Uchwała Rady Polityki Pieniężnej z dnia 3 września 2013 r. w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 2014

§ 1. Ustala się założenia polityki pieniężnej na rok 2014, stanowiące załącznik do uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2014 r.

w.

rcl

Przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej: M. Belka

ww

Członkowie Rady Polityki Pieniężnej: A

 . Bratkowski, E. Chojna-Duch, A. Glapiński, J. Hausner, A. Kaźmierczak, A. Rzońca,

J. Winiecki, A. Zielińska-Głębocka

Załącznik do Uchwały Nr 12/2013 Rady Polityki

Pieniężnej z dnia 3 września 2013 r.

ww

w.

rcl

Założenia polityki pieniężnej

na rok 2014

Warszawa, wrzesień 2013

v.p

l

Ustalając Założenia polityki pieniężnej na rok 2014 Rada Polityki Pieniężnej wypełnia Artykuł 227

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który nakłada na Radę obowiązek corocznego przedłożenia do wiadomości Sejmowi założeń polityki pieniężnej równocześnie z przedłożeniem przez

Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej. Zgodnie z Artykułem 53 Ustawy o Narodowym

Banku Polskim Założenia polityki pieniężnej są publikowane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

W Założeniach są przedstawione podstawowe elementy realizowanej przez Narodowy Bank

Polski strategii polityki pieniężnej, a także zarys uwarunkowań makroekonomicznych mogąpieniężnej.

.go

cych wpływać na tę politykę w 2014 r. Ponadto Założenia zawierają opis instrumentów polityki

W Założeniach polityki pieniężnej na rok 2014 uwzględniono informacje dostępne do dnia

ww

w.

rcl

30 sierpnia 2013 r.

Wprowadzenie

v.p

l

Spis treści

5

.go

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

7

13

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r. i jej uwarunkowania

16

ww

w.

rcl

Rozdział 2. Instrumenty polityki pieniężnej

Wprowadzenie

Poz. 779

v.p

l

Wprowadzenie

Doświadczenia związane z globalnym kryzysem finansowym doprowadziły do częściowej modyfikacji poglądów na temat odpowiedniego sposobu prowadzenia polityki makroekonomicznej.

W odniesieniu do działalności banku centralnego dotyczy to przede wszystkim bardziej elastycznego niż w przeszłości wykorzystania strategii celu inflacyjnego oraz włączenia polityki

makroostrożnościowej do instrumentarium polityki stabilizacyjnej banku centralnego.

Strategia celu inflacyjnego jest skutecznym sposobem zapewnienia stabilności cen. Jednocześnie

banki centralne zaczęły stosować tę strategię w sposób bardziej elastyczny niż przed kryzysem,

wykorzystując możliwości, jakie wynikają z jej średnioterminowego charakteru. W okresie po-

.go

przedzającym wybuch globalnego kryzysu finansowego banki centralne w niewielkim stopniu

wykorzystywały możliwość elastycznego stosowania strategii celu inflacyjnego, co wynikało

z przekonania, że stabilizowanie inflacji na niskim poziomie jest wystarczającym wkładem polityki pieniężnej w utrzymywanie równowagi w gospodarce. Doświadczenia globalnego kryzysu

finansowego i przedłużającej się w wielu krajach recesji pokazały jednak, że stabilizowanie inflacji jest bardzo ważnym, ale niewystarczającym warunkiem utrzymywania równowagi

w gospodarce. Dlatego też obecnie banki centralne dopuszczają dłuższe okresy odchylania się

inflacji od celu, jeśli wspiera to stabilność makroekonomiczną.

w.

rcl

Argumentem przemawiającym za bardziej elastycznym stosowaniem strategii celu inflacyjnego

jest także rosnący, już w okresie poprzedzającym kryzys, wpływ szoków podażowych na gospodarkę, w szczególności związanych ze zwiększoną zmiennością cen surowców na rynkach światowych. Banki centralne w odpowiedzi na długotrwały wzrost cen surowców i uporczywe

utrzymywanie się inflacji powyżej celów inflacyjnych zazwyczaj zacieśniały politykę pieniężną

jedynie wówczas, gdy pojawiało się ryzyko zakotwiczenia oczekiwań inflacyjnych powyżej celu

inflacyjnego. Również następujące później obniżenie dynamiki cen surowców, przyczyniające się

do spadku inflacji poniżej celów, skłania banki centralne do ostrożnego łagodzenia polityki pieniężnej. Zbyt silna reakcja banku centralnego w reakcji na szoki pozostające poza bezpośrednim

wpływem polityki pieniężnej mogłaby bowiem prowadzić do gwałtownych wahań inflacji oraz

produkcji. Większą elastyczność strategii celu inflacyjnego uzasadnia także rosnący wpływ międzynarodowych przepływów kapitału na krajowe procesy gospodarcze.

ww

Ponadto, przedłużający się okres niskiej aktywności w gospodarce światowej, któremu towarzyszy utrzymywanie się inflacji i oczekiwań inflacyjnych na niskim poziomie, umożliwia prowa-

dzenie polityki pieniężnej w większym stopniu sprzyjającej ożywieniu aktywności gospodarczej

i stabilizacji nastrojów na rynkach finansowych. Taka polityka jest uzasadniona szczególnie

w tych gospodarkach, w których zacieśnienie polityki fiskalnej negatywnie wpływa na aktywność gospodarczą. W tych warunkach istotną rolę w pobudzaniu aktywności gospodarczej może

Wprowadzenie

Poz. 779

odgrywać polityka informacyjna banku centralnego ograniczająca niepewność dotyczącą kształ-

v.p

l

towania się parametrów polityki pieniężnej w dłuższej perspektywie.

Doświadczenia ostatnich lat sprzyjały także uznaniu polityki makroostrożnościowej za drugi –

obok polityki pieniężnej – instrument polityki antycyklicznej banku centralnego. Stosowanie tego

instrumentu wynika z przekonania, że obok klasycznych cykli koniunkturalnych, których stabilizowaniem zajmuje się zwykle polityka pieniężna, w gospodarce występują także dłuższe cykle

finansowe, których stabilizowaniem powinna zajmować się polityka makroostrożnościowa.

W coraz większej liczbie krajów powstają obecnie instytucje odpowiedzialne za prowadzenie

polityki makroostrożnościowej. W większości z nich dominującą rolę odgrywają w tym zakresie

banki centralne. Za pełnieniem przez banki centralne kluczowej roli w polityce makroostrożno-

.go

ściowej przemawia ich doświadczenie w analizowaniu sytuacji gospodarczej z perspektywy makroekonomicznej, a także ich niezależność, umożliwiająca podejmowanie decyzji, które mogą

ograniczać aktywność gospodarczą w krótkim okresie, ale są konieczne dla zachowania równowagi makroekonomicznej w dłuższym okresie. Z tego względu ważna jest realizacja zalecenia

Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego dotyczącego utworzenia na poziomie krajowym

instytucji odpowiedzialnej za politykę makroostrożnościową oraz zapewnienie bankowi central-

ww

w.

rcl

nemu wiodącej roli w prowadzeniu tej polityki.

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

Poz. 779

v.p

l

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

Rada Polityki Pieniężnej, zwana dalej „Radą”, postanowiła utrzymać podstawowe elementy dotychczasowej strategii polityki pieniężnej NBP ustalone w Założeniach polityki pieniężnej na rok

2013. W 2014 r. strategia polityki pieniężnej będzie realizowana zgodnie z przedstawionymi poniżej zasadami.

Zgodnie z art. 227 ust. 1 Konstytucji RP „Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość polskiego pieniądza”. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim w art. 3 ust. 1

.go

stanowi, że „podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen,

przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP”.

Współcześnie banki centralne przez stabilność cen rozumieją inflację na tyle niską, aby nie wywierała ona negatywnego wpływu na decyzje podejmowane przez uczestników życia gospodarczego, w tym dotyczące inwestycji i oszczędzania. Zapewnienie stabilności cen jest podstawowym sposobem, w jaki banki centralne przyczyniają się do osiągania zrównoważonego wzrostu

gospodarczego. Realizując zadanie utrzymania stabilności cen, banki centralne reagują zarówno

w.

rcl

na zagrożenia inflacyjne, jak i deflacyjne.

Rada opiera politykę pieniężną na strategii bezpośredniego celu inflacyjnego od 1998 r. Począwszy od 2004 r. Rada przyjęła ciągły cel inflacyjny na poziomie 2,5% z symetrycznym przedziałem

odchyleń o szerokości ± 1 punkt procentowy. Rada realizuje strategię w warunkach płynnego

kursu walutowego. System płynnego kursu nie wyklucza interwencji na rynku walutowym, gdy

jest to niezbędne do zapewnienia stabilności makroekonomicznej i finansowej kraju, co sprzyja

średniookresowej realizacji celu inflacyjnego.

Doświadczenia NBP oraz innych banków centralnych wskazują, że strategia bezpośredniego celu

inflacyjnego – stosowana przy zachowaniu odpowiedniej elastyczności – jest skutecznym sposobem zapewnienia stabilności cen w średnim okresie, a jednocześnie sprzyja stabilności makroekonomicznej. Globalny kryzys finansowy pokazał, że zapewnienie stabilności makroekonomicznej

ww

wymaga prowadzenia polityki pieniężnej w taki sposób, aby – dążąc do stabilizacji inflacji na

poziomie celu – ograniczać jednocześnie ryzyko narastania nierównowag w gospodarce,

w szczególności wynikających z niestabilnych boomów kredytowych. Czynnikiem sprzyjającym

ograniczaniu tego ryzyka jest możliwość elastycznego kształtowania parametrów i sposobu za-

stosowania dostępnych instrumentów polityki pieniężnej w zależności od sytuacji w krajowym

systemie finansowym.

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

Poz. 779

Oprócz polityki pieniężnej istotną rolę w utrzymywaniu stabilności makroekonomicznej, pełni

v.p

l

polityka fiskalna oraz polityka makroostrożnościowa. Dla zachowania stabilności cen

w dłuższym okresie niezbędne jest bowiem prowadzenie polityki fiskalnej, która zapewnia długookresową stabilność finansów publicznych, a także polityki makroostrożnościowej, która

ogranicza ryzyko narastania nierównowag w gospodarce.

Istotnym uwarunkowaniem krajowej polityki pieniężnej jest także polityka pieniężna prowadzona przez główne banki centralne, których decyzje (w szczególności dotyczące stóp procentowych

oraz programów luzowania ilościowego) – poprzez wpływ na globalne warunki finansowania,

w tym premię za ryzyko zawartą w cenach poszczególnych aktywów – mogą być źródłem

zwiększonej zmienności międzynarodowych przepływów kapitału, wpływając tym samym na

.go

krajowe procesy gospodarcze.

W 2014 r. polityka pieniężna NBP pozostanie ukierunkowana na realizację średniookresowego

celu inflacyjnego.

W kształtowaniu polityki pieniężnej Rada będzie się kierować następującymi zasadami

 Po pierwsze, określenie cel ciągły oznacza, że odnosi się on do inflacji mierzonej roczną zmia-

ną cen towarów i usług konsumpcyjnych w każdym miesiącu w stosunku do analogicznego

miesiąca poprzedniego roku. Przy ocenie procesów inflacyjnych uzasadnione jest również po-

w.

rcl

sługiwanie się kwartalnymi i rocznymi wskaźnikami inflacji, takimi jak stosowane w projekcji

inflacji NBP, w budżecie państwa oraz w statystyce Unii Europejskiej (zwanej dalej „UE”),

w tym zharmonizowanym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych – HICP. Przy

ocenie presji inflacyjnej ważną rolę odgrywają także miary inflacji bazowej, które ułatwiają

odróżnianie przejściowych zmian wskaźnika inflacji od bardziej trwałych zmian presji inflacyjnej.

 Po drugie, polityka pieniężna jest jednoznacznie ukierunkowana na utrzymanie inflacji

w średnim okresie jak najbliżej celu 2,5%, a nie jedynie wewnątrz przedziału wahań. Rozwiązanie takie ma umożliwić zakotwiczenie oczekiwań inflacyjnych, dzięki któremu bank centralny może rzadziej reagować zmianą parametrów polityki pieniężnej na ewentualne wstrząsy mające wpływ na poziom inflacji. W efekcie może również zmniejszyć się zmienność długoterminowych stóp procentowych.

ww

 Po trzecie, w gospodarce nieuniknione jest występowanie wstrząsów. W zależności od siły

i kierunku oddziaływania wstrząsu oraz inercji oczekiwań inflacyjnych różna jest skala

i długość odchylenia inflacji od przyjętego celu. W krajach o trwale niskiej inflacji bank centralny zazwyczaj nie reaguje na odchylenia inflacji od celu, jeśli uznaje je za przejściowe, i to

nawet wówczas, gdy nie mieszczą się one w przedziale wahań wokół celu. Rada oceniając potrzebę reakcji na wstrząsy bierze pod uwagę stopień zakotwiczenia oczekiwań inflacyjnych,

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

Poz. 779

flację.

v.p

l

który oddziałuje na skalę oraz trwałość wpływu wstrząsów popytowych i podażowych na in Po czwarte, reakcja polityki pieniężnej na wstrząsy zależy od ich przyczyn i charakteru.

W przypadku wstrząsów popytowych inflacja i produkcja zmieniają się w tym samym kierunku. Podwyżka stóp procentowych osłabia aktywność gospodarczą w krótkim okresie i,

w dalszej kolejności, presję inflacyjną.

W przypadku

wstrząsów

podażowych

dynamika

produkcji

i inflacja

zmieniają

się

w przeciwnych kierunkach. Dylematy polityki pieniężnej w przypadku tego typu wstrząsów

przedstawiają się następująco

.go

 Próba neutralizowania wpływu wstrząsu podażowego na inflację poprzez zacieśnienie polityki pieniężnej może pogłębiać spadek dynamiki produkcji, wynikający z niekorzystnego

oddziaływania tego wstrząsu na konsumpcję i inwestycje.

 Próba zamortyzowania – poprzez ekspansywną politykę pieniężną – realnych skutków

wstrząsu podażowego, wywołującego wzrost inflacji i spadek dynamiki produkcji, powoduje z reguły utrwalenie się podwyższonej inflacji. W takiej sytuacji w następnych okresach konieczne jest prowadzenie znacznie bardziej restrykcyjnej polityki pieniężnej. Powoduje ona silniejsze spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego niż zaostrzenie tej polityki,

niedopuszczające do utrwalenia się podwyższonej inflacji.

W przypadku wstrząsów wynikających ze zmian percepcji ryzyka, kluczowe jest określenie,

w.

rcl

czy zmiany te odzwierciedlają czynniki fundamentalne gospodarki i w jakim stopniu można

im przeciwdziałać za pomocą standardowych instrumentów banku centralnego. W sytuacji,

gdy zmiany percepcji ryzyka mają charakter przejściowy, przedwczesna reakcja polityki pieniężnej, może prowadzić do nadmiernej zmienności stóp procentowych, a w efekcie również

zmienności inflacji i tempa wzrostu. Dlatego też w warunkach znacznych i częstych zmian

percepcji ryzyka istotne jest stopniowe dostosowywanie parametrów polityki pieniężnej.

Reakcja banku centralnego na wstrząs zależy także od oceny trwałości jego skutków, w tym

od oceny ryzyka pojawienia się tzw. efektów drugiej rundy. Istotne znaczenie w ocenie ryzyka utrwalenia się podwyższonej inflacji ma zatem stopień zakotwiczenia oczekiwań inflacyjnych oraz całokształt sytuacji makroekonomicznej, który może sprzyjać narastaniu lub ograniczaniu presji płacowej.

W kontekście reakcji banku centralnego na wstrząsy ważna jest możliwość elastycznego okre-

ww

ślania długości horyzontu powrotu inflacji do celu inflacyjnego w zależności od natury

wstrząsu i jego trwałości.

 Po piąte, w polityce pieniężnej należy uwzględniać potrzebę zachowania stabilności finanso-

wej, która jest niezbędna do zapewnienia stabilności cen w dłuższym okresie oraz umożliwia

niezakłócone funkcjonowanie mechanizmu transmisji polityki pieniężnej. W tym kontekście

przy ocenie bilansu czynników ryzyka dla przyszłej inflacji i wzrostu gospodarczego istotne

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

Poz. 779

jest uwzględnianie kształtowania się cen aktywów. Nadmierne redukcje stóp procentowych

v.p

l

i długotrwałe utrzymywanie ich na obniżonym poziomie w warunkach niskiej inflacji

i jednocześnie szybkiego wzrostu gospodarczego może prowadzić do szybkiego wzrostu cen

aktywów, a przez to zwiększać ryzyko utworzenia się tzw. bąbli spekulacyjnych. Wraz

z szybkim wzrostem cen aktywów rośnie prawdopodobieństwo ich odchylenia od poziomów

uzasadnionych czynnikami fundamentalnymi, co powoduje wzrost ryzyka gwałtownego

i znacznego ich spadku w przyszłości. Szybki wzrost cen aktywów, szczególnie jeśli towarzyszy mu szybki wzrost kredytu, rodzi zagrożenie dla stabilności systemu finansowego, a przez

to dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz stabilności cen w dłuższym okresie. Po-

lityka pieniężna wspierająca stabilność systemu finansowego jest więc długookresowo spójna

z realizacją podstawowego celu działalności banku centralnego, tj. z zapewnieniem stabilności

.go

cen, choć niekiedy może stwarzać ryzyko przejściowego odchylania się inflacji od celu. Zachowanie spójności pomiędzy dążeniem do utrzymania inflacji na poziomie celu

i wspieraniem stabilności systemu finansowego może – w pewnych warunkach – wymagać

wydłużenia horyzontu realizacji celu inflacyjnego.

 Po szóste, stabilność systemu finansowego, równowaga gospodarcza i długoterminowa sta-

bilność inflacji zależą w dużej mierze od kształtowania się tempa wzrostu akcji kredytowej.

Jeśli w dłuższym okresie tempo wzrostu akcji kredytowej jest wyraźnie wyższe od tempa

wzrostu PKB, może prowadzić to do narastania nierównowagi w gospodarce, zwłaszcza gdy

pojawia się sprzężenie zwrotne pomiędzy wzrostem akcji kredytowej i cen nieruchomości. Po-

w.

rcl

lityka pieniężna, wspomagana przez politykę makroostrożnościową, powinna przeciwdziałać

niestabilnym boomom na rynkach hipotecznych, ponieważ ich załamanie może prowadzić do

silnego i długotrwałego ograniczenia wzrostu gospodarczego.

 Po siódme, dla stabilności finansowej oraz ograniczania ryzyka nierównowag gospodarczych

istotne znaczenie ma również polityka makroostrożnościowa, która poprzez selektywny

wpływ na kształtowanie się wybranych agregatów kredytowych oraz cen aktywów może być

bardziej odpowiednim narzędziem ograniczania nierównowag makroekonomicznych niż polityka pieniężna, ze względu na niższe koszty dla sfery realnej gospodarki.

 Po ósme, przy ocenie stopnia restrykcyjności polityki pieniężnej należy brać pod uwagę nie

tylko wysokość realnych stóp procentowych (tj. uwzględniających oczekiwaną inflację), ale

także poziom realnego kursu walutowego (tj. uwzględniającego poziom cen w kraju i za gra-

nicą). Tak rozumiana restrykcyjność polityki pieniężnej wpływa, wraz z realizowaną polityką

fiskalną i polityką makroostrożnościową, na łączną restrykcyjność polityki makroekonomicz-

ww

nej. Zapewnienie stabilności cen przy ekspansywnej polityce fiskalnej może uzasadniać pro-

wadzenie restrykcyjnej polityki pieniężnej, w tym utrzymywanie stóp procentowych na pod-

wyższonym poziomie. Natomiast w przypadku zacieśnienia polityki fiskalnej, realizowana

polityka pieniężna może być łagodniejsza, zwłaszcza gdy to zacieśnienie silnie ogranicza aktywność gospodarczą.

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

Poz. 779

 Po dziewiąte, polityka pieniężna jest prowadzona w warunkach niepewności, co wyklucza

v.p

l

możliwość precyzyjnego sterowania przebiegiem procesów gospodarczych. Ta naturalna niepewność powoduje, że przy podejmowaniu decyzji w polityce pieniężnej konieczne jest

uwzględnianie możliwie szerokiego zbioru informacji istotnych dla procesów inflacyjnych,

a nie tylko wyników projekcji inflacji. Modele wykorzystywane przez banki centralne do prognozowania inflacji mogą nie odwzorowywać właściwie zachowania gospodarki, chociażby

ze względu na zachodzące w niej zmiany strukturalne. Ponadto, nie jest możliwe posługiwanie się prostą regułą polityki, która ex ante mogłaby być znana uczestnikom rynku.

 Po dziesiąte, istotną przesłanką podejmowania decyzji w polityce pieniężnej jest bilans czyn-

ników wpływających na prawdopodobieństwo ukształtowania się przyszłej inflacji powyżej

lub poniżej celu. Bilans ten jest tworzony na podstawie oceny przebiegu procesów gospodar-

.go

czych, w tym na podstawie projekcji inflacji. Oceniając czynniki wpływające na kształtowanie

się przyszłej inflacji, Rada bierze pod uwagę kształtowanie się inflacji w przeszłości, ponieważ

ma ono wpływ na stopień zakotwiczenia oczekiwań inflacyjnych na poziomie celu inflacyjnego. Rada uwzględnia w szczególności długość okresu, w którym inflacja utrzymywała się na

poziomie zgodnym z celem, oraz okresu, w którym się od niego odchylała.

Należy podkreślić, że z powodu opóźnień w reakcji gospodarki na prowadzoną politykę pieniężną, bieżąca polityka pieniężna wpływa w niewielkim stopniu na poziom bieżącej inflacji.

Bieżące decyzje władz monetarnych oddziałują na dynamikę ogólnego poziomu cen w przyszłości, podobnie jak bieżąca inflacja pozostaje pod wpływem zmian stóp procentowych dokona-

w.

rcl

nych kilka kwartałów wcześniej. Długość opóźnień, jakie występują od podjęcia decyzji dotyczącej poziomu stóp do zaobserwowania najsilniejszego jej wpływu na wielkości realne (produkcję,

zatrudnienie), a następnie na inflację, nie jest jednak stała. Zależy ona w dużej mierze od zachodzących w gospodarce zmian strukturalnych i instytucjonalnych. Zmiany te powodują, że banki

centralne mogą oceniać długość opóźnień tylko w przybliżeniu. Dodatkowym czynnikiem zakłó-

cającym działanie mechanizmu transmisji monetarnej mogą być zaburzenia w krajowym

i międzynarodowym systemie finansowym. Czynniki te sprawiają, że banki centralne dopusz-

czają możliwość przejściowego kształtowania się bieżącej inflacji poza przedziałem odchyleń od

celu inflacyjnego, dążąc do utrzymania stabilności cen w średnim okresie.

Od przystąpienia do UE Polska jest zobowiązana do dążenia do pełnego uczestnictwa w trzecim

etapie Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), co musi być w szczególności poprzedzone uczestnictwem w ERM II. W przypadku podjęcia decyzji o przystąpieniu Polski do mechanizmu ERM

ww

II, Rada dokona niezbędnych dostosowań strategii polityki pieniężnej oraz – w porozumieniu z

Radą Ministrów – systemu kursowego do warunków wynikających z konieczności spełnienia

kryteriów konwergencji niezbędnych do przyjęcia euro. Zdaniem Rady przystąpienie Polski do

ERM II i strefy euro powinno być rozważane, gdy zostanie przezwyciężony kryzys finansowy w

krajach należących do tego obszaru walutowego i w momencie kiedy będzie znany ostateczny

Rozdział 1. Strategia polityki pieniężnej

Poz. 779

kształt instytucjonalny strefy euro, w sytuacji sprzyjającej maksymalizacji korzyści związanych z

ww

w.

rcl

.go

v.p

l

integracją walutową i minimalizacji związanych z nią kosztów.

Rozdział 2. Instrumenty polityki pieniężnej

Poz. 779

v.p

l

Rozdział 2. Instrumenty polityki pieniężnej

Stopa procentowa

Podstawowym instrumentem polityki pieniężnej jest krótkoterminowa stopa procentowa – stopa

referencyjna NBP. Zmiany jej wysokości wynikają z kierunku prowadzonej polityki pieniężnej.

Stopa referencyjna NBP określa rentowność podstawowych operacji otwartego rynku, wpływając

jednocześnie na poziom krótkoterminowych rynkowych stóp procentowych.

.go

Stopa lombardowa NBP wyznacza koszt pozyskania pieniądza w NBP. Określa górny pułap

wzrostu rynkowej stopy overnight.

Stopa depozytowa NBP wyznacza oprocentowanie depozytu w NBP. Określa dolne ograniczenie

dla wahań rynkowej stopy overnight.

Poziomy stóp depozytowej oraz lombardowej NBP wyznaczają pasmo wahań stopy procentowej

overnight na rynku międzybankowym.

w.

rcl

Operacje otwartego rynku

Za pomocą operacji otwartego rynku bank centralny oddziałuje na warunki płynnościowe

w sektorze bankowym w sposób umożliwiający utrzymywanie krótkoterminowych rynkowych

stóp procentowych na poziomie sprzyjającym realizacji założonego przez Radę celu inflacyjnego.

W szczególności, bank centralny przeprowadza operacje otwartego rynku w skali umożliwiającej

kształtowanie się stawki POLONIA w pobliżu stopy referencyjnej NBP.

Operacje podstawowe standardowo przeprowadzane są w sposób regularny (raz w tygodniu),

z 7-dniowym – z reguły – terminem zapadalności. Na przetargach obowiązuje stała rentowność

na poziomie stopy referencyjnej NBP. Z uwagi na oczekiwane utrzymywanie się nadpłynności

w sektorze bankowym w 2014 r. operacje te będą polegać na emisji bonów pieniężnych NBP.

Operacje dostrajające mogą zostać podjęte w celu ograniczenia zmienności krótkoterminowych

rynkowych stóp procentowych. Mogą one obejmować operacje absorbujące (emisję bonów pie-

ww

niężnych NBP, transakcje reverse repo) oraz zasilające (przedterminowy wykup bonów pieniężnych NBP, transakcje repo). Zapadalność, rentowność oraz sposób przeprowadzania operacji są

uzależnione od sytuacji w sektorze bankowym.

Operacje strukturalne mogą zostać przeprowadzone w celu długoterminowej zmiany struktury

płynności w sektorze bankowym. Gdyby wystąpiła taka konieczność, bank centralny może prze-

Rozdział 2. Instrumenty polityki pieniężnej

Poz. 779

wartościowych na rynku wtórnym.

Rezerwa obowiązkowa

v.p

l

prowadzić następujące operacje strukturalne: emisję obligacji, zakup oraz sprzedaż papierów

System rezerwy obowiązkowej przyczynia się do stabilizacji najkrótszych rynkowych stóp procentowych w okresach utrzymywania rezerwowy obowiązkowej. Dysponowanie przez banki

środkami zgromadzonymi na rachunkach w NBP sprawia, iż każdego dnia operacyjnego fundusze te mogą zostać użyte w celu ułatwienia wzajemnych rozliczeń. Jednocześnie, uśredniony

charakter systemu rezerwy stwarza bankom swobodę decydowania o wysokości środków gromadzonych na rachunku bieżącym w banku centralnym w trakcie okresu utrzymywania rezerwy

obowiązkowej.

.go

Obowiązek utrzymywania rezerwy obowiązkowej ogranicza ponadto wielkość nadwyżek środków pozostających do dyspozycji banków. Oznacza to, iż system rezerwy obowiązkowej –

w warunkach nadpłynności systemu bankowego – pozwala zmniejszyć skalę operacji otwartego

rynku przeprowadzanych w celu absorbcji płynności.

Zmiany stóp rezerwy obowiązkowej są uzależnione od kształtowania się poziomu płynności

w sektorze bankowym, a także od warunków utrzymujących się na rynku międzybankowym.

Operacje depozytowo-kredytowe

w.

rcl

Operacje depozytowo-kredytowe mają na celu ograniczanie skali wahań stawki rynkowej overnight. Banki uczestniczą w tych operacjach z własnej inicjatywy.

Depozyt na koniec dnia pozwala na lokowanie nadwyżek środków w banku centralnym na termin overnight. Jego oprocentowanie określa dolne ograniczenie dla stawki rynkowej kwotowanej

na ten termin.

Kredyt lombardowy umożliwia bankom zaciąganie kredytu na termin overnight. Kredyt ten jest

zabezpieczany aktywami akceptowanymi przez bank centralny. Jego oprocentowanie wyznacza

koszt pozyskania pieniądza w banku centralnym, co stanowi górne ograniczenie dla stawki rynkowej overnight.

Ważnym elementem systemu rozliczeniowego są oferowane przez NBP nieoprocentowane kre-

ww

dyty w złotych (kredyt techniczny) i w euro (intraday credit), stanowiące źródło pozyskania środków w ciągu dnia operacyjnego. Kredyty te są zabezpieczane aktywami akceptowanymi przez

bank centralny.

Rozdział 2. Instrumenty polityki pieniężnej

Poz. 779

Swapy walutowe

v.p

l

NBP może przeprowadzać swapy walutowe. Swap walutowy polega na tym, że NBP kupuje (lub

sprzedaje) złote za walutę obcą na rynku kasowym i jednocześnie odsprzedaje je (lub odkupuje),

w ramach transakcji terminowej, w określonej dacie.

Interwencje walutowe

Instrumentem polityki pieniężnej, który może zostać wykorzystany przez NBP są interwencje na

ww

w.

rcl

.go

rynku walutowym.

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r. i jej uwarunkowania

Poz. 779

i jej uwarunkowania

Sytuacja makroekonomiczna w I połowie 2013 r.

v.p

l

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r.

W I połowie 2013 r. aktywność gospodarcza na świecie pozostawała na niskim poziomie oraz

cechowała się znacznym zróżnicowaniem między poszczególnymi gospodarkami. W Stanach

Zjednoczonych koniunktura gospodarcza, wspierana przez silnie ekspansywną politykę pieniężną oraz poprawę sytuacji na rynku pracy i nieruchomości pozostawała relatywnie korzystna po-

mimo istotnego zacieśnienia fiskalnego. W strefie euro w I kw. br. utrzymała się recesja, natomiast w II kw. br. nastąpiło pewne ożywienie aktywności gospodarczej. W II kw. br. wzrost PKB

.go

obserwowany był w większości gospodarek strefy euro, w tym w Niemczech. Równocześnie

jednak w krajach dotkniętych kryzysem zadłużenia i konkurencyjności (tj. we Włoszech

i Hiszpanii), dynamika PKB – pomimo wzrostu – pozostała ujemna. Z kolei w największych gospodarkach wschodzących dynamika PKB w I połowie 2013 r. kształtowała się na niskim – jak na

te kraje – poziomie.

W I połowie 2013 r. utrzymująca się niska aktywność gospodarcza sprzyjała obniżeniu się inflacji

w gospodarkach rozwiniętych. W tym samym kierunku oddziaływał spadek dynamiki cen żyw-

w.

rcl

ności i energii. W gospodarkach wschodzących inflacja pozostała zaś umiarkowana.

W omawianym okresie główne banki centralne nadal prowadziły silnie ekspansywną politykę

pieniężną. Europejski Bank Centralny obniżył stopę podstawowych operacji refinansujących

o 0,25 pkt proc. (do 0,5%) oraz zasygnalizował utrzymanie stóp procentowych na niskim poziomie przez dłuższy okres. Równocześnie utrzymał on gotowość do wprowadzenia programu zakupu obligacji skarbowych krajów najbardziej dotkniętych kryzysem zadłużeniowym. Z kolei

Rezerwa Federalna utrzymała krótkoterminowe stopy procentowe na poziomie zbliżonym do

zera (0,00-0,25%), a także pozostawiła bez zmian tempo zakupu aktywów na poziomie 85 mld

USD miesięcznie. Od maja sygnalizowała jednak możliwość ograniczenia programu ilościowego

łagodzenia polityki pieniężnej w bieżącym roku. Również Bank Japonii w omawianym okresie

utrzymywał stopy procentowe na niezmienionym poziomie (0,0-0,1%). Jednocześnie ogłosił nowy program zakupu aktywów, w którym zobowiązał się do podwojenia bazy monetarnej

ww

w ciągu dwóch lat, podnosząc jednocześnie cel inflacyjny.

Ekspansywna polityka pieniężna głównych banków centralnych sprzyjała poprawie nastrojów

na rynkach finansowych w pierwszych miesiącach 2013 r., zwłaszcza w gospodarkach rozwiniętych. Skalę poprawy nastrojów na rynkach finansowych gospodarek wschodzących ograniczała

natomiast publikacja gorszych od oczekiwań danych makroekonomicznych. W maju oraz czerwcu, wraz z pojawieniem się sygnałów wskazujących na możliwość wcześniejszego niż oczekiwa-

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r. i jej uwarunkowania

Poz. 779

no ograniczenia programu luzowania ilościowego przez Rezerwę Federalną, nastroje na rynkach

v.p

l

finansowych pogorszyły się. Przyczyniło się to do odpływu kapitału z rynków wschodzących, co

doprowadziło do deprecjacji kursów ich walut oraz wzrostu rentowności obligacji, po ich wcześniejszym znacznym obniżeniu się.

W Polsce dynamika aktywności gospodarczej w I połowie 2013 r. – mimo pewnego przyspieszenia w II kw. – była niższa niż w 2012 r., co wynikało ze spadku popytu krajowego. W I poł. 2013

r. obniżały się inwestycje, a tempo wzrostu konsumpcji spowolniło do poziomu zbliżonego do

zera. Główną kategorią wspierającą wzrost gospodarczy był natomiast – wraz z przyspieszeniem

eksportu oraz dalszym spadkiem importu – eksport netto.

Niskie tempo wzrostu PKB w I połowie 2013 r. wynikało w znacznym stopniu z kontynuacji

.go

ograniczania deficytu sektora finansów publicznych. W 2012 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych został obniżony do 3,9% PKB (z 5,0% PKB w 2011 r.). W 2013 r. kontynuowane jest zacieśnienie polityki fiskalnej w ujęciu strukturalnym, do którego w istotnej mierze

przyczynia się spadek wydatków na inwestycje publiczne względem poprzednich lat, związany

z zakończeniem projektów infrastrukturalnych realizowanych przed Euro 2012 oraz dostosowaniami wynikającymi z działania samorządowych reguł fiskalnych. Pomimo dokonywanego zacieśnienia fiskalnego, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych może w 2013 r.

wzrosnąć, ze względu na wpływ spowolnienia gospodarczego i działanie tzw. automatycznych

w.

rcl

stabilizatorów koniunktury1.

Utrzymująca się w I połowie 2013 r. niska dynamika aktywności gospodarczej doprowadziła do

spadku liczby pracujących w gospodarce oraz wzrostu stopy bezrobocia. Równocześnie niski

popyt na pracę przyczynił się do obniżenia dynamiki wynagrodzeń względem 2012 r.

W I połowie 2013 r. akcja kredytowa w gospodarce, zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla gospodarstw domowych, była ograniczona. W przypadku gospodarstw domowych czynnikiem

ograniczającym dynamikę kredytu był słaby popyt, w szczególności wynikający z pogarszającej

się ich sytuacji ekonomicznej oraz z zakończenia programu Rodzina na swoim. W II kw. br. pojawiły się jednak sygnały wskazujące na możliwość pewnego ożywienia akcji kredytowej dla gospodarstw domowych, zwłaszcza w segmencie kredytów konsumpcyjnych. Z kolei spowolnienie

dynamiki akcji kredytowej dla przedsiębiorstw w I połowie 2013 r. wynikało zarówno z niskiego

popytu na kredyt, ale także z zaostrzonych warunków kredytowania przez banki. Akcję kredy-

ww

tową w gospodarce wspierały natomiast obniżki stóp procentowych NBP, przekładające się na

spadek oprocentowania kredytów dla przedsiębiorstw, kredytów mieszkaniowych dla gospodarstw domowych oraz – choć w mniejszym stopniu – kredytów konsumpcyjnych.

1 Spowolnienie gospodarcze doprowadziło do spadku wpływów podatkowych budżetu państwa w I półroczu 2013 r., w na-

stępstwie którego rząd przedstawił projekt nowelizacji ustawy budżetowej na 2013 r.

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r. i jej uwarunkowania

Poz. 779

W omawianym okresie inflacja CPI znacząco się obniżyła i kształtowała się wyraźnie poniżej celu

v.p

l

inflacyjnego NBP. Spadek inflacji wynikał przede wszystkim z obniżenia dynamiki cen energii,

co było związane zarówno ze spadkiem administrowanych cen gazu ziemnego, jak i z niższymi

niż rok wcześniej cenami surowców energetycznych na rynkach światowych. Obniżyła się również dynamika cen żywności, w szczególności przetworzonej, co oprócz spadku popytu na te

dobra, było związane z korzystnymi uwarunkowaniami podażowymi w kraju oraz spadkiem cen

energii, oddziałującym w kierunku ograniczenia cen produkcji. Obniżenie się inflacji CPI wynikało również z niskiej dynamiki popytu w polskiej gospodarce, o czym świadczy niski poziom

inflacji bazowej.

W I połowie 2013 r. Rada kontynuowała cykl łagodzenia polityki pieniężnej rozpoczęty

w listopadzie 2012 r. W ramach całego cyklu Rada obniżyła stopy procentowe NBP o 2,25 pkt

.go

proc., w tym stopę referencyjną do 2,5% w lipcu br., utrzymując ją w ujęciu realnym na dodatnim

poziomie. Obniżenie stóp procentowych uwarunkowane było silniejszym niż oczekiwano spowolnieniem wzrostu gospodarczego i związanym z tym wyraźnym spadkiem presji inflacyjnej

w gospodarce. W ocenie Rady, znaczące obniżenie stóp procentowych NBP dokonane do lipca

2013 r. sprzyja ożywieniu gospodarki i ogranicza ryzyko kształtowania się inflacji poniżej celu

inflacyjnego w średnim okresie.

Polityka pieniężna w 2014 r.

W 2014 r. podstawowym celem polityki pieniężnej pozostanie średniookresowe stabilizowanie

w.

rcl

inflacji na poziomie 2,5% ± 1 punkt procentowy, co będzie sprzyjać zrównoważonemu wzrostowi

gospodarczemu.

Parametry polityki pieniężnej, w tym poziom stóp procentowych NBP, będą dostosowywane

elastycznie do zmieniającej się sytuacji w gospodarce i wynikającej stąd oceny prawdopodobieństwa kształtowania się inflacji w średnim okresie na poziomie zgodnym z celem inflacyjnym.

W swoich decyzjach Rada będzie uwzględniała również sytuację sektora finansowego, którego

stabilność jest koniecznym warunkiem utrzymania stabilności cen w dłuższym okresie. Decydując o stopniu restrykcyjności polityki pieniężnej, Rada będzie także nadal brała pod uwagę kształt

polityki fiskalnej. Istotnym uwarunkowaniem polityki pieniężnej będzie również polityka makroostrożnościowa, która wraz z polityką pieniężną i polityką fiskalną wpływa na łączną re-

ww

strykcyjność polityki gospodarczej.

W przypadku gwałtownej eskalacji kryzysu w otoczeniu Polski i pojawienia się poważnych za-

burzeń na krajowym rynku finansowym, Rada dopuszcza możliwość elastycznego kształtowania

instrumentów polityki pieniężnej, w szczególności stosowania operacji otwartego rynku na różne

okresy, jak również dostosowania typów zabezpieczeń do sytuacji na rynkach.

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r. i jej uwarunkowania

Poz. 779

Polityka pieniężna w 2014 r. będzie prawdopodobnie nadal prowadzona w warunkach niepew-

v.p

l

ności, zmiennych nastrojów i fluktuacji awersji do ryzyka w gospodarce globalnej. Źródłem niepewności pozostaną perspektywy wzrostu gospodarczego na świecie, co może być związane

przede wszystkim z utrzymującą się niekorzystną, pomimo pewnej poprawy, sytuacją gospodarczą w strefie euro. Źródłem niepewności pozostanie także silnie ekspansywna polityka pieniężna

prowadzoną przez główne banki centralne, której efektem był wzrost zmienności cen aktywów.

Proces ograniczania programów ilościowego łagodzenia polityki pieniężnej przez te banki może

sprzyjać silnym korektom wyceny ryzyka na światowych rynkach finansowych, a tym samym

zwiększać zmienność kursów walutowych i oprocentowania obligacji, wpływając jednocześnie

na krajowe procesy gospodarcze, w tym inflację.

.go

Makroekonomiczne uwarunkowania polityki pieniężnej w 2014 r.

W 2014 r. istotnym czynnikiem wpływającym na polską gospodarkę pozostanie kształtowanie się

koniunktury w gospodarce światowej. Według aktualnych prognoz w 2014 r. wzrost PKB

w Stanach Zjednoczonych będzie wyższy niż w bieżącym roku i zbliżony do wieloletniej średniej. Z kolei w strefie euro kontynuowane ma być stopniowe ożywienie aktywności gospodarczej, czemu sprzyjać ma przyspieszenie wzrostu PKB w Niemczech, będących głównym partnerem handlowym Polski. W warunkach ograniczonej presji popytowej w gospodarce światowej

i braku istotnych szoków na rynkach surowców inflacja na świecie powinna pozostać umiarkowana.

w.

rcl

Wraz z nieco wyższym tempem wzrostu PKB w gospodarce światowej w 2014 r. oczekuje się

również stopniowego przyspieszenia dynamiki aktywności gospodarczej w Polsce. W kierunku

wzrostu dynamiki PKB w Polsce oddziaływać będzie również wspierające popyt krajowy istotne

złagodzenie polityki pieniężnej dokonane w 2012 i 2013 r. Tempo wzrostu PKB w Polsce w 2014

r. pozostanie jednak najprawdopodobniej niższe od tempa wzrostu potencjalnego, co będzie

sprzyjać utrzymaniu inflacji na niskim poziomie. Oczekiwane przyspieszenie tempa wzrostu

PKB w Polsce będzie mogło stopniowo oddziaływać w kierunku poprawy sytuacji na rynku pracy.

Negatywnie na popyt w polskiej gospodarce w 2014 r. będzie prawdopodobnie oddziaływało

dalsze zacieśnienie polityki fiskalnej, które jest jednak niezbędne dla utrzymania stabilności finansów publicznych w dłuższym okresie oraz wypełnienia zobowiązań wynikających z unijnego

Paktu Stabilności i Wzrostu. Rządowe Założenia projektu budżetu na rok 2014 przewidują utrzyma-

ww

nie zamrożenia funduszu płac w większości jednostek podsektora rządowego i ubezpieczeń społecznych. Ponadto, zgodnie z Programem Konwergencji. Aktualizacja 2013, przewidywane jest dalsze ograniczenie nakładów na inwestycje publiczne, związane ze zmniejszoną absorpcją funduszy strukturalnych UE.

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r. i jej uwarunkowania

Poz. 779

Można oczekiwać, że w 2014 r. akcja kredytowa pozostanie osłabiona, co wynikać będzie

v.p

l

z umiarkowanego tempa wzrostu PKB. W kierunku wzrostu dynamiki kredytu w gospodarce

oddziaływać może rządowy program gwarancji kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw

oraz złagodzenie regulacji nadzorczych dotyczących kredytów konsumpcyjnych. Ponadto na

politykę kredytową banków wpłynie wchodząca w 2014 r. zmiana Rekomendacji S, dotyczącej

kredytów mieszkaniowych.

Płynność sektora bankowego w 2014 r.

Przewiduje się, że w 2014 r. polityka pieniężna będzie prowadzona – podobnie jak w latach poprzednich – w warunkach nadpłynności sektora bankowego. Utrzymująca się od początku 2013

r. na stabilnym poziomie nadpłynność może ulec nieznacznemu zwiększeniu w 2014 r.

.go

Podstawowe znaczenie dla poziomu nadpłynności sektora bankowego będą miały działania Ministerstwa Finansów, będące wynikiem procesu konsolidacji środków na rachunkach budżetu

państwa, a obejmujące sposób finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i obsługi

zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa, a także wykorzystania funduszy unijnych.

Wykorzystywanie funduszy unijnych w walucie krajowej powoduje konieczność przewalutowania pozyskiwanych środków. Miejsce przewalutowania środków ma zasadnicze znaczenie dla

poziomu płynności sektora bankowego. W przypadku skupu walut obcych przez bank centralny

następuje wzrost nadpłynności sektora bankowego. Z kolei przewalutowanie środków pocho-

w.

rcl

dzących z funduszy unijnych bezpośrednio na rynku międzybankowym jest neutralne z punktu

widzenia kształtowania się nadpłynności.

Obsługa zadłużenia zagranicznego, prowadzona poprzez wykorzystywanie środków z rachunku

walutowego Ministerstwa Finansów w NBP, zasilanego przede wszystkim z emisji obligacji na

rynki zagraniczne, ma charakter neutralny z punktu widzenia poziomu nadpłynności. Natomiast

w przypadku pozyskiwania przez Ministerstwo Finansów środków na obsługę zadłużenia za-

granicznego w formie zakupu walut obcych w NBP, nadpłynność sektora bankowego będzie się

zmniejszać.

Systematyczny wzrost obiegu pieniądza gotówkowego oraz wielkości depozytów, stanowiących

postawę do naliczania rezerwy obowiązkowej, będą ograniczać nadpłynność sektora bankowego.

ww

Komunikacja polityki pieniężnej w 2014 r.

Ważnym elementem w procesie realizacji polityki pieniężnej jest komunikacja banku centralnego

z otoczeniem. W jej ramach Rada przedstawia swoją ocenę aktualnego stanu gospodarki oraz

przyszłego przebiegu procesów gospodarczych. Najważniejszymi instrumentami w sferze komunikacji w 2014 r. będą nadal Informacje po posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej oraz konferencje

prasowe po posiedzeniach Rady, a także Opisy dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki

Rozdział 3. Polityka pieniężna w 2014 r. i jej uwarunkowania

Poz. 779

ww

w.

rcl

.go

i Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej.

v.p

l

Pieniężnej, wyniki głosowań członków Rady, Raporty o inflacji, Założenia polityki pieniężnej

Elektronicznie

podpisany przez

Grzegorz Paczowski

Data: 2013.09.30

14:46:57 +02'00'

MONITOR POLSKI

v.p

l

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 30 września 2013 r.

Poz. 779

UCHWAŁA

RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ

.go

z dnia 3 września 2013 r.

w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 2014

Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2013 r. poz. 908

i 1036) uchwala się, co następuje

Załącznik do uchwały Rady Polityki Pieniężnej

z dnia 3 września 2013 r. (poz. 779)

.go

v.p

l