Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 września 2006 r. w sprawie Strategii Regulacyjnej 2006-2007 na rynku telekomunikacyjnym

DZIENNIK URZ¢DOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 27 wrzeÊnia 2006 r.

Nr 65

TREÂå

Poz.

OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW

674 — z dnia 1 wrzeÊnia 2006 r. w sprawie Strategii Regulacyjnej 2006—2007 na rynku telekomunikacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2133

674

OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW

z dnia 1 wrzeÊnia 2006 r.

w sprawie Strategii Regulacyjnej 2006—2007 na rynku telekomunikacyjnym

Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o szczególnych uprawnieniach Skarbu Paƒstwa oraz ich wykonywaniu w spó∏kach kapita∏owych

o istotnym znaczeniu dla porzàdku publicznego lub

bezpieczeƒstwa publicznego (Dz. U. Nr 132, poz. 1108

i Nr 267, poz. 2258) og∏asza si´ w za∏àczniku do

niniejszego obwieszczenia „Strategi´ Regulacyjnà

2006–2007. Jak przyspieszyç rozwój polskiego rynku

telekomunikacyjnego, obni˝yç koszty us∏ug dla Polaków i zwi´kszyç dost´pnoÊç nowoczesnych rozwiàzaƒ?”.

Prezes Rady Ministrów: J. Kaczyƒski

Za∏àcznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 1 wrzeÊnia 2006 r. (poz. 674)

STRATEGIA REGULACYJNA 2006—2007

Jak przyspieszyç rozwój polskiego rynku telekomunikacyjnego, obni˝yç koszty us∏ug dla Polaków

i zwi´kszyç dost´pnoÊç nowoczesnych rozwiàzaƒ?

Dokument przyj´ty przez Rad´ Ministrów w dniu 4 lipca 2006 r.

WST¢P

Celem niniejszego dokumentu jest przedstawienie

celów, jakie powinny staç przed Rzàdem i organami

regulacyjnymi, a przede wszystkim Prezesem Urz´du

Komunikacji Elektronicznej (UKE)1) w zakresie stymu———————

1) Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o przekszta∏ceniach

i zmianach w podziale zadaƒ i kompetencji organów paƒstwowych w∏aÊciwych w sprawach ∏àcznoÊci, radiofonii

i telewizji (Dz. U. Nr 267, poz. 2258 oraz z 2006 r. Nr 51,

poz. 377) znios∏a centralny organ administracji rzàdowej

Prezesa Urz´du Regulacji Telekomunikacji i Poczty, tworzàc centralny organ administracji rzàdowej Prezesa Urz´du Komunikacji Elektronicznej.

lowania rozwoju polskiego rynku telekomunikacyjnego. W szczególnoÊci dokument okreÊla, jakie dzia∏ania

powinny zostaç podj´te, aby zwi´kszyç stopieƒ korzystania z nowoczesnych us∏ug telekomunikacyjnych

przez Polaków, powa˝nie obni˝yç koszty tych us∏ug

i spowodowaç, ˝e nowoczesne rozwiàzania, jak szerokopasmowy dost´p do Internetu, stanà si´ powszechnie dost´pne.

Zawiera on syntetyczny opis stanu rozwoju polskiego rynku telekomunikacyjnego, szczególnie

z punktu widzenia konsumentów, i podsumowanie barier ograniczajàcych powszechnà dost´pnoÊç do

us∏ug telekomunikacyjnych. Wskazuje te˝ na dzia∏ania

konieczne dla zwi´kszenia stopnia konkurencyjnoÊci

polskiego rynku poprzez wyeliminowanie barier wynikajàcych z nierównoprawnej pozycji operatorów dzia∏ajàcych na tym rynku. Przedstawia 4 podstawowe cele dotyczàce rozwoju tego rynku na kolejne 3 lata oraz

prezentuje konkretnà strategi´ regulacyjnà, która te

cele pozwoli osiàgnàç. Dokument ten zawiera równie˝

list´ szczegó∏owych rozwiàzaƒ, które powinny byç

priorytetami w pierwszych 100 dniach procesu wdra˝ania tej strategii.

Stàd te˝ dokument ten kolejno przedstawia

1. Podsumowanie obecnego stanu rozwoju rynku telekomunikacyjnego w Polsce i roli organu regulacyjnego — Prezesa UKE;

2. OkreÊlenie celów strategicznych rynku i regulatora oraz priorytetowe inicjatywy regulacyjne, jakie

Prezes UKE powinien wdro˝yç, aby te cele osiàgnàç;

3. Szczegó∏owà list´ najwa˝niejszych dzia∏aƒ i rozwiàzaƒ regulacyjnych w ramach ka˝dej z tych priorytetowych inicjatyw, które tworzà swoisty Plan na

pierwsze 100 dni.

Rynek telekomunikacyjny w Polsce prze˝ywa bardzo szybki rozwój, ale wcià˝ stoi przed fundamentalnymi wyzwaniami: jak obni˝yç koszty oraz zwi´kszyç

penetracj´ i dost´pnoÊç us∏ug dla ka˝dego obywatela

 Na rynku telefonii stacjonarnej wysokie koszty sà

najwi´kszà barierà ograniczajàcà codzienny dost´p do us∏ug telekomunikacyjnych. Telekomunikacja Polska wcià˝ zachowuje swojà monopolistycznà (lub prawie monopolistycznà) pozycj´, korzystajàc z renty monopolowej2) si´gajàcej 4 miliardów PLN. RównoczeÊnie, ju˝ nawet ograniczona deregulacja pozwoli∏a Polakom oszcz´dziç ponad miliard z∏otych rocznie na kosztach po∏àczeƒ

telefonicznych. Dobrze przeprowadzona dalsza deregulacja mo˝e przynieÊç kolejne oszcz´dnoÊci

przekraczajàce kolejne 1—1,5 miliarda z∏otych

rocznie.

 Powszechny dost´p do Internetu jest priorytetem

dla rozwoju polskiego spo∏eczeƒstwa informacyjnego. Pomimo wysi∏ków TP podejmowanych

w du˝ej mierze w obliczu zagro˝enia faktycznego

uwolnienia konkurencji na tym rynku, obecnie penetracja dost´pu szerokopasmowego w Polsce

nale˝y do najni˝szych w Europie. Jednak˝e przy

stworzeniu warunków do funkcjonowania ma∏ych

lokalnych us∏ugodawców oraz dalszej redukcji cen

———————

2) Renta monopolowa to dodatkowy poziom zysku, jaki monopolista (operator dominujàcy) uzyskuje dzi´ki temu, ˝e

zachowuje pozycj´ monopolistycznà, w porównaniu do

analogicznych rynków, na których wyst´puje pe∏na lub

bardziej rozwini´ta konkurencja. Poziom renty monopolowej dla TP zosta∏ oszacowany przez ekspertów Centrum

im. Adama Smitha w raporcie Rola hurtowej odsprzeda˝y

abonamentu telefonicznego w urynkowieniu sektora telekomunikacyjnego.

Poz. 674

i rozwoju us∏ug, kolejne 3—4 miliony Polaków mogà skorzystaç z dost´pu do Internetu, ju˝ w przeciàgu najbli˝szych 3 lat.

 Pomimo dynamicznego rozwoju, poziom penetracji telefonii komórkowej w Polsce, stopieƒ korzystania z us∏ug oraz dost´p do nowoczesnych, zaawansowanych us∏ug wcià˝ jest niezadowalajàcy.

Prze∏amanie oligopolu kontrolujàcego rynek mo˝e

obni˝yç koszty telefonii komórkowej o 2 miliardy

z∏otych i doprowadziç do ponad 90 % penetracji

ju˝ w najbli˝szych latach.

 By∏y Urzàd Regulacji Telekomunikacji i Poczty

(URTiP), powo∏any do regulacji i wspierania rozwoju tego rynku, niestety tej misji nie realizowa∏.

Szereg fundamentalnych zaniechaƒ oraz b∏´dnych

decyzji Prezesa URTiP doprowadzi∏o do powa˝nego spowolnienia rozwoju rynku telekomunikacyjnego i wystàpienia barier w dost´pnoÊci spo∏eczeƒstwa do nowoczesnych i konkurencyjnych

us∏ug telekomunikacyjnych.

 Potrzebne jest dalsze doskonalenie i uzupe∏nianie

regulacji prawnych i instytucjonalnych, w tym

utworzenie zintegrowanego organu regulacyjnego, ∏àczàcego w sobie od strony przedmiotowej

media i telekomunikacj´, sieci, us∏ugi, a w przysz∏oÊci tak˝e treÊci, ochron´ konsumentów i konkurencji, zaÊ od strony sposobu regulowania — regulacj´ ex ante i docelowo tak˝e elementy regulacji ex post.

Celem dzia∏ania Paƒstwa powinna byç redukcja

kosztów telefonii stacjonarnej dla u˝ytkowników,

wspieranie rozwoju dost´pu do Internetu oraz dalsze

stymulowanie tempa wzrostu oraz dost´pnoÊci telefonii komórkowej. RównoczeÊnie niezb´dne jest stworzenie skutecznego regulatora, który swoimi dzia∏aniami b´dzie efektywnie wspiera∏ rozwój konkurencji

oraz redukcj´ kosztów dla u˝ytkowników, a tak˝e stymulowa∏ powszechnà dost´pnoÊç us∏ug.

Cele te przek∏adaç si´ powinny na bardzo wymierne aspiracje, jakie postawiç nale˝y przed ka˝dym

z trzech podstawowych segmentów polskiego rynku

telekomunikacyjnego. Aspiracje te to obni˝enie kosztów us∏ug telekomunikacyjnych dla konsumentów

o 2—4 miliardy z∏otych oraz powa˝ne zwi´kszenie penetracji nowoczesnych us∏ug internetowych i komórkowych. W szczególnoÊci

 Telefonia stacjonarna: Obni˝enie kosztów us∏ug

telefonicznych dla konsumentów o 1—1,5 miliarda

z∏otych rocznie, osiàgni´te w ciàgu trzech lat oraz

pe∏ne uwolnienie wszystkich segmentów tego

rynku;

 Dost´p do Internetu: Kilkukrotne zwi´kszenie penetracji i liczby Polaków korzystajàcych z dost´pu

szerokopasmowego do Internetu — 3—4 miliony

Polaków w ciàgu trzech lat; obni˝enie kosztów

us∏ug;

 Telefonia komórkowa: Obni˝enie kosztów us∏ug

komórkowych o 2 miliardy z∏otych, przy równoczesnym wzroÊcie penetracji do ponad 90 %

i wprowadzeniu nowoczesnych us∏ug, w szczególnoÊci us∏ug Êwiadczonych w technologii UMTS.

nych obszarach, poprzez szybkie zakoƒczenie analiz rynków i narzucenie obowiàzków regulacyjnych, wprowadzenie zmian organizacyjnych i procesowych w Urz´dzie oraz zmian´ alokacji zasobów ludzkich.

Powa˝na redukcja kosztów us∏ug telekomunikacyjnych dla obywateli, istotne zwi´kszenie dost´pnoÊci

nowoczesnych us∏ug, w szczególnoÊci dost´pu szerokopasmowego do Internetu oraz dalszy wzrost penetracji i u˝ytkowania telefonii komórkowej sà mo˝liwe

tylko pod warunkiem konsekwentnie wdra˝anej, spójnej Strategii Regulacyjnej.

Priorytety te nie zamykajà listy pilnych i koniecznych dzia∏aƒ Ustawodawcy i Regulatora.

SpoÊród szerokiego wachlarza dzia∏aƒ, jakie nale˝a∏oby podjàç, szeÊç priorytetów ma podstawowe

znaczenie dla szybkiej realizacji tych celów. Sà to

1. Otwarcie rynku dost´pu wàskopasmowego, czyli

abonamentu telefonicznego, poprzez szybkie

wprowadzenie us∏ugi Hurtowego Dost´pu do Sieci (tzw. WLR);

2. Dalsze stymulowanie rozwoju konkurencji na rynku us∏ug rozmów telefonicznych, poprzez u∏atwienie dost´pu do rynku w wyniku zmian w Ofercie

Ramowej RIO, dokonanie rzetelnej weryfikacji rachunkowoÊci regulacyjnej i wprowadzenie skutecznej kontroli regulatora nad cenami detalicznymi TP S.A.;

3. Wprowadzenie realnej konkurencji na rynku dost´pu szerokopasmowego ADSL, poprzez wprowadzenie w∏aÊciwej Oferty Ramowej dotyczàcej

Hurtowej Odsprzeda˝y ADSL (Bitstream Access)

oraz zmian´ warunków Oferty Ramowej dotyczàcej uwolnienia p´tli lokalnej;

4. Zwi´kszenie dost´pnoÊci us∏ug poprzez wprowadzenie instrumentów regulacyjnych obecnie niestosowanych w telefonii komórkowej, w tym zakoƒczenie procesu przetargowego dla cz´stotliwoÊci GSM, doprowadzenie do wejÊcia na rynek operatorów wirtualnych MVNO, wprowadzenie — je˝eli oka˝e si´ to konieczne — roamingu krajowego

i korzystania z infrastruktury oraz obni˝enie stawek rozliczeniowych i realne wprowadzenie przenoÊnoÊci numerów;

5. Wprowadzenie niezb´dnych zmian legislacyjnych

dotyczàcych Prezesa UKE i procedur regulacyjnych3);

6. Wprowadzenie zmian w organizacji i procesach

w UKE oraz koncentracja zasobów na krytycz———————

3) Zob. ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o przekszta∏ceniach

i zmianach w podziale zadaƒ i kompetencji organów paƒstwowych w∏aÊciwych w sprawach ∏àcznoÊci, radiofonii

i telewizji (Dz. U. Nr 267, poz. 2258 oraz z 2006 r. Nr 51,

poz. 377) oraz ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie

ustawy — Prawo telekomunikacyjne oraz ustawy — Kodeks post´powania cywilnego (Dz. U. z 2006 r. Nr 12,

poz. 66).

Realizacja wy˝ej wymienionych priorytetów wymagaç b´dzie wdro˝enia bardzo konkretnych rozwiàzaƒ prawnych oraz narz´dzi regulacyjnych. Poszczególne rozwiàzania zosta∏y przedstawione w ostatnim

rozdziale tego dokumentu.

ROZDZIA¸ 1. PODSUMOWANIE OBECNEGO STANU

ROZWOJU RYNKU

Rynek telekomunikacyjny w Polsce prze˝ywa bardzo

szybki rozwój, ale wcià˝ stoi przed fundamentalnymi wyzwaniami — jak obni˝yç koszty i zwi´kszyç

penetracj´ oraz dost´pnoÊç us∏ug dla ka˝dego obywatela

Tradycyjny, ale wcià˝ wymagajàcy uwagi Ustawodawcy i Regulatora, rynek telekomunikacyjny podzieliç mo˝na na trzy g∏ówne segmenty. Sà to

1) telefonia stacjonarna,

2) dost´p do Internetu (przede wszystkim szerokopasmowy) oraz

3) telefonia komórkowa.

Ka˝dy z tych rynków jest inny, a jego stan rozwoju

w Polsce, oczekiwania konsumentów i wyzwania konkurencyjne i technologiczne sà bardzo odmienne.

Stàd te˝ analiza stanu rynku telekomunikacyjnego

i g∏ównych problemów wymagajàcych wprowadzenia

szybkich zmian przedstawiona zosta∏a w podziale na

ka˝dy z tych rynków.

Dodatkowo, oceniajàc polski rynek telekomunikacyjny, nie mo˝na zapomnieç o roli urz´du regulacyjnego, czyli Prezesa Urz´du Komunikacji Elektronicznej (Prezesa UKE). Zgodnie z Prawem telekomunikacyjnym i rozwiàzaniami europejskimi Prezes UKE ma

ogromne kompetencje i mo˝liwoÊci oddzia∏ywania

na ten rynek. Wynikajàce z faktu braku skutecznej

konkurencji na tych rynkach b´dàcej wynikiem monopolu naturalnego, jaki przez wiele lat utrzymywa∏

si´ w telekomunikacji, tempo i kierunki rozwoju

w du˝ej mierze zale˝à od rozwiàzaƒ regulacyjnych,

których wprowadzenie jest w chwili obecnej jedynie

w r´kach Prezesa UKE. Poniewa˝ bariery, które obecnie blokujà dalszy rozwój tego rynku oraz ograniczajà dost´p Polaków do taƒszych us∏ug, majà przede

wszystkim charakter regulacyjny, stàd te˝ analiza ca∏ego rynku zosta∏a wzbogacona o oddzielnà analiz´

sposobu funkcjonowania i skutecznoÊci by∏ego Prezesa URTiP.

ROZDZIA¸ 1.1. TELEFONIA STACJONARNA

Wysokie koszty sà wcià˝ dla Polaków najwi´kszà barierà ograniczajàcà codzienny dost´p do us∏ug telekomunikacyjnych. Telekomunikacja Polska wcià˝ zachowuje swojà monopolistycznà (lub prawie monopolistycznà) pozycj´, korzystajàc z renty monopolowej

si´gajàcej 4 miliardów PLN. RównoczeÊnie, ju˝ nawet

ograniczona deregulacja pozwoli∏a Polakom oszcz´dziç ponad miliard z∏otych rocznie na kosztach po∏àczeƒ telefonicznych. Dobrze przeprowadzona dalsza

deregulacja mo˝e przynieÊç kolejne oszcz´dnoÊci

przekraczajàce kolejne 1—1,5 miliarda z∏otych rocznie

w stosunkowo krótkim czasie.

Telefonia stacjonarna jest jednym z trzech kluczowych rynków telekomunikacyjnych w Polsce. Pomimo szybkiego wzrostu telefonii komórkowej oraz

rozwijajàcego si´ rynku dost´pu do Internetu, dla

wi´kszoÊci Polaków telefon stacjonarny pozostaje

Poz. 674

bardzo wa˝nym narz´dziem kontaktu z otoczeniem.

W 2004 r. 70 % po∏àczeƒ telefonicznych by∏o po∏àczeniami wykonanymi z telefonów stacjonarnych.

Kluczowà barierà dost´pu abonentów do us∏ug stacjonarnych sà wcià˝ wysokie ceny, szczególnie w porównaniu z wysokoÊcià Êrednich zarobków, oraz

istotne ograniczenia w dost´pie do innych ni˝ TP,

najcz´Êciej bardziej atrakcyjnych ofert (operatorów

alternatywnych).

Telefonia stacjonarna jest rynkiem o niskim stopniu

penetracji i braku jego istotnego wzrostu

Poziom penetracji telefonii stacjonarnej w Polsce,

czyli liczba linii telefonicznych przypadajàcych na

100 Polaków, od wielu lat praktycznie pozostaje bez

zmian.

Rysunek 1: Poziom penetracji telefonii stacjonarnej w Polsce w porównaniu z innymi nowymi krajami

przyj´tymi do UE w maju 2005 r.

èród∏o: Projekt postanowienia Prezesa URTiP w sprawie stwierdzenia, i˝ na krajowym rynku Êwiadczenia us∏ug przy∏àczenia do (i utrzymania) stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej i utrzymania w gotowoÊci do Êwiadczenia us∏ug telekomunikacyjnych dla konsumentów nie wyst´puje skuteczna konkurencja — dane na 30.06.2005 r. (www.uke.gov.pl)

Niespe∏na 33 % penetracja powoduje, ˝e wcià˝

cz´Êç Polaków nie ma dost´pu do us∏ug telefonicznych. Oznacza to, i˝ poziom penetracji w Polsce jest

du˝o ni˝szy nie tylko w stosunku do rozwini´tych krajów europejskich, ale nawet do wi´kszoÊci nowych

cz∏onków UE.

Penetracja telefonii stacjonarnej w Polsce jest ni˝sza nawet od Êredniej krajów, które przystàpi∏y do UE.

RównoczeÊnie nie ma przyrostu linii telefonicznych.

W przeciàgu ostatnich 2 lat liczba linii telefonicznych

praktycznie nie wzros∏a. We wrzeÊniu 2005 r. TP mia∏a

11,243 tysiàce linii, czyli o 1,4 % mniej ni˝ przed rokiem. JednoczeÊnie nale˝y pami´taç, i˝ przewa˝ajàca

cz´Êç spoÊród tych linii zosta∏a wybudowana w okresie monopolu TP lub w okresie realizowania koncepcji

duopoli.

G∏ówne przyczyny braku wzrostu liczby linii sà

zwiàzane przede wszystkim z wysokimi kosztami instalacji, a nast´pnie u˝ytkowania linii przez klientów.

Dodatkowo, rosnàca penetracja us∏ug telefonii komór-

kowej i stopniowe obni˝anie jej kosztów dla wielu Polaków powoli tworzy alternatyw´ dla telefonu stacjonarnego.

Deregulacja tego rynku post´puje, ale jest powolna

i opóêniona w porównaniu do innych krajów europejskich, a TP wcià˝ zachowuje swojà monopolistycznà

pozycj´ na ponad po∏owie rynku.

Proces deregulacji polskiego rynku telekomunikacyjnego teoretycznie rozpoczà∏ si´ ju˝ w latach 90.,

kiedy to rozdysponowane zosta∏y licencje na budow´

lokalnych i regionalnych sieci telekomunikacyjnych.

Niestety, z powodu z∏ych rozwiàzaƒ regulacyjnych

eksperyment ten zakoƒczy∏ si´ fiaskiem — wi´kszoÊç

z nowych operatorów po bardzo powa˝nych problemach finansowych, koniecznoÊci istotnych zmian

w op∏atach licencyjnych i fali konsolidacji, na przestrzeni 10 lat zdo∏a∏a zdobyç zaledwie 10 % rynku dost´powego w sieci stacjonarnej. Obecnie poziom monopolizacji polskiego rynku telekomunikacyjnego

wcià˝ nale˝y do najwy˝szych w Europie.

Rysunek 2: Poziom monopolizacji rynku w Polsce i krajach UE

èród∏o: Raport CAS Rola hurtowej odsprzeda˝y abonamentu telefonicznego w urynkowieniu sektora telekomunikacyjnego

Na przestrzeni ostatnich kilku lat TP zachowa∏a

swojà monopolistycznà pozycj´ na rynku abonamentu. TP wcià˝ ma oko∏o 90 % tego rynku, a w ciàgu

ostatnich trzech lat jej udzia∏ obni˝y∏ si´ tylko o 10 %.

po∏àczeƒ. Jedynymi rynkami, na których od kilku lat

obserwowaç mo˝na wp∏yw konkurencji, sà rynki po∏àczeƒ mi´dzymiastowych, mi´dzynarodowych i na telefony komórkowe.

Podobny obraz wyst´puje na rynku po∏àczeƒ lokalnych, które stanowià 70 % wszystkich wykonywanych

Rysunek 3: Porównanie udzia∏u w rynku TP i operatorów alternatywnych na rynku dost´pu

Procentowy udzia∏ przedsi´biorców telekomunikacyjnych w rynku linii dost´pu w 2004 r.

èród∏o: Raport Prezesa URTiP za 2004 r.

W praktyce TP wcià˝ zachowuje pozycj´ monopolistycznà na rynku abonamentu i po∏àczeƒ lokalnych,

które stanowià w sumie prawie 2/3 ca∏ego rynku pod

wzgl´dem przychodów. Oznacza to, ˝e Polacy sà skazani na monopol TP i koniecznoÊç ponoszenia wysokich kosztów bez mo˝liwoÊci wyboru innej opcji —

w zakresie abonamentu, który dla przeci´tnego konsumenta stanowi ponad po∏ow´ miesi´cznego rachunku, oraz w zakresie po∏àczeƒ lokalnych, których

wykonuje 3 razy wi´cej ni˝ wszystkich innych razem

wzi´tych.

Telekomunikacja Polska skutecznie wykorzystuje

t´ sytuacj´. Znajduje to swój wyraz w wysokoÊci renty monopolowej, jakà TP jest w stanie uzyskaç, korzystajàc ze swojej dominujàcej pozycji. Analizy ekspertów wskazujà, ˝e w maju 2005 r. renta monopolowa4)

TP przewy˝sza∏a poziom 28,9 %, co oznacza rocznà

wartoÊç oko∏o 3,9 miliarda z∏otych (wed∏ug analiz

Centrum im. Adama Smitha, w raporcie Rola hurtowej

odsprzeda˝y abonamentu telefonicznego w urynkowieniu sektora telekomunikacyjnego).

———————

4) Zob. 2.

Rysunek 4: Porównanie udzia∏u w rynku TP i operatorów alternatywnych na poszczególnych rynkach rozmów telefonicznych

Udzia∏ operatorów alternatywnych w czasie po∏àczeƒ do sieci ruchomych

Udzia∏ operatorów alternatywnych na rynku po∏àczeƒ mi´dzynarodowych

Udzia∏ operatorów alternatywnych na rynku po∏àczeƒ mi´dzystrefowych

èród∏o: Raport Prezesa URTiP za 2004 r.

Konsekwencjà utrzymywania monopolu Telekomunikacji Polskiej sà wcià˝ wysokie ceny i niski poziom

u˝ytkowania us∏ug przez Polaków

Podstawowym czynnikiem wp∏ywajàcym na stopieƒ korzystania z us∏ug telekomunikacyjnych, szczególnie w raczej Êrednio zamo˝nym kraju, jakim jest

Polska, sà koszty tych us∏ug. Niestety, w Polsce koszty

te sà wcià˝ bardzo wysokie, szczególnie, jeÊli si´ je obliczy dla ca∏ego koszyka us∏ug i skonfrontuje z poziomem zarobków w Polsce.

Wed∏ug raportu Prezesa URTiP ceny w Polsce

w 2004 r. kszta∏towa∏y si´ na poziomie Êredniej europejskiej, a dok∏adnie rzecz bioràc Êredniej 15 „starych” krajów UE. Niestety, w raporcie tym Prezes nie

bierze pod uwag´ kilkukrotnej ró˝nicy w zamo˝noÊci

i Êrednich zarobkach Polaków w stosunku do mieszkaƒców tych krajów. Uwzgl´dnienie si∏y nabywczej

powoduje, ˝e ceny w Polsce stajà si´ jednymi z wy˝szych w Europie, szczególnie w porównaniu do bardziej rozwini´tych krajów.

Rysunek 5: Porównanie nominalnego kosztu typowego koszyka us∏ug telefonicznych w USD

èród∏o: Raport CAS Rola hurtowej odsprzeda˝y abonamentu telefonicznego w urynkowieniu sektora telekomunikacyjnego

Obraz ten jednoznacznie potwierdza si´ w przedstawionych poni˝ej wynikach badaƒ przeprowadzonych wÊród abonentów. Wed∏ug 2/3 Polaków

wysokoÊç rachunku telefonicznego i koszty us∏ug

telekomunikacyjnych, szczególnie w porównaniu

z ich zarobkami, sà zdecydowanie zbyt wysokie.

Rysunek 6: Ocena Êredniej wysokoÊci rachunku telefonicznego u g∏ównego dostawcy us∏ug w relacji do

dochodów abonentów

èród∏o: Raport Prezesa URTiP za 2004 r.

W konsekwencji, poziom korzystania z us∏ug telefonicznych w Polsce jest zdecydowanie ni˝szy ni˝

w wielu krajach europejskich.

W rezultacie, polscy konsumenci tylko cz´Êciowo odczuli pozytywne efekty konkurencji w telekomunikacji. Tam, gdzie ona nastàpi∏a, ceny spad∏y, a konsumenci oszcz´dzajà ponad miliard z∏otych rocznie.

Deregulacja obj´∏a dotychczas jedynie cz´Êç polskiego rynku telefonii stacjonarnej. Jednak˝e, pomi-

mo ˝e rynek ten zosta∏ otwarty dla konkurentów TP

zaledwie w ciàgu ostatnich 2—3 lat, polscy konsumenci ju˝ mogli odczuç ogromny, pozytywny wp∏yw

tego procesu. Na ka˝dym rynku, na którym pojawi∏a

si´ konkurencja, nastàpi∏a znaczna redukcja cen.

A tym samym w sposób bardzo powa˝ny obni˝eniu

uleg∏y koszty korzystania z telekomunikacji dla abonentów. W okresie 2001—2004 ceny po∏àczeƒ mi´dzymiastowych spad∏y o 35 %, po∏àczeƒ mi´dzynarodowych o ponad 50 %, a po∏àczeƒ na telefony komórkowe o 30 %.

Rysunek 7: Zmiana Êredniej ceny po∏àczeƒ mi´dzymiastowych, 1998—2004

èród∏o: Raport ITTI Analiza zasadnoÊci wdro˝enia WLR w Polsce

Ta gwa∏towna redukcja cen wynika∏a bezpoÊrednio z rozwoju konkurencji. Nowi gracze na rynku, oferujàc ceny istotnie ni˝sze ni˝ TP, nie tylko stworzyli

atrakcyjnà alternatyw´ dla konsumentów, ale równie˝

zmusili samà Telekomunikacj´ Polskà do powa˝nej redukcji w∏asnych cen. Dzi´ki tej redukcji cen Polacy

rocznie oszcz´dzajà ponad miliard z∏otych na ni˝szych kosztach tych po∏àczeƒ.

Tabela 1: Szacunkowa analiza oszcz´dnoÊci dla

konsumentów w skali rocznej osiàgni´tych w wyniku

deregulacji rynku po∏àczeƒ

èród∏o: Analiza w oparciu o Raport Prezesa URTiP za 2004 r.; Projekt postanowienia Prezesa URTiP dotyczàcego rynku us∏ug

przy∏àczenia do (i utrzymania) stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej; Raport ITTI Analiza zasadnoÊci wdro˝enia WLR

w Polsce

Brak realnego otwarcia na konkurencj´ rynku dost´pu, czyli abonamentu, jest kluczowà barierà dla dalszej redukcji kosztów dla konsumentów i zwi´kszenia poziomu korzystania z us∏ug. Monopol na tym

rynku spowodowa∏ wzrost kosztów dla abonentów

o 1—1,5 miliarda z∏otych, w praktyce niwelujàc

oszcz´dnoÊci, jakie Polacy uzyskali dzi´ki konkurencji

na rynkach po∏àczeƒ.

Otwarcie na konkurencj´ zaledwie 1/3 polskiego

rynku telekomunikacyjnego ju˝ przynios∏o Polakom

ponad miliardowe oszcz´dnoÊci. Niestety, wi´kszoÊç

rynku wcià˝ pozostaje monopolem TP. Monopol ten

przek∏ada si´ na bardzo konkretne, rosnàce koszty dla

konsumentów. Od 1998 r. ceny po∏àczeƒ lokalnych

wzros∏y o 30 % (w roku 2002 by∏y wy˝sze nawet o po∏ow´, aby nast´pnie ulec pewnej redukcji). Dopiero

w tym roku rozpocz´∏o si´ otwieranie na konkurencj´

rynku po∏àczeƒ lokalnych. W ciàgu niespe∏na roku

prawie 10 % po∏àczeƒ jest wykonywanych nie po-

przez sieç TP, ale przez operatorów alternatywnych. To

szybkie tempo przejmowania rynku przez innych graczy pokazuje, jak du˝e jest zapotrzebowanie Polaków

na inne mo˝liwoÊci wyboru.

Na rynku abonamentu telefonicznego, który stanowi prawie 50 % ca∏oÊci rynku, a dla przeci´tnego

klienta indywidualnego ponad po∏ow´ jego miesi´cznego rachunku, TP nadal pozostaje monopolistà. Ma to swoje bezpoÊrednie, negatywne prze∏o˝enie na koszty, jakie ponoszà konsumenci. W okresie

kilku lat Êrednie ceny abonamentu w Polsce wzros∏y

o prawie 90 % (do roku 2001). W ostatnich 2 latach

cena abonamentu standardowego nie zmieni∏a si´,

ale od I po∏owy 2005 r. plan ten zosta∏ zamkni´ty,

a klienci mogà korzystaç tylko z nowych planów

o wy˝szych cenach. W rezultacie konsumenci nie tylko nie odczuli pozytywnych efektów, ale wr´cz ich

rachunki wzros∏y.

Rysunek 8: Ewolucja cen abonamentu w Polsce w latach 2001—2004

èród∏o: Projekt postanowienia Prezesa URTiP w sprawie stwierdzenia, i˝ na krajowym rynku Êwiadczenia us∏ug przy∏àczenia do (i utrzymania) stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej i utrzymania w gotowoÊci do Êwiadczenia us∏ug telekomunikacyjnych dla konsumentów nie wyst´puje skuteczna konkurencja — dane na 30.06.2005 r. (www.uke.gov.pl)

Je˝eli porówna si´ Êrednie ceny z 2004 r. do cen

z koƒca lat 90., to roczne koszty korzystania z abonamentu oraz po∏àczeƒ lokalnych w ciàgu ostatnich lat

wzros∏y o 1—1,5 miliarda z∏otych. Oznacza to, ˝e brak

deregulacji na rynku po∏àczeƒ lokalnych, a przede

wszystkim abonamentu, w praktyce zniwelowa∏

oszcz´dnoÊci, jakie Polacy uzyskali dzi´ki konkurencji

na rynkach po∏àczeƒ mi´dzynarodowych, mi´dzystrefowych i na telefony komórkowe. Zatem konieczne

staje si´ przeprowadzenie dzia∏aƒ regulacyjnych majàcych na celu stworzenie operatorom alternatywnym

mo˝liwoÊci oferowania klientom abonamentu telefonicznego.

Tabela 2: Szacunkowa analiza wzrostu kosztów dla

konsumentów w skali rocznej w wyniku utrzymania

monopolu TP na rynku abonamentu i po∏àczeƒ lokalnych

èród∏o: Analiza w oparciu o Raport Prezesa URTiP za 2004 r.; Projekt postanowienia Prezesa URTiP dotyczàcego rynku us∏ug

przy∏àczenia do (i utrzymania) stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej; Raport ITTI Analiza zasadnoÊci wdro˝enia WLR

w Polsce

Dodatkowo, monopolistyczna pozycja na rynku

abonamentu pozwala TP na nieuczciwe konkurowanie

na tych rynkach, gdzie konkurencja wyst´puje. Przyk∏adem takich dzia∏aƒ jest wprowadzanie na rynek pakietów cenowych, gdzie TP oferuje niskie ceny lub

wr´cz darmowe po∏àczenia dla us∏ug, gdzie jest silna

konkurencja, jak rozmowy mi´dzynarodowe, a kompensuje to sobie w postaci wy˝szych cen abonamentu, czego operator alternatywny zrobiç nie mo˝e, nie

mogàc oferowaç tej us∏ugi.

Otwarcie na konkurencj´ rynku abonamentu i wprowadzenie zmian regulacyjnych pozwalajàcych na

uczciwà konkurencj´ na rynkach po∏àczeƒ mo˝e przynieÊç konsumentom dodatkowe oszcz´dnoÊci rz´du

1—1,5 miliarda z∏otych rocznie.

Abonament to obecnie prawie 50 % wszystkich

przychodów w telefonii stacjonarnej, a dla klientów indywidualnych ponad po∏owa typowego rachunku.

Otwarcie tego rynku na konkurencj´ spowoduje presj´ na poziom op∏at abonamentowych. DoÊwiadczenia krajów UE, które ju˝ otworzy∏y ten rynek, wskazujà, ˝e ceny szybko spadajà. Redukcja cen o 10 % jest

bardzo prawdopodobna, a w Êrednim terminie mo˝na

Poz. 674

oczekiwaç obni˝ki nawet o 20 %. Druga fala redukcji

cen wyst´puje w sytuacji, w której rozwijaç zaczyna

si´ oferta konkurentów dotychczasowego monopolisty, oparta na pe∏nym uwolnieniu p´tli lokalnej —

w takiej sytuacji operatorzy alternatywni mogà zaproponowaç klientom ca∏kowità rezygnacj´ z us∏ug operatora dominujàcego (jak na przyk∏ad w takich krajach

jak Austria, Francja czy Belgia).

Tabela 3: Szacunkowa analiza potencja∏u dodatkowych oszcz´dnoÊci dla konsumentów w skali rocznej

w wyniku wprowadzenia dalszej deregulacji rynku telefonii stacjonarnej

èród∏o: Analiza w oparciu o Raport Prezesa URTiP za 2004 r.; Projekt postanowienia Prezesa URTiP dotyczàcego rynku us∏ug

przy∏àczenia do (i utrzymania) stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej; Raport ITTI Analiza zasadnoÊci wdro˝enia WLR

w Polsce

RównoczeÊnie analizy ekspertów wskazujà, ˝e

wcià˝ istnieje du˝y potencja∏ redukcji kosztów po∏àczeƒ telefonicznych. Aby to si´ mog∏o staç, regulator

powinien podjàç bardziej zdecydowane dzia∏ania prowadzàce do w pe∏ni uczciwych warunków konkurowania z operatorem dominujàcym. DoÊwiadczenia zagraniczne oraz analiza polskiego stanu rozwiàzaƒ regulacyjnych pokazujà, ˝e poprzez odpowiednie, prokonkurencyjne i od dawna postulowane zmiany w zasadach wspó∏pracy mi´dzyoperatorskiej, stawkach rozliczeniowych i kosztach dost´pu do infrastruktury, mo˝liwa jest dalsza redukcja cen po∏àczeƒ, co najmniej

o 10—20 %, zale˝nie od typu.

Podsumowujàc, wprowadzenie konkurencji na

rynek abonamentu oraz stworzenie klientom mo˝liwoÊci wyboru dostawcy tej us∏ugi przyniesie im oszcz´d-

noÊci rz´du 800 milionów z∏otych rocznie. To, w po∏àczeniu z dodatkowymi oszcz´dnoÊciami na po∏àczeniach, szczególnie lokalnych, które w praktyce zosta∏y

otwarte na konkurencj´ dopiero w tym roku, przynieÊç

mo˝e konsumentom oszcz´dnoÊci przekraczajàce

1—1,5 miliarda z∏otych rocznie.

ROZDZIA¸ 1.2. DOST¢P DO INTERNETU

Powszechny dost´p do Internetu jest priorytetem dla

rozwoju polskiego spo∏eczeƒstwa. Pomimo wysi∏ków TP obecnie penetracja dost´pu szerokopasmowego w Polsce nale˝y do najni˝szych w Europie. Jednak˝e przy stworzeniu warunków do dalszej redukcji

cen i rozwoju us∏ug kolejne 3—4 miliony Polaków b´dà korzysta∏y z dost´pu do Internetu, w przeciàgu

najbli˝szych 3 lat.

Propagowanie dost´pu do Internetu, szczególnie

dost´pu szerokopasmowego, jest fundamentem strategii tworzenia spo∏eczeƒstwa informacyjnego w Polsce, a tym samym podnoszenia poziomu edukacji

i umiej´tnoÊci obywateli, oraz stworzenia w∏aÊciwych

mo˝liwoÊci rozwoju dla nowego pokolenia. Stàd te˝

„zapewnienie wszystkim obywatelom i przedsi´biorcom dost´pu do us∏ug drogà elektronicznà” jest jednym z priorytetów polskiego Rzàdu.

Niestety, pomimo dotychczasowych deklaracji

o strategicznej roli dost´pu do Internetu dla rozwoju

Polski (Strategia Informatyzacji), penetracja dost´pu

do Internetu wcià˝ znacznie odstaje od tych deklaracji.

Identyfikowaç tu mo˝na szereg ró˝nych przyczyn, jak

chocia˝by ogólny niski poziom „komputeryzacji” spo∏eczeƒstwa, wyra˝any chocia˝by w niskiej penetracji

komputerów osobistych. Niemniej, istnieje szereg innych przyczyn, bezpoÊrednio dotyczàcych tego jak

funkcjonuje rynek telekomunikacyjny w Polsce.

Penetracja dost´pu szerokopasmowego do Internetu

w Polsce wcià˝ nale˝y do najni˝szych w Europie i jest

3-krotnie ni˝sza od Êredniej dla ca∏ej UE.

Pomimo politycznych deklaracji, poziom penetracji w Polsce jest 3 razy ni˝szy od Êredniej dla wszystkich krajów UE. Wiodàce kraje w Europie, jak Holandia, Belgia czy kraje skandynawskie, wykazujà penetracj´ nawet 6-krotnie wy˝szà ni˝ w Polsce. Pomimo,

˝e TP intensywnie inwestuje w pozyskiwanie nowych

klientów i notuje du˝y wzrost, to wcià˝ jednak efekty

nie sà wystarczajàce.

Oprócz iloÊci, czyli liczby klientów korzystajàcych

z dost´pu, wa˝na jest równie˝ jego jakoÊç. Powa˝nym

wyzwaniem w Polsce jest to, ˝e wcià˝ ponad 60 %

klientów korzysta z najni˝szej pr´dkoÊci oferowanej

èród∏o: Raport Prezesa URTiP za 2004 r.

Poz. 674

przez TP: 128 kbps. Jest to pr´dkoÊç, która w praktyce

nie oferuje mo˝liwoÊci, jakie powinien zapewniç prawdziwy dost´p szerokopasmowy, co ma swój wyraz

w tym, ˝e w Europie Zachodniej nie jest on wr´cz uznawany za dost´p szerokopasmowy (minimalna pr´dkoÊç

to 144 kbps). Dopiero w ostatnich miesiàcach Telekomunikacja Polska rozpocz´∏a intensywnà promocj´

Neostrady 512 kbps — a nale˝y pami´taç, ˝e w wi´kszoÊci rozwini´tych krajów powszechnà ofertà sà obecnie pr´dkoÊci na poziomie 1—2 Mbps lub wi´ksze.

Dodatkowo, bardzo powoli rozwijajà si´ nowe

us∏ugi, powiàzane z samym dost´pem do Internetu.

W innych krajach europejskich powszechnymi ofertami sà rozwiàzania, które w jednej op∏acie miesi´cznej

∏àczà nielimitowany szybki dost´p do Internetu oraz

tanie lub wr´cz bezp∏atne krajowe po∏àczenia telefoniczne. Coraz bardziej powszechna jest oferta ∏àczàca

dost´p do Internetu, telefoni´ oraz dost´p do telewizji

(tzw. triple play). W innych krajach europejskich, jak

na przyk∏ad we Francji, takie pakietowe rozwiàzania

oferujà nie tylko operatorzy sieci kablowych, ale równie˝ telekomunikacyjni, a oferty takie sà adresowane

nie tylko do najbardziej zamo˝nych klientów, lecz równie˝ do klientów masowych. A˝eby mog∏y one w pe∏ni zaistnieç tak˝e w Polsce, potrzebne jest stworzenie

odpowiednich warunków regulacyjnych, zapewniajàcych równoprawne warunki dzia∏ania dla TP i operatorów konkurencyjnych.

Niestety, w Polsce takie oferty wià˝àce us∏ugi g∏osowe, internetowe i telewizyjne wcià˝ sà w fazie poczàtkowej. Obok 2—3 operatorów telewizji kablowych,

operatorzy telekomunikacyjni jeszcze nie oferujà tego

typu rozwiàzaƒ.

Rysunek 9: Porównanie penetracji dost´pu szerokopasmowego (ADSL) w Europie, 2004

Podstawowà barierà dla szybkiego rozwoju dost´pu

szerokopasmowego sà wysokie ceny.

Cena jest kluczowà barierà ograniczajàcà dost´pnoÊç i masowoÊç dost´pu szerokopasmowego do Internetu. Wed∏ug analiz Prezesa URTiP, ceny w stosunku do zarobków w Polsce nale˝à do 3—4 najwy˝szych

w Europie.

DoÊwiadczenia zachodnioeuropejskie pokazujà, ˝e

obni˝enie cen uwalnia popyt na te us∏ugi. Dalszy ich

wzrost zale˝y od jakoÊci rozwiàzaƒ oraz dost´pnej

oferty merytorycznej.

Poz. 674

Jednak˝e bez redukcji cen nie nastàpi szybkie rozpowszechnienie tej us∏ugi. Wskazujà na to równie˝ doÊwiadczenia samej TP. Sprzeda˝ dost´pu szerokopasmowego Neostrada zacz´∏a szybko rosnàç dopiero

wtedy, gdy TP bardzo powa˝nie obni˝y∏a ceny na poczàtku 2004 r. Kolejne promocje cenowe, w tym najnowsze oferty dotyczàce Neostrady 512 potwierdzajà,

˝e kwestia ceny us∏ug jest kluczowa dla stymulowania

powszechnego szerokopasmowego dost´pu do Internetu.

Rysunek 10: Porównanie relacji pomi´dzy cenami

ADSL a zarobkami

èród∏o: Raport Prezesa URTiP za 2004 r.

Na niski poziom dost´pu u˝ytkowników do us∏ug

internetowych wp∏ywajà tak˝e wadliwie ukszta∏towane stosunki mi´dzyoperatorskie, szczególnie zwiàzane

z brakiem uregulowaƒ dotyczàcych peeringu oraz brakiem oferty TP dotyczàcej po∏àczenia sieci IP z sieciami innych operatorów. Rozwiàzaniem powszechnie

stosowanym w ca∏ej Europie jest wymiana ruchu mi´dzyoperatorskiego pomi´dzy sieciami IP na zasadzie

wzajemnych op∏at, cz´Êciowo kompensujàcych si´,

w zale˝noÊci od poziomu wymienianego ruchu. Dodatkowo, funkcjonowanie w´z∏ów wymiany ruchu nie

tylko upraszcza rozliczenia mi´dzyoperatorskie, ale

i umo˝liwia dost´p ma∏ych, lokalnych dostawców do

innych dostawców oraz do konkurencyjnych wobec

operatora zasiedzia∏ego dróg wyjÊcia do Internetu globalnego.

W Polsce wielokrotnie podnoszony by∏ problem

peeringu, jednak˝e oprócz prób podejmowanych

przez Prezesa UOKiK kwestia ta nie zosta∏a w ˝aden

sposób uregulowana. W chwili obecnej praktyki rynkowe TP stwarzajà realne ryzyko znacznej monopolizacji rynku (szczególnie w zakresie przy∏àczania do

sieci dostawców treÊci). Dzieje si´ tak na skutek dzia∏aƒ TP, która wymusza na wspó∏pracujàcych Operatorach p∏atnoÊci za dost´p do jej sieci, odmawiajàc jednoczeÊnie wzajemnego rozliczania ruchu od jej abonentów do zasobów operatorów konkurencyjnych.

Równie˝ us∏ugi tranzytu IP, Êwiadczone przez TP, sà

wielokrotnie dro˝sze ni˝ ceny innych operatorów,

w tym operatorów zagranicznych. Próby skorzystania

z ofert operatorów zagranicznych sà udaremniane

przez TP poprzez utrudnianie polskim operatorom dost´pu do zasobów w sieci TP w tych wypadkach, kiedy ruch ten kierowany jest poprzez zagranicznego

operatora (tzw. „przycinanie pakietów”). W tej sytuacji

budowa w´z∏ów wymiany ruchu jest jedynym op∏acalnym sposobem po∏àczenia sieci z konkurencyjnymi

operatorami. W ramach tych w´z∏ów, wobec odmowy

wspó∏pracy TP, wymieniane jest jednak jedynie oko∏o

15 % ruchu. Dlatego te˝ w ramach podejmowanych

dzia∏aƒ niezb´dne jest uregulowanie zasad wspó∏pracy z operatorem znaczàcym z tytu∏u wymiany ruchu IP.

RównoczeÊnie brak jest efektywnej konkurencji, a TP

pozostaje w praktyce monopolistà, pomimo doÊwiadczeƒ innych krajów, które jasno wskazujà, ˝e

wzrost konkurencji zdecydowanie stymuluje wzrost

penetracji dost´pu szerokopasmowego, obni˝a ceny

i stymuluje innowacje ofertowe.

Rynek dost´pu szerokopasmowego, pomimo swojego wzrostu i perspektywicznego znaczenia, w praktyce wcià˝ pozostaje zamkni´ty dla konkurencji.

I w tym prawdopodobnie tkwi jedna z podstawowych

przyczyn niskiej penetracji i s∏abej jakoÊci us∏ug. W ca-

∏oÊci rynku dost´pu, który uwzgl´dnia równie˝ dost´p

oferowany przez operatorów sieci telewizji kablowej,

TP jest podmiotem dominujàcym, kontrolujàcym 70 %

rynku. Natomiast na samym rynku telekomunikacyjnym, w zakresie dost´pu w technologii ADSL, TP od

Poz. 674

d∏u˝szego czasu utrzymuje swojà monopolistycznà

pozycj´, kontrolujàc oko∏o 90 % rynku.

Rysunek 11: Porównanie udzia∏ów rynkowych

operatorów dominujàcych i alternatywnych w Europie

èród∏o: Dokument roboczy Komisji Europejskiej Broadband access in the EU: situation at 1 January 2005

Prezes URTiP, z 3-letnim opóênieniem wobec innych krajów UE i dopiero pod wp∏ywem post´powania przeciwko Polsce, jakie wszcz´∏a Komisja Europejska, w lutym 2005 r. og∏osi∏ rozwiàzanie regulacyjne

(tzw. Ofert´ Ramowà RUO), które mia∏o otworzyç ten

rynek. Niestety, rozwiàzanie to zawiera∏o tak powa˝ne

braki oraz z∏e rozwiàzania, szczególnie ekonomiczne,

˝e do 2006 r. ˝aden operator alternatywny nie podpisa∏ odpowiedniej umowy z TP i nie zaczà∏ oferowaç

konkurencyjnych us∏ug. Do dzisiaj w Polsce ˝adna linia nie zosta∏a uwolniona, czyli i˝ ˝aden operator nie

zaczà∏ skutecznie konkurowaç z TP. W Europie, obok

Polski, jedynie na S∏owacji i na Cyprze nie uwolniono

˝adnej linii.

Ten brak dzia∏aƒ zmierzajàcych do tworzenia warunków dla swobodnej konkurencji oznacza∏, ˝e nie

by∏y tworzone mechanizmy, które pozwoli∏yby obni˝yç bariery, niepozwalajàce milionom Polaków korzystaç z Internetu.

Rysunek 12: Procent uwolnionych linii abonenckich w Polsce i w wybranych krajach UE

èród∏o: European Electronic Communications Regulation and Markets 2004 (10th Report)

Jak na to wskazujà analizy ekspertów, umiej´tne

stymulowanie konkurencji ma kilka bardzo wa˝nych

efektów dla rynku dost´pu szerokopasmowego do Internetu

1. Po pierwsze, prowadzi do bardzo powa˝nej redukcji cen. We Francji ceny dost´pu do Internetu w ciàgu 2 lat od deregulacji spad∏y o ponad 50 %. RównoczeÊnie ze spadkiem cen roÊnie powa˝nie jakoÊç

Êwiadczonych us∏ug. W przytoczonym przyk∏adzie

Francji, równolegle do spadku cen nastàpi∏ bardzo

powa˝ny wzrost pr´dkoÊci, jakie sà oferowane

przeci´tnemu klientowi. Obecnie dominujàcymi

us∏ugami sà pr´dkoÊci rz´du 2—5 Mbps, w porów-

Poz. 674

naniu z 128 kbps w Polsce. Oferty wiàzane, pakiety

telewizyjne itd. sà standardowà ofertà.

2. Po drugie, nast´puje szybszy rozwój infrastruktury.

W pierwszej fazie rozwoju rynku operatorzy alternatywni przede wszystkim korzystajà z oferty hurtowej dotychczasowego monopolisty. Ale szybko

rozpoczynajà w∏asne inwestycje w infrastruktur´,

która pozwala Êwiadczyç dost´p poprzez tradycyjne kable miedziane.

Rysunek 13: Zale˝noÊç pomi´dzy stopniem konkurencji na rynku a poziomem penetracji dost´pu szerokopasmowego ADSL

èród∏o: ECTA

W rezultacie nast´puje bardzo szybki wzrost penetracji wysokiej jakoÊci dost´pu szerokopasmowego.

Wzrost ten przede wszystkim zapewniajà operatorzy

alternatywni, ale nowych klientów zdobywa równie˝

dotychczasowy monopolista, zmuszony przez konkurentów do zmian w ofercie i sposobach sprzeda˝y.

DoÊwiadczenia innych krajów europejskich,

w szczególnoÊci silna korelacja pomi´dzy poziomem

deregulacji a tempem wzrostu penetracji, wskazujà na

potencja∏ wzrostu penetracji dost´pu szerokopasmowego do Internetu w Polsce. ECTA w najnowszej analizie rozwoju rynku szerokopasmowego w Europie

(Leading broadband countries benefit from competition, October 2005) jednoznacznie wskazuje na kraje,

w których tempo i poziom penetracji roÊnie, porównu-

jàc je z krajami, w których w wyniku braku odpowiednich rozwiàzaƒ regulacyjnych nast´puje stagnacja.

W trzech krajach o najwy˝szym poziomie penetracji,

Holandii, Danii i Finlandii, ponad po∏owa linii jest dostarczana przez operatorów alternatywnych. Z drugiej

strony, kraje o najni˝szej penetracji spoÊród EU15,

Grecja, Irlandia i Niemcy, wcià˝ sà zdominowane

przez dotychczasowego monopolist´. Kraje, które zanotowa∏y powa˝ny wzrost penetracji, jak Francja czy

Wielka Brytania, osiàgn´∏y to przede wszystkim w wyniku dzia∏aƒ regulacyjnych w zakresie dost´pu Bitstream oraz uwolnienia p´tli lokalnej. Z kolei na przyk∏ad

wolniejszy rozwój w Austrii mi´dzy innymi wynika

z braku w∏aÊciwego uregulowania Bitstream Access

oraz 2-letniego opóênienia w analizie rynku dost´pu

szerokopasmowego.

Tabela 4: Ranking krajów EU15 pod wzgl´dem poziomu penetracji ADSL

02 2004

02 2005

Denmark

Netherlands

2

Belgium

Denmark

↓

3

Netherlands

Belgium

↑ Finland

4

Sweden

Sweden

↓ Belgium

5

Austria

Finland

↓

↑ Netherlands

1

Sweden

6

Finland

Austria

↑ France

7

Germany

France

↑ UK

8

Spain

UK

↓ Austria

9

France

Germany

↑ Luxemburg

10

UK

Italy

↓

02 2003

Portugal

11

Portugal

Spain

↓

Ranking

Italy

12

Italy

Portugal

↓ Spain

13

Luxemburg

Luxemburg

↓ Germany

14

Ireland

Ireland

15

Greece

Greece

↓

Ireland

↓

Denmark

Greece

èród∏o: ECTA Leading broadband countries benefit from competition, October 2005

Wsparcie procesu wchodzenia konkurencji na rynku us∏ug telekomunikacyjnych b´dzie sprzyja∏o rozwojowi konkurencyjnych ofert tak˝e na terenach wiejskich. Minister w∏aÊciwy do spraw ∏àcznoÊci podjà∏

i podejmuje wiele inicjatyw s∏u˝àcych poprawie stanu

telekomunikacji na obszarach wiejskich, m.in.

1) realizowany jest Program upowszechnienia szerokopasmowego dost´pu do Internetu na lata

2004—2006,

2) wprowadzony zosta∏ przepis art. 100 w Prawie telekomunikacyjnym umo˝liwiajàcy sfinansowanie

us∏ugi przy∏àczenia do sieci w celu zapewnienia

korzystania z us∏ugi szerokopasmowego dost´pu

do Internetu szko∏om wy˝szym, bibliotekom i innym placówkom oÊwiatowo-wychowawczym,

3) rozpocz´te zosta∏y prace zwiàzane z przeznaczeniem wp∏ywów z tytu∏u op∏at za UMTS na inwestycje na obszarach wiejskich.

Powy˝sze programy dedykowane sà dla wsi,

a MRiRW pomaga spo∏ecznoÊciom wiejskim w ab-

sorpcji Êrodków przeznaczonych na cele poprawy sytuacji w dziedzinie telekomunikacji na obszarach wiejskich. Stosowne inicjatywy podejmowane by∏y tak˝e

przez MRR i MEiN.

Je˝eli za∏o˝y si´, i˝ w 2006 r. nastàpi realne otwarcie tego rynku na konkurencj´ (w oparciu o konkretne

rozwiàzania regulacyjne, przedstawione w rozdziale 3),

to w przeciàgu najbli˝szych 3 lat nastàpiç powinno

bardzo istotne zwi´kszenie poziomu penetracji. Analizujàc tempo wzrostu penetracji w wiodàcych krajach

europejskich (na przyk∏ad wprowadzenie realnej konkurencji na rynku francuskim spowodowa∏o potrojenie poziomu penetracji w ciàgu 2 lat oraz wzrost liczby linii ADSL o 3 miliony w samym 2004 r.), oczekiwaç

mo˝na, co najmniej, potrojenia poziomu penetracji

w Polsce.

Oznacza∏oby to zwi´kszenie liczby klientów korzystajàcych z dost´pu szerokopasmowego w technologii

ADSL z obecnego oko∏o miliona do 3—4 milionów

w roku 2008.

ROZDZIA¸ 1.3. TELEFONIA KOMÓRKOWA

Pomimo dynamicznego rozwoju poziom penetracji

w Polsce, stopieƒ korzystania z us∏ug oraz dost´p do

nowoczesnych, zaawansowanych us∏ug wcià˝ jest

niezadowalajàcy. Prze∏amanie oligopolu kontrolujàcego rynek mo˝e obni˝yç koszty telefonii komórkowej o 2 miliardy z∏otych i doprowadziç do znacznego

zwi´kszenia penetracji ju˝ w najbli˝szych latach.

Telefonia komórkowa nale˝y do najszybciej rozwijajàcych si´ sektorów rynku telekomunikacyjnego,

równie˝ w Polsce. Telefonia komórkowa jest uwa˝ana,

obok telefonii internetowej (VoIP) za przysz∏oÊç dla

us∏ug g∏osowych, jak równie˝ mobilnych us∏ug transmisji danych. W Polsce, pomimo szybkiego rozwoju,

penetracja telefonii komórkowej wcià˝ jest ni˝sza ni˝

w wi´kszoÊci krajów europejskich, a bardziej zaawansowane technologie, jak UMTS, wcià˝ w praktyce jeszcze nie zosta∏y wdro˝one. RównoczeÊnie Polacy wcià˝

w niewielkim stopniu korzystajà z telefonów komórkowych. Ten stan rzeczy w du˝ej mierze wynika z oligopolu trzech operatorów komórkowych, którzy kontrolujà rynek dost´pu do sieci oraz poprzez swe dzia∏ania

uniemo˝liwiajà innym dostawcom us∏ug Êwiadczenia

us∏ug na tym rynku, skutecznie blokujà dzia∏ania, które mogà powa˝nie obni˝yç koszty korzystania z us∏ug

i ich dost´pnoÊç dla przeci´tnego Polaka.

Penetracja telefonii komórkowej w Polsce wcià˝ nale˝y do najni˝szych w Europie, Polacy rzadziej korzystajà z telefonów komórkowych, a nowoczesne technologie, jak UMTS, w praktyce wcià˝ nie zosta∏y

wdro˝one.

Liczba u˝ytkowników telefonii komórkowej w Polsce szybko roÊnie. Jednak˝e, porównujàc to tempo,

a szczególnie poziom penetracji w stosunku do innych

krajów, zauwa˝amy, ˝e Polska pozostaje w tyle wobec

innych krajów europejskich. Pod wzgl´dem poziomu

penetracji Polska w 2004 r. mia∏a najni˝szà penetracj´

wÊród krajów UE. Nie zmienia tego faktu znaczàcy

wzrost penetracji w ostatnim czasie. URTiP w Raporcie

o stanie rynku telekomunikacyjnego w 2004 r. wskazywa∏, i˝ na koniec roku 2004 penetracja wynosi∏a

60,4 %, co i tak pozostawa∏o wartoÊcià ra˝àco ni˝szà

od penetracji w takich krajach jak Czechy czy W´gry,

czyli krajach z regionu Europy Êrodkowowschodniej,

które przesz∏y transformacj´ ustrojowà i gospodarczà

w tym samym czasie co Polska. Na koniec 2005 r. penetracja telefonii komórkowej w Polsce wynosi∏a

ok. 76 %.

RównoczeÊnie nale˝y pami´taç, i˝ wed∏ug analiz

eksperckich poziom liczby u˝ytkowników telefonii komórkowej w Polsce, a dok∏adniej rzecz bioràc kart

SIM, raportowany przez operatorów, jest zawy˝ony.

Wynika to z faktu, i˝ operatorzy podajà w swoich zestawieniach tak˝e tych u˝ytkowników, którzy posiadajà aktywne karty SIM w systemie pre-paid, ale w rzeczywistoÊci z nich nie korzystajà i nie do∏adowujà swo-

Poz. 674

jego konta przez okres wielu miesi´cy, czy te˝ wielu

abonentów posiada telefon prywatny i s∏u˝bowy.

Wskazujà na to mi´dzy innymi badania TNS OBOP,

które pokazujà, ˝e realny poziom penetracji jest o ok.

10 % ni˝szy w stosunku do penetracji raportowanej

przez operatorów.

Poziom korzystania z podstawowych us∏ug telefonii komórkowej pozostaje wi´c istotnie w tyle wobec

innych krajów. Obszarem, który rozwija si´ w Polsce

bardzo powoli, jest równie˝ rynek zaawansowanych

us∏ug dostarczanych w oparciu o nowe technologie

3 generacji, przede wszystkim UMTS.

W Polsce do dzisiaj ˝aden z trzech operatorów komórkowych nie dokona∏ istotnych inwestycji w infrastruktur´ UMTS, do których zostali zobowiàzani w ramach licencji UMTS, otrzymanych w 2000 r. Zgodnie

z tymi zobowiàzaniami, do 2004 r. ka˝dy z operatorów

mia∏ rozbudowaç sieç UMTS tak, aby obj´∏a ona swoim zasi´giem 20 % populacji. Wymagania te nie zosta∏y zrealizowane. Dopiero w 2005 r., 5 lat od uzyskania licencji, poszczególni operatorzy rozpocz´li budow´ sieci UMTS. W wyniku tych opóênieƒ u˝ytkownicy

telefonii komórkowej nie majà realnego dost´pu do

nowoczesnych us∏ug. Promowane przez poszczególnych operatorów us∏ugi dost´pu do Internetu w praktyce sà oferowane w oparciu o technologi´ GPRS

i EDGE, a jakoÊç tych us∏ug, jak na przyk∏ad realne

pr´dkoÊci, jakie klienci mogà uzyskiwaç, sà kilkukrotnie ni˝sze od tych, które powinny byç dost´pne.

Zadanie budowy sieci UMTS zosta∏o okreÊlone

w koncesjach operatorów i ich obowiàzkiem jest je

zrealizowaç zgodnie z harmonogramami uj´tymi

w tych koncesjach. Administracja musi si´ ograniczyç

do wyegzekwowania tych obowiàzków od operatorów. Ponadto wprowadzenie czwartego operatora na

rynek równie˝ podzia∏a stymulujàco na rozwój infrastruktury.

Wysokie koszty sà g∏ównà barierà ograniczajàcà

mo˝liwoÊci korzystania z us∏ug komórkowych. Âredni koszt dla polskiego klienta jest wy˝szy od kosztów

w innych krajach, a Êrednie rachunki, jakie p∏aci,

w praktyce nie zmniejszy∏y si´.

Jednà z podstawowych barier, jakie le˝à u podstaw niskiej penetracji i niewielkiego stopnia korzystania z us∏ug telefonii komórkowej, sà jej koszty, szczególnie w porównaniu do zarobków. Wed∏ug przytaczanego ju˝ wczeÊniej raportu CAS, w 2004 r. us∏ugi telefonii komórkowej w Polsce, uwzgl´dniajàc si∏´ nabywczà, nale˝a∏y do najdro˝szych w Europie. Dotyczy∏o to

w szczególnoÊci us∏ug abonamentowych, które wed∏ug analiz URTiP (Raport Prezesa URTiP za rok 2004)

w praktyce nie uleg∏y od 2002 r. zmianie, zarówno pod

wzgl´dem op∏at abonamentowych, jak i ceny za minut´ po∏àczenia. Znaczàce zmiany cenowe nastàpi∏y

w 2005 r., jednak˝e g∏ównie w stosunku do abonentów

pre-paid.

Rysunek 14: Porównanie cen/kosztów z uwzgl´dnieniem si∏y nabywczej (pozycja operatorów dzia∏ajàcych

w Polsce na tle 61 najtaƒszych taryf)

èród∏o: Raport CAS Analiza mo˝liwoÊci rozwoju cyfrowej telekomunikacji komórkowej w Polsce na tle innych krajów Europy

Na wag´ ceny i kosztu us∏ug dla poziomu korzystania z us∏ug komórkowych wskazujà równie˝ konkretne

doÊwiadczenia rynkowe. Sukces rynkowy marki Heyah w 2004 r. mi´dzy innymi opiera∏ si´ na oferowaniu

klientom przejrzystej, prostej i, aczkolwiek w ograniczonym stopniu, taƒszej oferty.

2005 r., wskazuje si´, ˝e poziom cen na rynku wcià˝

jest bardzo wysoki, pomimo, i˝ poszczególni operatorzy g∏oszà, ˝e na przestrzeni ostatnich miesi´cy bardzo

powa˝nie obni˝yli ceny us∏ug. Nie przek∏ada si´ to jednak na obni˝enie przychodów, które uzyskujà.

W najnowszej analizie rynku komórkowego, jaka

zosta∏a przeprowadzona przez URTiP we wrzeÊniu

Rysunek 15: Porównanie cen abonamentu oraz

cen za minut´ po∏àczenia w telefonii ruchomej

Zmiany cen abonamentów w telefonii ruchomej (w PLN)

Zmiany ceny minuty po∏àczenia w telefonii ruchomej (w PLN)

èród∏o: Raport Prezesa URTiP za 2004 r.

Prze∏amanie obecnego oligopolu na rynku mo˝e doprowadziç do obni˝enia kosztów us∏ug komórkowych o ok. 2 miliardy z∏otych rocznie, zapewniç szybszy wzrost penetracji i szybkie rozpowszechnienie

nowoczesnych technologii.

Rynek komórkowy w Polsce jest obecnie kontrolowany przez trzech operatorów komórkowych, z których ka˝dy, z ma∏ymi ró˝nicami, kontroluje 1/3 rynku.

Analizy oÊrodków eksperckich wskazujà, ˝e podstawowà przyczynà niezadowalajàcego poziomu penetracji

i u˝ytkowania, relatywnie wysokich cen oraz powolnego rozwoju nowych technologii mo˝e byç oligopolistyczna struktura rynku. W przypadku potwierdzenia

si´ tej diagnozy w dokonywanych analizach rynku, powinny zostaç podj´te niezb´dne dzia∏ania regulacyjne.

Rysunek 16: Wskaênik koncentracji rynku HHI

Wskaênik koncentracji rynku (HHI)

èród∏o: Decyzja Prezesa URTiP dotyczàca analizy rynku dost´pu i rozpoczynania po∏àczeƒ w telefonii komórkowej

Powa˝nà barierà dla rozwoju konkurencji, a tym

samym wi´kszej innowacyjnoÊci w zakresie us∏ug

oraz redukcji cen, jest to, i˝ do dzisiaj nie rozpoczà∏

dzia∏alnoÊci ˝aden operator wirtualny MVNO. Je˝eli

dalsze analizy doprowadzà do stwierdzenia, ˝e przyczynà braku MVNO sà dzia∏ania dotychczasowych

operatorów, niezb´dne b´dzie podj´cie zdecydowanych i natychmiastowych dzia∏aƒ regulacyjnych.

Weryfikacja stanu konkurencji na rynku nastàpiç

mo˝e zarówno przy okazji wejÊcia na rynek MVNO, jak

i przy oczekiwanym wejÊciu na rynek nowego czwartego i piàtego gracza.

W Polsce dosz∏o w 2000 r. do fiaska pierwszego

przetargu na cz´stotliwoÊci UMTS. W wyniku tego na

rynku nie pojawili si´ nowi operatorzy, a dotychczasowi rozdzielili te cz´stotliwoÊci mi´dzy siebie. Fakt ten

doprowadzi∏ do dwóch negatywnych efektów. Po

pierwsze, bezpoÊrednio doprowadzi∏ do praktycznego

„zamro˝enia” inwestycji w sieci trzeciej generacji,

w wyniku czego operatorzy nie spe∏nili cià˝àcych na

nich obowiàzków dotyczàcych rozbudowy sieci, a odpowiednie inwestycje zosta∏y rozpocz´te dopiero

w 2005 r., 5 lat po przydziale cz´stotliwoÊci, co zosta∏o

wskazane w poprzednim rozdziale. Po drugie, doprowadzi∏o to do ugruntowania oligopolistycznej struktury rynkowej, która pozwoli∏a trzem operatorom na

utrzymanie wysokiego poziomu cen oraz mar˝ przez

kolejne 4—5 lat.

Regulator nie wyciàgnà∏ wniosków z fiaska przetargu z 2000 r. W 2005 r., w wyniku êle przygotowanych warunków kolejnego przetargu, URTiP nie by∏

w stanie przyciàgnàç do Polski powa˝nych mi´dzynarodowych operatorów komórkowych. Jedynym, który

wzià∏ udzia∏ w przetargu, by∏ Hutchinson, który ostatecznie przegra∏ na rzecz operatora nieposiadajàcego

doÊwiadczenia na rynku telefonii komórkowej. Ch´ç

uzyskania wysokiej op∏aty za cz´stotliwoÊci wygra∏a

z konkurencjà i rozwojem infrastruktury, obni˝aniem

kosztów dla konsumentów i dà˝eniem do rozwoju rynku. Warunki przetargu, wbrew ostrze˝eniom wielu

operatorów, zosta∏y ustalone w ten sposób, i˝ g∏ównym czynnikiem wp∏ywajàcym na ocen´ ofert by∏a cena. W efekcie szereg liczàcych si´ graczy europejskich

nie przystàpi∏o do przetargu. RównoczeÊnie do dzisiaj

Netia Mobile (P4), zwyci´zca przetargu w zakresie

UMTS, nie wynegocjowa∏ z ˝adnym z operatorów porozumienia w zakresie roamingu krajowego czy te˝

mo˝liwoÊci korzystania z infrastruktury. Ewentualna

skarga nowego operatora do Regulatora pozwoli oceniç przyczyny braku porozumienia i podjàç konieczne

Êrodki naprawcze.

RównoczeÊnie operatorzy podejmujà dzia∏ania

opóêniajàce konkurencj´ pomi´dzy nimi. Przyk∏adem

takich praktyk jest opóênianie przez nich momentu

wdra˝ania przenoszenia numerów. Skala zw∏oki by∏a

ju˝ tak du˝a, ˝e Komisja Europejska kilkukrotnie upomina∏a Polsk´ jako jeden z kilku krajów w Europie, który przenoszenia nie wdro˝y∏.

Wed∏ug analiz ekspertów, prze∏amanie oligopolistycznej struktury rynku mo˝e doprowadziç do dyna-

Poz. 674

micznego rozwoju rynku oraz wi´kszej dost´pnoÊci

us∏ug dla przeci´tnych obywateli. Szacunki te wskazujà, i˝ poziom rozwini´tych krajów europejskich, czyli

penetracji ponad 97 %, móg∏by zostaç osiàgni´ty ju˝

w 2010 r. Dla przypomnienia, wed∏ug optymistycznych analiz URTiP w 2007 r. zostanie osiàgni´ty poziom 80 %, ale eksperci Centrum im. Adama Smitha

w 2004 r. szacowali, i˝ przy utrzymaniu obecnej, oligopolistycznej struktury, Polska przekroczy 80 % dopiero po roku 2010.

Wprowadzenie konkurencji powinno przyczyniç

si´ do istotnej redukcji cen, a tym samym kosztów dla

u˝ytkowników. DoÊwiadczenia innych krajów pokazujà, i˝ wprowadzenia na rynek 4 czy 5 gracza oraz mogàcych skutecznie konkurowaç operatorów MVNO,

powoduje cz´sto bardzo powa˝nà redukcj´ cen.

W Polsce prze∏amanie oligopolu mo˝e przynieÊç

oszcz´dnoÊci dla abonentów rz´du 2 miliardów z∏otych rocznie. Takie oszcz´dnoÊci sà mo˝liwe ju˝ przy

bardzo konserwatywnych za∏o˝eniach dotyczàcych realnej redukcji cen jedynie o 10 %, przy wielkoÊci rynku na poziomie oko∏o 20 miliardów z∏otych (w 2004 r.

wed∏ug URTiP rynek telefonii komórkowej pod wzgl´dem przychodów osiàgnà∏ 15,79 miliardów z∏otych).

RównoczeÊnie nastàpiç powinien szybszy rozwój

technologii 3 generacji UMTS. Dobrym przyk∏adem

pozytywnego wp∏ywu konkurencji na rozwój nowoczesnych technologii jest firma Hutchinson, która

w szeregu krajów europejskich (m.in. Wielka Brytania,

Skandynawia, Austria) wchodzi na rynek jako kolejny,

cz´sto 4 lub 5 gracz, koncentrujàc si´ tylko na rozwoju us∏ug UMTS. Poprzez agresywnà polityk´ cenowà

i promocj´ wp∏ywa na szybkà popularyzacj´ tej technologii wÊród masowych klientów, równie˝ zmuszajàc

dotychczasowych graczy do reakcji i podobnych inwestycji. O tym, czy podobny scenariusz wydarzy si´

w Polsce z udzia∏em P4 (Netia Mobile), b´dzie w du˝ym stopniu decydowa∏o otoczenie regulacyjne, które

stworzy temu operatorowi mo˝liwoÊci skutecznego

konkurowania.

Wa˝nym elementem porzàdkowania rynku komórkowego jest przywrócenie w∏aÊciwych relacji mi´dzy

cenami hurtowymi i detalicznymi w sieci komórkowej w celu zapewnienia równowagi konkurencyjnej

mi´dzy sektorem komórkowym a stacjonarnym.

Rynek stacjonarny i komórkowy konkurujà ze sobà

o u˝ytkowników. Nast´puje coraz wi´ksza substytucja

telefonii stacjonarnej przez telefoni´ komórkowà,

szczególnie w po∏àczeniach do sieci komórkowej.

Dzieje si´ tak dzi´ki znacznej obni˝ce cen po∏àczeƒ

w sieciach komórkowych dla niektórych grup abonentów i w niektórych planach taryfowych. Us∏ugi mi´dzyoperatorskie sà w sieci komórkowej wyceniane

wielokrotnie ni˝ej ni˝ te same us∏ugi przeznaczone dla

operatorów stacjonarnych. Powoduje to, ˝e znaczny

segment rynku po∏àczeƒ zosta∏ przej´ty przez operatorów komórkowych z powodu stosowania nieuczciwych warunków rozliczeƒ. Praktyka ta od lat nie spotyka si´ z reakcjà Regulatora. Konieczna jest natychmiastowa reakcja regulacyjna.

ROZDZIA¸ 1.4. FUNKCJONOWANIE URTiP (OBECNIE

UKE)

Szereg fundamentalnych zaniechaƒ oraz b∏´dnych

decyzji by∏ego Prezesa URTiP doprowadzi∏o do powa˝nego spowolnienia rozwoju rynku telekomunikacyjnego i wystàpienia barier w dost´pnoÊci do us∏ug

dla spo∏eczeƒstwa.

Rynek telekomunikacyjny jest jednym z tych sektorów gospodarki, w którym warunki regulacyjne, czyli

ramy prawne definiujàce warunki konkurencji pomi´dzy dotychczasowym monopolistà a nowymi graczami, majà kluczowe znaczenie dla jego funkcjonowania.

Stàd te˝ dla zapewnienia w∏aÊciwego procesu deregulacji tego rynku powo∏any zosta∏ dedykowany urzàd regulacyjny — Urzàd Regulacji Telekomunikacji i Poczty,

kierowany przez Prezesa URTiP (jako centralny organ

administracji rzàdowej). Jego celem mia∏o byç stymulowanie uczciwej konkurencji oraz stymulowanie rozwoju rynku i dost´pnoÊci us∏ug dla spo∏eczeƒstwa.

Niestety, podsumowanie dzia∏alnoÊci URTiP na

przestrzeni ostatnich 2—3 lat pokazuje, ˝e Urzàd ten

nie spe∏nia∏ roli, do której zosta∏ powo∏any. Fakt ten

nie wp∏ywa jednak na proces deregulacji, który posuwa si´ do przodu, aczkolwiek, jak zosta∏o to wykazane

w poprzednich rozdzia∏ach, jest to proces bardzo powolny i w wielu aspektach nieskuteczny. W szeregu

przypadków decyzje Prezesa URTiP nie tylko nie przyspieszy∏y, ale wr´cz wstrzyma∏y proces deregulacji.

W rezultacie szeregu zaniechaƒ ze strony URTiP,

ogromnych opóênieƒ w wydawaniu decyzji, oraz braku kontroli i egzekwowania w∏asnych decyzji, bariery

ograniczajàce dost´p do tanich i powszechnych us∏ug

nie zosta∏y zlikwidowane.

Bariery ograniczajàce redukcj´ kosztów w telefonii

stacjonarnej, wzrost penetracji dost´pu szerokopasmowego oraz dost´pnoÊç us∏ug komórkowych wynikajà z szeregu zaniedbaƒ, opóênieƒ, a cz´sto b∏´dnych decyzji URTiP.

Tempo deregulacji rynku i redukcji barier dla u˝ytkowników w du˝ej mierze zale˝a∏y od szybkich i trafnych decyzji Prezesa URTiP. Niestety, wyst´pujàce zapóênienia w du˝ej mierze wynikajà z braku takich decyzji lub z b∏´dnych decyzji Urz´du.

Problemy wyst´pujàce na rynku telefonii stacjonarnej, szczególnie w zakresie segmentów po∏àczeƒ

telefonicznych, wynikajà w du˝ej mierze z tego, ˝e

URTiP zaakceptowa∏ bardzo niekorzystnà i niekompletnà Ofert´ Ramowà (RIO) dotyczàcà ∏àczenia sieci,

regulujàcà zasady wspó∏pracy pomi´dzy operatorami

alternatywnymi a TP. Oferta ta narzuca wysokie stawki rozliczeƒ mi´dzyoperatorskich, które sà istotnie

wy˝sze od stawek w krajach, które odnios∏y sukces

w deregulacji rynku i obni˝aniu kosztów us∏ug dla

abonentów, co jest wynikiem braku wprowadzenia

wymogów rachunkowoÊci regulacyjnej, które pozwoli∏yby oszacowaç koszty rzeczywiÊcie ponoszone przez

TP i na tej podstawie ustaliç w∏aÊciwe stawki z tytu∏u

wspó∏pracy. RównoczeÊnie oferta ta ogranicza powszechny dost´p do najni˝szych stawek, poniewa˝

Poz. 674

stawki na najni˝szym poziomie dost´pu do sieci

(LPSS-1), które sà o 40—50 % ni˝sze od innych stawek, sà obecnie dost´pne dla ruchu generowanego

przez zaledwie 30 % abonentów w Polsce. Dodatkowo, stworzone zosta∏y powa˝ne bariery dla mo˝liwoÊci korzystania z infrastruktury TP oraz szybkiego

i efektywnego budowania punktów styku z dotychczasowym monopolistà. Oferta ta, wbrew wymogom prawa, nie zawiera tak˝e ˝adnych rozwiàzaƒ dotyczàcych

przenoszenia numerów, fakturowania i windykacji

us∏ug innych operatorów przez TP.

Wymienione powy˝ej problemy sà jedynie cz´Êcià

z d∏ugiej listy b∏´dnych rozwiàzaƒ zaakceptowanych

przez Prezesa URTiP. W rezultacie, w lipcu 2005 r. Wojewódzki Sàd Administracyjny uzna∏ za bezprawnà decyzj´ URTiP o zatwierdzeniu tej Oferty Ramowej. Dodatkowym potwierdzeniem antykonkurencyjnego

charakteru tej oferty jest fakt, i˝ po jej wprowadzeniu

proces liberalizacji nie uleg∏ przyspieszeniu, a w niektórych wypadkach TP odzyska∏a nawet cz´Êç utraconego rynku.

Innym przyk∏adem ra˝àcych zaniedbaƒ jest Êwiadome opóênianie przez Prezesa URTiP liberalizacji rynku abonamentu, czyli stworzenia Polakom mo˝liwoÊci

swobodnego wyboru dostawcy abonamentu oraz obni˝enia jego kosztów. W szeregu krajów europejskich

lokalni regulatorzy doprowadzili do deregulacji tego

rynku poprzez wdro˝enie us∏ugi Hurtowego Dost´pu

do Abonamentu. Niestety, w Polsce post´powanie

w sprawie wprowadzenia tej us∏ugi toczy si´ ju˝ ponad rok i URTiP nie zdecydowa∏ si´ na wydanie decyzji wprowadzajàcej t´ us∏ug´. Urzàd przez d∏ugi czas

uwa˝a∏, i˝ nie ma mo˝liwoÊci wprowadzenia tej us∏ugi

w ramach obecnych przepisów przejÊciowych do nowego Prawa telekomunikacyjnego. Jednak˝e wszyscy

uczestnicy przeprowadzonych przez URTiP konsultacji,

eksperci telekomunikacyjni oraz Minister Infrastruktury jednoznacznie wskazali, ˝e nie ma takich barier.

Oznacza to, ˝e otwarcie tego rynku zale˝y obecnie tylko i wy∏àcznie od woli podj´cia takiej decyzji przez

Prezesa UKE. Wprowadzenie takiej us∏ugi jest niezwykle wa˝ne wobec faktu, i˝ Prezes URTiP zezwoli∏ na

wycofanie planu standardowego oraz na wprowadzenie przez TP pakietów cenowych, czego efektem jest

koniecznoÊç op∏acania przez abonentów TP po∏àczeƒ

w sieci TP (zawartych w cenie abonamentu), nawet

w tych wypadkach, gdy korzystajà oni z us∏ug operatorów alternatywnych i nie wykorzystujà tej puli po∏àczeƒ. Dlatego te˝ dopiero wprowadzenie us∏ugi Hurtowego Dost´pu do Abonamentu stwarza operatorom

alternatywnym szans´ na oferowanie pakietów porównywalnych do ofert TP S.A., a tym samym równoprawne konkurowanie na rynku.

Kolejnym negatywnym przyk∏adem b∏´dnych decyzji URTiP i opóênieƒ jest rynek dost´pu szerokopasmowego do Internetu oraz uwolnienia p´tli lokalnej.

Uwolnienie p´tli lokalnej, które pozwala operatorom

alternatywnym na Êwiadczenie us∏ug dost´pu do sieci, w krajach UE rozpocz´∏o si´ ju˝ w 2003 r. W Polsce

sama Oferta Ramowa regulujàca zasady tego procesu

(RUO) zosta∏a og∏oszona i wprowadzona przez URTiP

(wobec niemo˝noÊci wyegzekwowania tej oferty od

TP) dopiero na poczàtku 2005 r., zresztà pod presjà Komisji Europejskiej, która wszcz´∏a w tej sprawie post´powanie przeciw Polsce. Niestety, liberalizacja tego

rynku pozosta∏a tylko na papierze i jak si´ zdaje, mia∏a s∏u˝yç wy∏àcznie spe∏nieniu wymogów Komisji Europejskiej.

Jednym z najpowa˝niejszych zaniechaƒ URTiP by∏

brak przeprowadzenia analiz poszczególnych rynków

telekomunikacyjnych, które sà niezb´dne dla skutecznego narzucenia obowiàzków regulacyjnych w ramach Prawa telekomunikacyjnego. URTiP zakoƒczy∏

tylko analiz´ jednego spoÊród 18 rynków, co tak˝e sta-

Poz. 674

nowi dopiero po∏ow´ drogi niezb´dnej do na∏o˝enia

obowiàzków regulacyjnych na podmioty o znaczàcej

pozycji rynkowej na danym rynku w∏aÊciwym. Co wi´cej, rynki, na których sà najwi´ksze problemy wynikajàce z monopolistycznej struktury, czyli w telefonii stacjonarnej i dost´pie do Internetu, a których analiza jest

najprostsza, nie zosta∏y przez Urzàd przeanalizowane.

Skala tych opóênieƒ by∏a tak du˝a, ˝e Komisja Europejska zagrozi∏a uruchomieniem procedury na∏o˝enia

na Polsk´ kary.

Rysunek 17: Porównanie stanu zaawansowania

krajów UE w zakresie analiz rynków w∏aÊciwych

èród∏o: Micha∏ Piàtkowski, Porównanie europejskich rynków telekomunikacyjnych, Biuletyn URTiP Nr 8(23)/2005

RównoczeÊnie Urzàd nie wykorzysta∏ szeregu

mo˝liwoÊci, jakie da∏y mu uprawnienia przyznane

przez przepisy prawa. S∏abej kontroli Prezesa URTiP

podlega∏y zmiany w ofercie abonamentowej czy cenach us∏ug. Przyk∏adowo, Prezes URTiP zaakceptowa∏

bez kontroli skutków konkurencyjnych i uzasadnienia

biznesowego warunki Planu Socjalnego, które ponad

2 milionom abonentów uniemo˝liwi∏y korzystanie

z us∏ug operatorów alternatywnych, wbrew ich ustawowemu uprawnieniu do swobodnego wyboru dostawcy us∏ug. Dzia∏ania takie by∏yby usprawiedliwione jedynie w wyniku wykazania, ˝e Plan Socjalny

Êwiadczony jest poni˝ej kosztów TP. Regulator zaakceptowa∏ wycofanie ze sprzeda˝y przez TP podstawowych, taƒszych planów taryfowych, jak Plan Standardowy, co spowodowa∏o, i˝ obecnie TP oferuje wy∏àcznie plany po∏àczone z darmowymi po∏àczeniami,

których nie mo˝e skutecznie zaoferowaç konkurencja.

Jedynie pod wp∏ywem zdecydowanych protestów innych operatorów Urzàd wstrzyma∏ wprowadzenie nowego planu taryfowego TP z op∏atà rycza∏towà

i wszystkimi bezp∏atnymi po∏àczeniami krajowymi lokalnymi i mi´dzystrefowymi do czasu, kiedy TP wprowadzi podobne rozwiàzanie do swojej oferty hurtowej. Prezes URTiP nie podjà∏ równie˝ ˝adnych dzia∏aƒ

zmierzajàcych do wstrzymania planowanej przez TP

podwy˝ki cen us∏ug 0—708, których celem by∏o wyeliminowanie du˝ej cz´Êci konkurencji na rynku po∏àczeƒ mi´dzynarodowych.

Fakt, i˝ w wielu z tych spraw post´powania

wszczà∏ UOKiK, pomimo ˝e posiada on mniejsze kompetencje w tym zakresie od by∏ego URTiP, wskazuje, ˝e

mamy tu do czynienia z brakiem woli podejmowania

odpowiednich dzia∏aƒ i/lub odpowiednich kompetencji w urz´dzie regulacyjnym.

Dzia∏ania Prezesa URTiP by∏y nieskuteczne — post´powania trwa∏y bardzo d∏ugo, przekraczajàc wszelkie

uznawane normy post´powaƒ administracyjnych,

wiele jego decyzji nie by∏o realizowanych, a Urzàd nie

podejmowa∏ realnych dzia∏aƒ zmierzajàcych do ich

egzekwowania.

Jednym z istotnych problemów, które majà du˝y

wp∏yw na funkcjonowanie rynku, by∏a bardzo ma∏a

efektywnoÊç i skutecznoÊç dzia∏ania by∏ego URTiP.

Znajduje to swój wyraz w przed∏u˝ajàcych si´ post´powaniach oraz w tym, ˝e kiedy odpowiednie decyzje

zosta∏y ju˝ podj´te, najcz´Êciej nie by∏y respektowane

lub w pe∏ni wdra˝ane. RównoczeÊnie Urzàd nie podejmowa∏ skutecznych dzia∏aƒ zmierzajàcych do wyegzekwowania realizacji tych decyzji.

Post´powania prowadzone przez Urzàd trwa∏y bardzo d∏ugo. Wed∏ug Kodeksu post´powania administracyjnego powinny one nie trwaç d∏u˝ej ni˝ dwa miesiàce, a zgodnie z Prawem telekomunikacyjnym (Pt)

— 90 dni w sprawach arbitra˝owych. W praktyce wi´kszoÊç post´powaƒ, szczególnie tych majàcych du˝y

wp∏yw na rynek i poszczególnych operatorów, trwa∏a

kilkanaÊcie miesi´cy. Na kwesti´ przewlek∏oÊci post´powaƒ wskazywa∏ sam Prezes URTiP w raporcie za rok

2004, deklarujàc, i˝ w 2005 r. ten problem zostanie rozwiàzany. Niestety, pozosta∏o to jedynie w sferze deklaracji. Przyk∏adów takich opóênieƒ jest bardzo du˝o.

Ju˝ wczeÊniej przytoczono opóênienia w zakresie

og∏oszenia Oferty Ramowej dla uwolnienia p´tli lokalnej. Wraz z tà ofertà mia∏y byç okreÊlone warunki Hurtowej Sprzeda˝y Us∏ug ADSL (tzw. Bitstream Access),

który jest podstawowym narz´dziem do deregulacji

rynku dost´pu szerokopasmowego. Tak si´ nie sta∏o,

a wed∏ug ówczesnych zapewnieƒ Urz´du odpowiednia Oferta mia∏a si´ pojawiç w maju 2005 r.

Przewlek∏oÊç post´powania by∏a tak˝e przedmiotem zarzutów Prezesa Najwy˝szej Izby Kontroli, który

w wynikach kontroli („Informacja o wynikach kontroli

realizacji zadaƒ przez administracj´ rzàdowà w zakresie regulacji rynku us∏ug telekomunikacyjnych”, kwiecieƒ 2004 r.) stwierdzi∏: „Wnioski operatorów telekomunikacyjnych o wydanie przez Prezesa URT/URTiP

decyzji lub postanowieƒ okreÊlajàcych warunki po∏àczenia sieci telekomunikacyjnych oraz rozliczeƒ z tytu∏u wzajemnego korzystania z tych sieci lub wspó∏korzystania z infrastruktury telekomunikacyjnej, rozpatrywane by∏y w sposób bezzasadnie przewlek∏y. SpoÊród 49 zakoƒczonych post´powaƒ administracyjnych

tylko 2 trwa∏y krócej ni˝ 60 dni, Êrednio trwa∏y 303 dni,

a najd∏u˝sze post´powanie trwa∏o 1 368 dni. SpoÊród

50 post´powaƒ jeszcze niezakoƒczonych, 43 wnioski

operatorów by∏y rozpatrywane ju˝ ponad 60 dni —

najd∏u˝ej 1 002 dni.” Wi´kszoÊç wspomnianych wniosków (bez 7) dotyczy∏a okreÊlenia warunków wspó∏pracy z Telekomunikacjà Polskà S.A., wi´c czas ich rozpatrywania przez Regulatora odbija∏ si´ niekorzystnie

na pozycji rynkowej operatorów mogàcych stwarzaç

konkurencj´ dla Telekomunikacji Polskiej S.A.

Przyk∏adem opiesza∏oÊci Prezesa URTiP by∏y opóênienia z wyegzekwowaniem od TP ofert ramowych,

które powinny byç z∏o˝one przez TP do Prezesa URTiP

najpóêniej do dnia 1 stycznia 2004 r. W rzeczywistoÊci

TP nie zrealizowa∏a tego obowiàzku do dnia dzisiejszego (poza ofertà dotyczàcà po∏àczenia sieci), a Prezes

URTiP, nawet dzia∏ajàc z urz´du, nie wprowadzi∏ tak

wa˝nych ofert, jak oferta dotyczàca Hurtowego

Dost´pu do ADSL (z ang. Bitstream Access, BA) czy

oferta dotyczàca wykorzystania infrastruktury TP. Przyk∏adem przewlek∏oÊci jest tak˝e trwajàce rok post´powanie w sprawie otwarcia rynku abonamentu (wprowadzenia us∏ugi WLR), w której to sprawie Minister Infrastruktury zajà∏ w paêdzierniku 2005 r. stanowisko.

Tak d∏ugie post´powania, kilkukrotnie przekraczajàce

terminy z Pt czy k.p.a. powodujà, i˝ rola i wp∏yw regu-

Poz. 674

latora jako organu zdolnego do rozwiàzywania sporów i problemów na rynku by∏a znikoma.

RównoczeÊnie Urzàd nie by∏ w stanie skutecznie

egzekwowaç realizacji w∏asnych decyzji. W raporcie

o stanie rynku telekomunikacyjnego w 2004 r. Prezes

URTiP przyzna∏, i˝ mia∏ ogromne problemy z egzekwowaniem podj´tych decyzji. Sytuacja ta niestety dotyczy równie˝ decyzji o strategicznym znaczeniu dla rozwoju rynku telekomunikacyjnego. Dla przyk∏adu, decyzja Prezesa URTiP o uwolnieniu rynku po∏àczeƒ do

sieci ruchomych (na telefony komórkowe) nie by∏a

wykonywana przez TP przez ponad pó∏ roku. Kontrola

wykonywania tej decyzji przez Prezesa URTiP, pomimo

wielokrotnych monitów zainteresowanych operatorów, zosta∏a wszcz´ta dopiero 9 miesi´cy po wydaniu tej decyzji, czyli wówczas, gdy w koƒcu TP jà wdro˝y∏a.

Niestety, podobnie jak w przypadku przewlek∏oÊci

post´powaƒ, ta konstatacja nie doprowadzi∏a do poprawy funkcjonowania Urz´du w 2005 r., i to pomimo zobowiàzania Prezesa w cytowanym wczeÊniej raporcie

do sprawniejszej egzekucji swoich decyzji. Na przyk∏ad

kontrol´ w sprawie niewykonywania przez TP decyzji

dotyczàcej otwarcia rynku po∏àczeƒ lokalnych URTiP

wszczà∏ 5 miesi´cy od daty tej decyzji, pomimo tego, i˝

TP od poczàtku jedynie w cz´Êci t´ decyzj´ realizowa∏a.

URTiP nie podjà∏ ˝adnych realnych dzia∏aƒ, które zmusi∏yby TP do respektowania decyzji Prezesa URTiP

o harmonogramie wymiany central analogowych na

cyfrowe. Harmonogram ten nie by∏ wykonywany, co

pozbawi∏o oko∏o milion klientów dost´pu do nowoczesnych us∏ug telefonicznych i mo˝liwoÊci korzystania

z us∏ug alternatywnych operatorów telekomunikacyjnych (kwestia zawieszenia uprawnieƒ abonentów TP

by∏a tak˝e jednym z zarzutów NIK). Innym przyk∏adem

jest kwestia przenoszenia numerów w telefonii komórkowej. Termin wprowadzania tej us∏ugi by∏ kilkukrotnie

przesuwany, a Komisja Europejska upomnia∏a Polsk´

jako jeden z niewielu krajów, które tego nie wprowadzi∏y. Mimo ˝e us∏uga przez operatorów zosta∏a wprowadzona jedynie w formie rozwiàzaƒ testowych, Urzàd nie

podjà∏ ˝adnych — poza post´powaniem kontrolnym —

realnych dzia∏aƒ dyscyplinujàcych.

Jednym z powodów nieskutecznoÊci Urz´du, obok

braku woli ze strony najwy˝szego kierownictwa do podejmowania zdecydowanych dzia∏aƒ, by∏a niew∏aÊciwa alokacja zasobów. Urzàd zatrudnia∏ ponad 640 pracowników. Jednak˝e w komórkach, których decyzje

mia∏y wp∏yw na kszta∏t ca∏ego rynku, pracowa∏o zaledwie oko∏o 60 pracowników. Oznacza to, ˝e Prezes Urz´du alokowa∏ znacznà cz´Êç zasobów ludzkich URTiP do

dzia∏aƒ, które wp∏ywa∏y w znikomym stopniu na kszta∏t

tego rynku i dost´pnoÊç us∏ug dla obywateli.

ROZDZIA¸ 2. CELE I PRIORYTETY STRATEGII REGULACYJNEJ

Celem dzia∏ania Paƒstwa powinna byç redukcja kosztów telefonii stacjonarnej dla u˝ytkowników, wspieranie rozwoju dost´pu do Internetu oraz dalsze stymulowanie tempa wzrostu oraz dost´pnoÊci telefonii

komórkowej.

Bioràc pod uwag´ stan rozwoju polskiego rynku

telekomunikacyjnego oraz wyzwania, jakie przed nim

stawiajà oczekiwania i potrzeby polskich u˝ytkowników, a równoczeÊnie potrzeby rozwojowe polskiej gospodarki, niezb´dne jest podj´cie ca∏oÊciowych i bardziej zdecydowanych dzia∏aƒ w zakresie polityki regulacyjnej.

Dzia∏ania te powinny byç elementem spójnej strategii rozwoju polskiego rynku telekomunikacyjnego,

która powinna doprowadziç do realizacji nast´pujàcych celów

 Wsparcie rozwoju gospodarczego i spo∏ecznego

kraju poprzez wzrost poziomu korzystania

z us∏ug telefonicznych, osiàgni´ty poprzez zwi´kszenie dost´pnoÊci, mo˝liwoÊci wyboru oraz popraw´ jakoÊci i redukcj´ cen us∏ug;

 Eliminacja zapóênienia cywilizacyjnego Polski poprzez stworzenie warunków dla szybszego rozwoju dost´pu do Internetu oraz zwi´kszenie u˝ytkowania poprzez redukcj´ kosztów oraz wzrost

jakoÊci i ró˝norodnoÊci us∏ug;

 Zapewnienie pe∏nego dost´pu do podstawowych

oraz zaawansowanych us∏ug komórkowych dla

ca∏ego spo∏eczeƒstwa.

Te cele przek∏adaç si´ powinny na bardzo wymierne aspiracje, jakie postawiç nale˝y przed ka˝dym

z trzech podstawowych segmentów polskiego rynku

telekomunikacyjnego. Aspiracje te to obni˝enie kosztów us∏ug telekomunikacyjnych dla konsumentów

o 2—4 miliardy z∏otych oraz powa˝ne zwi´kszenie penetracji nowoczesnych us∏ug internetowych i komórkowych (w oparciu o analizy przedstawione w rozdziale 1)

Poz. 674

Stàd te˝ czwartym celem jest stworzenie skutecznego regulatora (obecnie UKE), który swoimi dzia∏aniami b´dzie efektywnie wspiera∏ rozwój konkurencji, redukcj´ kosztów dla u˝ytkowników i stymulowa∏

dost´pnoÊç us∏ug.

Przedstawione powy˝ej cele stanowiç powinny

fundament nowej Strategii Regulacyjnej dla polskiego

sektora telekomunikacyjnego. Strategia ta, poprzez

opracowanie i konsekwentne wdro˝enie spójnego pakietu rozwiàzaƒ prawnych, stworzyç powinna warunki

niezb´dne dla osiàgni´cia tych celów.

Realizacja tych celów wymaga konsekwentnego

wdro˝enia spójnej strategii regulacyjnej rynku telekomunikacyjnego.

Rolà Paƒstwa w zakresie stymulowania w∏aÊciwego rozwoju rynku telekomunikacyjnego jest w∏aÊciwe

kszta∏towanie warunków regulacyjnych tak, aby pozostawiajàc przedsi´biorcom mo˝liwoÊç swobodnego

kszta∏towania ich decyzji gospodarczych, równoczeÊnie tworzyç odpowiednie ramy prawne wspierajàce

realizacj´ wyznaczonych celów. Rynek telekomunikacyjny jest jednà z kilku bran˝, w których otoczenie regulacyjne ma szczególnie istotny wp∏yw, czego wyrazem mi´dzy innymi jest waga, jakà do kwestii regulacji telekomunikacyjnych przyk∏ada UE.

Dotychczas brak by∏o jasno okreÊlonej, spójnej

i konsekwentnie wdra˝anej Strategii Regulacyjnej.

Aby osiàgnàç cele postawione powy˝ej, konieczne

jest wprowadzenie priorytetowych inicjatyw i zmian,

opisanych poni˝ej.

Telefonia stacjonarna

 Dost´p do Internetu: Kilkukrotne zwi´kszenie penetracji i liczby Polaków korzystajàcych z dost´pu

szerokopasmowego do Internetu — 3—4 miliony

Polaków w ciàgu 3 lat;

Telefonia stacjonarna, pomimo szybkiego wzrostu

rynku telefonii komórkowej, pozostaje w Polsce podstawowym narz´dziem komunikacji — 70 % po∏àczeƒ

jest wykonywana z telefonów stacjonarnych. RównoczeÊnie, jak zosta∏o to ju˝ wykazane w pierwszej cz´Êci

tego raportu, poziom u˝ytkowania tych us∏ug i ich dost´pnoÊç (koszt) dla przeci´tnego obywatela wcià˝ sà

ograniczone.

 Telefonia komórkowa: Obni˝enie kosztów us∏ug

komórkowych o 2 miliardy z∏otych, przy równoczesnym wzroÊcie penetracji do ponad 90 %

i wprowadzeniu nowoczesnych us∏ug.

Bioràc to pod uwag´, Strategia Regulacyjna w zakresie rynku telefonii stacjonarnej powinna doprowadziç do osiàgni´cia dwóch priorytetowych efektów

w przeciàgu najbli˝szych 2 lat

RównoczeÊnie konieczne jest zapewnienie prawdziwej skutecznoÊci regulatora (Urz´du Komunikacji

Elektronicznej).

 Priorytet 1: Otwarcie rynku dost´pu wàskopasmowego, czyli abonamentu telefonicznego,

w celu stworzenia klientom mo˝liwoÊci wyboru,

obni˝enia cen oraz zapewnienia operatorom alternatywnym takich samych mo˝liwoÊci ofertowych,

jakie posiada operator dominujàcy;

 Telefonia stacjonarna: Obni˝enie kosztów us∏ug

telefonicznych dla konsumentów o 1—1,5 miliarda

z∏otych rocznie, osiàgni´te w ciàgu 3 lat;

URTiP odgrywa∏ kluczowà rol´ w kszta∏towaniu

kierunków rozwoju rynku telekomunikacyjnego. Niestety, URTiP, zamiast poprzez przemyÊlanà i spójnà

strategi´ stymulowaç jego rozwój, poprzez zaniechania i b∏´dne decyzje doprowadzi∏ do umocnienia monopolu TP S.A. w kluczowych rynkach oraz zamiast

stymulowaç, stworzy∏o bariery dla rozwoju tak wa˝nych segmentów jak dost´p szerokopasmowy do Internetu.

 Priorytet 2: Dalsze stymulowanie rozwoju konkurencji na rynku rozmów telefonicznych, w celu

utrzymania obecnego, pozytywnego trendu w zakresie redukcji kosztów dla abonentów, wzrostu

u˝ytkowania oraz rosnàcej innowacyjnoÊci i jakoÊci us∏ug.

Dost´p do Internetu

Budowa spo∏eczeƒstwa informacyjnego jest jednym z najwa˝niejszych wyzwaƒ stojàcych przed Polskà. Bez osiàgni´cia istotnej poprawy w tym obszarze

trudno b´dzie mówiç o trwa∏ej redukcji bezrobocia,

stymulowaniu rozwoju ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw czy te˝ stworzeniu mo˝liwoÊci rozwoju i zatrudnienia dla nowego pokolenia. Podstawowym warunkiem dla osiàgni´cia tego celu jest zapewnienie

powszechnego, taniego dost´pu szerokopasmowego

do Internetu.

Poniewa˝ w Polsce Telekomunikacja Polska wcià˝

zachowuje w tym obszarze faktyczny monopol, kontrolujàc ponad 90 % rynku, w przeciàgu najbli˝szych

2 lat Strategia Regulacyjna powinna doprowadziç do

osiàgni´cia nast´pujàcego efektu

 Priorytet 3: Wprowadzenie realnej konkurencji na

rynku dost´pu szerokopasmowego ADSL, w celu

stymulacji tempa rozwoju infrastruktury, zwi´kszenia dost´pnoÊci dla klientów, a tym samym wzrostu penetracji.

Telefonia komórkowa

Telefonia komórkowa, obok dost´pu do Internetu,

jest najszybciej rozwijajàcym si´ segmentem rynku telekomunikacyjnego. Jednak˝e pomimo dynamicznego wzrostu na rynku tym wyst´pujà bariery, które

ograniczajà potencja∏ rozwoju tego rynku. W szczególnoÊci dotyczy to zwi´kszenia tempa wzrostu penetracji us∏ug wÊród klientów indywidualnych oraz poziomu u˝ytkowania tych us∏ug, szczególnie bardziej zaawansowanych, których rozwój w Polsce jest istotnie

opóêniony.

Strategia Regulacyjna powinna doprowadziç do

 Priorytet 4: Zwi´kszenia dost´pnoÊci us∏ug oraz

wzrostu penetracji telefonii komórkowej.

 Priorytet 5: Zapewnienia uczciwych warunków

konkurowania operatorów komórkowych z operatorami stacjonarnymi.

SkutecznoÊç regulatora

Na ka˝dym rynku, na którym wyst´puje naturalny

monopol, jak jest to w przypadku rynku telekomunikacyjnego, kluczowà rol´ odgrywa urzàd regulacyjny.

Od skutecznoÊci dzia∏aƒ regulatora zale˝y, czy rynek

ten pozostanie monopolem, czy te˝ nastàpi realna deregulacja, a klienci koƒcowi odczujà jej pozytywne

efekty.

Aby Strategia Regulacyjna zosta∏a wdro˝ona

i osiàgn´∏a wyznaczone cele, konieczne jest podj´cie

dzia∏aƒ powa˝nie zwi´kszajàcych skutecznoÊç i efektywnoÊç dzia∏ania UKE. W zwiàzku z tym w najbli˝szych miesiàcach konieczne b´dzie osiàgni´cie nast´pujàcych efektów

 Priorytet 5: Wprowadzenie niezb´dnych zmian legislacyjnych dotyczàcych UKE i procedur regula-

Poz. 674

cyjnych, w pe∏ni wyposa˝ajàcych regulatora w narz´dzia do kszta∏towania i skutecznej kontroli funkcjonowania rynku.

 Priorytet 6: Wprowadzenie zmian w organizacji

i procesach w UKE oraz koncentracja zasobów na

krytycznych obszarach, w celu zwi´kszenia skutecznoÊci i szybkoÊci dzia∏ania regulatora.

Podsumowanie

Powa˝na redukcja kosztów us∏ug telekomunikacyjnych dla obywateli, istotne zwi´kszenie dost´pnoÊci

nowoczesnych us∏ug, w szczególnoÊci dost´pu szerokopasmowego do Internetu oraz dalszy wzrost penetracji i u˝ytkowania telefonii komórkowej sà mo˝liwe

tylko pod warunkiem konsekwentnie wdra˝anej, spójnej Strategii Regulacyjnej.

Strategia ta powinna przede wszystkim doprowadziç do realizacji 6 Priorytetów, które szerzej zosta∏y

opisane powy˝ej

1. Otwarcie rynku dost´pu wàskopasmowego, czyli

abonamentu telefonicznego.

2. Dalsze stymulowanie rozwoju konkurencji na rynku rozmów telefonicznych.

3. Wprowadzenie realnej konkurencji na rynku dost´pu szerokopasmowego ADSL.

4. Zwi´kszenie dost´pnoÊci us∏ug oraz penetracji telefonii komórkowej, a tak˝e komórkowych us∏ug

dodatkowych przy zachowaniu równowagi konkurencyjnej mi´dzy segmentem komórkowym

a stacjonarnym.

5. Wprowadzenie niezb´dnych zmian legislacyjnych

dotyczàcych UKE i procedur regulacyjnych.

6. Wprowadzenie zmian w organizacji i procesach

w UKE oraz koncentracja zasobów na krytycznych obszarach.

Ich realizacja wymagaç b´dzie wdro˝enia bardzo

konkretnych rozwiàzaƒ prawnych oraz narz´dzi regulacyjnych. W kolejnym rozdziale przedstawione zostanà najwa˝niejsze z nich.

ROZDZIA¸ 3. PLAN PRIORYTETOWYCH DZIA¸A¡

Aby osiàgnàç wyznaczone cele i wdro˝yç przedstawionà powy˝ej strategi´, regulator powinien szybko

wprowadziç w ˝ycie kilka priorytetowych zmian.

Przedstawiona powy˝ej Strategia Regulacyjna

prowadzàca do szybszego rozwoju rynku telekomunikacyjnego b´dzie zrealizowana tylko wtedy, gdy za

ka˝dym z tych priorytetowych inicjatyw staç b´dà zdecydowane dzia∏ania regulatora i/lub konkretne inicjatywy legislacyjne bàdê rozporzàdzenia wykonawcze.

Poni˝ej przedstawiona zosta∏a lista takich dzia∏aƒ.

Z pewnoÊcià nie jest to lista kompletna, nie mniej jednak pokrywa ona wi´kszoÊç niezb´dnych rozwiàzaƒ,

a ich wdro˝enie pozwoli zrealizowaç przedstawione

wy˝ej priorytety i osiàgnàç wyznaczone cele.

ROZDZIA¸ 3.1. REALIZACJA PRIORYTETÓW W ZAKRESIE TELEFONII STACJONARNEJ

ków eksperckich (CAS i ITTI) szczegó∏owo definiujà

g∏ówne elementy, jakie powinny si´ znaleêç w odpowiedniej decyzji Prezesa UKE. Sà to przede wszystkim

Aby skutecznie doprowadziç do wsparcia rozwoju

gospodarczego i spo∏ecznego kraju w wyniku wzrostu

poziomu korzystania z us∏ug telefonicznych telefonii

stacjonarnej, poprzez zwi´kszenie dost´pnoÊci, mo˝liwoÊci wyboru oraz popraw´ jakoÊci i redukcj´ cen

us∏ug, konieczne jest zrealizowanie co najmniej

dwóch priorytetowych inicjatyw

 Wdro˝enie modelu cenowego „retail minus”, z cenà odniesienia równà obecnemu abonamentowi

standardowemu i upustem cenowym rz´du 50 %.

Jest to nie tylko zgodne z rekomendacjami ekspertów5), ale równie˝ zgodne z opracowanym przez

URTiP projektem regulacji podobnej us∏ugi dla dost´pu szerokopasmowego, gdzie równie˝ zaproponowano model „retail minus” z upustem 53 %;

1. Otwarcie rynku dost´pu wàskopasmowego, czyli

abonamentu telefonicznego;

2. Dalsze stymulowanie rozwoju konkurencji na rynku rozmów telefonicznych.

Priorytet 1: Otwarcie rynku dost´pu wàskopasmowego, czyli abonamentu telefonicznego

Jak to zosta∏o wskazane w rozdziale 1, otwarcie

rynku abonamentu ma fundamentalne znaczenie dla

powa˝nego obni˝enia kosztów us∏ug telekomunikacyjnych i mo˝e przynieÊç dla abonentów roczne oszcz´dnoÊci rz´du 800 milionów z∏otych.

Szybkie i skuteczne otwarcie tego rynku mo˝e nastàpiç poprzez wprowadzenie przez UKE us∏ugi Hurtowego Dost´pu do Sieci (z ang. WLR). Us∏uga ta pozwala operatorom alternatywnym na zakup us∏ugi

abonamentu od TP po cenie hurtowej w celu realizacji

w∏asnej us∏ugi abonamentu w sieci stacjonarnej na

rzecz dotychczasowego klienta TP. RównoczeÊnie operator alternatywny przejmuje na siebie ca∏oÊç procesu

obs∏ugi klienta koƒcowego oraz zwiàzane z tym koszty. Oznacza to, i˝ operator alternatywny przejmuje na

siebie koszty sprzeda˝y, obs∏ugi klienta, obs∏ugi reklamacji, kwestii rozliczeƒ i fakturowania oraz ryzyko

z∏ych d∏ugów, a TP koszty te przestaje ponosiç.

Z punktu widzenia klienta rozwiàzanie to ma kilka wa˝nych korzyÊci. Po pierwsze, stwarza mo˝liwoÊç swobodnego wyboru dostawcy abonamentu. Po drugie,

proces wyboru operatora i jego zmiany jest bardzo

prosty, podobny do wyboru operatora dla us∏ug po∏àczeƒ poprzez zlecenie preselekcji. Po trzecie, klient,

który chce korzystaç z operatora alternatywnego, b´dzie otrzymywa∏ ju˝ tylko jeden rachunek, na ca∏oÊç

jego po∏àczeƒ i abonament. Dotychczas musi on radziç sobie z 2 rachunkami, poniewa˝ zawsze musi

op∏acaç abonament w TP, co stanowi dla wielu klientów istotny problem. Po czwarte, klient b´dzie mia∏

tylko jeden punkt kontaktu z jednym operatorem, podczas gdy obecnie, na przyk∏ad przy reklamacji, cz´sto

jest zmuszony do kontaktowania si´ zarówno z TP, jak

i operatorem alternatywnym.

Otwarcie rynku abonamentu poprzez narzucenie

us∏ugi WLR jest rekomendowane przez Komisj´ Europejskà i ju˝ zosta∏o wdro˝one w 6 krajach Unii Europejskiej, a Europejska Rada Regulatorów (ERG), którego cz∏onkiem jest UKE, rekomenduje wdro˝enie WLR.

Aby otwarcie rynku przynios∏o oczekiwane efekty,

w szczególnoÊci tak powa˝ne oszcz´dnoÊci dla klientów, niezb´dne jest zapewnienie w∏aÊciwego modelu

funkcjonowania us∏ugi WLR. Raporty dwóch oÊrod-

 Obj´cie us∏ugà zarówno „czystego abonamentu”,

jak i us∏ug dodanych, przy dopuszczeniu oferty tylko abonamentowej dla unikni´cia opóênienia we

wprowadzeniu us∏ugi;

 Jasne okreÊlenie procesu obs∏ugi klientów, aby

zredukowaç ewentualne bariery proceduralne

i aby zapewniç taki sam poziom obs∏ugi klientów

jak w przypadku abonentów TP.

Analiza struktury przychodów TP z telefonii stacjonarnej i brak efektywnej konkurencji na rynku abonamentu, a tym samym niemo˝noÊç konsumowania

efektów deregulacji rynku przez konsumentów wskazuje, ˝e us∏uga WLR powinna zostaç jak najszybciej

wprowadzona w ˝ycie.

Priorytet 2: Dalsze stymulowanie rozwoju konkurencji na rynku rozmów telefonicznych

Aby skutecznie wspieraç dalszy rozwój konkurencji na rynku rozmów telefonicznych, a tym samym dalszà redukcj´ ich kosztów i zwi´kszenie poziomu u˝ytkowania przez abonentów, niezb´dne jest wprowadzenie przynajmniej 3 grup dzia∏aƒ. Po pierwsze, konieczna jest modyfikacja Oferty Ramowej (tzw. RIO), która

reguluje zasady wspó∏pracy pomi´dzy operatorami alternatywnymi a TP, a w szczególnoÊci poziom stawek

rozliczeniowych oraz cen infrastruktury po∏àczenia

sieci, których wysokoÊç bezpoÊrednio przek∏ada si´ na

wysokoÊç cen detalicznych. Po drugie, konieczna jest

dalsza rzetelna weryfikacja rachunkowoÊci regulacyjnej (audyt kosztowy), gdy˝ okreÊlenie poziomu uzasadnionych kosztów wp∏ywa istotnie na poziom stawek hurtowych. Do czasu wyraênej akceptacji przez

audytora rachunkowoÊci regulacyjnej i modeli kosztowych TP powinny byç stosowane prokonkurencyjne

benchmarki. Po trzecie, UKE musi w sposób bardziej

aktywny i zdecydowany sprawowaç kontrol´ nad cenami detalicznymi TP, aby w ten sposób skutecznie

chroniç interesy konsumentów i blokowaç dzia∏ania

wstrzymujàce deregulacj´ rynku.

Pierwszym krokiem powinno byç wprowadzenie

zweryfikowanej Oferty Ramowej (tzw. RIO), usuwajàcej obecne b∏´dy i wprowadzajàcej rozwiàzania stymulujàce realnà konkurencj´. Jak zosta∏o ju˝ to wska———————

5) ITTI

rekomenduje wprawdzie upust na poziomie oko∏o

20 %, ale jest on liczony od ceny abonamentu socjalnego.

Cena ta jest obecnie o ponad 30 % ni˝sza od ceny abonamentu standardowego, co w praktyce oznacza upust ponad 50 % od ceny abonamentu standardowego.

zane w rozdziale 1, obecne RIO zawiera fundamentalne b∏´dy oraz rozwiàzania ograniczajàce konkurencj´.

Dodatkowo oferta ta zosta∏a uznana przez Wojewódzki

Sàd Administracyjny za wadliwà pod wzgl´dem prawnym.

W zwiàzku z tym konieczne jest szybkie wprowadzenie nowej Umowy Ramowej. Umowa ta powinna

wprowadziç szereg zmian.

Do najwa˝niejszych nale˝à

 Dalsza redukcja poziomu stawek rozliczeƒ mi´dzyoperatorskich, do poziomu tych krajów europejskich, które osiàgn´∏y sukces w deregulacji rynku

i obni˝y∏y istotnie ceny dla klientów koƒcowych;

 Zapewnienie pe∏nego dost´pu do abonentów na

najni˝szym poziomie rozliczeƒ mi´dzyoperatorskich (tzw. LPSS-1) oraz wprowadzenie rycza∏towej stawki rozliczeƒ (na klienta). Pozwoli to operatorom alternatywnym na wprowadzenie na rynek

w pe∏ni rycza∏towych ofert detalicznych podobnych do ofert wprowadzanych przez TP;

 Zapewnienie przenoszenia numeru na atrakcyjnych ekonomicznie warunkach;

 Jednoznaczne zdefiniowanie cen i zasad dost´pu

do infrastruktury (w tym kolokacji);

 Wprowadzenie przejrzystej procedury zawierania

i realizacji umów i zamówieƒ.

Drugim krokiem jest dalsze prowadzenie przez

UKE weryfikacji rachunkowoÊci regulacyjnej. Proces

ten powinien byç udoskonalony od strony prawnej

(dopracowania wymagajà regulacje ustawy i rozporzàdzenia). By∏y URTiP nie przeprowadzi∏ pe∏nej analizy „odgórnej” (tzw. „top down”), która pozwala na

zweryfikowanie, na ile koszty wynikajàce ze szczegó∏owych kalkulacji majà ogólny sens ekonomiczny. Do

czasu zaakceptowania przez audytora rachunkowoÊci

regulacyjnej i modeli kosztowych TP niezb´dne jest

stosowanie benchmarków.

Trzecim krokiem jest wprowadzenie realnej kontroli UKE nad rozwiàzaniami cenowymi wprowadzanymi przez TP S.A. Celem tej kontroli jest po pierwsze

obrona interesów konsumentów przed niekorzystnymi dla nich zmianami w ofercie TP. Po drugie, ochrona konkurencji przed posuni´ciami TP, które wykorzystujà dominujàcà pozycj´ dotychczasowego monopolisty i powodujà, ˝e korzyÊci konsumenckie wynikajàce z nowych propozycji TP mogà byç krótkoterminowe. Do przyk∏adowych dzia∏aƒ Urz´du w tym zakresie

nale˝y

 Weryfikacja rozwiàzaƒ ograniczajàcych klientom

mo˝liwoÊç wyboru operatorów alternatywnych

w tzw. Planie Socjalnym. Obecnie oko∏o 2 miliony

abonentów korzysta z tego planu, ale jest przez to

pozbawiona mo˝liwoÊci korzystania z us∏ug innych operatorów poprzez preselekcj´ lub prefix;

Poz. 674

 Weryfikacja rozwiàzaƒ, w których TP mo˝e nadu˝ywaç pozycji dominujàcej, ∏àczàc produkty, w których TP posiada monopol, z tymi, w których ma

konkurencj´, jak pakiety produktowe typu Darmowe Wieczory i Weekendy, lub upewnienie si´, i˝

podobne rozwiàzania sà oferowane przez TP w jej

ofercie hurtowej. Obecnie UOKiK prowadzi post´powanie w tym zakresie, co wskazuje, i˝ koniecznoÊç aktywnego dzia∏ania regulatora jest tu wa˝na;

 Uniemo˝liwienie Êwiadczenia us∏ug detalicznych

poni˝ej cen hurtowych lub te˝ okreÊlenie minimalnej ró˝nicy pomi´dzy cenami hurtowymi a detalicznymi (jak np.: w Holandii).

Wdro˝enie przedstawionych powy˝ej inicjatyw pozwoli na otwarcie ca∏ego rynku telefonii stacjonarnej

na konkurencj´. Powinno to doprowadziç do dalszej

redukcji cen w obszarze us∏ug po∏àczeƒ telefonicznych

oraz obni˝yç ceny abonamentu. Wdro˝enie tych

zmian mo˝e doprowadziç do obni˝enia kosztów us∏ug

telefonicznych, jakie ponoszà Polacy, o 1—1,5 miliarda

z∏otych rocznie.

ROZDZIA¸ 3.2. REALIZACJA PRIORYTETÓW W ZAKRESIE DOST¢PU DO INTERNETU

Aby skutecznie doprowadziç do eliminacji zapóênienia cywilizacyjnego Polski poprzez stworzenie warunków dla szybszego rozwoju infrastruktury dost´pu

szerokopasmowego, oraz stymulowanie u˝ytkowania

poprzez stymulowanie redukcji kosztów oraz wzrostu

jakoÊci i ró˝norodnoÊci us∏ug, szczególnie tworzonych

w kraju, konieczne jest

3. Wprowadzenie realnej konkurencji na rynku dost´pu szerokopasmowego do Internetu w ramach

technologii ADSL.

Priorytet 3: Wprowadzenie realnej konkurencji na

rynku dost´pu szerokopasmowego ADSL

W rozdziale 1 wykazany zosta∏ pozytywny wp∏yw

konkurencji na dost´p do Internetu. Nast´puje powa˝na redukcja cen. RównoczeÊnie ma miejsce szybka migracja oferty w kierunku wy˝szych pr´dkoÊci. Oznacza

to, ˝e mo˝liwe staje si´ oferowanie dodatkowych, zaawansowanych us∏ug, jak VoIP czy telewizja cyfrowa.

W wyniku tego procesu nast´pujà dodatkowe inwestycje w infrastruktur´, a wzrost penetracji dost´pu

szerokopasmowego jest zdecydowanie szybszy.

W Unii Europejskiej poszczególne kraje wprowadzajà konkurencj´ na tym rynku, korzystajàc z dwóch

narz´dzi regulacyjnych. ˚aden z nich do dzisiaj nie

funkcjonuje w Polsce. Pierwszym rozwiàzaniem jest

wprowadzenie BA. Rozwiàzanie to pozwala operatorom alternatywnym na kupowanie od TP us∏ug dost´pu szerokopasmowego ADSL po okreÊlonych cenach

hurtowych. TP jest zobowiàzana do zapewnienia takiego samego poziomu jakoÊci i obs∏ugi jak dla w∏asnych

klientów. Z kolei operatorzy alternatywni przejmujà na

siebie ca∏oÊç kosztów obs∏ugi klientów. Pod tym

wzgl´dem jest to rozwiàzanie podobne do wczeÊniej

omawianego Hurtowego Dost´pu do Sieci WLR.

Rozwiàzanie Bitstream Access pozwala na szybkie

wprowadzenie ofert konkurencyjnych na rynek i danie

klientom mo˝liwoÊci wyboru. Obecnie w Europie ponad 50 % klientów, którzy korzystajà z us∏ug ADSL

u operatorów alternatywnych, ma t´ us∏ug´ dostarczonà w∏aÊnie poprzez BA.

zyskanych przez operatora alternatywnego. Je˝eli

TP dla swoich klientów indywidualnych zapewnia

obecnie aktywacj´ us∏ugi w 2—4 dni od z∏o˝enia

zamówienia, to taki sam poziom us∏ugi powinien

byç zapewniony dla klientów operatorów alternatywnych.

Drugim rozwiàzaniem jest wprowadzenie uwolnienia p´tli lokalnej (z ang. Local Loop Unbundling, LLU).

Jest to rozwiàzanie, w którym operator alternatywny

uzyskuje dost´p do p´tli lokalnej i ma mo˝liwoÊci zainstalowania w∏asnych urzàdzeƒ umo˝liwiajàcych

Êwiadczenie us∏ug dost´pu szerokopasmowego

(w wersji LLU pe∏nego — równie˝ dost´pu wàskopasmowego, czyli do us∏ug g∏osowych). To rozwiàzanie,

w porównaniu do BA, pozwala operatorom alternatywnym na powa˝nà redukcj´ kosztów oraz na uniezale˝nienie si´ od operatora dominujàcego w zakresie

parametrów technicznych, jakoÊci i konfiguracji us∏ugi. W krajach, które osiàgn´∏y najwi´kszy sukces w zakresie rozwoju dost´pu szerokopasmowego do Internetu, operatorzy najpierw budowali baz´ klientów za

pomocà Bitstream Access, a nast´pnie inwestowali

w infrastruktur´ przez LLU w celu redukcji kosztów

i zró˝nicowania oferty.

RównoczeÊnie powinny trwaç prace nad zmianà

obecnej Oferty Ramowej w zakresie uwolnienia p´tli

lokalnej (RUO LLU) tak, aby zapewnia∏a ona realne

mo˝liwoÊci rozwoju konkurencji. Do dzisiaj ˝aden operator nie podpisa∏ umowy z TP i ˝adna linia nie zosta∏a uwolniona.

Obecnie podstawowym priorytetem UKE powinno

byç Wprowadzenie Oferty Ramowej w zakresie dost´pu Bitstream, w kszta∏cie zapewniajàcym szybki

wzrost konkurencji, wykorzystujàc najlepsze praktyki

z tych krajów UE, w których dost´p w tej formie

by∏ sukcesem. Obecnie UKE pracuje nad takà ofertà

i konieczne jest upewnienie si´, i˝ b´dzie ona mia∏a realny wp∏yw na deregulacj´ tego rynku i nie powtórzy b∏´dów dotychczasowej Oferty Ramowej na

LLU, która w praktyce zablokowa∏a otwarcie tego rynku.

Stàd te˝ istotne jest, aby Oferta ta spe∏ni∏a kilka

kluczowych czynników sukcesu. Nale˝à do nich

 Wprowadzenie modelu cenowego „retail minus”,

przy upuÊcie w wielkoÊci 50—55 %. W projekcie

Oferty Ramowej, jakà by∏y URTiP rozes∏a∏ do konsultacji, upust zosta∏ okreÊlony na poziomie 53 %.

RównoczeÊnie nale˝y si´ upewniç, i˝ upust ten b´dzie liczony od najni˝szej ceny detalicznej, jakà TP

oferuje w ramach danej pr´dkoÊci. Inaczej ca∏y ten

mechanizm, bez wzgl´du na wysokoÊç upustu, zostanie wypaczony;

 Wyznaczenie odpowiedniej iloÊci punktów dost´pu niezb´dnych do Êwiadczenia us∏ugi w ca∏ym

kraju, na zró˝nicowanych warunkach finansowych

w zale˝noÊci od poziomu, na którym ten dost´p

b´dzie Êwiadczony. Wyeliminuje to powa˝ne bariery dost´pu do Êwiadczenia us∏ug i pozwoli wielu operatorom na szybki start z konkurencyjnymi

ofertami;

 Wprowadzenie z góry okreÊlonego procesu, terminów i formatu zawierania umów z TP, oraz gwarancji zapewnienia tego samego poziomu us∏ug

dla klientów koƒcowych. Dla przyk∏adu dotyczy to

procesu i tempa w∏àczania us∏ugi dla klientów po-

W tym wypadku zmian nale˝a∏oby dokonaç w wielu obszarach tej Oferty. Do tych, które majà najwi´ksze

znaczenie dla otwarcia dost´pu, których wprowadzenie zapewni szybkà rozbudow´ infrastruktury i pojawienie si´ na rynku nowych, atrakcyjnych dla konsumentów ofert, nale˝à

 Istotne obni˝enie wysokoÊci op∏at instalacyjnych

i miesi´cznych za dost´p pe∏ny i dzielony. Analizy

ekspertów wskazujà, i˝ op∏aty te powinny zostaç

obni˝one o 30—50 %. Tylko wtedy b´dà one na

poziomie pozwalajàcym operatorom alternatywnym na uzyskanie bardzo umiarkowanej mar˝y zysku, niezb´dnej do osiàgni´cia pozytywnego

zwrotu z powa˝nych inwestycji infrastrukturalnych, jakie w przypadku LLU b´dà musieli ponieÊç. RównoczeÊnie b´dà to stawki porównywalne do stawek, jakie funkcjonujà w krajach, które

osiàgn´∏y najwi´kszy sukces w deregulacji tego

rynku.

 Wyznaczenie wysokoÊci op∏at za korzystanie z infrastruktury, zbli˝onych do cen rynkowych. Obecnie koszt korzystania z infrastruktury TP, szczególnie kolokacji, nie jest narzucony. TP ma prawo

okreÊlaç te koszty ka˝dorazowo „wed∏ug kosztorysu”. Oznacza to wyst´powanie dwóch patologii —

powa˝nego opóêniania momentu uruchomienia

ka˝dej lokalizacji oraz ustawiania arbitralnie wysokich cen, co w praktyce blokuje dost´p operatorom alternatywnym. UKE powinien z góry narzuciç Êrednie ceny za poszczególne elementy, opierajàc je na dost´pnych cenach rynkowych za takie

us∏ugi.

 Wprowadzenie z góry okreÊlonego procesu, terminów i formatu zawierania umów z TP oraz gwarancji zapewnienia tego samego poziomu us∏ug dla

klientów koƒcowych. Jest to problem, który zosta∏

ju˝ naÊwietlony w przypadku Bitstream Access.

Rozwój dost´pu szerokopasmowego do Internetu

jest jednym ze strategicznych wyzwaƒ, jakie stojà

przed Polskà. Wprowadzenie w∏aÊciwych Ofert Ramowych dla Bitstream Access oraz LLU doprowadzi do

szybkiego otwarcia tego rynku na konkurencj´, a tym

samym spadku cen i wi´kszej ró˝norodnoÊci ofert.

A to wp∏ynie na wi´kszà dost´pnoÊç i powszechnoÊç

korzystania. I realne stanie si´ zapewnienie 3—4 milionom Polaków szybkiego i taniego dost´pu do Internetu.

ROZDZIA¸ 3.3. REALIZACJA PRIORYTETÓW W ZAKRESIE TELEFONII KOMÓRKOWEJ

Rynek telefonii komórkowej rozwija si´ bardzo dynamicznie. Jednak˝e, pomimo tego, jego stan,

a w szczególnoÊci poziom dost´pnoÊci zarówno podstawowych, jak i zaawansowanych us∏ug komórkowych dla przeci´tnego obywatela pozostaje niezadowalajàcy. Stàd konieczne jest

4. Zwi´kszenie dost´pnoÊci us∏ug oraz penetracji telefonii komórkowej.

5. Zapewnienie uczciwych warunków konkurowania

operatorów komórkowych z operatorami stacjonarnymi.

Priorytet 4: Zwi´kszenie dost´pnoÊci us∏ug poprzez

wprowadzenie rozwiàzaƒ regulacyjnych

obecnie niestosowanych w telefonii komórkowej

Rynek telefonii komórkowej w Polsce, podobnie

jak zresztà w innych krajach europejskich, jeszcze do

niedawna pozostawa∏ poza obszarem zainteresowania

organów regulacyjnych. Jednak˝e od pewnego czasu

oczywiste sta∏o si´, i˝ bez interwencji regulatora nie

b´dzie mo˝liwe zdecydowane obni˝enie kosztów

us∏ug i zwi´kszenie ich dost´pnoÊci.

Pierwszy, aczkolwiek tylko cz´Êciowy, krok w tym

kierunku zosta∏ podj´ty wiosnà 2005 r., kiedy to przeprowadzony zosta∏ przetarg na cz´stotliwoÊci UMTS

i GSM. Niestety, w wyniku nie najlepiej przygotowanych warunków przetargu, wy∏oniony zosta∏ nowy

operator tylko w zakresie UMTS.

W przypadku przetargu na cz´stotliwoÊci

GSM 1800, konieczne jest przedstawienie szczegó∏owej strategii dotyczàcej oczekiwanej struktury rynku

i liczby konkurentów infrastrukturalnych. Regulator,

stymulujàc rozwój konkurencji, powinien wziàç pod

uwag´ to, i˝ wprowadzenie zbyt du˝ej liczby graczy

budujàcych w∏asnà infrastruktur´ mo˝e doprowadziç

nie do stymulowania rozwoju rynku, ale wr´cz do jego zapaÊci. Przy dokonywaniu tej analizy powinno

wziàç si´ pod uwag´ doÊwiadczenia zachodnioeuropejskie wskazujàce, i˝ przy pewnej liczbie takich operatorów nastàpiç mogà niepo˝àdane efekty wojny cenowej, która doprowadzi do zamro˝enia inwestycji, co

w d∏u˝szym horyzoncie czasowym stworzy nowe

ograniczenia dla konsumentów.

Aby nowy lub nowi gracze mogli skutecznie konkurowaç na rynku z trzema zasiedzia∏ymi operatorami,

konieczne jest stworzenie dla nich odpowiednich mo˝liwoÊci „równego startu”. Niezb´dne jest zapewnienie

im dost´pu do roamingu krajowego oraz dost´pu do

infrastruktury wobec operatorów dominujàcych,

wraz z odpowiednim poziomem stawek i warunków

wspó∏pracy. Najlepszym rozwiàzaniem by∏oby, gdyby

nowi gracze, jak P4 (Netia Mobile), osiàgn´li komercyjne porozumienie z dotychczasowymi operatorami.

Taka zawarta na komercyjnych warunkach umowa po-

Poz. 674

winna zapewniç obu stronom korzyÊci. Jednak˝e mo˝e si´ okazaç, i˝ bez presji ze strony regulatora takie

porozumienie nie zostanie zawarte. Stàd te˝ wa˝na rola UKE. W takim przypadku niezb´dnym krokiem ze

strony UKE powinno byç okreÊlenie po˝àdanego modelu roamingu wewn´trznego oraz dost´pu do infrastruktury. Model ten przede wszystkim powinien

 Wyznaczaç odpowiedni poziom stawek za us∏ug´

roamingu wewn´trznego. Stawki te, z pewnoÊcià

istotnie ni˝sze od obecnych stawek za rozliczenia

mi´dzyoperatorskie pomi´dzy trzema operatorami komórkowymi, powinny zapewniç nowym graczom poziom mar˝y wystarczajàcy do konkurowania. RównoczeÊnie jednak powinny zostaç tak

ustalone, aby stworzyç silne zach´ty dla nowych

graczy do rozbudowy infrastruktury, szczególnie

dla pierwszych 50—60 % pokrycia populacji. Wa˝ne jest te˝ ustalenie odpowiednich relacji mi´dzy

roamingiem dla nowego 4 operatora a roamingiem dla MVNO;

 Zweryfikowaç na podstawie kalkulacji kosztów zasadnoÊç op∏at pobieranych przez operatorów komórkowych za realizacj´ po∏àczeƒ w sieci komórkowej;

 OkreÊliç zakres dost´pu do infrastruktury, wraz

z jasno okreÊlonymi stawkami. Zachodzi tu sytuacja podobna do telefonii stacjonarnej, gdzie brak

okreÊlenia stawek na przyk∏ad za kolokacj´ istotnie

blokuje dzia∏ania konkurencji. Dodatkowo, niezb´dne jest okreÊlenie procesu uzyskiwania tego

dost´pu, aby wyeliminowaç mo˝liwoÊci opóêniania lub blokowania.

Taki model Urzàd powinien propagowaç wÊród

operatorów, odgrywajàc rol´ mediatora. Je˝eli operatorzy dojdà do porozumienia w oparciu o taki lub zbli˝ony model, wtedy nie b´dzie konieczne narzucanie

odpowiednich obowiàzków regulacyjnych. W innym

przypadku konieczne b´dzie kontynuowanie procedury narzucenia takich obowiàzków.

Obok wsparcia rozwoju nowych graczy infrastrukturalnych, priorytetowe dla rynku telefonii komórkowej

jest doprowadzenie do wejÊcia na rynek operatorów

wirtualnych, tzw. MVNO. Stàd te˝ skuteczne wprowadzenie przez UKE na rynek operatorów MVNO, albo

w formie mediacji pomi´dzy MVNO a operatorami dominujàcymi, albo poprzez narzucenie tego obowiàzku

przez URTiP w formie decyzji administracyjnej i/lub

w wyniku analizy rynków w∏aÊciwych, powinno byç

drugim, równoleg∏ym priorytetem w zakresie regulowania tego rynku.

Równie˝ w przypadku MVNO UKE powinien zdefiniowaç po˝àdany model wspó∏pracy. OczywiÊcie nie

powinno to blokowaç komercyjnie zawieranych

umów opartych na innym schemacie dzia∏ania, ale

Urzàd powinien dà˝yç do tego, aby rekomendowany

model zaistnia∏. Celem takiego rozwiàzania jest zapewnienie mo˝liwoÊci powstania stabilnych konkurentów wirtualnych, którzy nie b´dà tylko i wy∏àcznie

odsprzedawcami us∏ug dotychczasowych operatorów.

Po˝àdany model MVNO to taki, w którym operator

wirtualny mo˝e w du˝ym zakresie kszta∏towaç swojà

ofert´ w zakresie cen, zakresu i parametrów us∏ug.

Tylko wtedy b´dzie móg∏ byç powa˝nym konkurentem

dla dotychczasowych graczy i stanowiç prawdziwà

wartoÊç dodanà dla rynku i konkurentów.

Aby stworzyç warunki do funkcjonowania takich

operatorów, konieczne jest

 wprowadzenie pe∏nego modelu MVNO (obok formu∏y typu Service Provider). Jest to model, w którym operator wirtualny ma kontrol´ nad rozliczeniami mi´dzyoperatorskimi z innymi operatorami

oraz posiada cz´Êç w∏asnej infrastruktury (jak centrale), co pozwala na wi´kszà swobod´ w kszta∏towaniu us∏ug;

 zapewnienie atrakcyjnego poziomu stawek za hosting, czyli korzystanie z sieci operatora-gospodarza. RównoczeÊnie konieczne jest zagwarantowanie jasnego mechanizmu renegocjacji takiej stawki, szczególnie w sytuacji redukcji cen detalicznych;

 zagwarantowanie operatorom wirtualnym dost´pu do pe∏nego spektrum us∏ug, zarówno GSM, jak

i UMTS.

Priorytet 5: Zapewnienie uczciwych warunków konkurowania operatorów komórkowych

z operatorami stacjonarnymi

W zwiàzku ze stosowanymi przez operatorów komórkowych dyskryminujàcymi operatorów stacjonarnych stawkami rozliczeƒ za zakoƒczenie po∏àczenia

w sieci stacjonarnej, w stosunku do stawek stosowanych w ramach sieci komórkowej, niezb´dne jest natychmiastowe podj´cie zdecydowanych dzia∏aƒ regulacyjnych, zmierzajàcych do przywrócenia równowagi

konkurencyjnej na tym rynku. Mo˝e to wymagaç Êcis∏ej i bardzo sprawnej wspó∏pracy Prezesa UKE i Prezesa UOKIK.

Do innych narz´dzi nale˝y równie˝ wprowadzenie

rozwiàzaƒ prowadzàcych do skutecznego obni˝enia

stawek rozliczeniowych pomi´dzy operatorami komórkowymi oraz w ramach roamingu mi´dzynarodowego. Prze∏o˝y si´ to na istotne obni˝enie cen detalicznych. UKE musi równie˝ doprowadziç do skutecznego wprowadzenia w ˝ycie przenoszenia numerów,

bez dopuszczenia do dalszych opóênieƒ, oraz zapewniajàc bardzo sprawny proces przenoszenia numerów

i niskà op∏at´ za przeniesienie numeru.

ROZDZIA¸ 3.4. REALIZACJA PRIORYTETÓW W ZAKRESIE BUDOWY SKUTECZNEGO REGULATORA

Dzia∏ania przedstawione w poprzednich rozdzia∏ach zostanà wprowadzone w ˝ycie tylko i wy∏àcznie

wtedy, gdy ich wdra˝aniem b´dzie si´ zajmowaç skutecznie i sprawnie dzia∏ajàcy urzàd regulacyjny. By∏y

URTiP w swym kszta∏cie, stosowanych procedurach

i podejÊciu do kluczowych zagadnieƒ regulacyjnych

nie mia∏ szans na spe∏nienie tej roli. Stàd te˝ koniecz-

Poz. 674

na by∏a fundamentalna reforma sposobu funkcjonowania tego urz´du. Reforma ta rozpocz´∏a si´ od

zmian ustawowych, jakie tworzà ramy dla funkcjonowania Regulatora. Wraz z tymi zmianami, konieczne

sà powa˝ne zmiany w sposobie organizacji samego

Urz´du, jego strukturach, zasobach, procedurach,

a w szczególnoÊci w zakresie woli i ch´ci do realizowania misji, do której ten urzàd zosta∏ powo∏any. Doprowadzenie do tego, i˝ Regulator stanie si´ skutecznym

organem regulacyjnym, wymagaç b´dzie szeregu

zmian. Do najwa˝niejszych nale˝à

6. Wprowadzenie niezb´dnych zmian legislacyjnych

dotyczàcych UKE i procedur regulacyjnych;

7. Wprowadzenie zmian w organizacji i procesach

w UKE oraz koncentracja zasobów na krytycznych

obszarach.

Priorytet 6: Wprowadzenie niezb´dnych zmian legislacyjnych dotyczàcych UKE i procedur

regulacyjnych

A. Wprowadzone niezb´dne zmiany legislacyjne6)

Zakres podstawowych zamian legislacyjnych by∏

ostatnio szeroko komentowany. W Sejmie uchwalono

stosowne ustawy. Stàd te˝ tutaj zosta∏y jedynie krótko

podsumowane najistotniejsze

 Uchwalono nowelizacj´ ustawy Prawo telekomunikacyjne w zakresie dotyczàcym usprawnienia

procedur okreÊlania rynków w∏aÊciwych, podmiotów dominujàcych znaczàcych i narzucenia obowiàzków regulacyjnych, ich egzekucji, jak równie˝

w zakresie wdro˝enia zaleceƒ Komisji Europejskiej;

 Przeprowadzono zmiany ustawowe pozwalajàce

na skupienie w nowym Urz´dzie Komunikacji

Elektronicznej dotychczasowych kompetencji

URTiP oraz cz´Êci kompetencji KRRiT w zakresie

zarzàdzania cz´stotliwoÊciami;

 Wprowadzono rozwiàzania jasno narzucajàce na

UKE terminy, w których okreÊlone post´powania

powinny byç zakoƒczone i/lub post´powania kontrolne wszcz´te i zakoƒczone tak, aby terminy

okreÊlone w k.p.a. by∏y traktowane jako obowiàzujàce, a nie jedynie za instrukta˝owe.

B. Niezb´dne zmiany legislacyjne

 Dalszy, systematyczny i permanentny przeglàd

ustawy Prawo telekomunikacyjne i rozporzàdzeƒ

pod kàtem ich efektywnoÊci, spójnoÊci i adekwatnoÊci do zadaƒ regulacyjnych. W ramach przygotowywanej nowelizacji Prawa telekomunikacyjnego MT przewiduje m.in. usprawnienie procesu

mediacyjnego i dzia∏aƒ sàdów polubownych przy

Prezesie UKE.

———————

6) Zob. 3.

Priorytet 7: Wprowadzenie zmian w organizacji i procesach w UKE oraz koncentracja zasobów

na krytycznych obszarach

Przekszta∏cenie URTiP z wysoce biurokratycznego,

s∏abo funkcjonujàcego urz´du w Êwiatowej klasy organ regulacyjny z pewnoÊcià b´dzie zadaniem na kilka lat. Wymagaç b´dzie kompleksowych zmian we

wszystkich obszarach jego funkcjonowania. Dotyczyç

one b´dà musia∏y wewn´trznej struktury organizacyjnej i podzia∏u odpowiedzialnoÊci. Odpowiednio okreÊlone b´dà musia∏y byç cele i kryteria oceny skutecznoÊci poszczególnych komórek organizacyjnych. Konieczny b´dzie przeglàd kadr, realokacja zasobów

i proces szkoleniowy, który pozwoli rozbudowaç du˝à

grup´ wysokiej klasy specjalistów. Zmianie b´dà musia∏y ulec wewn´trzne procedury. Wszystkie te dzia∏ania wymagaç b´dà bardzo szczegó∏owego planu

zmian.

Niemniej, w pierwszym okresie czasu wydaje si´,

˝e do priorytetowych dzia∏aƒ nale˝eç b´dzie szybkie

przeprowadzenie post´powaƒ okreÊlajàcych rynki

w∏aÊciwe, szczególnie w zakresie telefonii stacjonarnej oraz narzucenie na wyznaczony podmiot dominujàcy odpowiednich obowiàzków regulacyjnych. Analiza rynków w∏aÊciwych jest podstawowym narz´dziem

dla organu regulacyjnego, który otwiera realne mo˝liwoÊci wp∏ywu na rynek i dzia∏ania operatora dominujàcego w ramach nowego Prawa telekomunikacyjnego. Skala opóênienia w tym zakresie w Polsce jest

ogromna. Stàd te˝ konieczne b´dzie skupienie uwagi

Urz´du, w razie koniecznoÊci przy wsparciu zewn´trznych ekspertów, na tym obszarze. Aspiracjà powinno

byç zakoƒczenie analiz kilku najwa˝niejszych rynków

w telefonii stacjonarnej w przeciàgu kilku najbli˝szych

miesi´cy.

RównoczeÊnie rozpoczàç si´ powinno wprowadzenie zmian w organizacji, procesach oraz zasobach

ludzkich UKE zmierzajàcych do zapewnienia wi´kszej

skutecznoÊci. Jak to ju˝ zosta∏o wspomniane wy˝ej, lista tych dzia∏aƒ b´dzie musia∏a byç bardzo z∏o˝ona,

niemniej ju˝ obecnie mo˝na okreÊliç 3 priorytety

 Alokacja Êrodków i zasobów ludzkich na obszary

o najwa˝niejszym znaczeniu. Ca∏y by∏y Departament Rynku Telekomunikacyjnego, który w praktyce by∏ odpowiedzialny za ca∏oÊç funkcjonowania

i regulacji rynku telekomunikacyjnego w Polsce, liczy∏ sobie niewiele ponad 60 osób — zaledwie

10 % ca∏ego stanu osobowego Urz´du.

 Usprawnienie wewn´trznych procedur i procesów

w celu eliminacji ogromnych opóênieƒ i zaniechaƒ

w dzia∏aniach URTiP. Przewlek∏oÊç post´powaƒ

w URTiP w praktyce czyni∏a ten Urzàd nieskutecznym. Operatorom dominujàcym bardziej si´ op∏aca∏o naruszaç prawo, gdy˝ wiedzieli, ˝e potencjalna interwencja nastàpi z ogromnym opóênieniem,

a cz´sto b´dzie nieskuteczna, gdy˝ UTRiP nie wyegzekwowa∏by jej wykonania.

 Bioràc pod uwag´ ograniczone zasoby i kompetencje Urz´du w tych najwa˝niejszych obszarach,

a z drugiej strony skal´ skomplikowania oraz

Poz. 674

ogromnà rynkowà wartoÊç poszczególnych spraw,

rozwa˝yç nale˝y zapewnienie odpowiedniego bud˝etu UKE pozwalajàcego na skuteczne korzystanie z pomocy zewn´trznych ekspertów. W∏aÊciwe

wykorzystanie ekspertów zewn´trznych — oczywiÊcie w oparciu o przejrzyste procedury i jasno uzasadnione potrzeby — mo˝e pomóc Urz´dowi

w szybkim zwi´kszeniu jego skutecznoÊci. Eksperci zewn´trzni powinni staç si´ dla pracowników

Urz´du dodatkowà dêwignià, pozwalajàcà efektywniej pracowaç.

Podj´cie powa˝nej reformy urz´du regulacyjnego

jest jednym z najwa˝niejszych dzia∏aƒ, jakie powinny

zostaç zainicjowane w nadchodzàcych miesiàcach.

ROZDZIA¸ 3.5. DZIA¸ANIA PODJ¢TE W 2006 R.

PRZEZ PREZESA URZ¢DU KOMUNIKACJI ELEKTRONICZNEJ

Prace merytoryczne w Urz´dzie uleg∏y w 2006 r.

ogromnemu przyspieszeniu, m.in. w kierunkach b´dàcych przedmiotem szczególnego zainteresowania Komisji Europejskiej (analizy rynkowe umo˝liwiajàce na∏o˝enie obowiàzków).

Dzia∏ania podj´te w UKE

1. Obni˝ka cen Internetu szerokopasmowego poprzez wprowadzenie oferty hurtowej TP w zakresie

szerokopasmowego Internetu (Bitstream Access).

W dniu 10 maja 2006 r. podpisana zosta∏a przez

Prezesa Urz´du Komunikacji Elektronicznej decyzja

administracyjna wprowadzajàca do stosowania przez

Telekomunikacj´ Polskà S.A. ofert´ ramowà okreÊlajàcà warunki dost´pu do lokalnej p´tli abonenckiej poprzez dost´p do w´z∏ów sieci telekomunikacyjnej na

potrzeby us∏ug szerokopasmowej transmisji danych.

Decyzja ta jest odpowiedzià Prezesa UKE na wysokie ceny dost´pu szerokopasmowego do Internetu.

Zapewni tak˝e uwolnienie rynku us∏ug szerokopasmowej transmisji danych i umo˝liwi innym operatorom

oferowanie tego typu us∏ug (odpowiednik Neostrady

TP) abonentom TP S.A. W konsekwencji nale˝y oczekiwaç pojawienia si´ na rynku szerszej gamy produktów dost´pu szerokopasmowego oraz obni˝enia cen

us∏ug Êwiadczonych klientom detalicznym, a tak˝e

zwi´kszenia dost´pnoÊci u˝ytkowników do us∏ug szerokopasmowych, w tym: Internet, telefonia VoIP, TV.

Sposób ustalania op∏at dla operatorów alternatywnych opiera si´ na metodzie „cena detaliczna minus”. W wyniku tego ró˝nica pomi´dzy cenà oferowanà przez TP S.A. swoim abonentom a cenà za us∏ug´

dla operatorów w celu umo˝liwienia tworzenia ofert

konkurencyjnych wynosi 51 %, a dla ofert obejmujàcych promocje dla abonentów TP S.A. — 41 %.

Przewiduje si´, i˝ dzi´ki zastosowanemu upustowi nastàpi znaczny spadek cen i jednoczeÊnie poprawi si´ jakoÊç oferowanych us∏ug.

Nale˝y podkreÊliç, ˝e oferta przygotowana przez

Prezesa UKE sprzyja szybszemu pojawieniu si´ konku-

rencji dla us∏ug TP S.A., poniewa˝ umo˝liwia operatorom alternatywnym wykorzystanie ju˝ istniejàcej infrastruktury. Temu samemu majà s∏u˝yç przejrzyste

procedury pozwalajàce na sprawne nawiàzywanie

wspó∏pracy mi´dzy TP S.A. i operatorami alternatywnymi.

2. Obni˝ka cen ∏àczy dzier˝awionych

W dniu 10 maja 2006 r. Prezes UKE podpisa∏ decyzj´ wprowadzajàcà z urz´du ramowà ofert´ okreÊlajà-

Poz. 674

cà warunki zawierania przez TP S.A. z innymi operatorami umów dzier˝awy ∏àczy telekomunikacyjnych

(RLLO).

Ustalenie w tej decyzji op∏at za dzier˝aw´ ∏àczy

w oparciu o ceny obowiàzujàce za tego typu us∏ugi

w 15 Krajach Cz∏onkowskich „starej” Unii Europejskiej

spowodowa∏o obni˝enie ich wysokoÊci o kilkanaÊcie,

a w przypadku ∏àczy 2 Mbit/s nawet o ponad 20 %

w stosunku do op∏at ustalonych w poprzedniej decyzji

Regulatora z dnia 9 sierpnia 2005 r.

¸àcza od 0 do 20 km

Op∏ata miesi´czna

za ∏àcze 64 kbit/s

(PLN)

Op∏ata miesi´czna

za ∏àcze 2 Mbit/s

(PLN)

Sta∏a op∏ata miesi´czna

za ∏àcze 34 Mbit/s

(PLN)

RLLO z sierpnia 2005 r.

338,1

1 224,7

5 676,5

Decyzja RLLO z maja 2006 r.

292,0

953,8

4 687,8

Odchylenie (%)

13,9

22,1

17,4

Zmiany te pozwalajà na utrzymanie spadkowego

trendu cen us∏ug telekomunikacyjnych, a przejrzyste

procedury zapewnià szybsze nawiàzywanie wspó∏pracy mi´dzy TP S.A. i operatorami alternatywnymi. Decyzja ta jest wa˝na dla przedsi´biorców, prowadzi do

obni˝ki cen za ∏àcza dzier˝awione i w konsekwencji

spadku cen detalicznych.

3. Kalkulacja kosztów i rachunkowoÊç regulacyjna

Równie˝ 10 maja 2006 r. Prezes UKE podpisa∏ decyzj´ nak∏adajàcà na TP S.A. obowiàzek opublikowania opisu kalkulacji kosztów za rok 2005, wraz z decyzjà nak∏adajàcà na TP S.A. obowiàzek opublikowania

instrukcji z prowadzonej rachunkowoÊci regulacyjnej

za rok 2004.

Celem obu decyzji jest zapewnienie realizacji zasady przejrzystoÊci w odniesieniu do sposobu kalkulowania op∏at, tak by wyeliminowane zosta∏y takie zjawiska jak subsydiowanie skroÊne mi´dzy us∏ugami,

czy wielokrotne odzyskiwanie ponoszonych kosztów,

z op∏at za us∏ugi Êwiadczone innym operatorom, jak

i abonentom.

Ponadto w dniu 10 maja 2006 r. Prezes UKE podpisa∏ umow´ o audyt kosztów TP S.A. przez bieg∏ego rewidenta — spó∏k´ Ernst & Young. WczeÊniej zosta∏a

podpisana decyzja w sprawie zatwierdzenia modelu

kalkulacji kosztów oraz rachunkowoÊci regulacyjnej.

Trwajà obecnie przygotowania do niezale˝nego audytu dokumentacji TP S.A. Umo˝liwi to weryfikacj´ kosztów TP S.A.

4. Obni˝ka cen abonamentu telefonicznego poprzez

ustalenie warunków hurtowego zakupu abonamentu TP S.A. (WLR)

Obecnie UKE prowadzi post´powanie konsultacyjne w zakresie zmiany umowy pomi´dzy Tele 2

Sp. z o.o. a TP S.A. — WLR (Wholesale Line Rental).

Dzi´ki ustalonemu upustowi w wysokoÊci prawie

47 % przewiduje si´ rozwój us∏ug abonamentu z wliczonymi darmowymi impulsami i/lub spadek cen abonamentu.

5. Obni˝ka cen us∏ug komórkowych oraz po∏àczeƒ

z sieci stacjonarnej do komórkowej

Zakoƒczono analiz´ rynku dost´pu do sieci ruchomych oraz rynku zakaƒczania po∏àczeƒ w sieciach ruchomych i przygotowano stosowne projekty decyzji

(sà obecnie konsultowane), których brak zarzuca nam

Komisja Europejska. Rozstrzygni´cia te umo˝liwià

wejÊcie na polski rynek wirtualnych operatorów komórkowych MVNO z konkurencyjnymi us∏ugami oraz

spadek cen po∏àczeƒ z sieci stacjonarnej do komórkowej.

6. Obni˝ka cen us∏ug stacjonarnych, szczególnie

w po∏àczeniach lokalnych

Zakoƒczono analizy niektórych rynków telefonii

stacjonarnej i przygotowano decyzje, których brak zarzuca nam Komisja Europejska. Decyzje te umo˝liwià

spadek cen po∏àczeƒ w sieci stacjonarnej, w tym tak˝e

po∏àczeƒ realizowanych przez abonentów TP S.A.

za poÊrednictwem konkurencyjnych operatorów osiàganych za pomocà numeru dost´pu do sieci.

7. Zapewnienie powszechnoÊci us∏ug na obszarze

ca∏ego kraju po przyst´pnej cenie i z nale˝ytà jakoÊcià

W dniu 5 maja 2006 r. zosta∏a podpisana decyzja

w sprawie wyznaczenia operatora (jest nim TP S.A.)

zobowiàzanego do zapewnienia na obszarze ca∏ego

kraju Êwiadczenia us∏ugi powszechnej (czyli zestawu

us∏ug Êwiadczonych z nale˝ytà jakoÊcià i po przyst´pnej cenie). Dzia∏ania te prowadzà do zapewnienia powszechnoÊci dost´pu do us∏ug.

8. Zakoƒczone przetargi na rezerwacj´ cz´stotliwoÊci

1) Przetarg na cz´stotliwoÊci GSM 1800 MHz —

umo˝liwia wejÊcie kolejnego operatora GSM.

2) Sieç dyspozytorska 410—430 MHz — umo˝liwia

wejÊcie operatora ruchomej cyfrowej sieci transmisji danych, konkurencyjnej wobec operatorów

komórkowych; przetarg wygra∏y Polskie Sieci Dyspozytorskie Sp. z o.o.

3) 317 przetargów powiatowych na cz´stotliwoÊci

3600—3800 MHz (np. dla us∏ug WiMax) — wszcz´to post´powania w sprawie wszechstronnego wyjaÊnienia wàtpliwoÊci, czy zosta∏y one przeprowadzone z ra˝àcymi naruszeniami praw uczestników,

sà sprzeczne z ich celem, i powinny zostaç uniewa˝nione. Naruszenia te sà ÊciÊle zwiàzane z wa-

Poz. 674

dliwà koncepcjà przetargów przyj´tà przez Prezesa

URTiP.

9. PrzenoÊnoÊç numerów pre-paid

W dniu 10 maja 2006 r. zosta∏y równie˝ podpisane

przez Prezesa UKE decyzje w sprawie odmowy odroczenia obowiàzków przenoÊnoÊci numerów pre-paid

w sieciach telefonii komórkowej.

10. Inne najwa˝niejsze dzia∏ania (prokonsumenckie)

podj´te podczas ostatnich trzech miesi´cy

1) Akcja antydialerowa. W akcji wykorzystane zostanà media, w tym prasa, oraz ulotki do∏àczane do

rachunków telefonicznych.

2) Stanowisko w sprawie zawy˝onych op∏at za przeniesienie numeru — Prezes UKE wyda∏ dnia

28 marca 2006 r. stanowisko, i˝ stosowanie jednorazowych op∏at za przeniesienie przydzielonego

numeru przy zmianie operatora w wysokoÊci wy˝szej ni˝ 50 z∏ (stosowane sà op∏aty 120 z∏) zniech´ca u˝ytkownika do korzystania z uprawnienia, co

uznaje si´ za realizacj´ uprawnienia niezgodnie

z przepisami art. 71 ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Takie dzia∏anie podlega karom, o których mowa w art. 209 i 210 ww. ustawy. W zwiàzku z powy˝szym w dniu 10 maja 2006 r. Prezes

UKE rozpoczà∏ post´powania w sprawie ukarania

operatorów za stosowanie zawy˝onych op∏at za

przeniesienie przydzielonego numeru przy zmianie operatora.

Egzemplarze bie˝àce oraz archiwalne mo˝na nabywaç

– w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ul. Powsiƒska 69/71,

02-903 Warszawa, tel. 0-22 694-67-00, 0-22 694-60-96 — na podstawie nades∏anego zamówienia (wy∏àcznie sprzeda˝ wysy∏kowa);

– w punktach sprzeda˝y Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego w Warszawie (sprzeda˝ wy∏àcznie za gotówk´)

– ul. Powsiƒska 69/71, tel. 0-22 694-62-96

– al. Szucha 2/4, tel. 0-22 629-61-73

Reklamacje z powodu niedor´czenia poszczególnych numerów zg∏aszaç nale˝y na piÊmie do Wydzia∏u Wydawnictw i Poligrafii

Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa,

do 15 dni po otrzymaniu nast´pnego kolejnego numeru

O wszelkich zmianach nazwy lub adresu prenumeratora prosimy niezw∏ocznie informowaç na piÊmie Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii

Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Dziennik Ustaw i Monitor Polski (spis treÊci) dost´pne sà w Internecie pod adresem www.cokprm.gov.pl

Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Redakcja: Rzàdowe Centrum Legislacji — Redakcja Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

oraz Dziennika Urz´dowego Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”,

Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa, tel. 0-22 622-66-56

Sk∏ad, druk i kolporta˝: Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa, tel.: 0-22 694-67-50, 0-22 694-67-52; faks 0-22 694-62-06

Bezp∏atna infolinia: 0-800-287-581 (czynna w godz. 730–1530)

www.cokprm.gov.pl

e-mail: dziust@cokprm.gov.pl

T∏oczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów,

ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa

Zam. 1707/W/C/2006

ISSN 0209-214X

Cena 5,10 z∏ (w tym 7 % VAT)