Uchwała nr 252 Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie "Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015-2019"

§ 1. Ustanawia się „Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015–2019”, stanowiący załącznik do niniejszej

uchwały.

ww

w.

rcl

Załącznik nr 1 do Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019

•

•

•

•

•

•

•

•

w.

rcl

•

ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm),

ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89,

poz. 555, z późn. zm),

ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557),

ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2013 r. poz.

1166),

ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy

oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2014 r. poz. 455),

ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji

Wywiadu (Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154, z późn. zm),

ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687),

ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1402,

z późn. zm.),

ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r. poz. 170,

z późn. zm),

ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r.

poz. 1340, z późn. zm.),

ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie

Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2014 r. poz. 253, z późn. zm.),

ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach

porządkowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 568, z późn. zm.),

ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze (Dz. U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599,

z późn. zm.),

ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404,

z późn. zm.);

ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1415),

ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, z późn. zm.),

ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o gromadzeniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji

kryminalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 153, z późn. zm.),

ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, z późn.

zm.),

ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych

do użytku cywilnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1329, z późn. zm.),

ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie

wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami

i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1017,

z późn. zm.),

ustawa z dnia 4 września 2008 r. o ochronie żeglugi i portów morskich

(Dz. U. Nr 171, poz. 1055, z późn. zm.),

ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393, z późn.

zm.),

ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512),

.go

•

•

v.p

l

Wykaz podstawowych ustaw regulujących zakres zadań realizowanych

w odniesieniu do poszczególnych rodzajów zagrożeń terrorystycznych

przez właściwe podmioty

•

•

•

•

•

•

•

•

ww

•

•

•

•

•

•

•

•

ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227

poz. 1367, z późn. zm.),

ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej

(Dz. U. poz. 628, z późn. zm.),

ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o stanie wyjątkowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 1191),

ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 333,

z późn. zm.),

ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego

Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom

Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 156 poz. 1301, z późn. zm.),

ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej

Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 461, z późn. zm.).

ww

w.

rcl

.go

•

Poz. 1218

v.p

l

•

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów: E. Kopacz

.go

v.p

l

Załącznik nr 2 do Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019

v.p

l

Wykaz dokumentów międzynarodowych dotyczących walki

z terroryzmem, których stroną jest Polska

ww

w.

rcl

.go

Dokumenty w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych

• Konwencja w sprawie przestępstw i niektórych innych czynów popełnionych

na pokładzie statków powietrznych, przyjęta w Tokio w dniu 14 września 1963 r.,

w stosunku do Polski weszła w życie w dniu 17 czerwca 1971 r. (Dz. U. z 1971 r.

Nr 15, poz. 147),

• Konwencja o zwalczaniu bezprawnego zawładnięcia statkami powietrznymi, przyjęta

w Hadze w dniu 16 grudnia 1970 r., w stosunku do Polski weszła w życie

w dniu 20 kwietnia 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 25, poz. 181),

• Konwencja o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu

lotnictwa cywilnego, przyjęta w Montrealu w dniu 23 września 1971 r., w stosunku

do Polski weszła w życie w dniu 27 lutego 1975 r. (Dz. U. z 1976 r.

Nr 8, poz. 37),

• Konwencja o zakazie prowadzenia badań, produkcji i gromadzenia zapasów broni

bakteriologicznej (biologicznej) i toksycznej oraz o ich niszczeniu, przyjęta w Moskwie,

Londynie i Waszyngtonie w dniu 10 kwietnia 1972 r., w stosunku do Polski weszła

w życie w dniu 26 marca 1975 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 1, poz. 1),

• Protokół o zwalczaniu bezprawnych czynów przemocy w portach lotniczych

obsługujących międzynarodowe lotnictwo cywilne, przyjęty w Montrealu w dniu

24 lutego 1988 r., dokument podpisany przez Polskę w dniu 24 lutego 1988 r.,

ratyfikowany w dniu 31 maja 2004 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 48, poz. 348),

• Konwencja o zapobieganiu i karaniu przestępstw przeciwko osobom korzystającym

z ochrony międzynarodowej, w tym także przeciwko dyplomatom, przyjęta

w Nowym Jorku w dniu 14 grudnia 1973 r., w stosunku do Polski weszła w życie

w dniu 13 stycznia 1983 r. (Dz. U. z 1983 r. Nr 37, poz. 168),

• Międzynarodowa konwencja przeciwko braniu zakładników, przyjęta w Nowym Jorku

w dniu 18 grudnia 1979 r., w stosunku do Polski weszła w życie

w dniu 26 czerwca 2000 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1123),

• Konwencja o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych, które

mogą być uważane za powodujące nadmierne cierpienia lub mające niekontrolowane

skutki przyjęta w Genewie w dniu 10 października 1980 r., w stosunku do Polski weszła

w życie w dniu 2 grudnia 1983 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 23, poz. 104, z późn. zm.),

• Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych została otwarta do podpisu

w Nowym Jorku i Wiedniu w dniu 3 marca 1980 r., wraz z poprawką sporządzoną

w dniu 8 lipca 2005 r., w stosunku do Polski weszła w życie w dniu 8 lutego 1987 r.

(Dz. U. z 1989 r. Nr 17, poz. 93),

• Konwencja o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu

żeglugi morskiej z dnia 10 marca 1988 r., w stosunku do Polski weszła w życie

w dniu 1 marca 1992 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 129, poz. 635),

• Protokół o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu

platform stacjonarnych, położonych na szelfie kontynentalnym z dnia 10 marca 1988 r.,

w stosunku do Polski wszedł w życie w dniu 1 marca 1992 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 22,

poz. 211),

•

•

•

•

•

•

w.

rcl

•

Konwencja w sprawie znakowania plastycznych materiałów wybuchowych w celu ich

wykrywania, podpisana w Montrealu w dniu 1 marca 1991 r., w stosunku do Polski

weszła w życie w dniu 25 listopada 2006 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 135, poz. 948),

Międzynarodowa konwencja w sprawie zwalczania terrorystycznych ataków

bombowych, przyjęta w Nowym Jorku w dniu 15 grudnia 1997 r., w stosunku

do Polski weszła w życie w dniu 4 marca 2004 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 66, poz. 438),

Międzynarodowa konwencja o zwalczaniu finansowania terroryzmu, przyjęta

w Nowym Jorku w dniu 9 grudnia 1999 r.,

podpisana przez Polskę

w dniu 4 października 2001 r., w stosunku do Polski weszła w życie 26 października

2003 r., (Dz. U. z 2004 r. Nr 263, poz. 2620),

Międzynarodowa konwencja w sprawie zwalczania aktów terroryzmu jądrowego

z dnia 13 kwietnia 2005 r., w stosunku do Polski weszła w życie w dniu 8 maja 2010 r.

(Dz. U. z 2010 r. Nr 112 poz. 740),

Rezolucja Rady Bezpieczeństwa nr 1189 z 1998 r. w sprawie międzynarodowego

terroryzmu,

Rezolucja Rady Bezpieczeństwa nr 1368 w sprawie zagrożeń dla międzynarodowego

pokoju i bezpieczeństwa powodowanych przez terroryzm (z 2001 r.),

Rezolucja Rady Bezpieczeństwa nr 1456 w sprawie spotkania na wysokim szczeblu

Rady Bezpieczeństwa dotyczącego zwalczania terroryzmu (z 2003 r.),

Rezolucja Rady Bezpieczeństwa nr 1373 w sprawie zagrożeń dla międzynarodowego

pokoju i bezpieczeństwa powodowanych przez terroryzm (z 2001 r.),

Rezolucja Rady Bezpieczeństwa w sprawie zagrożeń dla międzynarodowego pokoju

i bezpieczeństwa powodowanych przez terroryzm: nr 1377 z 2001 r., nr 1438 z 2002 r.,

nr 1440 z 2002 r., nr 1450 z 2002 r., nr 1452 z 2002 r., nr 1455 z 2003 r., nr 1465

z 2003 r., nr 1516 z 2003 r., nr 1526 z 2004 r., nr 1530 z 2004 r., nr 1535 z 2004 r.,

nr 1566 z 2004 r., nr 1611 z 2005 r., nr 1617 z 2005 r., nr 1618 z 2005 r., nr 1735

z 2006 r., nr 1787 z 2007 r., nr 1805 z 2008 r., nr 1822 z 2008 r., nr 1904 z 2009 r.,

Międzynarodowy kodeks dla ochrony statków i obiektów portowych (International Ship

and Port Facility Security Code, ISPS), przyjęty w dniu 12 grudnia 2002 r. Rezolucją nr

2 Konferencji Umawiających się Rządów – Stron Międzynarodowej konwencji o

bezpieczeństwie życia na morzu, 1974 (Dz. U. z 2005 r. Nr 120,

poz. 1016).

v.p

l

•

Poz. 1218

.go

•

– 57 –

•

ww

Dokumenty w ramach Unii Europejskiej

• Europejska Strategia Bezpieczeństwa, przyjęta przez Radę Unii Europejskiej

w dniu 12 grudnia 2003 r.,

• Strategia Unii Europejskiej w dziedzinie zwalczania finansowania terroryzmu, przyjęta

przez Radę Unii Europejskiej w dniu 14 grudnia 2004 r.,

• Strategia Unii Europejskiej dotycząca zewnętrznych aspektów przestrzeni wolności,

bezpieczeństwa i sprawiedliwości, przyjęta przez Radę Unii Europejskiej

w dniu 5 grudnia 2005 r.,

• Strategia Unii Europejskiej w dziedzinie zwalczania terroryzmu, przyjęta na posiedzeniu

Rady Unii Europejskiej w dniach 1–2 grudnia w 2005 r. oraz Plan Działania,

• Strategia Unii Europejskiej w dziedzinie zwalczania radykalizacji postaw i rekrutacji

do ugrupowań terrorystycznych, przyjęta na posiedzeniu Rady Unii Europejskiej

w dniach 15–16 grudnia 2005 r. oraz Plan Działania;

• Strategia Bezpieczeństwa Wewnętrznego: Dążąc do europejskiego modelu

bezpieczeństwa z marca 2010 r. oraz Plan Działania z listopada 2010 r. (Komunikat

•

•

•

•

•

w.

rcl

•

Komisji dla Parlamentu i Rady: Strategia Bezpieczeństwa Wewnętrznego UE

Pięć kroków w stronę bardziej bezpiecznej Europy),

Deklaracja w sprawie Zwalczania Terroryzmu, przyjęta podczas szczytu szefów państw

i rządów w dniach 25–26 marca 2004 r.,

Traktat Amsterdamski z dnia 2 października 1999 r., w stosunku do Polski wszedł

w życie w dniu 1 maja 2005 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90 poz. 864),

Traktat z Lizbony z dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE C 306 z 17.12.2007, str. 1),

w stosunku do Polski wszedł w życie w dniu 1 grudnia 2009 r. (Dz. U. z 2009 r.

Nr 203, poz. 1569),

Decyzja Rady 2009/371/WSiSW z dnia 6 kwietnia 2009 r. ustanawiająca Europejski

Urząd Policji (Europol) (Dz. Urz. UE L 121 z 15.05.2009, str. 37), weszła z życie

1 stycznia 2010 r.,

Decyzja ramowa Rady 2001/500/WSiSW z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie prania

brudnych pieniędzy oraz identyfikacji, wykrywania, zamrożenia, zajęcia i konfiskaty

narzędzi oraz dochodów pochodzących z przestępstwa (Dz. Urz. UE L 182

z 05.07.2001, str. 58, z późn. zm.), weszła w życie w dniu 5 lipca 2001 r.;

Decyzja ramowa Rady z 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnych zespołów

dochodzeniowo-śledczych (Dz. Urz. UE L 162 z 20.06.2002, str. 1), weszła w życie

w dniu 20 czerwca 2002 r.,

Decyzja ramowa Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie

zwalczania terroryzmu (Dz. Urz. UE L 164 z 22.06.2002, str. 5), weszła w życie w dniu

22 czerwca 2002 r.,

Decyzja ramowa Rady 2008/919/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. zmieniająca

Decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW z 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania

terroryzmu (Dz. Urz. UE L 330 z 09.12.2008, str. 21), weszła w życie z dniem

opublikowania,

Decyzja ramowa Rady z 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu

aresztowania i procedury wydania między państwami członkowskimi (Dz. U. UE. L 190

z 18 lipca 2002 r.), weszła w życie 7 sierpnia 2002 r.,

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie

szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom

i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu (Dz. Urz. UE L 344

z 28.12.2001, str. 70) od dnia 28 grudnia 2001 r.,

Rozporządzenie Rady (WE) nr 881/2002 z dnia 27 maja 2002 r. wprowadzające

niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom

i podmiotom związanym z Osamą bin Ladenem, siecią Al-Kaida i talibami

i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 467/2001 zakazujące wywozu niektórych

towarów i usług do Afganistanu, wzmacniające zakaz lotów i rozszerzające zamrożenie

funduszy i innych środków finansowych w odniesieniu do talibów

w Afganistanie (Dz. Urz. UE L 139 z 29.05.2002, str. 9), od dnia 30 maja 2002 r.,

Rozporządzenie (WE) nr 300/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca

2008 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego

i uchylające rozporządzenie (WE) nr 2320/2002 (Dz. Urz. UE L 97 z 09.04.2008,

str. 72),

Rozporządzenie (WE) nr 1889/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady

z dnia 26 października 2005 r. w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych

do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 309 z 25.11.2005, str. 9),

od dnia 15 czerwca 2007 r.,

v.p

l

•

Poz. 1218

.go

•

– 58 –

•

•

•

ww

•

•

•

•

•

•

•

w.

rcl

•

Rozporządzenie (WE) nr 1781/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

z dnia 15 listopada 2006 r. w sprawie informacji o zleceniodawcach, które towarzyszą

przekazom pieniężnym (Dz. Urz. UE L 345 z 08.12.2006, str. 1), od dnia 1 stycznia

2007 r.,

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 820/2008 z dnia 8 sierpnia 2008 r. ustanawiające

środki w celu wprowadzenia w życie wspólnych podstawowych norm ochrony lotnictwa

cywilnego (Dz. Urz. UE L 221 z 19.08.2008, str. 8), od dnia 20 sierpnia 2008 r.,

Rozporządzenie (WE) nr 725/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca

2004 r. w sprawie wzmocnienia ochrony statków i obiektów portowych (Dz. Urz. UE

L 129 z 09.04.2004, str. 6), od dnia 1 lipca 2004 r.,

Decyzja Rady 2000/632/WSiSW z dnia 17 października 2000 r. dotycząca uzgodnień

w sprawie współpracy pomiędzy jednostkami wywiadu finansowego Państw

Członkowskich w odniesieniu do wymiany informacji (Dz. Urz. UE L 271 z 24.10.2000,

str. 4), weszła w życie w dniu 17 października 2000 r.,

Decyzja Rady z 28 lutego 2002 r. w sprawie utworzenia Eurojustu (Dz. Urz. UE L 63

z 6.03.2002, str. 1), weszła w życie w dniu 6 marca 2002 r.,

Decyzja Rady 2002/956/WSiSW z dnia 28 listopada 2002 r. ustanawiająca europejską

sieć ochrony osób publicznych (Dz. Urz. UE L 333 z 10.12.2002, str. 1 z 28 listopada

2002 r.), weszła w życie w dniu 29 listopada 2002 r.,

Decyzja Rady 2002/996/WSiSW z dnia 28 listopada 2002 r. ustanawiająca mechanizm

oceny systemów prawnych i ich stosowania na poziomie krajowym w walce

z terroryzmem (Dz. Urz. UE L 349 z 24.12.2002, str. 1), weszła w życie w dniu

24 grudnia 2002 r.,

Decyzja Rady 2005/671/WSiSW z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wymiany

informacji i współpracy dotyczącej przestępstw terrorystycznych (Dz. Urz. UE L 253

z dnia 29.09.2005, str. 22), weszła w życie w dniu 30 września 2005 r.,

Decyzja Rady 2007/124/WE z dnia 12 lutego 2007 r. ustanawiająca na lata 2007–

2013, jako część ogólnego programu w sprawie bezpieczeństwa i ochrony wolności,

szczegółowy program „Zapobieganie, gotowość o zarządzanie skutkami terroryzmu

i innymi rodzajami ryzyka dla bezpieczeństwa” (Dz. Urz. UE L 58 z 24.02.2007,

str. 1), od dnia 1 stycznia 2007 r.; utraci moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2013 r.,

Decyzja Rady 2007/801/WE z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie pełnego stosowania

przepisów dorobku Schengen w Republice Czeskiej, Republice Estońskiej, Republice

Łotewskiej, Republice Litewskiej, Republice Węgierskiej, Republice Malty,

Rzeczypospolitej Polskiej, Republice Słowenii i Republice Słowackiej (Dz. Urz. UE

L 323 z 08.12.2007, str. 34), od dnia 8 grudnia 2007 r.,

Decyzja Rady 2008/615/WSiSW z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie intensyfikacji

współpracy transgranicznej, szczególnie w zwalczaniu terroryzmu i przestępczości

transgranicznej (Dz. Urz. UE L 210 z 06.08.2008, str. 1), weszła w życie w dniu 26

sierpnia 2008 r.,

Decyzja Rady 2009/62/WE z dnia 26 stycznia 2009 r. wykonująca art. 2 ust.

3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych

skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie

terroryzmu i uchylająca decyzję 2008/583/WE (Dz. Urz. UE L 23 z 27.01.2009, str. 25),

od dnia 27 stycznia 2009 r.,

Decyzja Rady 2008/616/WSiSW z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie wdrożenia decyzji

2008/615/WSiSW w sprawie intensyfikacji współpracy transgranicznej, szczególnie

w zwalczaniu terroryzmu i przestępczości transgranicznej (Dz. Urz. UE L 210

z 06.08.2008, str. 12), weszła w życie w dniu 26 sierpnia 2008 r.,

v.p

l

•

Poz. 1218

.go

•

– 59 –

•

•

•

ww

•

•

•

•

•

w.

rcl

•

Decyzja Rady 2008/617/WSiSW z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie usprawnienia

współpracy pomiędzy specjalnymi jednostkami interwencyjnymi państw członkowskich

Unii Europejskiej w sytuacjach kryzysowych (Dz. Urz. UE L 210 z 06.08.2008, str. 73),

weszła w życie w dniu 23 grudnia 2008 r.,

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE z dnia 26 października

2005 r. w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania

pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, (Dz. Urz. UE L 309 z 25.11.2005, str. 15,

z późn. zm.), od dnia 15 grudnia 2005 r., z terminem implementacji w dniu 15 grudnia

2007 r.,

Dyrektywa Rady 2008/114/WE z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie rozpoznawania

i wyznaczania europejskiej infrastruktury krytycznej oraz oceny potrzeb w zakresie

poprawy jej ochrony (Dz. Urz. UE L 345 z 23.12.2008, str. 75), od dnia 12 stycznia

2009 r.,

Dyrektywa Rady 98/41/WE z dnia 18 czerwca 1998 r. w sprawie rejestracji osób

podróżujących na pokładzie statków pasażerskich płynących od portów Państw

Członkowskich Wspólnoty lub z portów Państw Członkowskich Wspólnoty (Dz. Urz. UE

L 188 z 02.07.1998, str. 35, z późn. zm.), od dnia 22 lipca 1998 r.,

Dyrektywa Komisji 2006/70/WE z dnia 1 sierpnia 2006 r. ustanawiająca środki

wykonawcze do dyrektywy 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

w odniesieniu do definicji „osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne”, jak

również w odniesieniu do technicznych kryteriów stosowania uproszczonych zasad

należytej staranności wobec klienta oraz wyłączenia z uwagi na działalność finansową

prowadzoną w sposób sporadyczny lub w bardzo ograniczonym zakresie (Dz. Urz. UE

L 214 z 04.08.2006, str. 29), od dnia 24 sierpnia 2006 r.,

Wspólne Działanie Rady 96/610/WSiSW z dnia 15 października 1996 r. w sprawie

utworzenia i prowadzenia zbioru danych zawierających właściwości, umiejętności

i wiedzę w dziedzinie walki z terroryzmem, w celu ułatwienia współpracy w zwalczaniu

terroryzmu między państwami członkowskimi Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 273

z 25.10.1996, str. 1),

Wspólne Działanie Rady 98/428/WSiSW w sprawie utworzenia Europejskiej Sieci

Sądowej z dnia 28 czerwca 1998 r. (Dz. Urz. UE L 191 z 07.07.1998, str. 4),

Wspólne Działanie 98/699/WSiSW z dnia 3 grudnia 1998 r. przyjęte przez Radę

na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, w sprawie prania brudnych

pieniędzy, identyfikacji, wykrywania, zamrażania, zajmowania i konfiskaty narzędzi

oraz zysków pochodzących z przestępstwa (Dz. Urz. UE L 333 z 09.12.1998, str. 1,

z późn. zm.), od dnia 9 grudnia 1998 r.,

Wspólne Stanowisko Rady 2001/930/WPZiB z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie

zwalczania terroryzmu (Dz. Urz. UE L 344 z 28.12.2001, str. 90), od dnia 27 grudnia

2001 r.,

Wspólne Stanowisko Rady 2001/931/WPZiB z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie

zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu (Dz. Urz. UE L 344

z 28.12.2001, str. 93, z późn. zm.), od dnia 27 grudnia 2001 r.,

Wspólne Stanowisko Rady 2002/402/WPZiB z dnia 27 maja 2002 r. dotyczące środków

ograniczających przeciwko Osamie bin Ladenowi, członkom organizacji Al-Kaida

i talibom oraz innym osobom fizycznym, grupom, przedsiębiorstwom i podmiotom

z nimi powiązanym oraz uchylające wspólne stanowiska 96/746/WPZiB,

1999/727/WPZiB, 2001/154/WPZiB i 2001/771/WPZiB (Dz. Urz. UE L 139

z 29.05.2002, str. 4), od dnia 27 maja 2002 r.,

v.p

l

•

Poz. 1218

.go

•

– 60 –

•

•

•

ww

•

•

•

•

•

•

•

w.

rcl

•

Wspólne Stanowisko Rady 2003/140/WPZIB z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie

wyjątków od środków ograniczających nałożonych przez wspólne stanowisko

2002/402/WPZiB (Dz. Urz. UE L 53 z 28.02.2003, str. 62),

Zalecenie Rady 2007/562/WE z dnia 12 czerwca 2007 r. dotyczące wymiany informacji

na temat porwań terrorystycznych (Dz. Urz. UE 214 z 17.08.2007, str. 9), od dnia

12 czerwca 2007 r.,

Konwencja o uproszczonych procedurach ekstradycji pomiędzy państwami

członkowskimi Unii Europejskiej z dnia 10 marca 1995 r. (Dz. Urz. WE C 78

z 30.03.1995, str. 2), w stosunku do Polski weszła w życie w dniu 16 września 2004 r.

(Dz. U. Nr 191, poz. 1955),

Konwencja o ekstradycji między państwami członkowskimi Unii Europejskiej, przyjęta

w dniu 27 września 1996 r. (Dz. Urz. WE C 313 z 23.10.1996, str. 12), w stosunku do

Polski weszła w życie w dniu 11 września 2004 r. (Dz. U. Nr 187, poz. 1923),

Konwencja o pomocy wzajemnej w sprawach karnych z dnia 29 września 2000 r.

(Dz. Urz. WE C 197 z 12.07.2000, str. 3), wraz z dołączonym do niej Protokołem

(Dz. Urz. WE C 326 z 21.11.2001, str. 2), w stosunku do Polski weszła w życie

w dniu 17 czerwca 1996 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 76, poz. 854),

Program Sztokholmski na lata 2010–2014 w zakresie wzmacniania wolności,

bezpieczeństwa i sprawiedliwości, przyjęty przez Radę Europejska na posiedzeniu

w dniach 10–11 grudnia 2009 roku,

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu

Ekonomiczno-Społecznego i Komitetów Regionów – Europejski system śledzenia

środków finansowych należących do terrorystów: potencjalne warianty (COM(2011)

429 wersja ostateczna),

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady – Europejski system śledzenia

środków finansowych należących do terrorystów – EU TFTS (COM(2013)842 wersja

ostateczna),

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady – Unijna polityka

przeciwdziałania terroryzmowi: najważniejsze osiągnięcia i nadchodzące wyzwania

(SEK(2010) 911 lub COM (2010)386).

v.p

l

•

Poz. 1218

.go

•

– 61 –

•

ww

Dokumenty w ramach Rady Europy

• Europejska konwencja o ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957 r., w stosunku do Polski

weszła w życie w dniu 13 września 1993 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 70, poz. 307),

• Europejska Konwencja o Zwalczaniu Terroryzmu z dnia 27 stycznia 1977 r.

wraz z protokołem zmieniającym z dnia 15 maja 2003 r., w stosunku do Polski weszła

w życie w dniu 4 października 1996 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 117, poz. 557), protokół zaś

wszedł w życie w stosunku do Polski 1 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 172,

poz. 1803),

• Konwencja Rady Europy o Zapobieganiu Terroryzmowi z dnia 16 maja 2005 r.,

w stosunku do Polski weszła w życie w dniu 5 września 2008 r. (Dz. U. z 2008 r.

Nr 161, poz. 998),

• Konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów

pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu z dnia 16 maja 2005 r.,

w stosunku do Polski weszła w życie w dniu 1 maja 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 165,

poz. 1028),

• Europejska konwencja o wzajemnej pomocy w sprawach karnych (ETS No. 30)

oraz pierwszy i drugi Protokoły Dodatkowe (ETS Nos. 99 i 182),

Protokół zmieniający do Europejskiej konwencji o zwalczaniu terroryzmu, sporządzony

w Strasburgu w dniu 15 maja 2003 r. (CETS No. 190).

v.p

l

•

– 62 –

Poza konwencjami i protokołami dodatkowymi szereg dokumentów wydał Komitet

Ministrów, m.in. Deklarację o terroryzmie z 1977 r., Deklarację ws. Walki z terroryzmem

międzynarodowym z 2001 r., wraz z rekomendacjami oraz Zgromadzenie Parlamentarne

Rady Europy (rekomendacje i rezolucje).

.go

Dokumenty w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego

• Nowa Koncepcja Strategiczna NATO z 2010 r.,

• Militarna Koncepcja Obrony przed Terroryzmem Plan Działań Partnerstwa na rzecz

Walki z Terroryzmem dot. współpracy z partnerami NATO w ramach EAPC/PfP,

przyjęta w Pradze w 2002 r.,

• Plan Działań EAPC przeciwko Terroryzmowi, przyjęty w 2002 r. przez Radę

Partnerstwa Euroatlantyckiego,

• Strategia Obrony Cybernetycznej ze stycznia 2008 r.,

• Instrukcja Systemu Reagowania Kryzysowego NATO.

ww

w.

rcl

Dokumenty w ramach Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie

Decyzje Stałej Rady OBWE

• nr 571 dot. dalszego dialogu i współpracy z partnerami z regionów sąsiadujących

z obszarem OBWE w sferze bezpieczeństwa (z dnia 2 grudnia 2003 r.),

• nr 617 dot. dalszych kroków ws. Zwalczania finansowania terroryzmu (z dnia

1 lipca 2004 r.),

• nr 557 dot. Planu Działania OBWE dot. zwalczania handlu ludźmi (z dnia

7 lipca 2005 r.).

Decyzje Rady Ministerialnej

• nr 1 dot. zwalczania terroryzmu (Bukareszt, z dnia 4 grudnia 2001 r.),

• nr 6/03 dot. utworzenia The OSCE Counter-Terrorism Network (Maastricht,

z dnia 2 grudnia 2003 r.),

• nr 7/03 dot. ochrony dokumentów podróżnych (Maastricht, z dnia 2 grudnia 2003 r.),

• nr 4/04 dot. przekazywania do INTERPOLU informacji o utraconych/skradzionych

dokumentach podróżnych (Sofia, z dnia 7 grudnia 2004 r.),

• nr 9/04 dot. bezpieczeństwa przewozów kontenerowych (Sofia, z dnia 7 grudnia

2004 r.),

• nr 3/04 dot. zwalczania wykorzystywania Internetu do celów terrorystycznych (Sofia,

z dnia 7 grudnia 2004 r.),

• nr 4/05 dot. współpracy prawnej w sprawach kryminalnych dot. zwalczania terroryzmu

(Lublana, z dnia 6 grudnia 2005 r.),

• nr 6/05 dot. dalszych kroków na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa przewozów

kontenerowych (Lublana, z dnia 6 grudnia 2005 r.),

• nr 6/06 dot. dalszych kroków na rzecz przeciwdziałania wykorzystywaniu w celach

kryminalnych utraconych/skradzionych paszportów i dokumentów podróżnych

(Bruksela, z dnia 5 grudnia 2006 r.),

• nr 7/06 dot. przeciwdziałania wykorzystywaniu Internetu do celów terrorystycznych

(Bruksela, z dnia 5 grudnia 2006 r.),

• nr 4/07 dot. zaangażowania OBWE w Afganistanie (Bruksela, z dnia 5 grudnia 2006 r.),

•

•

•

Poz. 1218

nr 5/07 dot. partnerstwa publiczno-prywatnego w zwalczaniu terroryzmu (Madryt,

z dnia 30 listopada 2007 r.),

nr 6/07 dot. ochrony infrastruktury krytycznej w sferze energetyki przed atakami

terrorystycznymi (Madryt, z dnia 30 listopada 2007 r.),

nr 10/08 dot. dalszej promocji przez OBWE działań w zwalczaniu terroryzmu

(Helsinki, z dnia 5 grudnia 2008 r.),

nr 3/09 w sprawie dalszych środków na rzecz poparcia i promocji międzynarodowego

systemu

prawnego

przeciwko

terroryzmowi

(dot.

konwencji

ONZ

z 2005 r.), (Ateny, z dnia 2 grudnia 2009 r.).

v.p

l

•

– 63 –

ww

w.

rcl

.go

Oświadczenia wyrażające poparcie dla inicjatyw i instrumentów międzynarodowych

• w sprawie konwencji i protokołów ONZ dot. przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu

oraz Globalnej Strategii Zwalczania Terroryzmu ONZ (Madryt, z dnia 30 listopada

2007 r.),

• umacniania i promocji międzynarodowej bazy prawnej dot. terroryzmu (Bruksela,

z dnia 5 grudnia 2006 r.),

• współpracy partnerskiej w ramach OBWE i regionami sąsiedzkimi w sferze

bezpieczeństwa i walki z terroryzmem (Madryt, z dnia 30 listopada 2007 r.).

Załącznik nr 3 do Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019

v.p

l

Wykaz organizacji i instytucji międzynarodowych zajmujących się

przeciwdziałaniem i zwalczaniem zagrożeń o charakterze terrorystycznym

.go

Mając na uwadze, że terroryzm jest jednym z głównych zagrożeń dla bezpieczeństwa

w wymiarze globalnym, na poziomie międzynarodowym wypracowano szereg regulacji

prawnych w sposób wszechstronny obejmujących kwestie przeciwdziałania i zwalczania

terroryzmu. Istniejący porządek prawny w wymiarze globalnym i regionalnym, także poprzez

stałe ulepszanie dostępnych instrumentów, umożliwia zaawansowaną walkę z terroryzmem

międzynarodowym i towarzyszącymi mu zjawiskami, w tym z przestępczością

zorganizowaną oraz piractwem morskim.

Organizacja Narodów Zjednoczonych

ONZ pełni wiodącą rolę w mobilizowaniu państw i wspólnoty międzynarodowej

do większego zaangażowania w zapobieganie i zwalczanie terroryzmu. Kluczowe znaczenie

dla zapewnienia skutecznych działań antyterrorystycznych i polepszenia współpracy

międzynarodowej ma przyjęcie przez wszystkie państwa 18 konwencji i protokołów ONZ

dotyczących zapobiegania i zwalczania terroryzmu międzynarodowego. Polska podpisała

i ratyfikowała 14 z nich.

w.

rcl

Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła również szereg rezolucji ukierunkowanych

na walkę z terroryzmem. Pierwsza rezolucja ONZ (1267) została uchwalona już w 1999 r.,

po zamachach w Republice Kenii i Zjednoczonej Republice Tanzanii. Na jej mocy powołano

tzw. Komitet 1267 (Al-Kaida and Taliban Sanctions Committee), do którego zadań należało

bieżące opracowywanie listy osób i instytucji mających związek z Al-Kaidą, Osamą bin

Ladenem i Talibami (Consolidated List) oraz stosowanie wobec nich określonych sankcji (w

tym zamrożenia środków finansowych i kont bankowych). Zgodnie z rezolucją 1988

i 1989 (2011 r.) rozdzielono reżimy sankcyjne Al-Kaidy i Talibów, zachowując

w zmienionym kształcie Komitet ds. sankcji wobec Al-Kaidy oraz tworząc oddzielny

Komitet ds. sankcji wobec Talibów (tzw. Komitet 1988). Reżim sankcyjny wprowadzony

rezolucją 1988 (2011 r.), dotyczący Talibów, ma charakter celowy (country specific regime)

i odnosi się tylko do Islamskiej Republiki Afganistanu. Z kolei reżim sankcyjny

wprowadzony w oparciu o rezolucję 1989 (2011 r.), dotyczącą Al-Kaidy, stanowi

kontynuację rezolucji 1267 (1999 r.) i nie ma ograniczeń terytorialnych.

ww

Na mocy rezolucji 1373 (2001 r.) powstał Komitet Antyterrorystyczny (Counter Terrorism

Committee – CTC), którego głównym zadaniem jest monitoring i udzielanie pomocy

technicznej w zakresie jej implementacji. Rezolucja ta zaleca poszczególnym państwom

członkowskim wdrażanie międzynarodowych instrumentów prawnych oraz stosowanie

środków służących wzmocnieniu zdolności prawnych i instytucjonalnych w zwalczaniu

terroryzmu na poziomie krajowym, regionalnym i płaszczyźnie globalnej.

W oparciu o rezolucję 1535 (2004) Rada Bezpieczeństwa powołała Zarząd Wykonawczy

Komitetu Antyterrorystycznego (Counter-Terrorism Committee Executive Directorate –

CTED), który udziela CTC wsparcia technicznego. Kwestie zapobiegania proliferacji broni

masowego rażenia, w tym w kontekście przeciwdziałania terroryzmowi, reguluje rezolucja

1540 (2004 r.).

W celu zapewnienia koordynacji i spójności działań w ramach systemu ONZ

dotyczącego walki z terroryzmem, w 2005 r., Sekretarz Generalny ONZ powołał Specjalny

v.p

l

Wydział ds. Walki z Terroryzmem (UN Counter-Terrorism Implementation Task Force –

CTITF).

W dniu 8 września 2006 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Globalną Strategię

Zwalczania Terroryzmu (UN Global Strategy to Combat Terrorism), ustanawiającą

konkretne środki działania dla państw członkowskich, mające na celu likwidację przyczyn

powstawania terroryzmu i ekstremizmu, zapobieganie i zwalczanie terroryzmu, wzmacnianie

indywidualnej i kolektywnej zdolności państw oraz ochronę praw człowieka i zapewnienie

rządów prawa w kontekście walki z terroryzmem.

Unia Europejska (UE)

.go

Od 2002 r. na forum ONZ trwają prace nad przyjęciem Kompleksowej Konwencji w sprawie

Zwalczania Terroryzmu (Comprehensive Convention on International Terrorism – CCIT).

Przeszkodą w przyjęciu ww. dokumentu są m.in. trudności w wypracowaniu definicji

terroryzmu.

UE, w duchu zasady efektywnego multilateralizmu, systematycznie poszerza swoją

aktywność na polu walki z terroryzmem, stawiając sobie za cel stworzenie spójnego systemu

prawnego państw członkowskich.

w.

rcl

Działające od 2001 r. w Sekretariacie Generalnym Rady UE Centrum Sytuacyjne (SitCen)

zostało w styczniu 2011 r. włączone w struktury Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych

pn. Centrum Analiz Wywiadowczych UE (EU Intelligence Analysis Centre – IntCen),

do którego głównych zadań należy merytoryczne wspieranie Komitetu Politycznego

i Bezpieczeństwa (Political and Security Committee – PSC). IntCen jest odpowiedzialne za

wymianę i analizę informacji wywiadowczych dotyczących zagadnień bezpieczeństwa

wewnętrznego i zewnętrznego, w tym terroryzmu.

W obszarze wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE problematyką terroryzmu

zajmują się

Wysoki Przedstawiciel UE do Spraw Wspólnej Polityki Zagranicznej

i Bezpieczeństwa (High Representative of the Union for Foreign Affairs and

Security Policy),

•

Rada ds. Zagranicznych (Foreign Affairs Council – FAC),

•

Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa (Political and Security Committee – PSC),

•

Grupa Robocza UE ds. Terroryzmu – Kwestie Międzynarodowe (Working Party on

Terrorism (International Aspects) – COTER),

•

Grupa Robocza ds. Zastosowania Szczególnych Środków w celu Zwalczania

Terroryzmu (Working Party on implementation of Council Common Position

2001/931/CFSP on the application of specific measures to combat terrorism –

CP 931),

ww

•

•

Komitet ds. Przeglądu Listy wg rozporządzenia Rady UE 881/2002 dotyczącej

Al-Kaidy i Talibów (Committee for Review of Listings under Regulation 881/2002

of 27 May 2002 imposing certain specific restrictive measures directed against

certain persons and entities associated with Usama bin Laden, the Al-Qaida

network and the Taliban).

W przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości problematyką przeciwdziałania

i zwalczania terroryzmu zajmują się

Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (Justice and Home

Affairs Council – JHA),

•

Stały Komitet ds. Współpracy Operacyjnej w Zakresie Bezpieczeństwa

Wewnętrznego (Standing Committee on Operational Cooperation on Internal

Security – COSI),

•

Komitet Koordynacyjny ds. Współpracy Policji i Wymiarów Sprawiedliwości

w Sprawach Karnych – Coordinating Committee in the Area of Police and Judicial

Cooperation in Crimianal Matters (CATS),

•

Grupa Robocza ds. Terroryzmu (Working Party on Terrorism – WPT),

•

Grupa Robocza ds. Ochrony Ludności (Working Party on Civil Protection –WPCP

lub PROCIV),

•

Strategiczny Komitet ds. Migracji, Granic i Azylu (Strategic Committee

on Immigration, Frontiers and Asylum – SCIFA),

•

Grupa Robocza ds. Zewnętrznych Aspektów Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa

i Sprawiedliwości – WSiSW–RELEX tzw. JAIEX Group (wcześniej – JHA–

RELEX Ad Hoc Support Group)14).

.go

v.p

l

•

w.

rcl

Najważniejszym dokumentem poświęconym walce z terroryzmem są Decyzja ramowa Rady

2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu oraz Decyzja

ramowa Rady 2008/919/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. zmieniająca Decyzję ramową

Rady 2002/475/WSiSW w sprawie zwalczania terroryzmu. Głównym celem dokumentu jest

wskazanie listy czynów zdefiniowanych jako działania terrorystyczne, co znalazło

odzwierciedlenie w polskim kodeksie karnym. Decyzja ramowa nałożyła na Polskę

konieczność penalizacji w prawie krajowym przestępstw związanych z kradzieżami,

wymuszeniami bądź fałszowaniem dokumentów administracyjnych w celu popełnienia

przestępstwa o charakterze terrorystycznym. Decyzja ta została zmieniona Decyzją ramową

Rady UE 2008/919/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r., która na każde PCz nałożyła

konieczność penalizacji (związanych z działalnością terrorystyczną) nie tylko czynów

polegających na kwalifikowanych typach kradzieży, wymuszeniach i sporządzaniu

fałszywych dokumentów urzędowych, ale również z publicznym nawoływaniem do

popełnienia przestępstw terrorystycznych, rekrutacji na potrzeby terroryzmu i szkoleń

terrorystycznych.

W ramach UE, w marcu 2004 r. powołano Koordynatora ds. Zwalczania Terroryzmu

(EU Counter-Terrorism Coordinator – EU CTC). Stanowisko CTC zostało umiejscowione

w Sekretariacie Generalnym Rady UE. Zadaniem Koordynatora jest wzmacnianie

i koordynacja wszystkich instrumentów znajdujących się w dyspozycji UE oraz wdrażanie

Strategii UE w dziedzinie Zwalczania Terroryzmu.

ww

Zdarzenia, które miały miejsce 11 września 2001 r. w USA dowiodły, że zjawisko

terroryzmu wymaga podjęcia działań na skalę międzynarodową. Pierwszym krokiem w tym

kierunku było przyjęcie w 2001 r. Planu Działania w sprawie Zwalczania Terroryzmu

(Action Plan on Combating Terrorism). Zamachy terrorystyczne w Madrycie w 2004 r.

i w Londynie w 2005 r. wpłynęły na podjęcie przez UE bardziej zdecydowanych działań

w walce z terroryzmem. W 2004 r. Rada Europejska przyjęła Deklarację w sprawie

Zwalczania Terroryzmu (Declaration on Combating Terrorism) podsumowującą prowadzone

14)

Grupa Robocza ds. WSiSW-RELEX – JAIEX Group służy wymianie informacji i koordynacji działań grup roboczych

operujących w obu obszarach.

v.p

l

i planowane inicjatywy UE w tym obszarze. W efekcie intensywnych prac Rada Europejska

w 2005 r. przyjęła Strategię UE w dziedzinie Zwalczania Terroryzmu (EU Counter-Terrorism

Strategy), która zobowiązała UE do zwalczania terroryzmu, z poszanowaniem praw

człowieka, tak aby jej obywatele mogli żyć w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa

i sprawiedliwości (co roku państwa członkowskie sporządzają raport na temat stopnia

implementacji ww. strategii).

W 2005 r. Rada Europejska przyjęła także dokument: Strategia Unii Europejskiej w walce

z Radykalizacją Postaw i Rekrutacją Terrorystów (EU Strategy for Combating Radicalisation

and Recruitment to Terrorism).

.go

Ponadto w 2010 r. Rada Europejska wydała dokument Strategia Bezpieczeństwa

Wewnętrznego Unii Europejskiej – dążąc do europejskiego modelu bezpieczeństwa

(EU Internal Security Strategy – Towards a European Security Model). Odnosi się ona do

szeregu zagrożeń dla bezpieczeństwa wewnętrznego UE, w tym terroryzmu

i cyberprzestępczości. W dokumencie podkreślono znaczenie współpracy dwui wielostronnej między krajami UE oraz z krajami trzecimi. W listopadzie 2010 r. Komisja

Europejska przyjęła dokument: Strategia Bezpieczeństwa Wewnętrznego UE w działaniu –

pięć kroków w kierunku bezpieczniejszej Europy (EU Internal Security Strategy in Action –

Five steps towards a more secure Europe), w którym zapobieganie terroryzmowi i walkę

z radykalizacją postaw i rekrutacją terrorystów uznano za jeden z podstawowych celów.

Główne obszary rozwoju współpracy w wymiarze sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

w ramach UE oraz z krajami trzecimi określa Program Sztokholmski na lata 2010–2014. Jego

celem jest ułatwienie wspólnych działań policji i innych służb w całej UE.

w.

rcl

UE prowadzi intensywny dialog z krajami trzecimi oraz organizacjami międzynarodowymi,

promując przyjęte przez ONZ dokumenty dotyczące walki z terroryzmem. UE wypracowuje

także własne dokumenty, które służą wspieraniu wybranych regionów i państw w ich

działaniach antyterrorystycznych: Strategia Bezpieczeństwa i Rozwoju w Sahelu, Strategia

wobec Rogu Afryki oraz Plan zaangażowania Unii Europejskiej w Pakistanie (przyjęte

odpowiednio w marcu 2011 r., listopadzie 2011 r. i w kwietniu 2012 r.). Kwestie zwalczania

terroryzmu są nieodłączną częścią stosunków zewnętrznych UE, m.in. poprzez odpowiednie

włączanie klauzul antyterrorystycznych w porozumieniach i umowach stowarzyszeniowych

z krajami trzecimi.

UE angażuje się wraz z innymi organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi

w poszukiwanie synergii i zapewnienie komplementarności sposobów postępowania.

W związku z tym UE utrzymuje robocze kontakty z NATO i Unią Afrykańską (UA). Kwestia

walki z terroryzmem zajmuje istotne miejsce w regionalnych przedsięwzięciach UE,

w tym w ramach Partnerstwa Śródziemnomorskiego (Euro-Mediterranean Partnership –

EUROMED) oraz Dialogu Azja – Europa (Asia-Europe Meeting – ASEM).

ww

Spośród niezależnych agencji UE zajmujących się m.in. przeciwdziałaniem i zwalczaniem

terroryzmu należy wymienić EUROPOL, EUROJUST oraz FRONTEX.

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego

NATO wspiera rozwój zdolności państw członkowskich oraz innowacyjnych technologii

w zakresie przeciwdziałania i zwalczania zagrożeń terrorystycznych, w szczególności

w aspekcie ochrony żołnierzy, ochrony ludności cywilnej oraz ochrony infrastruktury

krytycznej. W tym celu podjęło szereg kroków i inicjatyw, do których należy m.in. przyjęcie

na szczycie Sojuszu w Pradze w listopadzie 2002 r. Militarnej Koncepcji Obrony przed

v.p

l

Terroryzmem (Military Concept for Defence against Terrorism) oraz Planu Działań

Partnerstwa na Rzecz Walki z Terroryzmem (Partnership Action Plan Against Terrorism –

PAPT) dotyczącej współpracy z partnerami NATO w ramach Rady Partnerstwa

Euroatlantyckiego – (Euro-Atlantic Partnership Council – EAPC) / Partnerstwa dla Pokoju

(Partnership for Peace – PfP). Celem tej inicjatywy jest koordynacja walki z terroryzmem,

budowa środków wzajemnego zaufania, pomoc państwom potrzebującym wsparcia, wymiana

informacji o zagrożeniach i stworzenie obszaru wolnego od terroryzmu poprzez nawiązanie

ściślejszej współpracy państw partnerskich, konsultowanie i realizacja uzgodnionych

programów oraz udzielanie wzajemnego wsparcia w związku z potencjalnymi atakami

terrorystycznymi. W 2002 r. EAPC przyjęła Plan Działań przeciwko Terroryzmowi

(Partnership Action Plan Against Terrorism), będący deklaracją polityczną 46 państw

członkowskich dotyczącą walki z terroryzmem.

.go

Pod koniec 2003 r. w Kwaterze Głównej NATO została utworzona Jednostka Wywiadu

ds. Zagrożenia Terrorystycznego (Terrorist Threat Intelligence Unit – TTIU), której

zadaniem jest prowadzenie analiz ewentualnych zagrożeń. Powołanie TTIU wpłynęło na

podniesienie poziomu wymiany informacji wywiadowczej pomiędzy sojusznikami. Ponadto

w Stambule przyjęto Program Prac na Rzecz Obrony przed Terroryzmem (Defence Against

Terrorism Programme of Work – DAT) w celu wzmocnienia zdolności Sojuszu w obliczu

terroryzmu i jego zwalczania za pomocą zaawansowanych technologii. Program

ukierunkowany jest na wspomaganie narodowych programów naukowych i badawczych

w celu wypracowywania nowych i udoskonalonych technologii przydatnych w zwalczaniu

terroryzmu.

w.

rcl

W wymiarze praktycznym działania NATO w obszarze zwalczania terroryzmu obejmują

operacje wojskowe i misje m.in. w Islamskiej Republice Afganistanu, w rejonie Bałkanów

oraz w regionie Morza Śródziemnego, przedsięwzięcia związane z kontrolą przestrzeni

powietrznej (z wykorzystaniem Lotniczego Systemu Ostrzegania i Kontroli – Airborne

Warning and Control System – AWACS). Poza tym do tych działań odnosi się obrona przed

zagrożeniami w cyberprzestrzeni (Cyber Defence), ochrona przed BMR oraz Program

Naukowy NATO na Rzecz Pokoju i Bezpieczeństwa (Science for Peace and Security

Programme – SPS).

ww

Atak cybernetyczny na infrastrukturę sektora bankowego w Republice Estońskiej (maj 2007

r.) spowodował, że państwa członkowskie NATO zdecydowały się podjąć bardziej aktywne

działania służące zapobieganiu i przeciwdziałaniu tego typu zagrożeniom. W styczniu 2008 r.

przyjęto Politykę Obrony Cybernetycznej (Policy on Cyber Defence). W maju 2008 r.

w Brukseli zdecydowano o utworzeniu w Tallinie Centrum Doskonałości ds. Współpracy

w Dziedzinie Obrony przed Atakami Cybernetycznymi (NATO Cooperative Cyber Defence

Centre of Excellence – CCDCOE). Natomiast 28 października 2008 r. Centrum uzyskało

pełną akredytację NATO i osiągnęło status Międzynarodowej Organizacji Wojskowej

(International Military Organization – IMO). W 2011 r. Ministrowie Obrony NATO przyjęli

nową politykę obrony cybernetycznej wraz z planem implementacji szczegółowych działań

w tym zakresie.

NATO kładzie również duży nacisk na zapobieganie proliferacji BMR i obrony przed

zagrożeniami związanymi z wrogim wykorzystaniem czynników CBRN. Koncepcja

Strategiczna NATO, przyjęta podczas szczytu w Lizbonie w 2010 r., podkreśla determinację

Sojuszu do zapewnienia niezbędnych zdolności do zapewnienia bezpieczeństwa ludności

państw Sojuszu pod kątem zagrożeń BMR.

Rada Europy

v.p

l

Rola Rady Europy jako organizacji regionalnej polega przede wszystkim na ustanawianiu

aktów prawnych i stymulowaniu poszczególnych państw członkowskich do podejmowania

działań na rzecz implementacji dokumentów międzynarodowych m.in. Globalnej Strategii

ONZ w sprawie Zwalczania Terroryzmu oraz stosownych rezolucji dotyczących walki

z terroryzmem. Rada Europy we współpracy z ONZ i OBWE, a także z organizacjami

regionalnymi na innych kontynentach m.in. Organizacją Państw Amerykańskich

(Organization of American States – OAS), Komitetem Antyterrorystycznym Państw

Amerykańskich (El Comité Interamericano Contra El Terrorismo – CICTE), organizuje

warsztaty szkoleniowe i konferencje oraz wydaje publikacje poświęcone walce

z terroryzmem, przestępczością zorganizowaną i cyberterroryzmem.

.go

W ramach Rady Europy kwestiami walki z terroryzmem zajmuje się Komitet Ekspertów

ds. Terroryzmu (Committee of Experts on Terrorism – CODEXTER). Do zadań CODEXTER

należy koordynacja działań w obszarze przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu wewnątrz

Rady Europy, ocena działań państw w tym obszarze (country profiles), wymiana informacji

i doświadczeń w zakresie pomocy dla ofiar terroryzmu, ocena implementacji dokumentów

międzynarodowych i wskazywanie ewentualnych problemów i sposobów ich rozwiązywania,

monitorowanie stanu ratyfikacji konwencji Rady.

w.

rcl

Rada Europy powołała specjalną instytucję odpowiedzialną za zwalczanie finansowania

terroryzmu i przestępczości finansowej – Komitet Ekspertów ds. Oceny Środków

Zapobiegania Praniu Brudnych Pieniędzy i Finansowania Terroryzmu (Committee of Experts

on the Evaluation of Anti-Money Laundering Measures and the Financing of Terrorism –

MONEYVAL). W ramach MONEYVAL przeprowadzone zostały cztery rundy ewaluacji

Polski w zakresie zgodności polskiego systemu zwalczania prania pieniędzy i finansowania

terroryzmu ze standardami międzynarodowymi.

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)

W zakresie walki z terroryzmem OBWE stanowi płaszczyznę współpracy, wymiany

informacji i doświadczeń, m.in. na poziomie eksperckim na rzecz doskonalenia rozwiązań

instytucjonalnych,

poszerzania

bazy

prawnej

i

implementacji

dokumentów

międzynarodowych dotyczących przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu. Większość

dokumentów ma charakter uzupełniający w stosunku do uregulowań i zaleceń innych

instytucji międzynarodowych.

ww

Od 1998 r. na mocy decyzji Forum Współpracy w Dziedzinie Bezpieczeństwa (Forum for

Security Co-operation – FSC) postanowiono dokonywać corocznej wymiany informacji

w formie kwestionariusza na temat implementacji postanowień Kodeksu postępowania

w polityczno-militarnych aspektach bezpieczeństwa (Code of Conducton Politico-Military

Aspects of Security przyjęty dnia 3 grudnia 1994 r.). Pierwsza część kwestionariusza dotyczy

Działań podjętych celem zapobiegania terroryzmowi, a w szczególności uczestnictwa

w porozumieniach międzynarodowych dotyczących tej tematyki. Polska dokonuje corocznej

aktualizacji kwestionariusza.

Kwestie terroryzmu stały się jednym z istotniejszych elementów działalności OBWE

po 11 września 2001 r. Na sesji Rady Ministerialnej w 2001 r. przyjęto Bukareszteński Plan

Działania na Rzecz Walki z Terroryzmem (Bucharest Plan of Action for Combating

Terrorism), następnie na X posiedzeniu Rady Ministerialnej w Porto w 2002 r. – Kartę

OBWE poświęconą zapobieganiu i zwalczaniu terroryzmu (OSCE Charter on Preventing and

Combating Terrorism). Przy realizacji programów i projektów poświęconych walce

v.p

l

z terroryzmem OBWE współpracuje z ONZ i Radą Europy. OBWE poświęca dużo uwagi

problemom walki z przestępczością finansową i finansowaniem terroryzmu.

Pod koniec 2002 r. w ramach Sekretariatu OBWE zaczęła działać komórka zajmująca się

walką z terroryzmem: Zespół ds. Działań Przeciwko Terroryzmowi (Action against

Terrorism Unit – ATU). W styczniu 2012 r. ATU została włączona w skład nowo

utworzonego w ramach Sekretariatu OBWE – Departamentu Zagrożeń Ponadnarodowych

(Transnational Threats Department – TNT). Celem TNT jest wzmacnianie koordynacji

i spójności działań programowych Organizacji w dziedzinie zagrożeń transnarodowych. TNT

koncentruje działania na zagrożeniach ze strony terroryzmu, przestępczości zorganizowanej,

nielegalnego handlu narkotykami, niebezpieczeństw dla cyberprzestrzeni oraz zajmuje się

bezpieczeństwem granic. W skład TNT, oprócz ATU, wszedł także Wydział Strategicznych

Spraw Policyjnych (Strategic Police Matters Unit – SPMU) i Wydział Graniczny

(Borders Unit – BU).

.go

OBWE i kraje członkowskie podkreślają znaczenie wymiaru ludzkiego oraz ochrony praw

człowieka i podstawowych wolności w kontekście walki z terroryzmem. Problematyka ta

leży w kompetencji Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (Office for

Democratic Institutions and Human Rights – ODIHR). Uwaga ODIHR koncentruje się

na każdym etapie zwalczania terroryzmu pod kątem ochrony praw człowieka – począwszy

od zapobiegania i ścigania po dochodzenie i karanie.

ww

w.

rcl

Obszary zainteresowania ODIHR obejmują m.in. pomoc techniczną dla państw

członkowskich OBWE w opracowywaniu projektów i ulepszaniu istniejącego prawa

antyterrorystycznego, wsparcie na rzecz implementacji dokumentów ONZ, analizę

ustawodawstwa antyterrorystycznego poszczególnych państw pod kątem ochrony praw

człowieka, współpracę z organizacjami praw człowieka. ODIHR wydaje podręcznik Counter

Terrorism, Protecting Human Rights.

Załącznik nr 4 do Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019

BBN

BMR

BOA KGP

BOR

BU

CAI

CAT ABW

CATS

CBA

Broń zawierająca czynniki chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe

Centralne Biuro Śledcze Komendy Głównej Policji

NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence – Centrum

Doskonałości ds. Współpracy w Dziedzinie Obrony przed Atakami

Cybernetycznymi

UN Counter-Terrorism Implementation Task Force – Specjalny Wydział ds.

Walki z Terroryzmem

Comprehensive Convention on International Terrorism – Kompleksowa

Konwencja ws. Zwalczania Terroryzmu

El Comité Interamericano Contra El Terrorismo – Komitet

Antyterrorystyczny Państw Amerykańskich

Committee of Experts on Terrorism – Komitet Ekspertów ds. Terroryzmu

Standing Committee on Operational Cooperation on Internal Security – Stały

Komitet ds. Współpracy Operacyjnej w Zakresie Bezpieczeństwa

Wewnętrznego Unii Europejskiej

Working Party on Terrorism – International Aspects – Grupa Robocza ds.

Terroryzmu – Kwestie Międzynarodowe

Counter-Terrorism Coordinator – Koordynator ds. Zwalczania Terroryzmu

Counter-Terrorism Committee Executive Directorate – Zarząd Wykonawczy

Komitetu Antyterrorystycznego

Counter-Terrorism Group – Grupa Robocza ds. Terroryzmu

Counter-Terrorism Implementation Task Force – Specjalny Wydział

w.

rcl

CBRN

CBŚ KGP

CCDCCOE

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Asia-Europe Meeting – Dialog Azja-Europa

Action against Terrorism Unit – Zespół ds. Działań Przeciwko Terroryzmowi

Agencja Wywiadu

Airborne Warning and Control System – Lotniczy System Ostrzegania

i Kontroli

Biuro Bezpieczeństwa Narodowego

Broń Masowego Rażenia

Biuro Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji

Biuro Ochrony Rządu

Borders Unit – Wydział Graniczny

Cooperative Airspace Initiative – Inicjatywa Rady NATO – Rosja w sprawie

wspólnego wykorzystania przestrzeni powietrznej

Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Coordinating Committee in the Area of Police and Judicial Cooperation in

Criminal Matters – Komitet Koordynacyjny ds. Współpracy Policji

Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych

Centralne Biuro Antykorupcyjne

.go

ABW

ASEM

ATU

AW

AWACS

v.p

l

Wykaz skrótów

CCTITF

CCIT

CICTE

ww

CODEXTER

COSI

COTER

CTC

CTED

CTG

CTITF

FIU

FRONTEX

FSC

GIIF

GIKS

IMO

INTCEN

JAIEX

w.

rcl

JHA (Rada)

ds. Walki z Terroryzmem

Defence Against Terrorism Programme of Work – Program Prac na Rzecz

Obrony przed Terroryzmem

Euro-Atlantic Partnership Council – Rada Partnerstwa Euroatlantyckiego

Państwa Basenu Morza Śródziemnego

Financial Action Task Force – Finansowa Grupa Specjalna

ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy

Financial Intelligence Unit – Jednostka Analityki Finansowej

European Agency for the Management of Operational Cooperation

at the External Borders of the Member States of the European Union –

Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych

Granicach Unii Europejskiej

Forum for Security Cooperation – Forum Współpracy w Dziedzinie

Bezpieczeństwa

Generalny Inspektor Informacji Finansowej

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej

International Military Organisations – Międzynarodowe Organizacje

Wojskowe

EU Intelligence Analysis Centre – Centrum Analiz Wywiadowczych UE

JAIEX Group – Grupa Robocza ds. Zewnętrznych Aspektów Przestrzeni

Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości WSiSW – RELEX.

Justice and Home Affairs Council – Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości

i Spraw Wewnętrznych

Komenda Główna Policji

Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Ministerstwo Finansów

Ministerstwo Gospodarki

Ministerstwo Obrony Narodowej

Committee of Experts on the Evaluation of Anti-Money Laundering Measures

and the Financing of Terrorism – Komitet Ekspertów ds. Oceny Środków

Zapobiegania Praniu Brudnych Pieniędzy i Finansowania Terroryzmu

Ministerstwo Sprawiedliwości

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Ministerstwo Zdrowia

Międzyresortowy Zespół do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego

Organization of American States – Organizacja Państw Amerykańskich

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie

Office for Democratic Institutions and Human Rights – Biuro Instytucji

Demokratycznych i Praw Człowieka

v.p

l

EAPC

EUROMED

FATF

Poz. 1218

.go

DAT

– 72 –

KGP

KPZK

MAiC

MF

MG

MON

MONEYVAL

ww

MS

MSW

MSZ

MIiR

MZ

MZds.ZT

NATO

OAS

OBWE

ODIHR

PSP/KG PSP

PWGT

RCB

RM

RP

RZZK

SC

SCIFA

w.

rcl

SG/KGSG

SITCEN

SKW

SPMU

SPS

Organizacja Narodów Zjednoczonych

Państwowa Agencja Atomistyki

Partnership Action Plan Against Terrorism – Plan Działań Partnerstwa na

Rzecz Walki z Terroryzmem

Państwa Członkowskie

Partnership for Peace – Partnerstwo dla Pokoju

Prokuratura Generalna

Passenger Name Record – Dane Rejestracyjne Pasażera

Political and Security Comitee – Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa

Proliferation Security Initiative – Inicjatywa na rzecz Bezpieczeństwa

w kontekście Proliferacji Broni Masowego Rażenia

Państwowa Straż Pożarna, Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

Police Working Group on Terrorism – Policyjna Grupa Robocza

ds. Terroryzmu

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa

Rada Ministrów

Rzeczpospolita Polska

Rządowy Zespół Zarządzania Kryzysowego

Służba Celna

Strategic Committee on Immigration, Frontiers and Asylum – Strategiczny

Komitet ds. Migracji, Granic i Azylu

Straż Graniczna, Komendant Główny Straży Granicznej

Situation Center – Centrum Sytuacyjne

Służba Kontrwywiadu Wojskowego

Strategic Police Matters Unit – Wydział Strategicznych Spraw Policyjnych

Science for Peace and Security – Program Naukowy NATO na Rzecz Pokoju

i Bezpieczeństwa

Służba Więzienna

Służba Wywiadu Wojskowego

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej

Transnational Threats Department – Departament Zagrożeń

Ponadnarodowych

Terrorist Threat Intelligence Unit – Jednostka Wywiadu ds. Zagrożenia

Terrorystycznego

Urząd do spraw Cudzoziemców

Unia Europejska

Urząd Lotnictwa Cywilnego

Working Party on Civil Protection (PROCIV) – Grupa Robocza ds. Ochrony

Ludności

Working Party on Terrorism – Grupa Robocza ds. Terroryzmu

Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych

Żandarmeria Wojskowa/Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej

v.p

l

PCz

PfP

PG

PNR

PSC

PSI

Poz. 1218

.go

ONZ

PAA

PAPT

– 73 –

SW

SWW

SZ RP

TNT

TTIU

ww

Uds.C

UE

ULC

WPCP

WP

ZUOP

ŻW/KGŻW

Dokument

podpisany przez

Marek Głuch

Data: 2014.12.24

13:35:49 CET

MONITOR POLSKI

v.p

l

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 24 grudnia 2014 r.

Poz. 1218

UCHWAŁA NR 252

RADY MINISTRÓW

.go

z dnia 9 grudnia 2014 r.

w sprawie „Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019”

Na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r.

poz. 1649) Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 252 Rady Ministrów

z dnia 9 grudnia 2014 r. (poz. 1218)

Narodowy Program Antyterrorystyczny

ww

w.

rcl

na lata 2015–2019

Warszawa 2014 rok

v.p

l

SPIS TREŚCI

ww

w.

rcl

.go

1. Założenia i systematyka Programu

4

2. Diagnoza zjawiska terroryzmu i systemu antyterrorystycznego Rzeczypospolitej

Polskiej

8

2.1. Diagnoza zjawiska terroryzmu na 2014 r.

8

2.1.1. Ujęcie krajowe

8

2.1.2. Ujęcie międzynarodowe

9

2.1.3. Mechanizm prognozowania i ocena zagrożeń o charakterze

terrorystycznym

10

2.1.4. Stopnie alarmowe

11

2.1.5. Podstawowe kategorie zdarzeń o charakterze terrorystycznym

12

2.2. Diagnoza systemu antyterrorystycznego RP

15

2.2.1. Podstawy prawne

15

2.2.2. Poziomy systemu antyterrorystycznego RP

16

2.2.3. Odpowiedzialność

w

fazie

reagowania

na

zagrożenia

o charakterze terrorystycznym

25

2.2.4. Współpraca

międzynarodowa

w

zakresie

przeciwdziałania

i zwalczania terroryzmu

30

2.2.5. Wyzwania dla systemu antyterrorystycznego RP

33

3. Cel główny i cele szczegółowe Programu

• Poprawa zdolności do zapobiegania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym

• Wzmocnienie przygotowania służb i instytucji na możliwość wystąpienia zdarzeń

o charakterze terrorystycznym

• Zwiększenie zdolności do reagowania w przypadku wystąpienia zdarzeń

o charakterze terrorystycznym

• Podniesienie skuteczności w zakresie odtwarzania wykorzystanych sił i środków

oraz udoskonalania posiadanych procedur postępowania w kontekście zagrożeń

o charakterze terrorystycznym

35

4. Mechanizmy realizacji Programu

38

4.1. Elementy warunkujące skuteczność systemu antyterrorystycznego RP

38

4.2. Plan działań

46

4.3. Wdrażanie i ewaluacja Programu

50

52

4.4. Ramy finansowe

5. Załączniki

54

• Załącznik nr 1 – Wykaz podstawowych ustaw regulujących zakres zadań

realizowanych w odniesieniu do poszczególnych rodzajów zagrożeń

terrorystycznych przez właściwe podmioty

54

• Załącznik nr 2 – Wykaz dokumentów międzynarodowych dotyczących

walki z terroryzmem, których stroną jest Polska

56

• Załącznik nr 3 – Wykaz organizacji i instytucji międzynarodowych zajmujących się

przeciwdziałaniem i zwalczaniem zagrożeń o charakterze terrorystycznym

• Załącznik nr 4 – Wykaz skrótów

Wstęp

v.p

l

1. ZAŁOŻENIA I SYSTEMATYKA PROGRAMU

Terroryzm stanowi jedno z największych wyzwań w kontekście zapewnienia

bezpieczeństwa zarówno z perspektywy globalnej, jak i regionalnej czy krajowej.

Jako zagrożenie międzynarodowe wykracza on poza ramy tradycyjnie rozumianych

konfliktów i sytuacji kryzysowych. Wprawdzie Polska nie była dotychczas

bezpośrednim celem ataku terrorystycznego, nie oznacza to jednak, że jesteśmy

zupełnie wolni od tego zagrożenia. Aktywnie uczestnicząc w działaniach społeczności

międzynarodowej, ukierunkowanych na przeciwdziałanie i zwalczanie terroryzmu,

musimy liczyć się z tym, że sami możemy stać się celem zamachu. Należy także

pamiętać, że obywatele Rzeczypospolitej Polskiej kilkakrotnie stawali się ofiarami

działalności organizacji terrorystycznych w różnych częściach świata, a w przyszłości

nie można wykluczyć kolejnych tego rodzaju tragicznych w skutkach zdarzeń.

Mając na uwadze powyższe, za celowe uznano opracowanie dokumentu

wyznaczającego podstawowe kierunki polityki antyterrorystycznej Rzeczypospolitej

Polskiej.

w.

rcl

Założenia

Programu

.go

Zmienność metod wykorzystywanych przez terrorystów powoduje, iż musimy

posiadać odpowiednie instrumenty służące właściwemu rozpoznawaniu i ocenianiu

zagrożeń oraz skutecznemu przeciwdziałaniu ewentualnym zdarzeniom. W przypadku

ataku terrorystycznego musimy być przygotowani do podjęcia natychmiastowych

i adekwatnych środków reagowania, a także usuwania jego skutków. Osiągnięcie tych

celów wymaga bliskiej i wszechstronnej współpracy nie tylko wszystkich służb,

organów i instytucji zaangażowanych w szeroko rozumiane działania

antyterrorystyczne, lecz również władz lokalnych, środków masowego przekazu,

sektora prywatnego, organizacji pozarządowych oraz całego społeczeństwa.

Niniejszy Program przedstawia dotychczasowy poziom zagrożenia terrorystycznego,

wskazując jednocześnie mechanizmy prowadzenia jego bieżącej oceny, a także

elementy warunkujące skuteczność funkcjonowania systemu antyterrorystycznego RP

w odniesieniu do poszczególnych faz zarządzania kryzysowego. Dokument ten nie

stanowi natomiast w założeniu szczegółowego opisu sposobów reagowania

na różnego rodzaju zagrożenia o charakterze terrorystycznym, czemu dedykowane są

szczegółowe procedury przyjmowane zarówno na poziomie Rady Ministrów,

jak i poszczególnych służb, instytucji czy organów, w tym także na szczeblu

lokalnym. Założeniem Programu pozostaje bowiem określenie niezbędnych działań

państwa służących wzmocnieniu systemu antyterrorystycznego RP, a tym samym

podniesieniu stanu przygotowania na wystąpienie ewentualnych zagrożeń

o charakterze terrorystycznym.

ww

Jednym z zasadniczych celów opracowania tego dokumentu jest również podnoszenie

świadomości społecznej na temat charakteru zagrożenia, zasad zachowania

w przypadku wystąpienia zdarzenia oraz form i środków zaangażowania państwa

w przeciwdziałanie i zwalczanie terroryzmu. Ma to istotne znaczenie dla budowania

społecznego zrozumienia i poparcia dla działań właściwych służb, organów

i instytucji, przy założeniu funkcjonowania systemu antyterrorystycznego w oparciu

o zasady proporcjonalności, adekwatności i komplementarności.

Fundamentalne znaczenie w tym zakresie ma również zapewnienie gwarancji pełnego

poszanowania praw człowieka i innych wartości demokratycznych, zgodnie

z zasadami przyjętymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Powszechnej

v.p

l

Deklaracji Praw Człowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, a także innych

dokumentów międzynarodowych określających prawa i wolności.

Przygotowując i publikując Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata

2015-2019 chcemy przybliżyć zasady, formy i środki dotychczasowego

zaangażowania w przeciwdziałanie i zwalczanie zagrożeń o charakterze

terrorystycznym oraz przedstawić priorytety i plany działań, które będziemy

podejmować w najbliższych latach. Na instytucjach rządowych spoczywa natomiast

odpowiedzialność za wprowadzenie tych zamierzeń, abyśmy nadal mogli żyć w kraju

wolnym od terroryzmu.

Przedmiotowy dokument wynika ze Strategii Sprawne Państwo 2020, jednej

z dziewięciu zintegrowanych strategii rozwoju kraju (cel nr 7: Zapewnienie wysokiego

poziomu bezpieczeństwa i porządku publicznego, obejmujący wśród innych

szczegółowych kierunków interwencji między innymi 7.2. Przeciwdziałanie

i zwalczanie przestępstw oraz zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego,

w tym 7.2.2. Przeciwdziałanie zagrożeniom terrorystycznym). Niniejsza Strategia

wskazuje na potrzebę przygotowania i realizacji kompleksowego rządowego

programu antyterrorystycznego, wzmacniającego mechanizmy współpracy

i podnoszącego skuteczność działań właściwych służb, organów i instytucji.

.go

Korelacja z innymi

dokumentami

strategicznymi

w.

rcl

Jednocześnie Program pozostaje w zgodzie z celami – nadrzędnej względem Strategii

Sprawne Państwo 2020 – Strategii Rozwoju Kraju 2020, która podkreśla celowość

stałego usprawniania, funkcjonującego w ramach systemu bezpieczeństwa

wewnętrznego, systemu antyterrorystycznego RP i dostosowywania go do bieżących

wyzwań, jak Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju Polska 2030. Trzecia fala

nowoczesności oraz Strategii Europa 2020.

Problematyka przeciwdziałania i reagowania na zagrożenia o charakterze

terrorystycznym ujęta jest również w innych dokumentach o charakterze

strategicznym, w tym Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej

Polskiej oraz Strategii Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego 2022, a także

dokumentach rządowych, takich jak Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa

narodowego, Raport o stanie obronności RP, Strategiczny Przegląd Bezpieczeństwa

Narodowego oraz Polityce Ochrony Cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej.

Dokumenty te odnoszą się do zjawiska terroryzmu, jako jednego z wielu możliwych

zagrożeń dla systemu bezpieczeństwa narodowego RP, w kontekście zarówno

bezpieczeństwa zewnętrznego, jak i wewnętrznego, w wymiarze militarnym oraz

pozamilitarnym.

W dokumencie zawarto diagnozę zjawiska terroryzmu w ujęciu krajowym

i międzynarodowym, a także przedstawiono informacje na temat bieżącego

mechanizmu prognozowania i oceny zagrożeń o charakterze terrorystycznym oraz

stopni alarmowych i podstawowych kategorii zdarzeń o charakterze terrorystycznym.

Jednocześnie

dokonano

diagnozy

systemu

antyterrorystycznego

RP,

wraz z określeniem jego wyzwań. Ponadto odniesiono się do kwestii

odpowiedzialności w fazie reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym

oraz współpracy międzynarodowej w zakresie przeciwdziałania i zwalczania zagrożeń

o charakterze terrorystycznym.

ww

Struktura

Programu

Po części diagnostycznej omówiono cel główny i cele szczegółowe dokumentu.

v.p

l

Następnie przedstawiono mechanizmy realizacji Programu, w tym elementy

warunkujące sprawność funkcjonowania systemu antyterrorystycznego RP,

jak również informacje na temat sposobu wdrażania i ewaluacji oraz finansowania

działań wynikających z Programu. Kluczowy element dokumentu stanowi Plan

działań, zawierający wykaz priorytetów służących podniesieniu skuteczności

przygotowania państwa na zagrożenia o charakterze terrorystycznym,

wraz z podmiotami odpowiedzialnymi za ich wdrażanie.

Dodatkowo w Programie ujęto załączniki zawierające wykaz

podstawowych

ustaw

regulujących

zakres

zadań

w odniesieniu do poszczególnych rodzajów zagrożeń

terrorystycznym przez właściwe podmioty (załącznik nr 1),

•

dokumentów międzynarodowych dotyczących walki z terroryzmem, których

stroną jest Polska (załącznik nr 2),

•

organizacji i instytucji międzynarodowych zajmujących się przeciwdziałaniem

i zwalczaniem zagrożeń o charakterze terrorystycznym (załącznik nr 3),

•

skrótów (załącznik nr 4).

.go

•

Przy

sporządzaniu

Programu

z przeprowadzonych analiz

wykorzystano

konkluzje

realizowanych

o charakterze

wynikające

zdolności pododdziałów antyterrorystycznych, oddziałów specjalnych i jednostek

organizacyjnych, które mogą być użyte do fizycznego zwalczania terroryzmu

oraz realizacji zadań specjalnych,

•

wniosków z ćwiczeń antyterrorystycznych oraz ćwiczeń zarządzania

kryzysowego, w których występował epizod terrorystyczny, za lata 2008–2013.

w.

rcl

•

Szczegółowe informacje odnoszące się do funkcjonowania systemu ochrony

antyterrorystycznej kraju wynikające z przedmiotowych analiz nie zostały

uwzględnione w Programie z uwagi na ich niejawny charakter.

Podmioty

odpowiedzialne

Realizacja Programu została przewidziana w perspektywie pięcioletniej

(2015–2019). Przyjęta cezura czasowa umożliwi realizację założonych w nim celów.

Poza tym pozwoli na dokonanie szczegółowej oceny skuteczności wdrażania

planowanych działań w ostatnim roku obowiązywania nadrzędnej względem

Programu Strategii Sprawne Państwo 2020. Przyjęty okres obowiązywania

dokumentu jest zgodny z horyzontem czasowym planowanych źródeł finansowania

Programu (zakłada się tworzenie corocznych rezerw celowych na lata 2015–2019).

ww

Ramy

czasowe

Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015–2019 został przygotowany

w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, we współpracy z innymi służbami, organami

i instytucjami wchodzącymi w skład Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń

Terrorystycznych, stanowiącego poziom strategiczny polskiego systemu

antyterrorystycznego. Członkowie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń

Terrorystycznych są również głównymi podmiotami odpowiedzialnymi za realizację

celów i wdrażanie priorytetów wynikających z niniejszego dokumentu.

Należy jednak podkreślić, że zapewnienie bezpieczeństwa antyterrorystycznego kraju

jest pojmowane jako proces ciągły, niezmiennie istotny z punktu widzenia

funkcjonowania państwa, przez co podejmowane działania nie są ograniczone datą

zakończenia obowiązywania Programu, a zmieniające się uwarunkowania wymagają

ciągłej dbałości o właściwą adaptację i doskonalenie wdrożonych rozwiązań.

Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015–2019 jest dokumentem

o charakterze rządowym, a przewidziane w nim cele oraz służące ich realizacji

priorytety przewidują wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych i organizacyjnych

na poziomie krajowym. Założenia Programu mają charakter horyzontalny, jednakże

jest on realizowany w skali wszystkich struktur geograficzno-przestrzennych kraju,

w szczególności w odniesieniu do 16 województw. Jednocześnie w układzie

terytorialnym kraju dostrzega się miejsca szczególnie narażone na zagrożenia

o charakterze terrorystyczne, takie jak np.: infrastruktura krytyczna, w tym systemy

transportowe, duże skupiska ludzi czy siedziby urzędów.

v.p

l

Kierunki

interwencji

w zakresie

terytorialnym

–7–

ww

w.

rcl

.go

Bezpośrednimi adresatami priorytetów uwzględnionych w dokumencie są organy

centralne, jednak ich realizacja wpłynie na poprawę efektywności realizowanych

działań w zakresie zapobiegania, przygotowania i reagowania na zagrożenia

o charakterze terrorystycznym na terenie całego kraju. Natomiast podmioty szczebla

lokalnego, w zależności od potrzeb i możliwości, mogą być angażowane w ćwiczenia

antyterrorystyczne służące weryfikacji skuteczności systemu antyterrorystycznego

w odniesieniu do reagowania na konkretne zdarzania o charakterze terrorystycznym.

v.p

l

2. DIAGNOZA ZJAWISKA TERRORYZMU I SYSTEMU ANTYTERRORYSTYCZNEGO

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2.1. DIAGNOZA ZJAWISKA TERRORYZMU NA 2014 R.

2.1.1.

Ujęcie krajowe

.go

Pomimo podwyższonego poziomu zagrożenia zamachami terrorystycznymi na świecie

i zaangażowania naszego kraju w działania w ramach międzynarodowych koalicji

antyterrorystycznych, zagrożenie terrorystyczne w Polsce ze strony osób lub organizacji

pochodzących z tzw. krajów podwyższonego ryzyka lub niestabilnych politycznie utrzymuje

się na stosunkowo niskim poziomie, a terytorium RP traktowane jest jedynie jako cel

rezerwowy ewentualnych ataków. Nie odnotowano również informacji potwierdzających

zagrożenie zamachami ze strony rodzimych środowisk odwołujących się do radykalnych

ideologii.

w.

rcl

Istnieje jednak, o czym świadczą ataki terrorystyczne w innych krajach, realne zagrożenie ze

strony pojedynczych osób, niezwiązanych bezpośrednio z organizacjami terrorystycznymi,

tzw. samotnych wilków. Sprawcy ci wykorzystują m.in. improwizowane ładunki wybuchowe

skonstruowane z materiałów ogólnodostępnych, które mogą być nabywane na terenie innych

krajów niż miejsca przeprowadzenia zamachów, co w znaczny sposób utrudnia ich wykrycie.

Źródłem radykalizacji tych osób jest często Internet, z którego ekstremiści czerpią

jednocześnie wiedzę na temat konstruowania ładunków wybuchowych, jak i sposobów

pozyskiwania komponentów do ich przygotowania. Radykalizacja może być również

następstwem bezpośrednich kontaktów z osobami o skrajnych poglądach, będącymi

w rzeczywistości emisariuszami środowisk ekstremistycznych bądź organizacji

terrorystycznych. Motywacje działań podejmowanych przez tego rodzaju osoby mogą mieć

zarówno charakter religijny, jak i polityczny, czy będący skutkiem niechęci wobec

określonych osób czy środowisk.

Potencjalnie działalność terrorystyczna na terytorium RP może być prowadzona również

wobec obywateli innych państw przebywających w Polsce czy istotnych z ich perspektywy

miejsc i obiektów, w tym miejsc kultu czy przedstawicielstw dyplomatycznych i placówek

kulturalnych.

ww

Czynnikiem sprzyjającym podejmowaniu działalności terrorystycznej pozostaje fakt, że na

terenie Polski przebywają osoby z państw i regionów podwyższonego ryzyka. Geograficzne

położenie RP oraz uwarunkowania prawne wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej,

w tym przynależność do strefy Schengen sprawiają, że Polska dla obywateli państw

podwyższonego ryzyka pełni zazwyczaj rolę kraju tranzytowego na drodze do zachodniej

i północnej Europy. Możliwe jest także podejmowanie prób wykorzystania terytorium RP do

budowy zaplecza logistycznego w celu prowadzenia zamachów w innych krajach

europejskich.

Należy również dodać, że niestabilna sytuacja w krajach ościennych oraz związane z nią

zagrożenia masowej migracji, w przypadku której utrudnione byłyby działania

kontrwywiadowcze na granicy, może w konsekwencji ułatwić przenikanie na terytorium RP

osób zainteresowanych podejmowaniem działań destabilizacyjnych. Możliwości wystąpienia

tego rodzaju zdarzeń nie należy wykluczać w szczególności z uwagi na obserwowany kryzys

w stosunkach międzynarodowych, związany z działaniami separatystycznymi we wschodniej

Ukrainie.

v.p

l

Ponadto istotną sferą działalności terrorystycznej jest cyberprzestrzeń, która może być

wykorzystywana przez organizacje terrorystyczne zarówno do prowadzenia bezpośrednich

ataków, np. na serwery rządowe w celu uniemożliwienia ich funkcjonowania, dezinformacji

lub pozyskiwania danych, jak i upowszechniania radykalnej ideologii, pozyskiwania

zwolenników czy prowadzenia instruktażu w zakresie podejmowania indywidualnych aktów

terroru, a także dokonywania nielegalnego transferu środków finansowych na działalność

terrorystyczną oraz komunikacji.

.go

Na uwagę zasługuje także zagrożenie terroryzmem związanym z wykorzystaniem broni

masowego rażenia (BMR). Wprawdzie w Polsce dotychczas nie ujawniono bezpośrednich

działań związanych z próbami pozyskiwania na dużą skalę lub użycia czynników

chemicznych, biologicznych, radiacyjnych i nuklearnych (CBRN) do działań

terrorystycznych, należy jednak zwrócić uwagę, że organizacje terrorystyczne starają się

uzyskać dostęp do substancji i materiałów, które użyte w zamachu zapewniłyby jak

największą siłę rażenia i spowodowałyby jak najdotkliwsze straty.

Podobnie jak zagrożenie zamachami terrorystycznymi, również przenikanie się działalności

organizacji terrorystycznych i zorganizowanych grup przestępczych w Polsce ma wyłącznie

charakter potencjalny. Jednak tego rodzaju współpraca, w szczególności w zakresie przemytu

osób, pozyskiwania nielegalnej broni, amunicji oraz materiałów wybuchowych i prekursorów

do ich produkcji, a także transferu środków finansowych, może znaleźć się w przyszłości

w obszarze zainteresowania organizacji terrorystycznych.

w.

rcl

Zagrożenie terrorystyczne ze strony rodzimych środowisk o charakterze ekstremistycznym

również pozostaje na stosunkowo niskim poziomie. Tego rodzaju organizacje nie posiadają

rozbudowanego zaplecza politycznego w Polsce, cieszą się ograniczonym poparciem

społecznym oraz charakteryzują rozdrobnieniem strukturalnym, wysoką dynamiką składu

osobowego w grupach i powstawaniem nowych ugrupowań, a także nastawieniem ich

członków na działania o charakterze chuligańskim. Jednakże hermetyczność opisywanego

środowiska oraz związany z coraz powszechniejszym dostępem do Internetu rozwój

współpracy tego rodzaju ugrupowań z ich odpowiednikami poza granicami RP może

skutkować wzrostem zagrożenia, w tym terrorystycznego.

2.1.2.

Ujęcie międzynarodowe

Potencjalne zagrożenie atakami terrorystycznymi dotyczy znacznej części państw, dlatego też

od 2001 r. obywatele Polski kilkakrotnie stawali się ofiarami działalności organizacji

terrorystycznych operujących w różnych częściach świata.

Grupą najbardziej narażoną na ataki terrorystyczne są żołnierze uczestniczący w działaniach

stabilizacyjnych i rekonstrukcyjnych w Afganistanie. Bezpośrednim celem ataków

terrorystycznych mogą być także polskie placówki dyplomatyczne i konsularne znajdujące

się w krajach podwyższonego ryzyka lub niestabilnych politycznie.

ww

Zagrożeniu zamachami i porwaniami dla okupu sprzyjać może zaangażowanie obywateli

Polski w działania pomocowe i działalność gospodarczą czy dziennikarską prowadzoną

w państwach podwyższonego ryzyka, jak i rozwinięta turystyka do krajów, na obszarze

których istnieją rozbudowane sieci organizacji terrorystycznych, bądź o niestabilnej sytuacji

politycznej, w których osłabieniu ulegają wewnętrzne struktury bezpieczeństwa.

Ofiarami uprowadzeń dla okupu, których nie należy bezpośrednio identyfikować

z działalnością terrorystyczną, bywają również polscy marynarze oraz pozostały personel

statków pływających po obszarach morskich, na których uprawiany jest proceder piractwa,

v.p

l

w tym w szczególności wzdłuż wschodniego wybrzeża Afryki i w rejonie Zatoki

Gwinejskiej. W tym kontekście istotne pozostają powiązania pomiędzy częścią piratów,

których działalność ma charakter stricte kryminalny, a organizacjami terrorystycznymi

działającymi m.in. na terenie Federalnej Republiki Somalii.

w.

rcl

Stan na dzień 31 lipca 2014 r.1)

.go

Rysunek nr 1. Akty o charakterze terrorystycznym na świecie, w których śmierć ponieśli obywatele

RP – po 11 września 2001 r.

2.1.3.

Mechanizm prognozowania

terrorystycznym

i

oceny

zagrożeń

o

charakterze

Bieżące prognozowanie i ocena potencjalnych zagrożeń o charakterze terrorystycznym

dokonywane są w ramach comiesięcznych prognoz poziomu zagrożenia terrorystycznego na

terytorium RP, sporządzanych przez Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego (CAT ABW), w oparciu o informacje otrzymywane od krajowych służb,

organów i instytucji uczestniczących w systemie antyterrorystycznej ochrony kraju oraz od

zagranicznych służb partnerskich. Prognozy te omawiane są w trakcie comiesięcznych

posiedzeń Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych (MZds.ZT),

podczas których Przewodniczący Zespołu przyjmuje rekomendację CAT ABW odnośnie do

poziomu zagrożenia terrorystycznego dla RP, po uzyskaniu opinii w tej sprawie od

pozostałych członków MZds.ZT.

ww

Oprócz tego corocznie, na podstawie ww. prognoz oraz informacji uzyskanych od służb

i instytucji, CAT ABW opracowuje dokument zawierający podsumowanie zagrożeń

o charakterze terrorystycznym dla RP oraz prognozę na nadchodzący rok, który

przekazywany jest do właściwych organów administracji państwowej. Opracowywane przez

służby prognozy zagrożenia o charakterze terrorystycznym w najbliższej przyszłości oraz

trendy w tym zakresie w dłuższej perspektywie mają charakter niejawny.

Jednocześnie na bieżąco sporządzane są raporty sytuacyjne i operacyjne, przekazywane do

właściwych organów centralnych lub dystrybuowane między uczestnikami systemu

1)

Powyższy rysunek nie uwzględnia żołnierzy, którzy zostali ranni lub zginęli w trakcie realizowanych przez siebie zadań

w ramach misji stabilizacyjnych i rekonstrukcyjnych.

2.1.4.

Stopnie alarmowe

v.p

l

antyterrorystycznego na poziomie wykonawczym, które przedstawiają informacje na temat

aktualnych zdarzeń i incydentów terrorystycznych oraz służą koordynacji wymiany

informacji.

W przypadku uzyskania informacji o możliwości wystąpienia zdarzenia o charakterze

terrorystycznym lub sabotażowym bądź ich rzeczywistego wystąpienia, wprowadzany jest

jeden z czerech stopni alarmowych (ALFA, BRAVO, CHARLIE, DELTA)2).

W zależności od skali i rodzaju zagrożenia stopień alarmowy jest wprowadzany przez

Prezesa Rady Ministrów, na obszarze kilku województw lub na całym terytorium RP,

•

ministra lub kierownika urzędu centralnego w odniesieniu do wszystkich lub

wybranych organów, kierowników podległych, podporządkowanych lub

nadzorowanych jednostek organizacyjnych i urzędów,

•

wojewodę w stosunku do obszarów, obiektów i urządzeń według właściwości

miejscowej, na obszarze całego lub części województwa.

.go

•

Schemat nr 2. Stopnie alarmowe.

PIERWSZY

(ALPHA)

Wprowadzany w przypadku zaistnienia

zwiększonego i bardziej przewidywalnego zagrożenia

działalnością terrorystyczną, jednakże konkretny cel

ataku nie został zidentyfikowany

w.

rcl

DRUGI

(BRAVO)

Uzyskano informacje o możliwości wystąpienia

działań terrorystycznych, których rodzaj i zakres

są trudne do przewidzenia

TRZECI

(CHARLIE)

CZWARTY

(DELTA

Zaistniało konkretne zdarzenie, potwierdzające cel

potencjalnego ataku terrorystycznego lub w przypadku

uzyskania informacji o osobach (grupach) przygotowujących

działania terrorystyczne godzące w bezpieczeństwo RP, albo

tez wystąpiły akty terroru godzące w bezpieczeństwo innych

państw i stwarzające potencjalne zagrożenie dla Polski

W przypadku wystąpienia działań terrorystycznych

powodujących zagrożenie bezpieczeństwa RP lub

bezpieczeństwa innych państw i stwarzających

dla Polski

ww

Jeżeli uprawniony organ nie wprowadził jednego z ww. stopni, obowiązuje poziom

podstawowy, co oznacza, że organy administracji publicznej realizują przedsięwzięcia

mające na celu niedopuszczenie do wystąpienia sytuacji powodującej potrzebę wprowadzenia

stopnia alarmowego.

Konsekwencją wprowadzenia danego stopnia alarmowego jest obowiązek realizacji przez

organy administracji publicznej oraz kierowników służb i instytucji centralnych oraz

terenowych właściwych w sprawach bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego

w poszczególnych stopniach alarmowych określonego rodzaju przedsięwzięć porządkowo-

2)

Zgodnie z zarządzeniem nr 74 Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 października 2011 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć

i procedur systemu zarządzania kryzysowego.

v.p

l

-ochronnych na rzecz zapewnienia ciągłości działania urzędów, bezpieczeństwa obiektów lub

urządzeń ważnych dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa

publicznego i innych ważnych interesów państwa.

Do połowy 2014 r. na terytorium RP tylko raz – zarządzeniem nr 56 Prezesa Rady Ministrów

z dnia 27 czerwca 2012 r. – wprowadzono stopień alarmowy ALFA, co miało związek

z ujawnieniem na rzece Bug, na odcinku granicy państwowej z Republiką Białorusi, pakunku

zawierającego m.in. elementy umożliwiające skonstruowanie urządzenia wybuchowego.

Incydent ten odnotowano podczas trwania Turnieju Finałowego Mistrzostw Europy w Piłce

Nożnej UEFA EURO 2012. W efekcie podjętych działań nie stwierdzono jednak realnego

zagrożenia terrorystycznego, w związku z czym stopień alarmowy ALFA został odwołany

w dniu 2 lipca 2012 r.

Podstawowe kategorie zdarzeń o charakterze terrorystycznym

.go

2.1.5.

Brak jest możliwości określenia wszystkich potencjalnych celów zamachów terrorystycznych

oraz sposobów ich przeprowadzenia. Zamachy mogą być ukierunkowane zarówno na

tzw. miękkie cele, w tym duże skupiska osób, jak i twarde cele obejmujące m.in. elementy

infrastruktury krytycznej państwa. Ponadto w zainteresowaniu terrorystów pozostają obiekty,

których zniszczenie z racji ich lokalizacji, prowadzonej działalności bądź znaczenia dla kraju

ma spektakularny charakter i powoduje szeroki rozgłos medialny.

w.

rcl

Odnotowane dotychczas ataki terrorystyczne na świecie wskazują, iż podstawowym ich

celem jest infrastruktura transportowa, w tym komunikacja miejska, samoloty, statki i pociągi

oraz stacje metra i dworce, a także obiekty sportowe i centra handlowe oraz inne miejsca,

w których występują duże skupiska ludzi. Sprzyjają temu szczególnie takie czynniki, jak

stosunkowa łatwość ich przeprowadzenia związana z występującym tłumem i możliwością

wmieszania się w niego potencjalnych zamachowców, utrudnioną możliwością zapewnienia

efektywnego systemu zabezpieczeń oraz potencjalne znaczne straty dla społeczeństwa

i infrastruktury.

Ponadto możliwym celem zamachu, z racji prowadzonej działalności i znaczenia dla kraju

oraz możliwości spowodowania poważnych skutków politycznych, są siedziby władz,

urzędy, obiekty wojskowe (jednostki i zakłady produkcji zbrojeniowej) oraz inne obiekty

związane z działalnością instytucji państwowych i samorządowych. Wybór przedmiotowych

obiektów na cel zamachu warunkowany jest dążeniem terrorystów do zdezorganizowania

systemu obronnego i ciągłości działania administracji państwowej. Bezpośrednimi celami

mogą być również przedstawiciele władzy i znani działacze polityczni czy społeczni.

ww

Narażone na atak terrorystyczny są także miejsca o znaczeniu kulturowym, w tym obiekty

kulturalne i historyczne, miejsca pamięci, ośrodki kultu religijnego, a także placówki

akademickie i budynki użyteczności publicznej ważne ze względów ekonomiczno-finansowych. Poza szkodami w mieniu i możliwymi ofiarami w ludziach, ewentualny

zamach mógłby wywołać również niepożądane skutki w sferze społeczno-gospodarczej

kraju.

Atrakcyjny cel ataków terrorystycznych, ze względu na potencjalne znaczne skutki

ekonomiczne oraz duże skażenie środowiska naturalnego w przypadku ich powodzenia

(wyciek paliwa, pożary, zatrucie wód gruntowych itp.), stanowią obiekty związane

z wydobyciem, produkcją, przetwarzaniem, przechowywaniem bądź transportowaniem

produktów ropopochodnych oraz gazu ziemnego. Ponadto niezwykle wrażliwym celem są

obiekty gospodarki komunalnej oraz gospodarki wodnej – wodociągi, ujęcia i oczyszczalnie,

zbiorniki retencyjne oraz zapory. Ewentualny atak na ww. obiekty mógłby spowodować

v.p

l

trudne do oszacowania, ze względu na skalę, szkody na znacznym obszarze i ofiary

w ludziach.

Z uwagi na strategiczny charakter dla funkcjonowania państwa, na zamach terrorystyczny

potencjalnie narażone są również zakłady przemysłowe wykorzystujące w procesie produkcji

niebezpieczne substancje chemiczne w dużej ilości oraz elektrownie, elektrociepłownie

i sieci przesyłowe. Dotychczas nie odnotowano jednak na świecie przypadków

spektakularnych ataków terrorystycznych na tego rodzaju obiekty, czego powodem może być

zwiększona ochrona i tym samym ograniczony dostęp osób nieuprawnionych.

.go

Obszarem działań terrorystycznych może być również cyberprzestrzeń. Atak

cyberterrorystyczny rozumiany jest jako nielegalne działanie w cyberprzestrzeni o podłożu

politycznym lub ideologicznym, ukierunkowane na wywołanie strachu i skutkujące przemocą

przeciwko ludziom lub mieniu, którego celem jest wymuszanie na rządzie/społeczeństwie

realizacji celów politycznych lub społecznych zakładanych przez atakującego. Atakami

terrorystycznymi mogą więc być nielegalne groźby i ataki przeciwko komputerom, sieciom

komputerowym i informacjom w nich przechowywanym, a także działania sabotażowe

prowadzone w cyberprzestrzeni, w tym także w odniesieniu do infrastruktury krytycznej

czy prowadzenie dezinformacji.

Za możliwy cel przeprowadzenia zamachu należy uznać również placówki

i przedstawicielstwa zagraniczne RP, w tym handlowe i turystyczne, szczególnie w regionach

objętych konfliktami zbrojnymi lub o niestabilnej sytuacji wewnętrznej. Bezpośrednim celem

ataku mogą być również osoby przebywające za granicą. Szczególnym przypadkiem tego

rodzaju incydentu jest uprowadzenie obywatela danego państwa za granicą noszące

znamiona działalności terrorystycznej.

w.

rcl

W oparciu o zdarzenia o charakterze terrorystycznym, jakie miały miejsce bądź były

planowane na świecie, można wyodrębnić szerokie spektrum metod ich przeprowadzania.

Coraz częściej wykorzystywane są również nowe, niekonwencjonalne sposoby, w tym m.in.

ukrywanie ładunków wybuchowych w przedmiotach codziennego użytku oraz zastępowanie

tradycyjnych materiałów wybuchowych środkami płynnymi. W swojej taktyce terroryści

często wykorzystują również ataki symultaniczne. Ponadto do przeprowadzenia zamachów

mogą zostać wykorzystane czynniki chemiczne, biologiczne i promieniotwórcze.

ww

Oddzielną kategorię zdarzeń, które wprawdzie nie stanowią bezpośrednio incydentów

terrorystycznych, lecz mają wywołać mylne przekonanie o występowaniu takiego rodzaju

niebezpieczeństwa, są zawiadomienia o zagrożeniu o charakterze terrorystycznym przez

osoby mające świadomość o rzeczywistym jego nieistnieniu, których celem jest wywołanie

działań instytucji użyteczności publicznej lub organu ochrony bezpieczeństwa, porządku

publicznego lub zdrowia, zmierzających do jego zneutralizowania (tzw. fałszywe alarmy).

Tego rodzaju działania nie tylko czasowo utrudniają lub uniemożliwiają funkcjonowanie

danych instytucji, których obiektów dotyczą zgłoszenia, lecz również mogą powodować

potrzebę podjęcia przez właściwe służby dodatkowych czynności sprawdzających

(w szczególności w zakresie sprawdzenia pirotechnicznego), jak również mogą narazić

zdrowie, a w niektórych przypadkach życie osób przebywających w tych obiektach

w przypadku podjęcia decyzji o przeprowadzeniu ewakuacji (np. szpitala). Podobny efekt

wywołać mogą również podejrzane przesyłki celowo kierowane w szczególności do

instytucji publicznych.

Kategorie zdarzeń, w odniesieniu do których tworzone są odpowiednie procedury, plany czy

algorytmy reagowania w przypadku wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym, są

określane poprzez pryzmat sposobu przeprowadzenia ataku (np. zamach z użyciem broni

palnej) lub w oparciu o jego cel (np. zamach na osoby podlegające szczególnej ochronie) czy

•

•

•

•

•

w.

rcl

•

•

•

zamach z użyciem urządzenia wybuchowego,

zamach z użyciem broni palnej,

uprowadzenie osób, w tym za granicą,

zajęcie obiektu lub środka transportu, w tym również z przetrzymywaniem

zakładników,

uprowadzenie środka transportu

− w komunikacji lądowej,

− w komunikacji wodnej,

− w komunikacji lotniczej,

zamach z użyciem statku powietrznego, któremu nadano status „RENEGADE”,

zamach z użyciem statku lub obiektu pływającego, któremu nadano status

„MARITIME RENEGADE”,

zamach na zdrowie, życie lub wolność osób podlegających ochronie Biura Ochrony

Rządu oraz zamach na obiekty i urządzenia objęte taką ochroną,

zamach z zastosowaniem

− środków biologicznych,

− środków chemicznych,

− środków promieniotwórczych,

atak cyberterrorystyczny,

atak na infrastrukturę krytyczną,

inny rodzaj zamachu, mogący spowodować bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia

bądź wolności ludzi lub mienia znacznej wartości, a także dla bezpieczeństwa

powszechnego, charakteryzujący się dużą dynamiką przebiegu lub możliwością utraty

kontroli nad przebiegiem wydarzeń albo eskalacji zagrożenia, w szczególności

z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych lub łatwopalnych albo innego

gwałtownego wyzwolenia energii, a także rozprzestrzeniania substancji trujących,

duszących lub parzących bądź gwałtownego wyzwolenia energii jądrowej lub

wyzwolenia promieniowania jonizującego,

zawiadomienia o zagrożeniu o charakterze terrorystycznym przez osoby mające

świadomość rzeczywistego jego nieistnienia, których celem jest wywołanie działań

instytucji użyteczności publicznej lub organu ochrony bezpieczeństwa, porządku

publicznego lub zdrowia zmierzających do jego zneutralizowania.

.go

•

•

•

•

v.p

l

specyfikę działań służących ich neutralizacji. W tym kontekście wśród podstawowych

kategorii zdarzeń o charakterze terrorystycznym można wyróżnić

•

ww

Zbliżony charakter do incydentów o charakterze terrorystycznym, których nie należy jednak

wiązać z tego rodzaju zagrożeniami, mają akty terroru kryminalnego. Są one związane

z działalnością kryminalną, w tym porachunkową, a nie terrorystyczną (np. detonacja

ładunku pod samochodem w ramach porachunków czy próba osiągnięcia korzyści

majątkowej przemocą lub groźbą zamachu na życie, zdrowie lub mienie, która doprowadza

do rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym albo do zaprzestania działalności

gospodarczej). Tego rodzaju działania związane są zazwyczaj z aktywnością

zorganizowanych grup przestępczych i nie powodują uruchomienia procedur zarządzania

kryzysowego.

Tym, co różni akty terroru kryminalnego od przestępstwa o charakterze terrorystycznym, jest

cel działalności sprawców. W przypadku działalności terrorystycznej czyn zabroniony

popełniany jest w celu poważnego zastraszenia wielu osób, zmuszenia organu władzy

publicznej Polski lub innego państwa albo organu organizacji międzynarodowej do podjęcia

lub zaniechania określonych czynności czy wywołania poważnych zakłóceń w ich ustroju lub

v.p

l

gospodarce (czyn ten zagrożony jest karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi

co najmniej 5 lat, a dodatkowo penalizowana jest również groźba jego popełnienia).

Natomiast akty terroru kryminalnego, w szczególności te popełniane przez zorganizowane

grupy przestępcze, dokonywane są w celu pozyskiwania środków majątkowych,

zabezpieczenia przez sprawców realizowanych interesów, zdobycia nowych stref wpływów,

zapewnienia wewnątrzgrupowej dyscypliny czy na tle porachunkowym.

Zbieżne pozostawać mogą natomiast metody i środki służące popełnianiu tego rodzaju

przestępstw (np. podłożenie materiału czy urządzenia wybuchowego, przesłanie

niebezpiecznej przesyłki skażonej środkiem lub czynnikiem chemicznym bądź biologicznym,

uprowadzenie osoby lub grupy osób), a także – w niektórych przypadkach – sposoby

rozpoznawania potencjalnego zagrożenia (np. zauważenie porzuconego pakunku) czy

zachowania w przypadku znalezienia się w bezpośredniej bliskości zagrożenia.

2.2.1.

.go

2.2. DIAGNOZA SYSTEMU ANTYTERRORYSTYCZNEGO RP

Podstawy prawne

W polskim systemie prawnym nie istnieje jeden akt prawny, który kompleksowo

regulowałby problematykę przeciwdziałania, zwalczania i reagowania na zagrożenia

o charakterze terrorystycznym oraz usuwania skutków ataku. Podstawowe regulacje w tym

zakresie zostały zawarte w następujących ustawach

w.

rcl

• ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553,

z późn. zm), która m.in. zawiera definicję przestępstwa o charakterze terrorystycznym

(art. 115 § 20), a także penalizuje zakładanie, kierowanie oraz udział

w zorganizowanej grupie albo związku mającym na celu popełnienie przestępstwa

o charakterze terrorystycznym (art. 258 § 2 i 4), finansowanie przestępstwa

o charakterze terrorystycznym (art. 165a) oraz rozpowszechnianie lub publiczne

prezentowanie treści mogących ułatwić popełnienie przestępstwa o charakterze

terrorystycznym (art. 255a),

• ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2013 r.

poz. 1166), która określa organy właściwe w sprawach zarządzania kryzysowego oraz

ich zadania i zasady działania w tej dziedzinie, a także definiuje m.in. pojęcie

zdarzenia o charakterze terrorystycznym,

•

ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz

finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2014 r. poz. 455), która określa zasady oraz tryb

przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu.

ww

Problematyka reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym ujęta jest również

w regulacjach dotyczących stanów nadzwyczajnych – ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r.

o stanie wyjątkowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 1191, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia

29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił

Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz. U. Nr 156, poz. 1301, z późn. zm.).

Ponadto kwestie związane z zadaniami służb i instytucji w odniesieniu do zagrożeń

o charakterze terrorystycznym są zawarte w ustawach kompetencyjnych regulujących ich

działanie, a także innych aktach prawa obejmujących wybrane aspekty dotyczące

określonego rodzaju zagrożeń (załącznik nr 1).

v.p

l

Natomiast szczegółowe procedury reagowania zostały ujęte zarówno w dokumentach

o charakterze rządowym czy resortowym, jak i wewnętrznych procedurach poszczególnych

służb i instytucji, w tym w planach zarządzania kryzysowego.

Z perspektywy międzyinstytucjonalnej szczególną rolę odgrywa Krajowy Plan Zarządzania

Kryzysowego (KPZK) wskazujący m.in. na zadania służb i instytucji w zakresie zarządzania

kryzysowego w odniesieniu do zagrożeń o charakterze terrorystycznym, z uwzględnieniem

podziału na podmiot wiodący i współpracujący. Zawiera on również szereg procedur

odnoszących się do innych zidentyfikowanych zagrożeń, których wystąpienie może być

następstwem ataku terrorystycznego (np. skażenia radiacyjne, skażenia chemiczne,

zakłócenia w systemie elektroenergetycznym). Szczegółowe rozwiązania w tym zakresie

przyjmowane są także przez właściwe organy na szczeblu lokalnym.

2.2.2.

.go

Ponadto Polska jest również stroną licznych dokumentów międzynarodowych dotyczących

walki z terroryzmem, m.in. w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), Unii

Europejskiej (UE), Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO), Rady Europy oraz

Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), a także współpracy

traktatowej (załącznik nr 2).

Poziomy systemu antyterrorystycznego RP

W przyjętym w Polsce systemie antyterrorystycznym RP wyróżnić można trzy poziomy

strategiczny – w ramach którego podejmowane są przez Prezesa Rady Ministrów

i Radę Ministrów kluczowe działania o charakterze systemowym w zakresie ochrony

antyterrorystycznej kraju. Tworzenie polityki antyterrorystycznej państwa należy

również do zadań organów opiniodawczo-doradczych, tj. Międzyresortowego

Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych, Kolegium ds. Służb Specjalnych

i Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego (RZZK). Szczególną rolę

w systemie odgrywa również minister właściwy do spraw wewnętrznych,

w.

rcl

•

•

operacyjny – w ramach którego realizowane są zadania służące koordynacji wymiany

informacji między poszczególnymi służbami i instytucjami wchodzącymi w skład

systemu antyterrorystycznego RP, a także prowadzony jest bieżący monitoring

i analiza zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Zadania na tym poziomie

koordynuje Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego

oraz w odniesieniu do kwestii związanych z zarządzaniem kryzysowym Rządowe

Centrum Bezpieczeństwa (RCB),

•

taktyczny – wykonywany przez poszczególne służby, organy i instytucje, w których

zakresie właściwości pozostaje antyterrorystyczna ochrona kraju.

POZIOM STRATEGICZNY

Rola Prezesa Rady Ministrów na poziomie strategicznym polskiego systemu

antyterrorystycznego polega zarówno na działaniach bezpośrednich, w tym

wydawaniu zarządzeń i wytycznych kluczowych z perspektywy funkcjonowania

systemu antyterrorystycznego RP czy kierowaniu pracami Rządowego Zespołu

Zarządzania Kryzysowego, jak i działaniach pośrednich poprzez koordynowanie

pracy Rady Ministrów i jej członków.

ww

Prezes Rady

Ministrów

Rada

Ministrów

Rada Ministrów sprawuje zarządzanie kryzysowe na terytorium RP. Ponadto

w ramach ochrony antyterrorystycznej kraju na poziomie Rady Ministrów uzgadniane

Istotną rolę w zakresie wyznaczania podstawowych kierunków działań państwa

w obszarze zapobiegania, przygotowania i reagowania na zagrożenia terrorystyczne

odgrywa Międzyresortowy Zespół do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych3), będący

organem pomocniczym Rady Ministrów. Do zadań Zespołu należy

m.in. monitorowanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym, ich analiza i ocena oraz

przedstawianie opinii i wniosków dla Rady Ministrów. Ważnym zadaniem Zespołu

jest także inicjowanie, koordynowanie i monitorowanie działań podejmowanych

przez właściwe organy administracji rządowej w zakresie zapobiegania,

przygotowania i reagowania na zagrożenia terrorystyczne. W ramach prowadzonych

prac przygotowywane są również propozycje zmierzające do usprawnienia metod

i form przeciwdziałania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym, wraz

z możliwością występowania z wnioskiem do właściwych organów o podjęcie prac

legislacyjnych. Przewodniczący MZds.ZT może powoływać spośród członków i osób

zaproszonych do udziału w jego pracach z głosem doradczym zespoły zadaniowe

w celu realizacji konkretnych zadań.

w.

rcl

.go

MZds.ZT

v.p

l

są kierunki działań o charakterze systemowym czy opracowywane są niektóre

rozporządzenia

wpływające

na

funkcjonowanie

podmiotów

systemu

antyterrorystycznego. Członkowie Rady Ministrów zapoznają się również

z corocznymi sprawozdaniami z działalności Międzyresortowego Zespołu

do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych. Równocześnie w przypadku szczególnego

zagrożenia bezpieczeństwa obywateli, w tym spowodowanego działaniami

terrorystycznymi, Rada Ministrów może podjąć uchwałę o skierowaniu do Prezydenta

RP wniosku o wprowadzenie stanu wyjątkowego bądź w razie zewnętrznego

zagrożenia państwa spowodowanego działaniami o charakterze terrorystycznym lub

działaniami w cyberprzestrzeni wnioskować o wprowadzenie stanu wojennego.

Kolegium

ds.

Służb

Specjalnych

Ponadto zadania na poziomie strategicznym realizuje Kolegium do Spraw Służb

Specjalnych działające przy Radzie Ministrów jako organ opiniodawczo-doradczy.

Kolegium pozostaje właściwe m.in. w sprawach programowania, nadzorowania

i koordynowania działalności Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW),

Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego (SKW), Służby

Wywiadu Wojskowego (SWW) i Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) oraz

podejmowanych dla ochrony bezpieczeństwa państwa działań Policji, Straży

Granicznej (SG), Żandarmerii Wojskowej (ŻW), Służby Więziennej (SW), Biura

Ochrony Rządu (BOR), Służby Celnej (SC), urzędów skarbowych, izb skarbowych,

organów kontroli skarbowej, organów informacji finansowej oraz służb rozpoznania

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP)4).

3)

ww

Międzyresortowy Zespół do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych utworzony został na podstawie zarządzenia nr 162 Prezesa

Rady Ministrów z dnia 25 października 2006 r. W jego skład, oprócz przewodniczącego – Ministra Spraw Wewnętrznych,

wchodzą jako zastępcy przewodniczącego: Minister Spraw Zagranicznych, Minister Finansów, Minister Obrony Narodowej,

Minister Sprawiedliwości oraz Minister – Członek Rady Ministrów właściwy do spraw koordynowania działalności służb

specjalnych, jeżeli został wyznaczony przez Prezesa RM. Pozostałymi członkami Zespołu są Sekretarz lub Podsekretarz

Stanu w MSW, Sekretarz Kolegium ds. Służb Specjalnych, Szef Obrony Cywilnej Kraju, Szef ABW, Szef AW, Szef BOR,

Komendant Główny Policji, Komendant Główny SG, Komendant Główny PSP, Szef SWW, Szef SKW, Komendant Główny

ŻW, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, GIKS, GIIF, Szef SC, Dyrektor RCB. Do udziału w spotkaniach

zapraszany jest również Szef BBN, a także przedstawiciel Prokuratury Generalnej.

4)

W skład Kolegium wchodzą: przewodniczący – Prezes Rady Ministrów, sekretarz Kolegium oraz jako członkowie

minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw zagranicznych, Minister Obrony Narodowej,

minister właściwy do spraw finansów publicznych, Szef BBN, Minister – Członek Rady Ministrów właściwy do spraw

koordynowania działalności służb specjalnych, jeżeli został wyznaczony przez Prezesa RM. W posiedzeniach Kolegium

uczestniczą także: Szef ABW, Szef AW, Szef CBA, Szef SKW, Szef SWW, Przewodniczący Sejmowej Komisji do Spraw

Służb Specjalnych. Ponadto Prezydent RP może delegować swojego przedstawiciela do udziału w posiedzeniach Kolegium,

a Przewodniczący Kolegium może zapraszać do udziału w posiedzeniach Kolegium przewodniczących właściwych komisji

.go

Podmiotem wiodącym w fazie przygotowania, reagowania i odbudowy w kontekście

zagrożeń o charakterze terrorystycznym jest minister właściwy do spraw

wewnętrznych (MSW), będący organem odpowiedzialnym m.in. za ochronę

bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochronę granicy państwa, kontrolę ruchu

granicznego i cudzoziemców, koordynację działań związanych z polityką migracyjną

państwa, a także zarządzanie kryzysowe, ratownictwo i ochronę ludności.

W przypadkach niecierpiących zwłoki minister właściwy do spraw wewnętrznych

sprawuje zarządzanie kryzysowe w kraju, w zastępstwie Rady Ministrów. Swoje

zadania realizuje on zarówno bezpośrednio, jak i poprzez działanie podległych lub

nadzorowanych przez siebie służb – Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu

i Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz we współpracy z innymi organami,

służbami i instytucjami. Z perspektywy funkcji koordynacyjnej ministra właściwego

do spraw wewnętrznych w systemie antyterrorystycznym, istotne jest także

przewodniczenie

Międzyresortowemu

Zespołowi

do

Spraw

Zagrożeń

Terrorystycznych.

w.

rcl

Minister

właściwy do

spraw

wewnętrznych

v.p

l

Do poziomu strategicznego polskiego systemu antyterrorystycznego zaliczany jest

także Rządowy Zespół Zarządzania Kryzysowego, stanowiący organ opiniodawczo-doradczy właściwy w sprawach inicjowania i koordynowania działań

podejmowanych w zakresie zarządzania kryzysowego. Do zadań Zespołu należy

m.in. przygotowywanie propozycji użycia sił i środków niezbędnych do opanowania

sytuacji kryzysowych oraz doradzanie w zakresie koordynacji działań organów

administracji rządowej, instytucji państwowych i służb w sytuacjach kryzysowych

czy opiniowanie potrzeb w zakresie odtwarzania infrastruktury lub przywrócenia jej

pierwotnego charakteru. W skład RZZK wchodzą: Prezes Rady Ministrów –

przewodniczący Zespołu, Minister Obrony Narodowej i minister właściwy do spraw

wewnętrznych, minister właściwy do spraw administracji publicznej, minister

właściwy do spraw zagranicznych, Minister Koordynator Służb Specjalnych (jeżeli

został powołany) oraz inne organy administracji rządowej w zależności od potrzeb.

RZZK

POZIOM OPERACYJNY

CAT ABW

Poziom operacyjny polskiego systemu antyterrorystycznego stanowi, powołane

w ramach Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centrum Antyterrorystyczne,

które zapewnia koordynację działań – w zakresie analityczno-informacyjnym

– podejmowanych przez jednostki odpowiedzialne za ochronę antyterrorystyczną

Polski.

ww

CAT ABW funkcjonuje w systemie całodobowym 7 dni w tygodniu. Służbę w nim

pełnią, oprócz funkcjonariuszy ABW, oddelegowani funkcjonariusze, żołnierze

i pracownicy m.in. Policji, SG, BOR, AW, SKW, SWW oraz Służby Celnej.

Realizują oni zadania w ramach kompetencji instytucji, którą reprezentują.

Równocześnie z CAT ABW aktywnie współpracują inne podmioty uczestniczące

w systemie ochrony antyterrorystycznej RP, takie jak Rządowe Centrum

Bezpieczeństwa, MSW, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Państwowa Straż

Pożarna, Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF), Siły Zbrojne RP

i Żandarmeria Wojskowa.

sejmowych, przedstawicieli organów państwowych oraz inne osoby, których uczestnictwo jest niezbędne ze względu na

tematykę obrad.

Dodatkowo na poziomie operacyjnym koordynację realizacji zadań w odniesieniu do

zarządzania kryzysowego zapewnia Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Wykonuje

ono zadania krajowego centrum zarządzania kryzysowego poprzez pełnienie

całodobowego dyżuru i zapewnienie obiegu informacji na potrzeby zarządzania

kryzysowego. Ponadto w ramach działań, które można rozpatrywać w kategoriach

poziomu operacyjnego, RCB zajmuje się monitorowaniem i analizowaniem bieżącej

sytuacji w zakresie stanu bezpieczeństwa narodowego oraz występujących w tym

zakresie zagrożeń na podstawie meldunków przekazanych przez centra zarządzania

kryzysowego i pozyskanych danych z innych dostępnych źródeł, pełni stały dyżur

w ramach gotowości obronnej państwa, a także zapewnia wymianę informacji

w relacjach międzynarodowych i krajowych, w tym dotyczących realizacji

przedsięwzięć w ramach Systemu Reagowania Kryzysowego NATO (NATO Crisis

Response System).

.go

Rządowe

Centrum

Bezpieczeństwa

v.p

l

Istotą systemu funkcjonowania CAT ABW jest koordynacja procesu wymiany

informacji między uczestnikami systemu antyterrorystycznego RP, umożliwiająca

wdrażanie wspólnych procedur reagowania w przypadku zaistnienia zagrożenia

o charakterze terrorystycznym, a także stałe, szybkie i syntetyczne informowanie

kierownictwa państwa o zagrożeniach o charakterze terrorystycznym oraz działaniach

podjętych w związku z nimi przez właściwe służby i instytucje.

POZIOM TAKTYCZNY

Poziom taktyczny realizowany jest przez krajowe służby i instytucje uczestniczące

w antyterrorystycznej ochronie kraju.

Podmiotem wiodącym w fazie zapobiegania zagrożeniom o charakterze

terrorystycznym jest Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego posiadająca delegację

ustawową do prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych, analityczno-informacyjnych i dochodzeniowo-śledczych w zakresie rozpoznawania, zapobiegania

i wykrywania przestępstw terroryzmu oraz ścigania ich sprawców. ABW,

przy pomocy Centrum Antyterrorystycznego, koordynuje proces wymiany informacji

między uczestnikami systemu ochrony antyterrorystycznej, umożliwiający wdrażanie

wspólnych procedur reagowania w przypadku uzyskania informacji o możliwości

wystąpienia zagrożenia o charakterze terrorystycznym.

w.

rcl

Agencja

Bezpieczeństwa

Wewnętrznego

ww

Agencja odgrywa również istotną rolę w zakresie zarządzania kryzysowego. Organy

administracji szczebla rządowego i samorządowego są zobowiązane do współpracy

z Szefem ABW w ramach realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania, zapobiegania

i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym. Jednocześnie organy

administracji publicznej, posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub

urządzeń infrastruktury krytycznej są obowiązani niezwłocznie przekazywać Szefowi

ABW informacje dotyczące zagrożeń o charakterze terrorystycznym dla tej

infrastruktury krytycznej, w tym zagrożeń dla funkcjonowania systemów i sieci

energetycznych, wodno-kanalizacyjnych, ciepłowniczych oraz teleinformatycznych

istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, a także działań, które mogą

prowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, mienia w znacznych rozmiarach,

dziedzictwa narodowego lub środowiska.

Natomiast Szef ABW, w przypadku podjęcia informacji o możliwości wystąpienia

sytuacji kryzysowej będącej skutkiem zdarzenia o charakterze terrorystycznym,

zagrażającego infrastrukturze krytycznej, życiu lub zdrowiu ludzi, mieniu

Współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania

i przeciwdziałania zagrożeniom terrorystycznym należy również do ustawowych

zadań Straży Granicznej. Działania te obejmują m.in. ochronę granicy państwowej,

w tym morskiej, organizowanie i dokonywanie kontroli ruchu granicznego oraz

zapobieganie nielegalnemu przekraczaniu granicy państwowej i ściganie sprawców

tego rodzaju czynów zabronionych. Służba ta realizuje również działania w zakresie

zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej, w tym na pokładzie

statków powietrznych wykonujących przewozy lotnicze pasażerów. Ważnym

zadaniem w odniesieniu do zagrożeń o charakterze terrorystycznym pozostaje także

monitorowanie zjawisk kryminalnych z udziałem środowisk i skupisk cudzoziemców.

w.

rcl

Straż

Graniczna

Do podstawowych zadań Policji należą m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz

mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochrona

bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach

publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej,

w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystana,

inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu

przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym

zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi,

wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Policja odgrywa

również kluczową rolę w odniesieniu do reagowania na zdarzenia o charakterze

terrorystycznym, w tym pozostaje ona wiodąca w zakresie fizycznego zwalczania

terroryzmu, prowadzenia negocjacji oraz działań minersko-pirotechnicznych. Służba

ta jest także odpowiedzialna za zabezpieczanie imprez masowych, jak również

edukację społeczną na rzecz przeciwdziałania przestępczości.

.go

Policja

v.p

l

w znacznych rozmiarach, dziedzictwu narodowemu lub środowisku, może udzielać

zaleceń organom i podmiotom zagrożonym tymi działaniami oraz przekazywać im

niezbędne informacje służące przeciwdziałaniu zagrożeniom.

Agencja

Wywiadu

Do zadań Agencji Wywiadu należy rozpoznawanie międzynarodowego terroryzmu

i ekstremizmu oraz zorganizowanych grup przestępczych i powiązań

transnarodowych, a także ochrona zagranicznych przedstawicielstw RP i ich

pracowników przed działaniami mogącymi przynieść szkodę interesom Polski.

Agencja Wywiadu prowadzi również wywiad elektroniczny oraz przekazuje

gromadzone i przetwarzane informacje kluczowym odbiorcom w kraju. Działalność

AW na terytorium RP może być prowadzona wyłącznie w związku z jej działalnością

poza granicami Państwa, a realizacja czynności operacyjno-rozpoznawczych jest

dopuszczalna jedynie za pośrednictwem Szefa ABW.

ww

Bezpieczeństwo polskich Sił Zbrojnych zapewnia w kraju Służba Kontrwywiadu

Wojskowego, natomiast za granicą – Służba Wywiadu Wojskowego. Obie służby

w swym obszarze kompetencyjnym zostały zobligowane do podejmowania czynności

w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi.

Służba

Kontrwywiadu

Wojskowego

Służba

Wywiadu

Wojskowego

Do zadań SKW należy m.in. rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw

związanych z działalnością terrorystyczną, popełnionych przez żołnierzy pełniących

czynną służbę wojskową, funkcjonariuszy SKW i SWW oraz pracowników

Sił Zbrojnych RP i innych jednostek organizacyjnych Ministerstwa Obrony

Narodowej.

Natomiast do zadań SWW należy rozpoznawanie i przeciwdziałanie zagrożeniom

międzynarodowym terroryzmem mających związek z obronnością państwa oraz

bezpieczeństwem i zdolnością bojową Sił Zbrojnych RP. Działania SWW koncentrują

Istotną rolę w kontekście działań antyterrorystycznych oraz zarządzania kryzysowego

odgrywa również Żandarmeria Wojskowa, której kompetencje obejmują

m.in. zapewnienie ochrony porządku publicznego na terenach i obiektach jednostek

wojskowych oraz w miejscach publicznych, a także wykonywanie czynności

ochronnych w stosunku do uprawnionych osób oraz mienia wojskowego przed

zamachami naruszającymi te dobra (w tym fizyczne zwalczanie terroryzmu).

ŻW posiada również uprawnienia do prowadzenia czynności dochodzeniowo-śledczych i operacyjno-rozpoznawczych, obejmujących swym zakresem

m.in. rozpoznawanie i zwalczanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Ponadto

Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych

uzgodniony z Ministrem Obrony Narodowej, może zarządzić użycie żołnierzy

Żandarmerii Wojskowej do udzielenia pomocy Policji w razie zagrożenia

bezpieczeństwa i porządku publicznego.

.go

Żandarmeria

Wojskowa

v.p

l

się na pozyskiwaniu informacji o charakterze wyprzedzającym, które służą

identyfikacji zagrożeń we wstępnej fazie. Aktywność SWW na terenie kraju jest

możliwa wyłącznie w przypadku, gdy ma ona związek z działaniami poza granicami

RP.

w.

rcl

Wymienione powyżej służby – ABW, Policja, Straż Graniczna, AW, SWW, SKW

i ŻW – w ramach wykonywanych zadań związanych z zapobieganiem terroryzmowi

uprawnione są do realizacji czynności operacyjno-rozpoznawczych i analityczno-informacyjnych. Ponadto wykonują one również szereg innych działań,

np. w zakresie rozpoznawania międzynarodowego obrotu bronią, amunicją

i materiałami wybuchowymi czy bronią masowego rażenia, mającymi niezwykle

istotne znaczenie z perspektywy zabezpieczenia antyterrorystycznego kraju.

Biuro Ochrony

Rządu

Istotną rolę, również na poziomie taktycznym systemu, w kontekście działań

realizowanych w ramach zarządzania kryzysowego, odgrywa Rządowe Centrum

Bezpieczeństwa, które ustawowo zobowiązane jest do realizacji zadań z zakresu

zapobiegania, przeciwdziałania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze

terrorystycznym oraz współdziałania z Szefem Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego w zakresie zapobiegania, przeciwdziałania i usuwania skutków

zdarzeń o charakterze terrorystycznym. Realizuje ono zadania dotyczące

m.in. obsługi merytorycznej i organizacyjnej RZZK, opracowuje dokumenty

rządowe, opiniuje plany zarządzania kryzysowego ministrów, wojewodów

i kierowników urzędów centralnych czy też koordynuje proces planistyczny odnośnie

do ochrony krajowej i europejskiej infrastruktury krytycznej. Pozostaje ono również

właściwe w zakresie przygotowania do uruchomienia – w przypadku zaistnienia

zagrożeń – procedur zarządzania kryzysowego oraz zapewnia koordynację polityki

informacyjnej organów administracji publicznej w czasie sytuacji kryzysowej.

RCB jest także odpowiedzialne za współdziałanie ze strukturami NATO i Unii

Europejskiej oraz innych organizacji międzynarodowych w obszarze zarządzania

kryzysowego i ochrony infrastruktury krytycznej. Istotne pozostaje również zadanie

organizowania, prowadzenia i koordynacji szkoleń i ćwiczeń z zakresu zarządzania

kryzysowego, w tym o charakterze międzynarodowym.

ww

Rządowe

Centrum

Bezpieczeństwa

W ramach systemu antyterrorystycznego RP zadania o charakterze zabezpieczającym

i profilaktycznym realizuje także Biuro Ochrony Rządu, właściwe w zakresie ochrony

ustawowo określonych osób, obiektów i urządzeń, które mogą stać się potencjalnym

celem zamachów terrorystycznych. BOR zajmuje się również ochroną placówek

dyplomatycznych o wysokim stopniu zagrożenia.

W ramach systemu antyterrorystycznego RP ważną rolę odgrywa Państwowa Straż

Pożarna, która jest główną służbą odpowiedzialną za prowadzenie akcji ratowniczych

w zakresie ratowania życia i zdrowia ludzi oraz ochronę mienia

i środowiska w sytuacji powstania nagłego zagrożenia. Do zadań PSP należy

podejmowanie czynności z zakresu rozpoznawania zagrożeń, w tym skażeń

substancjami chemicznymi i radiacyjnymi oraz prowadzenie wstępnych czynności

rozpoznania biologicznego. Podmioty podejmujące działania ratownicze funkcjonują

w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Wszelkie działania

ratownicze w czasie zagrożenia o charakterze terrorystycznym oparte są na

zachowaniu priorytetu ratowania życia i zdrowia oraz technologii działań służących

minimalizacji skutków zdarzenia.

Na poziomie krajowym resort obrony narodowej pełni rolę wspierającą inne służby

w działaniach mających na celu przeciwdziałanie i zwalczanie zagrożeń o charakterze

terrorystycznym oraz usuwanie ich skutków. Siły Zbrojne RP bezpośrednio

odpowiadają natomiast za ochronę granicy państwowej w przestrzeni powietrznej,

a także utrzymują gotowość do wsparcia działań antyterrorystycznych Policji oraz

działań Straży Granicznej w ramach zwalczania zagrożeń terrorystycznych

na polskich obszarach morskich. Rodzajem Sił Zbrojnych szczególnie

predysponowanym do wsparcia działań antyterrorystycznych są Wojska Specjalne,

które dysponują możliwościami, zdolnościami, wyszkoleniem i wyposażeniem

zwiększającymi potencjał ww. służb w reagowaniu na zagrożenia o charakterze

terrorystycznym. Siły Zbrojne RP uczestniczą również w misjach stabilizacyjnych,

pokojowych i międzynarodowych koalicjach antyterrorystycznych.

.go

Ministerstwo

Obrony

Narodowej

Poz. 1218

v.p

l

Państwowa

Straż Pożarna

– 22 –

w.

rcl

W Siłach Zbrojnych RP funkcjonuje także system Obrony Przed Bronią Masowego

Rażenia pozwalający na identyfikację, monitorowanie i likwidację skażeń

spowodowanych użyciem broni masowego rażenia lub awarią urządzeń

z toksycznymi środkami przemysłowymi. Natomiast w sytuacjach kryzysowych

wymagających aktywowania Krajowego Systemu Wykrywania Skażeń

i Alarmowania Siły Zbrojne RP odpowiadają za koordynowanie działań podmiotów

tego systemu.

Zadania z zakresu przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu realizowane

są natomiast przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, właściwego

w zakresie uzyskiwania, gromadzenia, przetwarzania i analizowania informacji

finansowych oraz podejmowania działań w tym obszarze, a także prowadzenia

współpracy z jednostkami analityki finansowej (FIU5)) innych państw. Działania te są

realizowane w oparciu o badanie przebiegu transakcji, które GIIF może wstrzymać

lub przeprowadzić w odniesieniu do nich blokadę rachunku. Istotnym instrumentem

przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu jest także możliwość zamrożenia wartości

majątkowych przez instytucje obowiązane.

Generalny

Inspektor

Informacji

Finansowej

Poza tym przy GIIF działa Międzyresortowy Komitet Bezpieczeństwa Finansowego

pełniący funkcję opiniodawczo-doradczą w zakresie stosowania szczególnych

środków ograniczających przeciwko osobom, grupom i podmiotom. Do zadań

Komitetu należy w szczególności przedstawianie propozycji zamieszczenia albo

usunięcia z Listy osób, grup lub podmiotów, w stosunku do których instytucje

obowiązane dokonują zamrożenia wartości majątkowych przedmiotowych osób, grup

lub podmiotów. Zamrożenia prowadzone są na podstawie przepisów prawa

Unii Europejskiej wprowadzających szczególne środki ograniczające przeciwko

ww

Międzyresortowy

Komitet

Bezpieczeństwa

Finansowego

5)

Financial Intelligence Unit.

Istotną rolę w systemie odgrywa także Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które

na bieżąco monitoruje zagrożenia, w tym również o charakterze terrorystycznym,

na świecie pod kątem ich politycznej oceny oraz aktywnie uczestniczy

w międzynarodowych forach dedykowanych przeciwdziałaniu i reagowaniu na tego

rodzaju zagrożenia. MSZ jest również odpowiedzialne za zapewnienie opieki

konsularnej polskim obywatelom znajdującym się poza granicą RP czy prowadzenie

działań mających na celu odzyskanie izolowanego personelu, utraconego w wyniku

uprowadzenia przez organizacje terrorystyczne lub zorganizowane grupy przestępcze.

MSZ zapewnia także wsparcie działań polskich jednostek wojskowych i policyjnych

biorących udział w operacjach poza terytorium Polski. Dodatkowo we współpracy

z AW, BOR i ABW uczestniczy w działaniach mających na celu zapewnienie

bezpieczeństwa polskich placówek dyplomatycznych i ich personelu. Ponadto MSZ

odpowiada za wymianę informacji między instytucjami krajowymi a polskimi

placówkami dyplomatycznymi oraz wybranymi instytucjami międzynarodowymi

w przypadku realnego zagrożenia zamachem lub w momencie jego wystąpienia.

w.

rcl

Ministerstwo

Spraw

Zagranicznych

W skład systemu antyterrorystycznego RP wchodzi również Służba Celna, do której

zadań należy m.in. rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie

przestępstw związanych z naruszeniem przepisów dotyczących wprowadzania na

terytorium RP oraz wyprowadzania z jej terytorium towarów objętych ograniczeniami

lub zakazami obrotu ze względu na bezpieczeństwo i porządek publiczny lub

bezpieczeństwo międzynarodowe, w szczególności takich jak odpady, substancje

chemiczne i ich mieszaniny, materiały jądrowe i promieniotwórcze, środki odurzające

i substancje psychotropowe, broń, amunicja, materiały wybuchowe oraz towary

i technologie o znaczeniu strategicznym.

.go

Służba Celna

v.p

l

niektórym osobom, grupom lub podmiotom oraz przepisów rozporządzenia ministra

właściwego do spraw instytucji finansowych, określającego listę osób, grup lub

podmiotów, w stosunku do których instytucje obowiązane dokonują zamrożenia

wartości majątkowych. Przedmiotowa lista może być tworzona z uwzględnieniem

konieczności wykonania zobowiązań wynikających z wiążących RP umów

międzynarodowych lub wiążących uchwał organizacji międzynarodowych oraz mając

na uwadze konieczność zwalczania terroryzmu i przeciwdziałania finansowaniu

terroryzmu.

W przypadku konkretnych zdarzeń o charakterze terrorystycznym czynności realizują

również inne organy, instytucje i inspekcje, zgodnie z zakresem swojej właściwości,

w tym m.in.

• Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji (prowadzenie spraw w zakresie

zarządzania kryzysowego wynikających z nadzoru nad działalnością

wojewody oraz przeciwdziałania i usuwania skutków klęsk żywiołowych

i innych podobnych zdarzeń zagrażających bezpieczeństwu powszechnemu),

• Ministerstwo Sprawiedliwości (kodyfikacja prawa karnego, nadzór nad

więziennictwem),

• Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju (nadzór nad przewozem osób i rzeczy

środkami transportu samochodowego, kolejowego, lotniczego, żeglugi

morskiej i żeglugi śródlądowej oraz nadzór nad ratowaniem życia na morzu

i zwalczaniem zagrożeń i zanieczyszczeń środowiska morskiego),

• Ministerstwo Zdrowia (ochrona zdrowia oraz organizacja i nadzór nad

systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego),

• Ministerstwo Gospodarki (nadzór nad gospodarowaniem rezerwami

strategicznymi),

ww

Inne instytucje

wspierające

ochronę

antyterrorystyczną

kraju

•

•

•

•

•

Zadania z zakresu zarządzania kryzysowego, w tym również w odniesieniu

do zapobiegania, przeciwdziałania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze

terrorystycznym, realizowane są także na poziomie lokalnym. Kluczowa rola w tym

zakresie przypada wojewodom, organom właściwym w zakresie zarządzania

kryzysowego na terenie województwa, odpowiedzialnym za zapewnienie

współdziałania wszystkich organów administracji rządowej i samorządowej

działających w województwie i kierowanie ich działalnością w zakresie zapobiegania

zagrożeniu życia, zdrowia lub mienia oraz zagrożeniom środowiska, bezpieczeństwa

państwa i utrzymania porządku publicznego, ochrony praw obywatelskich, a także

zapobiegania klęskom żywiołowym i innym nadzwyczajnym zagrożeniom oraz

zwalczania i usuwania ich skutków. Do zadań wojewody należy również prowadzenie

czynności logistycznych zapewniających warunki sprawnego i efektywnego

wykorzystania dostępnych zasobów osobowych, rzeczowych i finansowych na

miejscu zdarzenia o charakterze terrorystycznym. Natomiast powiat wykonuje

określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym, w tym

w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli. Ponadto w ramach

zagospodarowania przestrzennego uwzględniane są przez samorząd terytorialny

potrzeby bezpieczeństwa państwa mające na celu m.in. zapewnienie warunków

do reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym.

ww

w.

rcl

Poziom

terenowy

Poza strukturami podległymi Prezesowi Rady Ministrów istnieją również inne organy

i instytucje szczebla centralnego wykonujące działania w ramach systemu

antyterrorystycznego RP. Szczególną rolę odgrywa Prokuratura Generalna, która

strzeże praworządności i prowadzi lub nadzoruje postępowania przygotowawcze

w sprawach karnych oraz sprawuje funkcję oskarżyciela publicznego przed sądami.

Innym istotnym podmiotem spoza administracji rządowej jest Biuro Bezpieczeństwa

Narodowego, które wspiera Prezydenta RP w realizacji jego zadań w zakresie

bezpieczeństwa i obronności, w tym opracowuje materiały eksperckie na temat

bieżących zagrożeń o charakterze terrorystycznym.

.go

Podmioty

Podmioty

spoza

spoza

administracji

administracji

rządowej

rządowej

Państwowa Agencja Atomistyki (monitorowanie i reagowanie na zagrożenia

skażeniami radiacyjnymi),

Państwowa Inspekcja Sanitarna (działania w sytuacjach kryzysowych

związanych z użyciem czynników chemicznych, biologicznych i radiacyjnych,

mogących mieć wpływ na zdrowie i życie ludzkie),

Urzędy Kontroli Skarbowej (kontrola skarbowa),

Urząd Lotnictwa Cywilnego (zapewnienie bezpieczeństwa lotnictwa

cywilnego),

Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (zarządzanie ruchem lotniczym),

Straż Ochrony Kolei (ochrona życia i zdrowia oraz mienia na obszarze

kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych).

v.p

l

•

Odpowiedzialność w fazie reagowania na zagrożenia o charakterze

terrorystycznym

v.p

l

2.2.3.

Poz. 1218

ODPOWIEDZIALNOŚĆ W ZAKRESIE REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA

O CHARAKTERZE TERRORYSTYCZNYM NA POZIOMIE STRATEGICZNYM

Kluczowa rola w przypadku wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym, związana

również z odpowiedzialnością polityczną za działania realizowane zarówno na poziomie

strategicznym systemu antyterrorystycznego RP, jak i przez służby podległe lub

nadzorowane, spoczywa na ministrze właściwym do spraw wewnętrznych.

Wiodąca rola ministra właściwego do spraw wewnętrznych w zakresie reagowania na tego

rodzaju zdarzenia wynika zarówno z jego pozycji prawnoustrojowej, określonej w ustawie

o działach administracji rządowej, jak i w ustawie o zarządzaniu kryzysowym.

.go

Zgodnie z pierwszą z nich, dział sprawy wewnętrzne obejmuje m.in. sprawy ochrony

bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz zarządzania kryzysowego. Ponadto wskazuje

ona, że minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje nadzór nad działalnością m.in.

Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu oraz Szefa

Obrony Cywilnej Kraju.

w.

rcl

Natomiast zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym, każdy z ministrów realizuje zadania

z zakresu zarządzania kryzysowego w podległym sobie dziale przy pomocy resortowego

zespołu zarządzania kryzysowego oraz własnego centrum zarządzania kryzysowego

(jeżeli zostało utworzone)6). Jednak w przypadku zdarzeń o wymiarze ponadresortowym

zarządzanie kryzysowe sprawuje Rada Ministrów. W praktyce, ze względu na tryb pracy

Rady Ministrów (cykliczne posiedzenia lub tryb obiegowy), dla fazy reagowania

przewidziano specjalny tryb postępowania: w przypadkach niecierpiących zwłoki

zarządzanie kryzysowe sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych.

Jednocześnie w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy siły i środki posiadane przez

wojewodę lub ministra są niewystarczające do skutecznego reagowania na zagrożenie,

minister właściwy do spraw wewnętrznych uruchamia (lub nadzoruje uruchamianie)

procedury zawarte w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego i planach własnych

ministrów. O swoich działaniach zawiadamia on niezwłocznie Prezesa Rady Ministrów,

a podjęte przez niego decyzje podlegają rozpatrzeniu na najbliższym posiedzeniu Rady

Ministrów.

ww

Minister właściwy do spraw wewnętrznych posiada również możliwość kierowania pracami

Rządowego

Zespołu

Zarządzania

Kryzysowego

w

przypadku

nieobecności

przewodniczącego – Prezesa Rady Ministrów. Do zadań RZZK w tym wypadku należy m.in.

przygotowywanie propozycji użycia sił i środków niezbędnych do opanowania sytuacji

kryzysowych, a także doradzanie w zakresie koordynacji działań organów administracji

rządowej, instytucji państwowych i służb w sytuacjach kryzysowych. Obsługę ministra

właściwego do spraw wewnętrznych w sytuacji realizacji zadań w zastępstwie Rady

Ministrów, jak również obsługę RZZK, zapewnia Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.

Przy zdarzeniu na poziomie resortowym, w którym minister właściwy do spraw

wewnętrznych jest organem wiodącym, na potrzeby wsparcia przy podejmowaniu decyzji,

6)

Obowiązek utworzenia centrum zarządzania kryzysowego dotyczy podmiotów (ministrów oraz kierowników

urzędów centralnych) ujętych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie

określenia organów administracji rządowej, które utworzą centra zarządzania kryzysowego, oraz sposobu ich

funkcjonowania (Dz. U. Nr 226, poz. 1810).

v.p

l

może on zwołać zespół zarządzania kryzysowego utworzony w urzędzie go obsługującym.

Udział w takich posiedzeniach biorą określeni członkowie kierownictwa MSW oraz

kierujący komórkami organizacyjnymi w MSW, jak również kierujący formacjami

podległymi MSW. Właściwe departamenty MSW zapewniają przygotowanie, uruchamianie

i kontrolę szczegółowych procedur realizacji zadań w podległych lub nadzorowanych przez

ministra organach, jednostkach organizacyjnych i komórkach organizacyjnych ministerstwa –

zgodnie z planem zarządzania kryzysowego działu administracji rządowej: sprawy

wewnętrzne.

.go

Na szczególną rolę ministra właściwego do spraw wewnętrznych w systemie zarządzania

kryzysowego, w tym w przypadku wystąpienia zagrożenia o charakterze terrorystycznym,

wskazuje rola wiodąca MSW określona w siatce bezpieczeństwa Krajowego Planu

Zarządzania Kryzysowego. Zgodnie z nią, minister właściwy do spraw wewnętrznych

koordynuje działania w fazie reagowania w przypadku wystąpienia 117) spośród 18

sklasyfikowanych w niej zagrożeń, w tym w odniesieniu do zagrożenia o charakterze

terrorystycznym.

W rozumieniu KPZK podmiotem wiodącym jest instytucja (organ), która ze względu na

zakres swoich zadań ustawowych realizuje działania kluczowe dla skuteczności reagowania

kryzysowego, zasadniczo we współpracy z innymi instytucjami szczebla równorzędnego lub

niższego, również niepodporządkowanymi jej pod względem służbowym (zwanych

podmiotami współpracującymi).

w.

rcl

Jednocześnie, biorąc pod uwagę, że to minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje

zarządzanie kryzysowe w przypadkach niecierpiących zwłoki, może on być zobligowany

również do zlecenia realizacji czynności w przypadku innych zagrożeń (zarówno

wyszczególnionych w siatce bezpieczeństwa, jak i obecnie nieujętych w KPZK, a możliwych

do wystąpienia) – do czasu, gdy właściwi ministrowie przejmą koordynację, zgodnie ze

swoją właściwością według charakteru danego zdarzenia.

W odniesieniu do zdarzenia o charakterze terrorystycznym, które każdorazowo jest

rozpatrywane jako zdarzenie o zasięgu krajowym, MSW określa strategię postępowania,

występuje o wsparcie podmiotów zewnętrznych – współpracujących z resortem spraw

wewnętrznych, a także informuje Prezesa Rady Ministrów o sytuacji i przebiegu działań.

Oprócz tego zadania szczegółowe organizują i wykonują komendanci służb podległych

MSW. Natomiast działania ministra właściwego do spraw wewnętrznych wspierają

ministrowie właściwi dla danego rodzaju zdarzenia, np. minister właściwy do spraw zdrowia

w zakresie koordynacji działań systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego,

ministrowie odpowiedzialni za infrastrukturę krytyczną oraz szefowie ABW i AW.

W przypadku zaistnienia takiej potrzeby minister właściwy do spraw wewnętrznych może

również zwołać Międzyresortowy Zespół do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych, którego

pracom przewodniczy.

ww

Do zakresu działania ministra właściwego do spraw wewnętrznych w odniesieniu do tego

rodzaju zdarzeń, należy także bieżąca analiza i ocena zagrożenia, wydawanie ostrzeżeń dla

ludności i aktywne uczestniczenie w procesie informowania, jak również występowanie

z wnioskiem o zagraniczną pomoc ratowniczą, w tym w ramach podpisanych umów

o pomocy ratowniczej z krajami sąsiedzkimi.

Istotne uprawnienia dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych w zakresie zarządzania

na poziomie strategicznym w przypadku zdarzenia o charakterze terrorystycznym wynikają

7)

Powódź, skażenie chemiczne na lądzie, silne mrozy i opady śniegu, huragany, wielkoobszarowe pożary lasów, katastrofy

budowlane, osuwiska, susza/upały, skażenie radiacyjne, protesty społeczne, zagrożenie o charakterze terrorystycznym.

v.p

l

również z ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687,

z późn. zm.).

W przypadku gdy użycie oddziałów i pododdziałów Policji okaże się niewystarczające,

do pomocy im mogą być wykorzystane oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych RP. Ich użycie

następuje na podstawie postanowienia Prezydenta RP wydanego na wniosek Prezesa Rady

Ministrów, a pomoc może być udzielona również w formie prowadzonego samodzielnie

przez oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych RP przeciwdziałania zagrożeniu bądź dokonaniu

przestępstwa, w przypadku gdy oddziały i pododdziały Policji nie dysponują możliwościami

skutecznego przeciwdziałania tym zagrożeniom. Natomiast w przypadkach niecierpiących

zwłoki decyzję o udzieleniu pomocy podejmuje Minister Obrony Narodowej, na wniosek

ministra właściwego do spraw wewnętrznych, określający zakres i formę pomocy,

zawiadamiając o niej niezwłocznie Prezydenta RP i Prezesa Rady Ministrów. Prezydent RP

niezwłocznie wydaje postanowienie o zatwierdzeniu lub uchyleniu decyzji.

.go

W razie zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, jeżeli siły Policji są

niewystarczające do wykonania ich zadań w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku

publicznego, Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw

wewnętrznych uzgodniony z Ministrem Obrony Narodowej, może zarządzić również użycie

żołnierzy Żandarmerii Wojskowej do udzielenia pomocy Policji. W tym celu minister

właściwy do spraw wewnętrznych może dodatkowo zarządzić użycie funkcjonariuszy Straży

Granicznej.

w.

rcl

W miarę potrzeb, na podstawie ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy

państwowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 67, z późn. zm.), minister właściwy do spraw

wewnętrznych może wydać rozporządzenie w sprawie tymczasowego przywrócenia kontroli

granicznej osób przekraczających granicę państwową RP stanowiącą granicę wewnętrzną

w rozumieniu Kodeksu Granicznego Schengen (rozporządzenie Rady (WE) nr 562/2006

Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiające wspólnotowy

kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice).

Ponadto, w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie trybu

postępowania i sposobu współdziałania organów w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu

grożącemu statkom, obiektom portowym i portom oraz związanej z nimi infrastrukturze,

powstałego na skutek użycia statku lub obiektu pływającego jako środka ataku

terrorystycznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1096 oraz z 2014 r. poz. 467), w przypadku zaistnienia

ww. sytuacji, minister właściwy do spraw wewnętrznych występuje z wnioskiem do Ministra

Obrony Narodowej o zastosowanie na polskich obszarach morskich niezbędnych środków do

zatopienia tego statku lub obiektu pływającego włącznie, po wyczerpaniu przez Straż

Graniczną dostępnych środków.

ww

Kolejnym zadaniem ministra właściwego do spraw wewnętrznych w przypadku wystąpienia

zdarzenia o charakterze terrorystycznym jest sprawowanie nadzoru nad krajowym systemem

ratowniczo-gaśniczym, wynikające z przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie

przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380, z późn. zm.).

Minister właściwy do spraw wewnętrznych pełni również kluczową rolę w zakresie

reagowania na zdarzenia z użyciem czynników chemicznych i materiałów

promieniotwórczych, w tym w kontekście zdarzeń o charakterze terrorystycznym. W myśl

ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 264, z późn. zm),

podczas zdarzenia radiacyjnego powodującego zagrożenie o zasięgu krajowym, MSW

kieruje akcją likwidacji zagrożenia i usuwania skutków skażenia, przy pomocy Prezesa

Państwowej Agencji Atomistyki. Kieruje on również działaniami interwencyjnymi,

w przypadku zdarzenia radiacyjnego powodującego zagrożenie publiczne również o zasięgu

v.p

l

wojewódzkim, gdy podjęcie i prowadzenie działań interwencyjnych przekracza możliwości

służb i inspekcji podległych wojewodzie.

.go

Co istotne, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r.

w sprawie planów postępowania awaryjnego w przypadku zdarzeń radiacyjnych

(Dz. U. z 2005 r. Nr 20, poz. 169 oraz z 2007 r. Nr 131, poz. 912), minister właściwy do

spraw wewnętrznych przekazuje ludności informacje o zdarzeniu i możliwych działaniach,

jakie mogą być podjęte w celu likwidacji zagrożenia. Poza tym, w sytuacji gdy istnieje

możliwość przekroczenia poziomów interwencyjnych, koordynuje działania właściwych

podmiotów, które zapewniają m.in. zabezpieczenie podstawowego mienia oraz zapewnienie

ewakuowanej ludności miejsca tymczasowego zakwaterowania, transportu czy warunków

powrotu, wycofanie ze sprzedaży skażonej żywności i jej zniszczenie, zaopatrzenie

w nieskażoną żywność i wodę, a w miarę potrzeb – dystrybucję preparatorów ze stabilnym

jodem. Ponadto, w porozumieniu z Prezesem PAA, dokonuje również weryfikacji

efektywności działań prowadzonych w celu likwidacji zagrożenia i usuwania skutków

zdarzenia.

Dodatkowo, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2010 r. w sprawie

dysponowania rezerwą ogólną budżetu państwa (Dz. U. Nr 45, poz. 257), minister właściwy

do spraw wewnętrznych posiada również możliwość wnioskowania do ministra właściwego

do spraw finansów publicznych, poprzez Prezesa Rady Ministrów, o uruchomienie

dodatkowych środków finansowanych na potrzeby sfinansowania niezbędnych

przedsięwzięć.

NA

MIEJSCU

w.

rcl

ODPOWIEDZIALNOŚĆ W ZAKRESIE REAGOWANIA

ZDARZENIA O CHARAKTERZE TERRORYSTYCZNYM

Podmiotem właściwym w zakresie dowodzenia na miejscu zdarzenia o charakterze

terrorystycznym na terenie kraju, poza czynnościami ratowniczymi oraz do czasu wszczęcia

postępowania przygotowawczego, jest Policja, za to w odniesieniu do obiektów wojskowych

– Żandarmeria Wojskowa.

Na miejscu tego rodzaju zdarzenia Policja pozostaje odpowiedzialna za zapewnienie

sprawnego współdziałania z pozostałymi służbami i instytucjami oraz z właściwymi

terytorialnie organami administracji publicznej, w tym za zorganizowanie łączności na

potrzeby dowodzenia i alarmowania.

Do głównych zadań realizowanych przez Policję na miejscu zdarzenia o charakterze

terrorystycznym należy

prowadzenie

działań

kontrterrorystycznych,

podejmowanych

w

celu

wyeliminowania bezpośredniego zagrożenia ze strony sprawców zdarzenia

o charakterze terrorystycznym oraz zapewnienia bezpiecznej realizacji pozostałych

czynności na miejscu zdarzenia (fizyczne zwalczanie terroryzmu, działania

minersko-pirotechniczne, prowadzenie negocjacji),

ww

•

•

zabezpieczenie miejsca zdarzenia, polegające na uniemożliwieniu dostępu osobom

nieuprawnionym do miejsca zdarzenia i obszaru przylegającego, neutralizacji

zagrożeń technicznych oraz na zapobieganiu zniszczeniu, zniekształceniu lub

utracie śladów i dowodów,

•

prowadzenie czynności nieprocesowych podejmowanych w trybie jawnym

i niejawnym na miejscu zdarzenia w celu uzyskania informacji o przestępstwie

i jego sprawcach.

Powyższe zadania w odniesieniu do obiektów wojskowych realizuje Żandarmeria Wojskowa.

v.p

l

Wiodąca rola Policji na miejscu zdarzenia o charakterze terrorystycznym nie obejmuje

prowadzenia medycznych czynności ratowniczych, za realizację których odpowiadają

jednostki systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, i działań ratowniczych

realizowanych przez podmioty krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Podczas zdarzeń,

w których prowadzone są także działania w zakresie gaszenia pożarów, ratownictwa

chemicznego, ekologicznego lub technicznego, za kierowanie działaniami ratowniczymi na

miejscu zdarzenia odpowiada kierujący działaniem ratowniczym w rozumieniu przepisów

o ochronie przeciwpożarowej. Akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych

w zakresie realizowanych świadczeń medycznych kieruje wyznaczony przez dyspozytora

medycznego kierujący.

.go

Natomiast prowadzenie lub nadzorowanie czynności wykonywanych w ramach postępowań

przygotowawczych w sprawach karnych znajduje się we właściwości prokuratora.

Prowadzenie postępowania może jednak w całości lub w części zostać powierzone

właściwym służbom posiadającym uprawnienia do prowadzenia czynności dochodzeniowo-śledczych. Szczególna rola w tym zakresie przypada Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego jako służbie właściwej w zakresie wykrywania przestępstw terroryzmu oraz

ścigania ich sprawców.

Powyższy podział kompetencji w odniesieniu do zarządzania na miejscu zdarzenia

o charakterze terrorystycznym pozwala na zapewnienie sprawnej współpracy służb

i instytucji realizujących zadania na miejscu zdarzenia oraz efektywne podejmowanie

działań, mające na celu ograniczenie skutków będących następstwem ataku terrorystycznego.

w.

rcl

W przypadku zdarzenia terrorystycznego na morzu, zastosowanie ma ustawa

z dnia 4 września 2008 r. o ochronie żeglugi i portów morskich (Dz. U. Nr 171, poz. 1055

oraz z 2013 r. poz. 852), zgodnie z którą w celu zapobieżenia, ograniczenia lub usunięcia

poważnego i bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego statkom, obiektom portowym

i portom oraz związanej z nimi infrastrukturze, powstałego na skutek użycia statku lub

obiektu pływającego jako środka ataku terrorystycznego, po wyczerpaniu środków przez

Straż Graniczną, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych8), Minister

Obrony Narodowej może wydać decyzję o zastosowaniu na polskich obszarach morskich

niezbędnych środków do zatopienia tego statku lub obiektu pływającego włącznie.

W sytuacji, w której działania nie zmierzałyby bezpośrednio do zatopienia statku, lecz miały

charakter działań bojowych na jego pokładzie, istotna rola przypada również Policji. Ponadto

należy nadmienić, iż działania w zakresie ratowania życia na morzu i zwalczanie zagrożeń

i zanieczyszczeń prowadzone są przez Służbę SAR, znajdującą się w obszarze

odpowiedzialności Ministra Infrastruktury i Rozwoju.

ww

Analogiczne rozwiązanie stosowane jest również w odniesieniu do statku powietrznego

użytego jako środek ataku o charakterze terrorystycznym – w tym wypadku rola wiodąca,

zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2011 r. w sprawie określenia

organu dowodzenia obroną powietrzną oraz trybu postępowania przy stosowaniu środków

obrony powietrznej w stosunku do obcych statków powietrznych niestosujących się do

wezwań państwowego organu zarządzania ruchem lotniczym (Dz. U. Nr 254 poz. 1522 oraz

z 2013 r. poz. 1655), przypada Siłom Zbrojnym RP, ale w sytuacji, w której statek wraz

z pasażerami wylądowałby na lotnisku, działania kontrterrorystyczne realizuje Policja.

8)

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie trybu postępowania i sposobu współdziałania

organów w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu grożącemu statkom, obiektom portowym i portom oraz związanej z nimi

infrastrukturze, powstałego na skutek użycia statku lub obiektu pływającego jako środka ataku terrorystycznego.

Współpraca międzynarodowa w zakresie przeciwdziałania i zwalczania

terroryzmu

v.p

l

2.2.4.

Poz. 1218

W ramach przeciwdziałania i zwalczania zagrożeń o charakterze terrorystycznym Polska

prowadzi regularną współpracę z partnerami zagranicznymi zarówno na płaszczyźnie

multilateralnej – m.in. w ramach Unii Europejskiej, NATO, ONZ i Rady Europy, jak i na

płaszczyźnie bilateralnej, gdzie głównym partnerem zagranicznym Rzeczypospolitej Polskiej

są Stany Zjednoczone Ameryki i kraje europejskie (kwestie te zostały szczegółowo

omówione w załączniku nr 3).

WSPÓŁPRACA W RAMACH UNII EUROPEJSKIEJ

.go

Po wejściu w życie Traktatu z Lizbony (1 grudnia 2009 r.) współpraca międzynarodowa

w zakresie przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu w ramach Unii Europejskiej

realizowana jest przede wszystkim na następujących forach

Stały Komitet ds. Współpracy Operacyjnej w Zakresie Bezpieczeństwa

Wewnętrznego (Standing Committee on Operational Cooperation on Internal

Security – COSI) – uczestniczy w nim MSW – jego celem jest wspieranie

i wzmacnianie współpracy operacyjnej w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego,

•

Grupa Robocza ds. Terroryzmu (Working Party on Terrorism – WPT) – uczestniczą

w niej ABW i Policja – zajmuje się problematyką przeciwdziałania

i zwalczania terroryzmu w aspekcie wewnętrznym, tj. zagrożeń występujących na

terytorium państw członkowskich UE, w tym jako organ przygotowawczy Rady UE

o charakterze eksperckim rozpoczyna unijny proces legislacyjny w zakresie

prawodawstwa w obszarze przeciwdziałania terroryzmowi,

w.

rcl

•

Grupa Robocza ds. Terroryzmu – Kwestie Międzynarodowe (Working Party on

Terrorism – International Aspects – COTER) – uczestniczy w niej MSZ – zajmuje się

sprawami terroryzmu w kontekście relacji zewnętrznych, głównie na poziomie

polityczno-dyplomatycznym (Grupa nie ma charakteru operacyjnego),

•

Grupa Robocza ds. Zastosowania Szczególnych Środków w celu Zwalczania

Terroryzmu (Working Party on implementation of Council Common Position

2001/931/CFSP on the application of specific measures to combat terrorism –

CP 931) – uczestniczy w niej ABW,

•

Centrum Analiz Wywiadowczych UE (The EU Intelligence Analysis Centre – IntCen)

– uczestniczy w nim ABW – zostało powołane w 2001 r. w ramach Sekretariatu Rady

UE w celu zacieśniania współpracy służb bezpieczeństwa oraz wywiadu. W styczniu

2011 r. zostało włączone w struktury Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych.

Centrum prowadzi również wymianę i analizę danych dotyczących zagadnień

bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, w tym terroryzmu,

•

Policyjna Grupa Robocza do spraw Terroryzmu (Police Working Group on Terrorism

– PWGT) – uczestniczy w niej Policja – zrzesza ona przedstawicieli policji z państw

członkowskich UE oraz przedstawicieli Europolu. Głównym zadaniem PWGT jest

bieżąca i całodobowa wymiana informacji o zagrożeniach terrorystycznych na terenie

Europy9),

ww

•

9)

Dzięki uczestnictwu w PWGT w 2012 r. wymieniono około 260 (w 2011 r. około 150) informacji dotyczących zagrożeń

terrorystycznych oraz ekstremistycznych, bezpośrednio współpracując z 30 partnerami europejskimi (w tym spoza UE)

zrzeszonymi obecnie w tej inicjatywie.

Grupa Atlas – uczestniczy w niej Biuro Operacji Antyterrorystycznych KGP –

zrzesza ona dowódców centralnych policyjnych jednostek antyterrorystycznych

krajów Unii Europejskiej. Podstawowym celem grupy jest uzyskanie

porównywalnego, możliwie najwyższego jakościowo poziomu wyszkolenia przez

wszystkie jednostki specjalne krajów członkowskich. Służyć temu ma bliska, aktywna

współpraca poszczególnych członków, wymiana informacji, a także prowadzenie

wspólnych projektów w ramach grupy.

v.p

l

•

Poz. 1218

.go

Wśród innych gremiów UE, na których poruszana jest tematyka terroryzmu, należy wskazać

Radę ds. Zagranicznych, Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa (Political and Security

Comitee – PSC), Komitet ds. Przeglądu Listy wg Rozporządzenia Rady UE 881/2002

dotyczącego Al-Kaidy i Talibów (Committee for Review of Listings under Regulation

881/2002 of 27 May 2002 imposing certain specific restrictive measures directed against

certain persons and entities associated with Usama bin Laden, the Al-Qaida network and the

Taliban), Radę ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (Justice and Home

Affairs Council – JHA), Komitet Koordynacyjny ds. Współpracy Policji i Wymiarów

Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Coordinating Committee in the Area of Police and

Judicial Cooperation in Criminal Matters – CATS), Grupę Roboczą ds. Ochrony Ludności

(Working Party on Civil Protection – WPCP lub PROCIV), Strategiczny Komitet

ds. Migracji, Granic i Azylu (Strategic Committee on Immigration, Frontiers and Asylum

– SCIFA), Europejską Agencję ds. Sieci i Bezpieczeństwa Informacyjnego (European Union

Agency for Network and Information Security – ENISA).

w.

rcl

Prowadzona jest również bieżąca współpraca międzynarodowa o charakterze wielostronnym

(m.in. w ramach Europejskiego Urzędu Policji – Europol, Interpol i Europejskiej Agencji

Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich

Unii Europejskiej – European Agency for the Management of Operational Cooperation

at the External Borders of the Member States of the European Union – FRONTEX).

WSPÓŁPRACA W RAMACH NATO

Współpraca z NATO prowadzona jest m.in. w ramach Programu Obrony przed Terroryzmem

(Defence against Terrorist Programme – DAT), opracowanego w 2004 r. w celu

wzmocnienia Sojuszu w walce z terroryzmem. Program koncentruje się na poszukiwaniu

rozwiązań technologicznych służących zaspokojeniu potrzeb w zakresie zdolności obrony

przed terroryzmem, w tym ograniczeniu skutków ataków terrorystycznych. Wykorzystuje on

nowe oraz istniejące technologie i metody przeznaczone do wykrywania i zwalczania

asymetrycznych zagrożeń w trzech obszarach zdolności: zarządzanie incydentami, ochrona

i przetrwanie sił i środków oraz zaangażowanie w sieci.

ww

Szczególnie istotna pozostaje współpraca w ramach Inicjatywy Rady NATO–Rosja

w sprawie wspólnego wykorzystania przestrzeni powietrznej (Cooperative Airspace Initiative

– CAI), projektu amerykańskiego, zaproponowanego latem 2002 r., funkcjonującego pod

egidą Rady NATO–Rosja (NATO–Russia Council). Jego celem jest budowa i utrzymanie

systemu wymiany informacji o sytuacji powietrznej w rejonach styczności obszarów

powietrznych państw NATO i Federacji Rosyjskiej. Wzmacnia to możliwość zwalczania

ewentualnych zagrożeń związanych z wykorzystaniem cywilnych statków powietrznych do

ataków o charakterze terrorystycznym (RENEGADE).

INNE FORA WSPÓŁPRACY MIĘDZYNARODOWEJ

ONZ – współpraca prowadzona w szczególności z Komitetem Antyterrorystycznym

(Counter Terrorism Committee – CTC), który powstał w 2001 r. na mocy rezolucji

1373. Głównym zadaniem Komitetu jest monitoring i udzielanie pomocy technicznej

w zakresie implementacji rezolucji 1373, która zaleca poszczególnym państwom

członkowskim wdrażanie międzynarodowych instrumentów prawnych oraz

stosowanie

środków

służących

wzmocnieniu

zdolności

prawnych

i instytucjonalnych w zwalczaniu terroryzmu na poziomie krajowym, regionalnym

i płaszczyźnie globalnej,

•

Rada Europy – współpraca prowadzona przez GIIF, wraz z przedstawicielami

Komisji Nadzoru Finansowego oraz Prokuratury Generalnej, z Komitetem

Ekspertów ds. Oceny Systemów Zwalczania Procederu Prania Pieniędzy

i Finansowania Terroryzmu (Committee of Experts on the Evaluation

of Anti-Money Laundering Measures and the Financing of Terrorism –

MONEYVAL) w kontekście przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu,

•

Inicjatywa Krakowska (Prolifration Security Initiative – PSI) i Globalna Inicjatywa

Zwalczania Terroryzmu Jądrowego (Global Initiative to Combat Nuclear Terrorism

– GICNT) – współpraca koordynowana przez MSZ (na poziomie krajowym pod

kierownictwem MSZ funkcjonuje Międzyresortowy Zespół do spraw zapobiegania

nielegalnemu rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia i implementacji

„Inicjatywy Krakowskiej” – PSI, będący eksperckim gremium przedstawicieli wielu

służb i instytucji). Celem tych inicjatyw jest uniemożliwianie pozyskania i przemytu

broni masowego rażenia oraz komponentów do jej wytwarzania przez nieuprawnione

podmioty. Realizacja tego celu wymaga szeroko zakrojonej współpracy

międzynarodowej nie tylko na szczeblu politycznym, ale również między służbami

odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo poszczególnych krajów. Uniemożliwianie

przemytu BMR obejmuje wykrywanie i śledzenie organizacji, instytucji oraz państw

podejmujących próby nielegalnego wejścia w posiadanie takiej broni, ale również

przeprowadzanie specjalnych operacji dla zatrzymania transportów zawierających

BMR lub komponenty do jej wytwarzania,

w.

rcl

.go

v.p

l

•

Counter Terrrorism Group (Counter-Terrorism Group – CTG) – współpraca

prowadzona przez ABW. Grupa została utworzona przez Klub Berneński

w następstwie wydarzeń z 11 września 2001 r., koncentruje się ona na terroryzmie

islamskim. Obok współpracy operacyjnej wśród projektów podejmowanych przez to

gremium są m.in. opracowywane wspólnie dla decydentów UE analizy i oceny

zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Raporty te opierają się na informacjach

przekazanych przez służby członkowskie. Podczas spotkań Grupy dyskutuje się

również o zagadnieniach związanych z optymalizacją współpracy w dziedzinie walki

z terroryzmem. Przewodnictwo w Grupie jest rotacyjne na równi z prezydencją

w UE. Polska pełniła tę rolę w II połowie 2011 r.

ww

•

2.2.5. Wyzwania dla systemu antyterrorystycznego RP

v.p

l

W celu wzmocnienia przygotowania państwa na możliwość wystąpienia zdarzeń

o charakterze terrorystycznym, niezbędne jest intensyfikowanie działań integrujących

przedsięwzięcia

realizowane

przez

uczestników

wielopodmiotowego

systemu

antyterrorystycznego RP.

Wizja rozwoju zintegrowanego systemu ochrony państwa przed zagrożeniami o charakterze

terrorystycznym zakłada wzmocnienie mechanizmów koordynujących działania wszystkich

podmiotów posiadających ustawowe kompetencje w tym obszarze, jak również zwiększenie

ich interoperacyjności, w szczególności w zakresie obiegu i wymiany informacji.

.go

Jednocześnie wzmocnienia wymaga antyterrorystyczna polityka informacyjna i edukacyjna.

Niezbędne jest m.in. opracowanie i wdrożenie zasad informowania społeczeństwa

o zagrożeniach związanych z terroryzmem oraz prowadzenie działalności profilaktycznej

ukierunkowanej na podnoszenie świadomości i kształtowanie pożądanych postaw

w społeczeństwie w sytuacji kryzysowej, a także wypracowanie mechanizmów współpracy

oraz wymiany informacji między organami administracji publicznej a środkami masowego

przekazu, uwzględniających również sposób formułowania przekazu w przypadku

wystąpienia bezpośredniego zagrożenia.

Do poprawy zdolności do przeciwdziałania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym

przyczyni się także rozwijanie współpracy z sektorem prywatnym w odniesieniu

do problematyki zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Powyższemu celowi służyć będzie

wypracowanie standardów wymiany informacji o tego rodzaju zagrożeniach między

podmiotami administracji publicznej a sektorem prywatnym prowadzącym działalność

w obszarach istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa oraz jego obywateli.

w.

rcl

Ponadto na bieżąco powinna być sprawdzana prawidłowość przekazywania informacji do

właściwych służb ze strony kierownictwa urzędów nierealizujących bezpośrednich działań

w zakresie reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym oraz osób

zarządzających obiektami, które mogą stać się celami tzw. fałszywych alarmów lub

adresatami tzw. podejrzanych przesyłek. W tym wypadku decydującą rolę odgrywa zarówno

szybkość powiadamiania służb o uzyskaniu informacji o rzekomym zagrożeniu, jak

i zdolność dokonywania oceny sytuacji i ryzyka pod kątem dalszych czynności. Weryfikacji

procesu informacyjnego służyć powinny w szczególności ćwiczenia antyterrorystyczne

zakładające sprawdzenie tego rodzaju zdarzenia.

ww

Obok działań profilaktycznych mających na celu rozpoznawanie zagrożeń o charakterze

terrorystycznym i udaremnianie ewentualnych zamachów należy jednocześnie wzmacniać

przygotowanie podmiotów systemu antyterrorystycznego RP do skutecznego reagowania na

tego rodzaju zdarzenia. Istotne w tym zakresie pozostaje również zapewnienie optymalnych

warunków realizacji działań ochronnych w odniesieniu do osób objętych ochroną oraz

obiektów i urządzeń o szczególnym znaczeniu w rozumieniu ustawy z dnia 16 marca 2001 r.

o Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r. poz. 170, ze zm.).

Konieczne jest usprawnienie zasad współdziałania i zarządzania czynnościami na miejscu

zdarzenia o charakterze terrorystycznym oraz optymalizowanie zasobów i zdolności, które

mogłyby być użyte w tego typu działaniach.

Prowadzone ćwiczenia antyterrorystyczne powinny weryfikować również wewnętrzne

procedury urzędów centralnych w zakresie przepływu informacji między uczestnikami

systemu antyterrorystycznego RP oraz szybkość i prawidłowość procesu decyzyjnego na

poziomie strategicznym.

v.p

l

W niniejszym aspekcie nieodzowne pozostaje również zapewnienie efektywnej współpracy

cywilno-wojskowej, w szczególności poprzez usprawnienie procedur umożliwiających

użycie Sił Zbrojnych RP do wsparcia innych służb realizujących zadania w zakresie

zwalczania terroryzmu lub usuwania skutków ewentualnych zamachów terrorystycznych.

Mając na uwadze, iż przedsięwzięcia realizowane w ramach systemu antyterrorystycznego

RP muszą zapewnić ochronę kraju w odniesieniu nie tylko do tradycyjnych metod działania

organizacji terrorystycznych, ale również zagrożeń niekonwencjonalnych, celowe jest

rozwijanie współpracy oraz koordynacji działań w zakresie zapobiegania proliferacji broni

masowego rażenia i środków jej przenoszenia oraz reagowania na zagrożenia o charakterze

terrorystycznym z użyciem czynników CBRN. Stosownie do powyższego, należy również

intensyfikować działania właściwych służb i instytucji w zakresie przeciwdziałania

zagrożeniom w cyberprzestrzeni.

ww

w.

rcl

.go

Jedynie koordynacja oraz wielopłaszczyznowe podejście zarówno do zagrożeń o charakterze

terrorystycznym, jak i prowadzonych działań antyterrorystycznych zapewnią efektywność

systemu antyterrorystycznego RP, a tym samym zwiększenie bezpieczeństwa wszystkich

obywateli RP. Działania integrujące w ramach systemu antyterrorystycznego RP powinny

wpisywać się w kierunkowe reformy poszczególnych służb i instytucji zmierzające do

wzmocnienia możliwości koordynacyjnych i nadzorczych względem realizowanych przez nie

zadań.

v.p

l

3. CEL GŁÓWNY I CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU

W polskim systemie antyterrorystycznym funkcjonuje wiele niezależnych od siebie służb,

organów i instytucji realizujących zadania we wszystkich fazach zarządzania kryzysowego,

wynikających z ustawy o zarządzaniu kryzysowym, tj. zapobiegania, przygotowania,

reagowania i odbudowy, w odniesieniu do zagrożeń o charakterze terrorystycznym.

W efekcie kluczowe znaczenie, z perspektywy sprawności funkcjonowania systemu

antyterrorystycznego RP, odgrywa zapewnienie optymalnej koordynacji działań

i mechanizmów współpracy zarówno na poziomie strategicznym, operacyjnym,

jak i taktycznym.

.go

Cel główny i cele szczegółowe Programu korespondują z zadaniami realizowanymi przez

podmioty systemu antyterrorystycznego RP wynikającymi z faz zarządzania kryzysowego.

Obejmują one działania mające na celu

• w fazie zapobiegania – rozpoznawanie, eliminowanie lub redukowanie

prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym albo

ograniczanie jego skutków, a także udaremnienie działalności osób przygotowujących

lub wspierających przygotowanie ewentualnych zamachów,

• w fazie przygotowania – planowanie sposobów zabezpieczenia potencjalnych celów

ataków terrorystycznych oraz zaplanowanie działań w przypadku potrzeby podjęcia

działań w sytuacji wystąpienia tego rodzaju zdarzeń, a także optymalizację zasobów

niezbędnych do skutecznej realizacji zadań w tym zakresie,

w.

rcl

• w fazie reagowania – przeciwdziałanie rozwojowi lub minimalizację skutków

zdarzenia o charakterze terrorystycznym oraz jego neutralizację, a także udzielanie

pomocy poszkodowanym czy ograniczanie zniszczeń i strat,

• w fazie odbudowy – przywracanie stanu sprzed zdarzenia o charakterze

terrorystycznym oraz weryfikację skuteczności dotychczasowych środków służących

zapobieganiu, przygotowaniu i reagowaniu na wystąpienie zdarzenia o charakterze

terrorystycznym.

W oparciu o ww. zadania przewidziane dla poszczególnych faz zarządzania kryzysowego

sformułowany został cel główny i cele szczegółowe Programu.

Głównym celem Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019 jest

wzmocnienie systemu antyterrorystycznego

Realizacji celu głównego służą cztery cele szczegółowe, odpowiadające fazom zarządzania

kryzysowego

1. Poprawa zdolności do zapobiegania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym.

ww

2. Wzmocnienie przygotowania służb i instytucji na możliwość wystąpienia zdarzeń

o charakterze terrorystycznym.

3. Zwiększenie zdolności do reagowania w przypadku wystąpienia

o charakterze terrorystycznym.

zdarzeń

4. Podniesienie skuteczności w zakresie odtwarzania wykorzystanych sił i środków

oraz udoskonalania posiadanych procedur postępowania w kontekście zagrożeń

o charakterze terrorystycznym.

v.p

l

Cele szczegółowe Programu przełożone zostały na propozycje konkretnych działań służących

podniesieniu skuteczności przygotowania państwa na zagrożenia o charakterze

terrorystycznym. Zadania te ujęte zostały w formie priorytetów w fazie zapobiegania oraz

priorytetów w fazach: przygotowania, reagowania i odbudowy (nie możliwe było

rozdzielenie zadań przewidzianych do realizacji w ramach trzech ostatnich faz z uwagi na ich

horyzontalny charakter).

Schemat nr 1. Systematyka Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019

.go

Główny cel

Wzmocnienie systemu antyterrorystycznego

Cel szczegółowy

nr 2

Wzmocnienie

przygotowania

służb i instytucji

na możliwość

wystąpienia

zdarzeń o

charakterze

terrorystycznym

Cel szczegółowy

nr 3

Zwiększenie

zdolności do

reagowania w

przypadku

wystąpienia

zdarzeń o

charakterze

terrorystycznym

w.

rcl

Cel szczegółowy

nr 1

Poprawa

zdolności do

zapobiegania

zagrożeniom o

charakterze

terrorystycznym

Priorytety w fazie zapobiegania

Priorytety w fazie przygotowania,

reagowania i odbudowy

Zarówno specyfika zjawiska terroryzmu, jak i systemu antyterrorystycznego

uniemożliwiają opracowanie kwantytatywnych mierników, wraz z ich wartościami

bazowymi i docelowymi, dla oceny stanu realizacji celów Programu.

W szczególności brak jest możliwości oparcia oceny skuteczności Programu o liczbę

zdarzeń czy incydentów o charakterze terrorystycznym – Polska nie była dotychczas

celem zamachów terrorystycznych, a poziom zagrożenia terrorystycznego zależny jest

nie tylko od czynników wewnętrznych, lecz również uwarunkowań

międzynarodowych. Niewystąpienie zdarzenia terrorystycznego w danym okresie nie

może być zatem jednoznacznie interpretowane jako dowód skuteczności systemu.

Teoretycznie mogłoby być nim natomiast ujawnienie przygotowań do

przeprowadzonego zamachu, lecz stosunkowo niski poziom zagrożenia tego rodzaju

zdarzeniami powoduje, iż nie można w oparciu o ich ewentualne wystąpienie

prowadzić oceny skuteczności wdrażania działań z Programu. Ponadto system

antyterrorystyczny wykracza poza kwestie wykrywcze, składają się bowiem na niego

również: skuteczność przygotowania na wystąpienia zdarzenia, szybkość reakcji na

potencjalne lub rzeczywiste zdarzenie czy zdolność przywracania stanu sprzed jego

wystąpienia (ewentualna szybkość i skuteczność reakcji na zdarzenie pozwala na

ocenę poszczególnych procedur reagowania, a nie rządowego Programu

wskazującego kierunki działań państwa w danym okresie). Należy podkreślić,

że w przeciwieństwie do innych rodzajów przestępczości, których poziom zagrożenia

ww

Mierniki

realizacji

Programu

Cel szczegółowy

nr 4

Podniesienie

skuteczności

w zakresie

odtwarzania

wykorzystanych

sił i środków oraz

udoskonalania

posiadanych

procedur

postępowania w

kontekście

zagrożeń o

charakterze

terrorystycznych

v.p

l

można oceniać przy wykorzystaniu danych statystycznych (np. liczby stwierdzonych

czy ujawnionych przestępstw, liczby przedstawianych zarzutów), to w przypadku

terroryzmu zagrożenie ma charakter wyłącznie potencjalny.

Realna ocena skuteczności wdrażanych rozwiązań o charakterze systemowym nie

może być również dokonywana poprzez liczbę odbytych ćwiczeń czy szkoleń

antyterrorystycznych. Tego rodzaju działania prowadzone są na poziomie lokalnym,

instytucjonalnym, krajowym czy międzynarodowym, a część z nich ma charakter

cykliczny. W tym kontekście realną wartość weryfikującą skuteczność systemu

antyterrorystycznego mają wnioski z ćwiczeń, ale są one wyrażone nieliczbowo, a ich

bieżące wdrażanie jest jednym z założeń Programu.

.go

Należy również wskazać, że w odniesieniu do służb i instytucji zaangażowanych

w przeciwdziałanie i zwalczanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym,

w szczególności Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw

Wewnętrznych w zakresie dotyczącym Biura Ochrony Rządu, Agencji Wywiadu

i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zgodnie z art. 81 załącznika nr 68

Szczegółowe zasady opracowywania materiałów do projektu ustawy budżetowej na

rok 2014 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 czerwca 2013 r. w sprawie

szczegółowego sposobu, trybu i terminów opracowania materiałów do projektu

ustawy budżetowej na rok 2014, istnieje możliwość zastosowania wyjątków od

stosowania zasad definiowania celów i mierników. Ze względu na specyficzny

charakter ich działalności lub bezpieczeństwo państwa, zasady budżetu zadaniowego

stosuje się z uwzględnieniem konieczności zachowania tajemnicy państwowej na

wszystkich poziomach klasyfikacji zadaniowej.

w.

rcl

Mając na uwadze powyższe, ocena efektywności Programu może być dokonywana

jedynie poprzez sprawozdawczość dotyczącą postępów we wdrażaniu konkretnych

priorytetów Planu działań, które odpowiadają poszczególnym celom szczegółowym.

Dlatego też jako miernik wykonania Programu wprowadza się wskaźnik realizacji

Programu, wyrażony jako procentowy udział zadań, ujętych w Planie działań,

których wdrażanie zostało rozpoczęte od momentu przyjęcia dokumentu do końca

rozpatrywanego roku, przy założeniu, iż zadania mogą być realizowane w dowolnej

kolejności.

Rok obowiązywania Programu

2015

2016

2017

2018

2019

%

zadań

Programu

ujętych

w Planie działań, których realizacja

została rozpoczęta od momentu

przyjęcia dokumentu do końca

rozpatrywanego roku

50%

70%

80%

90%

100%

ww

Poziom realizacji Programu liczony jest zgodnie z poniższym wzorem

X

WR = -------------------------------------------------------------- * 100

27 (wszystkie zadania Programu, ujęte w Planie działań)

gdzie

WR – oznacza wskaźnik realizacji Programu (wskaźnik procentowy zadań, ujętych w Planie działań, których

realizacja rozpoczęła się od momentu przyjęcia dokumentu do końca rozpatrywanego roku)

X – oznacza liczbę zadań, ujętych w Planie działań, których realizacja rozpoczęła się od momentu przyjęcia

dokumentu do końca rozpatrywanego roku

MECHANIZMY REALIZACJI PROGRAMU

4.1. ELEMENTY

WARUNKUJĄCE

ANTYTERRORYSTYCZNEGO RP

v.p

l

4.

– 38 –

SKUTECZNOŚĆ

SYSTEMU

Przeciwdziałanie i reagowanie na zagrożenia o charakterze terrorystycznym wymaga

systemowego podejścia do niniejszego zagadnienia pozwalającego na wykorzystanie

potencjału wszystkich służb, organów i instytucji posiadających ustawowe kompetencje do

realizowania działań w tym zakresie, w ramach wszystkich faz zarządzania kryzysowego

(zapobieganie, przygotowanie, reagowanie i odbudowa).

Poniższa tabela przedstawia wybrane podmioty wiodące i współpracujące w odniesieniu do

zagrożeń o charakterze terrorystycznym w poszczególnych fazach zarządzania kryzysowego.

Fazy

zarządzania

kryzysowego

MSW

ABW

AW

.go

Tabela nr 1. Zadania i obowiązki wybranych uczestników zarządzania kryzysowego w przypadku zagrożenia

o charakterze terrorystycznym w oparciu o Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego10)

MAiC

zapobieganie

przygotowanie

reagowanie

MZ

MŚ

MIiR

MON

MG

MF

MSZ

Prezydent

RM

RCB

Wojewoda

PAA

w.

rcl

odbudowa

wiodący

współpracujący

S – zadania realizowane przez samorząd terytorialny

Rola wiodąca wskazuje, iż instytucja (organ) realizuje zadania kluczowe dla skuteczności danej fazy zarządzania

kryzysowego. Podmiot wiodący współdziała z podmiotami współpracującymi.

Rola współpracująca podmiotów systemu zarządzania kryzysowego nakłada na instytucje (organ) wspomaganie podmiotu

wiodącego w zakresie realizacji zadań wynikających ze swojej kompetencji.

Każdy podmiot, w zakresie wskazanym w siatce bezpieczeństwa w KPZK – jako podmiot wiodący, w fazie reagowania,

określa podmiotom współpracującym zakres niezbędnych sił i środków i usług, które będą mu niezbędne w ramach wsparcia

działań w sytuacji kryzysowej.

Minister właściwy do spraw wewnętrznych w tym zakresie ma prawo, w zależności od rozwoju sytuacji, wystąpić

o wsparcie również do organów instytucji publicznych niewymienionych w siatce bezpieczeństwa, o ile ich potencjał jest

niezbędny do zminimalizowania lub usunięcia skutków zagrożenia.

ww

FAZA ZAPOBIEGANIA

Przedsięwzięcia realizowane przez służby i instytucje wchodzące w skład polskiego

systemu antyterrorystycznego w fazie zapobiegania można podzielić na działania

podejmowane w obszarze rozpoznawania zagrożeń o charakterze terrorystycznym,

wraz z ich ewentualną eliminacją przed wystąpieniem zamachu, oraz profilaktyki

antyterrorystycznej.

10)

W oparciu o KPZK, przyjęty uchwałą przez Radę Ministrów w dniu 23 lipca 2013 r.

S

Istotnym elementem ochrony antyterrorystycznej kraju są także działania mające na

celu zabezpieczenie granicy państwowej, polegające na przeciwdziałaniu jej

legalnemu lub nielegalnemu przekraczaniu przez potencjalnych terrorystów. Ich

efektem jest wykrywanie osób powiązanych z organizacjami terrorystycznymi i ich

niewpuszczanie na terytorium RP oraz prowadzenie działań rozpoznawczych

w odniesieniu do osób podejrzanych. Na granicy prowadzone są także działania

mające na celu przeciwdziałanie przewozowi i przemytowi środków mogących służyć

do przeprowadzania ataków terrorystycznych, m.in. broni, amunicji, materiałów

wybuchowych oraz prekursorów do ich produkcji, a także środków chemicznych,

biologicznych i promieniotwórczych.

Odrębny aspekt stanowi monitorowanie ewentualnych zagrożeń w odniesieniu do Sił

Zbrojnych RP, w tym zabezpieczenie wywiadowcze kontyngentów wojskowych poza

granicami Polski, a także działania kontrwywiadowcze na terytorium RP.

Z perspektywy ochrony antyterrorystycznej RP oraz jej interesów istotną rolę pełnią

również działania prowadzone w celu zapewnienia bezpieczeństwa polskich placówek

zagranicznych i ich personelu oraz obywateli RP przebywających poza granicami

kraju pod kątem zagrożeń o charakterze terrorystycznym.

w.

rcl

Działania

wywiadowcze

i kontrwywiadowcze

Jednym z podstawowych instrumentów służących rozpoznawaniu i zapobieganiu

eskalacji zagrożeń o charakterze terrorystycznym są czynności operacyjno-rozpoznawcze. W ich wyniku uzyskiwana jest wiedza dotycząca osób i grup, które

stwarzać mogą zagrożenie terrorystyczne dla naszego kraju, oraz pozyskiwane są

dane dotyczące aktywności terrorystycznej za granicą, mające bezpośredni lub

pośredni wpływ na sytuację w Polsce. Działania rozpoznawcze zmierzają zatem do

wykrycia potencjalnych sprawców zamachów terrorystycznych i osób z nimi

współpracujących, a także kontroli i eliminacji źródeł pozyskiwania przez nich

środków służących przeprowadzaniu planowanych zamachów. Efektem tego rodzaju

działań jest również możliwość dostosowywania sposobu realizacji działań

ochronnych do bieżących zagrożeń.

v.p

l

Ochrona

granicy

państwowej

Poz. 1218

.go

Rozpoznawanie

– 39 –

Ochrona obywateli

i placówek RP poza

granicami kraju

Monitorowanie

środków masowego

przekazu

Jednym z kluczowych elementów wielopodmiotowego sytemu antyterrorystycznego

RP, warunkującym jego funkcjonalność, jest koordynacja wymiany informacji

między służbami, organami i instytucjami czy tymi podmiotami a kierownictwem

państwa. W tym zakresie ważny aspekt stanowi zapewnienie nowoczesnych środków

łączności (zarówno przewodowych, jak i radiowych oraz satelitarnych),

ze szczególnym uwzględnieniem organizacji łączności współdziałania. Ponadto

prowadzona jest stała wymiana informacji o potencjalnych zagrożeniach

o charakterze terrorystycznym z zagranicznymi służbami partnerskimi oraz w ramach

dedykowanych temu zagadnieniu forów międzynarodowych. Efektywność przepływu

informacji i szybki dostęp służb do wyników ich weryfikacji sprzyjają podejmowaniu

właściwych decyzji i skutecznych działań w ramach ochrony antyterrorystycznej

kraju.

ww

Wymiana

informacji

Ważnym elementem monitorowania zagrożeń o charakterze terrorystycznym jest

także bieżąca analiza treści zamieszczanych w środkach masowego przekazu, w tym

w szczególności w Internecie, które są wykorzystywane przez organizacje

terrorystyczne do upowszechniania radykalnych ideologii i pozyskiwania

zwolenników. Internet stanowi również narzędzie komunikacji dla organizacji

terrorystycznych i osób o radykalnych poglądach, a także źródło wiedzy na temat

sposobów podejmowania indywidualnych aktów terroru.

W omawianym zakresie istotną rolę pełni również system przeciwdziałania

finansowania terroryzmu, który opiera się na współpracy instytucji obowiązanych

(w tym banków, instytucji finansowych i instytucji kredytowych) ze służbami

i instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę przed terroryzmem. Efektem prac

analitycznych może być wstrzymanie transakcji lub zablokowanie rachunku oraz

zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa bądź powiadomienie

właściwej instytucji i służby. Uzupełnieniem powyższego systemu jest także

monitorowanie przewozu przez granicę państwową dużych sum pieniędzy w gotówce,

w szczególności przez obywateli państw podwyższonego ryzyka. Działania mające na

celu zapobieganie finansowaniu terroryzmu realizowane są również na poziomie

międzynarodowym, w szczególności w oparciu o współpracę z jednostkami analityki

finansowej innych krajów Unii Europejskiej.

v.p

l

Ochrona

cyberprzestrzeni

Poz. 1218

Ważnym elementem pozostaje również monitorowanie cyberprzestrzeni w celu

zapobiegania i zwalczania zagrożeń i ataków o charakterze cyberterrorystycznym11).

.go

Przeciwdziałanie

finansowaniu

terroryzmu

– 40 –

Odnosząc się do profilaktyki zagrożeń o charakterze terrorystycznym, należy

wskazać, iż ważnym jej elementem jest prowadzenie działań mających na celu

zapobieganie radykalizacji i ewentualnej rekrutacji do organizacji terrorystycznych.

W Polsce liczba osób podatnych na tego typu manipulacje jest jednak stosunkowo

niewielka

w porównaniu do innych państw europejskich.

Polityka

migracyjna

i azylowa oraz

integracja

Na skuteczność przeciwdziałania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym wpływa

również prowadzenie konsekwentnej oraz spójnej polityki migracyjnej i azylowej.

Poszerzanie relacji społecznych cudzoziemców i akceptacja sytuacji oraz warunków

życia w kraju przyjmującym zapobiegają radykalizacji ich postaw.

w.

rcl

Zapobieganie

radykalizacji

i rekrutacji do

organizacji

terrorystycznych

Polityka

informacyjna

i edukacyjna

Istotny aspekt działań profilaktycznych stanowi komunikacja właściwych służb,

organów i instytucji ze społeczeństwem w ramach antyterrorystycznej polityki

informacyjnej i edukacyjnej. Jej celem jest bieżące zapoznawanie społeczeństwa ze

sposobami zachowania w przypadku wystąpienia określonych rodzajów incydentów

terrorystycznych (poczynając od kwestii informowania odpowiednich służb

o zaobserwowaniu podejrzanego zdarzenia, do kwestii związanych z ogólnymi

zasadami zachowania w konkretnych sytuacjach). Poprzez odpowiednio prowadzoną

politykę medialną, będącą wynikiem współpracy podmiotów publicznych i mediów,

społeczeństwo może stać się partnerem w zakresie rozpoznawania zagrożeń

o charakterze terrorystycznym.

ww

Podmiotem wiodącym w fazie zapobiegania zagrożeniom o charakterze

terrorystycznym na terytorium RP jest Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pełni

ona priorytetową rolę zarówno w zakresie rozpoznawania, monitorowania, jak

i koordynacji wymiany informacji o tego typu zagrożeniach.

11)

Kwestiom przeciwdziałania zagrożeniom w cyberprzestrzeni dedykowany jest dokument pt. Polityka Ochrony

Cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej przyjęty uchwałą nr 111/2013 Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2013 r.

w sprawie Polityki Ochrony Cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej.

v.p

l

Tabela nr 2. Podmioty wiodące w realizacji kluczowych działań w fazie zapobiegania zagrożeniom

o charakterze terrorystycznym

Kluczowe działania realizowane w fazie zapobiegania zagrożeniom

o charakterze terrorystycznym

Podmiot wiodący

Rozpoznawanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym, w tym prowadzenie

czynności operacyjno-rozpoznawczych

Agencja

Bezpieczeństwa

Wewnętrznego

(w odniesieniu do terroryzmu międzynarodowego poza

granicami RP – Agencja Wywiadu)

Analizowanie, prognozowanie i ocena zagrożeń o charakterze terrorystycznym,

w tym prowadzenie czynności analityczno-informacyjnych

Agencja

Bezpieczeństwa

Wewnętrznego

(w odniesieniu do terroryzmu międzynarodowego poza

granicami RP – Agencja Wywiadu)

Koordynacja wymiany

terrorystycznych

charakterze

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Monitorowanie środków masowego przekazu w kontekście

zagrożeniom o charakterze terrorystycznym

zapobiegania

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Współpraca międzynarodowa

o charakterze terrorystycznym

zagrożeniom

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

w

o

zagrożeniach

zakresie

o

zapobiegania

.go

informacji

Informowanie społeczeństwa o aktualnych zagrożeniach terrorystycznych

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Przeciwdziałanie finansowaniu terroryzmu

Generalny Inspektor Informacji Finansowej

Prowadzenie polityki informacyjnej i edukacyjnej

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Prowadzenie polityki migracyjnej i azylowej

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Ochrona granicy państwowej

Straż Graniczna, w odniesieniu

powietrznej – Siły Zbrojne RP

Udział w misjach stabilizacyjnych, pokojowych i międzynarodowych

koalicjach antyterrorystycznych

do

przestrzeni

Ministerstwo Obrony Narodowej

w.

rcl

FAZA PRZYGOTOWANIA

Opracowywanie

planów

i zwiększanie

zasobów

Ocena

zabezpieczenia

potencjalnych

celów ataku

W ramach fazy przygotowania dokonuje się oceny zabezpieczenia potencjalnych

celów ataków terrorystycznych, a także prowadzi się działania mające na celu

podniesienie zdolności do neutralizacji i minimalizacji skutków ewentualnych

zamachów.

W tym zakresie podejmowane są zadania zmierzające do zapewnienia ciągłości

funkcjonowania i integralności infrastruktury krytycznej, czyli systemów oraz

wchodzących w ich skład powiązanych ze sobą obiektów kluczowych dla

bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służących zapewnieniu sprawności

organów administracji publicznej, a także określonych instytucji i przedsiębiorców12).

W tej fazie opracowywane są również plany ochrony infrastruktury krytycznej przez

operatorów infrastruktury krytycznej. Ważną rolę w procesie planowania tego typu

ww

Ochrona

infrastruktury

krytycznej

Głównym elementem przygotowania systemu antyterrorystycznego RP na możliwość

wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym jest opracowywanie planów

działania, w tym określanie zdolności do przemieszczania sił i środków oraz

zwiększanie zasobów służb i instytucji niezbędnych do efektywnego reagowania

w przypadku tego rodzaju sytuacji kryzysowej. W tej fazie realizowane są również

zadania podejmowane w ramach planowania cywilnego, tj. opracowanie planów

zarządzania kryzysowego, których elementem są procedury działania i wymiany

informacji na wypadek wystąpienia zagrożenia o charakterze terrorystycznym.

12)

Kwestiom ochrony infrastruktury krytycznej dedykowany jest Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej

przyjęty uchwałą nr 56/2013 Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia Narodowego Programu Ochrony

Infrastruktury Krytycznej.

Ochrona skupisk

ludzkich

Współpraca

z sektorem

prywatnym

Jednocześnie kluczowe jest prowadzenie wzmożonych przedsięwzięć w celu

niedopuszczenia do naruszenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, jak również

stosowanie systemów zabezpieczeń sprawdzonych pod względem technicznym,

technologicznym i organizacyjnym w przypadku zgromadzenia w jednym czasie

i miejscu dużych skupisk ludzkich (zwłaszcza obecności osób podlegających

szczególnej ochronie oraz faktu transmisji wydarzenia przez środki masowego

przekazu, co może skutkować zwiększeniem zainteresowania przez potencjalnych

sprawców zamachów terrorystycznych).

Efektywność systemu antyterrorystycznego RP zależy nie tylko od współpracy

organów administracji publicznej, lecz również bieżącego współdziałania z sektorem

prywatnym – zarówno z właścicielami obiektów, mogących stać się celem zamachu

terrorystycznego, jak i podmiotami odpowiadającymi za ich ochronę. Działania w tym

obszarze powinny dotyczyć przede wszystkim dokonywania sprawdzenia

zabezpieczenia antyterrorystycznego wybranych obiektów oraz prowadzenia szkoleń

osób odpowiedzialnych za ich zabezpieczenie w zakresie zachowania się w sytuacji

kryzysowej oraz możliwościach jej zapobiegania.

Sprawność systemu antyterrorystycznego RP zależy od poziomu wyszkolenia

funcjonariuszy oraz pracowników podmiotów systemu antyterrorystycznego RP,

a także efektywności prowadzonych cyklicznie ćwiczeń i szkoleń w zakresie

reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym, w tym z użyciem

czynników chemicznych, biologicznych i radiacyjnych oraz wdrażania wniosków

i rekomendacji opracowanych po ich przeprowadzeniu. Wielopodmiotowość systemu

antyterrorystycznego RP implikuje zatem potrzebę angażowania w tego rodzaju

przedsięwzięcia możliwie największej liczby podmiotów właściwych w zakresie

reagowania na zdarzenia o charakterze terrorystycznym. Ćwiczenia powinny służyć

nie tylko sprawdzeniu możliwości neutralizacji danego czynnika czy minimalizacji

potencjalnej eskalacji sytuacji kryzysowej, lecz również dotyczyć metody i szybkości

przepływu informacji między ich uczestnikami czy sprawdzeniu procesu

podejmowania decyzji i udzielania ewentualnego wsparcia.

w.

rcl

Udział

w ćwiczeniach

i szkoleniach

W szczególny sposób powinny być ochraniane systemy transportowe (lotniczy,

kolejowy, drogowy i morski), nieustannie stanowiące przedmiot zainteresowania

organizacji terrorystycznych. Powyższe warunkuje konieczność prowadzenia

optymalnych i skutecznych działań służb i instytucji w zakresie zapewnienia

bezpieczeństwa ludzi i przewożonych ładunków.

.go

Ochrona

systemów

transportowych

v.p

l

działań pełnią ministrowie odpowiedzialni za poszczególne systemy infrastruktury

krytycznej.

ww

Podmiotem wiodącym w fazie przygotowania zarządzania kryzysowego w odniesieniu

do zagrożeń o charakterze terrorystycznym jest minister właściwy do spraw

wewnętrznych. Jednak działania w tym zakresie realizowane są przez wszystkie

podmioty uczestniczące w systemie antyterrorystycznym RP. Szczególną uwagę należy

zwrócić w tym obszarze na kwestie związane z zapewnieniem bezpieczeństwa

w komunikacji międzynarodowej i porządku publicznego w zasięgu przejścia

granicznego, realizowaną przez Straż Graniczną, czy zabezpieczenie miejsc dużych

skupisk ludzkich prowadzone zwłaszcza przez Policję. Istotną kwestią pozostaje także

zabezpieczenie obiektów infrastruktury krytycznej, gdzie kluczową – koordynacyjną

– rolę w procesie planowania tego typu działań pełni Rządowe Centrum

Bezpieczeństwa.

FAZA REAGOWANIA

Współdziałanie

i zarządzanie

czynnościami

na miejscu

zdarzenia

Priorytetem na miejscu zdarzenia o charakterze terrorystycznym jest ratowanie życia

i zdrowia ludzkiego, a także w miarę możliwości mienia. Jego realizacja wymaga

jednak podjęcia wielofazowych działań, wśród których można wyodrębnić

następujące etapy przedsięwzięć: fizyczne zwalczanie zagrożenia, działania minersko-pirotechniczne, zabezpieczenie miejsca zdarzenia, działania ratownicze, procesowe,

operacyjno-rozpoznawcze oraz logistyczne.

Mając na uwadze, iż w reagowanie na atak terrorystyczny zaangażowane są siły

i środki wielu służb i instytucji, niezbędne jest zapewnienie sprawnego i skutecznego

współdziałania i zarządzania ich czynnościami na miejscu zdarzenia. W tym zakresie

szczególne znaczenie ma zapewnienie zaawansowanych systemów łączności

radiowej.

Jednym z elementów decydujących o skuteczności reagowania na zdarzenia

o charakterze terrorystycznym jest zapewnienie efektywnej współpracy

cywilno-wojskowej. Zakres tej współpracy determinowany jest przez określone

w polskim systemie prawnym kompetencje poszczególnych organów i obejmuje

ochronę przestrzeni powietrznej, wspólne przedsięwzięcia realizowane w ramach

wsparcia przez Siły Zbrojne RP działań Policji oraz Straży Granicznej, a także

wzajemną współpracę na etapie usuwania skutków ataków terrorystycznych.

w.

rcl

Współpraca

cywilno-wojskowa

v.p

l

Działanie na

miejscu

zdarzenia

Działania realizowane w fazie reagowania na zagrożenia o charakterze

terrorystycznym nie są prowadzone wyłącznie na miejscu zdarzenia. Mają one

charakter wieloaspektowy i wymagają zapewnienia współpracy między podmiotami

systemu antyterrorystycznego RP na poziomie strategicznym, operacyjnym

i taktycznym. Implikuje to konieczność koordynacji wymiany informacji między

poszczególnymi poziomami i uczestnikami systemu, a także wypracowania

skutecznych mechanizmów podejmowania strategicznych decyzji dotyczących

sposobu prowadzenia działań, weryfikacji dostępnych sił i środków zaangażowanych

w reagowanie na zaistniałą sytuację czy występowania o udzielenie wsparcia oraz

sposobu informowania i ochrony ludności.

.go

Wieloaspektowość

działań w fazie

reagowania

Zdolność

do reagowania

na zagrożenia

CBRN

Jako kolejną kluczową kwestię należy wskazać komunikację ze społeczeństwem

w przypadku zdarzenia o charakterze terrorystycznym, której celem jest zapewnienie

szybkiego i skutecznego informowania społeczeństwa na temat skali zagrożenia,

poszkodowanych i ofiar śmiertelnych oraz rekomendowanych sposobów zachowania.

Komunikacja ze społeczeństwem w niniejszym obszarze wymaga kompetencji

i rozwagi zarówno ze strony służb i instytucji realizujących zadania

w przedmiotowym obszarze, jak i środków masowego przekazu, które powinny

uwzględniać uwarunkowania związane z bezpieczeństwem oraz mieć na uwadze

konsekwencje realizowanego przekazu informacji. Skutkiem nieodpowiednio

sformułowanego przekazu może być m.in. dezinformacja, panika czy utrudnienie

prowadzenia działań antyterrorystycznych, ratowniczych lub pomocowych.

ww

Komunikacja ze

społeczeństwem

Elementem warunkującym efektywność systemu antyterrorystycznego RP jest

również zdolność do skutecznego reagowania na zdarzenia z użyciem czynników

chemicznych, biologicznych, radiacyjnych i nuklearnych. Zagrożenie terroryzmem

związanym z wykorzystaniem broni masowego rażenia powoduje konieczność

podejmowania przez właściwe służby i instytucje działań ukierunkowanych na

zapobieganie proliferacji czynników i elementów do produkcji tego rodzaju broni,

jak również przygotowanie do reagowania i usuwania skutków w przypadku

ewentualnych ataków z jej użyciem.

Należy również zaznaczyć, iż w przypadku ataku terrorystycznego istotną rolę pełnić

będzie sprawne zorganizowanie pomocy poszkodowanym w jego wyniku, czemu

służy podjęcie bezpośrednich działań interwencyjnych, psychologicznych

i prawnych. Poszkodowani w zamachu zostaną objęci, zgodnie z ich potrzebami,

profesjonalną pomocą przedstawicieli: Policji, sądów i prokuratur, kuratoriów

oświaty, administracji wojewódzkiej, służby zdrowia, ośrodków pomocy społecznej

oraz jednostek samorządu terytorialnego.

v.p

l

Pomoc ofiarom

i poszkodowanym

Poz. 1218

Podmiotem wiodącym w fazie reagowania na zagrożenia o charakterze

terrorystycznym jest minister właściwy do spraw wewnętrznych. Zadania w tym

zakresie realizuje on zarówno bezpośrednio, jak i poprzez działanie nadzorowanych

przez siebie służb, a także we współpracy z innymi służbami, organami

i instytucjami13).

.go

Tabela nr 3. Podmioty wiodące w realizacji kluczowych działań w fazie reagowania na zagrożenia

o charakterze terrorystycznym.

Kluczowe działania realizowane w fazie reagowania na zdarzenia

o charakterze terrorystycznym

Podmiot wiodący

Rada Ministrów, w przypadkach niecierpiących zwłoki

– minister właściwy do spraw wewnętrznych

Kierowanie pracami Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego

Prezes Rady Ministrów, w przypadkach niecierpiących

zwłoki – minister właściwy do spraw wewnętrznych

lub Minister Obrony Narodowej

Zapewnienie obsługi Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa

Koordynacja wymiany informacji oraz polityki informacyjnej organów

administracji publicznej w czasie sytuacji kryzysowej

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa

Przygotowanie do uruchomienia, w przypadku zaistnienia zagrożenia,

procedur zarządzania kryzysowego

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa

w.

rcl

Sprawowanie zarządzania kryzysowego na terytorium RP

13)

na

miejscu

zdarzenia

o

charakterze

Państwowe Ratownictwo Medyczne i podmioty

krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (na morzu

– Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa)

Fizyczne zwalczanie terroryzmu

Policja (w odniesieniu do obiektów wojskowych –

Żandarmeria Wojskowa)

Zabezpieczenie miejsca zdarzenia o charakterze terrorystycznym

Policja (w odniesieniu do obiektów wojskowych –

Żandarmeria Wojskowa)

Działania minersko-pirotechniczne

o charakterze terrorystycznym

zdarzenia

Policja (w odniesieniu do obiektów wojskowych –

Żandarmeria Wojskowa)

Koordynacja współdziałania służb i instytucji na miejscu zdarzenia

o charakterze terrorystycznym w fazie poprzedzającej czynności

związane z podjęciem postępowania przygotowawczego

Policja (w odniesieniu do obiektów wojskowych –

Żandarmeria Wojskowa)

Czynności procesowe na miejscu zdarzenia o charakterze

terrorystycznym

Prokuratura

Działania zmierzające do wykrycia przestępstwa o charakterze

terrorystycznym i ścigania jego sprawców

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

ww

Czynności realizowane na miejscu zdarzenia

o charakterze terrorystycznym

Działania ratownicze

terrorystycznym

na

miejscu

Ze względu na szczególne znaczenie działań realizowanych w niniejszej fazie w sytuacji wystąpienia zdarzenia

o charakterze terrorystycznym, w rozdziale 2.2.4 szczegółowo opisany został zakres odpowiedzialności podstawowych

podmiotów realizujących działania zarówno na poziomie strategicznym, jak i bezpośrednio na miejscu zdarzenia

o charakterze terrorystycznym.

Państwowa Straż Pożarna

Wsparcie działań Policji

v.p

l

Działania w zakresie dekontaminacji wstępnej

– wystąpienie o udzielenie pomocy Policji przez oddziały i pododdziały Sił

Zbrojnych RP

Prezes Rady Ministrów (użycie Sił Zbrojnych RP na

podstawie

postanowienia

Prezydenta

RP),

a w przypadkach niecierpiących zwłoki – minister

właściwy do spraw wewnętrznych (użycie Sił

Zbrojnych RP na podstawie decyzji Ministra Obrony

Narodowej)

– wystąpienie o udzielenie pomocy Policji przez żołnierzy Żandarmerii

Wojskowej

Minister właściwy do spraw wewnętrznych,

w uzgodnieniu z Ministrem Obrony Narodowej (użycie

Żandarmerii Wojskowej na podstawie zarządzenia

Prezesa Rady Ministrów)

– zarządzenie użycia funkcjonariuszy Straży Granicznej do pomocy Policji

Minister właściwy do spraw wewnętrznych

Działania wobec

terrorystycznego

Straż Graniczna, a po wyczerpaniu sił i środków – Siły

Zbrojne RP

obiektu

pływającego

użytego

jako

środek

ataku

Siły Zbrojne RP

Prowadzenie działań mających na celu odzyskanie izolowanego personelu,

utraconego w wyniku uprowadzenia przez organizacje terrorystyczne lub

zorganizowane grupy przestępcze

Ministerstwo Spraw Zagranicznych (w odniesieniu do

żołnierzy – Ministerstwo Obrony Narodowej)

Udzielanie zaleceń w przypadku podjęcia informacji o możliwości wystąpienia

sytuacji kryzysowej będącej skutkiem zdarzenia o charakterze

terrorystycznym, zagrażającego infrastrukturze krytycznej, życiu lub zdrowiu

ludzi, mieniu w znacznych rozmiarach, dziedzictwu narodowemu lub

środowisku

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Tworzenie, prowadzenie i koordynacja polityki informacyjnej

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Reagowanie w przypadku wystąpienia skażenia chemicznego, w tym

w kontekście zdarzenia o charakterze terrorystycznym

Państwowa Straż Pożarna

Reagowanie w przypadku

terrorystycznym

w ataku

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, przy wsparciu

Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji, Ministerstwa

Zdrowia, Ministerstwa Środowiska i Ministerstwa

Obrony Narodowej

Kierowanie akcją likwidacji zagrożenia w przypadku wystąpienia zdarzenia

radiacyjnego

powodującego

zagrożenie

o

zasięgu

krajowym,

w tym w kontekście zdarzenia o charakterze terrorystycznym

Minister właściwy do spraw wewnętrznych, przy

pomocy Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki

Organizowanie dekontaminacji całkowitej

Wojewoda lub

terytorialnego

w.

rcl

.go

Działania wobec statku powietrznego użytego jako środek ataku o charakterze

terrorystycznym

użycia

czynnika

biologicznego

właściwa

jednostka

samorządu

FAZA ODBUDOWY

ww

Odtwarzanie sił

i środków oraz

doskonalenie

procedur

Elementami warunkującymi skuteczność systemu antyterrorystycznego RP

w odniesieniu do fazy odbudowy są zapewnienie odtwarzania wykorzystanych sił

i środków, weryfikacja skuteczności dotychczasowych środków służących

zapobieganiu, przygotowaniu i reagowaniu na wystąpienie zdarzenia o charakterze

terrorystycznym oraz doskonalenie posiadanych procedur postępowania w kontekście

zagrożeń o charakterze terrorystycznym.

Podmiotem wiodącym w fazie odbudowy zarządzania kryzysowego w odniesieniu do

zagrożeń o charakterze terrorystycznym jest minister właściwy do spraw

wewnętrznych. Istotną rolę w zakresie usuwania skutków zdarzeń o charakterze

terrorystycznym pełni również minister właściwy do spraw administracji publicznej,

wojewodowie oraz organy jednostek samorządu terytorialnego na poziomie powiatu

i gminy.

ww

w.

rcl

Stworzenie mechanizmu gromadzenia i przetwarzania danych pasażerów linii lotniczych (PNR).

ABW

8. Zwiększenie efektywności działań profilaktycznych realizowanych przez BOR, w tym w zakresie BOR

współdziałania z innymi służbami.

7.

6. Wzmocnienie narzędzi pozwalających na bieżące monitorowanie napływu cudzoziemców do RP, KGSG

w szczególności z krajów podwyższonego ryzyka oraz regionów i krajów objętych konfliktami,

w celu ustalenia – w sposób wyprzedzający – zjawisk mających charakter masowych migracji.

5. Wprowadzenie nowego modelu określania poziomu zagrożenia terrorystycznego dla RP, jej ABW

obywateli oraz jej interesów za granicą – kompatybilnego z systemem stopni alarmowych

określonych w zarządzeniu nr 74 Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 października 2011 r.

w sprawie wykazu przedsięwzięć i procedur systemu reagowania kryzysowego.

KGP, KGSG, ABW, AW, SKW,

SWW, KGŻW, RCB

MSW, MSZ, MIiR, ULC, KGSG,

KGP

Uds.C, ABW, KGP, AW

RCB, MSW, KGP, KGSG, AW,

SKW, SWW

v.p

l

Uds.C, ABW, KGP, AW

MSW, MAiC, KGP, RCB

KGP, RCB, KGPSP

RCB, MSW, KGP, KGSG, AW,

MEN,SWW

KGP, ABW, KGPSP, RCB

SKW,

Podmioty współpracujące

Monitor Polski

4. Wzmocnienie rozpoznania migracyjnego w stosunku do cudzoziemców pochodzących z krajów KGSG

podwyższonego ryzyka, przebywających na terytorium RP, potencjalnie narażonych na zjawisko

radykalizacji i rekrutacji do organizacji terrorystycznych.

3. Sporządzenie analizy możliwości współpracy organów administracji publicznej z sektorem ABW

prywatnym w kwestii przeciwdziałania publikacji i popularyzacji treści o charakterze

terrorystycznym i ekstremistycznym w środkach masowego przekazu oraz wdrożenie ewentualnych

dodatkowych rozwiązań w tym zakresie.

.go

2. Wypracowanie standardów wymiany informacji o zagrożeniach o charakterze terrorystycznym ABW

między podmiotami administracji publicznej a sektora prywatnego, prowadzącymi działalność

w obszarach istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa oraz jego obywateli.

w pożądanych

zarządzeniupostaw

nr 74i Prezesa

Ministrów

z dnia

12 października

2011 r.

iokreślonych

kształtowanie

zachowańRady

w sytuacji

zagrożeń

o charakterze

terrorystycznym,

sprawie

wykazu przedsięwzięć

i procedur systemu reagowania kryzysowego.

w tym

sporządzenie

programów edukacyjnych.

I. Cel szczegółowy – Poprawa zdolności do zapobiegania zagrożeniom o charakterze Podmiot

terrorystycznym

wiodący

1. Wprowadzenie nowego modelu określania poziomu zagrożenia terrorystycznego dla RP, jej ABW

orazdziałalności

jej interesówprofilaktycznej

za granicą – kompatybilnego

systemem

stopni alarmowych

1. obywateli

Prowadzenie

ukierunkowanej z na

podnoszenie

świadomości MSW

4.2. PLAN DZIAŁAŃ

ww

w.

rcl

zwiększenia koordynacji działań w zakresie przeciwdziałania tego rodzaju przestępczości.

•

MSW

KGPSP, KGSG, ABW, KGŻW,

MON, BOR

14. Organizacja wielopodmiotowych ćwiczeń antyterrorystycznych, testów obiegu informacji Beneficjent

środków

w

ramach

Programu

i szkoleń służących zwiększeniu skuteczności reagowania na różnego rodzaju zagrożenia w poszczególnych latach, zgodnie z ustaleniami

terrorystyczne, jak również prowadzenie działań profilaktycznych, w tym kampanii społecznych z MZds.ZT

zmierzających do podniesienia świadomości na temat potencjalnych zagrożeń

13. Podniesienie zdolności do reagowania na różnego rodzaju zagrożenia terrorystyczne przez służby Beneficjent

środków

w

ramach

Programu

odpowiedzialne za przeciwdziałanie i zwalczanie terroryzmu poprzez ich doposażenie w poszczególnych latach, zgodnie z ustaleniami

w niezbędne środki specjalistyczne.

z MZds.ZT

12. Stworzenie jednolitego systemu łączności umożliwiającego bezpośrednią wymianę informacji KGP

pomiędzy służbami uczestniczącymi w działaniach na miejscu zdarzenia.

11. Zoptymalizowanie systemu antyterrorystycznego poprzez podniesienie poziomu przygotowania KGP

do reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym przez wyspecjalizowane jednostki

i komórki organizacyjne Policji, realizujące zadania kontrterrorystyczne.

KGPSP, MON, MZ, ABW,

KGŻW, KGSG, PAA, PG, MSW,

RCB

Podmioty współpracujące

MS, PG, MSW, MSZ, KGP,

ABW, CBA

Monitor Polski

v.p

l

.go

Podniesienie skuteczności w zakresie odtwarzania wykorzystanych sił i środków

oraz udoskonalenie posiadanych procedur postępowania w kontekście zagrożeń

o charakterze terrorystycznym.

10. Usprawnienie zasad współdziałania i zarządzania czynnościami na miejscu zdarzenia KGP

o charakterze terrorystycznym w przypadku użycia czynnika CBRN.

•

• Zwiększenie zdolności do reagowania w przypadku wystąpienia zdarzeń

o charakterze terrorystycznym,

• Wzmocnienie przygotowania służb i instytucji na możliwość wystąpienia zdarzeń

o charakterze terrorystycznym,

II. Cele szczegółowe

sposobu penalizacji przestępstwa finansowania terroryzmu,

•

Podmiot

wiodący

9. Wdrożenie wniosków z ewaluacji Polski w zakresie zgodności polskiego systemu przeciwdziałania GIIF

finansowaniu terroryzmu ze standardami międzynarodowymi, w tym w szczególności w zakresie

ww

KGP, ABW, KGPSP,

KGSG, KGŻW, BOR

KGP, KGSG, KGPSP,

ZUOP, MON, KGŻW

KGP, MON

17. Opracowanie i wdrożenie zasad spójnej polityki informacyjnej prowadzonej w przypadku MSW

wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym.

18. Opracowanie procedury neutralizacji bądź składowania urządzeń wybuchowych, do których MSW

konstrukcji zostały wykorzystane materiały CBRN.

19. Usprawnienie procedur udzielania wsparcia Policji przez Siły Zbrojne RP w sytuacji zagrożenia MSW

przestępstwem o charakterze terrorystycznym lub jego dokonania w stosunku do obiektów

mających szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa lub obronności państwa bądź mogącym

skutkować niebezpieczeństwem dla życia ludzkiego.

24. Dokonanie analizy przepisów umożliwiających wykorzystanie specjalnych jednostek KGP

interwencyjnych, o których mowa w decyzji Rady 2008/617/WSiSW z dnia 23 czerwca 2008 r.

w sprawie usprawnienia współpracy pomiędzy specjalnymi jednostkami interwencyjnymi państw

członkowskich Unii Europejskiej w sytuacjach kryzysowych.

23. Usprawnienie trybu wystawiania wart ochronnych na pokładach statków powietrznych KGSG

w sytuacji zaistnienia zagrożenia o charakterze terrorystycznym w lotnictwie cywilnym.

21. Usprawnienie procedur współdziałania Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa MIiR

i jednostek systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego w zakresie reagowania na

zdarzenie

o charakterze terrorystycznym na morzu.

22. Dookreślenie zasad koordynacji i współpracy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa MON

przestrzeni powietrznej RP, w tym przed zagrożeniami o charakterze terrorystycznym, pomiędzy

Siłami Zbrojnymi RP, Policją i Strażą Graniczną.

v.p

l

MSW

ULC, ABW, KGP

KGSG, KGP, MSW, RCB

MZ, MON, KGSG, KGPSP

MON, MSW, KGP, RCB, KGŻW

PAA,

Monitor Polski

20. Usprawnienie procedur współdziałania Straży Granicznej i Sił Zbrojnych RP w sytuacji KGSG

zagrożenia o charakterze terrorystycznym z kierunku morskiego.

.go

MSW, MON, MZ, KGP, KGSG,

KGŻW, RCB

16. Usprawnienie mechanizmów dysponowania z baz PSP sprzętu medycznego na zdarzenia KGPSP

masowe.

RCB,

MSW, MON, KGP, KGSG, ABW,

KGPSP

15. Sporządzanie corocznego zestawienia wniosków z ćwiczeń antyterrorystycznych i pozostałych RCB

ćwiczeń zarządzania kryzysowego uwzględniających aspekt terrorystyczny.

w.

rcl

i pożądanego sposobu zachowania się ludności w przypadku ich wystąpienia.

.go

v.p

l

MON, SKW, SWW

27. Zwiększenie efektywności przekazywania do Żandarmerii Wojskowej informacji w ramach KGŻW

resortu obrony narodowej.

w.

rcl

---

26. Wyposażenie w sprzęt do prowadzenia rozpoznania pirotechnicznego jednostek Żandarmerii KGŻW

Wojskowej realizujących zadania kontrterrorystyczne.

ww

KGPSP, KGSG, KGŻW, RCB,

ABW, BOR, MSW, MON, MZ,

PAA

25. Usprawnienie zasad koordynacji i współdziałania w zabezpieczeniu antyterrorystycznym KGP

istotnych spotkań i konferencji o charakterze międzynarodowym oraz imprez masowych, w tym

w odniesieniu do zagrożeń CBRN.

4.3.

WDRAŻANIE I EWALUACJA PROGRAMU

Rada Ministrów rozpatruje i przyjmuje sprawozdania z realizacji Programu.

Koordynatorem Programu, w imieniu Rady Ministrów, jest minister właściwy do

spraw wewnętrznych, który realizuje swoje zadania za pomocą Międzyresortowego

Zespołu do spraw Zagrożeń Terrorystycznych (poziom II systemu wdrażania,

monitorowania i realizacji Programu).

v.p

l

Wdrażanie

Poz. 1218

Zadania przedmiotowego gremium w zakresie m.in. inicjowania, koordynowania

i monitorowania działań podejmowanych przez właściwe organy administracji

rządowej, a także opracowywania propozycji zmierzających do usprawnienia metod

i form zwalczania terroryzmu oraz występowania z wnioskiem do właściwych

organów o podjęcie w tym zakresie prac legislacyjnych wynikają z zarządzenia nr 162

Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 października 2006 r. w sprawie utworzenia

Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych.

Realizacja

.go

Głównym narzędziem wdrażania Programu i jego bieżącego monitorowania jest

Plan działań, który w odniesieniu do celów szczegółowych Programu, określa

przedsięwzięcia o charakterze legislacyjnym i organizacyjnym (priorytety), kluczowe

dla osiągnięcia większej skuteczności polskiego systemu antyterrorystycznego RP.

Plan działań wskazuje jednocześnie podmioty wiodące i współpracujące przy

wykonaniu poszczególnych priorytetów.

Za prawidłową realizację Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata

2015–2019 odpowiedzialny jest minister właściwy do spraw wewnętrznych.

Realizacja niniejszego dokumentu, w tym Planu działań, została przewidziana

w perspektywie pięcioletniej (2015–2019).

w.

rcl

Kierownicy poszczególnych służb, organów i instytucji, wymienieni jako podmioty

wiodące do realizacji poszczególnych priorytetów wynikających z Planu działań, są

odpowiedzialni za ich wykonanie. W tym celu są oni zobowiązani do opracowania,

we współpracy z kierownikami podmiotów współpracujących – nie później niż

w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie uchwały Rady Ministrów w sprawie

Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019 – harmonogramów

realizacji każdego z priorytetów wraz ze wskazaniem planowanego terminu ich

wykonania (poziom III systemu wdrażania, monitorowania i realizacji Programu).

Niniejsze harmonogramy zostaną przekazane do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych,

w celu ich omówienia i przyjęcia w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw

Zagrożeń Terrorystycznych. W miarę potrzeb podmioty wiodące mogą zapraszać

do współpracy przy realizowaniu poszczególnych priorytetów podmioty

niewymienione w Planie działań jako podmioty współpracujące.

ww

Należy zasygnalizować, iż rekomendacje dotyczące prac legislacyjnych zawarte

w Planie działań powinny znaleźć odzwierciedlenie w programie prac legislacyjnych

Rady Ministrów.

Monitorowanie

Realizacja Programu w kolejnych latach jego obowiązywania podlega ewaluacji do

końca I kwartału roku następnego w ramach Międzyresortowego Zespołu

do spraw Zagrożeń Terrorystycznych. Corocznie w Ministerstwie Spraw

Wewnętrznych – na podstawie informacji otrzymywanych od podmiotów

zaangażowanych w realizację Programu – opracowany zostanie raport na temat

postępu z realizacji Programu, który będzie omawiany na posiedzeniu MZds.ZT,

a następnie przedkładany do wiadomości Radzie Ministrów w terminie do 31 marca

danego roku kalendarzowego. Raport z realizacji Programu przekazywany będzie

v.p

l

Radzie Ministrów niezależnie od corocznego sprawozdania z działalności

Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych.

Ponadto w ramach każdego z posiedzeń MZds.ZT, Przewodniczący Zespołu może

polecić przedstawienie informacji na temat stanu zaawansowania realizacji

poszczególnych priorytetów z Planu działań.

Natomiast w przypadku zdiagnozowania dodatkowych kierunków działań

o charakterze systemowym lub stwierdzenia nieadekwatności dotychczasowych

względem zmieniających się zagrożeń związanych z terroryzmem, istnieje możliwość

dodania, przeformułowania lub odstąpienia od realizacji danego priorytetu. Zmiany

Programu, polegające na dodaniu bądź przeformułowaniu danego priorytetu,

wymagać będą jednak nowelizacji uchwały Rady Ministrów zgodnie z art. 19 ust. 2

w zw. z art. 19 ust. 6 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

w.

rcl

.go

Schemat nr 3. System wdrażania, monitorowania i realizacji Programu

Zadania

poziomu I

•

nadzór nad wdrażaniem,

•

podejmowanie niezbędnych działań w celu wdrożenia wypracowanych

rozwiązań, w przypadku konieczności ich wprowadzania na poziomie RM.

Zadania do realizacji w ramach poziomu II systemu wdrażania, monitorowania

i realizacji Programu

•

ocena i przyjęcie harmonogramów realizacji poszczególnych priorytetów

z Planu działań Programu,

•

tworzenie zespołów zadaniowych do wsparcia podmiotów wiodących

w realizacji poszczególnych priorytetów z Planu działań Programu,

•

bieżące monitorowanie stanu zaawansowania realizacji poszczególnych

priorytetów z Planu działań Programu,

•

coroczna ewaluacja stanu realizacji poszczególnych priorytetów z Planu działań

Programu,

•

przedkładanie Radzie Ministrów corocznego raportu z realizacji Programu,

ww

Zadania

poziomu II

Zadania do realizacji w ramach poziomu I systemu wdrażania, monitorowania

i realizacji Programu

v.p

l

w miarę konieczności wyrażanie zgody na odstąpienie od realizacji priorytetów

z Planu działania Programu.

•

Zadania

poziomu III

Poz. 1218

Zadania do realizacji w ramach poziomu III systemu wdrażania, monitorowania

i realizacji Programu – dla podmiotów wiodących do poszczególnych priorytetów

•

opracowanie harmonogramu realizacji,

•

koordynacja realizacji,

•

zapraszanie do udziału w pracach dodatkowych podmiotów,

•

bieżące sprawozdawanie w ramach MZds.ZT o stanie zaawansowania prac,

•

przygotowanie i przedstawienie w ramach MZds.ZT raportu podsumowującego

realizację priorytetu w przypadku jego wykonania i wdrożenia.

•

współpraca z podmiotem wiodącym przy opracowywaniu harmonogramu

realizacji,

•

współpraca z podmiotem wiodącym przy wykonywaniu poszczególnych działań

w ramach priorytetu.

Jako potencjalne zagrożenia realizacji Programu wskazać należy

•

opóźnienia w realizacji priorytetów wynikające z nieplanowanych w momencie

przyjmowania Programu reorganizacji i zmian funkcjonalnych podmiotów

odpowiedzialnych za ich wdrażanie,

utrata woli politycznej dla wdrażania postulowanych rozwiązań, w tym

ewentualnych zmian prawnych i organizacyjnych,

ograniczenie źródeł finansowania realizacji Programu.

w.

rcl

Potencjalne

zagrożenia dla

realizacji

.go

Zadania do realizacji w ramach poziomu III systemu wdrażania, monitorowania

i realizacji Programu – dla podmiotów współpracujących w realizacji poszczególnych

priorytetów

•

•

4.4. RAMY FINANSOWE

Podział środków w poszczególnych latach realizacji Programu przedstawia się następująco

Wydatki w latach 2015–2019 (w tys. zł)

Wydatki

ww

Ogółem

2015

2016

Lata

2017

900

3 000

3 000

2018

2019

3 000

3 000

Ogółem

12 900

Środki finansowe na rok 2015 ujęte zostały w ramach rezerwy celowej

pn. Środki na realizację przedsięwzięć związanych z przeciwdziałaniem i zwalczaniem

korupcji, ograniczaniem przestępczości gospodarczej oraz przeciwdziałaniem zagrożeniom

terrorystycznym łącznie na kwotę 2 000 tys. zł, w tym 900 tys. zł z przeznaczeniem

na wdrażanie Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019. Także

w kolejnych latach, w miarę możliwości finansowych, planowane jest wyasygnowanie

środków w zakładanych kwotach w ramach budżetu resortu spraw wewnętrznych.

v.p

l

Natomiast w przypadku, jeśli w kolejnych latach nastąpi zmniejszenie tego źródła

finansowania Programu lub koszty realizacji działań przekroczą zaplanowane środki, różnica

ta zostanie pokryta ze środków poszczególnych podmiotów realizujących zadania. Program

nie będzie jednak stanowił podstawy do ubiegania się o dodatkowe środki z budżetu państwa

na ten cel.

.go

Wykorzystanie środków z rezerwy celowej w 2015 r. planowane jest na wydatki majątkowe

związane z zakupem specjalistycznych urządzeń. Natomiast w kolejnych latach środki

zostaną przeznaczone zarówno na wydatki majątkowe służące podniesieniu zdolności do

reagowania na różnego rodzaju zagrożenia terrorystyczne przez służby i organy

odpowiedzialne za przeciwdziałanie oraz zwalczanie zagrożeń terrorystycznych, jak i na

wydatki bieżące przeznaczone na organizację wielopodmiotowych ćwiczeń

antyterrorystycznych, testów obiegu informacji i szkoleń służących zwiększeniu skuteczności

reagowania na różnego rodzaju zagrożenia terrorystyczne oraz prowadzenie działań

profilaktycznych, w tym kampanii społecznych zmierzających do podniesienia świadomości

na temat potencjalnych zagrożeń i pożądanego sposobu zachowania się ludności

w przypadku ich wystąpienia.

Środki finansowe na realizację zadań wymagających nakładów finansowych wydatkowane

będą przez poszczególne służby, organy i instytucje je wykonujące. Środki finansowe

niezbędne do wykonania przedmiotowych zadań określone zostaną przez podmioty wiodące

w ich realizacji oraz ujęte w harmonogramach ich realizacji.

w.

rcl

Pozostałe, dodatkowe koszty działań zmierzających do realizacji celów Narodowego

Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019, które zostały określone w Planie

działań, ponoszone będą w oparciu o własne budżety służb, organów i instytucji

zaangażowanych w ich realizację.

Oprócz tego przewidziano możliwość realizacji działań określonych w Programie przy

wsparciu finansowym uzyskanym w ramach funduszy Unii Europejskiej lub innych

programów finansowanych ze środków publicznych. Nie zakłada się natomiast

wydatkowania środków ujętych w rezerwie celowej na ewentualne dodatkowe stanowiska do

spraw realizacji Programu.

Podkreślić jednak należy, że większość priorytetów zaplanowanych do realizacji w ramach

Programu nie będzie generowała kosztów. Dotyczy to w szczególności działań mających

charakter analityczny i koncepcyjny, czyli tych w ramach których dokonywane są przeglądy,

analizy (np. opracowanie przepisów prawnych, wzmacnianie współpracy, monitorowanie

zagrożeń itd.). Obecnie służby i instytucje realizują częściowo cele wymienione w Planie

działań. Natomiast Program od momentu jego wejścia w życie zakłada kontynuację

i koordynację już realizowanych bądź zaplanowanych działań związanych z ochroną

antyterrorystyczną kraju w sposób ujednolicony i usystematyzowany dla całego systemu

antyterrorystycznego RP.

ww

Powyższy Program nie stanowi programu wieloletniego w rozumieniu art. 136 ustawy

z dnia 27 sierpnia 2013 r. o finansach publicznych (Dz. U. poz. 885, z późn. zm.).