Uchwała Rady Polityki Pieniężnej z dnia 29 września 2004 r. w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 2005

§ 1. Ustala si´ za∏o˝enia polityki pieni´˝nej na rok

2005, stanowiàce za∏àcznik do uchwa∏y.

§ 2. Uchwa∏a wchodzi w ˝ycie z dniem 1 stycznia

2005 r.

Przewodniczàcy Rady Polityki Pieni´˝nej

L. Balcerowicz

Cz∏onkowie Rady Polityki Pieni´˝nej: J. Czekaj, D. Filar,

S. Nieckarz, M. Noga, S. Owsiak, M. Pieterwicz,

A. S∏awiƒski, H. Wasilewska-Trenkner, A. Wojtyna

Za∏àcznik do uchwa∏y Rady Polityki Pieni´˝nej

z dnia 29 wrzeÊnia 2004 r. (poz. 777)

ZA¸O˚ENIA POLITYKI PIENI¢˚NEJ NA ROK 2005

I. Strategia bezpoÊredniego celu inflacyjnego

Zgodnie z art. 227 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „Narodowy Bank Polski odpowiada za

wartoÊç polskiego pieniàdza”. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim w art. 3 okreÊla, ˝e „Podstawowym celem dzia∏alnoÊci NBP jest

utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rzàdu, o ile

nie ogranicza to podstawowego celu NBP”.

W praktyce ten ogólnie sformu∏owany podstawowy cel dzia∏alnoÊci w∏adz monetarnych wymaga konkretyzacji. Po pierwsze, wspó∏czeÊnie banki centralne

przez stabilnoÊç cen rozumiejà stop´ inflacji na tyle niskà, aby nie wywiera∏a ona negatywnego wp∏ywu na

inwestycje, oszcz´dnoÊci i inne wa˝ne decyzje podejmowane przez uczestników ˝ycia gospodarczego. Zapewnienie tak rozumianej stabilnoÊci cen jest podstawowym sposobem, w jaki bank centralny przyczynia

si´ swoimi decyzjami do osiàgania wysokiego i trwa∏ego wzrostu gospodarczego. Po drugie, niezale˝nie

od jakoÊciowego okreÊlania podstawowego celu, coraz bardziej powszechnà praktykà wÊród banków centralnych jest nadawanie mu okreÊlonej wartoÊci liczbowej. Wynika to stàd, ˝e w ostatnich latach coraz

wi´cej banków centralnych prowadzi polityk´ pieni´˝nà w ramach tzw. strategii bezpoÊredniego celu inflacyjnego (BCI).

Rada Polityki Pieni´˝nej opar∏a polityk´ pieni´˝nà

na strategii BCI w 1998 r. Ze wzgl´du na to, ˝e strategia realizowana by∏a w warunkach dezinflacji, Rada

zdecydowa∏a si´ na przyj´cie nast´pujàcych po sobie

celów rocznych, obowiàzujàcych w perspektywie

Êredniookresowej. Po sprowadzeniu inflacji do niskiego poziomu Rada uzna∏a, ˝e w nowych warunkach

sposób formu∏owania celu w ramach strategii BCI powinien ulec zmianie. Dlatego w przyj´tej w lutym

2003 r. Strategii polityki pieni´˝nej po 2003 r. RPP

przyj´∏a tzw. ciàg∏y cel inflacyjny na poziomie 2,5 %

z symetrycznym przedzia∏em dopuszczalnych wahaƒ

o szerokoÊci ±1 punkt procentowy. W lutym 2004 r.

obecna RPP potwierdzi∏a podstawowe elementy Strategii polityki pieni´˝nej po 2003 r., a mianowicie poziom celu inflacyjnego i szerokoÊç pasma wahaƒ oraz

stosowanie systemu p∏ynnego kursu walutowego do

momentu przystàpienia Polski do ERM II. Rada wyrazi∏a równie˝ przekonanie, ˝e najbardziej korzystne dla

Polski by∏oby przyj´cie strategii gospodarczej nastawionej na stworzenie warunków zapewniajàcych

wprowadzenie euro w najbli˝szym mo˝liwym terminie.

Obecna RPP przygotowa∏a Za∏o˝enia polityki pieni´˝nej po raz pierwszy. Dlatego Rada postanowi∏a, by

w tym wa˝nym dokumencie wyjaÊniç, jak rozumie cel

inflacyjny i sposób jego realizacji.

• Po pierwsze, okreÊlenie cel ciàg∏y oznacza, ˝e odnosi si´ on do inflacji mierzonej miesiàc do analogicznego miesiàca poprzedniego roku, a nie, jak w latach 1999—2003, wy∏àcznie w grudniu do grudnia

poprzedniego roku. Horyzontem jego obowiàzywania mo˝e byç wejÊcie Polski do ERM II lub zakoƒczenie kadencji obecnej Rady.

• Po drugie, GUS podaje informacj´ o kszta∏towaniu

si´ inflacji w postaci wskaêników liczonych jako

zmiana cen towarów i us∏ug konsumpcyjnych (CPI)

w danym miesiàcu w porównaniu do analogicznego

miesiàca roku poprzedniego. Miara ta stanowi

g∏ównà podstaw´ interpretacji celu inflacyjnego.

Dla lepszego zrozumienia procesów inflacyjnych

uzasadnione jest równie˝ pos∏ugiwanie si´ kwartalnymi i Êredniorocznymi wskaênikami inflacji, takimi

jak stosowane w projekcji inflacji NBP i w bud˝ecie

paƒstwa. Za stosowaniem wskaênika kwartalnego

przemawia to, ˝e projekcja inflacji, która jest bardzo

wa˝nym punktem odniesienia dla decyzji RPP — pozwala oceniaç prawdopodobne odchylenia inflacji

od celu w uj´ciu kwartalnym. Za stosowaniem

wskaênika Êredniorocznego przemawia to, ˝e: a) eliminuje on krótkotrwa∏e, przypadkowe odchylenia

inflacji od celu; b) w ten sposób wyra˝ane sà niektóre istotne wielkoÊci publikowane w projekcji inflacji

oraz c) jest on wykorzystywany w prognozie bud˝etowej oraz w innych dokumentach i programach

rzàdowych.

• Po trzecie, przyj´te rozwiàzanie oznacza, ˝e polityka

pieni´˝na jest jednoznacznie ukierunkowana na

utrzymanie inflacji jak najbli˝ej celu 2,5 %, a nie jedynie wewnàtrz dopuszczalnego przedzia∏u wahaƒ.

Jest to rozwiàzanie odmienne od stosowanego

w niektórych krajach, gdzie elementem strategii BCI

jest pasmo zmiennoÊci inflacji bez okreÊlenia jego

Êrodka. Przyj´te rozwiàzanie pozwala na lepsze zakotwiczenie oczekiwaƒ inflacyjnych.

• Po czwarte, wahania inflacji wewnàtrz pasma nale˝y

traktowaç jako naturalny wynik oddzia∏ywania niewielkich wstrzàsów oraz czynników koniunkturalnych. Nale˝y przyjàç, ˝e wahania te kompensujà si´

w d∏u˝szym okresie, a wi´c z regu∏y nie wymagajà

zmiany prowadzonej polityki pieni´˝nej. Mogà jednak wystàpiç nieoczekiwane i silne wstrzàsy, które

powodujà, ˝e inflacja znajdzie si´ przejÊciowo poza

przedzia∏em wahaƒ, co mo˝e wymagaç reakcji banku centralnego.

• Po piàte, reakcja polityki pieni´˝nej na nieoczekiwane wstrzàsy b´dzie zale˝a∏a od ich si∏y i charakteru

oraz stopnia inercyjnoÊci oczekiwaƒ inflacyjnych.

Reakcja na wstrzàsy popytowe stanowi mniejszy

problem, poniewa˝ w tym przypadku inflacja i produkcja zmieniajà si´ w tym samym kierunku. Podwy˝ka stóp procentowych przy inercyjnym charakterze oczekiwaƒ inflacyjnych os∏abia aktywnoÊç gospodarczà i w dalszej kolejnoÊci presj´ inflacyjnà.

Wstrzàsy poda˝owe jest nie tylko du˝o trudniej

zmierzyç. TrudnoÊci wynikajà przede wszystkim

stàd, ˝e w tym przypadku produkcja i inflacja zmieniajà si´ w przeciwnych kierunkach, jak mia∏o to

miejsce w okresie silnych wstrzàsów naftowych

w latach 70. Spowodowa∏y one, ˝e w wielu krajach

nastàpi∏ znaczny wzrost inflacji i jednoczesny spadek produkcji w wyniku wzrostu kosztów. Niew∏aÊciwa reakcja polityki pieni´˝nej mo˝e mieç daleko idàce niekorzystne skutki dla gospodarki. Próba ca∏kowitego zneutralizowania przez polityk´ pieni´˝nà

wp∏ywu wstrzàsu poda˝owego na inflacj´ mo˝e prowadziç niepotrzebnie do znacznego spadku produkcji, poniewa˝ ju˝ sam wstrzàs poda˝owy wp∏ywa

niekorzystnie na popyt i inwestycje. Z kolei, próba

pe∏nego zamortyzowania skutków wstrzàsu poda˝o-

Poz. 777

wego wywo∏ujàcego wzrost cen i spadek produkcji

— na drodze prowadzenia zbyt ∏agodnej polityki pieni´˝nej — powoduje z regu∏y utrwalenie si´ wy˝szej

inflacji i wymaga podj´cia w nast´pnych okresach

znacznie bardziej restrykcyjnej polityki pieni´˝nej,

powodujàcej relatywnie silne spowolnienie tempa

wzrostu gospodarczego.

• Po szóste, znaczna cz´Êç wstrzàsów poda˝owych

ma przejÊciowy charakter i niewielkà skal´, w zwiàzku z czym nie ma potrzeby natychmiastowego reagowania na nie. Przy wi´kszych wstrzàsach nawet

przejÊciowe przyspieszenie wzrostu cen mo˝e wywo∏aç wzgl´dnie trwa∏y wzrost oczekiwaƒ inflacyjnych, a w konsekwencji wzrost inflacji ze wzgl´du

na pojawienie si´ ˝àdaƒ p∏acowych. Zadaniem polityki pieni´˝nej jest wi´c w takiej sytuacji zapobiegni´cie pojawieniu si´ wtórnych skutków wstrzàsu

poda˝owego (tzw. efektów drugiej rundy). Ryzyko

powstania tego rodzaju efektów jest znaczne w krajach o krótkiej historii niskiej inflacji. Przy analizie

wstrzàsów poda˝owych bardzo przydatne stajà si´

miary inflacji bazowej, które pozwalajà przynajmniej

cz´Êciowo odró˝niç skutki przejÊciowe od trwa∏ych

zmian presji inflacyjnej.

• Po siódme, ze wzgl´du na opóênienia reakcji produkcji i inflacji na prowadzonà polityk´ pieni´˝nà,

wp∏ywa ona w niewielkim stopniu na poziom bie˝àcej inflacji. Bie˝àce decyzje w∏adz monetarnych oddzia∏ujà na zachowanie cen w przysz∏oÊci, podobnie

jak bie˝àca inflacja pozostaje pod wp∏ywem zmian

stóp procentowych dokonanych kilka kwarta∏ów

wczeÊniej. Niestety d∏ugoÊç tych opóênieƒ nie jest

wielkoÊcià sta∏à i zale˝y w du˝ej mierze od zachodzàcych w gospodarce zmian strukturalnych i instytucjonalnych. Zmiany w mechanizmie transmisji impulsów monetarnych powodujà, ˝e banki centralne

tylko w przybli˝eniu mogà okreÊliç okres, jaki mija

od podj´cia decyzji do zaobserwowania najsilniejszego jej wp∏ywu na wielkoÊci realne (produkcj´, zatrudnienie), a nast´pnie na inflacj´.

• Po ósme, polityka pieni´˝na oddzia∏uje na gospodark´ nie tylko poprzez zmiany stóp procentowych,

ale równie˝ poprzez utrzymanie ich przez pewien

czas na okreÊlonym poziomie. Brak decyzji o zmianie stóp procentowych przez kilka okresów (miesi´cy lub kwarta∏ów) jest równie˝ decyzjà o istotnych

konsekwencjach dla gospodarki, gdy prowadzi do

stopniowego zamykania albo otwierania si´ luki popytowej.

• Po dziewiàte, polityka pieni´˝na jest prowadzona

w warunkach wysokiego stopnia niepewnoÊci. Wysoka niepewnoÊç oznacza mi´dzy innymi, ˝e model

wykorzystywany przez bank centralny do prognozowania inflacji mo˝e zaczàç s∏abo odwzorowywaç zachowanie gospodarki ze wzgl´du na zachodzàce

w niej zmiany strukturalne. Oznacza to, ˝e: a) przy

podejmowaniu decyzji konieczne jest uwzgl´dnianie

ca∏okszta∏tu dost´pnej informacji, a nie tylko wyników projekcji inflacji; b) nie jest mo˝liwe pos∏ugiwanie si´ prostà regu∏à polityki, która ex ante mog∏aby

byç znana uczestnikom rynku oraz c) ukierunkowa-

na na przysz∏oÊç polityka pieni´˝na musi byç komunikowana otoczeniu jako próba równowa˝enia czynników ryzyka zwiàzanych z realizacjà celu inflacyjnego, a nie jako sprawowanie Êcis∏ej kontroli nad przebiegiem procesów gospodarczych.

pozosta∏e towary i us∏ugi. Jednak istniejà przes∏anki,

aby stwierdziç, ˝e nastàpi∏ efekt przesuni´cia konsumpcji od towarów, które znacznie podro˝a∏y, w kierunku ich taƒszych substytutów.

• Po dziesiàte, przy ocenie stopnia restrykcyjnoÊci polityki pieni´˝nej nale˝y braç pod uwag´ nie tylko wysokoÊç realnych stóp procentowych, ale tak˝e poziom realnego kursu walutowego.

Wzrost ceny ropy naftowej do jej najwy˝szego historycznie poziomu zwi´kszy∏ koszty produkcji, co jednak nie wp∏yn´∏o znaczàco na wyniki przedsi´biorstw,

które odnotowa∏y rekordowe zyski w I po∏owie 2004 r.

Jednak d∏ugotrwa∏e utrzymywanie si´ ceny ropy na

wysokim poziomie wp∏yn´∏oby niekorzystnie na koniunktur´ równie˝ dlatego, ˝e oznacza∏oby to wi´kszy

transfer dochodu narodowego do krajów eksportujàcych rop´ naftowà.

Niezale˝nie od komplikacji, jakie stwarzajà dla polityki pieni´˝nej wstrzàsy poda˝owe i nieunikniona

niepewnoÊç prognoz, RPP b´dzie dà˝y∏a do mo˝liwie

szybkiego sprowadzenia inflacji do celu inflacyjnego,

by stworzyç w ten sposób warunki sprzyjajàce d∏ugofalowemu wzrostowi gospodarczemu. Potrzeba mo˝liwie szybkiego sprowadzenia inflacji do celu inflacyjnego wynika tak˝e z koniecznoÊci spe∏nienia kryteriów

z Maastricht i wykorzystania szans, jakie stworzy dla

Polski cz∏onkostwo w strefie euro.

II. Warunki realizacji polityki pieni´˝nej

Wstrzàsy poda˝owe, które dotkn´∏y w tym roku

polskà gospodark´, zwi´kszy∏y zakres niepewnoÊci, jaka towarzyszy prowadzeniu polityki pieni´˝nej. Zwi´kszy∏y go tym bardziej, ˝e teoria ekonomii nie daje precyzyjnych wskazówek, jak optymalizowaç reakcje banku centralnego na wstrzàsy poda˝owe, by minimalizowaç koszty powrotu inflacji do celu inflacyjnego.

W drugiej po∏owie 2003 r. gospodarka polska wesz∏a w poczàtkowà faz´ o˝ywienia koniunktury. Efektem tego by∏ stopniowy wzrost popytu i inflacji. Podstawowym zadaniem polityki pieni´˝nej by∏o dostosowanie jej do prognozowanego wzrostu presji inflacyjnej w nast´pnych fazach cyklu koniunkturalnego.

Czynnikami, które dodatkowo zmniejszajà mo˝liwoÊç precyzyjnej oceny d∏ugoÊci okresu powrotu inflacji do celu inflacyjnego, sà wspomniana wczeÊniej

nieunikniona niepewnoÊç prognoz kursowych oraz

niepewnoÊç dotyczàca tego, na ile wysoka stopa bezrobocia oka˝e si´ czynnikiem ograniczajàcym ˝àdania

p∏acowe w warunkach wyst´pujàcego w Polsce du˝ego bezrobocia strukturalnego.

Na wiosn´ 2004 r. gospodark´ polskà dotkn´∏y nieoczekiwanie silne wstrzàsy cenowe w postaci wzrostu

cen ˝ywnoÊci i ropy naftowej. O sile obu wstrzàsów

cenowych Êwiadczy∏o pojawianie si´ du˝ej ró˝nicy pomi´dzy wskaênikiem inflacji i wskaênikiem inflacji

netto, który nie uwzgl´dnia wzrostu cen ˝ywnoÊci i ropy naftowej.

Dotychczasowe doÊwiadczenia pokazujà, ˝e zmiany kursu walutowego wp∏ywajà w Polsce na tempo inflacji szybciej i — w poczàtkowym okresie — silniej ni˝

zmiany stopy procentowej. Dlatego wi´ksza ni˝ prognozowana aprecjacja z∏otego mo˝e skróciç okres

sprowadzania inflacji do celu inflacyjnego, a ewentualna deprecjacja mo˝e go wyd∏u˝yç.

W∏adze monetarne stan´∏y przed trudnym wyborem, jak zareagowaç na wzrost inflacji, który w znaczàcej mierze nie by∏ efektem wzrostu popytu krajowego.

Bank centralny nie móg∏ zapobiec wzrostowi inflacji,

który by∏ bezpoÊrednim efektem wzrostu cen ˝ywnoÊci i ropy naftowej. Mia∏ jednak obowiàzek zapobiec

wzrostowi cen, który móg∏by nastàpiç w wyniku wzrostu oczekiwaƒ inflacyjnych.

Polityka pieni´˝na musia∏a zatem zareagowaç

w 2004 r. nie tylko na prognozowane narastanie presji

popytowej. Musia∏a tak˝e zapobiec sytuacji, w której

oczekiwania inflacyjne sta∏yby si´ bezpoÊrednià przyczynà inflacji poprzez ich wp∏yw na ˝àdania p∏acowe

i ceny ustalane na przysz∏e dostawy.

Polityka pieni´˝na musia∏a tak˝e uwzgl´dniç

wp∏yw, jaki wstrzàsy poda˝owe wywierajà na przysz∏à

inflacj´ poprzez ich oddzia∏ywanie na koniunktur´

i popyt krajowy.

Nieoczekiwanie gwa∏towny wzrost cen ˝ywnoÊci

na wiosn´ 2004 r. móg∏ spowodowaç zmniejszenie tej

cz´Êci realnych dochodów, które sà przeznaczane na

Bardzo wa˝nym czynnikiem wp∏ywajàcym na warunki realizacji polityki pieni´˝nej jest polityka fiskalna

Rzàdu. W 2003 r. relacja d∏ugu publicznego do produktu krajowego brutto (PKB) przekroczy∏a granic´ 50 %.

W 2004 r., pomimo pomyÊlnego przebiegu realizacji

bud˝etu paƒstwa, relacja ta ukszta∏tuje si´ na poziomie tylko nieznacznie ni˝szym od 55 %. Jest to sygna∏

pog∏´biania si´ braku równowagi finansów publicznych, co wymaga podj´cia dzia∏aƒ naprawczych,

zmierzajàcych do wyraênego spowolnienia tempa narastania wielkoÊci d∏ugu publicznego. Propozycje takich dzia∏aƒ zosta∏y przedstawione przez Rzàd w Programie uporzàdkowania i ograniczenia wydatków publicznych. W 2005 r. wprowadzona zostanie cz´Êç

zmian ustawowych uj´tych w tym Programie, co

umo˝liwi redukcj´ wielkoÊci deficytu sektora finansów

publicznych, w tym bud˝etu paƒstwa w porównaniu

z 2004 r. B´dzie to krok w po˝àdanym kierunku, ale nie

wystarczy on dla zahamowania niebezpiecznej tendencji w finansach publicznych i dla odwrócenia rosnàcej relacji d∏ugu publicznego do PKB. Dla uzyskania w Êrednim horyzoncie pewnoÊci, ˝e d∏ug publiczny w relacji do PKB pozostanie na poziomie zdecydowanie poni˝ej 60 %, niezb´dne jest dalsze porzàdkowanie dochodów i wydatków sektora finansów pu-

blicznych. Aby zachowaç zdolnoÊç gospodarki do dynamicznego rozwoju i utrzymania zdobytych rynków

dla eksportu polskich towarów i us∏ug, nie nale˝y

zwi´kszaç wysokoÊci podatków i innych obcià˝eƒ fiskalnych. W tej sytuacji podstawowe znaczenie dla

przywracania równowagi w finansach publicznych ma

porzàdkowanie i ograniczanie wydatków publicznych.

III. Cele polityki pieni´˝nej w 2005 r.

1. G∏ówny cel

Nadrz´dnym celem jest mo˝liwie szybki powrót inflacji najpierw do przedzia∏u wahaƒ, a nast´pnie w pobli˝e celu 2,5 %. Powrót do celu powinien nast´powaç w taki sposób, aby nie wiàza∏o si´ to z nadmiernym wzrostem wahaƒ produkcji, stóp procentowych,

a tak˝e samej inflacji, gdy˝ zmniejsza∏oby to efektywnoÊç polityki pieni´˝nej.

2. Czynniki u∏atwiajàce i utrudniajàce powrót do celu

Mo˝liwoÊç powrotu inflacji do przedzia∏u wahaƒ,

a nast´pnie w pobli˝e samego celu jest zdeterminowana przede wszystkim przez d∏ugoÊç opóênieƒ cechujàcych mechanizm transmisji impulsów polityki pieni´˝nej w Polsce. DoÊwiadczenia mi´dzynarodowe oraz

badania nad procesem transmisji w Polsce wskazujà,

˝e skutki dla inflacji wi´kszoÊci wstrzàsów mo˝na, bez

doprowadzania do nadmiernych wahaƒ produkcji,

neutralizowaç w horyzoncie 1—3 lat od momentu

zmiany stóp procentowych. Rada b´dzie kontynuowaç

dzia∏ania zmierzajàce do stosunkowo szybkiego obni˝enia inflacji do poziomu 2,5 % w ciàgu 5—7 kwarta∏ów. Nale˝y jednak zwróciç uwag´ na wyst´powanie

szeregu czynników, które mogà u∏atwiç lub utrudniç

realizacj´ za∏o˝onego przedzia∏u. Szybszy powrót do

celu móg∏by okazaç si´ mo˝liwy, jeÊli: a) inercyjny

wp∏yw wstrzàsu akcesyjnego na inflacj´ oka˝e si´

mniejszy ni˝ obecnie przewidywany; b) w najbli˝szych

miesiàcach wystàpi∏yby nieoczekiwane korzystne

wstrzàsy poda˝owe (np. wyraêna obni˝ka cen noÊników energii na rynkach Êwiatowych) oraz c) w wyniku

zmian strukturalnych i instytucjonalnych dosz∏o

w ostatnim czasie do skrócenia opóênieƒ w mechanizmie transmisji. Powrotowi inflacji do celu inflacyjnego powinny sprzyjaç trzy korzystne tendencje. Jednà

z nich jest charakter obecnego o˝ywienia gospodarczego. Sytuacja w tym wzgl´dzie jest lepsza ni˝ w latach

1995—1997. Wówczas porównywalnie wysokiemu

tempu wzrostu PKB towarzyszy∏y niekorzystne zjawiska w postaci boomu kredytowego oraz szybko rosnàcego deficytu na rachunku obrotów bie˝àcych bilansu

p∏atniczego. Obecnie wzrost gospodarczy jest du˝o

bardziej zrównowa˝ony, przede wszystkim dzi´ki silnej

dynamice eksportu. Drugà korzystnà tendencjà jest to,

˝e tempo wzrostu wydajnoÊci pracy zdecydowanie

przewy˝sza tempo wzrostu wynagrodzeƒ. Nie mo˝na

oczywiÊcie wykluczyç nasilenia si´ ˝àdaƒ p∏acowych,

które mog∏yby pogorszyç sytuacj´ w tym wzgl´dzie.

Znamienne jest jednak, ˝e w pierwszej po∏owie 2004 r.,

gdy tempo wzrostu gospodarczego by∏o najwy˝sze,

a poprawa sytuacji finansowej przedsi´biorstw bardzo

znaczna, tempo wzrostu p∏ac by∏o umiarkowane.

Utrzymanie tej tendencji by∏oby bardzo korzystne dla

Poz. 777

gospodarki, gdy˝ wówczas zgromadzone w przedsi´biorstwach Êrodki finansowe mog∏yby zostaç wykorzystane na wzmocnienie ich pozycji konkurencyjnej

i zwi´kszenie zatrudnienia. Trzecia korzystna dla kszta∏towania si´ przysz∏ej inflacji tendencja wynika stàd, ˝e

— jak wskazujà badania prowadzone za granicà —

przejÊcie z kilkunastoletniego okresu wysokiej inflacji

do fazy niskiej inflacji os∏abia pozycj´ firm w zakresie

przenoszenia wzrostu kosztów produkcji na cen´ p∏aconà przez konsumenta (równie˝ poprzez kana∏ kursu

walutowego w przypadku np. deprecjacji). Gdyby natomiast wystàpi∏y silne niekorzystne wstrzàsy poda˝owe (np. kolejne podwy˝ki cen ropy), okres powrotu do

celu inflacyjnego mo˝e si´ wyd∏u˝yç.

3. Ukierunkowanie polityki pieni´˝nej na

przysz∏oÊç

Rozpocz´cie publikowania projekcji inflacji poczàwszy od sierpniowego Raportu o inflacji oznacza,

˝e w jeszcze wi´kszym stopniu decyzje Rady uwarunkowane b´dà przysz∏à, a nie bie˝àcà inflacjà. W poczàtkowym okresie publikowania projekcji, gdy

wstrzàsy poda˝owe zwi´kszy∏y znacznie jej niepewnoÊç, Rada b´dzie poÊwi´caç du˝o uwagi tak˝e prognozom przygotowywanym przy wykorzystaniu ró˝nych modeli, stosowanych w NBP i innych instytucjach. Podobnie jak w przesz∏oÊci, Rada b´dzie wskazywa∏a na prawdopodobny kierunek przysz∏ych zmian

stóp procentowych przez przyj´cie odpowiedniego

nastawienia w polityce pieni´˝nej. Nastawienie restrykcyjne b´dzie nadal oznaczaç, ˝e podniesienie

stóp procentowych NBP jest bardziej prawdopodobne

ni˝ ich obni˝enie. Nastawienie ∏agodne b´dzie sygnalizowaç wy˝sze prawdopodobieƒstwo obni˝enia stóp

procentowych ni˝ ich podniesienia. Nastawienie neutralne oznaczaç b´dzie zbli˝one prawdopodobieƒstwa

zarówno podwy˝ek, jak i obni˝ek stóp procentowych.

Poza okresami, gdy b´dzie znacznie zwi´ksza∏a si´

niepewnoÊç projekcji inflacji, na przyk∏ad w wyniku wystàpienia silnych wstrzàsów poda˝owych, Rada b´dzie

przyjmowa∏a nastawienie restrykcyjne w sytuacji, gdy

przes∏anki decyzji w polityce pieni´˝nej, w tym projekcja inflacji, b´dà wskazywa∏y, ˝e prawdopodobieƒstwo

ukszta∏towania si´ inflacji powy˝ej 2,5 % b´dzie istotnie wy˝sze ni˝ jej ukszta∏towania poni˝ej 2,5 %. Rada

b´dzie przyjmowa∏a nastawienie ∏agodne, gdy prawdopodobieƒstwo ukszta∏towania si´ inflacji poni˝ej 2,5 %

b´dzie istotnie wy˝sze ni˝ jej ukszta∏towania powy˝ej

2,5 %. W sytuacji, gdy oba prawdopodobieƒstwa b´dà

zbli˝one, Rada b´dzie przyjmowaç neutralne nastawienie w polityce pieni´˝nej. Wówczas mo˝e si´ zdarzyç,

˝e bank centralny — podejmujàc dzia∏ania majàce na

celu zapobie˝enie odchyleniu si´ inflacji od celu w przysz∏oÊci — zmieni wysokoÊç stóp procentowych nawet

w przypadku, gdy bie˝àca inflacja b´dzie kszta∏towaç

si´ blisko celu inflacyjnego. Ukierunkowaniu polityki

pieni´˝nej na przysz∏oÊç towarzyszyç b´dzie dà˝enie

Rady do poprawy komunikacji z otoczeniem i sygnalizowania zmian nastawienia w polityce pieni´˝nej.

4. Wykorzystywanie miar inflacji bazowej

w analizie procesów inflacyjnych

Wyst´powanie wstrzàsów poda˝owych oraz ich

interakcje ze wstrzàsami popytowymi powodujà, ˝e

okreÊlenie trwa∏oÊci ich skutków dla gospodarki oraz

podj´cie i uzasadnienie w∏aÊciwej decyzji staje si´

utrudnione. Rada b´dzie w wi´kszym stopniu wykorzystywaç miary inflacji bazowej w analizie i objaÊnianiu procesów inflacyjnych, co jest zgodne z praktykà

stosowanà w wielu bankach centralnych.

5. Wspó∏praca z Rzàdem w kwestii przystàpienia do strefy euro

Wspó∏praca ta staje si´ szczególnie wa˝na w okresie, gdy zbli˝a si´ moment przystàpienia do systemu

ERM II. Cz∏onkostwo Polski w ERM II b´dzie oznacza∏o

koniecznoÊç ustabilizowania kursu walutowego.

W warunkach bardzo du˝ej mobilnoÊci mi´dzynarodowych przep∏ywów kapita∏owych koniecznoÊç ustabilizowania kursu walutowego niesie ze sobà potencjalne

zagro˝enie, ˝e w niesprzyjajàcych warunkach mogà

nastàpiç silne zaburzenia na rynku walutowym. Ryzyko tych zaburzeƒ b´dzie tym mniejsze, im szybciej nastàpi znaczàca poprawa sytuacji w finansach publicznych, usuwajàca obawy inwestorów o wysokoÊç d∏ugu publicznego.

IV. Instrumenty polityki pieni´˝nej

W maju 2004 r. Polska zosta∏a przyj´ta do Unii Europejskiej, a Narodowy Bank Polski sta∏ si´ cz∏onkiem

Europejskiego Systemu Banków Centralnych. Do czasu przystàpienia do strefy euro zasady polityki pieni´˝nej okreÊlane b´dà autonomicznie przez RPP, tak

jak mia∏o to miejsce do tej pory. JednoczeÊnie b´dà

kontynuowane dzia∏ania majàce na celu przygotowanie systemu operacyjnego NBP do uczestnictwa w Eurosystemie.

Stopa procentowa

Podstawowym sposobem realizacji za∏o˝onego

celu inflacyjnego jest kszta∏towanie wysokoÊci krótkoterminowych stóp procentowych. Stopa referencyjna

NBP okreÊla kierunek prowadzonej polityki pieni´˝nej.

Stopa depozytowa i lombardowa wyznaczajà pasmo

wahaƒ stóp procentowych O/N (overnight) na rynku

mi´dzybankowym. Pasmo to pozostanie symetryczne

wzgl´dem stopy referencyjnej.

Stopa referencyjna okreÊla minimalnà rentownoÊç podstawowych operacji otwartego rynku, wp∏ywajàc jednoczeÊnie na poziom oprocentowania lokat

mi´dzybankowych o porównywalnym terminie zapadalnoÊci.

Stopa lombardowa wyznacza maksymalny

koszt pozyskania pieniàdza w NBP. OkreÊla w ten sposób górny pu∏ap wzrostu rynkowych stóp O/N.

Stopa depozytowa wyznacza dolny pu∏ap

spadku rynkowych stóp O/N.

P∏ynnoÊç sektora bankowego

Kszta∏towanie si´ p∏ynnoÊci w sektorze bankowym

jest wynikiem oddzia∏ywania wielu ró˝norodnych

czynników. Zale˝y miedzy innymi od dokonywanych

przez bank centralny transakcji zakupu i sprzeda˝y wa-

Poz. 777

lut obcych oraz od zmian wielkoÊci Êrodków ulokowanych przez Ministerstwo Finansów w NBP.

W 2004 r. g∏ównym czynnikiem, który wp∏ywa∏ na

kszta∏towanie si´ poziomu p∏ynnoÊci na rynku mi´dzybankowym, by∏a zmieniajàca si´ wielkoÊç lokat terminowych utrzymywanych przez Ministerstwo Finansów

w NBP, co przyczynia∏o si´ do stosunkowo du˝ej

zmiennoÊci rynkowych stóp procentowych. W celu

przeciwdzia∏ania temu zjawisku podj´te zosta∏y decyzje, w wyniku których Ministerstwo Finansów rozpocz´∏o lokowanie cz´Êci nadwy˝ek p∏ynnoÊciowych

w sektorze bankowym, co zapewni wi´kszà stabilnoÊç

rynkowych stóp procentowych.

Czynnikiem, który b´dzie w 2005 r. w istotny sposób wp∏ywaç na poziom p∏ynnoÊci w sektorze bankowym, b´dzie równie˝ oczekiwane zwi´kszenie si´ skali operacji walutowych przeprowadzanych pomi´dzy

instytucjami krajowymi i unijnymi. Transakcje te b´dà

mia∏y charakter dwukierunkowy i zwiàzane b´dà m.in.

z transferami z UE oraz p∏atnoÊciami wynikajàcymi ze

sk∏adki cz∏onkowskiej Polski. Skala i terminy oraz sposób przewalutowania tych Êrodków mogà mieç istotny wp∏yw na kszta∏towanie si´ p∏ynnoÊci sektora bankowego w 2005 r.

Pozosta∏ymi czynnikami, które b´dà wp∏ywa∏y na

kszta∏towanie si´ poziomu p∏ynnoÊci w sektorze bankowym, b´dzie sprzeda˝ walut przez NBP na obs∏ug´

zad∏u˝enia zagranicznego oraz zmiany w poziomie

pieniàdza gotówkowego w obiegu.

Z du˝ym prawdopodobieƒstwem mo˝na za∏o˝yç,

˝e tak˝e w 2005 r. utrzyma si´ operacyjna nadp∏ynnoÊç

sektora bankowego. Gdyby jednak przejÊciowo wystàpi∏ brak operacyjnej p∏ynnoÊci, NBP odpowiednio dostosuje instrumenty polityki pieni´˝nej.

Operacje otwartego rynku

Operacje otwartego rynku sà podstawowym instrumentem umo˝liwiajàcym utrzymywanie krótkoterminowych stóp procentowych na poziomie spójnym

z realizacjà ustalonego przez RPP celu inflacyjnego.

NBP b´dzie stosowa∏ nast´pujàcy zestaw instrumentów w ramach operacji otwartego rynku

1. Operacje podstawowe w postaci emisji

7-dniowych bonów pieni´˝nych NBP.

Przetargi na bony prowadzone b´dà regularnie raz

w tygodniu, a ich rentownoÊç okreÊlana b´dzie poprzez stop´ referencyjnà ustalanà przez RPP.

Skrócenie terminu zapadalnoÊci bonów pieni´˝nych NBP z 14 do 7 dni zwi´kszy elastycznoÊç stosowania tego instrumentu przez bank centralny oraz u∏atwi zarzàdzanie p∏ynnoÊcià w bankach komercyjnych.

Powinno to tak˝e ograniczyç zmiennoÊç krótkotermi-

nowych stóp procentowych na rynku mi´dzybankowym.

2. Operacje dostrajajàce mogà byç podj´te

w przypadku nieoczekiwanej krótkoterminowej zmiany p∏ynnoÊci sektora bankowego, prowadzàcej do niepo˝àdanych — z punktu widzenia polityki pieni´˝nej

— wahaƒ krótkoterminowych stóp procentowych.

Operacje te obejmowa∏yby operacje absorbujàce

i zasilajàce (emisj´ bonów pieni´˝nych NBP, operacje repo i przedterminowy wykup bonów pieni´˝nych NBP).

3. Operacje strukturalne majà na celu d∏ugoterminowà zmian´ stanu p∏ynnoÊci w sektorze bankowym.

Gdyby wystàpi∏a taka koniecznoÊç, bank centralny

mo˝e przeprowadzaç operacje strukturalne na drodze

wykupu w∏asnych obligacji (znajdujàcych si´ w portfelach banków komercyjnych), zakupu papierów wartoÊciowych na rynku bàdê poprzez emisj´ w∏asnych d∏ugoterminowych papierów d∏u˝nych.

Rezerwa obowiàzkowa

Jednà z podstawowych funkcji rezerwy obowiàzkowej jest ∏agodzenie wp∏ywu zmian p∏ynnoÊci w sektorze bankowym i ograniczanie w ten sposób zmiennoÊci stóp procentowych. Ewentualne dalsze obni˝anie stopy rezerwy obowiàzkowej uzale˝nione b´dzie

od kszta∏towania si´ p∏ynnoÊci w sektorze bankowym.

Poz. 777 i 778

Operacje kredytowo-depozytowe

Operacje te majà na celu stabilizowanie poziomu

p∏ynnoÊci na rynku mi´dzybankowym i skali wahaƒ

stóp procentowych (overnight). W przeciwieƒstwie do

operacji otwartego rynku, operacje kredytowo-depozytowe przeprowadzane sà z inicjatywy banków komercyjnych.

Kredyt lombardowy umo˝liwia bankom zaciàganie kredytu na bazie overnight. Jest zabezpieczany

papierami wartoÊciowymi, a jego oprocentowanie

okreÊla kraƒcowy koszt pozyskania pieniàdza w banku

centralnym.

Depozyt na koniec dnia umo˝liwia bankom

komercyjnym lokowanie nadwy˝ek p∏ynnych Êrodków

na rachunku lokat terminowych w banku centralnym.

Wa˝nym elementem systemu rozliczeniowego pozostanie kredyt techniczny b´dàcy formà po˝yczki

z banku centralnego sp∏acanà w ciàgu tego samego

dnia operacyjnego. Jest on zabezpieczany skarbowymi papierami wartoÊciowymi.

W 2005 r. wprowadzona zostanie stawka referencyjna POLONIA (Polish Overnight Index Average).

POLONIA b´dzie Êrednià stawkà O/N wa˝onà wielkoÊcià transakcji na rynku depozytów mi´dzybankowych.

Jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego oprocentowania krótkoterminowych lokat mi´dzybankowych. Sposób jej kalkulacji zbli˝ony b´dzie do rozwiàzaƒ funkcjonujàcych w Eurosystemie w odniesieniu do

stawki EONIA (Euro Overnight Index Average).

778

OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOÂCI

z dnia 18 paêdziernika 2004 r.

o zwolnieniu stanowiska s´dziowskiego

Na podstawie art. 56 § 2 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. — Prawo o ustroju sàdów powszechnych

(Dz. U. Nr 98, poz. 1070, z póên. zm.1)) obwieszcza si´,

co nast´puje

W sàdach powszechnych zosta∏y zwolnione

1) stanowisko s´dziego sàdu okr´gowego w Sàdzie

Okr´gowym w Gorzowie Wielkopolskim;

———————

2) trzy stanowiska s´dziego sàdu okr´gowego w Sàdzie Okr´gowym w Katowicach;

3) szeÊç stanowisk s´dziego sàdu okr´gowego w Sàdzie Okr´gowym w Poznaniu;

4) stanowisko s´dziego sàdu okr´gowego w Sàdzie

Okr´gowym w Tarnobrzegu;

1) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

5) trzy stanowiska s´dziego sàdu rejonowego w Sàdzie Rejonowym w Poznaniu.

z 2001 r. Nr 154, poz. 1787, z 2002 r. Nr 153, poz. 1271,

Nr 213, poz. 1802 i Nr 240, poz. 2052, z 2003 r. Nr 188,

poz. 1838 i Nr 228, poz. 2256 oraz z 2004 r. Nr 34, poz. 304,

Nr 130, poz. 1376 i Nr 185, poz. 1907.

Minister SprawiedliwoÊci: A. Kalwas

777

UCHWA¸A RADY POLITYKI PIENI¢˚NEJ

z dnia 29 wrzeÊnia 2004 r.

w sprawie ustalenia za∏o˝eƒ polityki pieni´˝nej na rok 2005

Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U.

Nr 140, poz. 938, z 1998 r. Nr 160, poz. 1063, z 2000 r.

Nr 53, poz. 648, Nr 62, poz. 718 i Nr 119, poz. 1252,

z 2001 r. Nr 8, poz. 64, Nr 110, poz. 1189 i Nr 154,

poz. 1784 i 1800, z 2002 r. Nr 126, poz. 1070 i Nr 141,

poz. 1178, z 2003 r. Nr 65, poz. 594, Nr 137, poz. 1303,

Nr 209, poz. 2035 i Nr 228, poz. 2260 oraz z 2004 r.

Nr 116, poz. 1205 i Nr 121, poz. 1262) uchwala si´, co

nast´puje