramach pięciu

kluczowych priorytetów oraz dziewiętnastu kierunków interwencji publicznej. Priorytety i kierunki zostały

określone na podstawie analizy celów, które mają realizować oraz na podstawie zidentyfikowanych potrzeb

sektora ekonomii społecznej.

.go

Cel operacyjny 1: Odpowiedzialna wspólnota – sposób realizacji tego celu zawiera Priorytet I, w którym

w warstwie merytorycznej główny akcent, w kontekście odpowiedzialnej wspólnoty, położony jest na realizację

usług prozatrudnieniowych i usług użyteczności publicznej jako determinant rozwoju ekonomii społecznej;

Priorytet III odnosi się do uwarunkowań w zakresie tworzenia sieci współpracy oraz wspierania animacji

lokalnej; Priorytet V określa miejsce i rolę edukacji na rzecz rozwoju odpowiedzialnej wspólnoty.

Cel operacyjny 2: Otoczenie – realizowany jest za pomocą instrumentów, zadań i rekomendacji zawartych

w Priorytetach II i III, dotyczących tworzenia przyjaznego otoczenia prawnego, organizacyjnego i finansowego

(infrastrukturalne oparcie dla rozwoju sektora ekonomii społecznej); Priorytet I, określa preferencje dla rozwoju

służące realizacji celu operacyjnego 2: Otoczenie.

Cel operacyjny 3: Przywództwo – realizowany jest za pomocą środków i propozycji rozwiązań systemowych

zawartych w Priorytecie IV, obejmujących kwestie koordynacji działań na poziomie krajowym i regionalnym,

kwestie włączenia ekonomii społecznej w główny nurt polityk publicznych, problematykę wsparcia dla działań

sieciujących i rzeczniczych sektora ekonomii społecznej oraz mechanizmów opisanych w Priorytecie III,

w zakresie budowy sieci współpracy i w Priorytecie V, w zakresie upowszechniania kompetencji.

w.

rcl

Cel operacyjny 4: Kompetencje – realizowany jest za pomocą ustalonych kierunków działań zawartych

w Priorytecie V, obejmujących kwestie świadomościowe, edukacyjne i kompetencyjne na rzecz ekonomii

społecznej.

ww

Wszystkie priorytety, działania i konkretne kierunki interwencji zostały określone w taki sposób, aby można

było precyzyjnie określić zadania do wykonania oraz metodę ich oceny.

v.p

l

Priorytet I. Ekonomia społeczna na społecznie odpowiedzialnym terytorium.

Rozwój sektora ekonomii społecznej powinien opierać się na działaniach zakorzenionych w społeczności

lokalnej, orientacji na kwestie społeczne, preferencjach związanych z aktywnością lokalną i lokalnym rynkiem

wewnętrznym. Oznacza to, że produkty i usługi oferowane przez przedsiębiorstwa społeczne i podmioty

ekonomii społecznej muszą odpowiadać potrzebom odbiorców we wspólnocie lokalnej. Działanie to może

i powinno być zbieżne z konstytucyjnymi obowiązkami wspólnoty samorządowej, których celem jest bieżące

i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia powszechnie dostępnych usług

użyteczności publicznej.

Istotą tych usług jest sposób ich realizacji, nieoparty na zysku oraz adresowanie ich do ogółu obywateli, przy

uwzględnieniu zróżnicowanych potrzeb. Ich kluczowym celem jest zapewnienie realizacji podstawowych praw

i ochrona osób społecznie i ekonomicznie zagrożonych.

.go

Rozwój ekonomii społecznej dokonywać będzie się tam, gdzie zawiązywać się będą partnerstwa, gdzie rosnąć

będzie zaufanie jako fundament wzajemnych relacji obywateli, instytucji i podmiotów we wspólnocie

samorządowej. Tym samym, realny rozwój ekonomii społecznej zależny jest od ukształtowania partycypacyjnej,

świadomej polityki wspólnoty samorządowej, łączącej solidarność i przedsiębiorczość. Priorytet ten realizowany

będzie poprzez następujące kierunki interwencji publicznej (działania)

Działanie I.1. Wspieranie partycypacyjnych modeli badania potrzeb społecznych i planowania lokalnego.

Istotą społecznie odpowiedzialnego terytorium i rozwoju usług użyteczności publicznej zgodnego z potrzebami

społecznymi jest tworzenie diagnozy lokalnej oraz planowania lokalnego, z uwzględnieniem dynamiki procesów

rozwoju. Oznacza to permanentny proces weryfikacji danych, z udziałem społeczności lokalnej w jej tworzeniu.

Aby sprostać tym wyzwaniom, niezbędne jest zapewnienie dostępu do informacji oraz stosowanie w praktyce

wypracowanych zasad i form współpracy administracji publicznej z obywatelami. Dlatego też wspierane będą

następujące zadania (kierunki interwencji publicznej)

Przygotowanie i wdrożenie zmian prawnych, zmierzających do uporządkowania programowania

strategicznego samorządu lokalnego w obszarze polityki społecznej oraz trybu i sposobu przeprowadzania

konsultacji społecznych i dialogu społecznego oraz obywatelskiego, co umożliwi planowe i efektywne

kreowanie rozwoju usług społecznych poprzez

w.

rcl

1.

a)

dokonanie przeglądu i uporządkowania aktów prawnych z uwagi na zobowiązania do tworzenia

programów i strategii o charakterze gminnym i powiatowym w obszarze polityki społecznej lub

całościowej strategii rozwoju,

b) wprowadzenie obowiązku przygotowania jednolitej strategii polityki społecznej gminy (lub części

społecznej strategii rozwoju) na poziomie gminy i województwa, zastępującej gminne i powiatowe

strategie rozwiązywania problemów społecznych i znajdującej swoje odzwierciedlenia również

w programach rozwoju gospodarczego,

c)

wprowadzenie jednolitych trzyletnich programów polityki społecznej (gminnych i powiatowych

programów rozwoju), obejmujących wszystkie dotychczasowe programy, w tym program

współpracy z organizacjami pozarządowymi wraz z planem finansowym i wskaźnikami

realizacyjnymi,

ww

d) określenie zapisów dotyczących minimalnych wymogów w zakresie systemu konsultacji strategii

i programów ze społecznością lokalną i organizacjami obywatelskimi oraz partnerami społeczno-gospodarczymi.

(zgodnie z zapisami Krajowego Programu Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020. Nowy

wymiar aktywnej integracji.);

2.

Metodyczne wspieranie, animowanie i promowanie elastycznych narzędzi dialogu obywatelskiego (m.in.

stałe konferencje, sondaże deliberatywne, panele obywatelskie) oraz budżetu obywatelskiego, włączanych

stopniowo do nowych obszarów polityk publicznych;

3.

Wspieranie rozwoju edukacji obywatelskiej w zakresie funkcjonowania wspólnot samorządowych,

promocji stosowania prawa do partycypacji oraz procedur i metod udziału w podejmowaniu decyzji,

v.p

l

dialogu z różnymi partnerami publicznymi i niepublicznymi oraz obywatelami na rzecz rozwiązywania

podstawowych problemów społecznych oraz planowania rozwoju wspólnot samorządowych;

Wspieranie aktywizacji społecznej w sprawach wspólnotowych m.in. poprzez angażowanie obywateli

i społeczności na rzecz dobra wspólnego, instytucji członkostwa w organizacjach obywatelskich, rozwoju

ruchu konsumenckiego w środowiskach lokalnych, w tym prowadzenia niezależnych testów

konsumenckich;

5.

Wspieranie intensywnej współpracy wspólnot lokalnych i instytucji publicznych, m.in. poprzez działania

nakierowane na integrację ze środowiskiem lokalnym, animacji i prowadzenia współpracy na poziomie

lokalnym, wykorzystywania przestrzeni publicznych dla aktywności obywatelskiej;

6.

Przygotowanie i wdrożenie modelu działania gminnych, powiatowych i wojewódzkich rad działalności

pożytku publicznego, wraz ze szkoleniem członków rad w zakresie partycypacyjnych metod planowania

lokalnego (Priorytet V);

7.

Promowanie i wspieranie wspólnych projektów samorządów lokalnych i organizacji pozarządowych

w zakresie wykorzystywania przestrzeni publicznych dla aktywności obywatelskiej oraz przekazywanie

jednostkom pomocniczym i lokalnym grupom zadań wraz ze środkami finansowymi na ich realizację;

8.

Wspieranie dostępu obywateli do bezpłatnych porad prawnych i obywatelskich jako istotnego

instrumentu, który przeciwdziała wykluczeniu społecznemu oraz wspiera obywateli w powrocie do

aktywności zawodowej i społecznej.

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (1);

Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Priorytet V (6);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 11, Priorytet

11.3. (2) – m.in. w zakresie dotyczącym wsparcia zarządzania

strategicznego w jednostkach samorządu terytorialnego;

Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (3, 4, 5, 6, 7);

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 9., Priorytet 9.7. (8);

środki prywatne (3, 4, 5, 6, 7).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

w.

rcl

Termin realizacji zadań

.go

4.

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

Działanie I.2. Wspieranie lokalnej samoorganizacji i aktywności obywatelskiej.

ww

Rozwój ekonomii społecznej nie jest możliwy bez rozwoju inicjatyw i organizacji obywatelskich na poziomie

lokalnym. Dlatego też wspierane będą następujące zadania

1.

Przygotowanie i wdrożenie zmian prawnych ułatwiających zrzeszanie się i aktywność obywateli, mające na

celu

a) zmniejszenie liczby osób niezbędnych do założenia stowarzyszenia rejestrowego,

b) nadanie stowarzyszeniom zwykłym praw ułomnej osoby prawnej, umożliwiających działania zlecone

przez administrację samorządową,

c)

wprowadzenie możliwości prowadzenia uproszczonej rachunkowości przez małe organizacje

obywatelskie,

d) uproszczenie realizacji inicjatywy lokalnej,

f)

2.

v.p

l

e) przyspieszenie i ułatwienie rejestracji organizacji obywatelskich i przedsiębiorstw społecznych w KRS,

wypracowanie propozycji jednolitej polityki, zwłaszcza w zakresie praktycznej realizacji założeń

fiskalnych, dotyczącej działań wzajemnościowych, w celu ułatwienia wspierania przez państwo

i partnerów gospodarczych rozwoju działań obywatelskich.

Wspieranie rozwoju instytucjonalnego i wsparcia rozwoju nowo powstających (w szczególności lokalnych)

organizacji obywatelskich działających lub rozpoczynających działalność w sferze usług społecznych

użyteczności publicznej, poprzez

a)

regionalne konkursy FIO wspierające instytucjonalnie, w formie mikrograntów rozwojowych, nowe

podmioty obywatelskie,

b) systemowe szkolenia (m.in. doradztwo, tutoring i superwizje) dla animatorów i liderów lokalnych

działających w sferze społecznej, gospodarczej i kulturalnej.

Promowanie działań nieformalnych struktur i ruchów społecznych, umożliwiające wsparcie przedsięwzięć

o charakterze sieciującym, promujących dialog lub postawy wspólnotowe, a w szczególności: kooperatyw

spożywców, grup rolnictwa wspieranego przez społeczność, grup wymiany wzajemnej itp.

4.

Wspieranie rozwoju jednostek pomocniczych gminy (rady dzielnic, osiedli, radcy sołeckie) na rzecz ich

udziału w lokalnych politykach rozwoju, poprzez

a)

.go

3.

wsparcie merytoryczne członków organów jednostek pomocniczych (szkolenia, doradztwo),

b) promowanie

wypracowanych

w poszczególnych

samorządach

rozwiązań

wzmacniających społeczną odpowiedzialność mieszkańców za terytorium.

Promowanie i wspieranie wolontariatu w formie staży dla młodych bezrobotnych w organizacjach

obywatelskich, jako formuły zdobywania kompetencji obywatelskich, społecznych i zawodowych,

szczególnie w postaci wolontariatu długoterminowego.

w.

rcl

5.

6.

prawnych

Prowadzenie krajowych i regionalnych działań na rzecz wspierania rozwoju instytucji inicjatywy lokalnej

jako istotnego elementu rozwoju aktywności lokalnej na rzecz usług użyteczności publicznej, poprzez

specjalne konkursy wspierające najlepsze praktyki samorządów lokalnych.

2014

Termin realizacji zadań

ww

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

6.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (1, 2b, 3, 6);

Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (2a, 5 w zakresie wsparcia

organizacji);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 11.,

Priorytet 11.3. (4 – m.in. w zakresie dotyczącym wsparcia zarządzania

strategicznego w jednostkach samorządu terytorialnego);

Fundusz Pracy, w zakresie stypendium (5);

środki prywatne (2a, 5).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

Działanie I.3. Wspieranie rozwoju usług użyteczności publicznej poprzez ekonomię społeczną.

Wzajemne relacje sektora ekonomii społecznej z samorządem gminnym i powiatowym wymagają

zintegrowanych działań na rzecz aktywnego włączenia się partnerów w realizację lokalnych usług użyteczności

publicznej. W debacie europejskiej wskazuje się w szczególności na rozwój usług uzupełniających

i wspierających rolę i funkcje rodziny, w tym: opieki nad dziećmi, usług w zakresie opieki nad osobami starszymi

1.

Działania o charakterze metodycznym mające na celu

a)

v.p

l

i niesamodzielnymi oraz osobami niepełnosprawnymi. Dotyczy to zarówno działań o charakterze prawnym

i organizacyjnym, jak i edukacyjnym. Dlatego też wspierane będą następujące zadania

wypracowywanie kolejnych standardów dla poszczególnych typów usług społecznych użyteczności

publicznej (interesu ogólnego) wraz z określeniem ich poziomu minimalnego i optymalnego,

b) promowanie i wdrażanie projektów innowacyjnych testujących innowacje,

c)

Działania o charakterze systemowym, wspierające przedsięwzięcia lokalne i regionalne, mające na celu

powołanie Ogólnopolskiej Platformy Usług Społecznych jako partnerstwa publiczno-społecznego

z udziałem przedstawicieli MPiPS, zrzeszeń jednostek samorządu terytorialnego oraz federacji organizacji

obywatelskich zrzeszających organizacje realizujące usługi społeczne, mające na celu

a)

.go

2.

tworzenie, wspólnie z organizacjami samorządowymi, bazy dobrych praktyk usług społecznych

użyteczności publicznej wraz z kosztami ich realizacji (z wykorzystaniem efektów projektów

innowacyjnych, w tym realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki).

monitoring realizacji polityki i badanie jakości usług społecznych przez podmioty ekonomii

społecznej (w tym organizacje obywatelskie),

b) standaryzację usług społecznych i współpracy publiczno-społecznej w ramach realizacji usług;

wypracowywanie założeń aktów prawnych odnoszących się do realizacji usług społecznych,

c)

3.

działalność edukacyjną w zakresie wdrażania standardów usług społecznych.

Działania o charakterze prawno-edukacyjnym

a)

przygotowanie i wdrożenie zmian prawnych określających zasady i tryb współpracy przy zlecaniu

zadań użyteczności publicznej i rozliczenia ich realizacji poprzez rezultaty a nie zasady kosztowe, co

znacznie wzmocni rolę zlecania zadań publicznych,

w.

rcl

b) przygotowanie i wdrożenie w lokalnych dokumentach planistycznych i rozwoju, w ramach prawa

miejscowego, zapisów dotyczących stosowania klauzul społecznych w zamówieniach publicznych

(określonych w ustawie – Prawo zamówień publicznych) przy zakupie usług społecznych

użyteczności publicznej w trybie zamówień publicznych. Zapisy te powinny zostać wypracowane

i określone w drodze publicznej dyskusji nad treścią lokalnych dokumentów planistycznych

i rozwoju,

wprowadzenie w przepisach ustaw samorządowych instytucji kontraktu lokalnego, zawieranego

przez samorząd wojewódzki z samorządami gminnymi i powiatowymi, na mocy którego



samorząd lokalny dobrowolnie przystępuje do projektu współpracy z samorządem

województwa, buduje partnerstwo lokalne na rzecz wdrażania kontraktu, opracowuje „plan

w działaniu” na okres dwóch lat,



samorząd województwa pomaga samorządowi lokalnemu tworzyć wspomniany plan (w tym

wspólne rekomendacje w ramach corocznej oceny zasobów pomocy społecznej) jako

krótkoterminowy plan zmiany społecznej, połączony z działaniami w sferze rozwoju usług

społecznych użyteczności publicznej, wspiera uzgodnione działania, obejmuje samorząd

lokalny superwizją i dokonuje oceny wykonania. Samorząd województwa może realizować

swoje zadania za pośrednictwem lub przy pomocy podmiotów realizujących usługi w zakresie

animacji lokalnej, o których mowa w Działaniu III.3. Programu. Kontrakt może mieć

zastosowanie również w innych obszarach rozwojowych,

ww

c)

d) organizowanie regionalnych działań edukacyjnych na rzecz zmiany sposobu realizacji zadań

użyteczności publicznej poprzez włączenie sektora ekonomii społecznej,

e)

37

organizowanie regionalnych działań edukacyjnych i szkoleniowych na rzecz wdrożenia w gminach,

powiatach i województwach klauzul społecznych w zamówieniach publicznych jako trwałego

elementu realizacji usług użyteczności publicznej.

4.

Poz. 811

Działania o charakterze rozwojowym

v.p

l

a) przewiduje się wypracowanie ścieżek finansowania ze środków europejskich dla gmin (grup gmin) lub

powiatów (grup powiatów), które wspólnie z organizacjami obywatelskimi (w ramach partnerstwa

publiczno-społecznego) realizowałyby projekty rozwojowe. Celem tych projektów byłby rozwój usług

społecznych użyteczności publicznej, zgodnie z zapisami i planem finansowym Krajowego Programu

Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020. Nowy wymiar aktywnej integracji,

b) projekty rozwojowe będą miały na celu rozwój dotychczasowych lub stworzenie nowych kategorii

usług w społeczności lokalnej, przy jednoczesnej funkcji tworzenia miejsc pracy w sektorze ekonomii

społecznej.

W zakres definicji usług społecznych użyteczności publicznej (usług społecznych interesu ogólnego) wchodzą następujące

52

usługi społeczne wskazane we Wspólnym Słowniku Zamówień CPV

Opis

85310000-5

Usługi pracy społecznej

85311000-2

Usługi opieki społecznej obejmujące miejsca noclegowe

85312310-5

.go

Kod CPV

85312320-8

Usługi doradztwa

85312330-1

Usługi planowania rodziny (planowanie i wspieranie rodziny)

85312400-3

Usługi opieki społecznej nieświadczone przez ośrodki pobytowe

85312500-4

Usługi rehabilitacyjne

85312510-7

Usługi rehabilitacji zawodowej

85320000-8

Usługi społeczne

85321000-5

Administracyjne usługi społeczne (koordynacja usług)

85322000-2

Program działań na rzecz gmin (organizowania społeczności lokalnej)

85323000-9

Usługi zdrowotne świadczone na rzecz wspólnot (lokalne programy zdrowia

publicznego)

85311100-3

85311200-4

85311300-5

85312000-9

85312100-0

85312120-6

Usługi opieki społecznej dla osób niepełnosprawnych

Usługi opieki społecznej dla dzieci i młodzieży

Usługi opieki społecznej nieobejmujące miejsc noclegowych

Usługi opieki dziennej

Usługi opieki dziennej nad dziećmi i młodzieżą niepełnosprawną

Dostarczanie zakupów do domu (świadczone w domu)

Usługi dozoru (orientacji szkolnej i zawodowej)

w.

rcl

85312200-1

Usługi opieki społecznej dla osób starszych

ww

Tym samym budowałoby to kooperację między samorządem wojewódzkim i lokalnym (dobre rządzenie)

oraz kooperację międzysektorową wewnątrz samorządu (kapitał społeczny). Prowadziłoby to jednocześnie

do rozwoju usług użyteczności publicznej (interesu ogólnego) oraz rozwoju ekonomii społecznej

i przedsiębiorstw społecznych. Działanie to powinno być wspierane przez usługi animacji lokalnej.

5.

52

Stałe poszerzanie zlecania zadań publicznych podmiotom ekonomii społecznej w realizacji usług

użyteczności publicznej w formie wspierania oraz powierzania zadań publicznych. Poszerzanie możliwe

będzie dzięki procesom edukacyjnym, jak również procesom prawno-organizacyjnym zapowiedzianym

w Priorytecie.

W tabeli wskazano zakres usług społecznych użyteczności publicznej, które finansowane byłyby w ramach projektów rozwojowych

w Priorytecie 9.7. Regionalnych Programów Operacyjnych. Pominięto te usługi (np. praca socjalna, opieka nad dzieckiem żłobki,

przedszkola), które są ujęte w innych typach działań. W tabeli obok oficjalnego nazewnictwa usług wprowadzono w nawiasach wyjaśnienia

oddające bardziej precyzyjnie sens danej kategorii.

Indykatywne źródła

finansowania

2016

2017

2018

2019

2020

1.

1c

2.

3.

4.

5.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (3a, b, c);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

9.7. (1, 2 w zakresie realizowanych usług);

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.7. (3d, e, 4

w zakresie realizowanych usług), z możliwością ewentualnego wykorzystania

Priorytetów inwestycyjnych 9.1. i 9.2.;

budżety jednostek samorządu terytorialnego (5).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, samorządy

województw, powiatów i gmin.

.go

Koordynacja

2015

v.p

l

Termin realizacji zadań

2014

Poz. 811

Działanie I.4. Wspieranie rozwoju działań ekonomii społecznej w kluczowych sferach rozwojowych.

Ważnym elementem proponowanych kierunków rozwoju ekonomii społecznej jest włączenie się w działania

związane z programami o charakterze rozwojowym, wpisujące się w modernizację służb społecznych, politykę

zrównoważonego rozwoju oraz rozwoju regionalnego i lokalnego.

1.

Wspieranie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, m.in. poprzez

rozwój podmiotów ekonomii społecznej promujących system edukacji ekologicznej obywateli,

w tym w odniesieniu do prawa do informacji o stanie środowiska i zagrożeniach, jak również

edukacji związanej z działaniami kryzysowymi,

w.

rcl

a)

b) rozwój przedsiębiorstw społecznych w zakresie selektywnego zbierania odpadów, recyklingu

i innych usług związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminach, w zakresie melioracji

wodnych oraz usług leśnych, a także działających w obszarze odnawialnych źródeł energii,

c)

2.

poszukiwanie możliwości wspierania projektów w zakresie rolnictwa społecznego (rolnictwa

53

zaangażowanego społecznie) obejmujących działania w zakresie reintegracji społecznej oraz

rehabilitacji społecznej i zawodowej i umożliwiających osobom w trudnej sytuacji ponowne wejście

w kontakt z działalnością produkcyjną i naturą, przyczyniających się do lepszego samopoczucia tych

54

osób, poprawy ich stanu zdrowia i włączenia społecznego .

Wspieranie działań na rzecz rozwoju społeczności lokalnej, tożsamości i edukacji kulturowej, m.in.

poprzez

a)

kreowanie rozwiązań prawnych oraz finansowanie projektów tworzących miejsca pracy

w podmiotach ekonomii społecznej w obszarze turystyki społecznej,

b) tworzenie miejsc pracy w podmiotach ekonomii społecznej w obszarze budownictwa społecznego,

finansowanie działań w obszarze lokalnych projektów kulturalnych, łączących tworzenie trwałych

miejsc pracy z animacją społeczną wykorzystującą lokalny potencjał kulturowy.

ww

c)

3.

Wspieranie działań na rzecz solidarności pokoleń, m.in. poprzez

a)

53

wspieranie zatrudnienia absolwentów w podmiotach ekonomii społecznej i przedsiębiorstwach

społecznych,

Gospodarstwa edukacyjne w koncepcji rolnictwa zaangażowanego społecznie, Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego, Częstochowa 2014.

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Rolnictwo społeczne: zielone usługi terapeutyczno-opiekuńcze oraz

polityka społeczna i zdrowotna (opinia z inicjatywy własnej) z 19 stycznia 2012 r.

c)

v.p

l

b) wspieranie zakładania i prowadzenia przedsiębiorstw społecznych przez pracowników w wieku

przedemerytalnym jako narzędzie przedłużania aktywności zawodowej oraz wspieranie

zatrudnienia pracowników po 45. roku życia , wykorzystującego ich doświadczenie i kompetencje

zawodowe,

rozwój przedsiębiorstw społecznych i podmiotów ekonomii społecznej wspierających politykę

rodzinną (żłobki, kluby dziecięce i dzienni opiekunowie, punkty przedszkolne, świetlice i szkoły,

wypoczynek letni i zimowy, opieka nad osobami zależnymi, placówki wsparcia dziennego) – nie

tylko jako podmiotów o charakterze opiekuńczym i edukacyjnym, ale również integrujących

społeczność lokalną,

4.

.go

d) wspieranie projektów przedsiębiorstw społecznych i podmiotów ekonomii społecznej adresujących

swoje działania gospodarcze do starszych konsumentów, realizujących ich oczekiwania i potrzeby

w zakresie m.in. usług społecznych, edukacyjnych i organizacji czasu wolnego, turystyki

młodzieżowej i senioralnej, a także wspierających ich w utrzymaniu aktywności społecznej

i zawodowej oraz dobrego stanu zdrowia (tworzenie warunków do rozwoju tzw. srebrnej

gospodarki).

Wspieranie rozwoju usług aktywnej integracji, m.in. poprzez

a)

zmiany w przepisach dotyczących zatrudnienia socjalnego, umożliwiające systemowe finansowanie

usług reintegracji społecznej i zawodowej oraz usług wpieranego zatrudnienia w Centrach i Klubach

Integracji Społecznej, realizujących wymagany standard usług oraz posiadających certyfikat

(akredytację) ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego na zasadach określonych

w Krajowym Programie Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020. Nowy wymiar

integracji,

w.

rcl

b) włączenie problematyki ekonomii społecznej i przedsiębiorczości społecznej do minimum

programowego systemu kształcenia pracowników instytucji pomocy i integracji społecznej, w tym

próba wprowadzenia możliwości uzyskiwania

przez pracowników socjalnych specjalizacji

w zakresie ekonomii społecznej,

c)

przygotowanie, wdrożenie i wspieranie systemu zatrudnienia monitorowanego (połączonego

z programem społecznym) w przedsiębiorstwach społecznych dla osób wykluczonych bądź

zagrożonych wykluczeniem społecznym jako elementu ścieżki integracji i reintegracji społecznej,

d) wdrożenie i rozwój systemowych działań przedsiębiorstw społecznych jako formy zatrudnienia dla

osób wychodzących z Zakładów Aktywności Zawodowej, Warsztatów Terapii Zajęciowej, Centrów

Integracji Społecznej, a także placówek opiekuńczo-wychowawczych i ewentualnie innych instytucji

lub form pieczy zastępczej.

5.

Wspieranie rozwoju i wykorzystania przedsiębiorczości społecznej w procesach wspierających zmiany

dotychczasowej ścieżki zawodowej pracowników

a)

wykorzystanie przedsiębiorczości społecznej w procesach outplacementu i adaptacji zawodowej,

możliwości tworzenia przedsiębiorstw społecznych w związku z procesami restrukturyzacyjnymi,

w szczególności dla pracowników 50+,

ww

b) poszukiwanie możliwości wspierania rekonwersji osób odchodzących z wojska i innych służb

mundurowych poprzez stworzenie specjalnej ścieżki w oparciu o instrumenty przedsiębiorczości

społecznej dla żołnierzy kontraktowych odchodzących z wojska,

c)

poszukiwanie możliwości wspierania rekonwersji osób odchodzących z rolnictwa.

Powyższe kierunki rozwoju przedsiębiorstw społecznych wspierane będą za pomocą kryteriów dostępu,

kryteriów strategicznych i innych preferencji określonych przez właściwe władze regionalne i lokalne,

zgodnie z potrzebami danego środowiska i dokumentami strategicznymi określającymi dziedziny

szczególnie istotne dla danej wspólnoty samorządowej.

6.

40

Ponadto kierunki rozwojowe wspierane będą poprzez projekty innowacyjne umożliwiające tworzenie

walidowanych wzorów przedsiębiorstw działających regionalnie i lokalnie, a w szczególności rozwoju

podmiotów ekonomii społecznej działających w kluczowych sferach rozwojowych.

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Fundusz Pracy, PFRON (1, 2, 3, 4c, d, 5) w ramach preferowania rodzajów

działalności i programów specjalnych, w zakresie zgodnym z ustawą;

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (1a, b,

2, 3, 4c, d, 5) w ramach preferowania rodzajów działalności oraz

wspierania konkretnych typów projektów, w zakresie zgodnym z ustawą;

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 8., Priorytet inwestycyjny 8.8. (3c)

w zakresie żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów;

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. (6) w zakresie innowacji;

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (2a w zakresie

zmian prawnych, 4a, b).

Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, minister właściwy do

spraw zabezpieczenia społecznego,

samorządy województw, samorządy powiatowe.

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

w.

rcl

Oczekiwane efekty Priorytetu I

.go

v.p

l

Termin realizacji zadań

Osiągnięte dzięki realizacji Priorytetu I rezultaty prowadzić będą do wzrostu aktywności obywatelskiej, oraz

znaczącego zwiększenia partycypacji podmiotów ekonomii społecznej w kreowaniu, realizacji i monitorowaniu

polityk publicznych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Równocześnie wiązać się one

będą ze wzrostem otwarcia władz samorządowych na współpracę z podmiotami ekonomii społecznej.

Wszystkie te działania prowadzić będą do osiągnięcia pierwszego rezultatu nadrzędnego KPRES, czyli

wzmocnienia roli podmiotów ekonomii społecznej we wspólnotach samorządowych. Rezultaty te będą

również miały wpływ na powstanie w przedsiębiorstwach społecznych 35 tys. dodatkowych miejsc pracy (co

jest Rezultatem II KPRES).



wprowadzenie do roku 2016 we wszystkich gminach i powiatach nowego

systemu programowania polityki społecznej wraz z systemem konsultacji

społecznych;



wdrożenie do roku 2016 narzędzi elektronicznych dostarczających dane

porównawcze umożliwiające tworzenie programów polityki społecznej na

poziomie gmin i powiatów;



stworzenie do roku 2020 w 50% gmin i 30% powiatów rad działalności

pożytku publicznego;

ww

Działanie I.1.



zwiększenie liczby aktywnych organizacji obywatelskich o 20 tys. w stosunku

do roku 2011;



wprowadzenie w 80% jednostek

realizowania inicjatywy lokalnej;



zwiększenie liczby inicjatyw lokalnych do co najmniej 1000 rocznie;



objęcie wolontariatem długoterminowym w organizacjach obywatelskich

310 osób młodych do 2020 r.;



wprowadzenie w 30% JST rozliczania realizacji zadań na podstawie

Działanie I.2.

Działanie I.3.

41

samorządu

terytorialnego

procedur

rezultatów;



zwiększenie liczby zadań publicznych powierzanych podmiotom ekonomii

społecznej do 15% zadań zlecanych w trybie konkursowym;



zwiększenie zatrudnienia w podmiotach ekonomii społecznej niebędących

przedsiębiorstwami o 40 tys. osób w stosunku do 2010 r.;



stworzenie i trwałe utrzymanie ok. 10 tys. miejsc pracy w przedsiębiorstwach

społecznych adresowanych do młodzieży;



stworzenie i trwałe utrzymanie ok. 20 tys. miejsc pracy w przedsiębiorstwach

społecznych działających w sferze usług społecznych użyteczności publicznej,

w szczególności usług opiekuńczych i związanych z polityką rodzinną;



stworzenie i trwałe utrzymanie ok. 10 tys. miejsc pracy dla osób 50+

w przedsiębiorstwach społecznych;



stworzenie i trwałe utrzymanie ok. 5 tys. zielonych miejsc pracy

55

w przedsiębiorstwach społecznych .

v.p

l

zwiększenie poziomu realizacji zadań publicznych zlecanych w trybie

konkursowym przez jednostki samorządu terytorialnego podmiotom

ekonomii społecznej do 3,5 mld zł z budżetów JST;

.go

Działanie I.4.



Priorytet II. Działania regulacyjne w zakresie ekonomii społecznej.

w.

rcl

Ekonomia społeczna rozwija się jako kategoria teoretyczna i jako działalność praktyczna, prowadzona na

podstawie wielu szczegółowych rozwiązań prawnych. Nie doczekała się jednak jednolitych, spójnych rozwiązań

regulacyjnych, które tworzyłyby spójne podstawy dla jej działania i stanowiłyby wyraźny impuls dla jej rozwoju.

Jednym z kluczowych priorytetów jest uporządkowanie definicyjne obszaru ekonomii społecznej

i przedsiębiorstw społecznych, wspieranych przez państwo nie tylko poprzez tworzenie nowych rozwiązań

prawnych, lecz także poprzez modyfikację dotychczasowych regulacji, które hamują rozwój ekonomii

społecznej. Przy realizacji tych działań należy wykorzystać doświadczenia i dorobek Grupy Prawnej Zespołu ds.

Rozwiązań Systemowych w Zakresie Ekonomii Społecznej.

Działanie II.1. Określenie otoczenia prawnego ekonomii społecznej

Zaprojektowanie i uruchomienie działań adresowanych do sektora ekonomii społecznej i przedsiębiorstw

społecznych, szczególnie tych przewidzianych do realizacji w ramach nowej perspektywy finansowej

2014–2020, wymaga zdefiniowania obszaru ekonomii społecznej oraz pojęcia przedsiębiorstwa społecznego.

Pozwoli to na uporządkowanie systemu prawnego, jasne wskazanie miejsca i roli ekonomii społecznej

i przedsiębiorstw społecznych w systemie społeczno-gospodarczym, a także na lepsze adresowanie wsparcia

kierowanego do przedsiębiorstw społecznych. Dlatego realizowane będą następujące zadania

Wdrożone zostaną podstawowe rozwiązania regulacyjne, definiujące pojęcie przedsiębiorstwa społecznego

na gruncie prawnym oraz nastąpi określenie podstawowych obowiązków i uprawnień przedsiębiorstw

społecznych oraz zasad i form ich wsparcia ze strony państwa. Będzie to możliwe dzięki uchwaleniu ustawy

o przedsiębiorstwie społecznym i wspieraniu ekonomii społecznej. Przedsiębiorstwo społeczne będzie

statusem, jaki będą mogły uzyskać podmioty prowadzące działalność gospodarczą, które spełniają łącznie

następujące warunki

ww

1.

55

Oczekiwane wskaźniki działań w zakresie liczby miejsc pracy nie sumują się (formuła krzyżowa), zapis wskazuje kierunek działań (możliwe

jest łączenie miejsc pracy dla określonych grup demograficznych z działaniami dotyczącymi realizacji usług, mogą to być np. miejsca pracy

dla młodzieży jako zielone miejsca pracy).

zatrudniają co najmniej 50% osób bezrobotnych, niepełnosprawnych (w przypadku

niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym 30%) czy też należących do innych grup

zagrożonych wykluczeniem społecznym albo

v.p

l

a)

– 44 –

b) realizują usługi społeczne, usługi na rzecz niepełnosprawnych, usługi ze sfery budownictwa

społecznego, edukacji, kultury, rozwoju społeczności lokalnych i regionalnych lub turystyki

społecznej, zatrudniając jednocześnie, w przeliczeniu na pełne etaty, co najmniej 20% osób

należących do określonych grup zagrożonych wykluczeniem społecznym,

c)

nie dzielą zysku lub nadwyżki bilansowej pomiędzy udziałowców, ale przeznaczają minimum 10%

zysku lub nadwyżki bilansowej na reintegrację zawodową i społeczną – w przypadku

przedsiębiorstw o charakterze zatrudnieniowym, lub na działalność pożytku publicznego

prowadzoną na rzecz społeczności lokalnej, w której działa przedsiębiorstwo, zaś pozostałe

wypracowane środki przeznaczają na wzmocnienie potencjału przedsiębiorstwa,

e)

.go

d) nie wypłacają zarządowi ani pracownikom wynagrodzeń wyższych niż trzykrotność przeciętnego

wynagrodzenia,

posiadają organ konsultacyjno-doradczy, w skład którego wchodzą przedstawiciele pracowników,

innych zatrudnionych osób i wolontariuszy udzielających świadczeń przedsiębiorstwu, jak również

mogą wchodzić przedstawiciele stałych odbiorców towarów lub usług przedsiębiorstwa.

Z obowiązku tego zwolnione są małe przedsiębiorstwa oraz spółdzielnie.

Posiadanie statusu przedsiębiorstwa społecznego będzie m.in. dawało możliwość preferencyjnego

traktowania, na zasadach określonych przepisami ustawy, w tym podczas zakupów określonych

usług użyteczności publicznej i innych, nieobjętych Prawem zamówień publicznych, na zasadach

określonych w programach współpracy z organizacjami pozarządowymi lub innych programach

samorządowych. Status ten będzie również uprawniał do korzystania z funduszy pożyczkowych

i poręczeniowych adresowanych do przedsiębiorstw społecznych.

Wdrożone zostaną zmiany w zakresie spółdzielczości socjalnej, dotyczące m.in.

w.

rcl

2.

a)

wprowadzenia możliwości tworzenia spółdzielni socjalnych również przez młodzież poszukującą

pracy, rolników oraz osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych o niskich dochodach jako

przedstawicieli nowych kategorii osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Równolegle

zostanie zmniejszona liczba osób niezbędnych do założenia spółdzielni socjalnej,

b) obniżenie minimalnego wskaźnika zatrudnienia osób zagrożonych wykluczeniem społecznym do

20%, o ile dana spółdzielnia prowadzi działania w sferze usług społecznych użyteczności publicznej,

c)

zweryfikowania i uszczegółowienia kategorii definicyjnych i zakresu wydatków przeznaczanych na

reintegrację zawodową i społeczną,

d) ujednolicenia systemu wsparcia związanego z tworzeniem nowych miejsc pracy, realizowanego

obecnie na mocy różnych przepisów,

wprowadzenia rozwiązań służących zwiększaniu

umożliwiających rozwój spółdzielni socjalnych,

f)

uproszczenia procedur likwidacyjnych oraz określenia sposobu rozdysponowania majątku

wspólnego wyłącznie na cele społecznie użyteczne w przypadku likwidacji spółdzielni powstałej

dzięki wsparciu publicznemu lub ze środków UE.

ww

e)

3.

funduszy

zasobowych,

Wdrożone zostaną rozwiązania regulacyjne, dotyczące wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych

w ramach procesu reintegracji społecznej i zawodowej oraz systemu wsparcia na rzecz aktywizacji

zawodowej w sektorze ekonomii społecznej. Najistotniejsze będą działania mające na celu

a)

43

niepodzielnych

połączenie działań Warsztatów Terapii Zajęciowej z możliwościami aktywizowania zawodowego ich

uczestników w formie staży, praktyk zawodowych i zatrudnienia w przedsiębiorstwach społecznych

i Zakładach Aktywności Zawodowej, umożliwienie uczestnikom WTZ odbycia staży w podmiotach

ekonomii społecznej (np. ZAZ, spółdzielnia socjalna) bez utraty prawa dalszego uczestnictwa

w Warsztatach,

c)

v.p

l

b) stworzenie systemu zatrudnienia wspomaganego, obejmującego działania przygotowujące do

podjęcia zatrudnienia, poszukiwanie pracy, zaangażowanie pracodawcy oraz wsparcie w miejscu

pracy i poza nim,

włączenie PES do sektora usług wspierających osoby niepełnosprawne w zakresie doradztwa, usług

asystenckich, asystentów pracy i koordynatorów zatrudnienia wspomaganego,

d) rozważenie możliwości obniżenia obowiązkowych wpłat na PFRON (po oszacowaniu skutków

finansowych) z tytułu zakupu usługi lub produktu od podmiotu ekonomii społecznej

zatrudniającego poniżej 25 pracowników, który zatrudnia nie mniej niż 40% osób

niepełnosprawnych, będących osobami niepełnosprawnymi zaliczonymi do znacznego stopnia

niepełnosprawności, lub osobami niewidomymi, psychicznie chorymi lub upośledzonymi

umysłowo, osobami z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub epilepsją – zaliczonymi do

umiarkowanego stopnia niepełnosprawności lub zatrudniającego 60% osób niepełnosprawnych

zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności,

4.

rozważenie sprecyzowania zapisów prawnych dotyczących ZAZ, uwzględniających jego hybrydowy

charakter podmiotu reintegracyjnego prowadzącego działalność gospodarczą w skali

umożliwiającej realizację podstawowego zadania tych podmiotów – rehabilitacji zawodowej,

społecznej i leczniczej oraz kontynuacja wspierania ZAZ w działaniach zmierzających do włączania

ich pracowników w otwarty rynek pracy.

.go

e)

Nastąpi opracowanie i wdrożenie zmian prawnych odnoszących się do działania przedsiębiorstw

spółdzielczych, w szczególności spółdzielni pracy oraz spółdzielni inwalidów i niewidomych, m.in.

a)

obniżenie minimalnej liczby członków spółdzielni zrzeszających osoby fizyczne do 5 osób,

b) umożliwienie prowadzenia działalności pożytku publicznego przez spółdzielnie,

c)

umożliwienie prowadzenia uproszczonej księgowości przez małe spółdzielnie,

w.

rcl

d) wprowadzenie rozwiązań usprawniających działanie spółdzielni i dostosowujących je do

rzeczywistości gospodarczej (m.in. obowiązkowe szkolenia dla członków Rad Nadzorczych,

konieczność uzasadnienia odwołania członka Zarządu, możliwość dziedziczenia udziałów

w spółdzielni, możliwość uzupełniania porządku obrad Walnego Zgromadzenia, gdy obecni są

wszyscy członkowie spółdzielni, analogicznie do Kodeksu spółek handlowych),

wprowadzenie możliwości przekształcania spółek w spółdzielnie (np. w formie wykupu

pracowniczego); preferowanie akumulacji kapitału w spółdzielniach, jak również usług

realizowanych przez spółdzielnię na rzecz jej członków,

f)

wprowadzenie możliwości funkcjonowania spółdzielni non profit na podobnych zasadach jak spółki

non profit.

Po przyjęciu rozwiązań prawnych zapisy będą podlegały monitoringowi i ewentualnym modyfikacjom. Co

dwa lata przeprowadzany będzie przez Krajowy Sekretariat Ekonomii Społecznej przegląd trafności

i aktualności regulacji prawnych dotyczących przedsiębiorstw społecznych, rehabilitacji zawodowej

i społecznej osób niepełnosprawnych, spółdzielni socjalnych, działalności pożytku publicznego. Ponadto

prowadzone będą prace analityczne odnoszące się do innych niż gospodarcza form działalności ekonomii

społecznej, jak działalność kulturalna i edukacyjna, rozwój społeczności lokalnych, turystyka społeczna, jak

również wzajemnościowe formy ekonomii społecznej.

ww

5.

e)

Termin realizacji zadań

Indykatywne źródła

44

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (1, 2, 3, 4, 5).

W przypadku przyjęcia zmian z pkt 3a, d, e – Państwowy Fundusz

56

Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ;

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. (5).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

v.p

l

finansowania

Poz. 811

Koordynacja

Działanie II.2. Określenie zasad zamówień publicznych i pomocy publicznej wspierających rozwój ekonomii

społecznej.

.go

Dla rozwoju sektora ekonomii społecznej oraz przedsiębiorstw społecznych niezwykle istotne są rozwiązania

prawne, które mają wpływ na warunki prowadzenia działalności gospodarczej przez ten typ podmiotów.

W ramach przygotowywanych działań wykorzystane zostaną osiągnięcia ponadnarodowego partnerstwa Social

Entrepreneurship Network (Sieć Przedsiębiorczości Społecznej), którego polskimi partnerami są MIiR i MPiPS,

oraz działań systemowych podejmowanych przez MPiPS. W zakresie zamówień publicznych projektowane

działania będą powiązane z realizacją Krajowego Planu Działań w zakresie zrównoważonych zamówień

publicznych na lata 2013–2016, opracowanego przez Urząd Zamówień Publicznych, jak również planów na

następne lata do 2020 r.

Dlatego też realizowane będą następujące zadania

Wprowadzona zostanie zasada, iż przy wyborze dostarczycieli i organizatorów usług społecznych

użyteczności publicznej należy, przy stosowaniu przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych (PZP),

oprócz kryterium ceny stosować kryterium jakościowe, określone w uchwale organu stanowiącego

jednostki samorządu terytorialnego. Możliwe byłoby tu wykorzystanie standardów jakości wypracowanych

w ramach realizowanego w Priorytecie I PO KL projektu „Tworzenie i rozwijanie standardów jakości usług

instytucji pomocy i integracji społecznej”, pod warunkiem że spełniają one wymagania określone w art. 91

ustawy PZP.

2.

Wdrożenie działań przewidzianych w Krajowym Planie Działań w zakresie zrównoważonych zamówień

publicznych na lata 2013–2016.

3.

Wprowadzenie w przepisach Prawa zamówień publicznych zmian wynikających z nowych dyrektyw

w zakresie zamówień publicznych, w szczególności odnoszących się do

w.

rcl

1.

a)

tzw. zamówień zastrzeżonych,

b) specjalnego reżimu udzielania zamówień na usługi społeczne wskazane w wyżej wymienionych

dyrektywach,

c)

możliwości zastrzeżenia zamówień na wskazane w dyrektywach niektóre usługi społeczne i inne

szczególne usługi na rzecz określonych podmiotów spełniających warunki wskazane

w dyrektywach, do których po spełnieniu tych warunków mogą zaliczać się także podmioty

ekonomii społecznej,

d) rażąco niskich ofert (zwłaszcza w zakresie badania zgodności z obowiązującymi przepisami

w dziedzinach prawa socjalnego oraz prawa pracy),

e) warunków wykonania zamówienia,

odpowiednich środków zapewniających przestrzeganie przez wykonawców przy realizacji

zamówień publicznych mających zastosowanie obowiązków w dziedzinie prawa socjalnego i prawa

pracy.

ww

f)

4.

56

Wprowadzenie do ustawy o przedsiębiorstwie społecznym i wspieraniu ekonomii społecznej i ustawy

o spółdzielniach socjalnych zapisów umożliwiających zamawiającemu dokonywanie zamówień, których

przedmiotem są usługi i dostawy nieobjęte ustawą – Prawo zamówień publicznych, wyłącznie

w przedsiębiorstwach społecznych lub innych podmiotach ekonomii społecznej. Określone zarówno

Oszacowanie skutków finansowych dla PFRON nastąpi w przypadku ewentualnej decyzji o przyjęciu konkretnych rozwiązań z pkt 3d.

v.p

l

w prawie polskim, jak i przepisach UE, zamówienia takie muszą być dokonywane w sposób celowy

i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego

doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

5.

Zapewnienie zgodności z obowiązującymi przepisami o pomocy publicznej (w tym przepisami o pomocy

udzielanej jako rekompensata z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym,

zaspokajających potrzeby społeczne w zakresie opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, opieki nad

dziećmi, reintegracji na rynku pracy, mieszkalnictwa socjalnego, opieki nad słabszymi grupami społecznymi

oraz włączenia społecznego tych grup, pomocy w ramach wyłączeń blokowych lub przepisami o pomocy de

minimis) instrumentów wsparcia skierowanych do przedsiębiorstw społecznych, w przypadku gdy będą

one dotyczyć prowadzonej przez te podmioty działalności gospodarczej.

6.

Po wdrożeniu do polskiego Prawa zamówień publicznych zmian wskazanych w punkcie 3 przygotowanie

i realizacja kompleksowego procesu edukacyjnego skierowanego do pracowników administracji publicznej,

w tym Regionalnych Izb Obrachunkowych, a także przedsiębiorstw społecznych, a w szczególności

opracowanie materiałów popularyzujących rozwiązania z zakresu społecznie odpowiedzialnych

zamówień publicznych wynikające z nowych dyrektyw unijnych, zawierających przykłady ich

skutecznego zastosowania w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego,

.go

a)

b) stworzenie bazy Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ), gdzie zastosowano klauzule

społeczne lub zamówienia zastrzeżone, zawierającej interpretacje prawne i wyjaśnienia instytucji

publicznych w tym zakresie,

c)

przygotowanie i prowadzenie szkoleń w zakresie zmian w przepisach ustawy – Prawo zamówień

publicznych dotyczących społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych, które będą wynikały

z transpozycji nowej dyrektywy w sprawie zamówień publicznych,

d)

promowanie poprzez zamówienia publiczne przestrzegania standardów określonych w przepisach

dotyczących prawa pracy.

w.

rcl

Zmiany prawne będą monitorowane z uwagi na ich wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstw społecznych.

Termin realizacji

zadań

ww

Indykatywne

źródła

finansowania

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego (1);

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem jest Prezes

Urzędu Zamówień Publicznych (2, 3);

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem jest minister

właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (4);

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem jest Prezes

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (5);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet inwestycyjny

9.8. w zakresie szkolenia przedsiębiorców społecznych, trenerów/doradców regionalnych

oraz Cel 11., Priorytet inwestycyjny 11.3. w zakresie szkolenia przedstawicieli instytucji

i podmiotów zamawiających, w tym kadr JST, NIK, RIO oraz Regionalne Programy

Operacyjne Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (6).

Jednostki samorządu terytorialnego (1),

Urząd Zamówień Publicznych (2, 3, 6),

minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (4, 6),

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (5).

Koordynacja

Oczekiwane efekty Priorytetu II

przyjęcie przepisów regulujących status przedsiębiorstwa społecznego

w 2014 r., a następnie ich pełne wdrożenie oraz stały monitoring;



zmiany i stały monitoring przepisów dotyczących zatrudniania osób

niepełnosprawnych;



zmiany i stały monitoring przepisów dotyczących spółdzielni socjalnych;



zmiany i stały monitoring przepisów ustawy – Prawo spółdzielcze;



wdrożenie w przepisach o zamówieniach publicznych zmian prawnych

wynikających z nowych dyrektyw w zakresie zamówień publicznych

w terminie wskazanym w tych dyrektywach;



przeszkolenie do 2020 r. pracowników Regionalnych Izb Obrachunkowych

odpowiedzialnych za kontrole w jednostkach samorządu terytorialnego oraz

pracowników JST odpowiedzialnych za zamówienia publiczne w co najmniej

30% takich jednostek;



przeszkolenie do 2020 r. pracowników ok. 1 tys. przedsiębiorstw społecznych

i 100 trenerów/doradców regionalnych;



osiągnięcie w 2020 r. 15% udziału „społecznych” zamówień publicznych na

szczeblu krajowym, mierzonego na podstawie metodologii UZP;



stosowanie społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych ze

szczególnym uwzględnieniem instrumentów prozatrudnieniowych, takich jak

klauzule społeczne w zamówieniach publicznych lub/i zamówienia

zastrzeżone przez co najmniej 15% JST w 2020 r.

w.

rcl

Działanie II.2.



.go

Działanie II.1.

v.p

l

Rezultaty Priorytetu II w zakresie uporządkowania przepisów regulujących funkcjonowanie przedsiębiorstw

społecznych oraz ich otoczenia przyczynią się do osiągnięcia Rezultatu nadrzędnego II, czyli powstania

35 tys. miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych. Uporządkowanie przepisów prawnych umożliwi

zarówno tworzenie nowych, jak i usprawni funkcjonowanie istniejących przedsiębiorstw społecznych.

Rezultaty te służyć będą również realizacji rezultatów celu III z uwagi na fakt, iż zmiany prawne umożliwią

powstanie Izby Przedsiębiorstw Społecznych, stanowiącej istotny element koordynacji polityki wobec

ekonomii społecznej.

Priorytet III. System wsparcia ekonomii społecznej.

Jedną z ważniejszych potrzeb rozwijającej się ekonomii społecznej w Polsce jest zbudowanie systemu wsparcia

dla podmiotów tego sektora. Dotyczy to działań o charakterze doradczo-usługowym, a przede wszystkim

ułatwienia dostępu do kapitału finansowego. Jego powszechny brak to jedna z głównych przyczyn słabości

ilościowej i jakościowej ekonomii społecznej.

ww

Środki finansowe przeznaczane na rozwój ekonomii społecznej powinny być przeznaczane głównie na

wsparcie bezpośrednie przedsiębiorstw społecznych i sektora ekonomii społecznej. Wsparcie finansowe

przedsiębiorstw społecznych świadczone będzie w formie dofinansowania (na założenie przedsiębiorstwa

społecznego oraz na prowadzenie działalności pożytku publicznego) oraz pożyczek i poręczeń (na rozwój

gospodarczy istniejących przedsiębiorstw społecznych). Pomoc finansowa dla przedsiębiorstw społecznych

powinna być ściśle powiązana z ofertą szkoleń i doradztwa oraz ze sprecyzowanymi oczekiwaniami dotyczącymi

efektów ich działania. Takie rozwiązanie zwiększy efekty społeczne i gospodarcze działających przedsiębiorstw

społecznych.

Działanie III.1. Bezzwrotne instrumenty finansowe.

Udzielanie dofinansowania na tworzenie miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych i innych

podmiotach oraz finansowanie części ich funkcjonowania w ramach działalności integracyjnej i w sferze

pożytku publicznego. Środki na ten cel powinny zostać określone jako odpowiedni procent wydatków

w ramach systemu rynku pracy oraz wsparcia na rzecz osób niepełnosprawnych (Fundusz Pracy

i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych). Wymagać to będzie podjęcia takich działań,

jak

a)

kompleksowe ujednolicenie uregulowań prawnych – przepisów o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy, o rehabilitacji zawodowej i społecznej, o zatrudnianiu osób

niepełnosprawnych – oraz finansowanie na zasadach start up przedsięwzięć nastawionych na

tworzenie miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych, w tym przez osoby kończące edukację

na ostatnim roku studiów lub szkół zawodowych wraz ze wsparciem doradczym i pomostowym

przez pierwsze dwanaście miesięcy funkcjonowania,

.go

1.

v.p

l

Tworzenie warunków sprzyjających powstawaniu podmiotów ekonomii społecznej nieprowadzących

działalności gospodarczej oraz przedsiębiorstw społecznych jest jednym z podstawowych celów Programu.

Szczególne znaczenie ma bezpośrednie wsparcie zakładania przedsiębiorstw społecznych i tworzenia miejsc

pracy dla osób pozostających dotychczas poza rynkiem pracy. Dlatego też realizowane będą następujące

działania

b) połączenie wsparcia finansowego na utworzenie przedsiębiorstwa społecznego z elementami

szkoleniowymi (w tym szkolenia zawodowe), indywidualnym mentoringiem, udzielanym na etapie

zakładania i pierwszych sześciu miesięcy działalności, oraz wsparciem pomostowym, ułatwiającym

funkcjonowanie w pierwszych dwunastu miesiącach istnienia przedsiębiorstwa,

udzielanie dofinansowania przez powiatowe urzędy pracy, mogące zlecić to zadanie w trybie

przepisów o działalności pożytku publicznego podmiotom świadczącym usługi rozwoju ekonomii

społecznej, zaś wsparcia doradczo-szkoleniowego przez instytucje świadczące usługi wsparcia

ekonomii społecznej, na których spoczywać będzie również obowiązek monitorowania trwałości

dotowanych przedsiębiorstw społecznych,

w.

rcl

c)

d) uzgodnienie poziomu wsparcia dla tworzenia przedsiębiorstw społecznych w regionalnych

programach rozwoju ekonomii społecznej, poprzez szacunkowe określenie, w uzgodnieniu

z samorządami powiatów, minimalnej wysokości środków na dofinansowanie tworzenia miejsca

pracy w PES, w ramach środków Funduszu Pracy i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób

Niepełnosprawnych. Powinno ono gwarantować dofinansowanie utworzenia co najmniej 5–10

miejsc pracy rocznie. Oznaczałoby to planowanie w ramach powiatowych budżetów PUP środków

na tworzenie przedsiębiorstw społecznych i wspieranie podmiotów ekonomii społecznej. Udział ten

będzie wspierany dodatkowymi środkami europejskimi, zależnie od poziomu aktywności danego

PUP,

e)

objęcie dofinansowaniem tworzenia oraz działania lub realizacji usług w zakresie rehabilitacji

społecznej i zawodowej lub reintegracji zawodowej i społecznej przez podmioty ekonomii

społecznej niebędące przedsiębiorstwami społecznymi. Jednym z warunków przyznania

dofinansowania powinno być spełnienie standardów jakości dla usług tego rodzaju, określonych

w przepisach ustawy o zatrudnieniu socjalnym i innych.

ww

Możliwe będzie zlecanie przez samorząd województwa akredytowanym instytucjom realizującym usługi

wsparcia ekonomii społecznej – początkowo w formie pilotażu – zadania udzielania dofinansowania na

tworzenie miejsc pracy.

2.

Wprowadzenie możliwości wsparcia inwestycyjnego przedsiębiorstw społecznych i podmiotów ekonomii

społecznej, w szczególności poprzez finansowanie kosztów remontu nieruchomości i zakupu środków

trwałych tworzących nowe możliwości rozwojowe, zgodne z potrzebami lokalnej polityki społecznej.

3.

Wypracowanie zasad oceny przyznawania środków finansowych powiązanych z efektywnością. Przyznanie

i wykorzystanie środków finansowych powinno być powiązane z deklarowanymi efektami działalności

przedsiębiorstwa społecznego, a uzyskanie dodatkowego dofinansowania premiującego skuteczność

powinno być możliwe tylko w przypadku przedsiębiorstw, które osiągnęły założone efekty. W przyszłości,

2014

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (1 –

w zakresie dotyczącym ujednolicania uregulowań prawnych);

Fundusz Pracy (1 – w zakresie dotyczącym tworzenia miejsc pracy

w podmiotach ekonomii społecznej/przedsiębiorstwach społecznych);

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (1 – w zakresie

dotyczącym tworzenia miejsc pracy w podmiotach ekonomii

społecznej/przedsiębiorstwach społecznych);

Regionalny Program Operacyjny, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (1 –

w zakresie dotyczącym tworzenia miejsc pracy w podmiotach ekonomii

społecznej/przedsiębiorstwach społecznych);

Regionalny Program Operacyjny, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.3. (2);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. (3);

budżety jednostek samorządu terytorialnego (1e).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,

samorząd wojewódzki.

.go

Termin realizacji zadań

2015

v.p

l

w przypadku rozwoju adekwatnych, rzetelnych i możliwych do stosowania na szeroką skalę metod pomiaru

społecznej wartości dodanej przedsiębiorstw społecznych, wskazane jest wykorzystanie tych metod jako

kryterium przyznawania i rozliczania środków finansowych.

Działanie III.2. Zwrotne instrumenty finansowe.

w.

rcl

Głównym instrumentem wsparcia istniejących przedsiębiorstw społecznych w sferze działalności gospodarczej

powinien być system instrumentów finansowych o charakterze zwrotnym: pożyczek i poręczeń. Dlatego też

realizowane będzie następujące wsparcie

1.

Od 2013 r. do 2015 r. realizowany będzie pilotaż programu pożyczkowego, umożliwiającego

przetestowanie nowych sposobów finansowania przedsiębiorstw społecznych. Działania te realizowane

będą za pomocą pięciu makroregionalnych funduszy pożyczkowych. Pilotaż ma na celu przetestowanie

procedur i funkcjonalności przyszłego funduszu pożyczkowego i poręczeniowego;

2.

Po ewaluacji przeprowadzonej w 2014 r. utworzony zostanie od roku 2015 instrument finansowy (Krajowy

Fundusz Przedsiębiorczości Społecznej), którego celem będzie udzielanie pożyczek oraz – odrębnie –

poręczeń. Instrument finansowany będzie ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz źródeł

prywatnych. Fundusz będzie umiejscowiony w Banku Gospodarstwa Krajowego. W ramach Funduszu

57

możliwe będzie zastosowanie różnych instrumentów zwrotnych, takich jak np.

pożyczki krótkoterminowe (do 2 lat) na utrzymanie płynności (np. pomostowe, pod cesje itp.);



pożyczki średnio- i długoterminowe (do 5 lat) z przeznaczeniem na rozwój, inwestycje, budowanie

aktywów;



pożyczki podporządkowane (do 5 lat) z przeznaczeniem na zwiększenie funduszy własnych;



społeczny fundusz kapitałowy – social venture capital;



poręczenia;



reporęczenia za zobowiązania funduszy poręczeniowych, poręczających kredyty zaciągnięte przez

podmioty ekonomii społecznej posiadające status mikro-, małych lub średnich przedsiębiorstw.

ww



Instrumenty mają charakter przykładowych propozycji i mogą zostać zmodyfikowane w toku realizacji działań.

Wspierane będzie uruchamianie i testowanie innowacyjnych form finansowania działalności podmiotów

ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych, np. spółdzielni pożyczkowych, funduszy poręczeń

wzajemnych i innych, tworzonych na poziomie lokalnym i regionalnym przez podmioty ekonomii

społecznej, jednostki samorządu terytorialnego oraz podmioty prywatne. W szczególności wspierane będą

działania, które zaabsorbują dodatkowe środki prywatne.

Termin realizacji zadań

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Priorytet I, Działanie I.4. (1);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. (2, 3) w zakresie wynikającym z badania luki finansowej;

środki prywatne (2, 3).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

.go

3.

v.p

l

Podmiot wdrażający instrument finansowy wyłoni w trybie zgodnym z ustawą wdrożeniową na lata

2014–2020 pośredników finansowych w każdym z 16 województw (banki, istniejące lokalne lub regionalne

fundusze pożyczkowe i poręczeniowe). Będą oni odpowiedzialni za dystrybucję finansowych instrumentów

zwrotnych, a każdy z nich będzie mógł mieć przyznane środki do zarządzania z przeznaczeniem na wsparcie

dla przedsiębiorstw społecznych na 2–3 lata, stosownie do złożonej aplikacji. Dopuszcza się istnienie kilku

pośredników finansowych w danym województwie, jak również dopuszcza się działanie pośredników

obejmujących do dwóch województw. Fundusz będzie wspierać w szczególności działania angażujące

dodatkowe środki prywatne.

Działanie III.3. Usługi wsparcia ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych.

w.

rcl

Rozwój ekonomii społecznej wymaga bieżącego zapewniania wsparcia doradczego, szkoleniowego

i animacyjnego na różnych poziomach, w zależności od potrzeb podmiotów ekonomii społecznej bądź

przedsiębiorstw społecznych. W związku z tym nowy system wsparcia, oparty na doświadczeniach

dotychczasowego okresu programowania 2007–2014, zasadzał się będzie na finansowaniu usług wsparcia

ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych, które powinny składać się z trzech modułów realizowanych

przez jedną lub kilka instytucji. Niezbędne jest jednak kontraktowanie całego pakietu usług (przez jeden

podmiot bądź konsorcjum lub partnerstwo kilku instytucji) dla subregionu. System usług, który na poziomie

wojewódzkim musi mieć charakter komplementarny, składałby się z następujących modułów

Usługi animacji lokalnej. Początkiem jakiejkolwiek dyskusji o rozwoju aktywności lokalnej ekonomii

społecznej jest pobudzanie aktywności obywatelskiej na społecznie odpowiedzialnym terytorium. Wymaga

to działań o charakterze animacyjnym, umożliwiających tworzenie podmiotów obywatelskich, wsparcie dla

ich rozwoju, tworzenie partnerstw publiczno-społecznych na rzecz rozwoju ekonomii społecznej

i partycypacji społecznej. Podmioty realizujące te usługi powinny nie tylko prowadzić działania animacyjne,

edukacyjne i integracyjne, ale także przygotowywać i wspierać lokalnych animatorów, którzy będą rozwijać

te działania. Działalność animacyjna i facylitacja byłyby wskazane jako istotne komponenty wsparcia

rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, określonego w działaniu IV.3. Programu.

2.

Usługi rozwoju ekonomii społecznej. Komponent ten dotyczy działań zmierzających do inicjowania

tworzenia nowych podmiotów i przedsiębiorstw społecznych, w tym szkoleń, doradztwa indywidualnego

i grupowego. W tym przypadku podstawową usługą byłoby prowadzenie działań edukacyjnych na temat

możliwości tworzenia przedsiębiorstw społecznych oraz przygotowywanie grup założycielskich. Jednym

z istotnych elementów realizacji usług rozwoju ekonomii społecznej byłaby ścisła współpraca

z powiatowymi urzędami pracy, które będą dysponować środkami na tworzenie miejsc pracy lub

doposażenie stanowisk pracy. W ramach kooperacji wszystkie osoby, chcące zakładać przedsiębiorstwa

społeczne, kierowane byłyby przez PUP, OPS, PCPR, ODR do podmiotów realizujących usługi rozwoju

ekonomii społecznej. Przygotowane grupy założycielskie przedsiębiorstw społecznych będą mogły

wnioskować do starosty o środki na ich tworzenie – z Funduszu Pracy lub PFRON. Możliwe będzie zlecanie

– początkowo w formie pilotażu – zadania udzielania tym podmiotom dofinansowania na tworzenie miejsc

pracy przez samorząd powiatowy (lub samorząd wojewódzki). Ośrodki świadczące usługi rozwoju ekonomii

społecznej powinny wykorzystywać narzędzia inkubacji i preinkubacji oraz otwierania przedsiębiorstw „na

ww

1.

3.

v.p

l

próbę” w ramach inkubacji, a także tutoring przez tradycyjnych przedsiębiorców, zwłaszcza z branż,

w których zamierza działać zakładany podmiot.

Usługi wsparcia istniejących przedsiębiorstw społecznych. Konieczne jest posiadanie przez realizatora

tego modułu umiejętności zarządczych (z zakresu finansów, podatków, planowania strategicznego,

marketingu, zasobów ludzkich) oraz społecznych (budowanie szerokich powiązań kooperacyjnych

w ramach partnerstw lokalnych). Rozwijanie tych kompetencji wymaga wyspecjalizowanego systemu

wsparcia przedsiębiorców społecznych, który będzie dostarczał im wiedzy i rozwijał ich umiejętności na

etapach tworzenia i działania przedsiębiorstwa społecznego. System powinien także wspierać

przedsiębiorstwa społeczne w formie doradztwa prawnego, biznesowego i finansowego. W ramach usług

możliwe jest przyznawanie dodatkowego wsparcia związanego z wdrażaniem innowacji lub planów

rozwoju. Ten typ usług powinien funkcjonować w ścisłej korelacji z regionalnymi operatorami Krajowego

Funduszu Przedsiębiorczości Społecznej w zakresie doradztwa pożyczkowego.

.go

Od 2014 r. usługi wsparcia ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych podlegałyby akredytacji

58

w systemie AKSES (akredytacji i standardów działania instytucji wsparcia ekonomii społecznej ). Do

każdego poziomu usług dopasowane będą odrębnie oczekiwane rezultaty działań. Otrzymanie akredytacji

będzie wymagało spełnienia warunków formalnych, jak również uzyskania rekomendacji zespołu

ekspertów analizujących programy szkoleniowe i doradcze, zakładane rezultaty oraz kompetencje

i trwałość kadr podmiotów realizujących usługi. Posiadanie akredytacji będzie równoznaczne ze

spełnieniem kryterium dostępu w Regionalnych Programach Operacyjnych.

w.

rcl

Usługi doradcze i wspierające finansowane będą w zakresie wskazanego w systemie akredytacji

minimalnego pakietu, co będzie regularnie weryfikowane przez audytorów Krajowego Sekretariatu

Ekonomii Społecznej w porozumieniu z Regionalnymi Ośrodkami Polityki Społecznej. Finansowanie usług

animacji lokalnej, usług rozwoju ekonomii społecznej oraz usług wsparcia istniejących przedsiębiorstw

społecznych odbywałoby się w ramach działań samorządu województwa poprzez umowy zawierane

z podmiotami przy zapewnieniu komplementarności działań na obszarze województwa. Podmioty mają

prawo prowadzić dodatkową działalność, przekraczającą minimalny zakres usług doradczych

i wspierających; może to się odbywać w formule odpłatnej działalności pożytku publicznego lub

działalności gospodarczej bądź zgodnie z zakresem projektu sformułowanym przez samorząd

województwa. W przypadku niespełniania standardów jakości wyłaniany będzie inny wykonawca usług,

realizujący je zgodnie ze standardami.

Sposób realizacji usług, ich systematyka, zasady finansowania, relacje podmiotów świadczących te usługi

z instytucjami publicznymi, w tym współpraca z powiatowymi urzędami pracy, zostaną uregulowane

prawnie jako rozdział w ustawie o przedsiębiorstwie społecznym.

4.

Wspierane będą działania na rzecz kreowania innowacji w obszarze ekonomii społecznej

i przedsiębiorczości społecznej. Rozwój ekonomii społecznej nie będzie możliwy bez stałego zwiększania

efektywności stosowanych rozwiązań i wypracowywania nowych, łączących doświadczenie praktyczne

z teoretycznym, a także bez współpracy ze środowiskami akademickimi i biznesowymi.

Termin realizacji zadań

ww

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

58

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego (1, 2, 3);

Regionalny Program Operacyjny, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (1, 2,

3);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. w zakresie innowacji (4).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,

samorząd województwa.

Działania w zakresie akredytacji realizuje Komitet Akredytacyjny powołany zarządzeniem nr 13 Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia

21 marca 2014 r.

Działanie III.4. Wsparcie rozwoju sieci kooperacji i partnerstw ekonomii społecznej.

v.p

l

Podstawą istnienia i rozwoju ekonomii społecznej oraz przedsiębiorstw społecznych jest wspólne działanie,

będące podstawą tworzenia się więzi ekonomicznych pomiędzy przedsiębiorstwami społecznymi na zasadzie

franczyzy, klastrów i partnerstw. Partnerstwo biznesowe i międzysektorowe powinno być na każdym poziomie

podstawą do rozwijania ekonomii społecznej. Dlatego też wspierane będą następujące zadania

Szeroka edukacja w zakresie współpracy międzysektorowej i tworzenia partnerstw lokalnych,

uwzględniająca istotę ekonomii społecznej, skierowana do instytucji publicznych, przedsiębiorstw

społecznych, organizacji pozarządowych, sektora biznesu oraz liderów społeczności lokalnych,

w szczególności na terenach wiejskich; ponadto wspieranie rozwoju programów społecznej

odpowiedzialności biznesu (CSR) tradycyjnych przedsiębiorstw ukierunkowanych na współpracę, a także na

wspieranie i rozwój przedsiębiorczości społecznej.

2.

Wdrażanie i upowszechnianie znaków jakości i innych programów promujących odpowiedzialne

zachowania konsumentów oraz organizowanie wśród konsumentów indywidualnych i biznesowych

kampanii i akcji promocyjno-edukacyjnych mających na celu budowanie pozytywnego wizerunku

przedsiębiorczości społecznej i wskazywanie korzyści wynikających z zakupów w tym sektorze.

3.

Organizacja targów, wspieranie udziału w targach i misji gospodarczych dla przedsiębiorców społecznych

ukierunkowanych zarówno na kooperację z biznesem tradycyjnym, innymi przedsiębiorstwami

społecznymi, jak i jednostkami samorządu terytorialnego.

4.

Rozwój franczyzy społecznej, bazującej na lokalnych powiązaniach kooperacyjnych z udziałem

przedsiębiorców społecznych.

5.

Budowanie powiązań kooperacyjnych, w tym wsparcie transferu innowacji między uczelniami, sektorem

nauki, tradycyjnymi przedsiębiorstwami a przedsiębiorstwami społecznymi.

6.

Uruchamianie programów studiów menadżerskich i MBA dla osób zarządzających przedsiębiorstwami

społecznymi.

w.

rcl

.go

1.

7.

W związku z budowaniem mechanizmów inicjowania, tworzenia i działania powiązań kooperacyjnych na

poziomie lokalnym, uwzględniających przedsiębiorstwa społeczne, wspierane będzie metodyczne

i animacyjne włączanie przedsiębiorstw społecznych w działające i inicjowane przedsięwzięcia

kooperacyjne (m.in. identyfikacja nisz rynkowych), w tym szczególnie inicjatywy klastrowe

a) w obszarze aktywizowania środowisk lokalnych i rozwoju obszarów wiejskich, wsparcie

przedsiębiorczości społecznej odbywa się poprzez stymulowanie nawiązywania partnerstw i wspólnych

inicjatyw. Modelowym przykładem są tutaj wioski tematyczne, np. w woj. warmińsko-mazurskim

i zachodniopomorskim,

b) wykorzystujące współpracę z krajową siecią usług dla MŚP do komplementarnego do OWES wspierania

tworzenia i działania przedsiębiorstw społecznych; a także wykorzystujące współpracę z Ośrodkami

Doradztwa Rolniczego i ich strukturami terenowymi do wsparcia powstawania przedsiębiorstw

społecznych na terenach wiejskich,

W porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi wypracowana zostanie propozycja rekomendacji

dotycząca możliwego współdziałania ODR i podmiotów realizujących usługi wsparcia dla podmiotów

ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych.

wykorzystanie potencjału Lokalnych Grup Działania oraz Lokalnych Grup Rybackich oraz operatorów

CLLD (rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność), a także Zintegrowanych Inwestycji

Terytorialnych jako animatorów przedsiębiorczości społecznej na terenach wiejskich; stworzenie –

w ramach Krajowego Komitetu Rozwoju Ekonomii Społecznej – Forum Partnerstw Lokalnych.

Zadaniem Forum będzie promowanie idei partnerstwa, wspieranie współpracy między partnerstwami

oraz zbieranie i upowszechnianie wiedzy o istniejących partnerstwach.

ww

c)

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9, Priorytet

inwestycyjny 9.8. (1, 2, 4);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 8, Priorytet

8.9. (6);

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 1., Priorytet inwestycyjny 1.2. (5);

Cel 3, Priorytet inwestycyjny 3.2 (3); Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (2, 7

– w zakresie wspierania tworzenia sieci, akcji promocyjnych i regionalnych

znaków jakości).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,

minister właściwy do spraw gospodarki,

samorządy województw.

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

Oczekiwane efekty Priorytetu III

.go

v.p

l

Termin realizacji zadań

2015

Poz. 811

Rezultaty Priorytetu III w zakresie stworzenia finansowej i doradczej infrastruktury wsparcia, animowania,

rozwoju i funkcjonowania przedsiębiorstw społecznych oraz otoczenia prawnego służą osiągnięciu Celu II

Otoczenie, którego rezultatem będzie stworzenie i utrzymanie 35 tys. miejsc pracy w przedsiębiorstwach

społecznych. Bez kompleksowego systemu wsparcia nie jest możliwe tworzenie i stabilne funkcjonowanie

przedsiębiorstw społecznych na większą skalę. Rezultaty te będą miały również wpływ na osiągnięcie rezultatu

I, umożliwiając tworzenie nowych miejsc pracy w obszarach preferowanych przez wspólnoty samorządowe.



stworzenie poprzez wsparcie finansowe 38,6 tys. miejsc pracy

w przedsiębiorstwach społecznych, z czego ok. 35 tys. będzie miało charakter

trwały;

Działanie III.2.



uruchomienie i działanie 16 pośredników finansowych dla funduszu

pożyczkowego oraz poręczeniowego obejmujących wszystkie województwa;



wsparcie 1500 przedsiębiorstw społecznych i podmiotów ekonomii społecznej

pożyczkami w ramach projektowanego systemu wsparcia;



uruchomienie systemu poręczeń i reporęczeń;



wypracowanie w każdym województwie do 2014 r. koncepcji sieci usług

wsparcia ekonomii społecznej finansowanych z RPO;



stworzenie do 2015 r. w każdym województwie sieci usług wparcia ekonomii

społecznej posiadających akredytację ministra pracy i polityki społecznej;



50% przedsiębiorstw społecznych będzie działać w partnerstwie lokalnym,

franczyzie lub sieci kooperacji.

w.

rcl

Działanie III.1.

Działanie III.3.

ww

Działanie III.4.

poziomie krajowym i regionalnym.

v.p

l

Priorytet IV. Włączenie ekonomii społecznej do głównego nurtu polityk publicznych na

Rozwój ekonomii społecznej w wymiarze krajowym zależny jest od zintegrowanych działań realizowanych

w wymiarze horyzontalnym, na poziomie różnych instytucji administracji rządowej, jak również – w wymiarze

wertykalnym – koordynacji działań krajowych oraz regionalnych i lokalnych. Niezbędne jest skoordynowanie

dotychczasowych działań różnych instytucji, finansowanych zarówno ze środków krajowych, jak i środków Unii

Europejskiej, tak aby spowodować znaczący wzrost ich jakości. Na Priorytet IV składają się następujące

działania (kierunki interwencji)

Działanie IV.1. Koordynacja polityki wobec ekonomii społecznej na poziomie krajowym.

1.

.go

Dotychczasowe doświadczenia wskazują na niewystarczającą koordynację działań związanych z ekonomią

społeczną, a podejmowanych w ramach różnych sektorowych polityk publicznych. Jednym z powodów takiej

sytuacji jest brak w strukturach rządu silnego ośrodka odpowiedzialnego za taką koordynację , ale także brak

mechanizmów zapewniania koordynacji i spójności podejmowanych działań. Brak instytucjonalizacji utrudnia

również koordynację działań w zakresie współpracy sektora publicznego i obywatelskiego. Dlatego też

realizowane będą następujące zadania

59

Utworzenie Krajowego Komitetu Rozwoju Ekonomii Społecznej

jako kluczowego instrumentu

zapewniania spójności polityk publicznych związanych z ekonomią społeczną. W skład Komitetu wejdą

w połowie przedstawiciele resortów oraz urzędów odpowiedzialnych za realizację polityk państwa

w kluczowych dla ekonomii społecznej obszarach, a także reprezentanci województw, zaś w połowie

przedstawiciele sektora ekonomii społecznej. Zadaniem Komitetu będzie

a)

koordynowanie działań w zakresie ekonomii społecznej na poziomie krajowym,

w.

rcl

b) podejmowanie decyzji o charakterze strategicznym w zakresie realizacji KPRES w oparciu

o coroczne raporty o stanie ekonomii społecznej oraz przegląd śródokresowy w 2017 r.,

c)

przyjmowanie corocznych raportów z realizacji KPRES i stanu ekonomii społecznej w Polsce,

d) kreowanie i monitorowanie działań podejmowanych na rzecz projektów innowacyjnych oraz badań

naukowych w zakresie ekonomii społecznej,

e)

inicjowanie zmian, nadzorowanie realizacji i monitorowanie programu rozwoju ekonomii

społecznej,

f)

opiniowanie i rekomendowanie propozycji strategicznych,

i finansowych mających związek z ekonomią społeczną,

g)

dokonywanie przeglądów stanu realizacji zapisów strategii i programów rozwoju oraz wydawanie

opinii o koniecznych modyfikacjach strategii lub programów rozwoju w odniesieniu do ekonomii

społecznej,

programowych,

legislacyjnych

h) wskazywanie kandydatów sektora ekonomii społecznej do ciał konsultacyjnych i monitorujących

w ramach programów operacyjnych i programów rozwoju.

Powołanie Krajowego Sekretariatu Ekonomii Społecznej w strukturach Ministerstwa Pracy i Polityki

Społecznej jako komórki organizacyjnej (wydziału) w ramach Departamentu Pożytku Publicznego,

odpowiedzialnej za

ww

2.

a)

59

koordynację działań administracji publicznej adresowanych do sektora ekonomii społecznej.

Zadaniem KSES będzie inicjowanie i promocja działań związanych z ekonomią społeczną,

Komitet będzie miał charakter międzyresortowy/międzysektorowy, zgodnie z zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów. Będzie stanowił

kontynuację Zespołu ds. Rozwiązań Systemowych w Zakresie Ekonomii Społecznej powołanego zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów

nr 141 z dnia 15 grudnia 2008 r. W sferze finansowej i organizacyjnej Komitet będzie obsługiwany przez Ministerstwo Pracy i Polityki

Społecznej.

v.p

l

zapewnianie spójności działań odnoszących się do tej sfery podejmowanych w ramach różnych

polityk sektorowych i regionalnych oraz współpraca z województwami,

b) działania na rzecz Krajowego Komitetu Rozwoju Ekonomii Społecznej poprzez realizację decyzji

i wniosków Komitetu, przygotowywanie zadań publicznych związanych m.in. z działaniami

akredytacyjnymi, innowacyjnymi,

c)

realizację aktywnych działań na rzecz sektora ekonomii społecznej poprzez zapewnianie jakości

systemu wsparcia (akredytowanie podmiotów świadczących usługi na rzecz sektora), tworzenie

przyjaznego otoczenia prawnego, stymulowanie rozwoju instrumentów finansowych. KSES

odpowiedzialny będzie również za monitoring, zbieranie, udostępnianie i generowanie wiedzy,

inicjowanie debaty publicznej na temat miejsca i roli ekonomii społecznej w politykach publicznych,

d) realizację aktywnych działań na rzecz uczestników procesu wdrażania KPRES, w szczególności

regionów, w postaci szkoleń i doradztwa rozwojowego, budowy bazy danych pozwalającej na

gromadzenie, udostępnianie i prezentację danych z monitoringu i ewaluacji, a także wsparcia

w zakresie wypracowywania, monitorowania, ewaluowania i zarządzania regionalnymi planami.

Wyłonienie, w trybie konkursu lub przetargu, innowacyjnego podmiotu mającego formę spółki non profit

lub spółdzielni osób prawnych, którego udziałowcami będą organizacje pozarządowe (z udziałem MPiPS

w organie nadzoru), realizującego zadania wynikające ze zobowiązań dotyczących wsparcia działań

regionalnych. Podmiot realizowałby usługi związane z wdrażaniem działań o charakterze innowacyjnym, jak

również działalności akredytacyjnej, doradztwa i edukacji na rzecz regionów oraz zlecania zadań

publicznych w sferze usług na rzecz przedsiębiorstw społecznych.

Termin realizacji zadań

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (1, 2, 3);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. (1, 2, 3).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

w.

rcl

Indykatywne źródła

finansowania

.go

3.

Koordynacja

Działanie IV.2. Koordynacja polityki ekonomii społecznej na poziomie regionalnym.

Z uwagi na wzrost roli regionów w kreowaniu polityki rozwoju, istotnym elementem jest włączenie polityki

ekonomii społecznej w działania realizowane na poziomie województw. To właśnie tam zapadać ma szereg

kluczowych decyzji o charakterze programowym, organizacyjnym i finansowym, dlatego też realizowane będą

następujące zadania

Włączenie ekonomii społecznej do strategii rozwoju województw w obszarach związanych z rynkiem pracy,

integracją społeczną, rozwojem przedsiębiorczości oraz innowacji, rozwojem usług użyteczności publicznej

oraz innymi priorytetami, w ramach których możliwy jest regionalny rozwój ekonomii społecznej; realizacja

zapisów strategii będzie na bieżąco analizowana na poziomie wojewódzkim oraz przez Krajowy Komitet

Rozwoju Ekonomii Społecznej.

2.

Stworzenie, realizacja i monitoring, we współpracy z kluczowymi interesariuszami, regionalnych

programów rozwoju ekonomii społecznej na lata 2014–2020, określających działania regionalnych władz

publicznych, dotyczące w szczególności

ww

1.

a)

instytucjonalizacji zarządzania rozwojem ekonomii społecznej (problematyka regionalnego

komitetu ekonomii społecznej, forum współpracy z podmiotami ekonomii społecznej, instytucje

odpowiedzialne),

b) podstawowych kierunków rozwoju sektora ekonomii społecznej – preferowanych we wsparciu

finansowym – w zakresie reintegracji zawodowej, integracji społecznej oraz dostępnych usług

społecznych. Kierunki te powinny wynikać ze zdiagnozowanych w województwie potrzeb,

należących do obszarów określonych w Priorytecie I. Preferencje mogą polegać na promowaniu

c)

v.p

l

określonych rodzajów działalności (promocja, edukacja), preferowaniu tworzenia podmiotów

działających w określonych sferach (kryteria dostępu i kryteria strategiczne w programach

operacyjnych finansowanych ze środków europejskich, kryteria strategiczne w dostępie do

środków krajowych Funduszu Pracy i PFRON), zachęcaniu samorządów powiatowych i gminnych

(tworzenie lokalnych map potrzeb w dziedzinie usług użyteczności publicznej, partnerstwa lokalne

z samorządami),

stworzenia docelowej sieci usług wsparcia ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych

w województwie,

d) zaprojektowania mechanizmów współpracy samorządu województwa z samorządami powiatów

i gmin w zakresie rozwoju ekonomii społecznej (rola gminnych i powiatowych strategii,

partnerstwo lokalne jako podstawa rozwoju), kontrakty pomiędzy województwem a samorządami

lokalnymi finansujące działania lokalne, w tym w ramach rozwoju lokalnego kierowanego przez

społeczność (CLLD),

określenia zasad i form współpracy na rzecz ekonomii społecznej między różnego rodzaju

instytucjami, które mogą mieć wpływ na jej rozwój w regionie, m.in. ROPS, WUP, a instytucjami

zarządzającymi i wdrażającymi programy finansowane ze środków europejskich,

f)

opracowania koncepcji promocji idei ekonomii społecznej w województwie poprzez system

edukacji formalnej i nieformalnej dla dzieci i młodzieży oraz system edukacji formalnej

i pozaformalnej dla dorosłych.

.go

e)

w.

rcl

Programy powinny zawierać spójną i logiczną strukturę celów i oczekiwanych efektów, jak również

odpowiadające im wskaźniki produktu i wskaźniki rezultatu. Określą one również zasoby finansowe

niezbędne do osiągnięcia wyznaczonych celów i rezultatów, obejmujące zarówno środki krajowe

(samorządu terytorialnego, funduszy celowych i budżetu państwa), jak i europejskie. Programy muszą

również opisywać systemy zarządzania i corocznego monitorowania efektów, w tym w formie

corocznego raportu o stanie ekonomii społecznej w regionach. Odpowiedzialne za przygotowanie

i wdrażanie programów, w imieniu samorządów województw, będą Regionalne Ośrodki Polityki

Społecznej.

Przygotowane dotychczas przez ROPS wieloletnie regionalne plany działań na rzecz promocji

i upowszechnienia ekonomii społecznej będą przekształcane w 2014 r. w regionalne (wojewódzkie)

programy rozwoju ekonomii społecznej (mające status programu wojewódzkiego) i uzupełniane

w oparciu o przedstawione elementy, w szczególności plan finansowy.

3.

Stworzenie Regionalnych Komitetów Rozwoju Ekonomii Społecznej, koordynujących działania województw

w zakresie ekonomii społecznej, złożonych z przedstawicieli samorządu województwa i samorządów

60

lokalnych, a także przedstawicieli sektora ekonomii społecznej, nauki oraz biznesu .

4. Wyznaczenie w województwie jednostki odpowiedzialnej za koordynację działań związanych z ekonomią

społeczną – Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej. Jednostka ta będzie koordynować działania władzy

publicznej w zakresie realizacji regionalnego programu oraz merytorycznie określać kierunki, preferencje

i procedury wsparcia ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych w ramach Regionalnych

Programów Operacyjnych.

ww

Termin realizacji zadań

Indykatywne źródła

finansowania

60

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

Budżety samorządu województwa (1);

Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Priorytet VII, Działanie 7.1.3. (2) do

czerwca 2015 r.;

Regionalny Komitet Ekonomii Społecznej powoływany będzie uchwałą zarządu województwa. Finansowany będzie w ramach budżetu

ROPS lub z innych źródeł określonych przez samorząd wojewódzki.

Regionalny Program Operacyjny, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (2, 3, 4).

Samorządy województw.

Działanie IV.3. Samoorganizacja ekonomii społecznej.

v.p

l

Koordynacja

– 58 –

Istotnym elementem rozwoju ekonomii społecznej jest samoorganizacja sektora, umożliwiająca reprezentację

interesów podmiotów ekonomii społecznej w wymiarze terytorialnym i sektorowym, jak również budowę

systemu samokontroli w odniesieniu do standardów działania. Dlatego też realizowane będą następujące

zadania

Wsparcie, zarówno poprzez regulacje prawne, jak i wsparcie instytucjonalne, stworzenia silnej

reprezentacji środowisk przedsiębiorstw społecznych i ekonomii społecznej, jako partnera dla administracji

publicznej i biznesu na poziomie krajowym i regionalnym.

2.

Określenie, wspólnie z sektorem ekonomii społecznej, zasad reprezentacji sektora oraz jasnych zasad

konsultowania z nim działań publicznych.

3.

Wspieranie działań na rzecz samoorganizacji i federalizacji sektora, w tym w szczególności przyszłej Izby

Przedsiębiorstw Społecznych, ogólnopolskich i regionalnych spotkań oraz innych platform współpracy, jak

również doradztwa i promocji.

4.

Wspieranie tworzenia i funkcjonowania platform wymiany informacji na rzecz wzmocnienia powiązań

sieciowych wewnątrz sektora, w tym portali internetowych oraz wydawnictw prasowych.

5.

Wspieranie oddolnych systemów znaków jakości i certyfikacji, zmierzających do poprawy jakości usług

i produktów podmiotów ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych, oraz stworzenie znaku jakości

„Gmina/powiat przyjazna/y ekonomii społecznej” na podstawie kryteriów wypracowanych przez władze

publiczne i reprezentację sektora.

.go

1.

2014

1.

2016

2017

2018

2019

2020

w.

rcl

Termin realizacji zadań

2015

2.

3.

4.

5.

Indykatywne źródła

finansowania

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (1, 2);

Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (3);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. (4, 5).

Koordynacja

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

ww

Działanie IV.4. Monitoring ekonomii społecznej.

Realizacja prawidłowej polityki wobec ekonomii społecznej wymaga kompleksowej i stale aktualizowanej

wiedzy o stanie sektora, jego otoczeniu oraz relacjach publiczno-społeczno-prywatnych. Zapewnienie dostępu

do wiarygodnych danych oraz analiza kondycji sektora będą podstawą do formułowania polityki publicznej

w tym obszarze. Dlatego też realizowane będą następujące zadania

1.

Prowadzenie repozytorium wiedzy – wyników badań, narzędzi badawczych, raportów etc. przez Krajowy

Sekretariat Ekonomii Społecznej, na bazie danych zebranych przez KSES oraz otrzymanych z GUS i ROPS.

Stały monitoring ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych, dotyczący dynamiki rozwoju sektora,

osiąganych efektów ekonomicznych oraz działalności w sferze społecznej, a ponadto aktywności jednostek

publicznych na rzecz ekonomii społecznej. Na monitoring będą się składały

a)

v.p

l

2.

– 59 –

stałe monitorowanie jakości dostępnych danych na temat kondycji sektora ekonomii społecznej,

b) systematyczne i bieżące zbieranie wynikowych danych statystycznych i administracyjnych na temat

kondycji sektora ekonomii społecznej, realizowane przez KSES,

c)

analizowanie zebranych danych i publikowanie co najmniej raz w roku raportu podsumowującego

kondycję sektora ekonomii społecznej oraz stan realizacji Programu, zawierającego wnioski

i rekomendacje,

d) budowa w ramach KSES i ROPS informatycznego systemu zbierania, gromadzenia, przetwarzania

i upowszechniania danych z wykorzystaniem danych gromadzonych w ramach PO WER i RPO.

Prowadzenie badań dotyczących zarówno kondycji sektora ekonomii społecznej, jak i oceny polityki

publicznej prowadzonej w tym obszarze poprzez

a)

rozwijanie i upowszechnianie metodologii badań dotyczących sektora ekonomii społecznej, w tym

szczególnie mierzenia oddziaływania społecznego,

.go

3.

b) realizację badań na zlecenie Krajowego Komitetu Rozwoju Ekonomii Społecznej oraz Krajowego

Sekretariatu Ekonomii Społecznej,

c)

prowadzenie badań statystycznych z zachowaniem zasad tajemnicy statystycznej,

d) wdrożenie stałych mechanizmów mierzenia oddziaływania społecznego przedsiębiorstw

społecznych i poziomu kapitału społeczno-ekonomicznego w ekonomii społecznej,

opracowywanie i publikowanie w kraju i za granicą raportów podsumowujących efekty

prowadzonych badań nad rozwojem ekonomii społecznej; wsparcie rozwoju baz danych

i katalogów branżowych podmiotów ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych, a także

podobnych narzędzi dostarczających dane nt. sektora,

w.

rcl

e)

f)

promowanie problematyki ekonomii i przedsiębiorczości społecznej wśród kadry naukowej, w tym

młodych naukowców, m.in. poprzez organizację konkursów na najlepszą pracę badawczą,

stypendia dla doktorantów i pracowników naukowych.

ww

Powyższe działania będą prowadzone z uwzględnieniem rekomendacji zawartych w Komunikacie

61

Komisji Europejskiej pt. „Inicjatywa na rzecz przedsiębiorczości społecznej” . Jedną z podstawowych

jest potrzeba łatwego i szybkiego dostępu do istniejących informacji na temat przedsiębiorstw

społecznych, umożliwiająca wymianę doświadczeń w celu rozpowszechniania najlepszych praktyk.

Dotyczy to w szczególności konieczności dysponowania środkami na narzędzia umożliwiające ocenę

i wykorzystanie oddziaływania tej działalności (na przykład poprzez wzorowanie się na

doświadczeniach niektórych państw członkowskich Unii Europejskiej, które stworzyły rachunki

satelitarne umożliwiające gromadzenie danych statystycznych na temat przedsiębiorstw społecznych).

W dalszej perspektywie należy także mieć na uwadze wspieranie badań nad charakterem

i oddziaływaniem

społeczno-gospodarczym

przedsiębiorczości

społecznej, w szczególności

współfinansowanie projektów krajowych na rzecz tworzenia rachunków satelitarnych umożliwiających

wykazywanie przedsiębiorstw społecznych w systemach rachunków narodowych.

Termin realizacji zadań

Indykatywne źródła

finansowania

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, Prezes

61

Komunikat Komisji Europejskiej, Inicjatywa na rzecz przedsiębiorczości społecznej. Budowanie ekosystemu sprzyjającego

przedsiębiorstwom społecznym w centrum społecznej gospodarki i społecznych innowacji, COM(2011) 682, [SEK(2011) 1278].

Koordynacja

v.p

l

Głównego Urzędu Statystycznego oraz Program Operacyjny Wiedza

Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (1);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. (2, 3).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

Oczekiwane efekty Priorytetu IV

Rezultaty Priorytetu IV w zakresie stworzenia systemu koordynacji polityki publicznej wobec ekonomii

społecznej na poziomie centralnym, regionalnym i lokalnym, wspierania rozwoju samoorganizacji sektora

ekonomii społecznej oraz sprawnego systemu monitoringu, służą osiągnięciu Celu operacyjnego 3

Przywództwo, którego rezultatem nadrzędnym jest wzrost skuteczności mechanizmów zarządzania

i koordynacji w obszarze polityki wspierania rozwoju ekonomii społecznej. Służą one również realizacji

rezultatu Celu 1, który ma zapewnić wzmocnienie powiązań podmiotów ekonomii społecznej ze wspólnotami

lokalnymi.

stworzenie do końca 2014 r. Krajowego Komitetu Rozwoju Ekonomii

Społecznej oraz Krajowego Sekretariatu Ekonomii Społecznej w ramach

Departamentu Pożytku Publicznego MPiPS;



wyłonienie do końca I kwartału 2015 r. podmiotu non profit założonego przez

organizacje obywatelskie, który przejmie zadania w zakresie akredytacji

usług, koordynacji działań w obszarze innowacji i doradztwa dla ekonomii

społecznej jako instytucja wdrażająca Krajowy Program Operacyjny

w zakresie ekonomii społecznej;



stworzenie do końca 2014 r. w ramach każdego Regionalnego Ośrodka

Polityki Społecznej pionu koordynacji działań w obszarze ekonomii społecznej

w województwie;



wdrożenie do realizacji w każdym województwie regionalnych programów

ekonomii społecznej;



stworzenie do 2015 r. Izby Przedsiębiorstw Społecznych;



coroczne Ogólnopolskie Spotkania Ekonomii Społecznej;



osiągnięcie stanu, w którym minimum 40% PES będzie należeć do

przynajmniej jednej organizacji sieciowej;



stworzenie do 2018 r. jednolitego systemu badania ekonomii społecznej,

z uwzględnieniem założeń Strategii rozwoju badań statystyki publicznej

w zakresie trzeciego sektora i kapitału społecznego i Kierunków rozwoju

polskiej statystyki publicznej do 2017 r.;



przygotowanie sześciu raportów o rozwoju ekonomii społecznej.

w.

rcl

Działanie IV.2.



.go

Działanie IV.1.

Działanie IV.3.

Działanie IV.4.

ww

Priorytet V. Edukacja dla ekonomii społecznej.

Ekonomia społeczna wciąż jest nowym zjawiskiem w polskim życiu społecznym i gospodarczym, stosunkowo

słabo zakorzenionym w świadomości społecznej, praktycznie nieznanym przeciętnemu obywatelowi,

decydentowi czy biznesmenowi. Ci, którzy o niej słyszeli, mają często fałszywe wyobrażenia na jej temat,

kojarząc ją najczęściej z formą pomocy społecznej czy też zatrudnienia socjalnego. Dlatego też niezbędne jest

upowszechnienie ekonomii społecznej w zbiorowej świadomości oraz zbudowanie jej silnej, pozytywnej marki.

Równocześnie rozwój ekonomii społecznej wymaga licznych kompetencji, zarówno zawodowych, jak

i społecznych, nie tylko u osób zaangażowanych w tworzenie przedsiębiorstw społecznych, ale również wśród

ogółu społeczeństwa. Szczególne znaczenie mają tutaj postawy związane z zaufaniem, umiejętnością

v.p

l

współpracy z innymi, aktywnego wpływania na własne otoczenie oraz przedsiębiorczością. Rozwijanie tych

kompetencji powinno być zadaniem zarówno edukacji formalnej, jak i pozaformalnej. W tym zakresie powinny

zostać wykorzystane doświadczenia i potencjał Grupy Edukacyjnej Zespołu ds. Rozwiązań Systemowych

w Zakresie Ekonomii Społecznej.

Działanie V.1. Ekonomia społeczna jako idea i tożsamość kulturowa.

Ekonomia społeczna ma w Polsce ponad 150-letnie tradycje i stanowi istotną część jej dorobku kulturowego

i historycznego. Z uwagi na ryzyko zubożenia kapitału społecznego, na który składa się również tożsamość

kulturowa, rozwój ekonomii społecznej nie może odbywać się bez odniesienia do jej historii. Ważne jest zatem

popularyzowanie tradycji oraz fundamentalnych zasad, takich jak solidarność społeczna, wspólnotowość,

kooperacja czy przedsiębiorczość. Rozwój ekonomii społecznej zależy od upowszechnienia tych zasad

w społeczeństwie, dlatego też wspierane będą następujące działania

Tworzenie i realizacja we współpracy z organizacjami samorządowymi ogólnopolskich, regionalnych

i lokalnych kampanii informujących o ekonomii społecznej, promujących jej idee, kreujących jej pozytywny

wizerunek i kształtujących postawy konsumenckie, w tym organizacja konkursów dla samorządów

realizujących działania na rzecz ekonomii społecznej oraz dla zaangażowanych w jej rozwój tradycyjnych

przedsiębiorców.

2.

Tworzenie i realizacja krajowych, regionalnych i lokalnych programów o/dla ekonomii społecznej

w systemie edukacji pozaformalnej, prowadzonej przez organizacje pozarządowe, samorządy lokalne,

instytucje rynku pracy, instytucje kultury czy media, a skierowanych do dzieci, młodzieży, osób dorosłych,

samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych i sektora biznesu.

3.

Wspieranie badań i publikacji historycznych dotyczących polskich tradycji ekonomii społecznej oraz

wspieranie inicjatyw społecznych przywołujących te tradycje.

4.

Promowanie włączania polskich tradycji ekonomii społecznej w bieżące działania projektowe, ukazujące

ciągłość społeczną działań obywatelskich.

w.

rcl

.go

1.

5.

Wspieranie działań edukacyjnych z zakresu upowszechniania dorobku polskiej przedsiębiorczości

społecznej adresowanych do dzieci i młodzieży.

2014

Termin realizacji zadań

Indykatywne źródła

finansowania

ww

Koordynacja

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (1, 2, 3, 4, 5);

budżety samorządu województwa (4);

budżety jednostek samorządu powiatowego i gminnego (4);

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 9., Priorytet 9.8. (4, 5 – jako element

kompleksowych projektów edukacyjnych).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,

samorząd województwa.

Działanie V.2. Działania edukacyjne dla środowisk lokalnych.

Dotychczasowe działania edukacyjne koncentrują się głównie na szkoleniach adresowanych wyłącznie do

pracowników urzędów pracy czy też ośrodków pomocy społecznej. Jednak nawet wysoka efektywność szkoleń,

przy braku jakiejkolwiek informacji adresowanej do lokalnych polityków (radnych i członków zarządów),

w wielu przypadkach nie zapewni możliwości działania. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że właśnie

działania edukacyjne adresowane do lokalnych polityków przynoszą największe efekty. Zrozumienie władz

v.p

l

lokalnych jest często podstawą istnienia pożądanych zapisów w strategiach rozwiązywania problemów

społecznych, strategiach rozwoju gospodarczego, programach współpracy, jak również bieżącej realizacji

polityki miasta, gminy czy też powiatu sprzyjającej rozwojowi ekonomii społecznej. Dlatego też wspierane będą

następujące zadania

1.

Rozwój systemu wsparcia (szkoleń, doradztwa, animacji itp.) adresowanego do członków Powiatowych

i Wojewódzkich Rad Zatrudnienia, Gminnych, Powiatowych i Wojewódzkich Rad Działalności Pożytku

Publicznego, wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i starostów, członków kierownictwa jednostek

pomocniczych gminy oraz członków komisji polityki społecznej i rozwoju gospodarczego w gminach,

powiatach i województwach.

2.

Rozwój systemu wsparcia (szkoleń, doradztwa, animacji itp.) adresowanego do radnych samorządów

gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz rad młodzieżowych, realizowanego we współpracy

z organizacjami samorządowymi.

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 11.,

Priorytet inwestycyjny 11.3. (1 – w zakresie wsparcia zarządzania

strategicznego w JST);

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (1, 2).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,

samorząd województwa.

.go

Termin realizacji zadań

Działanie V.3. Edukacja na poziomie szkolnym i akademickim.

w.

rcl

Jedną z podstaw rozwoju sektora ekonomii społecznej jest edukacja dzieci i młodzieży w zakresie tego sektora.

Przygotowanie na etapie preorientacji zawodowej, dostarczające wiedzy i kompetencji oraz przede wszystkim

znajomości zasad postępowania i procedur demokratycznego zarządzania przedsiębiorstwem, jest w istocie

kluczowe dla dalszego rozwoju młodzieży. To właśnie na etapie edukacji w dużym stopniu tworzą się podstawy

kapitału społecznego, który może stać się fundamentem nie tylko aktywności w sektorze ekonomii społecznej,

ale także szeroko rozumianej przedsiębiorczości. Do tych działań zaangażowane zostaną samorządy lokalne

oraz Ochotnicze Hufce Pracy. Dlatego też wspierane będą następujące zadania: przegląd podstawy

programowej kształcenia ogólnego pod kątem możliwości uzupełnienia podstawy programowej przedmiotu pn.

Podstawy przedsiębiorczości o treści dotyczące ekonomii społecznej oraz promowanie problematyki ekonomii

społecznej w celu wykorzystania jej w realizacji uczniowskich projektów edukacyjnych w ramach lekcji Wiedzy

o społeczeństwie lub programu Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (projekt Młody obywatel

i inne) mających na celu rozwój przedsiębiorczości młodzieży.

1.

W początkowym okresie przeprowadzony zostanie pilotaż rozwiązań w odniesieniu do treści edukacyjnych

w ramach obowiązujących przedmiotów. Przygotowane zostaną: materiały edukacyjne dla nauczycieli,

szkolenia dla nauczycieli metodyków oraz pilotaż w wybranych szkołach.

2.

Odrodzenie i rozwinięcie idei spółdzielczości uczniowskiej w szkołach m.in. poprzez

działania promujące idee spółdzielczości uczniowskiej w szkołach, w tym organizacja konkursów dla

opiekunów spółdzielni uczniowskich oraz nauczycieli i instytucji wspierających tę formę

spółdzielczości, certyfikacja szkół przyjaznych ekonomii i przedsiębiorczości społecznej,

ww

a)

b) zapewnienie wsparcia metodycznego w tworzeniu i prowadzeniu spółdzielni uczniowskich

z wykorzystaniem doświadczeń z projektów realizowanych w ramach Programu Operacyjnego

Kapitał Ludzki i Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich,

c)

61

opracowanie i upowszechnienie programów doskonalenia nauczycieli w zakresie ekonomii

i przedsiębiorczości społecznej; wypracowanie rozwiązań stanowiących skuteczną zachętę dla

nauczycieli i pedagogów, czyli w obecnej praktyce opiekunów spółdzielni uczniowskich w celu

rozwoju tych spółdzielni, które w szkołach powinny mieć status „warsztatów życia” (m.in. uznanie

opieki nad spółdzielniami uczniowskimi za zajęcia pozalekcyjne),

v.p

l

d) rozwój systemu wsparcia (szkoleń, doradztwa, animacji itp.) adresowanego do nauczycieli szkół

podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, metodyków, pracowników kuratoriów

oświaty, placówek doskonalenia nauczycieli, rzeczoznawców wskazanych przez ministra

właściwego do spraw oświaty i wychowania lub ministra właściwego do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego oraz pracowników podmiotów, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia

27 września 1991 r. o systemie oświaty,

e)

włączenie problematyki ekonomii i przedsiębiorczości społecznej w proces kształcenia nauczycieli

prowadzących zajęcia z przedsiębiorczości oraz wiedzy o społeczeństwie,

f)

organizację konkursów, turniejów i olimpiad.

Wsparcie organizacji wolontariatu, praktyk i staży zawodowych w podmiotach działających w obszarze

ekonomii społecznej (integracja osób kształcących się) – działanie zbieżne z Działaniem II.1.

4.

Współpraca szkolnictwa zawodowego z sektorem ekonomii społecznej poprzez odbywanie obowiązkowych

praktyk zawodowych w przedsiębiorstwach społecznych.

5.

Wspieranie świadczenia wysokiej jakości usług przez instytucje (np. akademickie biura karier)

wspomagające studentów w rozpoczęciu aktywności na rynku pracy w ramach przedsiębiorczości

społecznej.

6.

Rozwój oferty uczelni w zakresie realizacji ich misji jako forum aktywności społecznej np. poprzez programy

realizowane przy współpracy z organizacjami obywatelskimi.

7.

Włączenie tematyki przedsiębiorczości społecznej do zajęć na kierunkach ekonomicznych oraz

turystycznych, a także społecznych, ze szczególnym naciskiem na wykorzystanie jej jako instrumentu

przeciwdziałania i walki z wykluczeniem społecznym oraz jako instrumentu rozwojowego dla wspólnot

lokalnych i tworzenia wysokiej wartości dodanej w łańcuchach wartości.

8.

Promowanie przedsiębiorczości społecznej oraz merytoryczne i promocyjne wsparcie akademickich biur

karier i inkubatorów przedsiębiorczości akademickiej, a także komercjalizacji wypracowanych na uczelniach

rozwiązań i powiązań typu spin-out i spin-off.

w.

rcl

.go

3.

Termin realizacji zadań

ww

Indykatywne źródła

finansowania

Koordynacja

62

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

w ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (2);

Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (2, 3);

budżety samorządu województwa (2, 3, 4);

Regionalne Programy Operacyjne, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (2, 3,

4);

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Cel 9., Priorytet 9.8. (1)

w zakresie pilotażu;

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Cel 10., Priorytet 10.2. (5,

6);

budżety szkół wyższych (7, 8).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,

samorządy województw.

Działanie V.4. Model edukacji pozaformalnej dzieci i młodzieży.

1.

v.p

l

Drugim z aspektów edukacji dzieci i młodzieży w zakresie ekonomii społecznej są działania pozaformalne,

w które – obok organizacji pozarządowych – należy włączyć samorządy wszystkich szczebli oraz podległe im

placówki, m.in. oświatowe i kulturalne. W tym zakresie mamy dobre praktyki, które należy upowszechnić

62

w całym kraju . Jest to bardzo ważne, gdyż stworzenie partnerstw organizacji pozarządowych i samorządów

lokalnych jest warunkiem dotarcia do dużej liczby dzieci i młodzieży. To z kolei przełoży się na rozwój

kompetencji społecznych, aktywność społeczną i obywatelską dzieci i młodzieży – zwłaszcza w środowiskach

zagrożonych wykluczeniem społecznym. W tym zakresie wspierane będą następujące rozwiązania

Wprowadzanie systemu minigrantów w formie Regionalnych Funduszy Młodzieżowych, dostępnych dla

młodzieży z formalnych i nieformalnych grup według następujących zaleceń

a)

ograniczenie do minimum formalności – uproszczenie procedur, formularzy, rozliczeń, składanie

wniosków i sprawozdań przez internet itp.,

c)

.go

b) podnoszenie świadomości społecznej młodzieży i promocja uczestnictwa (partycypacji) młodych

ludzi w każdym etapie realizacji zadania – np. komisje przyznające wsparcie finansowe złożone

wyłącznie z młodzieżowych liderek i liderów,

włączenie samorządów lokalnych we współfinansowanie

Młodzieżowego na poziomie województwa, powiatu i gminy,

lokalnych

edycji

Funduszu

d) zapewnienie trwałości działań poprzez wsparcie szkoleń i coachingu grup młodzieżowych na

każdym etapie realizacji miniprojektów,

wsparcie upowszechniania rezultatów najlepszych miniprojektów – organizowanie konkursów

promujących najlepsze młodzieżowe inicjatywy lokalne na poziomie lokalnym, regionalnym

i krajowym,

f)

specjalne edycje konkursów grantowych Funduszy Młodzieżowych dla przedsiębiorstw

uczniowskich (młodzieżowych), organizowane dla szkół i organizacji pozarządowych.

w.

rcl

e)

2.

Regionalne Fundusze Młodzieżowe mogą spełniać ważną rolę w rozwoju ekonomii społecznej, jeżeli

obejmą swoim zasięgiem młodzież ze wszystkich lub prawie wszystkich gmin. Będzie to możliwe wyłącznie

dzięki wdrożeniu wsparcia w większości gmin w formie Centrów Młodzieżowych.

a)

stworzenie regionalnych, powiatowych i gminnych Centrów Młodzieżowych na bazie istniejących

i nowo powstałych punktów informacji młodzieżowej (np. sieć Eurodesk), Centrów Wolontariatu,

organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i kulturalnych itp., które umożliwiają dotarcie

do młodzieży i dzieci w większości gmin. W tym zakresie będą wspierane następujące zadania

Centrów Młodzieżowych

o

wdrożenie Regionalnego Funduszu Młodzieżowego na terenie gminy/powiatu, zwłaszcza

w przypadku współfinansowania z budżetu danego samorządu;

budowa i aktualizacja bazy zajęć pozalekcyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu gminy/powiatu

w celu wykorzystania obecnych możliwości w zakresie edukacji pozaformalnej;

wsparcie informacyjne młodzieżowych organizacji i grup nieformalnych, młodzieży i pracowników

młodzieżowych – wykorzystanie potencjału i wypracowanych przez sieć Eurodesk standardów

krajowego systemu informacji młodzieżowej;

wsparcie inkubatorowe i lokalowe małych/nowych młodzieżowych organizacji pozarządowych oraz

grup nieformalnych;

budowa i wsparcie regionalnych portali młodzieżowych, które – oprócz udostępniania informacji

młodzieżowej – będą umożliwiały dialog usystematyzowany między decydentami i młodymi

ludźmi, promowanie postaw obywatelskich poprzez włączenie systemu internetowego głosowania

o

ww

o

62

Proponowane rozwiązania to pomorski model wsparcia organizacji pozarządowych działających na rzecz dzieci i młodzieży. Umożliwia on

powszechną edukację dzieci i młodzieży w zakresie ekonomii społecznej – dotarcie w praktyce prawie do każdego powiatu i gminy. Już

podczas realizacji projektu innowacyjno-testującego model został wdrożony dzięki wsparciu pomorskich samorządów – w Gdańsku

i Kwidzynie, w powiecie lęborskim oraz w gminach Wicko i Cewice w ramach projektu innowacyjnego Stowarzyszenia Morena.

v.p

l

do samorządów szkolnych i Rad Młodzieżowych, wymianę materiałów szkoleniowych dla liderek

i liderów młodzieżowych itp.

Powyższe zadania powinny być realizowane m.in. przy udziale wsparcia w formie grantów wieloletnich, ze

szczególnym uwzględnieniem działań organizowanych przez partnerstwa.

2014

Termin realizacji zadań

1.

2.

2015

2016

2017

2018

2019

2020

W ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem

jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (promocja);

Regionalny Program Operacyjny, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. (1, 2);

Budżety jednostek samorządu terytorialnego (1, 2).

Koordynacja

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,

samorząd województwa.

Oczekiwane efekty Priorytetu V

.go

Indykatywne źródła

finansowania

Rezultaty Priorytetu V w zakresie edukacji służą realizacji Celu 5, mającego doprowadzić do wzrostu

kompetencji w społeczeństwie. Rezultaty te służą również realizacji Celu I, w zakresie poszerzania

kompetencji w dziedzinie ekonomii społecznej członków lokalnych RDPP i członków rad komisji

samorządowych. Umożliwiają również pobudzenie aktywności społecznej młodzieży.



Realizacja rocznie minimum 3 projektów mających na celu rozwój

i upowszechnianie myśli polskiej ekonomii społecznej;

Działanie V.2.



przeszkolenie do 2020 r. 100% członków rad działalności pożytku publicznego

oraz 50% członków komisji polityki społecznej gmin, powiatów i województw;



wzrost wiedzy o ekonomii społecznej wśród 30% członków lokalnych RDPP,

rad JST oraz zarządów JST;



przegląd po 2015 r. podstawy programowej kształcenia ogólnego pod kątem

możliwości uzupełnienia podstawy programowej przedmiotu Podstawy

przedsiębiorczości realizowanego na IV etapie edukacyjnym o treści dotyczące

ekonomii społecznej;



realizacja w co najmniej 16 uczelniach studiów podyplomowych w zakresie

ekonomii społecznej;



wsparcie co najmniej 100 nowych projektów „przedsiębiorstw społecznych na

próbę” w Akademickich Inkubatorach Przedsiębiorczości lub innych formach

akademickiej aktywności w zakresie przedsiębiorczości społecznej;

w.

rcl

Działanie V.1.

ww

Działanie V.3.

Działanie V.4.

64



stworzenie co najmniej 12 Regionalnych Funduszy Młodzieżowych, które

obejmą wsparciem grupy młodzieżowe z 90% powiatów i 75% gmin w swoich

województwach.

v.p

l

Rozdział IV

Monitorowanie realizacji Krajowego Programu

Rozwoju Ekonomii Społecznej63

Monitoring i ewaluacja należą do kluczowych obszarów realizacji KPRES pozwalających na właściwą ocenę

stanu realizacji programu, bieżące i strategiczne, elastyczne zarządzanie zaplanowanymi działaniami, a także

reagowanie na zmiany zachodzące na lokalnych rynkach pracy, jak i w ich szerszym otoczeniu.

Proponowany system monitorowania rozwoju przedsiębiorczości społecznej opiera się na następujących

założeniach

standaryzacji danych i narzędzi;



publicznej prezentacji danych;



uzupełnianiu i wykorzystywaniu dostępnych danych;



agregowalności, dezagregowalności i porównywalności danych na każdym poziomie.

.go



w.

rcl

System ma układ pionowy, tzn. dane podstawowe z działalności OWES, a także gmin i powiatów są gromadzone

i wstępnie agregowane na poziomie regionu, a następnie ostatecznie agregowane na poziomie kraju. Pozostałe

dane dotyczące rozwoju ekonomii społecznej są gromadzone na poziomie regionów lub krajowym i następnie

przekazywane do regionów lub do Krajowego Sekretariatu Ekonomii Społecznej. W KSES powołany zostanie

międzysektorowy i międzyresortowy zespół ds. monitoringu ekonomii społecznej, który opracuje narzędzie

bazodanowe pozwalające na gromadzenie, transfer danych i ich udostępnianie, a także prowadzenie

podstawowej analizy zarówno na poziomie kraju, jak i regionów oraz poszczególnych OWES.

Do zbierania i analizy danych związanych z ekonomią społeczną wykorzystane zostanie narzędzie, jakim jest

Ocena zasobów pomocy społecznej, gromadzące informacje poprzez bazę danych Statystycznej Aplikacji

Centralnej (SAC). Wymagać to będzie uzupełnienia jej o dział dotyczący ekonomii społecznej oraz udostępnienia

możliwości wprowadzania danych przez poszczególne OWES. Za rozwiązaniem tym przemawia

zinformatyzowanie tego narzędzia, a także wyposażenie w narzędzia analityczne, powszechność jego

użytkowania przez służby społeczne na poziomie gminy i powiatu, a także nałożenie na Regionalne Ośrodki

Polityki Społecznej obowiązku koordynacji zbierania danych. Co ważne, dane o przedsiębiorczości społecznej

i ekonomii społecznej uzupełnią coroczne raporty generowane na poziomie gmin i powiatów, a także zwiększą

stopień kooperacji pomiędzy gminami a OWES w zakresie wymiany danych/informacji. Oparcie monitoringu

ekonomii społecznej na Ocenie zasobów pomocy społecznej wymagać będzie

podniesienia jakości i kompletności gromadzonych danych;



uzupełnienia narzędzia i zaopatrzenia w jasne definicje;



intensyfikacji szkoleń osób odpowiedzialnych za wprowadzanie danych;



wprowadzenia sankcji za nieterminowe lub nierzetelne wprowadzanie danych.

ww



Corocznie z działań monitorujących na poziomie gmin, powiatów, OWES, regionów oraz kraju powstanie raport

o stanie ekonomii społecznej będący częścią oceny. Na poziomie krajowym KSES zadba o standaryzację

63

Opracowano na podstawie rozwiązań wypracowanych w ramach grupy Monitoring i ewaluacja, działającej w ramach SKES w składzie

Michalina Laskowska – Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Paweł Klimek – Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego,

koordynator tworzenia standardów dla inkubatora Sektor 3, Robert Jurszo – Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego, Jarema

Piekutowski – ewaluator OWES, Dawid Zieliński – ewaluator działań OWES ze Śląska, Antoni Sobolewski – Stowarzyszenie Czas Przestrzeń

Tożsamość/Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Przedsiębiorstwo Społeczne Sp. z o.o. (koordynator).

v.p

l

podstawowych narzędzi używanych przez regiony – ma to zapewnić porównywalność danych, możliwość ich

agregacji i dezagregacji. KSES będzie również prowadzić repozytorium przykładowych narzędzi, które mogą być

pomocne regionom w prowadzeniu dodatkowych badań i analiz, a także szkolenia i doradztwo dla regionów

i OWES w zakresie monitoringu i ewaluacji przedsiębiorczości społecznej (zadania te mogą być powierzone lub

zlecone innym podmiotom).

Dla wdrożenia procesu monitorowania konieczne jest powołanie międzyinstytucjonalnego zespołu

odpowiedzialnego za monitoring rozwoju ekonomii społecznej w Polsce oraz realizacji KPRES. W skład zespołu

powinni wejść przedstawiciele publicznych i niepublicznych podmiotów zbierających dane dotyczące ekonomii

społecznej, w tym w szczególności przedstawiciele GUS, MF – administracji skarbowej, MS/KRS, Krajowej Rady

Spółdzielczej, MG, ZUS, ROPS oraz sektora ekonomii społecznej (np. SKES).

Zespół w pół roku od przyjęcia KPRES opracuje z wszystkimi interesariuszami

szczegółowy opis systemu monitorowania ekonomii społecznej i KPRES, obejmujący również opis

zadań poszczególnych instytucji;



ostateczny zestaw wskaźników, wyposażony w niezbędne informacje (tzw. karty wskaźników), np.

nazwę instytucji zbierającej dane dotyczące danego wskaźnika (oraz ewentualnie nazwę

badania/sprawozdania, na podstawie którego gromadzone są dane). Ponadto każda karta będzie

określała wartość bazową i docelową.

.go



M.P. 2014 poz. 811 inForce

Załącznik nr 1 zostanie wówczas uzupełniony również o wskaźniki celów i rezultatów; propozycje do planu Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

Załącznik nr 1 zostanie wówczas uzupełniony również o wskaźniki celów i rezultatów; propozycje do planu

badań prowadzonych przez GUS; niezbędne uzupełnienia do narzędzia pn. Ocena zasobów pomocy społecznej

lub wypracuje nowe narzędzie pozwalające generować raporty od poziomu gminy do poziomu kraju

i zawierające

jasne definicje i komunikaty dotyczące zbieranych danych; niezbędne poziomy kontroli jakości

i kompletności zbieranych danych (w tym również na poziomie samej aplikacji);

adekwatne do poziomu wiedzy odbiorców przewodniki i instrukcje, a także materiały promocyjne

motywujące do wykorzystywania zebranych danych;

odpowiedni system wspierający zbieranie danych w postaci szkoleń i doradztwa dla pracowników

gmin, powiatów i ROPS oraz OWES i współpracujących instytucji;

propozycję działań kontrolnych i motywujących do terminowego przekazywania dobrej jakości

i kompletnych danych;

propozycję testowania systemu przed jego wdrożeniem;

projekt ścieżki krytycznej systemu.

w.

rcl



ww

W celu usprawnienia przysłania danych konieczne jest zacieśnienie współpracy z Krajowym Rejestrem

Sądowym w celu lepszego wykorzystania danych z KRS, w tym np. uzupełnienia rejestru o informacje na temat

statusu spółek non profit.

w.

rcl

.go

v.p

l

Monitor Polski

Poziom krajowy

Na poziomie krajowym za monitorowanie działań odpowiadać będzie Krajowy Sekretariat Ekonomii Społecznej

(samodzielnie lub w ramach zlecenia lub powierzenia zadania). Zadanie to polegać będzie na koordynacji

działań monitoringowych i ewaluacyjnych, a także uzupełnieniu badań prowadzonych przez MPiPS i GUS oraz

inne jednostki o aspekt ekonomii społecznej.

ww

Krajowy Sekretariat sporządzać będzie coroczny raport o stanie przedsiębiorczości społecznej w Polsce. W skład

raportu wejdzie część analityczna, obejmująca dane wtórne oraz dane jakościowe przekazane przez regiony

i Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej. Raport będzie powstawał również na podstawie badań własnych.

Wspomniane opracowanie będzie równocześnie sprawozdaniem z realizacji Krajowego Programu Rozwoju

Ekonomii Społecznej. Będzie ono przyjmowane i prezentowane przez Krajowy Komitet Rozwoju Ekonomii

Społecznej. Elementem dokumentu będą rekomendacje zmian w zakresie funkcjonowania przedsiębiorczości

społecznej i jej otoczenia – raport za kolejny rok będzie zawierał informacje o stopniu wdrożenia tych

rekomendacji. Raport będzie zawierał również część benchmarkingową, dotyczącą działań podejmowanych

przez regiony. Po przyjęciu przez KKRES raport będzie prezentowany na stronie internetowej KSES.

W skład raportu wchodzić będzie

67



opis ogólnej sytuacji przedsiębiorczości społecznej w Polsce;



dane dotyczące rozwoju przedsiębiorczości społecznej w kraju na podstawie wskaźników KPRES;



dane na temat stanu realizacji regionalnych planów na rzecz ES;



dane dotyczące działalności infrastruktury wsparcia;



porównanie benchmarkingowe działalności regionów i wdrażania programów w kraju;



ocena trwałości funkcjonowania podmiotów ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych;

rekomendacje w zakresie rozwoju ekonomii społecznej;



sprawozdanie ze sposobu wdrożenia rekomendacji z roku poprzedniego;



sprawozdanie z działań KKRES.

v.p

l



Dodatkowo rekomenduje się prowadzenie przez KSES na wniosek KKRES własnych badań

kompleksowej ewaluacji śródokresowej (ang. midterm) w zakresie KPRES;



co dwa lata badania jakościowego wybranych aspektów działania przedsiębiorstw społecznych

i podmiotów ekonomii społecznej;



co dwa lata badania jakościowego i efektywnościowego infrastruktury wsparcia (we współpracy

z regionami);



co rok badania jakości współpracy lub stworzenie bazującego na jasnym wskaźniku rankingu

współpracy pomiędzy samorządami a sektorem ekonomii społecznej (na podstawie dotychczasowych

narzędzi autoewaluacji samorządu lokalnego oraz zewnętrznych badań jakościowych). Mogą być one

uzupełnione o badania wizerunku ekonomii społecznej, percepcji i jakości współpracy na poziomie

lokalnym, stosowania CSR we wspieraniu rozwoju przedsiębiorstw społecznych, szybkości rejestracji

przedsiębiorstwa społecznego czy barier formalno-administracyjnych utrudniających funkcjonowanie

przedsiębiorstw społecznych etc.

.go



Zadania te mogą być zlecone, powierzone w całości lub części, bądź samodzielnie wykonywane przez MPiPS.

W ramach wspomnianych działań powinna być również prowadzona „hurtownia” danych surowych, dostępna

dla regionów i umożliwiająca im przeprowadzanie własnych analiz regionalnych i lokalnych. Niezwłocznie po

przyjęciu KPRES, Grupa Strategiczna Zespołu ds. Rozwiązań Systemowych w Zakresie Ekonomii Społecznej

zorganizuje spotkanie z głównymi interesariuszami w celu określenia zakresu zbierania, częstotliwości

aktualizacji oraz sposobu udostępniania danych.

w.

rcl

Na poziomie krajowym istotną rolę w procesie zbierania danych i monitorowania rozwoju ekonomii społecznej

odgrywa GUS w ramach swoich zadań statutowych.

Poziom regionalny

Za monitorowanie rozwoju przedsiębiorczości społecznej na poziomie regionu odpowiadać będzie samorząd

województwa poprzez ROPS. Będzie on odpowiadał za zbieranie danych na poziomie regionalnym według

standardów określonych przez KSES – zarówno w zakresie monitorowania polityki, planów działania (minimalne

założenia), jak i monitorowania oraz ewaluowania działalności podmiotów realizujących usługi na rzecz

ekonomii społecznej. Samorząd województwa (ROPS) będzie również odpowiedzialny za jakość i agregację

danych dostarczanych przez gminy i powiaty oraz zewnętrzną ewaluację podmiotów realizujących usługi na

rzecz ekonomii społecznej. Ewaluacja ta w szczególności powinna być ukierunkowana na efektywność i jakość

procesu wsparcia. ROPS będzie sporządzać coroczny raport ze stanu ekonomii społecznej w regionie, będący

częścią raportu z Oceny. Powinien on zawierać

opis ogólnej sytuacji przedsiębiorczości społecznej w regionie;



dane dotyczące rozwoju przedsiębiorczości społecznej w regionie na podstawie wskaźników

regionalnego programu rozwoju ekonomii społecznej oraz KPRES;

ww



68



dane na temat stanu realizacji regionalnego programu rozwoju ekonomii społecznej;



porównanie benchmarkingowe działalności infrastruktury wsparcia (w całym regionie);



ocenę trwałości funkcjonowania podmiotów ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych;



rekomendacje w zakresie rozwoju ekonomii społecznej;



sprawozdanie z wdrażania rekomendacji z roku poprzedniego.

v.p

l

Rekomenduje się uzupełnienie raportu o bazę danych przedsiębiorstw społecznych wraz ze wskazaniem

obszarów ich działalności.

Raport będzie przyjmowany przez komitet zajmujący się monitorowaniem wdrażania regionalnego programu

rozwoju ekonomii społecznej, a po przyjęciu upubliczniany na stronach internetowych samorządu

województwa, ROPS oraz KSES. Samorząd województwa odpowiada również za monitoring realizowanych na

jego terenie projektów.

Poziom podmiotów realizujących usługi na rzecz ekonomii społecznej

.go

Podmioty realizujące usługi wsparcia będą prowadzić monitoring prowadzonej przez siebie działalności na

podstawie wypracowanych przez ROPS i KSES standaryzowanych narzędzi. Powinny być one uzupełnione

o wdrożenie przez te podmioty narzędzi autoewaluacji. Zewnętrzną ewaluację działania podmiotów prowadzić

będzie ROPS. Każdy OWES będzie miał obowiązek sporządzać raport z prowadzonych działań monitoringowych

i zamieszczać go na swojej stronie internetowej. Raport powinien zawierać



opis ogólnej sytuacji przedsiębiorczości społecznej na terenie działania podmiotu realizującego usługi;



dane dotyczące rozwoju przedsiębiorczości społecznej na terenie działania podmiotu realizującego

usługi;



dane na temat stanu realizacji projektu, w ramach którego działa podmiot realizujący usługi;



opis innych działań podejmowanych przez podmiot realizujący usługi, w tym współpracy z partnerami

społecznymi;



wyniki autoewaluacji.

Poziom gminy/powiatu

ww

w.

rcl

JST prowadzą monitoring działań przy zastosowaniu narzędzia „Ocena” i systemu SAC na podstawie zasobów

OPS i PCPR. Dane muszą być zbierane w porozumieniu z OWES działającymi na terenie poszczególnych gmin

i powiatów.

v.p

l

Rozdział V

Podstawowe założenia systemu realizacji

Realizacja Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej wymaga szeregu działań o wymiarze prawnym,

organizacyjnym, finansowym i edukacyjnym, realizowanych przez wielu partnerów w ramach administracji

publicznej oraz partnerstwa publiczno-społecznego. Istotnym elementem będzie skorelowanie działań

o charakterze krajowym z działaniami realizowanymi w regionach.

w.

rcl

.go

Na poziomie krajowym realizowany będzie szereg działań o charakterze legislacyjnym, przygotowujących

otoczenie prawne, ponadto szereg działań organizacyjnych w zakresie koordynowania publicznych polityk

administracji rządowej. Te elementy będą wspierane ze środków budżetowych. Zarządzanie programem będzie

realizowane przez Krajowy Komitet Rozwoju Ekonomii Społecznej, stanowiący forum dyskusji publicznych

i określania kierunków działań programowych. KKRES będzie politycznym koordynatorem wszelkich prac

związanych z realizacją Programu, składającym się w połowie z przedstawicieli resortów odpowiedzialnych za

realizację polityk państwa w kluczowych dla ekonomii społecznej obszarach i reprezentantów województw oraz

w połowie z przedstawicieli sektora ekonomii społecznej. Komitet będzie dysponował budżetem na ekspertyzy

i raporty (w ramach limitu wydatków budżetu państwa, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw

zabezpieczenia społecznego oraz środków z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach PO WER). KKRES

zastąpi funkcjonujący obecnie Zespół ds. Rozwiązań Systemowych w Zakresie Ekonomii Społecznej. Zapleczem

Komitetu będzie Krajowy Sekretariat Ekonomii Społecznej, który przyjmie formułę wydziału, wyodrębnionego

w strukturze departamentu w MPiPS odpowiedzialnego za ekonomię społeczną. Zadaniem KSES będzie

wsparcie działań Komitetu oraz koordynowanie wszystkich prac związanych z działaniami administracji

publicznej w obszarze ekonomii społecznej. Departament ten jednocześnie, w ramach realizacji zadań

związanych ze wsparciem krajowym, współfinansowanych z EFS w ramach Programu Operacyjnego Wiedza

Edukacja Rozwój, będzie beneficjentem działań związanych z Celem 9. – Priorytet inwestycyjny 9.8.

MPiPS (departament odpowiedzialny za ekonomię społeczną – KSES) odpowiadać będzie również za zadania

w zakresie organizacji procesu akredytacji Ośrodków Wsparcia Ekonomii Społecznej, wspierania projektów

innowacyjnych, a także za działania edukacyjne, promocyjne, doradczo-szkoleniowe dla województw oraz za

działania badawczo-monitorujące i ewaluacyjne.

Zadania o charakterze operacyjnym realizowane będą przez spółkę non profit (lub spółdzielnię osób prawnych),

której udziałowcami będą organizacje pozarządowe. Spółka (lub spółdzielnia osób prawnych) otrzyma zadanie

zlecone w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie lub w trybie ustawy – Prawo

zamówień publicznych, w zakresie działań o charakterze wykonawczym dla ministra właściwego do spraw

zabezpieczenia społecznego.

ww

Istotnym komponentem będzie „fundusz funduszy”, zarządzany przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Cały ten

obszar działań powinien być wspierany w ramach komponentu krajowego programu operacyjnego,

wspierającego działania na rzecz wzrostu kapitału ludzkiego i kapitału społecznego, ewentualnie grantu

globalnego tego programu, zarządzanego na zasadach partnerstwa publiczno-społecznego.

Duża część kierunków interwencji publicznej powinna być realizowana w województwach. Jak wskazali eksperci

OECD w raporcie z 2009 r.: Chociaż z pewnością prawdą jest, że ramy polityczne ekonomii społecznej muszą

skutecznie reagować na różnorodność regionalną, prawdą jest również, że wspólne ramy określające

podstawowe parametry ekonomii społecznej i jej wspólne potrzeby polityczne pomogą wszystkim regionom.

Odpowiedzią na zróżnicowanie regionalne jest projektowanie polityk ekonomii społecznej, które następnie

zostaną włączone w ogólne strategie rozwoju społecznego i gospodarczego opracowywane w danych

regionach. Tendencja do dzielenia sektora ekonomii społecznej na ściśle wyspecjalizowane podmioty realizujące

określone cele poważnie ogranicza jej zdolność do odpowiedniego reagowania na nie. Aby ekonomia społeczna

v.p

l

była efektywna, musi stanowić część zintegrowanej strategii transformacji społeczno-gospodarczej. Oznacza to,

że władze wszystkich szczebli należy angażować jako partnerskie podmioty dla organizacji ekonomii

64

społecznej .

.go

Dlatego też w ramach proponowanych kierunków interwencji publicznej najistotniejsze będą działania

określone w Priorytecie I oraz III, stanowiące cześć regionalnej polityki rozwoju. Muszą one znaleźć swój wyraz

w strumieniach pieniężnych przepływających przez Powiatowe Urzędy Pracy, Powiatowe Centra Pomocy

Rodzinie oraz Ośrodki Pomocy Społecznej. Działania te będą finansowane ze środków Funduszu Pracy,

Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz jednostek samorządu terytorialnego.

Dodatkowym impulsem wspierającym te działania będą środki EFS i EFRR w ramach Regionalnego Programu

Operacyjnego. Program ten będzie również wspierał działanie systemu Ośrodków Wsparcia Ekonomii

Społecznej, akredytowanych na poziomie centralnym z udziałem Krajowego Sekretariatu Ekonomii Społecznej

i Komitetu Akredytacyjnego. Dodatkowym impulsem będzie wsparcie ze źródeł krajowych dla funduszy

pożyczkowych (EFS), działań innowacyjnych (EFS) i edukacyjnych (EFS), a także regionalnych strumieni na

start-up dla młodych organizacji obywatelskich (FIO).

ww

w.

rcl

Zarządzanie wdrażaniem Programu na poziomie województw realizowane będzie przez Regionalne Ośrodki

Polityki Społecznej przy współpracy z regionalnymi organizacjami ekonomii społecznej.

64

Poprawa potencjału integracji społecznej na poziomie lokalnym poprzez ekonomię społeczną. Raport na temat Polski, MRR, Warszawa,

grudzień 2009 r., s. 9.

v.p

l

Rozdział VI

Plan Finansowy Krajowego Programu Rozwoju

Ekonomii Społecznej

Przedstawiony Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia

6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, jest obowiązany zawierać plan finansowy, w tym

źródła finansowania realizacji programu;



kwotę środków przeznaczonych na finansowanie realizacji programu i jej podział między poszczególne

priorytety;



informację o wysokości współfinansowania na poziomie programu i priorytetów;



podstawowe założenia systemu realizacji.

.go



Realizacja Programu będzie wspierana przez następujące programy o charakterze operacyjnym oraz źródła

finansowania

Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2014–2020, finansowany ze środków budżetu państwa;



Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, finansowany ze środków Europejskiego

Funduszu Społecznego;



Regionalne Programy Operacyjne, finansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego;



Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007–2013;



Resortowy Program MPiPS „Ekonomia społeczna 2015–2020”, finansowany w ramach limitu wydatków

części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia

65

społecznego ;



Fundusz Pracy;



Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;



budżet państwa w ramach limitu wydatków części budżetu państwa, których dysponentami są właściwi

ministrowie, bez ubiegania się o dodatkowe nakłady;



budżety jednostek samorządu terytorialnego;



środki prywatne (organizacji pozarządowych i banków).

w.

rcl



Możliwe jest również finansowanie z innych źródeł, np. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, które zostaną

zidentyfikowane po uruchomieniu Programu.

ww

Trudność w konstrukcji planu finansowego Programu wynika z faktu, iż w zakresie objętym Regionalnymi

Programami Operacyjnymi instytucjami zarządzającymi będą samorządy województw, dlatego też część

wydatków odnoszących się w szczególności do RPO ma charakter ramowy, który dopasowywany będzie

elastycznie do potrzeb wojewódzkich, z wyjątkiem podstawowych elementów, które są wyznacznikiem

osiągnięcia rezultatów na poziomie całego kraju. Z wydatków na poziomie regionalnym zasadnicze znaczenie

posiadają i szczególne miejsce zajmują wydatki w Działaniu III.1. oraz III.3., jak również IV.2., które powinno

traktować się jako punkt odniesienia podczas kreowania Regionalnych Programów Operacyjnych, co służyć ma

65

Wydatki w ramach resortowego programu „Ekonomia społeczna” nie stanowią dodatkowego obciążenia funduszy celowych, będąc ich

doprecyzowaniem dla osiągnięcia zakładanych rezultatów i będą finansowane w ramach wydatków zaplanowanych w ustawach

budżetowych bez konieczności ubiegania się o dodatkowe środki. Oznacza to, że warunkiem ich uruchomienia jest umieszczenie ich

w limitach wydatków na dany rok budżetowy określony w ustawie budżetowej. Ewentualne zmiany i dodatkowe koszty dla finansów

publicznych mogą być udzielone wyłącznie za zgodą Rady Ministrów.

v.p

l

osiągnięciu rezultatów o charakterze krajowym. Jednocześnie, niezależnie od powyższego, możliwości

dofinansowania ze środków europejskich poszczególnych działań zaplanowanych w Programie są uzależnione

zwłaszcza od ostatecznie zaakceptowanego przez Komisję Europejską kształtu Umowy Partnerstwa

i poszczególnych programów operacyjnych, zarówno RPO, jak również Krajowego Programu Operacyjnego EFS.

Pozostałe środki nie stanowią natomiast kwot o charakterze obligatoryjnym, jedynie indykatywne źródła

finansowania, które powinny zostać zabudżetowane w większym lub mniejszym zakresie. Środki z budżetów

jednostek samorządu terytorialnego zostały ujęte w takim zakresie, w jakim stanowią 15% wkładu w realizację

projektów europejskich. Nie ujęto zwiększenia wydatków JST na zadania zlecone, nie stanowią one bowiem

dodatkowych wydatków, a jedynie projekcję innego sposobu ich wydatkowania w ramach działań

nieobligatoryjnych.

Budżet Priorytetu I

.go

Zaplanowane wydatki nie stanowią dodatkowego obciążenia funduszy celowych, stanowiąc ich

doprecyzowanie sprzyjające osiągnięciu zakładanych rezultatów, i będą finansowane w ramach wydatków

zaplanowanych w ustawach budżetowych bez konieczności ubiegania się o dodatkowe środki. Podobnie

wydatki budżetowe w zasadniczej części będą realizowane w ramach obecnie obowiązujących limitów, poza

niezbędnymi kosztami wynikającymi z udziału Polski w działaniach rozwojowych na rzecz spełnienia warunków

ex ante wyznaczonych przez Komisję Europejską. Oznacza to, że warunkiem ich uruchomienia jest umieszczenie

ich w limitach wydatków na dany rok budżetowy określonych w ustawie budżetowej. Ewentualne zmiany

i dodatkowe koszty dla systemu finansów publicznych wymagają zgody Rady Ministrów.

Priorytet I obejmuje działania związane z animacją społeczności lokalnych, partycypacyjnego rozwoju oraz

rozwoju podmiotów ekonomii społecznej realizujących niegospodarcze usługi użyteczności publicznej.

w.

rcl

W Działaniu I.1., mającym na celu wspieranie partycypacyjnych modeli badania potrzeb społecznych

i planowania lokalnego, przewiduje się wydatki w kwocie 225 100 tys. zł, z czego

5 000 tys. zł z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 11, Priorytety 9.3. na

sfinansowanie przygotowania i wdrożenia elastycznych narzędzi dialogu obywatelskiego, wspieranie

wspólnych projektów JST i organizacji obywatelskich w zakresie wykorzystywania przestrzeni

publicznej dla aktywności obywatelskiej;



18 850 tys. zł z Regionalnych Programów Operacyjnych Działanie 9.7. na wspieranie rozwoju

poradnictwa prawnego i obywatelskiego;



10 000 tys. zł z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet V. Działanie 5.4.2. na wypracowanie

modelowych standardów działania Gminnych, Powiatowych i Wojewódzkich Rad Działalności Pożytku

Publicznego oraz wdrożenie wypracowanych modelowych standardów działania co najmniej przez

75% działających RDPP;



171 000 tys. zł z Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (Priorytet III) na wspieranie projektów

rozwoju edukacji obywatelskiej i kompetencji społecznych, wspieranie tworzenia partnerstw (w tym

partnerstwa publiczno-społecznego) i innych form współpracy służących aktywizacji obywateli oraz

(Priorytet II) tworzenie warunków dla rozwoju bezpłatnego poradnictwa prawnego i obywatelskiego

(Priorytet III), wspieranie aktywizacji obywateli w sprawach wspólnotowych (Priorytet II), wspieranie

aktywizacji współpracy wspólnot lokalnych i instytucji publicznych (Priorytet II) oraz zwiększanie

wpływu obywateli na polityki publiczne (Priorytet III);

ww



3 150 tys. zł z budżetów jednostek samorządu terytorialnego na wkład własny do Regionalnych

Programów Operacyjnych;



17 100 tys. zł środków prywatnych (środki organizacji obywatelskich jako wkład do projektów FIO).

Pozostałe działania będą realizowane w ramach dotychczasowego limitu wydatków ministra właściwego

do spraw zabezpieczenia społecznego.

W Działaniu I.2. przewiduje się kwotę 92 800 tys. zł

4 000 tys. zł ze środków resortowego programu MPiPS „Ekonomia społeczna” na szkolenia animatorów

i liderów lokalnych oraz działania wspierające inicjatywę lokalną;

•

73 400 tys. zł ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (w tym mikrogranty oraz

wsparcie wolontariatu długoterminowego, Priorytet I i II);

•

2 000 tys. zł ze środków Funduszu Pracy na finansowanie wolontariatu długoterminowego – w sytuacji

braku formalnoprawnych przeciwwskazań;

•

6 000 tys. zł z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 11., Priorytet 11.3. na

wspieranie rozwoju jednostek pomocniczych JST na rzecz włączenia społecznego i tworzenia miejsc

pracy;

•

7 400 tys. zł ze środków prywatnych (środki organizacji obywatelskich jako wkład do projektów

w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich).

.go

W Działaniu I.3. przewiduje się kwotę 36 000 tys. zł, w tym

v.p

l

•

30 600 tys. zł w Regionalnym Programie Operacyjnym, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.7.

z przeznaczeniem na organizowanie regionalnych działań edukacyjnych na rzecz zmiany sposobu

realizacji zadań użyteczności publicznej poprzez włączenie sektora ekonomii społecznej, za pomocą

rocznych i wieloletnich programów współpracy z organizacjami obywatelskimi i podmiotami, o których

mowa w art. 3 ust. 3;

•

5 400 tys. zł ze środków budżetów samorządów terytorialnych jako wkład do RPO.

Wydatki związane z działaniami o charakterze rozwojowym w zakresie usług społecznych użyteczności

publicznej przewidziano w planie finansowym Krajowego Programu Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu

Społecznemu 2020.

w.

rcl

W programie tym przewiduje się wydatki ze środków EFS w ramach Celu 9., Priorytetu 9.7., przeznaczone na

rozwój usług społecznych użyteczności publicznej realizowanych w ramach kontraktów lokalnych, przy udziale

wkładu własnego jednostek samorządu terytorialnego, a także wydatki ze środków EFS w ramach Celu 9.,

Priorytetu 9.7. przeznaczone na rozwiązania systemowe, w tym tworzenie nowych standardów i wdrażanie

dotychczas opracowanych oraz na projekty innowacyjne w zakresie usług użyteczności publicznej.

Ponadto należy zwrócić uwagę, iż działania Priorytetu I mają na celu wzrost liczby zadań zlecanych podmiotom

ekonomii społecznej ze środków budżetów jednostek samorządu terytorialnego z poziomu 2 300 000 tys. zł

w 2014 r. do poziomu 3 500 000 tys. zł w 2020 r. Środków tych nie umieszczono w planie finansowym, traktując

je jako rezultat działań. Nie stanowią one dodatkowych wydatków w budżetach JST, a jedynie inny sposób ich

rozdysponowania w ramach zadań własnych tych jednostek.

ww

Tab. 6. Prognoza środków JST na zlecanie zadań w trybie konkursowym 2014–2020 (w zł).

Obliczenia na postawie danych MPiPS.

v.p

l

W Działaniu I.4. przewiduje się 20 000 tys. zł na wsparcie projektów innowacyjnych mających na celu

wspieranie rozwoju działań ekonomii społecznej w kluczowych sferach rozwojowych. Wsparcie to będzie

odbywało się w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet 9.8.

w ramach osi Priorytetowej III: Innowacje społeczne i współpraca ponadnarodowa. Pozostałe źródła

finansowania w Działaniu I.4. mają charakter indykatywny. Preferencje rodzajów działalności i programów

specjalnych finansowanych z Funduszu Pracy w zakresie zgodnym z ustawą nie rodzą bezpośrednich skutków

finansowych dla Funduszu (a jedynie powodują zmianę jego struktury wydatków).

Budżet Priorytetu II

Priorytet II odnoszący się do kreowania zmian prawnych finansowany będzie ze środków bieżących ministra

właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

.go

W Działaniu II.1. KPRES nie odnosi się do skutków finansowych ustawy o przedsiębiorstwie społecznym oraz

innych regulacji. Koszty i zyski będą oszacowane w Ocenie Skutków Regulacji przygotowywanej w odrębnym

trybie. Przewiduje się natomiast wydatkowanie 300 tys. zł w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja

Rozwój na monitorowanie przepisów ustawy o przedsiębiorstwie społecznym od 2016 r.

W Działaniu II.2. koszty finansowane są w ramach budżetów Urzędu Zamówień Publicznych, ministra

właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako część

działań urzędu na realizację swoich zadań, co nie wymaga dodatkowych nakładów.

Dodatkowym nakładem w ramach Działania II.2. jest kwota 16 000 tys. zł, na którą składa się

8 000 tys. zł przeznaczone na szkolenie pracowników instytucji kontrolnych, instytucji i podmiotów

zamawiających, przedsiębiorców społecznych oraz doradców regionalnych. Kwota ta zostanie

uwzględniona w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 11., Priorytet

inwestycyjny 11.3. oraz Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8. Szczegółowy podział na priorytety i działania

zostanie doprecyzowany po uszczegółowieniu zapisów PO WER.

w.

rcl



8 000 tys. zł, które powinno zostać uwzględnione w Regionalnych Programach Operacyjnych na

działania szkoleniowe w regionach adresowane do jednostek samorządu terytorialnego, z czego

o

6 800 tys. zł ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego;

o

1 200 tys. zł ze środków budżetów JST (wkład 15%).

Budżet Priorytetu III

Priorytet III odnosi się do finansowania infrastruktury wsparcia w zakresie

wsparcia finansowego na utworzenie miejsca pracy;



pożyczek i poręczeń dla istniejących przedsiębiorstw;



usług wpierających rozwój ekonomii społecznej;



projektów mających na celu budowanie innowacyjnego otoczenia na rzecz rozwoju ekonomii

społecznej;



działań o charakterze wspierającym sieciowanie i rozwój przedsiębiorczości społecznej w wymiarze

ekonomicznym.

ww



Działanie III.1. W przypadku wsparcia finansowego na utworzenie miejsca pracy w przedsiębiorstwie

społecznym szacunki oparte są na założeniu, iż w każdym z 380 powiatów ze środków krajowych Funduszu

Pracy powstawać będzie średnio 5 miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych rocznie. Oznacza to w skali

roku 1900 nowych miejsc pracy, zaś w okresie do 2020 r. powstanie 13 300 miejsc pracy ze środków Funduszu

v.p

l

Pracy. Ponadto ze środków PFRON powstawać będą średniorocznie 2 miejsca pracy w statystycznym powiecie,

co rocznie daje 760 miejsc pracy oraz oznacza powstanie do 2020 r. łącznie 5320 miejsc pracy ze środków

krajowych PFRON.

Gdy powiat stworzy miejsca pracy ze środków krajowych, otrzyma dodatkowy limit środków EFS na stworzenie

kolejnych miejsc pracy: 5 w powiatach ziemskich i 20 w powiatach grodzkich. Daje to rocznie 2890 (5 x 314 + 20

x 66), zaś do 2020 r. 20 230 nowych miejsc pracy. Przyjęto, że stworzenie miejsca pracy w przedsiębiorstwie

społecznym przeciętnie kosztuje 30 tys. zł, co obejmuje dofinansowanie i wsparcie pomostowe.

.go

Tym samym w okresie 2014–2020 planuje się powstanie: ze środków Funduszu Pracy – ok. 13 300 miejsc pracy,

ze środków PFRON – ok. 5320 miejsc pracy, oraz ze środków EFS – ok. 20 230 miejsc pracy, co oznacza

w przybliżeniu ok. 38 600 miejsc pracy. Przy szacunkowym koszcie stworzenia miejsca pracy wynoszącym

30 tys. zł oznacza to wydatki z funduszy celowych (Fundusz Pracy i PFRON) w kwocie 557 130 tys. zł w ramach

obecnie obowiązujących i przyszłych limitów zapisanych w ich planach finansowych oraz 602 700 tys. zł

w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (z czego 512 295 tys. zł ze środków Europejskiego Funduszu

Społecznego i 90 405 000 tys. zł ze środków budżetów jednostek samorządu terytorialnego). Daje to łączną

kwotę 1 159 830 tys. zł w okresie 2014–2020.

ww

w.

rcl

Rys. 4. Szacunki liczby utworzonych miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych utworzonych dzięki

wsparciu z EFS w stosunku do liczby miejsc pracy utworzonych w przedsiębiorstwach społecznych ze wszystkich

źródeł (FP, PFRON, EFS) w ramowym podziale na województwa.

Środki z budżetu UE znajdą się na poziomie Regionalnych Programów Operacyjnych, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8. i będą przekazywane powiatom, zaś środki państwowych funduszy celowych będą

przekazywane zgodnie z algorytmem dla samorządu powiatowego w ramach limitów przyznanych powiatom na

aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu oraz rehabilitację zawodową osób niepełnosprawnych. Propozycje

v.p

l

te w żadnym stopniu nie naruszają samodzielności powiatów w dysponowaniu środkami Funduszu Pracy oraz

PFRON.

Ponadto w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych przewiduje się kwotę co najmniej 112 000 tys. zł na

dotacje inwestycyjne (Priorytet inwestycyjny 9.3.), z czego 95 200 tys. zł ze środków EFRR i 16 800 tys. zł ze

środków budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Działanie III.2. W przypadku środków na pożyczki i poręczenia przewiduje się kwotę 140 100 tys. zł,

uwzględniając wzrastającą stopniowo liczbę przedsiębiorstw społecznych i kalkulując następujące elementy

kosztów

1. Social venture capital – instrument wsparcia kapitału – jako pilotaż z kwotą 5 000 tys. zł. Ten instrument

powinien wygenerować celowy kapitał prywatny na podobną kwotę, tj. 5 000 tys. zł, co pozwoliłoby wesprzeć

ok. 150–200 przedsiębiorstw w perspektywie 5-letniej (pierwszy rok działania ok. 5–10 podmiotów – na

podstawie doświadczeń europejskich).

2. Kapitał pożyczkowy



Grupa I – pożyczek podporządkowanych – średnia wielkość pożyczki 45 tys. zł, zakres 20 tys. –

100 tys. zł; ta forma jest uzupełniająca/zastępcza w stosunku do svc. Szacuje się, że powinno

skorzystać z nich ok. 250 przedsiębiorstw. Zakładany kapitał 16 000 tys. zł.

Grupa II – pożyczek krótkoterminowych (kapitał obrotowy) do 18 miesięcy – średnia pożyczka

55 tys. zł, zakres 10 tys. – 120 tys. zł. Jest to instrument niezbędny w pierwszych dwóch latach

działalności, nim podmioty zostaną „ubankowione”. Liczba pożyczek w okresie 5 lat to ok. 2000

(rocznie ok. 400). Zakładany kapitał 20 000 tys. zł, przy założeniu, że kapitał może być obracany

w okresie 7 lat.

Grupa III – pożyczek długoterminowych o terminie spłaty 5–7 lat, średnia wielkość pożyczki

65 tys. zł, zakres 30 tys. – 300 tys. zł. Liczba pożyczek w okresie 5 lat to ok. 800. Zakładany kapitał

to 25 000 tys. zł.

.go



w.

rcl

3. Kapitał poręczeniowy powinien co najmniej dwukrotnie zwiększyć dostęp do finansowania zewnętrznego.

Zakłada się, że kapitał poręczeniowy i reporęczeniowy powinien w skali kraju kształtować się na poziomie

32 000 tys. zł. Powyższe wyliczenia oparto za założeniu, iż poręczenia indywidualne udzielane będą do 80%

wartości zaciąganego przez PES zobowiązania, zaś poręczenia portfelowe do 50% wartości zaciąganego

zobowiązania.

Podział środków między poszczególne typy pożyczek oraz między pożyczkami i poręczeniami ma charakter

indykatywny i zostanie szczegółowo określony po uruchomieniu działania.

Środki te będą umieszczone w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8., zaś operatorem będzie Bank Gospodarstwa Krajowego.

W działaniu III.2. przewiduje się również możliwość realizowania projektu lub projektów innowacyjnych

w zakresie poszukiwania i tworzenia instrumentów finansowych, na co przewidziano wsparcie w wysokości do

20 000 tys. zł. Wsparcie to będzie odbywało się w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój

2014–2020, Cel 9., Priorytet 9.8. w ramach osi Priorytetowej III: Innowacje społeczne i współpraca

ponadnarodowa. Podobnie w działaniu III.3. przewidziano kwotę 4 000 tys. zł na projekt wpierający rozwój

innowacji w obszarze ekonomii społecznej.

ww

Działanie III.3. Wydatki na usługi infrastrukturalne w regionach wynosić będą 354 200 tys. zł w Regionalnych

Programach Operacyjnych, z czego



308 000 tys. zł ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego;



46 200 tys. zł ze środków jednostek samorządu terytorialnego (wkład 15%).

Powyższe środki sfinansują koszty realizacji usług od 44 do 47 Ośrodków Wspierania Ekonomii Społecznej

w województwach, zgodnie z propozycjami określonymi przez samorządy województw, zapewniającymi

wszystkim obywatelom i podmiotom ekonomii społecznej na terenie danego regionu możliwość korzystania

z usług wsparcia.

Ponadto w ramach PO WER przewiduje się wydatki na kwotę 4 000 tys. zł na projekty innowacyjne w zakresie

działań systemowych wspierających działania innowacyjne.

v.p

l

Działanie III.4. Na finansowanie wsparcia rozwoju sieci kooperacji i partnerstw ekonomii społecznej

przeznaczona zostanie kwota 19 820 tys. zł.

Działania w zakresie szerokiej edukacji w dziedzinie współpracy międzysektorowej i tworzenia partnerstwa

lokalnego, wsparcia wdrażania i upowszechniania znaków jakości i innych programów promujących

odpowiedzialne zachowania konsumentów, jak również wspierania rozwoju franczyzy społecznej, bazującej na

lokalnych powiązaniach kooperacyjnych z udziałem przedsiębiorców społecznych, finansowane będą w ramach

Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (Priorytet inwestycyjny 9.8.) w kwocie 1 000 tys. zł.

Działania w zakresie wspierania budowy powiązań kooperacyjnych, w tym wsparcie transferu innowacji

pomiędzy uczelniami, sektorem nauki, tradycyjnymi przedsiębiorstwami a przedsiębiorstwami społecznymi,

finansowane będą w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (Priorytet inwestycyjny 3.2.) w kwocie

2 720 tys. zł, ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz w wysokości 480 tys. zł ze

środków budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Budżet Priorytetu IV

.go

Działania w zakresie kształcenia menadżerów ekonomii społecznej finansowane będą w ramach Programu

Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój Cel 8., Priorytet inwestycyjny 8.9. w kwocie 15 620 tys. zł. Umożliwi to

wykształcenie na studiach podyplomowych 2 240 studentów (średnio 20 studentów na województwo rocznie).

Priorytet IV obejmuje wydatki związane z

krajową koordynacją działań w zakresie ekonomii społecznej;



koordynacją regionalną;



wsparciem sieciowania podmiotów ekonomii społecznej;



monitorowaniem rozwoju ekonomii społecznej.

w.

rcl



Działanie IV.1. Wydatki na koordynację działań podejmowanych przez regiony na rzecz ekonomii społecznej

i przedsiębiorczości społecznej. W puli tej mieszczą się wydatki związane z działaniami Krajowego Komitetu

Rozwoju Ekonomii Społecznej (zarządzanie, ewaluacja, badania), wsparciem doradczym dla regionów (ROPS

i OWES) oraz koszty akredytacji. Wydatki na te cele wynosić będą łącznie 26 000 tys. zł, w tym



23 000 tys. zł z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, Cel 9., Priorytet

inwestycyjny 9.8., z czego 8 000 tys. zł przeznaczonych będzie na wszystkie kwestie związane

z zarządzaniem, akredytacją, ewaluacją działań, zaś 15 000 tys. zł na wsparcie doradcze

i kompetencyjne regionów;



3 000 tys. zł w ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem jest minister

właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w ramach resortowego programu MPiPS „Ekonomia

społeczna”.

ww

Działanie IV.2. pociąga za sobą wydatki regionalne na zarządzanie politykami publicznymi na poziomie

województw, działania sieciujące, promowanie kooperacji z jednostkami samorządu terytorialnego. Na ten cel

w ramach Programu przeznacza się kwotę 121 900 tys. zł, z czego



106 000 tys. zł w Regionalnych Programach Operacyjnych Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8.;



15 900 tys. zł ze środków budżetów województw (wkład 15%).

Działanie IV.3. Przewidziano kwotę 64 000 tys. zł na działania sieciujące sektor ekonomii społecznej, mające na

celu wspieranie działań na rzecz samoorganizacji i federalizacji sektora, również doradztwa i promocji działań,

wspieranie tworzenia i funkcjonowania platform wymiany informacji na rzecz wzmocnienia powiązań

sieciowych wewnątrz sektora, w tym portali internetowych oraz wydawnictw prasowych, a także wspieranie

oddolnych systemów znaków jakości i certyfikacji zmierzających do poprawy jakości usług i produktów

podmiotów ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych, z czego

32 000 tys. zł w Regionalnych Programach Operacyjnych Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8.;



30 000 tys. zł ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2014–2020 w Priorytecie IV;



1 000 tys. zł ze środków prywatnych (10% z 10 mln zł – wkład organizacji do projektów w ramach FIO);



1 000 tys. zł w ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem jest minister

właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w ramach resortowego programu MPiPS „Ekonomia

społeczna”.

v.p

l



Działanie IV.4. obejmujące monitoring ekonomii społecznej wymaga wydatków na poziomie 17 900 tys. zł,

z czego

3 500 tys. zł na poziomie krajowym w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój

2014–2020, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8.;



12 240 tys. zł ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w Regionalnych Programach

Operacyjnych Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8.;



2 160 tys. zł ze środków jednostek samorządu terytorialnego (wkład 15%).

Budżet Priorytetu V

.go



Priorytet V Programu obejmuje wydatki związane z edukacją

W Działaniu V.1., którego przedmiotem jest ekonomia społeczna jako element tożsamości kulturowej,

przewiduje się wydatki w kwocie 9 050 tys. zł, w tym

7 000 tys. zł w Regionalnych Programach Operacyjnych Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8.;

w.

rcl



1 000 tys. zł w ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem jest minister

właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w ramach resortowego Programu MPiPS „Ekonomia

społeczna”;



1 050 tys. zł ze środków JST (wkład 15%).

W Działaniu V.2. obejmującym wsparcie edukacyjne dla środowisk lokalnych przewiduje się wydatki w kwocie

31 900 tys. zł, z czego



3 000 tys. w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój, Cel 11., Priorytet inwestycyjny 11.3.;



27 000 tys. zł w Regionalnych Programach Operacyjnych Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8.;



1 900 tys. zł ze środków jednostek samorządu terytorialnego.

W ramach Działania V.3. obejmującego kwestie edukacji na poziomie szkolnym i akademickim przewiduje się

wydatkowanie w kwocie 170 600 tys. zł, z czego

100 000 tys. zł ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach RPO;



30 000 tys. zł będzie pochodziło ze środków Funduszu Inicjatyw Obywatelskich (Priorytet II) w związku

ze spółdzielniami uczniowskimi i działaniami edukacyjnymi;

ww



79



2 000 tys. zł w ramach limitu wydatków części budżetu państwa, której dysponentem jest minister

właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w ramach resortowego Programu MPiPS „Ekonomia

społeczna” w związku z działaniami na rzecz spółdzielni uczniowskich oraz wsparciem metodycznym

dla nauczycieli w kwestiach związanych z ekonomią społeczną;



600 tys. zł z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój na przeprowadzenie pilotażu

edukacyjnego w 2015 r.;



20 000 tys. zł ze środków Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (Cel 10.) na wspieranie

świadczenia wysokiej jakości usług przez instytucje (np. akademickie biura karier) wspomagające

v.p

l

studentów w rozpoczęciu aktywności na rynku pracy (w tym na 100 nowych inicjatyw) oraz rozwój

oferty uczelni w zakresie realizacji ich misji jako forum aktywności społecznej, np. poprzez programy

realizowane przy współpracy z organizacjami pozarządowymi;



15 000 tys. zł ze środków jednostek samorządu terytorialnego jako wkład do RPO;



3 000 tys. zł ze środków prywatnych jako wkład organizacji obywatelskich do FIO.

W ramach Działania V.4. obejmującego model edukacji pozaformalnej dzieci i młodzieży przewiduje się

wydatkowanie łącznie 115 000 tys. zł, z czego



100 000 tys. zł ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w Regionalnych Programach

Operacyjnych, Cel 9., Priorytet inwestycyjny 9.8.;



15 000 tys. zł ze środków jednostek samorządu terytorialnego jako wkład do RPO.

ww

w.

rcl

.go

Należy pamiętać, iż w Priorytecie V plan wydatków ma charakter ramowy, pozostawiając w ramach

Regionalnych Programów Operacyjnych przestrzeń do wyboru właściwych działań i określenia ich alokacji.

Wszystkie wydatki mają charakter indykatywny, co oznacza, iż poszczególne wielkości w ramach RPO mogą być

kształtowane w sposób specyficzny dla danego województwa, przy zachowaniu rezultatów wyznaczonych dla

całego kraju.

11 542 856

Działanie I.2.

–

Działanie I.3.

Budżet JST

Budżet państwa

Fundusze celowe

Środki prywatne (krajowe)

Środki unijne

Działanie I.4.

Budżet JST

–

5 100 000

–

900 000

6 000 000

1 000 000

1 057 142

333 333

11 152 380

–

13 542 855

8 975 000

–

12 000 000

5 100 000

–

900 000

6 000 000

1 000 000

1 057 142

333 333

11 152 380

–

13 542 855

3 975 000

2 442 857

–

24 428 571

–

24 428 571

525 000

31 371 428

50 914 283

Suma z 2018

–

8 000 000

5 100 000

–

900 000

6 000 000

1 000 000

1 057 142

333 333

11 152 380

–

13 542 855

3 975 000

2 442 857

–

5 100 000

–

900 000

6 000 000

1 000 000

1 057 142

333 333

11 152 380

–

13 542 855

3 975 000

2 442 857

–

5 100 000

–

5 100 000

–

900 000

6 000 000

1 000 000

1 057 148

333 335

11 152 386

–

13 542 869

3 975 000

2 442 858

–

24 428 574

525 000

31 371 432

50 914 301

Suma z 2020

–

20 000 000

30 600 000

–

5 400 000

36 000 000

6 000 000

7 400 000

2 000 000

77 400 000

–

92 800 000

33 850 000

17 100 000

–

171 000 000

3 150 000

225 100 000

373 900 000

v.p

l

–

900 000

6 000 000

1 000 000

1 057 142

333 333

11 152 380

–

13 542 855

3 975 000

2 442 857

–

24 428 571

525 000

31 371 428

50 914 283

Suma z 2019

.go

–

24 428 571

525 000

31 371 428

58 914 283

Suma z 2017

– 82 –

81

–

Środki unijne

1 057 142

–

Fundusze celowe

Środki prywatne (krajowe)

10 485 714

Budżet państwa

–

5 000 000

Środki unijne

2 442 857

–

24 428 571

525 000

31 371 428

62 914 283

Suma z 2016

2014–2020

(w zł)

Monitor Polski

Budżet JST

2 442 857

–

Fundusze celowe

Środki prywatne (krajowe)

24 428 571

525 000

36 371 428

55 914 283

Suma z 2015

Kwoty w zł

w.

rcl

–

31 871 428

43 414 284

Budżet państwa

Budżet JST

Działanie I.1.

Priorytet I

Suma z 2014

ww

Plan finansowy KPRES

ww

–

Fundusze celowe

165 690 000

Działanie III.1.

82

–

26 397 143

Działanie III.2.

–

47 437 143

89 051 666

–

79 590 000

–

15 715 000

184 356 666

287 225 237

2 276 190

–

200 000

2 476 190

–

2 476 190

–

42 437 143

89 051 666

–

79 590 000

–

15 715 000

184 356 666

282 225 237

2 276 190

–

200 000

2 476 190

60 000

–

60 000

2 536 190

12 000 000

–

60 000

2 536 190

–

13 157 143

89 051 666

–

79 590 000

–

15 715 000

184 356 666

250 945 237

2 276 190

–

200 000

2 476 190

60 000

–

3 557 143

89 051 666

–

79 590 000

–

15 715 000

184 356 666

241 345 237

2 276 190

–

200 000

2 476 190

60 000

–

3 557 143

89 051 666

–

3 557 142

89 051 670

–

79 590 000

–

15 715 000

184 356 670

241 345 244

2 276 193

–

200 000

2 476 193

60 000

–

60 000

2 536 193

–

140 100 000

607 495 000

–

557 130 000

–

107 205 000

1 271 830 000

1 789 950 000

14 800 000

–

1 200 000

16 000 000

300 000

16 300 000

20 000 000

v.p

l

79 590 000

–

15 715 000

184 356 666

241 345 237

2 276 190

–

200 000

2 476 190

60 000

–

60 000

2 536 190

.go

–

60 000

2 536 190

8 000 000

–

– 83 –

Budżet JST

73 185 000

Środki unijne

–

79 590 000

Fundusze celowe

Środki prywatne (krajowe)

–

Budżet państwa

12 915 000

245 518 571

Priorytet III

1 142 857

–

Budżet państwa

1 142 857

Działanie II.2.

–

Środki unijne

Budżet JST

–

Środki prywatne (krajowe)

–

1 142 857

–

Budżet JST

–

Monitor Polski

Środki unijne

–

w.

rcl

–

Fundusze celowe

Budżet państwa

Budżet JST

Działanie II.1.

Priorytet II

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

ww

2 271 429

17 414 286

3 285 714

–

500 000

–

3 785 714

33 266 808

2 762 857

–

68 571

2 831 428

46 000 000

–

6 600 000

52 600 000

42 557 143

4 880 000

–

2 271 429

17 414 286

3 285 714

–

500 000

–

3 785 714

33 266 808

2 762 857

–

68 571

2 831 428

46 000 000

–

6 600 000

52 600 000

37 557 143

4 880 000

–

6 600 000

50 600 000

3 557 143

–

2 271 429

17 414 286

3 285 714

–

500 000

–

3 785 714

33 266 808

2 762 857

–

68 571

2 831 428

44 000 000

2 271 429

17 414 286

3 285 714

–

500 000

–

3 785 714

33 266 808

2 762 857

–

68 571

2 831 428

44 000 000

–

2 271 429

17 414 286

3 286 714

–

2 271 426

17 414 284

3 284 716

–

500 000

–

3 784 716

33 264 818

2 762 858

–

68 574

2 831 432

44 000 000

–

6 600 000

50 600 000

3 557 142

–

15 900 000

121 900 000

23 000 000

–

3 000 000

26 000 000

229 800 000

19 340 000

–

480 000

19 820 000

312 000 000

46 200 000

358 200 000

122 900 000

17 200 000

v.p

l

500 000

–

3 786 714

33 267 808

2 762 857

–

68 571

2 831 428

44 000 000

–

6 600 000

50 600 000

3 557 143

.go

–

6 600 000

50 600 000

13 157 143

–

– 84 –

Budżet JST

17 414 286

–

Środki prywatne (krajowe)

Działanie IV.2.

–

Fundusze celowe

3 285 714

–

Budżet państwa

Środki unijne

–

Budżet JST

3 285 714

30 200 142

Priorytet IV

–

Środki prywatne (krajowe)

2 762 857

–

Fundusze celowe

Środki unijne

–

Działanie IV.1.

–

Monitor Polski

Budżet państwa

68 571

2 831 428

Działanie III.4.

–

6 600 000

50 600 000

18 957 143

7 440 000

–

44 000 000

Budżet JST

–

w.

rcl

–

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

Budżet JST

Działanie III.3.

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

ww

–

Budżet państwa

Fundusze celowe

Środki prywatne (krajowe)

–

4 557 143

Budżet państwa

Fundusze celowe

Środki prywatne (krajowe)

Środki unijne

Działanie V.2.

84

414 286

–

Budżet JST

414 286

4 557 143

1 166 666

–

166 666

175 000

1 508 332

52 389 282

2 540 000

–

360 000

2 900 000

4 571 428

143 000

–

4 452 380

–

9 166 808

15 142 857

–

414 286

4 557 143

1 166 666

–

166 666

175 000

1 508 332

52 389 282

2 540 000

–

360 000

2 900 000

4 571 428

143 000

–

4 452 380

–

9 166 808

15 142 857

–

143 000

–

4 452 380

–

9 166 808

15 142 857

–

414 286

4 557 143

1 166 666

–

166 666

175 000

1 508 332

52 389 282

2 540 000

–

360 000

2 900 000

4 571 428

414 286

4 557 143

1 166 666

–

166 666

175 000

1 508 332

52 389 282

2 540 000

–

360 000

2 900 000

4 571 428

–

414 286

4 557 143

1 166 666

–

414 284

4 557 142

1 166 670

–

166 670

175 000

1 508 340

52 389 305

2 540 000

–

360 000

2 900 000

4 571 432

142 000

–

4 452 386

–

9 165 818

15 142 858

–

2 900 000

31 900 000

7 000 000

–

1 000 000

1 050 000

9 050 000

326 550 000

15 740 000

–

2 160 000

17 900 000

32 000 000

1 000 000

–

31 000 000

-

64 000 000

106 000 000

v.p

l

166 666

175 000

1 508 332

52 389 282

2 540 000

–

360 000

2 900 000

4 571 428

143 000

–

4 452 380

–

9 166 808

15 142 857

.go

143 000

–

4 452 380

–

9 166 808

15 142 857

–

– 85 –

Budżet JST

–

Działanie V.1.

12 214 285

500 000

–

Budżet JST

500 000

Działanie IV.4.

143 000

–

4 285 714

–

9 000 142

15 142 857

–

4 571 428

Priorytet V

–

Monitor Polski

Środki unijne

–

w.

rcl

–

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

Budżet JST

Działanie IV.3.

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

ww

–

Działanie V.4.

Budżet JST

Budżet państwa

Fundusze celowe

Środki prywatne (krajowe)

Środki unijne

332 490 139

2 942 857

428 571

–

4 285 714

–

7 657 142

4 142 857

–

431 271 800

16 666 666

–

2 500 000

19 166 666

19 609 523

428 571

–

4 619 047

2 500 000

27 157 141

4 142 857

–

433 331 800

16 666 666

–

2 500 000

19 166 666

19 609 523

428 571

–

4 619 047

2 500 000

27 157 141

4 142 857

–

428 571

–

4 619 047

2 500 000

27 157 141

4 142 857

–

398 051 800

16 666 666

–

2 500 000

19 166 666

19 609 523

380 451 800

16 666 666

–

2 500 000

19 166 666

19 609 523

–

380 449 861

16 666 670

–

2 500 000

19 166 670

19 609 528

428 574

–

4 619 051

2 500 000

27 157 153

4 142 858

–

2 736 500 000

100 000 000

–

15 000 000

115 000 000

120 600 000

3 000 000

–

32 000 000

15 000 000

170 600 000

29 000 000

v.p

l

380 452 800

16 666 666

–

2 500 000

19 166 666

19 609 523

428 571

–

4 619 047

2 500 000

27 157 141

4 142 857

.go

428 571

–

4 619 047

2 500 000

27 157 141

4 142 857

–

– 86 –

85

–

Monitor Polski

Suma końcowa

–

w.

rcl

–

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

Budżet JST

Działanie V.3.

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

ww

Suma z 2016

332 490 139

Suma końcowa

431 271 800

264 848 567

8 951 570

433 331 800

266 908 567

8 951 570

79 923 333

45 319 044

32 229 286

380 451 800

218 908 567

4 071 570

79 923 333

45 319 044

32 229 286

Suma z 2018

380 449 861

218 907 595

4 070 580

79 923 335

45 319 067

32 229 284

Suma z 2020

2 736 500 000

1 600 625 000

45 700 000

559 130 000

315 400 000

215 645 000

Suma

v.p

l

380 452 800

218 909 567

4 071 570

79 923 333

45 319 044

32 229 286

Suma z 2019

.go

398 051 800

236 508 567

4 071 570

79 923 333

45 319 044

32 229 286

Suma z 2017

Wartości (w zł)

Monitor Polski

– 87 –

86

175 633 570

11 511 570

79 923 333

45 319 044

32 229 286

Suma z 2015

w.

rcl

79 590 000

43 485 713

22 269 286

Suma z 2014

Środki unijne

Środki prywatne (krajowe)

Fundusze celowe

Budżet państwa

Budżet JST

Finansowanie KPRES według źródeł (w tys. zł)

ww

Ocena zasobów

Sprawozdanie

zasobów

Odsetek powiatów, które wdrożyły nowy

system programowania polityki społecznej

Odsetek RDPP powołanych w gminach

i powiatach

1

60%

Opracowane do roku 2015 narzędzie

dostarczające dane porównawcze

umożliwiające tworzenie programów

polityki społecznej na poziomie gmin

i powiatów

Do roku 2016 60% jst stosuje

narzędzia dostarczające dane

porównawcze umożliwiające

tworzenie programów polityki

społecznej na poziomie gmin

i powiatów

MPiPS/ocena

50% gmin i 30% powiatów

100% powiatów

100% gmin

v.p

l

Wprowadzenie do roku 2016 we

wszystkich gminach i powiatach

nowego systemu programowania

polityki społecznej wraz z systemem

konsultacji społecznych

Stworzenie do roku 2020 w 50%

gmin i 30% powiatów rad

działalności pożytku publicznego

Wprowadzenie do roku 2016 we

wszystkich gminach i powiatach

nowego systemu programowania

polityki społecznej wraz z systemem

konsultacji społecznych

– 88 –

87

Ocena zasobów

Liczba JST stosujących narzędzia

dostarczające dane porównawcze

umożliwiające tworzenie programów polityki

społecznej na poziomie gmin i powiatów

Odsetek gmin, które wdrożyły nowy system

programowania polityki społecznej

Sprawozdanie KSES

Wartość docelowa

Rezultat

.go

w.

rcl

Źródło danych

Liczba opracowanych narzędzi

dostarczających dane porównawcze

umożliwiające tworzenie programów polityki

społecznej na poziomie gmin i powiatów

Wskaźnik

Monitor Polski

Działanie I.1.

Działanie

Priorytet I. Ekonomia społeczna na społecznie odpowiedzialnym terytorium.

Wskaźniki osiągnięcia rezultatów na poziomie działań

M.P. 2014 poz. 811 inForce

Załącznik nr 1 Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

Załącznik nr 1

Sprawozdanie

zasobów

Sprawozdanie

zasobów

Sprawozdanie do Izby PS

Odsetek zadań zlecanych PES

Liczba osób zatrudnionych w PES nie

będących PS

Liczba nowo powstałych miejsc pracy w PS

MPiPS/ocena

Sprawozdanie

zasobów

Kwota na zadania publiczne przekazywana

przez JST w trybie konkursowym podmiotom

ekonomii społecznej

30% jst

7 dni

310

100%

10 tys.

40 tys.+ stan z roku 2010

15% zadań

3,5 mld rocznie

v.p

l

.go

MPiPS/ocena

Ocena

MPIPS

Odsetek JST, które rozliczają minimum

1 zadanie publiczne na podstawie rezultatów

zasobów/sprawozdanie

KRS

Średni czas niezbędny do rejestracji

poszczególnych rodzajów podmiotów

Liczba osób uczestnicząca w wolontariacie

długoterminowym

MPiPS/ocena

1000 inicjatyw lokalnych rocznie

80%

JST

dopuszczających

stosowanie inicjatywy lokalnej

80% JST stosujące inicjatywę lokalną

100 tys.

– 89 –

88

Sprawozdanie

zasobów

Odsetek gmin posiadających szczegółowe

określenie trybu i kryteriów oceny realizacji

zadania publicznego w ramach IL

MPiPS/ocena

Zwiększenie liczby aktywnych

organizacji obywatelskich o 20 tys.

w stosunku do roku 2011

Wprowadzenie w 90% JST procedur

realizowania inicjatywy lokalnej

Wprowadzenie w 90% JST procedur

realizowania inicjatywy lokalnej

Zwiększenie liczby inicjatyw

lokalnych do co najmniej 1000

rocznie

Określony tryb i szczegółowe kryteria

oceny wniosków o realizację zadania

publicznego w ramach inicjatywy

lokalnej w 100% gmin

Liczba osób uczestnicząca w

wolontariacie długoterminowym

w organizacjach obywatelskich. Do

2020 roku

Maksymalny czas niezbędny do

rejestracji organizacji od momentu

złożenia kompletnych dokumentów

do uzyskania wpisu 7 dni

Wprowadzenie w 30% JST rozliczania

realizacji zadań na podstawie

rezultatów

Zwiększenie

realizacji

zadań

publicznych zlecanych w trybie

konkursowym

przez

jednostki

samorządu

terytorialnego

podmiotom ekonomii społecznej do

3,5 mld z budżetów jednostek

samorządu terytorialnego

Zwiększenie liczby powierzanych

zadań

publicznych

podmiotom

ekonomii społecznej do 15% zadań

zlecanych w trybie konkursowym

Zwiększenie

zatrudnienia

w podmiotach ekonomii społecznej

niebędących

przedsiębiorstwami

o 40 tys. osób w stosunku do 2010

roku

Utworzenie 10 tys. miejsc pracy

w PES dla osób w wieku 50+

Monitor Polski

Działanie I.4.

Działanie I.2.

Sprawozdanie

zasobów

Liczba inicjatyw lokalnych realizowanych

przez JST

MPiPS/ocena

w.

rcl

Sprawozdanie

zasobów

Sprawozdanie

zasobów

Odsetek JST, które zrealizowały minimum

jedną procedurę inicjatywy lokalnej

Odsetek JST, które wprowadziły możliwość

realizacji inicjatywy lokalnej

ww

Sprawozdanie

zasobów/SOF

Liczba aktywnych organizacji obywatelskich

Monitoring działań

Sprawozdanie z działania KSES

Dziennik Ustaw

Źródło danych

7

1

Wartość docelowa

przeszkolenie pracowników 1000

przedsiębiorstw społecznych

z zakresu społecznie

odpowiedzialnych zamówień

publicznych

przeszkolenie 100

trenerów/doradców z zakresu

społecznie odpowiedzialnych

zamówień publicznych

przeszkolenie do 2020 r.

pracowników 16 Regionalnych Izb

Obrachunkowych odpowiedzialnych

za kontrole w jednostkach

samorządu terytorialnego

100

1000

16

v.p

l

Coroczny raport z monitoringu

prawa opracowany przez KSES

Rezultat

Przyjęta w 2014 r. ustawa regulująca

status przedsiębiorstwa społecznego

– 90 –

89

Liczba przedsiębiorstw społecznych,

których pracownicy zostali

przeszkoleni z zakresu społecznie

odpowiedzialnych zamówień

publicznych

Liczba trenerów/doradców

przygotowanych z zakresu społecznie

odpowiedzialnych zamówień

publicznych

Wskaźnik

Liczba ustaw regulujących status

przedsiębiorstwa społecznego

Liczba raportów z monitoringu prawa

spółdzielczego, prawa spółdzielni

socjalnych, zatrudniania osób

niepełnosprawnych i przedsiębiorstw

społecznych

Liczba RIO, których pracownicy zostali

przeszkoleni z zakresu społecznie

odpowiedzialnych

zamówień

publicznych

100%

5 tys.

20 tys.

10 tys.

Monitor Polski

Działanie II.2.

Działanie II.1.

Działanie

Utworzenie 10 tys. miejsc pracy

w PES dla młodzieży

Powstanie 20 tys. miejsc pracy

związanych ze świadczeniem usług

polityki rodzinnej i opiekuńczych

Powstanie 5 tys. zielonych miejsc

pracy

Problematyka ekonomii społecznej

włączona do działań wszystkich

urzędów pracy i ośrodków pomocy

społecznej

.go

w.

rcl

Monitoring

Sprawozdanie do Izby PS

Priorytet II. Działania regulacyjne w zakresie ekonomii społecznej.

Odsetek PUP i PCPR, które wykorzystały

minimum jeden instrument z obszaru

ekonomii społecznej

ww

Sprawozdanie do Izby PS

Dane UZP

Odsetek społecznych zamówień

publicznych w stosunku do zamówień

publicznych ogółem

Sprawozdanie do Izby PS

Sprawozdanie z działania OWES

Sprawozdanie do Izby PS

Sprawozdanie z działania OWES

Liczba miejsc pracy powstałych w PS w wyniku

udzielonych dofinansowań

Liczba miejsc pracy powstałych w PS w wyniku

udzielonych dofinansowań, a utrzymanych

dłużej niż rok

Liczba pośredników dla regionalnych funduszy

pożyczkowych

BGK/ROPS/RPO

Źródło danych

Wskaźnik

16

35 000

38 600

Wartość docelowa

15%

v.p

l

Powstanie ok. 35 tys. trwałych

miejsc pracy w PS w wyniku

udzielonego wsparcia

Wyłonienie 16 pośredników

dla funduszy pożyczkowych

oraz funduszy poręczeniowych

Powstanie 38,6 tys. miejsc

pracy w PS w wyniku

udzielonych dofinansowań

Rezultat

.go

DPP

15%

Osiągnięcie w 2020 roku 15%

poziomu „społecznych” zamówień

publicznych na szczeblu krajowym

mierzonego

na

podstawie

metodologii UZP

– 91 –

90

Działanie III.2.

Działanie III.1.

Działanie

Ocena

zasobów/dane

MPiPS/dane UZP

30%

przeszkolenie

pracowników

jednostek samorządu terytorialnego

odpowiedzialnych za zamówienia

publiczne

Stosowanie klauzul społecznych

w zamówieniach publicznych lub/i

zamówień zastrzeżonych przez co

najmniej 15% jednostek samorządu

terytorialnego w 2020 roku

Wartość docelowa

Rezultat

Monitor Polski

Priorytet III. System wsparcia ekonomii społecznej.

Odsetek jst stosujących społecznie

odpowiedzialne zamówienia publiczne

ze

szczególnym

uwzględnieniem

instrumentów prozatrudnieniowych

w.

rcl

Monitoring działań

Źródło danych

Wskaźnik

Odsetek

jednostek

samorządu

terytorialnego,

w

których

przeszkolono

pracowników

odpowiedzialnych za prowadzenie

postępowań o udzielenie zamówienia

publicznego

ww

Działanie

Operator systemu akredytacji/ROPS

RPO/ROPS

Liczba wypracowanych koncepcji projektów

systemowych w ramach RPO

Liczba akredytowanych OWES-ów

Sprawozdanie z działania funduszy

Wartość pożyczek zwróconych

RPO/ROPS

Sprawozdanie z działania funduszy

Liczba pożyczek zwróconych

Liczba sieci obejmujących swoim zasięgiem

cały region

Sprawozdanie z działania funduszy

Odsetek pożyczek zagrożonych

Wskaźnik zostanie określony w 2015 roku

po zakończeniu pilotażu instrumentu

finansowego

Wskaźnik zostanie określony w 2015 roku

po zakończeniu pilotażu instrumentu

finansowego

10%

3000

Wskaźnik zostanie określony w 2015 roku

po zakończeniu pilotażu instrumentu

finansowego

Wartość docelowa

44

16

v.p

l

.go

Sprawozdanie z działania funduszy

Liczba udzielonych pożyczek

obejmujących

wszystkie

województwa

Wsparcie do 2020 roku 1500

przedsiębiorstw społecznych

i podmiotów

ekonomii

społecznej pożyczkami do 2020

roku

Wsparcie do 2020 roku 1500

przedsiębiorstw społecznych

i podmiotów ekonomii

społecznej pożyczkami

Wsparcie 1500 przedsiębiorstw

społecznych i podmiotów

ekonomii społecznej

pożyczkami

Wsparcie 1500 przedsiębiorstw

społecznych i podmiotów

ekonomii społecznej

pożyczkami

Wsparcie 1500 przedsiębiorstw

społecznych i podmiotów

ekonomii

społecznej

pożyczkami

krótkoterminowymi

Wypracowana

w

każdym

województwie do 2014 roku

koncepcja sieci usług ekonomii

społecznej

finansowanych

z Regionalnego

Programu

Operacyjnego

Stworzenie do 2015 roku

w każdym województwie sieci

usług

wparcia

ekonomii

społecznej

posiadających

akredytację Ministra Pracy i

Polityki Społecznej

W każdym regionie działają

certyfikowane

OWES-y

w liczbie zgodnej z założeniami

Rezultat

– 92 –

91

w.

rcl

Sprawozdanie z działania funduszy

Źródło danych

Wartość udzielonych pożyczek

Wskaźnik

Monitor Polski

Działanie III.3.

Działanie

ww

Sprawozdanie z działania OWES

Odsetek PES,

które postały w wyniku

działalności OWES, a działają dłużej niż 24

miesiące

Liczba PES, w których wdrożono Program

rozwoju

Liczba PES, w których wdrożono Program

restrukturyzacji

ROPS

Sprawozdanie z działania OWES

Liczba miejsc pracy stworzona w wyniku

działalności OWES

Odsetek klastrów, których członkiem jest

minimum 1 przedsiębiorstwo społeczne

Sprawozdanie z działania OWES

Liczba PS założonych w wyniku działalności

OWES

10% dotychczasowych klastrów

posiada

wśród

swoich

członków

minimum

1 przedsiębiorstwo społeczne

10%

380 rocznie

1516

70%

35 000

760

380

760

380

Wartość docelowa

v.p

l

.go

Sprawozdanie z działania OWES

Liczba nowych podmiotów PES założonych

w wyniku działalności OWES

Liczba NGO działających dłużej niż rok, które

w wyniku działania OWES zaczęły prowadzić

działalność gospodarczą

Sprawozdanie z działania OWES

Liczba projektów wygenerowanych w ramach

animowanych przez OWES partnerstw

regionalnych planów

Każdy

OWES

jest

zaangażowany

w minimum

jedno powiatowe partnerstwo

Każde partnerstwo generuje na

poziomie powiatu minimum

1 projekt

Minimum dwa PES w każdym

powiecie, w którym działa

OWES

Minimum

jedno

ekonomizowane

NGO

w każdym powiecie, w którym

działa OWES

Minimum dwa PS w każdym

powiecie, w którym działa

OWES

W wyniku działalności OWES

powstanie łącznie 35 tys.

miejsc pracy

Minimum 70% PES spośród

przedsiębiorstw działających

dłużej niż 24 miesiące

Na terenie każdego z powiatów

wdrożono rocznie minimum

4 programy rozwoju PES

Na terenie każdego z powiatów

wdrożono rocznie minimum

1 program restrukturyzacji PES

Rezultat

– 93 –

92

w.

rcl

Sprawozdanie z działania OWES

Źródło danych

Liczba partnerstw, w których zaangażowany

jest OWES

Wskaźnik

Monitor Polski

Działanie III.4.

Działanie

ww

KSES/operatorzy franczyzy

RPO/ROPS

MRiRW

Sprawozdanie do Izby PS

Ocena zasobów

Liczba podmiotów zrzeszonych w systemach

franczyzowych

Liczba strategii posiadających instrumenty dla

rozwoju PES/PS

Odsetek doradców przeszkolonych w zakresie

ES

Odsetek PES współpracujących z uczelniami

Odsetek PES działających w sieciach

partnerskich

Odsetek LGD, których członkami jest

minimum 1 PES

Liczba osób, które ukończyły studia

podyplomowe

w

zakresie

ekonomii

społecznej

Sprawozdanie z działania PS

ROPS/OWES

Odsetek PS biorących udział w targach

i misjach zagranicznych

Liczba wydarzeń o charakterze targowym

w Polsce dedykowanych PS

Sprawozdanie realizatorów studiów

LGD/ROPS

KSES/operatorzy franczyzy

Liczba systemów franczyzowych

Rezultat

320 osób rocznie

Minimum 320 osób rocznie

ukończy studia podyplomowe

Minimum 10% PS bierze udział

w

misjach

i

targach

zagranicznych

W każdym regionie odbywa się

wydarzenie o charakterze

targowym dedykowane PS

16 rocznie

10%

v.p

l

60%

10%

100%

Wskaźnik zostanie określony w 2015 roku

60

4

50%

3

Wartość docelowa

Powstanie

3

klastrów

z wiodącymi PS/PES

Działające minimum 4 systemy

franczyzowe

zrzeszające

minimum 60 podmiotów

Działające minimum 4 systemy

franczyzowe

zrzeszające

minimum 60 podmiotów

Strategie CLLD i ZIT posiadają

instrumenty dla rozwoju PES

100%

przeszkolonych

doradców

ODR

i

TZD

w zakresie ekonomii społecznej

10%

PS

współpracuje

z uczelniami

60% PES działa w sieciach

partnerskich

50% LGD posiada wśród swoich

członków minimum 1 PES

.go

w.

rcl

KSES/ROPS

Źródło danych

Liczba klastrów dedykowanych podmiotom

ekonomii społecznej

Wskaźnik

Monitor Polski

– 94 –

93

Działanie

ww

ROPS

Liczba realizowanych

programów ES

Dane Izby PS

Liczba

podmiotów

członkami Izby

będących

Dane Izby PS

Liczba działających Izb PS

16

Wdrożenie do realizacji w każdym

województwie

regionalnych

programów ekonomii społecznej

Stworzenie do 2015 roku Izby

Przedsiębiorstw Społecznych

Liczba członków Izby w 2020 roku 760

przedsiębiorstw społecznych

760

v.p

l

1

Powołanie w 2014 roku podmiotu non

profit założonego przez organizacje

obywatelskie, który przejmie zadania

w

zakresie

akredytacji

usług,

koordynacji działań w obszarze

innowacji i działań doradczych

ekonomii społecznej jako instytucja

wdrażająca

Krajowy

Program

Operacyjny w zakresie ekonomii

społecznej

1

Powołanie do 2014 roku Krajowego

Sekretariatu Ekonomii Społecznej

– 95 –

94

Sprawozdanie z działania KSES

Liczba działających podmiotów not for

profit powołanych przez MPiPS

regionalnych

Sprawozdanie z działania DPP

Liczba działających KSES

1

Wartość docelowa

Powołanie do 2014 roku Krajowego

Komitetu

Rozwoju

Ekonomii

Społecznej

Rezultat

.go

w.

rcl

DPP MPIPS

Źródło danych

Liczba działających KKES

Wskaźnik

Monitor Polski

Działania IV.2, IV.3.

Działanie IV.1.

Działanie

Priorytet IV. Włączenie ekonomii społecznej do głównego nurtu polityk publicznych na poziomie krajowym i regionalnym.

znaków

ROPS

Liczba

raportów

regionalnych

dotyczących kondycji sektora ES

polskiej

ekonomii

Rozwój

NCBR

myśli

Rozwój

myśli

polskiej

ekonomii

społecznej na podstawie zasobów

naukowych polskich uczelni

1 projekt rocznie

2 projekty badawcze rocznie

Wartość docelowa

v.p

l

Rozwój

myśli

polskiej

ekonomii

społecznej w oparciu o zasoby naukowe

polskich uczelni

NCN

Rezultat

16 x 6

6

16

400 rocznie

7

40%

224

3

Wartość docelowa

– 96 –

95

Wskaźnik

Liczba

projektów

badawczych

realizowanych w obszarze ekonomii

społecznej

przez

osoby

rozpoczynające karierę naukową

nieposiadające stopnia naukowego

doktora (program Preludium)

Liczba

projektów

badawczych

realizowanych w obszarze ekonomii

społecznej przez osoby posiadające

minimum stopień naukowy doktora

(programy Maestro, Sonata Bis,

Harmonia)

Liczba projektów realizowanych w

Źródło danych

MPiPS

Liczba raportów

Liczba Regionalnych Ośrodków Polityki

Społecznej posiadających

pion

koordynacji działań w obszarze

ekonomii społecznej w województwie

Rezultat

Do roku 2020 działają ogólnopolskie

systemy znaków jakości i certyfikacji

Do roku 2020 przyznano minimum

224 znaki jakości (co najmniej po

2 rocznie w regionie)

Minimum 40% PES przynależy do

przynajmniej

jednej

organizacji

sieciowej

Co

roku

organizowane

są

Ogólnopolskie Spotkania Ekonomii

Społecznej

Co

roku

organizowane

są

Ogólnopolskie Spotkania Ekonomii

Społecznej

Stworzenie do 2014 r. w 16

Regionalnych

Ośrodkach

Polityki

Społecznej pionu koordynacji działań

w obszarze ekonomii społecznej w

województwie

Przygotowanie rocznych raportów

o rozwoju ekonomii społecznej

Przygotowanie sześciu corocznych

raportów o rozwoju ekonomii

społecznej

.go

KSES

Liczba OSES

KSES

Sprawozdanie PS/Ocena zasobów

Odsetek

PES

zrzeszonych

w minimum jednej organizacji

sieciowej

Liczba uczestników OSES

Operatorzy znaków jakości

Liczba uzyskanych znaków jakości

Priorytet V. Edukacja dla ekonomii społecznej.

Działania V.1.,

V.2.,

V.3.,

V.4.

KSES

Źródło danych

Monitor Polski

Działanie

jakości

w.

rcl

Wskaźnik

Liczba systemów

i certyfikacji

ww

Działanie

Na podstawie sprawozdań funduszy

Liczba wspartych grup młodzieżowych

100 projektów

12

v.p

l

Wsparcie co najmniej 100 nowych

projektów „przedsiębiorstw społecznych

na próbę” w Akademickich Inkubatorach

Przedsiębiorczości

Stworzenie co najmniej 12 Regionalnych

Funduszy Młodzieżowych, które obejmą

wsparciem grupy młodzieżowe z 50%

powiatów i 30% gmin w kraju

16 x 3 x 40 (1920)

16 x 3 edycje

– 97 –

96

Uczelnie

Liczba

wspartych

projektów

z zakresu tworzenia PS „na próbę”

Realizacja w cyklach dwuletnich w co

najmniej 16 uczelniach

studiów

podyplomowych w zakresie ekonomii

społecznej

50% członków

100% członków

Wartość docelowa

Monitor Polski

08/46rch

Uczelnie

Liczba

uczestników

studiów

podyplomowych w zakresie ekonomii

społecznej

zasobów

Przeszkolenie do 2020 roku 100%

członków rad pożytku publicznego oraz

50%

członków

komisji

polityki

społecznej

gmin,

powiatów

i województw w zakresie działań

sprzyjających

rozwojowi

ekonomii

społecznej

Rezultat

społecznej na podstawie

naukowych polskich uczelni

.go

Uczelnie

Monitoring działań

Liczba edycji studiów podyplomowych

w zakresie ekonomii społecznej

członków

Monitoring działań

przeszkolonych

w.

rcl

Źródło danych

Odsetek przeszkolonych członków

komisji polityki społecznej gmin,

powiatów i województw

Odsetek

RPP

Wskaźnik

obszarze

ekonomii

społecznej

finansowanych przez NCBIR

ww

Działanie

M.P. 2014 poz. 811 inForce

§ 2 Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

§ 2. Program został utworzony w celu realizacji Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego w zakresie włączenia społecznego oraz wspierania rozwoju ekonomii społecznej i przedsiębiorstw społecznych.

M.P. 2014 poz. 811 inForce

§ 3 Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

§ 3. Koordynowanie i nadzorowanie realizacji Programu powierza się ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia

społecznego.

ww

M.P. 2014 poz. 811 inForce

§ 4 Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

1)

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 279, poz. 1644,

z 2012 r. poz. 1237, z 2013 r. poz. 714 oraz z 2014 r. poz. 379 i 1146.

M.P. 2014 poz. 811 inForce

Wstęp Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

Elektronicznie

podpisany przez

Beata Jaszczyk

Data: 2014.09.24

15:51:26 +02'00'

MONITOR POLSKI

v.p

l

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 24 września 2014 r.

Poz. 811

UCHWAŁA Nr 164

RADY MINISTRÓW

.go

z dnia 12 sierpnia 2014 r.

w sprawie przyjęcia programu pod nazwą „Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej”

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r.

Nr 84, poz. 712, z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje

M.P. 2014 poz. 811 inForce

Załącznik Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej" Open official source

Załącznik

do uchwały

nr 164 Rady Ministrów

do uchwały

nr 164

z dnia 12 sierpnia 2014 r. (poz. 811)

Rady Ministrów

z dnia 12 sierpnia 2014 r.

(poz. …)

.go

v.p

l

Monitor Polski

ww

w.

rcl

Krajowy Program Rozwoju

Ekonomii Społecznej

__________________________________________________________________

Warszawa 2014

Spis treści

v.p

l

Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej .......................................................................... 2

Spis treści ............................................................................................................................................ 3

Wykaz skrótów............................................................................................................................ 4

Wprowadzenie ............................................................................................................................ 6

Rozdział I Diagnoza ekonomii społecznej ...................................................................................... 9

Kontekst Strategii Europa 2020 ........................................................................................................ 11

Kontekst krajowego programowania strategicznego....................................................................... 12

.go

Definicja ekonomii społecznej i przedsiębiorstwa społecznego ...................................................... 15

Stan rozwoju ekonomii społecznej ................................................................................................... 17

Finanse sektora ekonomii społecznej............................................................................................... 20

Wnioski z diagnozy ........................................................................................................................... 26

Rozdział II Cele Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej ............................................ 27

Wskaźniki osiągnięcia rezultatów..................................................................................................... 32

Elastyczność i zarządzanie Programem ............................................................................................ 32

w.

rcl

Rozdział III Priorytety Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej .................................. 34

Priorytet I. Ekonomia społeczna na społecznie odpowiedzialnym terytorium ........................... 35

Priorytet II. Działania regulacyjne w zakresie ekonomii społecznej ............................................ 43

Priorytet III. System wsparcia ekonomii społecznej .................................................................... 48

Priorytet IV. Włączenie ekonomii społecznej do głównego nurtu polityk publicznych na poziomie

krajowym i regionalnym .............................................................................................................. 55

Priorytet V. Edukacja dla ekonomii społecznej ........................................................................... 60

Rozdział IV Monitorowanie realizacji Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej........... 66

Rozdział V Podstawowe założenia systemu realizacji .................................................................. 71

Rozdział VI Plan Finansowy Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej .......................... 73

ww

Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej"

Table of Provisions (9)

Statutory Text (9 Articles)

Need to analyze how this provision applies to your matter?