Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie uczczenia pamięci błogosławionego Arcybiskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego (1858-1941), wielkiego Polaka i Pasterza Kościoła Katolickiego

803

UCHWA¸A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 4 grudnia 2008 r.

w sprawie uczczenia pami´ci b∏ogos∏awionego Arcybiskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego (1858—1941),

wielkiego Polaka i Pasterza KoÊcio∏a Katolickiego

Senat Rzeczypospolitej Polskiej w 150-lecie urodzin i 100. rocznic´ konsekracji biskupiej Antoniego

Juliana Nowowiejskiego oddaje ho∏d jednemu z najwybitniejszych pasterzy KoÊcio∏a Katolickiego w mi´dzywojennej Polsce, znanemu dzia∏aczowi spo∏ecznemu i m´˝owi stanu.

B∏ogos∏awiony Arcybiskup Antoni Julian Nowowiejski urodzi∏ si´ 11 lutego 1858 roku we wsi Lubienie pod Opatowem. W 1873 roku przeniós∏ si´ do

P∏ocka, gdzie w 1874 roku wstàpi∏ do Seminarium Duchownego. W 1878 roku zosta∏ skierowany na studia

teologiczne w Akademii Duchownej w Petersburgu,

które ukoƒczy∏ w 1882 roku. Âwi´cenia kap∏aƒskie

przyjà∏ w 1881 roku. By∏ wyk∏adowcà teologii w Seminarium Duchownym w P∏ocku, a w latach 1901—1908

pe∏ni∏ funkcj´ rektora tej uczelni. By∏ ponadto wikariuszem generalnym i prepozytem kapitu∏y katedralnej

p∏ockiej. 12 czerwca 1908 roku papie˝ Pius X powo∏a∏

go na Biskupa P∏ockiego.

Przez 33 lata kierowa∏ prastarà Diecezjà P∏ockà,

pe∏niàc jednoczeÊnie odpowiedzialne funkcje w odradzajàcej si´ do bytu paƒstwowego Ojczyênie i w Episkopacie Polski. W 1917 roku Rada Regencyjna Królestwa Polskiego powo∏a∏a go na cz∏onka Rady Stanu.

Przez kilka lat by∏ sekretarzem generalnym Episkopatu Królestwa Polskiego, a potem Metropolii Warszawskiej. W 1925 roku zosta∏ pierwszym w Polsce prezesem Zwiàzku Misyjnego Duchowieƒstwa, organizacji

niezwykle zas∏u˝onej dla krzewienia misji. W swej

dzia∏alnoÊci pasterskiej i spo∏ecznej wiele troski poÊwi´ci∏ rodzinie, w której upatrywa∏ fundament zdrowego organizmu paƒstwa. Wskazywa∏ na niezb´dny

w wychowaniu m∏odych pokoleƒ wspólny trud wychowawczy rodziców, szko∏y i KoÊcio∏a. W czasach najazdu bolszewickiego trwa∏ w swej biskupiej siedzibie,

organizowa∏ pomoc charytatywnà, umacnia∏ ducha

ksi´˝y i postawy patriotyczne ludnoÊci. W czasach pokoju budowa∏ gmachy Seminarium Duchownego

w P∏ocku, odrestaurowa∏ Katedr´ P∏ockà, otworzy∏

pierwsze w Królestwie Polskim Muzeum Diecezjalne.

Skutecznie wzywa∏ ksi´˝y do wznoszenia domów parafialnych, które sta∏y si´ znaczàcymi placówkami ˝ycia kulturalnego na pó∏nocnym Mazowszu. Zas∏ynà∏

rozleg∏à twórczoÊcià naukowà, jest autorem wielu

znakomitych prac historycznych i teologicznych.

Szczególnie znane dzie∏a to „Monografia historyczna

P∏ocka”, która do dziÊ stanowi bezcenne êród∏o wiedzy o mieÊcie w∏adców polskich W∏adys∏awa Hermana i Boles∏awa Krzywoustego, oraz „Wyk∏ad litur-

gii KoÊcio∏a Katolickiego” pozostajàcy do dziÊ najpowa˝niejszà publikacjà dotyczàcà liturgii katolickiej

w j´zyku polskim.

W 1930 roku Pius XI obdarzy∏ go godnoÊcià Arcybiskupa Silneƒskiego. W 1931 roku otrzyma∏ Krzy˝ Komandorski z Gwiazdà Orderu Polonia Restituta.

W tym samym roku Uniwersytet Warszawski nada∏

mu doktorat honoris causa. Swoje szlachetne ˝ycie

zakoƒczy∏ 28 maja 1941 roku wskutek tortur, g∏odu

i wyczerpania fizycznego w obozie niemieckim

w Dzia∏dowie. Do dziÊ nieznane jest miejsce Jego pochówku.

S∏uga Bo˝y Jan Pawe∏ II, beatyfikujàc 13 czerwca

1999 roku na Placu Marsza∏ka Józefa Pi∏sudskiego

w Warszawie 108 polskich m´czenników „brunatnego

totalitaryzmu”, postawi∏ na ich czele w∏aÊnie Arcybiskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej uznaje ˝ycie i dzia∏alnoÊç b∏ogos∏awionego Arcybiskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego za chlubny przyk∏ad heroizmu

obywatela i kap∏ana, za wzór dzia∏acza spo∏ecznego,

którego praca nad duchowoÊcià narodu, obronà jego

godnoÊci w chwilach najwi´kszych prób dowodzi∏a

heroicznego umi∏owania Boga i Ojczyzny. Senat oddaje ho∏d b∏ogos∏awionemu Arcybiskupowi Antoniemu Julianowi Nowowiejskiemu, uznajàc, i˝ jest cz∏owiekiem godnym najwy˝szego uznania i nale˝nej czci.

Stanowi wzór do naÊladowania dla kolejnych pokoleƒ

Polaków.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej zwraca si´ do Êrodowisk wychowawczo-oÊwiatowych i naukowych

z apelem o popularyzowanie wiedzy o postaci i zas∏ugach tego wielkiego Polaka, Pasterza, Wychowawcy

i Patrioty.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej z uznaniem odnosi si´ do inicjatywy w∏adz koÊcielnych oraz w∏adz

samorzàdowych, aby uczciç pami´ç Arcybiskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego poprzez utworzenie

w Dzia∏dowie, w budynku obozowym, w którym Go

wi´ziono, hospicjum oraz zak∏adu leczniczo-opiekuƒczego.

Uchwa∏a podlega og∏oszeniu w Dzienniku Urz´dowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

Marsza∏ek Senatu: B. Borusewicz