Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 21 kwietnia 2008 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczących zadań i trybu przygotowania i przeprowadzenia głosowania w wyborach uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

§ 2. Traci moc uchwa∏a Paƒstwowej Komisji Wyborczej z dnia 10 marca 2003 r. w sprawie wytycznych

dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczàcych

przygotowania i przeprowadzenia g∏osowania w wyborach uzupe∏niajàcych do Senatu Rzeczypospolitej

Polskiej (M. P. Nr 15, poz. 218).

§ 1. Ustala si´ wytyczne dla obwodowych komisji

wyborczych, dotyczàce zadaƒ i trybu przygotowania

i przeprowadzenia g∏osowania w wyborach uzupe∏niajàcych do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiàce za∏àcznik do uchwa∏y.

§ 3. Uchwa∏a wchodzi w ˝ycie z dniem podj´cia

i podlega og∏oszeniu.

Przewodniczàcy Paƒstwowej Komisji Wyborczej

F. Rymarz

Za∏àcznik do uchwa∏y Paƒstwowej Komisji Wyborczej

z dnia 21 kwietnia 2008 r. (poz. 345)

WYTYCZNE DLA OBWODOWYCH KOMISJI WYBORCZYCH,

DOTYCZÑCE ZADA¡ I TRYBU PRZYGOTOWANIA I PRZEPROWADZENIA G¸OSOWANIA

W WYBORACH UZUPE¸NIAJÑCYCH DO SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Cz∏onkowie komisji

1. Cz∏onkowie komisji otrzymujà od przewodniczàcego komisji dokumenty potwierdzajàce cz∏onkostwo i funkcje pe∏nione w komisji. Dokument potwierdzajàcy pe∏nienie funkcji przewodniczàcego

komisji wystawia zast´pca przewodniczàcego.

W dniu wyborów cz∏onkowie komisji sà obowiàzani nosiç identyfikatory z imieniem i nazwiskiem

oraz funkcjà pe∏nionà w komisji.

Cz∏onkowie komisji nie mogà udzielaç wyborcom

pomocy w g∏osowaniu.

2. Przewodniczàcy komisji kieruje pracami komisji,

zwo∏uje jej posiedzenia i przewodniczy im. W razie

nieobecnoÊci przewodniczàcego jego obowiàzki

pe∏ni zast´pca przewodniczàcego komisji.

Podczas g∏osowania przewodniczàcy komisji odpowiada za utrzymanie porzàdku i spokoju, czuwa

nad przestrzeganiem tajnoÊci g∏osowania, przestrzeganiem zakazu prowadzenia w jakiejkolwiek

formie kampanii wyborczej i przestrzeganiem w∏aÊciwego toku czynnoÊci podczas g∏osowania. Ma

prawo za˝àdaç opuszczenia lokalu przez osoby naruszajàce porzàdek i spokój (art. 66 ust. 2 ustawy

z dnia 12 kwietnia 2001 r. — Ordynacja wyborcza

do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej, zwanej dalej „Ordynacjà

wyborczà”), a w razie potrzeby zwróciç si´ do komendanta w∏aÊciwej jednostki Policji o zapewnienie koniecznej pomocy (art. 66 ust. 3 Ordynacji wyborczej). Przypadki zak∏ócenia g∏osowania odnotowuje si´ w protokole g∏osowania w obwodzie

na kandydatów na senatorów, zwanego dalej

„protoko∏em g∏osowania”.

M´˝owie zaufania

3. M´˝owie zaufania wyznaczeni przez pe∏nomocników wyborczych komitetów, które zarejestrowa∏y

kandydata na senatora (lub upowa˝nione przez

nich osoby), mogà byç obecni w dniu wyborów

w lokalu wyborczym podczas wszystkich czynnoÊci wykonywanych przez komisj´. Do ka˝dej komisji pe∏nomocnik ka˝dego komitetu wyborczego

mo˝e zg∏osiç po jednym m´˝u zaufania (art. 154

ust. 1 Ordynacji wyborczej). M´˝owie zaufania

przedstawià komisji zaÊwiadczenie podpisane

przez pe∏nomocnika wyborczego lub upowa˝nionà przez niego osob´, sporzàdzone wed∏ug wzoru

ustalonego przez Paƒstwowà Komisj´ Wyborczà

uchwa∏à z dnia 10 marca 2003 r. w sprawie wzoru

zaÊwiadczenia dla m´˝ów zaufania do obwodowych komisji wyborczych w wyborach uzupe∏niajàcych do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P.

Nr 15, poz. 219). Je˝eli zaÊwiadczenie wystawi∏a

osoba upowa˝niona przez pe∏nomocnika, mà˝ za-

ufania okazuje komisji kserokopi´ tego upowa˝nienia. ZaÊwiadczenia mogà ró˝niç si´ mi´dzy sobà wyglàdem i uk∏adem graficznym, ale ich treÊç

musi odpowiadaç wzorowi ustalonemu przez Paƒstwowà Komisj´ Wyborczà. Komisja sprawdza

zgodnoÊç treÊci przed∏o˝onego zaÊwiadczenia

z ustalonym wzorem oraz to˝samoÊç osoby okazujàcej zaÊwiadczenie.

4. Podczas obecnoÊci w lokalu wyborczym m´˝owie

zaufania noszà identyfikatory z imieniem, nazwiskiem, funkcjà oraz nazwà komitetu wyborczego,

który reprezentujà. Identyfikatory nie mogà zawieraç elementów kampanii wyborczej.

M´˝owie zaufania majà prawo obserwowaç

wszystkie czynnoÊci komisji, zg∏aszaç przewodniczàcemu komisji na bie˝àco uwagi i zastrze˝enia

oraz wnosiç uwagi do protoko∏u g∏osowania.

M´˝owie zaufania nie mogà wykonywaç ˝adnych

czynnoÊci cz∏onka komisji, pomagaç wyborcom

w g∏osowaniu ani udzielaç im wyjaÊnieƒ. Wykonywanie uprawnieƒ m´˝ów zaufania nie mo˝e tak˝e

utrudniaç pracy komisji, zak∏ócaç powagi g∏osowania ani naruszaç jego tajnoÊci. Przewodniczàcy

komisji mo˝e wydawaç polecenia o charakterze

porzàdkowym, w wypadku gdy dzia∏ania m´˝ów

zaufania wykraczajà poza ich uprawnienia. Fakt

ten nale˝y odnotowaç w punkcie 13 protoko∏u

g∏osowania.

Przewodniczàcy komisji informuje m´˝ów zaufania o przys∏ugujàcych im prawach i wskazuje im

miejsce w lokalu wyborczym, z którego b´dà mogli obserwowaç przebieg g∏osowania.

Dziennikarze

5. W czasie g∏osowania w lokalu mogà przebywaç

dziennikarze posiadajàcy wa˝ne legitymacje dziennikarskie.

Dziennikarze sà obowiàzani zg∏osiç swojà obecnoÊç przewodniczàcemu komisji oraz stosowaç

si´ do zarzàdzeƒ majàcych na celu zapewnienie

powagi i tajnoÊci g∏osowania. Dziennikarze nie

mogà przeprowadzaç wywiadów w lokalu, w którym odbywa si´ g∏osowanie, ani przebywaç

w tym lokalu przed rozpocz´ciem i po zakoƒczeniu

g∏osowania.

Lokal wyborczy

6. W lokalu powinny znajdowaç si´: god∏o paƒstwowe, urna mogàca pomieÊciç wszystkie oddane

karty do g∏osowania, pomieszczenia lub os∏ony

zapewniajàce tajnoÊç g∏osowania umieszczone

w takiej liczbie i w taki sposób, aby zapewniç

sprawny jego przebieg. Miejsca za os∏onami powinny byç wyposa˝one w przybory do pisania.

W miejscach tych nale˝y tak˝e umieÊciç plakat informacyjny o sposobie g∏osowania i warunkach

wa˝noÊci g∏osu.

Lokal powinien — w miar´ mo˝liwoÊci — byç tak

urzàdzony, aby wyborca po otrzymaniu kart do

g∏osowania bezpoÊrednio kierowa∏ si´ do miejsca

za os∏onà, a nast´pnie w stron´ urny.

Poz. 345

Komisja obowiàzana jest sprawdziç, czy urna wykonana jest w taki sposób, aby przez ca∏y czas, od jej

zamkni´cia i opiecz´towania do jej otwarcia po zakoƒczeniu g∏osowania, nie by∏o mo˝liwe wrzucenie

do niej kart w inny sposób ni˝ przez otwór do tego

przeznaczony, ani wyj´cie (wysypanie si´) kart.

7. Na widocznym miejscu w lokalu wywiesza si´

urz´dowe obwieszczenia i informacje

1) o numerze i granicach okr´gu wyborczego do

Senatu, liczbie wybieranych senatorów i siedzibie okr´gowej komisji wyborczej;

2) o numerach i granicach obwodów g∏osowania

oraz siedzibach obwodowych komisji wyborczych;

3) o zarejestrowanych kandydatach na senatora;

4) o sposobie g∏osowania i warunkach wa˝noÊci

g∏osu;

5) o sk∏adzie komisji.

W lokalach przystosowanych do g∏osowania dla

osób niepe∏nosprawnych obwieszczenia i informacje powinny byç dodatkowo umieszczone na wysokoÊci umo˝liwiajàcej ich odczytanie z wózka inwalidzkiego.

8. W lokalu wyborczym oraz na terenie budynku

(wewnàtrz i na zewnàtrz), w którym mieÊci si´ ten

lokal, nie mogà byç umieszczone has∏a, napisy lub

ulotki oraz inne materia∏y o charakterze agitacyjnym (art. 87 ust. 2 Ordynacji wyborczej). Kontroli

w tym zakresie komisja dokonuje bezpoÊrednio

przed dniem g∏osowania oraz ponownie przed rozpocz´ciem g∏osowania. W razie umieszczenia takich materia∏ów komisja usuwa je; w wypadku

gdyby usuni´cie ich przez komisj´ we w∏asnym

zakresie nie by∏o mo˝liwe, zwraca si´ ona o pomoc do wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

9. W terminie uzgodnionym z wójtem (burmistrzem,

prezydentem miasta), nie póêniej jednak ni˝

w przeddzieƒ g∏osowania, komisja skontroluje

stan przygotowania lokalu i budynku, w którym

odb´dzie si´ g∏osowanie. O stwierdzonych brakach lub nieprawid∏owoÊciach komisja zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a nast´pnie sprawdza, czy zosta∏y one usuni´te.

Zadania komisji przed dniem wyborów

10. Niezw∏ocznie po powo∏aniu komisja odbywa

pierwsze posiedzenie, na którym dokonuje wyboru przewodniczàcego komisji i jego zast´pcy oraz,

po zapoznaniu si´ z niniejszymi wytycznymi, ustala sposób wykonania swoich zadaƒ.

Niezw∏ocznie po ukonstytuowaniu si´ komisja podaje do publicznej wiadomoÊci, w sposób zwyczajowo przyj´ty, informacj´ o swoim sk∏adzie,

z uwzgl´dnieniem pe∏nionych funkcji. W dniu g∏osowania informacj´ o sk∏adzie komisji wywiesza

si´ w lokalu wyborczym.

11. Nie póêniej ni˝ na 3 dni przed dniem g∏osowania

przewodniczàcy zwo∏uje posiedzenie komisji poÊwi´cone organizacji jej pracy w przeddzieƒ

i w dniu g∏osowania. W czasie tego posiedzenia

komisja ustala w szczególnoÊci godziny rozpocz´cia pracy w dniu g∏osowania. Informacj´ o godzinie rozpocz´cia pracy podaje si´ do publicznej

wiadomoÊci przede wszystkim przez jej wywieszenie w budynku, w którym mieÊci si´ lokal wyborczy, i w urz´dzie gminy. Informacja ta jest przeznaczona dla m´˝ów zaufania w celu umo˝liwienia im

obecnoÊci przy wszystkich czynnoÊciach komisji

poprzedzajàcych otwarcie lokalu. Komisja wspó∏dzia∏a w tym zakresie z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta).

12. Komisja odbiera, najpóêniej w przeddzieƒ g∏osowania, karty do g∏osowania, formularze protoko∏u

g∏osowania, piecz´ç oraz spis wyborców. Do wykonania tego zadania komisja wyznacza co najmniej dwie osoby ze swego sk∏adu, przy czym

jednà z nich powinien byç przewodniczàcy komisji lub jego zast´pca. Komisja ustala tak˝e miejsce

i sposób przechowywania odebranych materia∏ów do dnia wyborów. Przy odbiorze upowa˝nieni

cz∏onkowie komisji dok∏adnie sprawdzajà, czy

1) karty do g∏osowania zosta∏y dostarczone w odpowiedniej liczbie;

2) przekazano w∏aÊciwà liczb´ (6 egzemplarzy) formularzy protoko∏u g∏osowania wraz z wydrukowanymi nazwiskami zarejestrowanych kandydatów na senatora;

3) przekazano w∏aÊciwy spis wyborców;

4) przekazano w∏aÊciwà piecz´ç komisji (nazwa komisji, numer i siedziba — miejscowoÊç);

Poz. 345

Informacja o loginie i haÊle zostanie przekazana na

kartce zabezpieczonej w cz´Êci obejmujàcej login

i has∏o przed odczytaniem przez osoby niepowo∏ane. Na kartce zostanà umieszczone dane identyfikujàce komisj´, dla której przeznaczone sà login

i has∏o (okreÊlenie gminy, numeru i siedziby w∏aÊciwej obwodowej komisji wyborczej oraz imi´

i nazwisko przewodniczàcego komisji obwodowej). Przewodniczàcy pobiera licencj´ najpóêniej

do godziny 1200 w dniu g∏osowania.

W trakcie procedury pobierania licencji przewodniczàcy ustali indywidualne has∏o zabezpieczajàce

t´ licencj´. Za pomocà licencji przewodniczàcy

uwierzytelnia protokó∏ g∏osowania. Przewodniczàcy komisji zabezpieczy otrzymanà licencj´ przed

dost´pem innych osób.

W razie zniszczenia lub utraty otrzymanego loginu

i/lub has∏a przed pobraniem licencji albo utraty licencji, przewodniczàcy komisji powinien niezw∏ocznie skontaktowaç si´ z koordynatorem

gminnym do spraw obs∏ugi informatycznej w celu

uniewa˝nienia utraconego loginu i has∏a lub licencji i otrzymania nowego loginu i has∏a. Na podstawie nowego loginu i has∏a przewodniczàcy komisji

mo˝e pobraç nowà licencj´.

Ze wzgl´du na koniecznoÊç zachowania poufnoÊci has∏a przekazanie nowego has∏a w dniu g∏osowania mo˝e okazaç si´ niemo˝liwe; w takim przypadku utrata has∏a ograniczy mo˝liwoÊç korzystania przez komisj´ ze wspomagania informatycznego.

5) przygotowane zosta∏y potrzebne materia∏y biurowe (poduszka do stempli, przybory do pisania,

papier, sznurek, nawil˝acze, taÊma klejàca itp.).

Przewodniczàcy komisji najpóêniej w przeddzieƒ

g∏osowania ustala z osobà odpowiedzialnà za obs∏ug´ informatycznà komisji miejsce i harmonogram jej pracy.

Odbiór dokumentów potwierdza si´ na piÊmie,

wymieniajàc ich rodzaj i iloÊç, w tym liczb´ otrzymanych kart do g∏osowania. Protokó∏ odbioru

otrzymuje organ przekazujàcy, a jego kopi´ w∏àcza

si´ do dokumentacji komisji.

W wypadku gdy komisji zapewniono obs∏ug´ informatycznà, przewodniczàcy komisji najpóêniej

w przeddzieƒ g∏osowania ustala z osobà odpowiedzialnà za obs∏ug´ informatycznà miejsce i harmonogram jej pracy.

Spis wyborców przekazuje si´ przewodniczàcemu

komisji w przeddzieƒ g∏osowania, gdyby zatem

przekazanie pozosta∏ych dokumentów wymienionych wy˝ej nastàpi∏o wczeÊniej, przekazanie spisu

nale˝y potwierdziç odr´bnie.

Ponadto, w przypadku gdy komisji zapewniono

obs∏ug´ informatycznà, przewodniczàcy komisji

odbiera, za poÊrednictwem koordynatora gminnego do spraw obs∏ugi informatycznej, login i has∏o upowa˝niajàce do pobrania, z systemu komputerowego dostarczonego komisji przez Paƒstwowà Komisj´ Wyborczà, licencji do potwierdzenia prawdziwoÊci danych z protoko∏u g∏osowania, sporzàdzanego w systemie informatycznym, i ich zapisu na noÊniku elektronicznym (dyskietce). W przypadku gdy przewodniczàcy komisji nie mo˝e odebraç loginu i has∏a, odbioru dokonuje zast´pca przewodniczàcego komisji. Odbiór loginu i has∏a potwierdza si´ na piÊmie. Protokó∏ odbioru otrzymuje organ dokonujàcy przekazania, a jego kopi´ w∏àcza si´ do dokumentacji

komisji.

Zadania komisji w

otwarciem lokalu

dniu

wyborów

przed

13. W dniu wyborów komisja zbiera si´ w lokalu wyborczym w mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie, z udzia∏em

przewodniczàcego komisji lub jego zast´pcy, na

tyle wczeÊnie, aby wykonaç wszystkie czynnoÊci

zwiàzane z przygotowaniem g∏osowania, lecz nie

póêniej ni˝ o godz. 500.

14. Przed rozpocz´ciem g∏osowania komisja, w mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie

1) sprawdza dostarczone jej dokumenty oraz piecz´ç komisji;

2) ponownie przelicza karty do g∏osowania;

3) ostemplowuje karty do g∏osowania swojà piecz´cià; zaleca si´ ostemplowanie wszystkich

kart do g∏osowania przed otwarciem lokalu, tj.

przed godzinà 600; w razie niemo˝noÊci wykonania tej czynnoÊci przed rozpocz´ciem g∏oso-

wania nale˝y ostemplowaç karty bezpoÊrednio

po godzinie 600, w lokalu wyborczym; po

ostemplowaniu wszystkich kart piecz´cià komisji nale˝y je wraz z piecz´cià komisji odpowiednio zabezpieczyç;

4) rozk∏ada spis wyborców oraz karty do g∏osowania w sposób u∏atwiajàcy prowadzenie g∏osowania;

5) sprawdza, czy w lokalu wyborczym w widocznym miejscu wywieszone sà urz´dowe obwieszczenia i informacje, o których mowa w punkcie 7; w razie stwierdzenia nieprawid∏owoÊci

w tym zakresie komisja podejmuje dzia∏ania dla

ich usuni´cia;

6) sprawdza, czy w lokalu wyborczym oraz

wewnàtrz i na zewnàtrz budynku, w którym

mieÊci si´ lokal, nie znajdujà si´ elementy s∏u˝àce prowadzeniu kampanii wyborczej (plakaty,

ulotki, napisy) i usuwa je; w wypadku gdyby to

nie by∏o mo˝liwe, zwraca si´ ona o pomoc do

wójta (burmistrza, prezydenta miasta);

7) sprawdza, czy urna jest pusta, a nast´pnie zamyka jà i opiecz´towuje; urna powinna byç

ustawiona w takim miejscu, by by∏a przez ca∏y

czas g∏osowania widoczna dla cz∏onków komisji

i m´˝ów zaufania; ponadto mo˝liwe jest wyznaczenie jednego cz∏onka komisji (rotacyjnie), którego zadaniem b´dzie czuwanie nad urnà.

Zadania komisji w trakcie g∏osowania

15. O godzinie 600 komisja otwiera lokal. Od chwili rozpocz´cia g∏osowania do czasu jego zakoƒczenia

komisja wykonuje swoje zadania w sk∏adzie

co najmniej 3-osobowym, w tym zawsze z udzia∏em przewodniczàcego komisji bàdê jego zast´pcy

(art. 61 ust. 3 Ordynacji wyborczej).

16. Je˝eli w okresie po wydrukowaniu kart do g∏osowania, a przed dniem wyborów, okr´gowa komisja wyborcza skreÊli nazwisko kandydata na senatora, wówczas obowiàzana jest niezw∏ocznie zawiadomiç o tym fakcie wszystkie obwodowe komisje wyborcze.

W takim przypadku nie dokonuje si´ druku nowych kart do g∏osowania. Okr´gowa komisja wyborcza sporzàdza wi´c informacj´ o nowym, prawid∏owym brzmieniu karty do g∏osowania przez

odwzorowanie w∏aÊciwego arkusza takiej karty ze

skreÊlonym nazwiskiem kandydata oraz o warunkach wa˝noÊci g∏osu oddanego na takiej karcie.

Otrzymanà informacj´ o dokonanych skreÊleniach

i nowym brzmieniu karty do g∏osowania komisja

obwodowa umieszcza w lokalu wyborczym przy

w∏aÊciwym obwieszczeniu oraz informuje ustnie

o tym wyborców.

Niedopuszczalne jest dokonywanie przez komisj´

jakichkolwiek skreÊleƒ i adnotacji na kartach do

g∏osowania.

17. Przed wydaniem karty do g∏osowania komisja

1) sprawdza to˝samoÊç wyborcy na podstawie dowodu osobistego lub innego dokumentu z fotografià (art. 68 ust. 1 Ordynacji wyborczej);

Poz. 345

2) ustala, czy wyborca jest uprawniony do g∏osowania w tym obwodzie, przez sprawdzenie, czy

jego nazwisko jest uj´te w spisie wyborców.

18. Wyborcy wydaje si´ jednà kart´ do g∏osowania.

Komisja odmawia ponownego wydania karty niezale˝nie od przyczyn tego ˝àdania (np. z powodu

pomy∏kowego wype∏nienia karty, zniszczenia jej

itp.).

19. Przy wydawaniu kart do g∏osowania komisja

sprawdza, czy wydawana karta jest ostemplowana piecz´cià komisji obwodowej.

Ponadto komisja baczy, by wyborca potwierdzi∏

w∏asnor´cznym podpisem, w przeznaczonej na to

rubryce spisu wyborców, fakt otrzymania karty.

W wypadku odmowy z∏o˝enia podpisu przewodniczàcy komisji w rubryce spisu „Uwagi” czyni adnotacj´ „odmowa podpisu” i opatruje jà swojà parafà.

Przy czynnoÊci potwierdzania przez wyborców

otrzymania kart nale˝y baczyç, by podpisy sk∏adane by∏y w miejscach (w linii) odpowiadajàcych nazwiskom. Mo˝liwe jest sk∏adanie podpisu bez odwracania spisu.

Na wniosek wyborcy komisja jest obowiàzana wyjaÊniç mu sposób g∏osowania oraz warunki wa˝noÊci g∏osu, zgodnie z informacjà umieszczonà na

karcie do g∏osowania.

20. W dniu g∏osowania komisja dopisuje, zgodnie

z art. 67 ust. 2 i 3 Ordynacji wyborczej, do spisu

wyborców i umo˝liwia g∏osowanie

1) osobie przedk∏adajàcej zaÊwiadczenie o prawie

do g∏osowania, które to zaÊwiadczenie zatrzymuje i do∏àcza do spisu; odnosi si´ to tak˝e do

osób, które na podstawie zaÊwiadczenia chcà

g∏osowaç w „swoim” obwodzie (wyborca

otrzyma∏ zaÊwiadczenie w zwiàzku z zamiarem

g∏osowania, np. w innej miejscowoÊci, a póêniej

odstàpi∏ od tego zamiaru);

2) osobie pomini´tej w spisie, je˝eli udokumentuje ona (np. przedstawiajàc dowód osobisty), i˝

stale zamieszkuje na terenie obwodu g∏osowania, a dzia∏ ewidencji ludnoÊci urz´du gminy, na

˝àdanie komisji, potwierdzi telefonicznie, ˝e pomini´cie jest wynikiem pomy∏ki powsta∏ej przy

sporzàdzaniu spisu;

3) osobie skreÊlonej ze spisu dla danego obwodu

g∏osowania w zwiàzku z umieszczeniem w spisie wyborców w szpitalu lub zak∏adzie pomocy

spo∏ecznej, je˝eli udokumentuje ona, i˝ opuÊci∏a szpital lub zak∏ad pomocy spo∏ecznej

w przeddzieƒ wyborów;

4) osobie stale zamieszka∏ej na obszarze danego

okr´gu wyborczego, która chce g∏osowaç w obwodzie utworzonym w szpitalu lub zak∏adzie

pomocy spo∏ecznej, a przyby∏a do szpitala lub

zak∏adu w przeddzieƒ wyborów; dla dopisania

tej osoby do spisu nie jest wymagane posiadanie zaÊwiadczenia o prawie do g∏osowania;

w celu unikni´cia trudnoÊci z bie˝àcym potwier-

dzaniem przybycia do szpitala lub do zak∏adu

pomocy spo∏ecznej komisja wczeÊniej powinna

zwróciç si´ do dyrektora placówki o udost´pnienie wykazu osób, które zosta∏y przyj´te

w przeddzieƒ wyborów.

Komisja nie jest uprawniona do dokonywania jakichkolwiek innych zmian w spisie wyborców.

21. W czasie g∏osowania komisja baczy, by uprawnieni g∏osowali osobiÊcie, w taki sposób, aby nie naruszona zosta∏a tajnoÊç g∏osowania, a tak˝e aby

g∏osowanie nie zosta∏o wykorzystane przez wyborców do prowadzenia agitacji wyborczej. Niedopuszczalne jest g∏osowanie za cz∏onka rodziny

lub za innà osob´. Osobie niepe∏nosprawnej, na

jej proÊb´, mo˝e pomagaç w g∏osowaniu inna

osoba; pomocy w g∏osowaniu nie mo˝e udzielaç

cz∏onek komisji ani mà˝ zaufania (art. 69 Ordynacji wyborczej). Przeprowadzanie g∏osowania poza

lokalem mo˝liwe jest wy∏àcznie w szpitalach i zak∏adach pomocy spo∏ecznej przy zastosowaniu

urny pomocniczej, o czym mowa w punktach 45

i 46.

Komisja baczy, by wyborcy nie wynosili kart do

g∏osowania poza lokal wyborczy.

22. G∏osowania nie wolno przerywaç, chyba ˝e w wyniku nadzwyczajnych wydarzeƒ zostanie ono

przejÊciowo lub trwale uniemo˝liwione. Przez nadzwyczajne wydarzenie nale˝y rozumieç wy∏àcznie

takie, które realnie uniemo˝liwia g∏osowanie (np.

katastrofa budowlana dotyczàca budynku, w którym znajduje si´ lokal wyborczy); nie sà nadzwyczajnymi wydarzeniami sytuacje o charakterze

techniczno-organizacyjnym (brak w∏aÊciwej piecz´ci, trudnoÊç w dostaniu si´ do budynku lub lokalu przed rozpocz´ciem g∏osowania itp.). Zarzàdzenie o przerwie w g∏osowaniu, jego przed∏u˝eniu lub odroczeniu komisja bezzw∏ocznie podaje

do publicznej wiadomoÊci. Uchwa∏´ w tej sprawie

przesy∏a si´ w∏aÊciwej okr´gowej komisji wyborczej oraz wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi

miasta).

W razie przerwania lub odroczenia g∏osowania komisja zakleja i opiecz´towuje wlot urny, a spis wyborców i niewykorzystane karty do g∏osowania

umieszcza w odr´bnych pakietach, opiecz´towuje

je i opisuje. Nast´pnie urn´ wraz z pakietami oddaje na przechowanie przewodniczàcemu komisji.

Niewykorzystane karty do g∏osowania nale˝y policzyç. Z czynnoÊci tych nale˝y sporzàdziç protokó∏

i podaç w nim liczb´ niewykorzystanych kart do

g∏osowania. Piecz´ç komisji oddaje si´ zast´pcy

przewodniczàcego, a gdyby zast´pca by∏ nieobecny — innemu cz∏onkowi komisji.

Przed wznowieniem g∏osowania komisja stwierdza protokolarnie, czy piecz´cie na urnie i pakiecie

kart oraz spisu nie zosta∏y naruszone. Uchwa∏´

o przerwaniu lub odroczeniu g∏osowania komisja

za∏àcza do protoko∏u g∏osowania i czyni o tym adnotacj´ w protokole g∏osowania (w punkcie 13).

W razie naruszenia piecz´ci lub braku dokumen-

Poz. 345

tów komisja opisuje stwierdzony stan w protokole g∏osowania, zawiadamia o tym niezw∏ocznie

okr´gowà komisj´ wyborczà oraz wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i nast´pnie wykonuje

czynnoÊci wskazane przez okr´gowà komisj´ wyborczà.

Zadania komisji po zakoƒczeniu g∏osowania

23. O godz. 2000 komisja zamyka lokal; osobom przyby∏ym do lokalu przed tà godzinà nale˝y umo˝liwiç oddanie g∏osu. Po opuszczeniu lokalu przez

ostatniego wyborc´ komisja zapiecz´towuje wlot

urny, zaklejajàc go paskiem papieru opatrzonym

piecz´cià komisji i podpisami jej cz∏onków.

W obwodach g∏osowania utworzonych w szpitalach i zak∏adach pomocy spo∏ecznej komisja mo˝e

zarzàdziç wczeÊniejsze zakoƒczenie g∏osowania po

oddaniu g∏osu przez wszystkich wyborców. Skrócenie czasu g∏osowania zarzàdza si´ po porozumieniu z kierownikiem szpitala lub zak∏adu pomocy spo∏ecznej, powiadamiajàc o tym wyborców,

wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz w∏aÊciwà okr´gowà komisj´ wyborczà.

24. Po zamkni´ciu lokalu i po zakoƒczeniu g∏osowania

komisja przyst´puje w mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie

do wykonania kolejnych czynnoÊci. W lokalu mogà przebywaç poza cz∏onkami komisji wy∏àcznie

m´˝owie zaufania. Nie mogà oni uczestniczyç w liczeniu g∏osów ani pomagaç cz∏onkom komisji

w wykonywaniu ich zadaƒ.

W wypadku gdy komisji zapewniono obs∏ug´ informatycznà, w lokalu mo˝e przebywaç równie˝

osoba odpowiedzialna za t´ obs∏ug´, w miejscu

wyznaczonym przez przewodniczàcego.

25. Komisja przyst´puje do sporzàdzenia projektu protoko∏u g∏osowania, wykorzystujàc w tym celu dostarczone formularze protoko∏u g∏osowania. CzynnoÊci opisane w punktach 26—34 dotyczà przygotowania projektu protoko∏u g∏osowania, ale nale˝y

wykonywaç je na formularzach protoko∏u. Ze wzgl´dów praktycznych we wskazanych wy˝ej punktach

dla uproszczenia u˝ywane jest poj´cie „protoko∏u

g∏osowania”, a nie „projektu protoko∏u g∏osowania” lub „formularza protoko∏u g∏osowania”.

26. Liczby w protokole g∏osowania wpisuje si´ w nast´pujàcy sposób: liczby jednocyfrowe wpisuje

si´ w ostatniej kratce z prawej strony, liczby dwucyfrowe — w dwóch ostatnich kratkach z prawej

strony, liczby trzycyfrowe — w trzech ostatnich

kratkach z prawej strony itd., czyli tak, aby ostatnia cyfra wpisywanej liczby wypad∏a w ostatniej

kratce z prawej strony.

Je˝eli ustalona przez komisj´ liczba wynosi zero,

w ostatniej kratce z prawej strony nale˝y wpisaç

cyfr´ „0”.

27. W pierwszej kolejnoÊci komisja dokonuje rozliczenia kart do g∏osowania.

I. ROZLICZENIE KART DO G¸OSOWANIA

1.

Liczba wyborców uprawnionych do g∏osowania (umieszczonych w spisie) w chwili zakoƒczenia g∏osowania

2.

Komisja otrzyma∏a kart do g∏osowania

3.

Liczba wyborców, którym wydano karty do g∏osowania (liczba podpisów

w spisie)

4.

Nie wykorzystano kart do g∏osowania

Komisja wpisuje w punkcie 2 protoko∏u g∏osowania ustalonà przed rozpocz´ciem g∏osowania liczb´ otrzymanych kart do g∏osowania.

Nast´pnie komisja przelicza niewykorzystane karty

do g∏osowania. Liczb´ niewykorzystanych kart do

g∏osowania wpisuje si´ w punkcie 4 protoko∏u

g∏osowania.

Karty niewykorzystane nale˝y zapakowaç w pakiet,

opiecz´towaç go i opisaç.

Komisja ustala liczb´ wyborców uprawnionych do

g∏osowania, tj. umieszczonych w spisie, ∏àcznie

z osobami dopisanymi przez komisj´ w trakcie g∏osowania.

Liczb´ t´ wpisuje si´ w punkcie 1 protoko∏u g∏osowania.

Kolejnà czynnoÊcià komisji jest ustalenie liczby

wyborców, którym wydano karty do g∏osowania.

Ustalenia tego dokonuje si´ na podstawie liczby

podpisów potwierdzajàcych otrzymanie karty do

g∏osowania (∏àcznie z adnotacjami „odmowa podpisu” zast´pujàcymi podpisy).

Liczb´ wyborców, którym wydano karty do g∏osowania, wpisuje si´ w punkcie 3 protoko∏u g∏osowania.

5.

Na podstawie ustalonych danych komisja dokonuje rozliczenia kart do g∏osowania, tzn. ustala, czy

liczba kart niewykorzystanych (punkt 4 protoko∏u

g∏osowania) i liczba wyborców, którym wydano

karty do g∏osowania (punkt 3 protoko∏u g∏osowania), stanowià w sumie liczb´ kart, które otrzyma∏a komisja (punkt 2 protoko∏u g∏osowania).

W razie stwierdzenia niezgodnoÊci nale˝y ponownie przeliczyç podpisy w spisie, a jeÊli wynik rozliczenia kart b´dzie ten sam — przypuszczalnà przyczyn´ niezgodnoÊci nale˝y opisaç w punkcie 11

protoko∏u g∏osowania.

28. Komisja sprawdza, czy piecz´cie na urnie oraz na

wlocie do urny pozosta∏y nienaruszone, po czym

otwiera urn´ i wyjmuje z niej karty do g∏osowania.

Zaleca si´ zachowanie starannoÊci przy wyjmowaniu kart z urny, aby karty do g∏osowania nie zosta∏y uszkodzone.

29. Komisja przeglàda wszystkie karty i wydziela z nich

karty ca∏kowicie przedarte na dwie lub wi´cej cz´Êci, których nie bierze si´ pod uwag´ przy obliczeniach. Karty takie nale˝y zapakowaç w pakiet,

opiecz´towaç go i opisaç.

30. Komisja liczy karty wyj´te z urny i ustalonà liczb´

wpisuje w punkcie 5 protoko∏u g∏osowania.

Liczba kart wyj´tych z urny

misji obwodowej. Ustalonà liczb´ kart niewa˝nych wpisuje si´ w punkcie 6 protoko∏u g∏osowania. Karty niewa˝ne nale˝y zapakowaç w pakiet,

opiecz´towaç go i opisaç.

Je˝eli liczba kart wyj´tych z urny (punkt 5 protoko∏u g∏osowania) nie jest równa liczbie wyborców,

którym wydano karty do g∏osowania (punkt 3 protoko∏u g∏osowania), wówczas przypuszczalnà przyczyn´ tego stanu rzeczy nale˝y omówiç w punkcie 12 protoko∏u g∏osowania. Przyczyn´ t´ nale˝y

ustaliç po przeliczeniu kart wa˝nych i niewa˝nych.

Pozosta∏e karty sà kartami wa˝nymi i na ich podstawie ustala si´ wyniki g∏osowania.

31. Komisja wydziela i liczy karty niewa˝ne, tj. inne ni˝

ustalone urz´dowo lub nieopatrzone piecz´cià ko-

Karty wa˝ne nale˝y policzyç i ustalonà liczb´ wpisaç w punkcie 7 protoko∏u g∏osowania.

6.

Liczba kart niewa˝nych

7.

Liczba kart wa˝nych

Suma kart niewa˝nych (punkt 6 protoko∏u g∏osowania) i kart wa˝nych (punkt 7 protoko∏u g∏osowania) musi byç równa liczbie kart wyj´tych

z urny (punkt 5 protoko∏u g∏osowania).

ce przy nazwisku wi´cej ni˝ jednego z kandydatów

(zgodnie z pouczeniem umieszczonym na karcie

do g∏osowania), bàdê nie postawi∏ znaku „x”

w kratce przy ˝adnym nazwisku kandydata.

32. Z kart wa˝nych komisja ustala liczb´ g∏osów niewa˝nych oraz g∏osów wa˝nych.

Je˝eli okr´gowa komisja wyborcza skreÊli∏a kandydata na senatora, wówczas przy ustalaniu wyników g∏osowania obwodowa komisja traktuje skreÊlonego kandydata tak, jak gdyby nazwiska kandydata nie by∏o na karcie do g∏osowania, a znak „x”

postawiony przez wyborc´ w kratce obok nazwiska skreÊlonego kandydata traktuje na równi z dopiskiem niewp∏ywajàcym na wa˝noÊç g∏osu.

W zwiàzku z tym

W trakcie przeglàdania kart do g∏osowania komisja odk∏ada osobno karty z g∏osami niewa˝nymi

i osobno karty z g∏osami wa˝nymi.

Ustalajàc, czy g∏os na karcie jest wa˝ny czy niewa˝ny, komisja stosuje poni˝sze regu∏y

1) uznania g∏osu za niewa˝ny komisja dokonuje po

okazaniu karty wszystkim cz∏onkom komisji

uczestniczàcym w ustalaniu wyniku g∏osowania;

2) w przypadkach wàtpliwych nale˝y przyjmowaç,

˝e znakiem „x” postawionym w kratce sà dwie

linie przecinajàce si´, których punkt przeci´cia

znajduje si´ w obr´bie kratki. Ustalenie, czy

znak „x” postawiony jest w kratce czy poza nià,

nale˝y do komisji;

3) wszelkie znaki, wykreÊlenia, przekreÊlenia,

w tym równie˝ i znak „x” postawiony przez

wyborc´ poza przeznaczonà na to kratkà, traktuje si´ jako dopiski, które nie wp∏ywajà na

wa˝noÊç g∏osu. Natomiast wszelkie znaki graficzne naniesione w obr´bie kratki, w szczególnoÊci zamazanie kratki, przekreÊlenie znaku

w kratce itp. powoduje niewa˝noÊç g∏osu.

Komisja uznaje za niewa˝ne g∏osy, je˝eli na karcie

do g∏osowania wyborca postawi∏ znak „x” w krat8.

— je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” tylko w kratce

obok nazwiska skreÊlonego kandydata, g∏os taki uwa˝a si´ za niewa˝ny.

Karty z g∏osami niewa˝nymi nale˝y policzyç i ustalonà liczb´ wpisaç w punkcie 8 protoko∏u g∏osowania.

Nale˝y przy tym pami´taç, ˝e jednym g∏osem niewa˝nym jest jedna karta do g∏osowania, na której wyborca g∏osowa∏ w sposób powodujàcy niewa˝noÊç g∏osu, bez wzgl´du na to, ile razy wystàpi∏a wada g∏osowania i na ilu kandydatów g∏osowa∏.

Liczba g∏osów niewa˝nych

Karty te nale˝y zapakowaç w pakiet, opiecz´towaç go i opisaç „G∏osy niewa˝ne z kart wa˝nych”.

9.

— je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” w kratce obok

nazwiska skreÊlonego kandydata na senatora

oraz postawi∏ znak „x” w kratce obok nazwiska

tylko jednego z kandydatów, g∏os taki uwa˝a

si´ za wa˝ny i oddany na tego (nieskreÊlonego)

kandydata;

Nast´pnie ustala si´ liczb´ kart wa˝nych z g∏osami

wa˝nymi. Nale˝y przy tym pami´taç, ˝e jednym

g∏osem wa˝nym jest jedna karta do g∏osowania

i wpisuje si´ w punkcie 9 protoko∏u g∏osowania.

Liczba g∏osów wa˝nych

Nast´pnie komisja sumuje liczby g∏osów niewa˝nych (punkt 8 protoko∏u g∏osowania) i g∏osów

wa˝nych (punkt 9 protoko∏u g∏osowania) i porównuje wynik z wczeÊniej wpisanà liczbà w punkcie 7. Liczby te muszà byç identyczne. Je˝eli wyst´puje rozbie˝noÊç, nale˝y poszukaç przyczyny

b∏´du i po sprostowaniu obliczeƒ w∏aÊciwe liczby

wpisaç do protoko∏u g∏osowania.

33. Komisja ustala liczb´ g∏osów wa˝nych oddanych

na poszczególnych kandydatów na senatora.

Ustalenia tego komisja dokonuje na przygotowanych wczeÊniej arkuszach pomocniczych z nazwiskami i imionami wszystkich kandydatów na senatora.

˚aden z kandydatów nie mo˝e otrzymaç wi´cej

g∏osów ni˝ wynosi liczba g∏osów wa˝nych. W wypadku gdyby liczba g∏osów otrzymanych przez

kandydata by∏a wi´ksza, nale˝y dokonaç ponownego przeliczenia g∏osów oddanych na poszczególnych kandydatów.

Komisja oblicza sum´ g∏osów oddanych na

wszystkich kandydatów i sprawdza, czy jest ona

równa liczbie g∏osów wa˝nych. W przypadku gdy

ten warunek nie jest spe∏niony, komisja ponownie

sprawdza poprawnoÊç ustalenia wyników g∏osowania na kandydatów na senatora.

Po sprawdzeniu prawid∏owoÊci ustalenia liczby g∏osów wa˝nych oddanych na poszczególnych kandydatów na senatora komisja wype∏nia punkt 10 protoko∏u g∏osowania.

Komisja pakuje karty wa˝ne z g∏osami wa˝nymi

w pakiet, opiecz´towuje go i opisuje „G∏osy wa˝ne z kart wa˝nych”.

Nast´pnie komisja wype∏nia w pozosta∏ych punktach protokó∏ g∏osowania.

34. Do protoko∏u g∏osowania mogà wnieÊç uwagi m´˝owie zaufania obecni przy pracach komisji oraz

cz∏onkowie komisji uczestniczàcy w jej pracach.

Uwagi m´˝ów zaufania wpisuje si´ bezpoÊrednio

do protoko∏u g∏osowania w punkcie 14, a uwagi

cz∏onków komisji — w punkcie 15, bàdê do∏àcza

w formie za∏àcznika do protoko∏u g∏osowania. Komisja ma obowiàzek ustosunkowaç si´ do wniesionych zarzutów, za∏àczajàc do protoko∏u g∏osowania wyjaÊnienia.

35. Komisja jest obowiàzana sporzàdziç protokó∏ g∏osowania i zestawienia wyników g∏osowania wed∏ug wzorów okreÊlonych uchwa∏à Paƒstwowej

Komisji Wyborczej z dnia 13 czerwca 2005 r.

w sprawie wzorów protoko∏ów g∏osowania i protoko∏ów wyborów stosowanych w wyborach do

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. Nr 36, poz. 503

oraz z 2007 r. Nr 58, poz. 659) oraz uchwa∏à Paƒstwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 czerwca

2005 r. w sprawie wzorów zestawieƒ wyników g∏osowania w obwodzie stosowanych w wyborach

do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. Nr 39, poz. 532

oraz z 2007 r. Nr 66, poz. 735). Protoko∏y g∏osowania i zestawienia wyników g∏osowania sporzàdza

si´ w dostarczonym komisji systemie informatycznym, zatwierdzonym do u˝ytku przez Paƒstwowà

Komisj´ Wyborczà. Je˝eli komisja nie ma obs∏ugi

informatycznej lub zachodzà przeszkody w wykorzystaniu systemu informatycznego, protoko∏y

g∏osowania i zestawienia sporzàdza si´ r´cznie.

36. Sporzàdzenie protoko∏u g∏osowania i zestawienia

w systemie informatycznym odbywa si´ w nast´pujàcy sposób

1) przewodniczàcy komisji przekazuje osobie odpowiedzialnej za obs∏ug´ informatycznà projekt protoko∏u g∏osowania, sporzàdzony zgodnie z punktami 26—34; osoba ta wprowadza

wszystkie dane z projektu protoko∏u g∏osowania do systemu informatycznego. W trakcie

wprowadzania danych system mo˝e sygnalizowaç na ekranie monitora b∏´dy (w kolorze czerwonym) i ostrze˝enia (w kolorze niebieskim).

Mimo tej sygnalizacji przygotowane dane liczbowe nale˝y wprowadziç do koƒca;

2) w wypadku gdy po wprowadzeniu wszystkich

danych liczbowych system sygnalizuje b∏´dy

i ostrze˝enia, nale˝y wydrukowaç zestawienia

b∏´dów i ostrze˝eƒ, bez usuni´cia b∏´dów bowiem protokó∏ g∏osowania nie zostanie wydrukowany. Obowiàzkiem komisji jest zlokalizowanie b∏´du i jego usuni´cie przez wprowadzenie

do systemu informatycznego w odpowiednich

rubrykach prawid∏owych danych liczbowych.

W tym celu komisja powinna przeanalizowaç

treÊç komunikatu o b∏´dzie, sprawdziç odpo-

Poz. 345

wiednie dane liczbowe na arkuszach pomocniczych, sprawdziç prawid∏owoÊç dzia∏aƒ arytmetycznych, a jeÊli to jest konieczne — powtórzyç czynnoÊci zwiàzane z ustaleniem wyników g∏osowania. Wydrukowane zestawienie

b∏´dów i ostrze˝eƒ podpisujà wszystkie osoby

wchodzàce w sk∏ad komisji obwodowej uczestniczàce w ustalaniu wyników g∏osowania. Dokument ten nie jest przesy∏any do okr´gowej

komisji wyborczej;

3) w wypadku gdy system informatyczny nie sygnalizuje b∏´dów (zosta∏y usuni´te lub ich nie

by∏o), a jedynie sygnalizuje ostrze˝enia, nale˝y

wydrukowaç raport ostrze˝eƒ. Obowiàzkiem

komisji jest przeanalizowanie treÊci ostrze˝eƒ

i — w razie stwierdzenia ich zasadnoÊci — dokonanie korekty danych liczbowych w protokole g∏osowania. Je˝eli komisja, po analizie

ostrze˝eƒ, dojdzie do wniosku, ˝e dane liczbowe sà prawid∏owe, powinna wpisaç swoje stanowisko na wydruku raportu ostrze˝enia.

W ka˝dym przypadku raport ostrze˝eƒ podpisujà wszystkie osoby wchodzàce w sk∏ad komisji

obwodowej uczestniczàce w ustalaniu wyników g∏osowania. Obwodowa komisja wyborcza przesy∏a wraz z protoko∏em g∏osowania do

okr´gowej komisji wyborczej podpisany wydruk raportu ostrze˝eƒ, jeÊli aprobowa∏a protokó∏ g∏osowania bez wprowadzania zmian w zakresie sygnalizowanym raportem ostrze˝eƒ;

4) jeÊli system informatyczny nie sygnalizowa∏

b∏´dów lub zosta∏y one usuni´te, drukowany

jest protokó∏ g∏osowania; w przypadku powo∏ania przez okr´gowà komisj´ wyborczà pe∏nomocnika do sprawdzenia zgodnoÊci arytmetycznej ustalonych przez komisj´ obwodowà

wyników g∏osowania w obwodzie (art. 47 ust. 1

Ordynacji wyborczej), ale tylko wówczas, gdy

ze wzgl´dów technicznych nie dokonano transmisji danych do okr´gowej komisji wyborczej

i nie by∏o mo˝liwe dokonanie zapisu danych

z protoko∏u g∏osowania na noÊniku elektronicznym (dyskietce), drukowany jest równie˝ dodatkowy protokó∏ g∏osowania; nale˝y w nim skreÊliç

— wyraz „protokó∏” i wpisaç „zestawienie wyników” g∏osowania,

— punkty 11—16,

— ramk´ z miejscem na symbol kontrolny systemu informatycznego.

Awaria drukarki lub inne przeszkody w wydrukowaniu protoko∏u g∏osowania nie zwalniajà

komisji posiadajàcej obs∏ug´ informatycznà

z obowiàzku wprowadzenia danych z protoko∏u g∏osowania do systemu informatycznego;

5) komisja sprawdza zgodnoÊç danych w wydrukowanym protokole g∏osowania i zestawieniu

z ustalonymi wynikami g∏osowania; sprawdzenia dokonuje si´ poprzez odczytanie na g∏os

danych z wydrukowanego protoko∏u g∏osowania i porównanie ich z danymi z zestawienia

i z projektu protoko∏u g∏osowania przekazanego osobie odpowiedzialnej za obs∏ug´ informatycznà komisji;

6) je˝eli pozwalajà na to mo˝liwoÊci techniczne,

osoba odpowiedzialna za obs∏ug´ informatycznà komisji dokonuje transmisji danych z protoko∏u g∏osowania za poÊrednictwem publicznej

sieci przesy∏ania danych; przewodniczàcy komisji uwierzytelnia licencjà, o której mowa

w punkcie 12, zgodnoÊç przesy∏anych danych

z danymi zawartymi w protokole g∏osowania

przyj´tym przez komisj´;

7) osoba odpowiedzialna za obs∏ug´ informatycznà komisji dokonuje zapisu danych z protoko∏u

g∏osowania na noÊniku elektronicznym (dyskietce); przewodniczàcy komisji uwierzytelnia

w systemie zapis licencjà, o której mowa

w punkcie 12, zgodnoÊç danych zapisanych na

dyskietce z danymi zawartymi w protokole g∏osowania przyj´tym przez komisj´. Dyskietka

przekazywana jest pe∏nomocnikowi okr´gowej

komisji wyborczej, a jeÊli pe∏nomocnika nie powo∏ano — okr´gowej komisji wyborczej.

37. Protokó∏ g∏osowania (w dwóch egzemplarzach)

podpisujà wszyscy cz∏onkowie komisji obecni przy

jego sporzàdzeniu, tak˝e ci, którzy wnieÊli do niego

uwagi; opatruje si´ go piecz´cià komisji. Powy˝sze

obowiàzki dotyczà zarówno komisji, w których

protokó∏ g∏osowania zosta∏ sporzàdzony r´cznie,

jak i komisji, w których protokó∏ g∏osowania zosta∏

sporzàdzony w systemie informatycznym.

38. Komisja sporzàdza kopi´ protoko∏u g∏osowania,

którà wywiesza w miejscu ∏atwo dost´pnym dla zainteresowanych i widocznym po zamkni´ciu lokalu.

Wywieszenie kopii protoko∏u g∏osowania powinno

nastàpiç niezw∏ocznie po jej sporzàdzeniu.

Jako kopi´ protoko∏u g∏osowania mo˝na wykorzystaç wydruk dodatkowego egzemplarza projektu

protoko∏u (w komisjach korzystajàcych ze wspomagania informatycznego), kserokopi´ protoko∏u

lub odr´cznie sporzàdzonà kopi´ na formularzu

protoko∏u. Kopi´ poÊwiadczajà za zgodnoÊç z orygina∏em cz∏onkowie komisji obecni przy jej sporzàdzeniu, podpisujàc jà, parafujàc ka˝dà stron´ kopii

i opatrujàc jà piecz´cià obwodowej komisji wyborczej tak samo jak przy sporzàdzaniu protoko∏u g∏osowania.

W wypadku sprostowaƒ dokonywanych w protokole g∏osowania komisja obowiàzana jest podaç

treÊç sprostowanego protoko∏u g∏osowania do

publicznej wiadomoÊci.

39. Jeden egzemplarz protoko∏u g∏osowania umieszcza si´ w kopercie; zakleja si´ jà, piecz´tuje na z∏àczeniach oraz opisuje

„Wybory uzupe∏niajàce do Senatu

Okr´g wyborczy nr ......

Obwód g∏osowania nr ...... Gmina ...........................

Adres siedziby Obwodowej Komisji Wyborczej

.....................................................................................

tel. .............................”.

Poz. 345

Przed przekazaniem protoko∏u g∏osowania okr´gowej komisji wyborczej przewodniczàcy komisji

ustala z cz∏onkami sposób komunikowania si´

w razie potrzeby zwo∏ania posiedzenia.

40. Je˝eli okr´gowa komisja wyborcza powo∏a∏a pe∏nomocnika do sprawdzenia zgodnoÊci arytmetycznej ustalonych przez komisj´ obwodowà wyników

g∏osowania w obwodzie, komisja dor´cza pe∏nomocnikowi zestawienie wyników g∏osowania na

kandydatów na senatorów tylko w razie niekorzystania ze wspomagania informatycznego lub gdyby komisja obwodowa nie mia∏a mo˝liwoÊci transmisji danych liczbowych z protoko∏u g∏osowania

do okr´gowej komisji wyborczej. W przypadku komisji posiadajàcych obs∏ug´ informatycznà pe∏nomocnikowi dor´cza si´ równie˝ noÊnik, o którym

mowa w punkcie 36 podpunkt 7, oraz raport

ostrze˝eƒ, o którym mowa w punkcie 36 podpunkt 3, (je˝eli zosta∏ sporzàdzony).

Zestawienie w komisjach, które nie majà obs∏ugi

informatycznej, sporzàdza si´ z wykorzystaniem

dodatkowych formularzy protoko∏u g∏osowania;

w tytule formularza nale˝y wykreÊliç wyraz „protokó∏” i wpisaç „zestawienie wyników”. W zestawieniu wpisuje si´ wy∏àcznie dane w tabeli na górze

pierwszej strony oraz dane liczbowe w tabelach

w punktach 1—10; pozosta∏e punkty oraz ramk´

z miejscem na symbol kontrolny systemu informatycznego nale˝y wykreÊliç.

Zestawienie podpisujà wszyscy cz∏onkowie komisji obecni przy jego sporzàdzeniu; opatruje si´ go

piecz´cià komisji. Obowiàzki te dotyczà zarówno

komisji, w których zestawienie zosta∏o sporzàdzone r´cznie, jak i komisji, w których zestawienie zosta∏o sporzàdzone w systemie informatycznym,

w sposób okreÊlony w punkcie 36 podpunkt 4.

W wypadku gdy pe∏nomocnik stwierdzi, ˝e ustalone wyniki g∏osowania w obwodzie zawierajà b∏´dy

arytmetyczne, komisja obwodowa obowiàzana

jest wyeliminowaç pomy∏ki. Je˝eli jest to konieczne dla sprostowania pomy∏ek, komisja powinna

ponownie obliczyç wyniki g∏osowania w obwodzie, przeliczajàc karty do g∏osowania i oddane

g∏osy.

O sposobie sprostowania b∏´dów arytmetycznych

komisja obwodowa zawiadamia telefonicznie pe∏nomocnika okr´gowej komisji wyborczej i po uzyskaniu potwierdzenia, ˝e b∏´dy usuni´to, sporzàdza

nowy protokó∏ g∏osowania z poprawnymi danymi

arytmetycznymi. Protokó∏ g∏osowania zawierajàcy

b∏´dy stanowi dokument z g∏osowania. Nale˝y

uczyniç na pierwszej stronie protoko∏u g∏osowania

adnotacj´ „WADLIWY”. Adnotacj´ t´ opatrujà podpisami wszyscy cz∏onkowie komisji obecni przy tej

czynnoÊci. Adnotacj´ opatruje si´ piecz´cià.

(Tryb przekazywania i post´powania z zestawieniami ustalony zgodnie z art. 74 ust. 3 Ordynacji

wyborczej.)

41. W wypadku gdy w komisji posiadajàcej obs∏ug´

informatycznà nie by∏o mo˝liwoÊci dokonania

transmisji danych z protoko∏u g∏osowania za po-

Êrednictwem publicznej sieci przesy∏ania danych,

pe∏nomocnik, o którym mowa w punkcie 40, w zast´pstwie komisji obwodowej dokonuje transmisji

tych danych (zapisanych na dyskietce dostarczonej przez przewodniczàcego komisji) do okr´gowej komisji wyborczej.

Dane z protoko∏ów g∏osowania dostarczonych

przez komisje, które nie posiada∏y obs∏ugi informatycznej, wprowadzane sà do systemu informatycznego przez pe∏nomocnika, o którym mowa

w punkcie 40, i przez niego sà przesy∏ane do okr´gowej komisji wyborczej.

Przewodniczàcy komisji obwodowej uwierzytelnia

licencjà, o której mowa w punkcie 12, zgodnoÊç

danych przesy∏anych przez pe∏nomocnika z danymi zawartymi w protokole g∏osowania przyj´tym

przez komisj´.

42. Kopert´ z protoko∏em g∏osowania przewodniczàcy

komisji obwodowej lub jego zast´pca dor´cza

okr´gowej komisji wyborczej. Ponadto, je˝eli komisja obwodowa mia∏a obs∏ug´ informatycznà,

okr´gowej komisji wyborczej przekazywany jest

noÊnik, o którym mowa w punkcie 36 podpunkt 7,

oraz raport ostrze˝eƒ, o którym mowa w punkcie 36 podpunkt 3, (je˝eli zosta∏ sporzàdzony).

Przekazanie mo˝e byç dokonane bezpoÊrednio do

okr´gowej komisji wyborczej, a jeÊli zgodnie

z ustaleniami organizacyjnymi utworzono rejonowe punkty odbioru protoko∏ów — za ich poÊrednictwem.

W rejonowym punkcie odbioru protoko∏y g∏osowania mo˝e odbieraç wy∏àcznie osoba upowa˝niona przez okr´gowà komisj´ wyborczà, a przekazanie protoko∏ów g∏osowania z komisji obwodowych potwierdza si´ na piÊmie; protoko∏y g∏osowania z punktu odbioru dostarcza si´ okr´gowej

komisji wyborczej w odr´bnych zapiecz´towanych

kopertach. W osobnej kopercie dostarcza si´ noÊnik, o którym mowa w punkcie 36 podpunkt 7,

wraz z raportem ostrze˝eƒ, o którym mowa

w punkcie 36 podpunkt 3, (je˝eli zosta∏ sporzàdzony). W czasie przewo˝enia i przekazywania koperty z protoko∏em g∏osowania mogà byç obecni m´˝owie zaufania.

(Tryb przekazywania i przyjmowania protoko∏ów

g∏osowania ustalony zgodnie z art. 76 ust. 2 Ordynacji wyborczej.)

43. Drugi egzemplarz protoko∏u g∏osowania, spis wyborców wraz z do∏àczonymi do niego zaÊwiadczeniami oraz sporzàdzone wczeÊniej pakiety zawierajàce posegregowane karty do g∏osowania,

a tak˝e wszystkie arkusze pomocnicze i niewykorzystane formularze protoko∏u g∏osowania (tak˝e

b∏´dnie wype∏nione) pakuje si´ w jednà paczk´,

którà opisuje si´, piecz´tuje i zabezpiecza. Pozosta∏à dokumentacj´ komisji (protoko∏y posiedzeƒ,

uchwa∏y, drugi egzemplarz raportu ostrze˝eƒ,

o którym mowa w punkcie 36 podpunkt 3, itp.) komisja pakuje w jednà paczk´, którà opisuje i piecz´tuje.

Poz. 345

44. Po otrzymaniu informacji o przyj´ciu protoko∏u

g∏osowania przez okr´gowà komisj´ wyborczà

przewodniczàcy obwodowej komisji przekazuje

w depozyt wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi

miasta) wszystkie paczki z dokumentami oraz piecz´ç komisji. Sposób przekazania nale˝y uzgodniç

wczeÊniej z osobami, którym dokumentacja jest

przekazywana. Dokumenty stanowiàce depozyt

przechowywane sà w archiwum urz´du i mogà

byç udost´pnione wy∏àcznie na ˝àdanie Paƒstwowej Komisji Wyborczej, Sàdu Najwy˝szego, sàdów powszechnych i prokuratury.

(Sposób przekazywania dokumentów z g∏osowania i piecz´ci komisji ustalony zgodnie z art. 77

Ordynacji wyborczej.)

Szczególne zadania komisji w obwodach

utworzonych w szpitalach i zak∏adach pomocy spo∏ecznej

45. Jedynie w obwodach g∏osowania utworzonych

w szpitalach i zak∏adach pomocy spo∏ecznej dopuszczalne jest g∏osowanie przy zastosowaniu

urny pomocniczej.

Komisja obwodowa powo∏ana dla takiego obwodu, po uzgodnieniu z okr´gowà komisjà wyborczà,

mo˝e stosowaç w g∏osowaniu (oprócz urny zasadniczej) urn´ pomocniczà (art. 62 ust. 1 i 2 Ordynacji wyborczej).

Urna pomocnicza s∏u˝y do g∏osowania poza lokalem tylko tym osobom, które figurujà w spisie wyborców w danym obwodzie g∏osowania i wyra˝à

wol´ takiego g∏osowania.

46. G∏osowanie przy u˝yciu urny pomocniczej odbywa si´ w nast´pujàcy sposób

1) komisja og∏asza w szpitalu lub zak∏adzie pomocy spo∏ecznej przed dniem g∏osowania informacj´ o mo˝liwoÊci g∏osowania w pomieszczeniach, w których przebywajà pacjenci ob∏o˝nie

chorzy i pensjonariusze majàcy trudnoÊci w poruszaniu si´;

2) komisja zbiera informacje, którzy wyborcy chcà

g∏osowaç w pomieszczeniu, w którym przebywajà, a nast´pnie sporzàdza roboczy wykaz nazwisk i imion tych osób, ze wskazaniem numerów pomieszczeƒ, do których cz∏onkowie komisji powinni przynieÊç urn´;

3) komisja ustala orientacyjnà liczb´ kart do g∏osowania, z pewnà nadwy˝kà w stosunku do

wczeÊniejszych zg∏oszeƒ (na wypadek zg∏oszeƒ

dodatkowych dokonanych w trakcie g∏osowania), i przygotowuje pokwitowanie przyj´cia

tych kart przez cz∏onków komisji, którzy przeprowadzà g∏osowanie poza lokalem wyborczym;

4) komisja w formie uchwa∏y okreÊla czas (godziny) g∏osowania poza lokalem wyborczym

i przerw´ w g∏osowaniu, w tym czasie, w lokalu przy wykorzystaniu urny zasadniczej i spisu

wyborców. Zaleca si´, aby przerw´ w g∏osowaniu zarzàdziç w czasie, gdy wi´kszoÊç wyborców umieszczonych w spisie odda∏a g∏osy w lo-

kalu wyborczym. Uchwa∏´ komisji obwodowej

o przerwie w g∏osowaniu nale˝y wywiesiç

przed rozpocz´ciem g∏osowania na drzwiach

lokalu wyborczego;

5) przed przystàpieniem do g∏osowania poza lokalem wyborczym komisja piecz´tuje wlot urny

zasadniczej, a cz∏onkom komisji, którzy b´dà

prowadzili g∏osowanie przy wykorzystaniu

urny pomocniczej, wydaje za pokwitowaniem

spis wyborców, odpowiednià liczb´ kart do g∏osowania oraz roboczy wykaz pacjentów szpitala lub pensjonariuszy zak∏adu pomocy spo∏ecznej umo˝liwiajàcy sprawne dotarcie do uprawnionych, którzy wyrazili wol´ g∏osowania w pomieszczeniu, w którym przebywajà; nast´pnie

komisja sprawdza, czy urna jest pusta i piecz´tuje jà. Komisja jest obowiàzana dotrzeç z urnà

do ka˝dego wyborcy, który wyrazi∏ wol´ skorzystania z tej formy udzia∏u w g∏osowaniu, a tak˝e umo˝liwiç g∏osowanie innym wyborcom;

6) g∏osowanie poza lokalem wyborczym mo˝e

prowadziç co najmniej 2 cz∏onków komisji

przez nià wyznaczonych; cz∏onkom komisji mogà towarzyszyç m´˝owie zaufania;

7) wyborca po otrzymaniu karty do g∏osowania

kwituje jej odbiór podpisem w spisie, a cz∏onek

komisji w rubryce spisu „Uwagi” umieszcza litery „UP” (jako skrót od nazwy „urna pomocnicza”), w celu póêniejszego rozliczenia kart do

g∏osowania; podczas g∏osowania nale˝y dbaç

o to, aby zachowana by∏a tajnoÊç g∏osowania;

Poz. 345

8) po zakoƒczeniu g∏osowania poza lokalem komisji cz∏onkowie komisji rozliczajà si´ protokolarnie z liczby otrzymanych wczeÊniej kart do g∏osowania (uwzgl´dniajàc ich liczb´ wymienionà

w pokwitowaniu oraz liczb´ znaków „UP”

w spisie), zwracajà niewykorzystane karty do

g∏osowania i piecz´tujà wlot urny pomocniczej;

zapiecz´towanà urn´ oddaje si´ pod dozór

przewodniczàcemu komisji;

9) otwarcia urny pomocniczej komisja dokonuje

po zakoƒczeniu g∏osowania w obwodzie, przed

otwarciem urny zasadniczej; po otwarciu urny

pomocniczej komisja sprawdza, czy liczba kart

wyj´tych z urny pomocniczej odpowiada liczbie

osób, które g∏osowa∏y przy wykorzystaniu urny

pomocniczej. Je˝eli komisja nie stwierdzi rozbie˝noÊci, karty wyj´te z urny pomocniczej w∏àcza si´ do obliczeƒ wyników g∏osowania dokonywanych dla ca∏ego obwodu; w wypadku

stwierdzenia ró˝nicy nale˝y wyjaÊniç jej przypuszczalnà przyczyn´ i omówiç w punkcie 12

protoko∏u g∏osowania lub w formie za∏àcznika

do protoko∏u;

10) w aktach komisji pozostajà: roboczy wykaz wyborców, którzy zamierzali g∏osowaç przy u˝yciu

urny pomocniczej, uchwa∏a komisji o przerwie

w g∏osowaniu, pokwitowanie kart do g∏osowania, protokó∏ rozliczenia kart do g∏osowania,

a tak˝e protokó∏ sprawdzenia, czy piecz´cie

urny zasadniczej na wlocie zapiecz´towanym

na czas przerwy nie zosta∏y naruszone.

345

UCHWA¸A PA¡STWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ

z dnia 21 kwietnia 2008 r.

w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczàcych zadaƒ i trybu przygotowania

i przeprowadzenia g∏osowania w wyborach uzupe∏niajàcych do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy

z dnia 12 kwietnia 2001 r. — Ordynacja wyborcza do

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2007 r. Nr 190, poz. 1360)

Paƒstwowa Komisja Wyborcza uchwala, co nast´puje